የከሸፉት ወርቃማ የዲሞክራሲ ዕድሎች ዳግም እንዳይመክኑ
በኢትዮጵያ እስካሁን አምስት ጊዜ አገር አቀፍ ምርጫዎች ተካሄደዋል። ከ1997 ዓ.ም ምርጫ በስተቀር በኢትዮጵያ እስካሁን የተካሄዱ ምርጫዎች የይስሙላ መሆናቸውን አብዛኛዎቹ የፖለቲካ ፓርቲዎች ይገልፃሉ። ቀጣዩ ሀገራዊ ምርጫ ሰላማዊ፥ ፍትሐዊና ነፃ ምርጫ ሆኖ እንዲጠናቀቅ ከ1997 ዓ.ም ምርጫ ብዙ መማር እንደሚገባ አንጋፋዎቹ ፖለቲከኞች ሀሳባቸውን ያጋራሉ።
በ1997 ዓ.ም የተካሄደው ምርጫ ገዥው ፓርቲ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተዳክመዋል፣ ብዙ ሊገዳደሩኝ አይችሉም ብሎ በማመኑና በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ያለው ምርጫ ባደርግ የበለጠ ህጋዊ ተቀባይነት አገኛለሁ በሚል ስሌት የገባበት ቢሆንም ውጤቱ ግን የተገላቢጦሽ መሆኑን የኢትዮጵያ ማህበራዊ ፍትህ ፓርቲ (ኢዜማ) ሊቀመንበር ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ ይናገራሉ። ፕሮፌሰር ብርሃኑ እንደሚሉት፤ በፖለቲካ ታሪካችን ሙሉ ለሙሉም ባይሆንም በተለይ እስከ ቆጠራ ጊዜ ድረስ የነበረው ሂደት በአንፃራዊነት ነፃ ሊባል የሚችል እንደነበር ግን ያስታውሳሉ።
የተቃዋሚ ፓርቲዎችም ይህን ቀዳዳ ተጠቅመው በተሻለ እንቅስቃሴ ያደረጉበት ምርጫ እንደነበርና ብዙ ኢትዮጵያዊያን ለፖለቲካ የነበራቸው መጥፎና አስፈሪ አተያይ አክስሞ ከፍተኛ ስሜት የተፈጠረበት፤ ህዝቡ ለዲሞክራሲያዊ ሥርዓት መፈጠር ያለውን ፍላጎት አጎልቶ ያሳየበት ወቅት እንደነበር ያነሱት ፕሮፌሰሩ፤ ከዚህ ወርቃማ ምርጫ ለመጪው ምርጫ ብዙ ትምህርቶች መውሰድ ይቻላል የሚል እምነት አላቸው። 
እንደ ፕሮፌሰር ብርሃኑ ገለፃ፤ እንደ 97 ዓ.ም ነፃና ዲሞክራሲያዊ ምርጫ ማድረግ ለሚመረጠው መንግሥት የህዝብ ተቀባይነት ያለው ጠንካራና የተገራ መንግሥት ይፈጠራል፤ አገርን ወደ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት ማሻገር ይችላል። በአንፃሩ በምርጫ መሸነፍን የሚቀበል መንግሥት ባለመኖሩና ሥልጣን ላይ ያለው አካል የምርጫ ኮሮጆ ወደ መገልበጥ በመሄዱ ውጤቱ እንዲበላሽ፤ ህዝቡ በብሔር እንዲቆሳሰል፤ በማህበረሰቡ ውስጥ ጠንካራ መተማመንን እንዳይኖር አድርጓል። በአገራችን ዜጎች ላይ መዓት አውርዷል፤ ለእሥር፣ ለግድያና ለስደት ዳርጓል። ይህ ደግሞ ዲሞክራሲያዊ ሽግግሩን ከባድ አድርጎታል። ከዚህ ምርጫ አገራችን ተምራ ኢ- ዲሞክራሲያዊ አካሄ ድን የማትቀበልና የማትሸከም መሆኑን ያስተማረ ሆኖም አልፏል።
