የአደጋ ጊዜ ተግባቦትና ጥንቃቄዎቹ
ሰሞኑን በመገናኛ ብዙሃኖቻችን የሚተላለፉት መረጃዎች ተግባቦታችን ላይ ችግር እየፈጠሩ ያሉ ይመስላል።‹‹የፊት ጭንብል /face mask/ እና የእጅ ጓንት ለጤና ባለሙያዎች እጥረት እንዳይከሰት በማንኛውም ቦታ መደረግ አይገባም›› የሚል ሐሳብ ባለሙያዎች አስተምረው እንደጨረሱ የመገናኛ ብዙሃን ባለሙያዎችም ሆነ የመንግሥት ኃላፊዎች በጋራ ሆነው ርቀቱን በሚገባ ጠብቆም ቢሆን የፊት ጭምብል ተጠቅመው በቴሌቪዥን መስኮት ብቅ ሲሉ ተግባቦታችን ላይ ጥያቄ ያስነሳል። ሌላው መነሻ ደግሞ የኮሮና ቫይረስን በሚመለከት በአገር አቀፍ ደረጃ በየ24 ሰዓት ውስጥ ከአንድ ማዕከል መረጃ ይሰጣል።በክልሎች ደግሞ የተበጣጠሰ ነው።ከክልል አልፎ በዞን ደረጃ መረጃው እየወጣ በህዝብ ላይ አላስፈላጊ ጭንቀት እና ስጋት እየፈጠረ ነው።እነዚህን ሁሉም ደግሞ የሚተላለፉት በመገናኛ ብዙሃኑ በኩል በመሆኑ ተቋማቱን ስህተት ውስጥ ሲከታቸው ይስተዋላል። የደቡብ ሬዲዮና ቴሌቪዥን ድርጅት ምክትል ሥራ አስኪያጅ አቶ ዘላለም ደነሞ ጉዳዩን አስመልክተው እንደሚያስረዱት የሚዲያ ተቋማት መረጃን በአግባቡ የማስተላለፍ ማህበራዊ ኃላፊነት አለባቸው።በተለይም አሁን ላይ የኮሮና ቫይረስን አስመልክቶ የሚያስተላልፏቸው መልዕክቶች ከትክክለኛ ምንጭ ካልተወሰዱ ጉዳት ይኖራቸዋል።እንደ ዳይሬክተሩ አገላለፅ የጤና ባለሙያዎች የኮሮና ቫይረስ መተላለፊያዎችን የሚገልፁባቸው መንገዶች የተለያዩ ሊሆኑ ይችላሉ።ህዝብም የተለያየ አቋም እንዲኖረው የሚያደርግና በጋራ የሚያደርገውን ጥንቃቄ የሚፈታተን ይሆናል። አቶ ቢራ ለገሰ የኦሮሚያ ብሮድካስቲንግ ሰርቪስ / ኦ ቢ ኤስ/ ዋና ዳይሬክተር እንደሚገልፁት እንደዚህ አይነት ሀገራዊ ጉዳዮች ሲከሰቱ ሚዲያዎች ወጥነት ያላቸው መልዕክቶችን በማስተላለፍ ህብረተሰቡ እራሱን ከአደጋዎች ለመከላከል የጋራ መግባባት እንዲይዝ ማድረግ ይኖርባቸዋል።ጉዳዩ የሚመለከታቸውን ታማኝ የመረጃ ምንጮች በመጠቀም ጥርት ያለ መልዕክት ማስተላለፍ ከሚዲያዎች ይጠበቃል።የሚዲያዎች ምሰሶ እውነተኛና ተጨባጭ መረጃን ማስተላለፍ ነው። በተለይ ከሰሞኑ የኮሮና ቫይረስ መከሰትን ተከትሎ በሀገራችን ሚዲያዎች የሚተላለፉ መረጃዎች እርስ በእርሳቸው ሲጋጩ ተስተውሏል።አንዳንዶቹ መረጃዎች እንደውም መንግሥት በአዋጅ ከደነገጋቸው መመሪያዎች ጋር የሚጣረሱ ሆነዋል።እንደ ዳይሬክተሩ አባባል ሚዲያዎች ኮሮና ቫይረስን አስመልክቶ ኃላፊነት ወስደው ከሚሰሩ የመንግሥት ተቋማት ያልተቀዱ መረጃዎችን መጠቀማቸው ለስህተት እየዳረጋቸው ነው።የኮሮና ቫይረስ እያስከተለ ካለው አደጋና ከፈጣን ስርጭቱ አንፃር በሚመለከተው አካል ብቻ በጥብቅ ክትትል ካልተመራ የተለያዩ ሙያተኞች የሚያስተላልፏቸው ምክሮች መዘናጋትን አለበለዚያም መረበሽን እንዳይፈጥሩ መጠንቀቅ ያስፈልጋል።  በኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለሥልጣን የኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ዳይሬክተር አቶ ገብረጊዮርጊስ አብርሃ በበኩላቸው ሲያስረዱ ከኮሮና ቫይረስ ስርጭት ጋር በተያያዘ ሚዲያዎች ወጣ ገባ መልዕክቶችን ሲያስተላፉ ይታያል።ሚዲያዎች የመወያያ መድረኮችን ፈጥረው መረጃዎችን የማጥራት ሥራ መሥራት ይገባቸዋል።ከዚህ በፊት ግን ጉዳዩን በበላይነት የሚመሩት የጤና ሚኒስቴርና የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በመሆናቸው እነዚህን ባለድርሻ አካላት ቀዳሚ የመረጃ ምንጭ ማድረግ ይኖርባቸዋል። እንደ አቶ ቢራ ገለፃ ሁሉም የጤና ባለሙያ በመተላለፊያ መንገዶቹና በጥንቃቄዎቹ ዙሪያ የጋራ መግባባት ላይኖረው ይችላል።ሚዲያዎች የሚነሱ መከራከሪያ ነጥቦችን ለባለሙያዎች ተወት አድርገው በተሰጣቸው አቅጣጫ መሰረት ከኢትዮጵያ ጤና ጥበቃ ሚኒስቴርና ከህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት የሚወጡ መረጃዎችን ቢጠቀሙ ህብረተሰቡን በአንድ ቋንቋ ማነጋገር ይችላሉ።መረጃ እንዲሰጡ የሚጋበዙ ሙያተኞች መረጃ የመስጠት ሙያዊ ግዴታ እንዳለባቸው ቢታወቅም በሙያ ማህበራቸው በኩል መረጃዎች ቢቀርቡ ርዕስ በርዕስ የሚጣረሱ ሐሳቦችን ከመናገር ሊታደጋቸው ይችላል።  አቶ ዘላለም እንደሚያስረዱት የተለያዩ ባለሙያዎችን በመጋበዝ የሚተላለፉ መረጃዎች የተለያየ ግንዛቤ ያላቸውን ሰዎች እንዲፈጠሩ ያደርጋል።ሰዎች የተለያየ ግንዛቤ ያዙ ማለት ደግሞ ቫይረሱን ለመቆጣጠር በሚደረገው ርብርብ ላይ በጋራ እንዳይቆሙ ያደርጋቸዋል።ስለዚህ የህይወት መስዋዕትነት በሚያስከትልና አገራዊ ጉዳት በሚያደርስ እንዲህ ባለ ወረርሽኝ ተመሳሳይ ገንዛቤ አለመጨበጥ ዋጋ ሊያስከፍል ስለሚችል ሚዲያዎች በጥንቃቄ ሊሰሩ ይገባል።  በአንድ ጉዳይ ላይ አንዱ ሚዲያ ከሌላኛው ሚዲያ የሚለይ መረጃ የሚያስተላልፍ ከሆነ በሰዎች መካከል መግባባት አይፈጠርም።