​የግል አየር መንገዶች የገበያ ከለላ እንዲደረግላቸው ጠየቁ
የቻርተር በረራ አገልግሎት የሚሰጡ የግል አየር መንገዶች መንግሥት የገበያ ከለላ እንዲያደርግላቸው ጠየቁ፡፡አየር መንገዶቹ ጥያቄውን ያቀረቡት የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን ከባለድርሻ አካላት ጋር ረቡዕ የካቲት 30 ቀን 2008 ዓ.ም. ባካሄደው የምክክር መድረክ ላይ ነው፡፡ የቻርተር በረራ አገልግሎት የሚሰጡ አገር በቀል አየር መንገዶች ኃላፊዎች ለመንግሥት ግብር እየከፈሉ የበረራ አገልግሎት በመስጠት ላይ ቢሆኑም፣ የውጭ አየር መንገዶች እየመጡ ገበያውን እየተቀራመቱ እንደሆነ ጠቅሰው የገበያ ከለላ ሊደረግላቸው እንደሚገባ ተናግረዋል፡፡የአኳሪየስ አቪዬሽን ዋና ሥራ አስኪያጅ ወይዘሮ ፍሬሕይወት ተሰማ፣ የአገር ውስጥ አየር መንገዶች የቻርተርና አምቡላንስ በረራ አገልግሎት ለመስጠት ብቃት ቢኖራቸውም፣ የውጭ አውሮፕላኖች እየመጡ እንደ ልባቸው እንደሚሠሩ አስረድተዋል፡፡ ሌሎች አገሮች ለአገር በቀል አየር መንገዶቻቸው ከፍተኛ ከለላ እንደሚያደርጉ የተናገሩት ወይዘሮ ፍሬሕይወት፣ የኢትዮጵያ የግል አየር መንገደች ኬንያ ሄደው ለመሥራት እንደማይችሉና ለአንዳንድ ሥራዎች ደግሞ ከፍተኛ ክፍያ እንደሚጠይቁ ተናግረዋል፡፡ ‹‹የእኛ አውሮፕላኖች ቦሌ ላይ እየተንቃቁ የውጭ አውሮፕላኖች መጥተው እንዲሠሩ ሊፈቀድላቸው አይገባም፤›› ብለዋል፡፡የአቢሲኒያ የበረራ አገልግሎት ማኔጂንግ ዳይሬክተር ካፒቴን ሰለሞን ግዛው፣ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን የአገልግሎት አሰጣጡን ከጊዜ ወደ ጊዜ እያሻሻለ የመጣ ቢሆንም፣ የግል አየር መንገዶች ለሚያቀርቡት ጥያቄ ፈጣን ምላሽ እንደማይሰጥ ገልጸዋል፡፡ ‹‹ኩባንያችን ከስድስትና ከሰባት ዓመታት በፊት ላቀረበው ጥያቄ እስካሁን ምላሽ አላገኘም፤›› ብለዋል፡፡ሌላው ካፒቴን ሰለሞን ያቀረቡት ቅሬታ በአውሮፕላን ዕድሜ ላይ የተጣለው ገደብ ጉዳይ ነው፡፡ እንደ እሳቸው ገለጻ፣ የአገር ውስጥ አየር መንገዶች የሚያስገቡት አውሮፕላን ዕድሜ የተገደበ በመሆኑ የውጭ አየር መንገዶች ግን የሚያመጡዋቸው አውሮፕላኖች ዕድሜ ጣራ አልተበጀለትም፡፡ ‹‹የውጭ ኩባንያ 80 ዓመት የሞላው ዲሲ 3 አውሮፕላን ይዞ መጥቶ በሚሊዮን ዶላሮች ሰብስቦ ሲሄድ የሚናረው የለም፤›› ብለዋል፡፡የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ወደ አገር ውስጥ የሚገቡ አውሮፕላኖች ዕድሜ የመንገደኛ ከ22 ዓመት የጭነት ከ25 ዓመት