ኢትዮጵያ ላም ግብጽ ጥጃ፤ ኢትዮጵያ በራድ ግብጽ ጽዋ መስለው እንዲቀጥሉ የመፍጨርጨር እውነቶችና ዕለቱ በታሪክ፡፡
ኢትዮጵያ የማትነጥፍና የማታረጅ ላም ናት፤ መክና አታውቅም፡፡ ወተቷም አይቀንስም፤ ጡቶቿን አንዠርግጋ ለዘመናት ጥጀዋን ግብጽን እያጠባች ነው፡፡ ጥጃዋ ግብጽ በጠጣችው ወተት ብትጎመራም ከመጥባት ግን አቁማ አታውቅም፤ ሁልጊዜ ትጠባለች፤ ትናንትም ዛሬም እየጠባች ነው፡፡‹‹የማታድግ ውርንጫ እናቷን በእርግጫ›› እንዲሉ ላሟ ራቡ ስለጠናባት ‘‘ልቤ ተሰለበ፤  ወተቱን ጥቂት ልቀንስብሽ!’’ ብትል አይሆንም፤ ‘‘ጡቱም ወተቱም የአኔ ነው’’ በማለት ቡራ ከራዩ ትላለች፤ ገብጽ፡፡ ምን ይኼ ብቻ ላሟን ለማስፈራራት ከሌላ በረት ጭምር እየገባች ኮርማ ታፈላልጋለች፡፡ ባታውቀው ነው እንጂ ላሟ ወተቷን ባይጠጡትም ፍቅሯን፣ ክብሯን እና በረከቷን ተጎናጽፈው ያደጉ ባለውለታ ልጆች ስላሏት ኮርማው ከበረቱ እንዳይወጣ በሩን ይዘጉበታል፡፡ ሆኖለት በሩን ከፍቶ ላሟን እወጋለሁ ቢል እንኳን በቀኝና በግራ በኋላና በፊት ሆነው መድረሻ ያሰጡታል፡፡ኢትዮጵያ በራድም ናት፡፡ በራድ ወተት፣ ማር፣ ውኃ፣ ጠጅ ወይም ወይን ይዞ አፍስሶ የሚያጠጣው ለጽዋው፣ ከዚያ ለጠጪው ነው፡፡ በጽዋው የሚጠራቀመውን ያገኜ ይጠጠዋል፡፡ በራዱ ውኃውን ከመያዝ የዘለለ ሌላ የሚጠቀመው ነገር የለም፤ ኢትዮጵያም እንዲሁ ናት፡፡ እርሷ በራድ ስትሆን ዓባይ ደግሞ በውስጧ ያለው ወተት ማር ወይን ነው፤ ነገር ግን ለራሷ ጠጥታው አታውቅም፡፡ ምን አልባትም ጠጡት ከተባለ ጠላትን ለመዋጋት በዓባይ በረሃ ሲመላሱ የነበሩ አርበኞች በያዙት ቅምጫና እየቀዱ ነው፡፡ ወይም ኢትዮጵያውያን ዓባይን ሲሻገሩ ታጥበውበት ይሆናል፡፡  ከዚያ ያለፈ ነገር የላትም፡፡ ሁሌም የምታፈሰው ለጽዋው ነው፡፡ የጽዋውን ወተት የምትጠጣው ደግሞ ግብጽ ናት፡፡ ግብጽ አንድም ቀን በጨዋ ደንብ ‘‘እንጠጣ!’’ ብላ አታውቅም፡፡ ይልቁንም ‘‘ከበራዱ ውኃ ሳይቀር አንጠፍጥፈሽ አጠጭኝ’’ ነው የምትለው፡፡ልግስነዋ ድንቅ የሆነችው ኢትዮጵያ ለዘመናት ቆማ እያሳለፈች አሸርቅጣ እያስተናገደች ግበጽን ስታጠጣት ኖራለች፡፡ እንግደዋ ግብጽም ከምሥጋና ይልቅ ‘‘በገፍ ካስለመድሽኝ መጠጥ አንድ ቀን ቢቀንስ ወዮልሽ!’’ እያለች ትዝትባታለች፡፡ ሆ ጉድ እኮ ነው፤ ካይሮ፣ አሌክሳንድራ፣ አስዋን እና ሌሎች ከተሞቿ ያበቡት በዓባይ ነው፡፡ ዘመናትን የተሻገሩት ፒራሚዶችም መነሻቸው ይኼው ነው፡፡መሐመድ ዐሊ 1797 እስከ 1840 (እ.