ካራማራ ሌላው የምሥራቅ ኢትዮጵያ የነፃነት ድል!
‘‘ሱማሌ በሬ አርዳ ሻኛ ቀርቦላቸው፤ሳይበሉት ተነሱ ጀግና ደርሶባቸው፡፡ጥሊያን በሮቢላ ያቃታትን ሰው፤ፍየል ቅጠል በልታ ልትዋጋ ነው፤ገለባ በዛና እሳት ጎበኘው፡’’፡ይህ ታሪክ ከዓድዋ ድል 82 ዓመታት በኋላ የዛሬ 42 ዓመት በምሥራቁ የኢትዮጵያ ክፍል ዩጋዴን አካባቢ ካራማራ ላይ ለነፃነት የተከፈለ ገድል ነው፡፡በምሥራቅ ኢትዮጵያ 700 ኪሎ ሜትሮችን እና በደቡብ 300 ኪሎ ሜትሮችን ድንበር ጥሶ ገብቷል፡፡ ሙስታሂል፣ ጎዴ፣ ገላዳን፣ ዋርዴር፣ ወልወል እና ቀብሪድሃር በወራሪው ኃይል ቁጥጥር ስር ገብተዋል፤ የቀረችው ቁልፍ ቦታ ብትኖር ደጋሃቡር ናት፡፡ የጓድ መንግሥቱ ኃይለማሪያም መንግሥት እና ኢትዮጵያ በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ለውጭ ወራሪ እጅ የሰጡበት ጊዜ እየተቃረበ ለመምጣቱ በርካቶች ጥርጥር አልባ ናቸው፡፡ ታላቋን ሱማሌ ላንድ የመመሥረት የቆየ ፅኑ ፍላጎት የነበራቸው እና ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ሶማሊያን ከሁለት አስርት ዓመታት በላይ በፕሬዚዳንትነት የመሩት ዚያድ ባሬ በአንፃሩ የድል ብስራት ጮራ በስተምሥራቅ ኢትዮጵያ በኩል የወጣችላቸው መስሏል፡፡ ይህ ሁሉ የሆነው ግን ግልፅ ጦርነት ከመታወጁ ቀድሞ ነው፡፡ከውስጥም ከውጭም የወቅቱ ፕሬዝዳንት መንግሥቱ ኃይለማሪያምን መንግሥት መውደቅ ለሚጠባበቁ የህቡዕ እና የግልፅ አጋሮቻቸው የድል ብስራት ዜና መስማት ናፍቋቸዋል፡፡ በወርሃ ሐምሌ 1969 ዓ.ም ጦርነቱ በግልፅ ሲታወጅ ደግሞ ቀድሞ የተዘጋጀው ወራሪ ኃይል ጅግጅጋ፣ ሐረር እና ድሬድዋ ድረስ ዘልቆ ገባ፡፡ በመጀመሪያ በሶቭየት ኅብረት፤ በመቀጠልም በአሜሪካ ድጋፍ የነበረው የፕሬዝዳንት ባሬ ጦር ክንድ እየበረታ መጣ፡፡ በምዕራባዊ የሶማሌ ነፃነት ግንባር ታጣቂዎች በተደጋጋሚ ሲፈተን የነበረው የኢትዮጵያ የመከላከያ ኃይል እና የኦጋዴን አካባቢ ነዋሪ በቀላሉ ለጥቃት ተዳረገ፡፡ እንዲህም ሆኖ ግን ለፕሬዝዳንት ባሬ ጦር ነገሮች አልጋ ባልጋ አልሆኑም፤ ያላሰበው መከላከል እና አልፎ አልፎም ጥቃቶችን ያስተናግድ ነበርና፡፡ከውጭ የነበረው ድጋፍ ቀስ በቀስ እየቀነሰ የመጣበት የፕሬዝዳንት ባሬ ጦር አልሞት ባይ ተጋዳይ ቢመስልም የኢትዮጵያ የውስጥ ተገንጣዮች ህቡዕ ድጋፍ ጉልበት ሆኖታል፡፡ ምሥጋና ድንበር ባያገናኛቸውም የፖለቲካ ርዕዮተ ዓለም ላስተሳሰራቸው የረጅም ዘመን ሀገረ ኩባ መሪ ፊደል ካስትሮ ይድረስና 16 ሺህ የኩባ ወታደሮች የጓድ መንግሥቱን ጦር ተቀላቅለዋል፡፡ የጊዜያዊ ወታደራዊ መንግሥት ደርግ ሊቀ መንበር መንግሥቱ ኃይለማሪያምም ወደ እልህ አስጨራሽ ጦርነት ለመግባት ቋፍ ላይ ቆመዋል፡፡