“ምንም ይሁን ምን ምርጫው በትክክለኛ ሂደት እስከተካሄደ ድረስ ውጤቱን ለመቀበል ዝግጁ መሆን ያስፈልጋል። ተያይዞ የሚመጣው የመንግሥት ሥልጣን የማስረከብ ሁኔታ ቢኖር ፈቃደኛ ሆኖ መገኘት ይጠይቃል” የሚሉት ፕሮፌሰር ብርሃኑ ነጋ፤ በተመሳሳይ ተፎካካሪ ፓርቲዎችም ምርጫው ነፃና ፍትሐዊ፤ የአብዛኛውን ህዝብ ስሜትና ፍላጎት የሚያንፀበራቅና ያልተጭበረበረ እስከሆነ ድረስ ማንም ያሸንፍ ማንም በራሱ ትልቅ ውጤት መሆኑን ተቀብሎ ለሚቀጥለው ምርጫ መዘጋጀት እንጂ እኔ ለምን አላሸነፍኩም ብሎ እየተለማመድን ያለውን የዲሞክራሲ ሥርዓት ችግር ውስጥ ሊከት በሚችል መንገድ መንቀሳቀስ እንደሌለባቸው ምክራቸውን ለግሰዋል።
በአሁኑ ወቅት መንግሥት ብቻ ሳይሆን የኢትዮጵያ ጉዳይ ያገባኛል የሚል የተፎካካሪ ፓርቲዎች ዋና ሥራ ሊሆን የሚችለው ወረርሽኙን መዋጋት ነው። ከዚሁ ጋር ተያይዘው የሚመጡ የኢኮኖሚ መቀዛቀዝና የሥራ አጥ ችግሮች ዙሪያ ላይ ትኩረት ሰጥቶ መሥራት ይጠይቃል ሲሉም ጠቁመዋል። 
በአሁኑ ጊዜ ከኮሮና ቫይረስን ጋር በተያያዘ ሰፊ ውይይት ለማድረግ ወቅቱ ባይፈቅድም ወደ ጉልበትና አመጽ እንቅስቃሴዎች ከማድረግ ቁጭ ብለው በሚዲያ ዎች አማካኝነት የአገሪቱ የፖለቲካ አቅጣጫ ምን መሆን አለበትና ምን ቢሆን ይሻላል ብሎ ከፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር እየተማከሩ መሄድ አስፈላጊና ጠቃሚ እንደሆነም በአጽንኦት ገልፀዋል። 
የኦሮሞ ፌዴራላሲት ኮንገረስ (ኦፌኮ)ና የመድረክ ሊቀመንበር ፕሮፌሰር መረራ ጉዲና በበኩላቸው በኢትዮጵያ የፖለቲካ ታሪክ ውስጥ የ97 ምርጫን ጨምሮ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት መዘርጋት የሚቻልባቸውና ሚሊዮኖች ዘንድ ተስፋ የተጣለባቸው ሦስት ወርቃማ ዕድሎች እንዳመለጡ ይናገራሉ። 
አንደኛው 1966 ዓ.ም አብዮት የመሬት ላራሹና አንዳንድ ነገሮች ላይ ለውጥ ያመጣ ትልቅ የታሪክ ክስተት መሆኑን አውስተዋል። ብዙ የፖለቲካ ሃይሎች በጋራ አብዮቱን ከመምራት ይልቅ አይናቸው ሥልጣን ላይ ስለነበረ አገሪቱ ወደማትወጣው ማቅ ከመክተቱ ባለፈ ትልቅ ዕድል አምልጦናል ሲሉ በቁጭት ገልፀዋል። በብልጣ ብልጥነት ስልጣኑን የተቆጣጠረው ደርግም በአገር አንድነት ስም አጥፍቶ የመጥፋት ፖለቲካ ውስጥ መግባቱ ችግሩን የከፋ ማድረጉን ነው የተናገሩት። 
እንደ 1966 አብዮትም ባይሆን ደርግን ከስልጣን ያወረደው ኢህአዴግ ያመጣው ለውጥ የኢትዮጵያ ህዝቦች ሁሉንም በእኩልነት የምታስተናግድ ዲሞክራሲያዊት ኢትዮጵያ ትፈጠራለች የሚል ተስፋ ሰንቆ እንደነበርም ፕሮፌሰር መረራ አውስተዋል። በአንፃሩ ኢህአዴግ በነበረው የስልጣን ጉጉት አገሪቱን ከመለወጥ ይልቅ ላለፉት 27 ዓመታት ውድ ዋጋ አስከፍሎን ሄዷል ብለዋል። 
በ1997 ምርጫ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ ቅርጫ ሳይሆን ምርጫ የተካሄደበት ወቅት ነው የሚሉት ፕሮፌሰር መረራ፤ ይህ ምርጫ በታሪካችን ሁሉን አቀፍ የሆነ፤ የሀገሪቱን ህዝቦች በተሻለ ሁኔታ መታደግ የሚችል፤ ሰፊ የህዝብ ድጋፍ ያለው የፖለቲካ ሥርዓትና መንግሥት እንዲሁም በእኩልነት ላይ የተመሰረተ ኢትዮጵያን ለመፍጠር ዕድል የተሰነቀበት እንደነበር ጠቁመዋል። ሆኖም ኢህአዴግ ስልጣኑን ለማጣት በር ላይ ሲደርስ ወደ አጥፍቶ መጥፋት በመሸጋጋሩ ይህ መልካም ዕድል በኢህአዴግ መነጠቁን አውስተዋል። 
“አገሪቱ ላለፉት 50 ዓመታት አንዱ ቀውስ ወደ ሌላው ቀውስ እየመራን፤ የሚገኙ ውስን ዕድሎችም ተመልሰው እየጨለሙ፤ እስካሁን ከፖለቲካ ቀውስ አልወጣችም። ያመለጡት ዕድሎች አገሪቷን የፖለቲካ ፓርቲዎችን ብቻ ሳይሆን ገዥውን ፓርቲ ጭምር ዋጋ አስከፍለዋል። የ66ቱን አብዮት አጣን፤ የ83ቱ የመንግሥት ለውጥ ተበላሸ፤ በ97 ምርጫ የተፈጠረው መልካም ዕድል ተነጠቀ፣ አሁን አራተኛው መልካም ዕድል ላይ እንገኛለን” የሚሉት ፕሮፌሰሩ “እነዚህ ወደ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት የሚያሻግሩ ወርቃማ ዕድሎች እንዴት ሊያመልጡ እንደቻሉ ገዥው ፓርቲ በሰከነ አዕምሮ ማሰላሰል፣ ማሰብና የሌሎችን ምክር መቀበል፤ መጪው ምርጫ የተሻለና ውጤቱ ያማረ ለማድረግ ብዙ ትምህርት ሊወሰድባቸው የሚገቡ መሆናቸውን ተናግረዋል። 
ታቃዋሚዎችም የራሳቸውን መንገድ እንደ መንግስተ ሰማያት መንገድ አድርጎ በማሳብ በጥቃቅን የፖለቲካ ልዩነቶች አቃቂር እየፈጠሩ ከመከፋፈሉ በሽታ ራሳቸውን ፈውሰው፤ በሰበብ አስባቡም መንግሥትን ከመቃወም አባዜ ወጥተው በመሰረታዊ ጉዳዮች ማተኮር ይገባቸዋል። ከዚህ የፖለቲካ አጣብቂኝ ህዝባችንና አገራችን መታዳግ ካልቻልና ከምጫ 97 ካልተማርን በስተቀር የኢትዮጵያ መፃኢ ዕድል ከአጣብቂኝ ሊወጣ አይችልም ሲሉም ምክረ ሀሳባቸውን ሰጥተዋል። 
“አንዱ ከመንግሥት ተጠግቶ ፍርፋሪ ለመልቀም፤ በተቃራኔው ሌላው ደግሞ ራሱን ታጋይ አድርጎ ከመንግሥት ለመራቅ የምናደርጋቸውን ነገሮችን ትተን የምንመካከርበት፤ እስካሁን የነበረውን የፖለቲካ አካሄዳችንን የምንገመግምበት፣ የምንደራደርበትና ለፖለቲካ በሽታችን መድሃኒት የምንፈልግበት ጊዜ መሆን እንዳለበት ሀሳባቸውን ሰንዝረዋል። ያደጉ አገሮች በሰከነ አዕምሮ ፖለቲካቸውን አሰልጥነውና አዘምነው በጋራ መምራት ስለቻሉ፤ ሐቀኛ ዲሞክራሲያዊና እውነተኛ ፌዴራላዊ ሥርዓት በመፍጠራቸው የህዝብ ቅቡልነት ማግኘታቸውን አውስተው በኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙ የፖለቲካ ፓርቲዎችም ሁላችንንም በዕኩልነት የሚያስተናገድ ሥርዓት ለመፍጠር፣ ለነፃና ፍትሐዊ ምርጫ እና ብሔራዊ መግባባት አተኩረው መሥራት እንደሚኖርባቸው መክረዋል። አዲስ ዘመን ግንቦት 7/2012ጌትነት ምህረቴ