„Er is een staatsgreep erkend’’, zegt Yván Gil. De Venezolaanse vice-minister voor Europese Zaken is totaal niet te spreken over het Nederlandse besluit om zijn baas, Nicolás Maduro, niet langer te erkennen als wettig staatshoofd. Venezuela is via Aruba, Bonaire en Curaçao een buurland van Nederland. In de strijd tegen de drugssmokkel wordt intensief samengewerkt. „Dat alles loopt nu risico”, zegt Gil tijdens tijdens een gesprek in Den Haag.

Afgelopen week was Gil al in Italië, Griekenland en Noorwegen, het handjevol Europese landen dat Maduro’s concurrent, Juan Guaidó, niet heeft erkend. Later deze week volgt Rusland, de hand die Venezuela momenteel voedt. Nederland, waar Gil zondag aankwam, zit in dit rijtje vanwege de ‘ABC-eilanden’. Vorige week werd bekend dat Curaçao een ‘humanitaire hub’ wordt voor het door tekorten geplaagde Venezuela. Op verzoek van Guaidó en de VS, zei minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD). Het leidde tot vragen, van SP en regeringspartij D66, want waar zijn de Verenigde Naties en het Rode Kruis in dit verhaal?

Premier Rutte stond vorig jaar september tijdens de Algemene Vergadering van de VN uitvoerig stil bij het belang van internationale samenwerking. Ten aanzien van Venezuela lijkt vooral sprake van nauwe Nederlands-Amerikaanse afstemming. In de Kamer zei Blok dat dit zo is, omdat de VN Nederland niets gevraagd hebben – en de VS wel.

Tijdens een gesprek zondagavond op de Venezolaanse ambassade legt Yván Gil uit wat hij de volgende dag wil gaan zeggen tegen zijn gesprekspartners op het Nederlandse buitenlandministerie: dat Nederland zo snel mogelijk in de multilaterale schoot moet terugkeren. „Als dit blijft escaleren, dan komen de historische banden onder druk te staan.”

Lees ook: Ook Curaçao in crisis door Venezuela

Nederland heeft Guaidó erkend. Wat betekent dat voor het diplomatieke verkeer met uw regering?

„Die relaties gaan verder, op basis van door ons erkende internationale verdragen: het Handvest van de VN en het Verdrag van Wenen inzake diplomatiek verkeer. De ambassades en consulaten blijven open. Tegelijk beschouwen we de erkenning als een politieke, juridische en diplomatieke aberratie. Niet voor niets zijn we begonnen met het integraal herzien van onze diplomatieke relaties. We gaan alles doen om die relatie te redden, maar de bal ligt in dit geval in het Nederlandse kamp.”

Nederland zegt: Maduro heeft vals gespeeld bij de verkiezingen.

„Alleen het Venezolaanse volk kan een presidentieel mandaat erkennen. Dus niet de EU, Nederland of de VS. Dus eigenlijk kan het ons niet zoveel schelen wat de wereld denkt, want we hebben een grondwet en een volledig werkende democratie.”

Meer dan vijftig landen denken dat uw democratie niet functioneert.

„Veel landen handelen onder druk of op verzoek van de VS. Dat zeggen ze zelf. Guaidó heeft zichzelf illegaal benoemd in een functie waarvoor hij niet één stem heeft gekregen. Het zorgelijke is niet eens zozeer dat vijftig landen een staatsgreep erkennen, maar dat internationale regels op flagrante wijze worden geschonden. En dat is zorgelijk voor de héle wereld.”

Mensen vluchten weg uit Venezuela. U veroorzaakt regionaal een migratieprobleem. Dat geeft de internationale gemeenschap toch wel enig recht van spreken?

„Die problemen worden overdreven en gepolitiseerd, om een regering aan te kunnen vallen die ideologisch niet bevalt.

Venezuela heeft zonder meer economische problemen, omdat we sinds enkele jaren te maken hebben met restrictieve maatregelen en internationaal niet aan leningen kunnen komen. We kunnen minder voedsel kopen via reguliere kanalen. Ze bevriezen onze rekeningen. Er zit meer dan 30 miljard dollar in het buitenland vast en we zijn 350 miljard euro aan economische groei misgelopen.”

En dat is wat de honger veroorzaakt in Venezuela?

„Er is geen honger in Venezuela.”

Minister Blok noemt de situatie „heel gruwelijk”.

„Dat is irrationeel. Uw minister beschikt niet over de competenties of de cijfers om te kunnen volhouden dat er honger is. Je kunt geen diplomatie bedrijven op basis van subjectieve informatie. Dat er honger is, is een grote leugen, die wordt gevoed om een heel volk te onderwerpen. In de Human Development Index staan we op plek 78. Boven Brazilië, Peru, Colombia. De beschikbaarheid van levensmiddelen is afgenomen, maar internationaal voldoen we nog aan de normen.”

Blok zegt: we brengen hulp naar Curaçao, zodat die al in de buurt ligt als de grenzen opengaan.

„De grenzen zijn niet dicht.”

De hulp komt dus het land binnen?

„Er komen elke dag voedsel en medicijnen Venezuela binnen, via reguliere kanalen. De humanitaire hulp is een excuus om te kunnen interveniëren in Venezuela. Er wordt hulp geboden alsof we bedelaars zijn. Als Nederland echt zo bezorgd is, moet het ons helpen met het ontdooien van tegoeden. Er zijn meer dan 190 landen op de wereld en de overgrote meerderheid daarvan heeft het internationaal recht gerespecteerd. En er is een andere groep landen die onder druk staat van de VS.”

De Nederlandse regering staat onder Amerikaanse druk?

„Ja, dat geloven wij wel. Natuurlijk staat ze dat. In de afgelopen dagen eiste de Amerikaanse vice-president Mike Pence dat de voltallige EU Guaidó erkent. Dat verzin ik niet. We zeggen al twintig jaar dat de Amerikanen uit zijn op onze olie. Dit is een ordinaire roof.”

Wat zou het Nederlandse belang zijn om de VS te volgen?

„De diplomatie in de wereld is geïdeologiseerd. Toen Sint Maarten getroffen werd door orkaan Irma hebben we meteen hulpgoederen gestuurd. Niet unilateraal, maar in overleg. De Nederlandse regering coördineert momenteel niets met ons. Hoe kunnen we iets afslaan, als er geen enkel formeel aanbod is? Er is alleen een mediashow over een humanitaire hub.”

De EU is een internationale contactgroep begonnen om uit de impasse te komen. Staat u daar open voor?

„Woensdag komt er een missie van deze contactgroep. Wij willen dialoog, maar wel met een open agenda. Dus geen eisen vooraf.”

U bedoelt: het is uitgesloten dat Maduro een stap opzij zet.

„Ja, precies, want dan is het geen dialoog meer.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 19 februari 2019