​የጂቡቲ ኮሪዶር ባለሥልጣን የተሰኘው ተቋም ምሥረታ ጥያቄ ተነሳበት
ኢትዮጵያ ከጂቡቲ፣ ከደቡብ ሱዳንና ከሱዳን ጋር ባለፈው ዓመት የደረሰችበትን የመግባቢያ ሰነድ ስምምነት መነሻ በማድረግ እንደሚመሠረት የሚጠበቀው የጂቡቲ ኮሪዶር ባለሥልጣን፣ የሚመራባቸው ዕቅዶችና የፋይናንስ ምንጮቹ፣ እንዲሁም ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳዎቹ ከወዲሁ አጠያያቂ ሆኑ፡፡የአራቱ አገሮች ተወካዮችና የሚመለከታቸው ባለድርሻዎች በተገኙበት ረቡዕ የካቲት 30 ቀን 2008 ዓ.ም. በአዲስ አበባ በተካሄደ ዓውደ ጥናት ላይ የተቋሙን ምሥረታ ዕውን ለማድረግ የጃፓን መንግሥት ከምሥራቅና ከደቡባዊ አፍሪካ አገሮች የጋራ ገበያ (ኮሜሳ) ድጋፍ የሚደረግለት የጂቡቲ ኮሪዶር ባለሥልጣን፣ ለመጪዎቹ አምስት ዓመታት የሚመራባቸው የስትራቴጂና የፋይናንስ ዕቅዶች ላይ ውይይት ተደርጓል፡፡በውይይቱ ከኢትዮጵያ ወገን በተቋሙ አመሠራረት ላይ የተካሄዱ ቅድመ ጥናቶችና የመረጃ አሰባሰብ ሒደቶች ኢትዮጵያን አለማካተታቸው ጥያቄ አስነስቷል፡፡ ከትራንስፖርት ሚኒስቴርና ከማሪታይም ጉዳዮች ባለሥልጣን የተውጣጡ ኃላፊዎች እንዳስገነዘቡት፣ ባለሥልጣኑ እንደ ገቢ ምንጭነት ታሳቢ ካደረጋቸው መካከል የታክስ አሰባሰብ ሥርዓት፣ የጭነት ክፍያ ተመን፣ የወደብ ኪራይና ሌሎችም ጉዳዮች እንዴት ተሰልተው በመሥራች አገሮች ላይ እንደሚመደቡ ዝርዝር ጥናት መደረግና ሰፊ ውይይቶችም ሊደረጉበት እንደሚገባ አሳስበዋል፡፡የኮሜሳ ሴክሬታሪያት ባስጠናው ጥናት መሠረት፣ አራቱ የአፍሪካ ቀንድ አገሮች በሚኒስትሮቻቸው ደረጃ በሚመሠርቱት ምክር ቤት እንደሚመራ የሚጠበቀው የጂቡቲ ኮሪዶር ባለሥልጣን፣ ኢትዮጵያን፣ ጂቡቲን፣ ደቡብ ሱዳንንና ሱዳንን በመኪና መንገድ፣ በባቡር፣ በነዳጅ ማስተላለፊያ መስመሮች፣ በወደብና በየብስ ተርሚናሎች፣ በሕዝብ ትራንስፖርት፣ በቴሌኮሙዩኒኬሽንና በሌሎችም የመገናኛ ዘዴዎች ድንበር ዘለል ትስስሮችን ለመፍጠር ይታሰባል፡፡ይህ የአራቱ አገሮች የድንበር ዘለል ትስስር ግን ኢትዮጵያ ካነሳቻቸው ዝርዝር የቴክኒክ ጉዳዮች ባሻገር ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ ጥያቄዎችን የመመለስ ፈተናም ተጋርጦበታል፡፡ ለአብነትም በደቡብ ሱዳንና በሱዳን መካከል ያለውን ፖለቲካዊ ሁኔታ እንዴት እንደሚመለከተው፣ በሱዳንና በጂቡቲ መካከል ሊኖር የሚችለውን የተጠቃሚነት ፉክክር እንዴት እንደሚያተናግደው በረቂቅ የባለሥልጣኑ መመሥረቻ ስትራቴጂካዊ ዕቅድ ላይ አልቀረበም፡፡በተለይ ጂቡቲና