በችግኝ ተከላው የታየው የህዝብና መንግስት መነሳሳት በስርአት መታገዝ እንዳለበት ተጠቆመ
አዲስ አበባ፡- ችግኞችን በመትከል በኩል እየታየ ያለው የህዝብና የመንግስት መነሳሳት በስርአት /በሲስተም/ መታገዝ አለበት ሲሉ በአካባቢ፣ደንና አየር ንብረት ለውጥ ኮሚሽን የሬድ ፕላስ አስተባባሪ ዶክተር ይተብቱ ሞገስ አስታወቁ።የችግኝ ተከላውና እንክብካቤው በባለሙያ መመራት እንዳለበት አስገነዘቡ።አስተባባሪው ዶክተር ይተብቱ ሞገስ በተለይ ለአዲስ ዘመን እንዳሉት፤ በችግኝ ተከላው ላይ በህዝቡና በመንግስት በኩል ጥሩ መነሳሳት እየታየ ነው።በዚህ በኩል ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሻምፒዮን መሆናቸውም ያስደስታል።ስራው ሀገራዊ አጀንዳ ሆኗል ማለት ነው።አለም አቀፍ ድርጅቶችና ሀገሮች የችግኝ ተከላውን በአድናቆት እየተመለከቱት መሆናቸውን ጠቅሰው፤ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሻምፒዮን በመሆናቸው መደነቃቸውን እየገለጹ መሆናቸውን ተናግረዋል፤ ኢትዮጵያ ታሪክ እየሰራች መሆኑን አብራርተው፤ ውጤት ካላስመዘገብን ግን ነገ ትዝብት ላይ ይጥለናል ብለዋል።‹‹የደን ልማት በጣም ብዙ ኢንቨስትመንትና ስርአት መዘርጋትንም ይጠይቃል››ያሉት ዶክተር ይተብቱ፤ በተገኘበት ቦታ መትከሉ ግን ለውጤት ብዙም ላይበቃ እንደሚችል አስታውቀዋል።‹‹ችግኝ ስንተክል ከሚሌኒየም አንስቶ አስራ ሁለተኛ አመታችን ነው።በእርግጥ ችግኝ ተከላው ባህል እስከ መሆን ደርሷል።ውጤቱ ሲታይ ግን የትኛውም ተራራ ገና አረንጓዴ ሊሆን አልቻለም።›› ሲሉም አመልክተው፤ መንግስት ለደን ልማቱ መሬት እስከ መስጠት የደረሰ ቁርጠኝነት ሊኖረው እንደሚገባ አስገንዝበዋል ።‹‹በዚህ ዙሪያ ብዙ እየተነጋገርን ነው።መጀመሪያ እንደ ሀገር መሬት ማዘጋጀት ያስፈልጋል›› ያሉት አስተባባሪው፤ ከቀበሌ እስከ ሀገር ድረስ በካርታ የደን መሬትን መለየት /ፎረስት ላንድ/ እንደሚያስፈልግ አስታውቀዋል። በደን መሬት ውስጥ የተፈጥሮ ደን ካለ መጠበቅ፣መንከባከብ እና መጠቀም፤ ያልለማ ካለም ማልማት እንደሚገባ ጠቁመዋል።እንደ እሳቸው ገለጻ፤ ሀገሪቱ የመሬት አጠቃቀም እቅድ እንዲሁም ለደን ብላ ያዘጋጀችው ኦፊሻሊ በህግ የተደገፈ መሬት የላትም።በተገኘበት ቦታ ነው የችግኝ ተከላው የሚካሄደው።በዚህ ላይ ልቅ ግጦሽ እና የእንክብካቤ ማነስ አለ።ለአፈርና ለአየር ንብረት የማይስማማ ችግኝ መትከል አለ።በትክክል አለመትከልም ይስተዋላል።በሀገራችን የበጋው ወቅት ይረዝማል።እነዚህ ሁሉ ሲደማመሩ ጽድቀቱ ከፍተኛ አይሆንም፤ችግኞቹ ይጠፋሉ።የደን ፋይዳ አሁን ከተረዳነውም በላይ ነው ያሉት አስተባባሪው፤ ዝናብ ጥገኛ የሆነው እርሻችን 50 በመቶ የሚሆነውን ዝናብ የሚያገኘው ከጎንጎ ደን መሆኑን ያመለክታሉ።