መብለጥ እንደሌለበት ይደነግጋል፡፡ የአቢሲኒያ በረራ አገልግሎት ምክትል ማኔጂንግ ዳይሬክተር ኮሎኔል አማረ ገብረ ሃና ኩባንያቸው ፉክክር እንደማይፈራ ገልጸው፣ ነገር ግን ፉክክሩ ፍትሐዊ መሆን እንዳለበት ተናግረዋል፡፡ ለአንዱ የዕድሜ ገደብ ጥሎ ሌላውን የፈለገውን ዓይነት አውሮፕላን አምጥቶ እንዲሠራ መፍቀድ አግባብ አለመሆኑን የጠቀሱት ኮሎኔል አማረ፣ አገር ውስጥ ገብተው በሚሠሩ የውጭ አውሮፕላኖች ላይ ተገቢው ቁጥጥር ሊደረግ እንደሚገባ አሳስበዋል፡፡ የውጭ ኩባንያዎች የአገር ውስጥ አየር መንገዶችን ከገበያ እንዳያስወጡ ሥጋት እንዳላቸው ተናግረዋል፡፡የናሽናል ኤርዌይስ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ካፒቴን አበራ ለሚ በበኩላቸው፣ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን የዕውቀት ችግር እንደሌለበት ገልጸው፣ ‹‹የባለሥልጣኑ ሠራተኞችና ኃላፊዎች ሥራቸውን የሚያውቁና በቂ የአቪዬሽን ዕውቀት ያላቸው ናቸው፡፡ ይሁን እንጂ ሥራን ቶሎ ከእጅ የማውጣትና ኃላፊነትን የመሸሽ ነገር ይታያል፡፡ ይህ ሊሆን የቻለው የአቪዬሽን ፖሊሲ ባለመኖሩ ሊሆን ይችላልና የተረቀቀው ብሔራዊ የአቪዬሽን ፖሊሲ በአስቸኳይ ፀድቆ ሥራ ላይ እንዲውል ባለሥልጣኑ ጥረት ቢያደርግ፤›› ብለዋል፡፡ ካፒቴን አበራ የሞባይል ስልክ ይዞ ወደ ኤርፖርት መግባት በመከልከሉ የግል አየር መንገዶች በሥራቸው ላይ ከፍተኛ እክል እንደገጠማቸው በምሬት ተናግረዋል፡፡የግል አየር መንገዶች ኃላፊዎች የበረራ ፈቃድ አሰጣጥ አሠራር የተቀላጠፈ እንዱሆንና ለበረራ የተከለከሉ ቦታዎች እንዲከፈቱ ጠይቀዋል፡፡ለቀረቡት ጥያቄዎች የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን ኃላፊዎች ምላሽ የሰጡ ሲሆን፣ ዋና ዳይሬክተሩ ኮሎኔል ወሰንየለህ ሁነኛው ከስብሰባው ተሳታፊዎች የቀረቡትን አስተያየቶች በአብዛኛው ተቀብለዋል፡፡ ኮሎኔል ወሰንየለህ የገበያ ከለላን በተመለከተ ባለሥልጣኑ ቅድሚያ የሚሰጠው ለአገር በቀል ኩባንያዎች መሆኑን ተናግረዋል፡፡ የሚኒስቴር መሥሪያ ቤቶች ከውጭ ኩባንያዎች ጋር ስምምነት በሚፈርሙበት ወቅት ኩባንያዎች የአገር ውስጥ አየር መንገዶችን እንዲጠቀሙ እንዲያሳስቡ የሚገልጽ ደብዳቤ ባለሥልጣኑ መጻፉን ያስታወሱት ኮሎኔል ወሰንየለህ፣ አንዳንድ ኩባንያዎች ግን የፈለጉትን ኩባንያ እንዲጠቀሙ የሚፈቅድ ስምምነት እንደሚፈጽሙ ተናግረዋል፡፡ በትልልቅ የልማት ፕሮጀክቶች ላይ የተሰማሩ አንዳንድ የውጭ ኩባንያዎች የውጭ አውሮፕላኖችን ለመጠቀም