የእስራኤሉ ኩባንያ የታገዱበትን የባንክ ሒሳቦች እንዲያንቀሳቅስ ተፈቀደ
በአፋር ክልል ደንከል አካባቢ በፖታሽ ማዕድን ልማት ዘርፍ ተሰማርቶ ሲሠራ የቆየውና በኢትዮጵያ ያለውን ኢንቨስትመንት ማቋረጡን ያስታወቀው አይሲኤል የተባለው የእስራኤል ኩባንያ፣ የታገዱበትን የባንክ ሒሳቦች እንዲያንቀሳቅስ ተፈቀደ፡፡እስራኤል ኬሚካልስ (አይሲኤል) በተለያዩ ባንኮች ውስጥ ያሉት ሒሳቦች እንዳይንቀሳቀሱ የታገዱት፣ በኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ነበር፡፡ ባለሥልጣኑ የባንክ አካውንቶቹ እንዳይንቀሳቀሱ ትዕዛዝ ሰጥቶ የነበረው፣ ኩባንያው መክፈል የነበረበትን ግብር አልከፍልም በማለቱና በኢትዮጵያ ያለውን ኢንቨስትመንቱን ማቋረጡን ማሳወቁ ከተሰማ በኋላ ነው፡፡ሰኞ ጥቅምት 14 ቀን 2009 ዓ.ም. የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ለባንኮቹ በጻፈው ደብዳቤ፣ አይሲኤል ሲጠቀምባቸው የነበሩትና እንዳይንቀሳቀሱ ዕግድ የጣለባቸው የባንክ ሒሳቦች እንዲንቀሳቀሱ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡ባለሥልጣኑ ያገዳቸውን የባንክ ሒሳቦች እንደገና እንዲንቀሳቀሱ የፈቀደው፣ በዕግዱ ወቅት ኩባንያው የሚያጋጥሙትን አንዳንድ አደጋዎች መከላከል በማስፈለጉ እንደሆነ የተገኘው መረጃ ያስረዳል፡፡ዕግዱ እንዲነሳ መነሻ የሆነውም የኩባንያው የባንክ ሒሳቦች ባለመንቀሳቀሳቸው ሊያስከትሉ የሚችሉትን ችግሮች የማዕድን፣ የነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር በዝርዝር በማቅረቡና ዕገዳው እንዲነሳ ባቀረበው ጥያቄ እንደሆነ ለማወቅ ተችሏል፡፡የባንክ ሒሳቦቹ መከፈታቸው ለንብረት ጥበቃና የሠራተኞችን ክፍያ ችግር ለመፍታት የሚያስችል መሆኑ ስለታመነበት መሆኑን፣ ይህ ባይሆን ግን በኢንቨስትመንት ሥፍራው ያሉ ንብረቶች አደጋ ላይ ሊወድቁ ይችሉ እንደነበር ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸው ምንጮች ተናግረዋል፡፡ባለሥልጣኑ የባንክ ሒሳቦቹ እንዳይንቀሳቀሱ አስተላልፎት የነበረውን ትዕዛዝ ቢያነሳም፣ በኩባንያው ንብረቶች ላይ የጣለውን ዕግድ አለማንሳቱ ታውቋል፡፡ ዕግድ ከመውጣቱ በፊት የማዕድን፣ የነዳጅና የተፈጥሮ ሀብት ሚኒስቴር የባንክ ሒሳቦቹ መታገድ ሊያስከትል የሚችለውን ችግር በዝርዝር ለገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ከማሳወቁም በተጨማሪ፣ ጉዳዩን የሚያጣሩ ባለሙያዎችን ወደ አፋር ክልል በመላክ የችግሩን ስፋት ተመልክቷል ተብሏል፡፡ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸው ምንጮች