ዊጉርኛ
ኡይጉርኛ (ئۇيغۇرچە‎ / Uyƣurqə / Уйғурчә) በ የሚናገር የ አባል ነው። እንደ ዘመዱ  የተወለደው ከ ቱርክኛ ነበረ።

በድሮ (700 ዓ.ም. ገደማ)  ከ ተለውጦ ይጠቀም ነበር። ደግሞ የኡይጉር መንግሥት የ ይጠቀም ነበር። ኡይጉርኛ በቻይና የተጻፈበት ጽሕፈት ከ ጀምሮ  ሲሆን በ ዓ.ም. የቻይና መንግሥት ን አይነት አወጣለት። በ ዓ.ም. ግን የአረብኛ ፊደል ተመለሰለት። በተጨማሪ በቀድሞው  ውስጥ የሚኖሩ ኡይጉሮች በ አይነት ይጽፋሉ።

ምሳሌ 
በአረብኛ ፊደል:ھەممە ئادەم زاتىدىنلا ئەركىن، ئىززەت-ھۆرمەت ۋە ھوقۇقتا بابباراۋەر بولۇپ تۇغۇلغان. ئۇلار ئەقىلغە ۋە ۋىجدانغا ئىگە ھەمدە بىر-بىرىگە قېرىنداشلىق مۇناسىۋىتىگە 
خاس روھ بىلەن مۇئامىلە قىلىشى كېرەك

በላቲን ፊደል (ከ1961 እስከ 1977 ይጠቀም ነበር): H̡əmmə adəm zatidinla ərkin, izzət-h̡ɵrmət wə hok̡uk̡ta babbarawər bolup tuƣulƣan. Ular ək̡ilƣə wə wijdanƣa igə h̡əmdə bir-birigə k̡erindaxlik̡ munasiwitigə hax roh bilən mu’amilə k̡ilixi kerək.

በቂርሎስ ፊደል (ከቻይና ውጭ ይጠቀማል)፦ Һәммә адәм затидинла әркин, иззәт-һөрмәт вә һоқуқта баббаравәр болуп туғулған. Улар әқилғә вә виджданға игә һәмдә бир-биригә қериндашлиқ мунасивитигә хаш рох билән му’амилә қилиши керәк.

በግዕዝ ፊደል፦ ሀመ አደም ዛቲዲንላ አርኪን፥ ኢዘት-ሄርመት ወ ሖቁቅታ ባባራወር ቦሉፕ ቱኁልኃን። ኡላር አቂልኅ ወ ዊጅዳንኃ ኢገ ሀምደ ቢር-ቢሪገ ቀሪንዳሽሊቅ ሙናሲዊቲገ ሓሽ ሮሕ ቢላን ሙአሚለ ቂሊሺ ከረክ።

ትርጉም፦ «የሰው ልጅ ሁሉ ሲወለድ ነጻና በክብርና በመብትም እኩልነት ያለው ነው። የተፈጥሮ የማስተዋልና ኅሊናው ስላለው አንዱ ሌላውን በወንድማማችነት መንፈስ መመልከት ይገባዋል።» (ከተመድ መብቶች ጽሑፍ)

የቱርክኛ ቅድመ-ታሪካዊ አመጣት ሷዴሽ ዝርዝር

ቱርኪክ ቋንቋዎች
ቻይና
ኡይጉርኛ (ئۇيغۇرچە‎ / Uyƣurqə / Уйғурчә) በ የሚናገር የ አባል ነው። እንደ ዘመዱ  የተወለደው ከ ቱርክኛ ነበረ።

በድሮ (700 ዓ.ም. ገደማ)  ከ ተለውጦ ይጠቀም ነበር። ደግሞ የኡይጉር መንግሥት የ ይጠቀም ነበር። ኡይጉርኛ በቻይና የተጻፈበት ጽሕፈት ከ ጀምሮ  ሲሆን በ ዓ.ም. የቻይና መንግሥት ን አይነት አወጣለት። በ ዓ.ም. ግን የአረብኛ ፊደል ተመለሰለት። በተጨማሪ በቀድሞው  ውስጥ የሚኖሩ ኡይጉሮች በ አይነት ይጽፋሉ።