በሚጠይቁ ወቅት ልማትን ማደናቀፍ እንዳይሆን በሚል እንደሚፈቀድላቸው የገለጹት ኮሎኔል ወሰንየለህ፣ አንዳንድ ጊዜ የውጭ ኩባንያዎች የሚፈልጉትን ዓይነት አውሮፕላን ወይም ሔሊኮፕተር የግል አየር መንገዶች ለማቅረብ እንደሚሳናቸው ገልጸዋል፡፡በጠና የታመመን የውጭ ዜጋ ለመውሰድ የሚመጣ አምቡላንስ አውሮፕላን ከልክሎ የአገር ውስጥ አውሮፕላን ተጠቀም ለማለት እንደሚቸግር የገለጹት ኮሎኔል ወሰንየለህ፣ የውጭ ዜጎች የሚጠይቁትን ዓለም አቀፍ መሥፈርት የሚያሟላ የአውሮፕላን አምቡላንስ ለማቅረብ ለግል አየር መንገዶች ፈታኝ እንደሆነ አስረድተዋል፡፡ ‹‹እኛ ሁል ጊዜም ቅድሚያ የምንሰጠው ለአገር ውስጥ ኩባንያዎች ነው፡፡ እናንተም አቅማችሁን አሳድጉ፤›› ብለዋል፡፡ባለሥልጣኑ የበረራ ፈቃድ በፍጥነት ለመስጠት እንደሚጥር የገለጹት ኮሎኔል ወሰንየለህ፣ ነገር ግን ባለሥልጣኑ ከሌሎች መሥሪያ ቤቶች ጋር በመተባበር የሚሠራ በመሆኑ አንዳንዴ መዘግየት እንደሚፈጠር አምነዋል፡፡ ይሁን እንጂ የበረራ ፈቃድ በተሻለ ፍጥነት የሚስተናግድበትን ሁኔታ ከሚመለከታቸው መሥሪያ ቤቶች ጋር በመነጋገር በማመቻቸት ላይ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ለበረራ የተከለከሉ ቦታዎችን በተመለከተ ወደ ሰሜን ኢትዮጵያ እንዲሁ ተነስቶ መብረር እንደማይቻል ሲገልጹ፣ ‹‹በሰሜን የአገራችን ክፍል ያለው ሁኔታ ይታወቃል፡፡ እንዲያው ዝም ብሎ ተነስቶ የሚበረርበት ክልል አይደለም፡፡ ከመከላከያ ጋር መነጋገር ያስፈልጋል፤›› ያሉት ኮሎኔል ወሰንየለህ፣ በአዲስ አበባ ላይም እንደ ልብ መብረር እንደማይቻል ጠቅሰዋል፡፡አቢሲኒያ ባሉኒንግ የተባለ ኩባንያ በአዲስ አበባ ሰማይ ላይ የባሉን በረራ ለማድረግ ጠይቆ መከልከሉን ጠቅሰዋል፡፡ የከተማ በረራ ለምን አይፈቀድም? አቢሲኒያ ባሉኒንግ ጫካ ላይ ብቻ እንዲበር ለምን ተደረገ? የሚል ጥያቄ የቀረበላቸው ኮሎኔል ወሰንየለህ፣ ‹‹ቤተ መንግሥቱ ላይ ሄዶ ቢያርፍ ተጠያቂው ማነው?›› ሲሉ ጥያቄውን በጥያቄ መልሰዋል፡፡‹‹የበረራ ፈቃድ ጉዳይ በጣም መጥበቁ አላሠራ አለን የሚለውን አቤቱት እንቀበላለን ነገር ግን ሙሉ ለሙሉ ሁሉም ቦታ ለበረራ ክፍት ይሁን የሚለውን ጥያቄ ግን አያስኬድም፤›› ብለዋል፡፡ የአውሮፕላን ምዝገባና ብቃት ማረጋገጫ ዳይሬክቶሬት ዳይሬክተር አቶ ዘውዱ ተክላይ በሰጡት ምላሽ፣ በአውሮፕላን ዕድሜ ላይ ገደብ የሚጣለው የበረራ ደኅንነትን ለማስጠበቅ ሲባል እንደሆነ አስረድተዋል፡፡ የአውሮፕላን ዕድሜ በጨመረ ቁጥር ለአደጋ የመጋለጥ ዕድል በዚያው መጠን እንደሚጨምር