‹‹ኢትዮጵያውያን ስለኮንጎ ደን መነጋገር አለባቸው።ይሄ እውቀት ግብርና ሚኒስቴር የለም፤ ይሄ ያለው የደን ባለሙያዎች ዘንድ ነው።ሚትሮሎጂ እና ጆግራፈሮች ዘንድ ሊኖር ይችላል።››ብለዋል።ኢትዮጵያ መሬት በማቅረብ የመሬቷን 40 በመቶ ማፕ አርጋ በተለይ ደጋማውና ተራራማ ቦታው በደን መልማት አለበት ብላ እስከ መወሰን መድረስ አለባት ያሉት አስተባባሪው፤ በውሃ ሀብታችንና ደን ላይ በቅንጅት መስራት ከተቻለ ኢትዮጵያ ወደ ኋላ የማይሄድ ብልጽግና ውስጥ ትገባለች ብለዋል።እንደ እሳቸው ገለጻ፤ ሀገሪቱ መበልጸግ የምትችል ሀገር ናት፤ደን ቢስተካከል የእርሻ ልማቱም ሰፊ መሰረት ይኖረዋል፤ በረሃውን በመስኖ እስከ ማልማት ይደረሳል።በቱሪዝም መበልጸግ ይቻላል።የደን ልማት ሰፊ ነው፤ሁሉንም ዘርፎች ይዞ መነሳት ይችላል።በችግኝ ተከላው ባለሙያውን በጣም ፊት ለፊት እንዲመጣ ማድረግ እንደሚገባም ዶክተር ይተብቱ አስገንዝበዋል።አሁን ከባለሙያው ይልቅ ህዝብና ፖለቲከኛው መቅደማቸውን ተናግረው፤ ባለሙያዎች ከኋላ ሆነው እየታዘቡ መሆናቸውን ጠቁመዋል።‹‹እኛ አቅም አልተፈጠረልንም።እንደ ደን፣አካባቢና አየር ንብረት ኮሚሽን ፌዴራል ላይ ነው የተቀመጥነው፤ ክልል ዞን ወረዳ የማይሰማን ሆነን ተቀምጠናል።የባለሙያ ሰንሰለት ያስፈልጋል››ሲሉም ያመለክታሉ።እንክብካቤ የደን ልማት የረጅም ጊዜ ኮንትራት መሆኑን ጠቅሰው፤ አንድ ሰሞን ሰርተን የምንተወው ከሆነ የትም አይደርስም፤ አረም ይውጠዋል፤ ከብቶች ይበሉታል ወይ ይረጋግጡታል።አለበለዚያም ይቀበራል ሲሉ አስገንዝበዋል። እንክብካቤ ላይ ደግሞ ሰዎች እንዴት ነው ተረዳድተው የሚንከባከቡት የሚለው መለየት አለበት ያሉት አስተባባሪው፤ ግልጽ መመሪያ፣ ባለቤት ፣ተንከባካቢ ሊኖር ይገባል። ለአካባቢው አፈርና አየር የሚሆን ችግኝ /ጥራት ያለው/ መተከሉን ማረጋገጥ ያስፈልጋል ብለዋል።ልማቱ ባለሙያ እስከ ታች ቀበሌ ድረስ የማሰማራት ቁርጠኝነት እንደሚፈልግ ተናግረው፤ ባለሙያ ካልተከ ታተለ ለዜጎች የምትተውላቸው ከሆነ ዜጎች ሁሉም የራሳቸው ስራ አላቸው ።የችግኝ እንክብካቤ ስራ የአመት ነውና ይህን ስራ ሊከታተሉት አይችሉም ሲሉም ያስገነዝባሉ።የደን ቴክኒሻን ታች ወረዳ ላይ ያስፈልገናል፤ ቀበሌ ላይ መሬት ያስፈልገናል።ለደን የተቀመጠ መሬት ሊዘጋጅ ይገባል፤ ደኑ እስኪለማ ድረስ ኃላፊነት የሚወስድ መኖር አለበት።እንደዚያ ስታደርግ ነው ከቀበሌ ተነስቶ ተጠራቅሞ እንደ ሀገር የሚሆነው ሲሉ ያብራራሉ።እዚህ ላይ እኛ በሙያ የምንሰራው አለ፤ የኛን ሄዳችሁ ብታዩት ያልለማ ቦታ የለም።ተራሮች ላይ ግጥም ያለ አረንጓዴ ስፍራዎችን ታገኛላችሁ፤አሁን የደንን ስራ እየመራሁ ነው የሚለው ግብርና ሚኒስቴር ያንን ኮፒ ለማድረግ ለምን አይሰራም። አዲስ ዘመን ሐምሌ 28/2012  ኃይሉ ሣህለድንግል