ሱዳን ሁለቱም የባህር በር ያላቸውና ወደቦችን ለኢትዮጵያና ለሌሎች ጎረቤት አገሮች እያቀረቡና አገልግሎት እየሰጡ ባለበት ወቅት፣ እነዚህ አገሮች በአንድ የኢኮኖሚ ኮሪዶር ሥር የማካተቱ ምክንያታዊነት ላይ ጥያቄ እንዳላቸው ለሪፖርተር ከገለጹት መካከል፣ የኢትዮጵያ ማሪታይም ጉዳዮች ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር አቶ መኮንን አበራ ይገኙበታል፡፡ እንደ አቶ መኮንን ገለጻ፣ ምንም እንኳ የዚህ ኮሪዶር መመሥረት ለኢትዮጵያ አስፈላጊ ቢሆንም መለስተኛ አስተዋጽኦ የሚኖረው ነው፡፡በአራቱ አገሮች መካከል የንግድና የትራንስፖርት እንቅስቃሴዎችን በማቀላጠፍ ኢኮኖሚያዊ ልማት እንዲያመጣ የታሰበው የጂቡቲ ኮሪደር ባለሥልጣን፣ በበይነ መንግሥታቱ የበላይ ኃላፊነት፣ በሥሩ በሚዋቀር አስፈጻሚ ቦርድ የሚተዳደር እንደሚሆን ኮሜሳ ይፋ ያደረገው ረቂቅ የጥናት ሪፖርት ያሳያል፡፡ በአስፈጻሚ ቦርድ ሥር የመሠረተ ልማትና አስተዳደር ኮሚቴ፣ የጉምሩክና ንግድ ማስፋፊያ ኮሚቴ፣ የትራንስፖርትና የዕቅድ ኮሚቴ የተሰኙ ክፍሎች እንደሚካተቱ በረቂቅ ሪፖርቱ መቅረቡን፣ የኮሜሳ አማካሪ የሆኑት ጊልበርት ማይቴ አስታውቀዋል፡፡ የየአገሮቹ ትራንስፖርት ዘርፍ ሚኒስትሮች የባለሥልጣኑ የበላይ አካል ሆነው እንደሚመሩት ይጠበቃል፡፡በአራቱ በይነ መንግሥታት የሚመሠረተው የጂቡቲ ኮሪደር ባለሥልጣን ምሥረታ መቼ ዕውን እንደሚሆን ገና አልተረጋገጠም፡፡ ይሁንና የአራቱ አገሮች ሚኒስትሮች በኮሜሳ የቀረቡት የስትራቴጂና የፋይናንስ ዕቅዶች ላይ ተስማምተው ሲያፀድቁ ምሥረታው ዕውን እንደሚሆን ይፋ ተደርጓል፡፡የጂቡቲ ኮርዶር ባለሥልጣን እንዲመሠረት ድጋፍ እያደረጉ ከሚገኙ ተቋማት መካከል የጃፓን ዓለም አቀፍ ትብብር ኤጀንሲ (ጃይካ) አንዱ ነው፡፡ በኢትዮጵያ የጃይካ ተወካይ ኪሚያኪ ጂን ለሪፖርተር እንዳብራሩት፣ ጃይካ ባለሥልጣኑ እንዲመሠረት ድጋፍ በማድረግ ላይ እንደሚገኝና የውይይት መድረኮችን በማመቻቸት ያግዛል፡፡ የባለሥልጣኑን በይፋ መመሥረት መነሻ በማድረግ አስፈላጊውን የቴክኒክና የፋይናንስ ድጋፍ እንደሚያቀርብም ጂን አስታውቀዋል፡፡በጃፓን መንግሥት የቶኪዮ ዓለም አቀፍ ኮንፈረንስ ለአፍሪካ ልማት አምስተኛ ዙር (ቲካድ) አማካይነት እ.ኤ.አ. ከ2013 ጀምሮ በአፍሪካ እየተገነቡ ላሉ አምስት የንግድና የትራንስፖርት ኮሪደሮች፣ ለአሥር የከተማ ትራንስፖርት የማስተር ፕላን ዕቅዶችና ሌሎችም የመሠረተ ልማት፣ የጤና፣ የግብርና እና ሌሎች ተግባራትን ለመደገፍ 32 ቢሊዮን ዶላር ለአምስት ዓመት መመደቧ ታውቋል፡፡