የተናገሩት አቶ ዘውዱ፣ አደጋን ለመከላከል ሲባል የዕድሜ ገደብ ማበጀት አስፈላጊ ሆኖ መገኘቱን አስረድተዋል፡፡ በውጭ አገሮች የተመዘገቡ አውሮፕላኖች ወደ ኢትዮጵያ ሲመጡ የሚቆዩት ለአጭር ጊዜ በመሆኑ የዕድሜ ጣሪያ እንዳልተጣለባቸው ጠቅሰው፣ የአገር ውስጥ አየር መንገዶች የሚያስገቧቸው አውሮፕላኖች ለረዥም ጊዜ የሚያገለግሉ በመሆናቸው የዕድሜ ገደብ እንደተጣለባቸው ገዋጸዋል፡፡ኮሎኔል ወሰንየለህ በበኩላቸው ዕድሜ ጠገብ አውሮፕላኖች አደጋ የማድረስ ዕድላቸው ከፍተኛ መሆኑን የተሰበሰቡ መረጃዎች እንደሚጠቁሙ ተናግረዋል፡፡ በሌላ በኩል ለአውሮፕላኖች የሚደረገው ጥገና ዓይነት እንጂ ዕድሜያቸው ወሳኝነት የለውም ብለው የሚከራከሩ ባለሙያዎች እንዳሉ የተናገሩት ኮሎኔል ወሰንየለህ፣ በአገር ውስጥ አውሮፕላኖች ላይ የዕድሜ ገደብ ጥሎ የውጭ አየር መንገዶች ያሻቸውን ዓይነት አውሮፕላን እንዲያመጡ መፍቀዱ ፍትሐዊ ውድድር እንዳይኖር ያደርጋል የሚለውን ቅሬታ፣ ባለሥልጣኑ እንደ ቤት ሥራ ወስዶ እንደሚያጤነው ገልጸዋል፡፡የሞባይል ስልክ መከልከልን አስመልክቶ በሰጡት ምላሽ፣ የባለሥልጣኑ ኢንስፔክተሮች ጭምር መከልከላቸውን ገልጸው በጉዳዩ ዙሪያ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር እንደሚመክሩ ተናግረዋል፡፡የአቪዬሽን ፖሊሲው መፅደቅ ባለሥልጣኑ ራሱ በጉጉት የሚጠብቀው ጉዳይ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ የአቪዬሽን ፖሊሲ ፀድቆ ሥራ ላይ ባለመዋሉ ምክንያት አንዳንድ ማመልከቻዎችን ለመቀበል ወይም ውድቅ ለማድረግ መሥሪያ ቤታቸው እንደሚቸገር ገልጸዋል፡፡ ረቂቅ የአቪዬሽን ፖሊሲው እንዲፀድቅ የትራንስፖርት ሚኒስቴር በመሥራት ላይ መሆኑን ገልጸው፣ ባለሥልጣኑም በበኩሉ የሚችለውን እንደሚያደርግ አክለዋል፡፡የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን መልካም አስተዳደርን ለማስፈን ከፍተኛ ጥረት እንደሚያደርግ የተናገሩት ኮሎኔል ወሰንየለህ፣ ከሙስና ጋር የተያያዙ ችግሮች በመሥሪያ ቤቱ ውስጥ ካሉ ባለድርሻ አካላት እንዲያጋልጡ መድረኩን ክፍት አድርገዋል፡፡ የግል አየር መንገዶች ባለቤቶችና ኃላፊዎች በባለሥልጣኑ ውስጥ የሙስና ችግር እንደሌለ ተናግረዋል፡፡ ‹‹ይህን ካላመጣችሁ ይህን አንሠራላችሁም ተብለን አናውቅም፤›› ብለዋል፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ 13 የተመዘገቡ የግል አየር መንገዶች ሲኖሩ፣  ስድስቱ አገልግሎት በመስጠት ላይ ይገኛሉ፡፡ 