እንደገለጹት ደግሞ፣ የባንክ ሒሳቦቹ እንዲንቀሳቀሱ መንግሥት የወሰደው ዕርምጃ ተገቢ ነው፡፡ ኩባንያው ኢንቨስትመንቱን ቢያቋርጥም እንኳን እስካሁን ለፕሮጀክቱ የመጣው ከ100 ሚሊዮን ዶላር በላይ የሚገመት ንብረት እንዳይባክንና ጥበቃ እንዲደረግለት ያስቻለ ነው ተብሏል፡፡ ፕሮጀክቱን ለሌላ ማዛወር ቢፈለግ እንኳን ንብረቱ ባለበት መቆየት ስላለበት ዕርምጃው ተገቢ ነው ሲሉ ምንጮች አክለዋል፡፡የእስራኤሉ አይሲኤል በፖታሽ ማዕድን ልማት ለመሰማራት ወደ ኢትዮጵያ የገባው አላና ፖታሽ የተባለውን የካናዳ ኩባንያ አክሲዮኖችን በመግዛትና የግዢውንም ስምምነት ከኢትዮጵያ ውጪ በመፈጸም ነው፡፡ ከግዢ ስምምነቱ በኋላም ወደ ኢትዮጵያ በመምጣት በአላና ፖታሽ የተጀመረውን ሥራ ቢቀጥልም፣  በሁለቱ ኩባንያዎች መካከል የተደረገው የሽያጭ ስምምነት አንዳንድ ጥያቄዎችን ያስነሳ በመሆኑ ስም ለማዛወር ሳያስችለው ቀርቷል፡፡ ኩባንያው እየተጠቀመ ያለው በአላና ፖታሽ ስም ነው፡፡በኢትዮጵያ ያለውን ኢንቨስትመንት ለማቋረጥ የወሰነውም ሊከፈሉ ይገባቸዋል የተባሉ የታክስ ክፍያዎችን በተመለከተ በተፈጠረ ያለመግባባት ነው፡፡ መስከረም 26 ቀን 2009 ዓ.ም. ቴላቪቭ ከሚገኘው የኩባንያው ዋና መሥሪያ ቤት በተላከ ደብዳቤም ኢትዮጵያ ውስጥ የነበረውን ኢንቨስትመንት ያቋረጠው፣ የኢትዮጵያ መንግሥት መሠረተ ልማት ባለሟሟላቱና ተገቢ ያልሆነ የታክስ ክፍያ በመጠየቁ መሆኑን የሚያመላክቱ ምክንያቶችን አቅርቦ ነበር፡፡ኩባንያው በኢትዮጵያ ያለውን ኢንቨስትመንት በማቋረጡም በሥሩ ያሉ ሠራተኞችን ለማሰናበት እየተዘጋጀ እንደሆነም ታውቋል፡፡ ኩባንያው የአላና ፖታሽ የአክሲዮን ግዢን ጨምሮ ኢትዮጵያ ከመጣ በኋላ ያወጣው ወጪ በድምሩ ከ170 ሚሊዮን ዶላር በላይ እንደሚገመት የጠቆሙት ምንጮች፣ ይህን ያህል ገንዘብ የፈሰሰበት ፕሮጀክት ቀጣይ ዕጣ ፈንታው ምን ሊሆን ይችላል የሚል ጥያቄ እያስነሳ ነው ብለዋል፡፡ኩባንያው ከኢትዮጵያ ወጥቻለሁ ብሎ ዝም ይላል? የኢትዮጵያ መንግሥት ቀጣይ ዕርምጃስ ምን ሊሆን ይችላል? የሚለው እንቆቅልሽ እንደሆነባቸው ጉዳዩን በቅርበት እየተከታተሉ ያሉ ወገኖች ይናገራሉ፡፡አይሲኤል አላና ፖታሽ ውስጥ ቀደም ብሎ 16 በመቶ አክሲዮን የነበረው ሲሆን፣ ቀሪውን 84 በመቶ ደግሞ በ120 ሚሊዮን ዶላር መግዛቱ ይታወሳል፡፡በማዕድን ዘርፍ ተስፋ ተጥሎበት የነበረው የዚህ ፕሮጀክት እንቅስቃሴ በዚህ ሁኔታ መቋረጡ ግራ ያጋባ ሲሆን፣ አይሲኤል ኢንቨስትመንቱን እንዲያቋርጥ በታክስ ክፍያውና በሌሎች ጉዳዮች ዙሪያ የቀረበውን ጥያቄ ግን መንግሥት እየመረመረው እንደነበር መገለጹ ይታወሳል፡፡ ሆኖም አይሲኤል ባቀረበው ጥያቄ መሠረት መንግሥት ጉዳዩን እየተመለከተ ባለበት ወቅት ኢንቨስትመንቱን አቋርጫለሁ ማለቱ ያልተጠበቀ ነበር ተብሏል፡፡ 