አ.አ) ድረስ የግብጽን መንግሥት አቋቁሞ ከጨረሰ በኋላ ለግብጽና ለሱዳን ሕይወት የሚሰጠውን የዓባይን ምንጭ በእጁ አድርጎ ለመቆጣጠር ይመቸው ዘንድ ኢትዮጵያን ለመውረር እንቅስቃሴ ጀመረ፡፡ ኢትዮጵያ ማዕከላዊ መንግሥቷ ተዳክሞ የውስጥ አንድነቷ ላልቶ ነበር፡፡ የመሐመድ ዐሊ መንግሥት ኢትዮጵያን ለመወረር እንቅስቃሴ ሲያደርግ እነ ራስ አሊ (በኋላ ንጉሥ ሚካኤል) ለእንግሊዝና ለፈረንሳይ ነገሥታት ደብዳቤ በመጻፍ መሐመድ ዐሊ ከድርጊቱ እንዲቆጠብ እንዲያሳስቡት ነገሯቸው፤ እርሱም አቆመ፡፡መሐመድ ዐሊም በ1840 (እ.አ.አ) አረፈ፡፡ የልጅ ልጁ አባስም ስልጣን ያዘ፡፡ ሐሳቡንም ከስልጣኔና ከልማት ይለቅ ወደሃይማኖት አዙሮ ሳለ በ1846 (እ.አ.አ) ሞተ፡፡ የእርሱንም መሞት ተከትሎ የመሐመድ ዐሊ አራተኛ ልጅ ሰይድ ፓሻ ስልጣን ጨበጠ፡፡ የግብጽ ነገሥታት በሞትና በሐሳብ መለያዬት ኃያልነታቸው የቀነሰ ቢመስልም ተንኮላቸውን አልረሱም ነበር፡፡ በኢትዮጵያ ምድርም አንድ ኃያል ሰው ተነሳ፤ ዳግማዊ ዓፄ ቴዎድሮስ፡፡ አገሩን ለማጥቃት የመጣውን ወራሪም አፈር አስልሶ መለሰው፡፡  ሰይድ ፓሻ የአባቱን ራዕይ እንዳያሳካ በኢትዮጵያ የመጣው ንጉሥ እንደማይደፈር ባወቀ ጊዜ ለንጉሡ ቴወድሮስ ደብዳቤና ገፀ በረከት እየላከ ጉርብትናና ወደጃነት ለመፍጠር ሞከረ፡፡ሰይድ ፓሻ ለአገሩ ግብጽ ከበላዩ ቱርክ አስፈቅዶ የስዊዝን ቦይ ደሊሴጥስ በሚባል የፈረንሳይ መሐንዲስ አማካኝት በውል አስቀደደ፡፡ ለግብጽም መልካም የሚባል ግንኙነት ፈጠረላት፡፡ ሰይድ ፓሻም በ1855 (እ.አ.አ) ሞተ፡፡ የመሐመድ ዐሊ የልጅ ልጅ የኢብራሂም ልጅ አህመድ ሊተካው ሲል በድንገተኛ አደጋ አለፈ፡፡ ታናሽ ወንድሙ እስማኤል ስልጣን ያዘ፡፡ እስማኤልም ስልጣን የያዘው የግብጽ ገንቢ የተባለው የመሐመድ ዐሊ የልጅ ልጅ በመሆኑ ነው፡፡ እስማኤል የዐረብኛውን ትምህርት በግብጽ ካይሮ አጠናቅቆ ፈረንሳይ አገር በመሄድ ሴን ሲር በሚባለው ወታደራዊ ትምህርት ቤት ተምሯል፡፡ ፈረንሳይ አገር በመማሩም የአውሮፓውያን ስልጣኔ በእርሱም አገር እንዲስፋፋ ይጣጣር ጀመር፡፡ከእርሱ በፊት የነበሩት የግብጽ መሪዎች በቀጥታ የቱርክ ስልጣን ወኪል ሆነው ያስተዳድሩት የነበረው የፓሻነት ስያሜ ቀርቶ በእርሱ ዘመን ለመጀመሪያ ጊዜ በሡልጣኑ ፈቃድ ‹‹ከዲቭ›› እየተባለ እንዲጠራ ተፈቀደለት፡፡ ከዲቭ ማለት በፋርስ ቋንቋ ክቡሩ ወይም ጌታው ማለት ነው፡፡ ለቱርክ መንግሥትም በዓመት ከ120ሺህ እስከ 150 ሺህ የቱርክ ገንዘብ (ቦርስ) ከመክፈል ውጭ በአገሩ ላይ የተሻለ ነጻነት አሰፈነ፡፡ከዲቭ እስማኤል ይህን ካደረገ  በኋላ ግዛቱን ለማስፋት በውጭ አገር ወታደሮች እየተረዳ 30 ሺህ የሰለጠነ የጦር ሠራዊት ከዘመናዊ መሣሪያ ጋር በመያዝ ግዛቱን ከካይሮ እስከ ዛንዚባር ከዚያም እስከ ኒያንሳ ሐይቅ ለማድረስ አሰበ፡፡ በዚህ መካከልም በምሥራቅ ኢትዮጵያ የሶማሌን ምድር ለመያዝ አሰበ፡፡ ይህን እንዲያደርግ የገፋፉትም አንግሊዛውያኑ ሳሙኤል ቤከርና ቻርልስ ጆርጅ ጎርዶን ጣሊያናውያኑ መስዳሊያ፣ ኢማሊያኒ እና ሮሞሎጀሲ፣ አሜሪካዊው ቫይሌ ሎንግ ዴንማርካዊው አሬንድሩን እና ስዊዲናዊው በጥባጭ ሙንዚንገር ነበሩ፡፡ በተለይም ወርነር ሙንዚንገር የግብጽ የቀኝ እጅ ሆኖ ነበር፡፡ይህ ሲሆን ኃያሉ ንጉሥ ቴዎድሮስ አልፏል፤ የግብጽ ሠራዊትም በምጽዋና በምዕራብ ሱዳን በኩል በማለፍ ኢትዮጵያን ለመውረር ሙከራ ጀመረ፡፡ ተክለጊዮርጊስም ሳይቆዩ ስላለፉ አጼ ዮሐንስ ስልጣነ መንበሩን ተረክበዋል፡፡አጼ ዮሐንስ የግብጽን መቋመጥ በመመልከት ለውጭ አገራት ደብዳቤ ላኩ፤ ነገር ግን አንድም አገር ሊያግዛቸው ፈቃደኛ አልነበረም፡፡ የመጨረሻው አማራጭ ጦርነት ነበርና ለጦርነት ተዘጋጁ፡፡ በሕዳር ወር መጀመሪያ ገደማ  1868ዓ.ም አጼ ዮሐንስ ሠራዊታውን አነቃቅተው ወደጦር ግንባር ዘመቱ፡፡ ሠራዊቱም 70 ሺህ ይደርስ ነበር፡፡ የወራሪና ተወራሪ ሠራዊት ጉንደት ላይ ተያዬ፡፡የኢትዮጵያ ጦር መታገስ አልፈለገምና ጦርነት ጀመረ፤ በጀግናው ራስ አሉላ አባነጋ፣ ደጃዝማች ሐጎስ፣ ደጅ አዝማች ተሰማ የሚመረው ጦር የግብጽን ጦር ጉንደት ላይ ጉድ ሠራው፤ ላገሩ አፈር ሳያበቁት ቀሩ፡፡ አሉላ አባ ነጋ በጦርነቱ ያሳዩት ጀብዱ ስማቸውን ከፍ አደረገላቸው፤ ኢትዮጵያን አብረው ወደ ክብር ማማዋ አወጧት፡፡ የተረፈው የግብጽ ጦር ሽሽቶ ወደ ጉዳጊዲ ሸለቆ ሸመጠጠ፡፡ ‹‹ሳይደርሱባቸው እየደረሱ፤ ይመለሳሉ እየቀመሱ›› እያሉ ኢትዮጵያውያን አሯሩጠው ደረሱባቸው፤ በዚያም የአንድ ሰዓት ጦርነት ተደረገ፡፡ የተረፈው የግብጽ ሠራዊት ጉዳጊዳ ተደመሰሰ፡፡ካይሮ በፍርሃት መዓበል ራደች፡፡ ጦርነቱ በድል ሲጠናቀቅ ንጉሡ ዓፄ ዮሐንስ ዓዲ ኳለ ላይ ከመኳንንቱ ጋር መክረው ወደ ዓድዋ ተመለሱ፡፡ ከዚያም ከዲቭ እስማኤል ከድርጊቱ እንዲያቆም ደብዳቤ ተላከለት፡፡ ደብዳቤውም እንዲህ ይል ነበር፤  ‹‹አንተም ከአባቶችህ አትበልጥም፤ እኔም ከአባቶቼ አላንስምና ባገርህ ረግተህ የያዝከውን አገሬን ልቀቅ›› የሚል ነበር፡፡