የገንዘብ ልውውጥን በቴክኖሎጂ ለመተካት አስቸጋሪ መሆኑ ተጠቆመ
 አዲስ አበባ፡- የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ስርጭት ከሚስፋፋባቸው መንገዶች መካከል አንዱ የጥሬ ገንዘብ ልውውጥን በቴክኖሎጂ መተካት ቢሆንም በኢትዮጵያ ነበራዊ ሁኔታ ይህን ተግባራዊ ለማድረግ አስቸጋሪ መሆኑ ተጠቆመ።  አዲስ ዘመን ጋዜጣ ያነጋገራቸው የምጣኔ ሀብት ባለሙያ ዶክተር ጉቱ ቴሶ፤ 80 በመቶ የሚሆነው የኢትዮጵያ ህዝብ ነዋሪነቱ በገጠር እንደመሆኑ ብር ከመቀባበል ውጪ አማራጭ የለውም። አብዛኛው ህዝብ ኑሮው ገጠር ውስጥ በሆነበት፣ ቴክኖሎጂ ባልዳበረበትና የኑሮ ሁኔታችን ባልዘመነበት በኤሌክትሮኒክስ የገነዘብ ዝውውርን ተጠቀም ማለት ፋይዳ የለውም። ይህ ማለት ግን የጥሬ ገንዘብ ልውውጡ የኮሮና ቫይረስን አያሰራጭም ማለት አይደለም ብለዋል።  ብርን ጨምሮ ማንኛውንም ወረቀትም ሆነ የተለያዩ ቁሳቁሶችን መቀባበል የቫይረሱን ስርጭት በከፍተኛ  መጠን ያስፋፋዋል። በአዲስ አበባ ከተማ ውስጥ እንኳን ቴክኖሊጂን ተጠቅመው የገንዘብ ልውውጥ እና ግብይት የሚፈፅሙ ሰዎች በጣም ጥቂቶች ናቸው ያሉት ዶክተር ጉቱ፤ ለአብነት አትክልት ተራን አንስተዋል። አትክልት ተራ የሚገበያዩ ሰዎችን አሁን ባለው የኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ በኤሌክትሮኒክስ ተጠቀሙ ማለት እንደማይቻል አመልክተዋል።  አትክልት ተራና መሰል የገበያ ቦታዎች ላይ አንድ ባለ አስር ብር በቀን ውስጥ ከምን ያህል ሰዎች ጋር ንክኪ እንደሚኖረው ይገመታል። እርግጥ ነው ይህ ለቫይረሱ ስርጭት የሚኖረው አስተዋፅኦ እጅግ በጣም ከፍተኛ በመሆኑ አጋላጭ ያደርጋል። ይሁን እንጂ አብዛኛው ህብረተሰብ ቴክኖሎጂን ለመጠቀም ምቹ ሁኔታ የሌለው በመሆኑ ተግባራዊ ለማድረግ አስቸጋሪ መሆኑን ዶክተር ጉቱ አመልክተዋል።  ነገር ግን ከችግሩ በመማር ለወዲፊቱ እንዲህ ዓይነት ክስተቶች በዓለምና በአገር ደረጃ ሲከሰት የከፋ ጉዳት እንዳያስከትል ቴክኖሎጂን በማዘመን አጠቃቀማችን  ላይ ታሳቢ ማድረግ ያስፈልጋል። በተጨማሪም ትላልቅ ግዢዎች ሲከናወኑ ገንዘብ ባንክ ለባንክ እንዲዘዋወር ማድረግ እንዲቻል ህዝቡን ማስተማርና ማበረታታት ይቻል ይሆናል። ነገር ግን ሰፊውን የኢትዮጵያ ህዝብ በተለይም አዲስ አበባ ላይ በጉልት የሚተዳደሩትን ጨምሮ ቴክኖሎጂውን ተጠቅማችሁ የገንዘብ ልውውጣችሁን ባንክ ለባንክ አድርጉ ማለት የሚሆን ነገር አይደለም ብለዋል። ለዚህ ችግርም ባንኮች ተጠያቂዎች እንደሆኑ አስታውቀዋል።  የኢትዮጵያ ባንኮች ገንዘብ መሰብሰብ እንጂ የህብረተሰቡ ንቃተ ህሊና ላይ ማለትም ገንዘቡን እንዴት አድርጎ መያዝና መጠቀም እንዳለበት አልሠሩም ያሉት ዶክተሩ፣ ህብረተሰቡ የገንዘብ አያያዝና አጠቃቀም ላይ ግንዛቤ ሲያገኝ ባንኮቹም ተጠቃሚ መሆን ይችላሉ። ስለዚህ ባንኮች ከከተማ ወጣ በማለት ማህበረሰቡ እንዴት እድርጎ ገንዘቡን መጠቀም እንዳለበት ማስተማር እንደሚኖርባቸው አስታውቀዋል።  “በሌሎች አገራት ባንኮች ህብረተሰቡ ገንዘቡን  እንዴት መጠቀም እንዳለበት ያስተምራሉ። ለአብነትም ኬንያ፣ኡጋንዳና ሩዋንዳን ብንመለከት አያንዳንዱ ባንክ በየገጠሩ ኤጀንቶች ይኖሩታል። እነዚህ ኤጀንቶችም ሥራቸው ገንዘብ መሰብሰበና መላክ ብቻ ሳይሆን ህዝቡን በገንዘብ አጠቃቀሙ ላይ ማስተማር ነው። ምክንያቱም ህዝቡ የተሻለ የገንዘብ አጠቃቀም ሲኖረው ባንኩም በዘላቂነት ተጠቃሚ መሆን ይችላል” ብለዋል።  በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ ባንኮች ህዝቡ ላይ መሥራት አለባቸው ያሉት ዶክተር ጉቱ፣ህዝቡ ገንዘቡን እንዴት መጠቀም እንዳለባት ካልሠሩና ካላበረታቱ ባንኮቹ እራሳቸው ተጠቃሚነታቸው ይቀንሳል ብለዋል። ለአብነትም በአሁን ወቅት 113 ቢሊዮን ብር ከባንክ ውጪ መሆኑን ያነሱት ዶክተር ጉቱ፤ ይህን ገንዘብ ወደ ባንኩ ማምጣት የሚቻለው ባንኮቹ በሚሠሩት ኢንቨስትመንት መሆኑን አብራርተዋል። አያይዘውም ህዝቡን ከማስተማርና ከማሰልጠን አንፃር ባንኮች እየሠሩ አይደለምና ገንዘብ ከመሰብሰብ አለፍ ብለው ህዝቡ ላይ መሥራት አለባቸው ሲሉም መክረዋል።አዲስ ዘመን ሰኔ 11/2012ፍሬህይወት አወቀ