የጋራ መግባባት ካልተፈጠረ ደግሞ ወረርሽኙን ለመከላከል በሚደረገው የጋራ እንቅስቃሴ ላይ ትልቅ ፈተና ይደቀናል።የጋራ መግባባት ላይ መድረስ የሚቻለው ከአንድ አካል የሚወጣ መረጃን መቀበል ሲቻል ነው።ያለንበት ወቅት ህዝብ ስለ ቫይረሱ ተገቢውን መረጃ ለማወቅ የሚፈልግበት እንደመሆኑ ወጥነት ያላቸውን መረጃዎች መስጠት ያስፈልጋል። በተለይም አሁን የወጣው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እንደዚህ አይነት ችግሮችን ስለሚቀርፍ የተቀመጡ መርሆዎችን መከተል ጠቃሚ ይሆናል።የመረጃው ዓላማ ህብረተሰቡን ከወረርሽኙ መከላከል ስለሆነ ሚዲያዎች አኗኗሩ የሚፈጥርበትን ተጋላጭነት ልጦ ለመከላከል የሚሰጡ ምክሮችን ሳይዛነፉ ማስተላለፍ ይጠበቅባቸዋል።ይህ ሲሆን ግን በአዋጁ መሰረት ኃላፊነት የተሰጣቸውን አካላት መሰረት አድርገው መሆን አለበት።ለምሳሌ በአዋጁ ላይ ማንኛውም ሰው ማህበራዊ ግንኙነት ወይም ማህበረዊ አገልግሎት በሚሰጥባቸው አካባቢዎች የፊት ጭንብል ወይም መከለያ ማድረግ አለበት ይላል።ከዚህ በኋላ ጭንብል ያስፈልጋል ወይስ አያስፈልግም የሚሉ መከራከሪያዎች አይኖሩም ማለት ነው።  ክልሎችና የፌደራል መንግሥት በተናጠል የሚያስተላፏቸውን መረጃዎች በተመለከተ አቶ ቢራ በሰጡት አስተያየት ክልሎች በራሳቸው የሚሰጡት መግለጫ አጠቃላይ ህዝቡ ይህንን በሽታ ለመከላከል የሚያደርገውን የተቀናጀ አሰራር የሚሸረሽር ይሆናል።አቅጣጫንም የሚያስት ስለሚሆን በክልሎች የሚተላለፈው መግለጫ ባይኖርና በፌደራል መንግሥቱ ብቻ ቢመራ የተሻለ ይሆናል።መረጃዎች ተሰብስበው በአንድ አካል መሰራጨት ካልቻሉ በሽታውን ለመከላከል የሚደረገውን ሀገራዊ ትብብርና አንድነት ያዳክመዋል። አቶ ገብረጊዮርጊስ በቫይረሱ የተጠቁ ሰዎችን በተመለከተ ክልሎችና ፌደራል መንግሥት በተናጠል የሚሰጧቸው መግለጫዎች ግጭት እንዳይኖርባቸው መጠንቀቅ ያስፈልጋል።ሀገር አቀፍ ጉዳይን በተመለከተ የሚተላለፉ መረጃዎች ከአንድ ማዕከል መውጣት እንደሚገባቸው ዳይሬክተሩ ያስረዳሉ።ክልሎች የራሳቸውን ህዝብ ከመጠበቅ አንፃር የማስጠንቀቅ፣ የማሳወቅ፣ የመከላከል እርምጃዎችን የመውሰድ ግዴታ ይኖርባቸዋል።ስለዚህ ለሁለቱም ተናቦ መሥራትን ይጠይቃል።ይህ ሲሆን ህብረተሰቡ በሚሰጡት መረጃዎች ላይ አመኔታ ይኖረዋል፤ ግርታም አይፈጠርበትም።ይህ የአቶ ዘላለምም ሐሳብ ነው።አዲስ ዘመን ሚያዝያ 8/2012 ኢያሱ መሰለ