Sağlıklı Beslenme Piramidi

Menü Planlaması Yaparken Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar



Hizmet verilen grubun yaşı ve cinsiyetine göre besin ögesi gereksinimleri



Besin çeşitliliğinin olması ve besinlerin kalitesi



Hizmet verilen kişi ya da grupların özel durumları, fiziksel aktivite düzeyleri ve beslenme alışkanlıkları



Mutfak harcamalarına ayrılan bütçe



Yemek yiyen günlük kişi sayısı



Mutfaktaki araç ve gereçler



Mutfaktaki personel sayısı



Bulunan bölgenin iklimi ve coğrafi özellikleri



Neden Menü Planlaması Yapılmalı?



Yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlaması



Yemek artıkları oluşmasının önüne geçmesi



Biyolojik olarak doyum sağladığı gibi psikolojik olarak da doyum sağlaması



Maliyeti kontrol altında tutması



Yemek yapan kişinin, aile bireylerinin, restoran çalışanlarının ve yönetimin huzurlu olması



Satın alma konusunda kolaylıklar sunması



Toplu beslenmede başarı



Menü Planlaması ile Sabah Kahvaltısında Dikkat Edilmesi Gerekenler



Kahvaltıda her gün peynir, süt, yumurta gibi besinlerden en az birisi mutlaka olmalıdır.



Kahvaltılık temel yiyecek olarak yumurta, peynir, yağ-reçel ve zeytin kullanılır.



Kahvaltıda içeceğin yanında temel yiyeceklerden en az 2 tanesi kesinlikle olmalıdır. Yumurta haftada 2 defa listede olabilir.



Kahvaltılık temel içecekler; süt, çay, ve taze sıkılmış meyve sulardır. Süt, haftada en az 2 defa listede yer almalıdır.



Yağ ve reçel kahvaltılık tek çeşittir. Ayrı olarak değerlendirilmemelidir.



Kahvaltının monotonluğunu engellemek için peynir olarak; beyaz, kaşar ve tulum kullanılabilir. Aynı şekilde zeytin ve reçel çeşitliliğine de yer verilebilir.



Menü Planlaması ile Öğle ve Akşam Yemeklerinde Dikkat Edilmesi Gerekenler



Yemekler arasında renk, tat, şekil ve kıvam uyumu olmalıdır.



Yemekler, birinci, ikinci ve üçüncü grup şeklinde en az 3 kapta bulunmalıdır.



Etli sebze yemekleriyle birlikte zeytinyağlı sebze yemekleri ve dolmaların yanında da pilav, makarna gibi yemekler verilmemelidir.



Pilavın, böreğin ve makarnanın yanında tatlı olmamalıdır.



Zeytinyağlı sebze yemekleriyle birlikte salata verilmemelidir.



Genel olarak çorba, akşam yemeklerinde, kuru baklagiller ise öğle yemeklerinde yer almalıdır.



Yemek Gruplarının Oluşturulması



Birinci Yemek Grubu : Menü planlama yapılırken ilk olarak et, yumurta, kuru baklagiller grubundan yemeklerin belirlenmesi gerekir. Her çeşit etli yemek, balık, yumurtalı yemekler, etli sebze yemekleri ve dolmalar ana yemek olarak seçilir. Bu gruptaki besinleri barındıran çorbalar ise birinci yemek sayılır.

: Menü planlama yapılırken ilk olarak et, yumurta, kuru baklagiller grubundan yemeklerin belirlenmesi gerekir. Her çeşit etli yemek, balık, yumurtalı yemekler, etli sebze yemekleri ve dolmalar ana yemek olarak seçilir. Bu gruptaki besinleri barındıran çorbalar ise birinci yemek sayılır.

İkinci Yemek Grubu : Bu grup, ilk gruba göre değişmekle birlikte tahıl ve sebze yemeklerinden seçilir. Ana yemek et, yumurta, tahıl, balık, tavuk gibi bol proteinli besinlerden oluşuyorsa, ikinci yemek sebzelerden yapılabilir. Eğer ana yemek etli sebze ise, ikinci yemeğin makarna ve börek gibi karbonhidrat açısından zengin olan yemeklerden yapılması gerekir.

: Bu grup, ilk gruba göre değişmekle birlikte tahıl ve sebze yemeklerinden seçilir. Ana yemek et, yumurta, tahıl, balık, tavuk gibi bol proteinli besinlerden oluşuyorsa, ikinci yemek sebzelerden yapılabilir. Eğer ana yemek etli sebze ise, ikinci yemeğin makarna ve börek gibi karbonhidrat açısından zengin olan yemeklerden yapılması gerekir.

Üçüncü Yemek Grubu: Üçüncü yemek grubu da birinci ve ikinci gruba göre değişiklik gösterir. Öğünde sebze yemeği yoksa, üçüncü yemek olarak salata ya da meyve verilir. Menü planlaması ile süt grubuna yer verilmemişse, yoğurt, cacık ve ayran üçüncü yemek grubuna eklenebilir. İkinci yemek tahıllardan oluşmuşsa, bu grupta ise hamur tatlısına yer verilebilir.



Bir Günlük Menü Planlama Örneği

Sabah



Peynirli Omlet



Domates



Siyah Zeytin



Çay



Öğle



Orman Kebabı



Pilav



Yoğurt



Akşam



Erzincan Çorbası



Izgara Tavuk



Zeytinyağlı Pırasa



Çikolatalı Puding



Menü planlama ve yöntemi hakkında bilgiler vermeye devam ediyoruz. En yaygın günlük menü listesi, 3 ana öğünde her besin grubundan yeterli miktarlar ile hazırlanır. Yemek gruplarını ise şunlardır: