የጠፋውን ስም ለማስመለስ
 እአአ የ2016ቱ የሪዮ ኦሊምፒክ ከመካሄዱ አስቀድሞ የስፖርት ቤተሰቡ ትኩረት አበረታች ቅመም በስፖርት ላይ ያሳደረው ተጽእኖ እና በዚህ ተጠቂ የሆኑ ሀገራት ላይ ያተኮረ ነበር። በአትሌቲክስ ስፖርት ከቀዳሚ ተጠቃሽ ሀገራት መካከል አንዷ የሆነችው ኢትዮጵያም ከተወቃሽነት ማምለጥ አልተቻላትም። በወቅቱ ሰባት የሚሆኑ አትሌቶች በዚሁ ሳቢያ ጥርጣሬ ውስጥ መግባታቸው ደግሞ በዓለም አቀፉ የፀረ- አበረታች መድኃኒቶች ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ ትኩረት ውስጥ ለመግባቷ ምክንያት ሆነ። በዓለም ላይ በአበረታች ቅመሞች ከሚጠረጠሩት ቀዳሚ አምስት ሀገራት መካከልም አንዷ ልትሆን ቻለች። ይህንን ተከትሎም ሀገሪቷ ለጉዳዩ የምትሰጠው ትኩረት ምን ድረስ እንደሆነ በግልጽ ለዓለም ይፋ በመሆኑ፤ በአበረታች መድኃኒቶች ላይ ያለው እንቅስቃሴም ተጠናክሮ መቀጠል እንዳለበት ማሳሰቢያ ተሰጠ። መንግሥትም ለጉዳዩ በሰጠው ትኩረት የኢፌዴሪ የፀረ-አበረታች ቅመሞች ጽሕፈት ቤት በአዲስ መልኩ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 400/2009 ተቋቁሟል። የአበረታች ቅመሞች ጉዳይ ሁሌም የመነጋገሪያ አጀንዳ መሆን ያለበት እንደመሆኑ፤ ጽሕፈት ቤቱ የጠፋውን ስም ለማስመለስ በሚያደርጋቸው ተግባራት በየጊዜው የደረሰበትን እንዲህ ያሳውቃል። ቅድሚያ የስፖርት አበረታች ቅመሞችን በኢትዮጵያ የሁልጊዜም አርዕስት ያደረጉት የተለያዩ አስገዳጅ ምክንያቶች ናቸው። ሀገሪቷ የስጋት ቀጣና ውስጥ የገባችበት የመጀመሪያው መንስኤ፤ በስፖርቱ ስኬታማ ከሆኑ ሀገራት ተርታ መሰለፏ ነው። ሌላኛው ምክንያት ደግሞ በአትሌቶች ዘንድ የቅመሙ ተጠቃሚነት አዝማሚያ መታየቱ ነው። በወቅቱ አትሌቶች ከተጠቃሚነት ጋር ጥርጣሬ ውስጥ ገብተው በዓለም አቀፉ ኤጀንሲ ምርመራ መደረጉም በዚሁ ምክንያት ነው። ሀገሪቷ በስፖርቱ ታዋቂ እንዲሁም በአየር ንብረቷ እና የቦታ አቀማመጧ ተመራጭ እንደመሆኗ በርካታ የውጭ ሀገራት አትሌቶችና ሌሎች የስፖርት ባለሙያዎች መዳረሻ መሆኗም ሌላኛው ምክንያት ነው። ሰፊና ዓለም አቀፍ ሽፋን ያላቸው የመገናኛ ብዙኃን ተጠቃሚነቱን በተመለከተ በርካታ መረጃዎችን ማውጣታቸውም እንዲሁ። ይህንን የተመለከቱት የዓለም አቀፉ የፀረ- አበረታች ቅመሞች ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ እንዲሁም በዓለም አቀፉ የአትሌቲክስ ፌዴሬሽኖች ማህበርም በሀገሪቷ ላይ ጫና ማሳደራቸው ጉዳዩ ይፋ ወጥቶ እንዲሰራበት አድርጓል። በመስፈርቱ መሠረትም ጽሕፈት ቤቱ በአዲስ መልክ ተደራጅቶ፣ በመንግሥት በጀት ተመድቦለት እንዲሁም ከየትኛውም አካል ነፃ በሆነ መልኩ ሊቋቋም ችሏል። ተግባራት ቀዳሚው ሥራ የሕዝብ ንቅናቄን መፍጠር ነው። በየትኛውም ሥራ ቀዳሚው ተግባር ግንዛቤ ማስጨበጥ እንደመሆኑ ጽሕፈት ቤቱ በርካታ ሥራዎችን አከናውኗል፤ በማከናወን ላይም ይገኛል። ጉዳዩ ትኩረት ከተሰጠው ጊዜ አንስቶም የሥልጠና እና የውይይት መድረኮችን በማዘጋጀት ለሁሉም ባለ ድርሻ አካላት መረጃው እንዲደርስ ተሰርቷል። ውድድር በሚካሄድበት ወቅትም ስፖርተኞችን እንዲሁም ሰልጣኞችን በተለያየ መንገድ ስለ ጉዳዩ እንዲረዱ እና በደንብ እንዲያውቁ የተለያዩ ሥራዎች በመከናወን ላይም ይገኛሉ። በየአካባቢውና ሕዝብ በብዛት የሚደርስባቸው አካባቢዎችም ስለ ጉዳዩ መልዕክት የሚያስተላልፉ ትልልቅ ቢልቦርዶችን፣ ብሮሸሮችንና የተለያዩ የማስተማሪያ ዘዴዎችን በመጠቀም ሕዝባዊ ንቅናቄውን ሲያጠናክር ቆይቷል። ከዚህ ባሻገርም ባለድርሻ አካላትን በሥራው በማካተትና ሰነዶችን በማዘጋጀት እየተሰራ ይገኛል። ከስፖርት ማህበራት ጋር በመሆን የትምህርትና ሥልጠና ማኑዋል ተዘጋጅቷል፣ የማሰልጠኛ ማዕከላትና ፕሮጀክቶች በሥልጠናቸው አካተውታል፣ ፎረሞች በመቋቋም ላይ ይገኛሉ (እስካሁን ሦስት ፎረሞች ተመስርተዋል) እንዲሁም በመደበኛ ትምህርት ካሪኩለም እንዲታቀፍ በማድረግ ዘርፈ ብዙ ሥራዎች በመከናወን ላይ ይገኛሉ። ምርመራ እና ቁጥጥር በዚህ ሥራ ቀዳሚው ነገር ብቁ ባለሙያዎችን ማፍራት መሆኑ ይታወቃል። በዚህም መሠረት 43 የሚሆኑ የጤና ባለሙያዎችን በማሰልጠን፤ በፌዴራል፣ ክልል እና ከተማ አስተዳደሮች ወደ ሥራ እንዲገቡ ተደርጓል። በሀገር ውስጥ በሚካሄዱ እንዲሁም ዓለም አቀፍ ውድድሮች ከመካሄዳቸው አስቀድሞም የደምና ሽንት ናሙናዎች በባለሙያዎቹ የሚወሰዱ ሲሆን፤ እስካሁንም ከ1ሺ13 አትሌቶች ናሙና በመውሰድ በውጭ ሀገራት ወደሚገኙት ላቦራቶሪዎች ተልኳል። በየትኞቹ የስፖርት ዓይነቶች ተጋላጭነቱ ይጨምራል በሚለው ላይም ጽሕፈት ቤቱ ጥናት አዘጋጅቷል። በዚህም መሠረት ስፖርቶቹ የተለዩ ሲሆን፤ በርካታ ገፋፊ ምክንያቶች ያሉት አትሌቲክስ (በተለይ በማራቶን)፣ እግር ኳስ (በፕሪሚየር ሊጉ ተሳታፊ ክለቦች)፣ ብስክሌት፣ ቦክስ እና የፓራሊምፒክ ስፖርቶች በተለየ ተጠቃሚነቱ እንደሚጎላ ተረጋግጧል። የሕግ ጥሰትን በተመለከተ ከሚሰራው የመከላከልና የቁጥጥር ሥራ አፈንግጠው ቅመሙን እንደተጠቀሙ በተረጋገጠባቸው አካላት ላይም ሕጋዊ የእርምት እርምጃዎች ይወሰዳል። ጽሕፈት ቤቱ ከሕግ አካላት ጋር የሚሰራ ሲሆን፤ እስካሁንም ቅመሙን እንደተጠቀሙ የተረጋገጠባቸው አካላት ሕጋዊ እርምጃ ተወስዶባቸዋል። በዚህም መሠረት ዘጠኝ የሚሆኑ አትሌቶች ከአራት እስከ ስምንት ዓመት ለሚደርስ ጊዜ ከውድድሮችም ሆነ ስፖርቱ እንዲገለሉ ተፈርዶባቸዋል። ዮሃና እና ግሸን የተባሉ የመድኃኒት መደብሮችም አበረታች ቅመሞችን ለአትሌቶች መሸጣቸው በመረጋገጡ ታሽገዋል። ዓለም አቀፍ ግንኙነት ጽሕፈት ቤቱ ከዓለም አቀፉ የፀረ-አበረታች ቅመሞች ተቆጣጣሪ ኤጀንሲ እንዲሁም በየደረጃው ካሉት ቢሮዎች ጋር የሁለትዮሽና ሦስትዮሽ ግንኙነት ፈጥሮ እየሰራ ይገኛል። ዓለም አቀፉ ኤጀንሲ አመራሮችና ባለሙያዎች በየጊዜው ወደ ኢትዮጵያ በመምጣት ጉብኝት የሚያደርጉ ሲሆን፤ ጉባኤም ተካሂዷል። ከዚህ ባሻገር ጽሕፈት ቤቱ እስካሁን የሰራው ሥራ ተመዝኖ አመርቂ ውጤት እንዳስመዘገበ ስለታመነበት ተሞክሮውን ለሌላው ዓለም እንዲያካፍል መድረክ ተፈጥሮለታል። ቀጣይ የትኩረት አቅጣጫ ትምህርትና ሥልጠናን በመስጠት ግንዛቤን የማስጨበጥ ሥራው በቀጣይም ተጠናክሮ የሚቀጥል ይሆናል። ከዚህ ባሻገር ታዳጊዎች ስለጉዳዩ ይበልጥ እንዲገነዘቡ በትምህርት ሥርዓቱም ከሚቀጥለው ዓመት ጀምሮ ተካቶ ተግባራዊ እንዲደረግ በእንቅስቃሴ ላይ ይገኛል። በምርመራና ቁጥጥር እንዲሁም ወንጀሎችን መርምሮ ይፋ በማውጣት ላይም ሥራዎችን አጠናክሮ እንደሚቀጥል አሳውቋል። ከባለድርሻ አካላት ይህ የጽሕፈት ቤቱ አፈጻጸም በቀረበበት መድረክ ላይ የተገኙ ባለድርሻ አካላት ትኩረት ሊደረግባቸው ይገባል ባሏቸው ነጥቦች ላይ ሃሳብ ሰንዝረዋል። ችግሩ ጎልቶ የሚታየው በአትሌቲክስ ስፖርት ላይ ይሁን እንጂ በሌሎች ስፖርቶች ላይም የመጠቀም አዝማሚያ በመኖሩ የትኩረት አቅጣጫው ቢሰፋም ተብሏል። እስካሁን ተጠቃሚነታቸው ከተረጋገጠባቸው አትሌቶች የሚልቁት ሴቶች እንደመሆናቸው ግንዛቤ በማስጨበጡ በኩል ሴት አትሌቶች ላይ ልዩ ትኩረት እንዲሰጥ ተጠቁሟል። በጽሕፈት ቤቱ እና በሚመለከታቸው አካላት መካከል ያለው የመረጃ ፍሰት እንዲጠናከርም ጥሪ ቀርቧል። ከዚህ ባሻገር አትሌቶች ሳያውቁ በአሰልጣኞቻቸውና ማናጀሮቻቸው በኩል በረቀቀና ስልታዊ በሆነ መንገድ ቅመሙ የሚሰጣቸው በመሆኑ ጽሕፈት ቤቱም አሠራሩን እንዲያዘምን ተጠይቋል።አዲስ ዘመን ሀምሌ 1/2011 