ቆዳ ፋብሪካዎች ለውጭ ኩባንያዎች የተሰጠውን ዓይነት ማበረታቻና ድጋፍ ባለማግኘታቸው ከአምራችነት እየወጡ እንደሚገኙ ገለጹ
በከፊል የተዘጋጀ ቆዳ ወደ ውጭ እንዳይላክ ተጥሎ የቆየው ዕገዳ ለከፋ ጉዳት አጋልጦናል አሉአገር በቀል የቆዳ ፋብሪካዎች ከመንግሥት ተገቢውን ድጋፍና ማበረታቻ ሊያገኙ ካለመቻላቸውም በላይ፣ የውጭ ባለሀብቶችን ብቻ ተጠቃሚ የሚያደርግ አሠራር በመስፈኑ ህልውናቸው አደጋ ላይ መውደቁንና በርካቶችም ከኢንዱስትሪው ለመውጣት መገደዳቸውን አስታወቁ፡፡ ከ12 ያላነሱ ቆዳ ፋብሪካዎች በአቅም ዕጦትና በዕዳ መዘጋታቸው ተነግሯል፡፡ ዓርብ ሚያዝያ 25 ቀን 2011 ዓ.ም. የቆዳ ኢንዱስትሪውን የሚመለከት ፍኖተ ካርታ መዘጋጀቱን በማስመልከት የፍኖታ ካርታው ጥቅል ሰነድ ለውውይት በቀረበበት ወቅት፣ የቆዳ ኢንዱስትሪው ተዋናዮች አበክረው እንደተቹት፣ መንግሥት ለውጭ ኩባንያዎች ትኩረት ከመስጠት አልፎ፣ የአገር ውስጥ ፋብሪካዎችን ህልውና የሚፈታተን ፖሊሲ ተግባራዊ ሲያደርግ በመቆየቱ ሳቢያ ዘርፉ ቁልቁል ለመውረድ ተገዷል፡፡  መንግሥት ተግባራዊ ሲያደርገው የቆየው ፖሊሲ ከስድስት ዓመታት በላይ የሆነውና እሴት የተጨመረበት ብሎም ያለቀለት ቆዳ ወደ ውጭ እንዲላክ የሚያስገድድ ነው፡፡ ይህ ፖሊሲ በከፊል ያለቀለትና ከጥሬ ቆዳ ደረጃ ጥቂት ማሻሻያ የተደረገበት ምርት ወደ ውጭ እንዳይላክ ለማገድ፣ የ150 በመቶ የወጪ ንግድ ታክስ ማወጁ ኢንዱስትሪውን በተለይም የአገር ውስጥ ፋብሪካዎችን ለአደጋ እንዳጋለጣቸው ሲገልጹ ተደምጠዋል፡፡ በውይይቱ ወቅት ጎልተው ከተደመጡ ትችቶች መካከል የአገር ውስጥ ባለሀብት ድጋፍም ሆነ ማበረታቻ ከመንግሥት ማግኘት አልቻለም የሚለው ይገኝበታል፡፡ የዋልያ ቆዳና የቆዳ ውጤቶች ፋብሪካ ዋና ሥራ አስኪያጅ አቶ ያሬድ ዓለማየሁና የህንድ ፋሪድ ቆዳ ፋብሪካ ባለቤትና ሥራ አስኪያጅ ኢዝራር አህመድ፣ ለአገር ውስጥ ባለሀብቱ ቅድሚያ አለመስጠት ኢንዱስትሪውን ይበልጥ እንደጎዳው ገልጸዋል፡፡ አቶ ያሬድ እንደሚሉት፣ የአገር ውስጥ ባለሀብት ያገለገለ ማሽን ወደ አገር ውስጥ ማስገባት እየተከለከለ የውጭ ፋብሪካዎች ግን ይህ እየተፈቀደላቸው፣ የሥራ ማስኬጃ 30 በመቶ ያህል የገንዘብ ድጎማ እየተሰጣቸውና ወደ ውጭ እንዳይላክ የተከለከለ ከፊል ጥሬ ቆዳ ሲልኩ እጅ ከፍንጅ የተያዙ በመንግሥት ጣልቃ ገብነት እየተለቀቁ የአገር ውስጥ ባለሀብቱ ግን ተገፍቶ እንዲወጣ እየተደረገ ነው፡፡ ሚስተር ኢዝራር አህመድ በበኩላቸው የአገር ውስጥ ባለሀብቱ ቅድሚያ ሊሰጠው እንደሚገባ ያሳሰቡት፣ የአገራቸውን ተሞክሮ በማውሳት ነው፡፡ የህንድ ባለሀብቶች በአገራቸው የቆዳ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ውስጥ ለሚያከናውኑት ኢንቨስትመንት በመንግሥት ድጎማ ይደረግላቸዋል ብለው፣ ለሥራ ማስኬጃና ለዘመናዊ አሠራር በሚል እስከ 30 በመቶ የጥሬ ገንዘብ ድጋፍ በመንግሥት እንደሚደረግላቸው ገልጸዋል፡፡ ይህ ሁሉ በሆነበት አግባብ መንግሥት በከፊል ያለቀለትና የተለፋ ጥሬ ቆዳ ወደ ውጭ እንዳይላክ ያወጣው የታክስ ክልከላ፣ ቆዳ ፋብሪካዎችንና ቆዳና ሌጦ ነጋዴዎችን ክፉኛ መጉዳቱም በስፋት ተወስቷል፡፡ ይህ ክልከላ የወጣው ያለቀለት ቆዳ ወደ ውጭ እንዲላክ ብሎም ቆዳ ፋብሪካዎች እሴት የታከለበት ምርት ወደ ውጭ መላክ ሥራ ላይ እንዲያተኩሩ ለማድረግ ቢሆንም፣ ይህ ፖሊሲ ግን ያለጊዜው ተግባራዊ የተደረገና የኢትዮጵያ ፋብሪካዎችን ደረጃና አቅም ያላገናዘበ በመሆኑ፣ በርካቶችን ከጨዋታ ውጪ በማድረጉ ወቀሳ ቀርቦበታል፡፡ ፖሊሲው ከመውጣቱ ከስድስት ዓመታት በፊት የቆዳ ኢንዱስትሪው ከ200 እስከ 300 ሚሊዮን ዶላር ያስገኝ እንደነበር እያጣቀሱ ትችት ያቀረቡት የቆዳ ኢንዱስትሪው ተዋናዮች፣ በአሁኑ ወቅት ከ70 ሚሊዮን ዶላር በታች እያስገኘ እንደሚገኝና ለዚህም የተዳከመ ውጤት ዋናው ተጠያቂ መንግሥት ነው ተብሏል፡፡ በፍኖተ ካርታው ጥቅል ሰነድ ውስጥ የሰፈሩ አኃዞች እንደሚያሳዩትም፣ በአሁኑ ወቅት ከ26 በላይ የቆዳ ፋብሪካዎች ቢኖሩም (10 የውጭ ናቸው) እየተገኘ ያለው የውጭ ምንዛሪ ግን ከ69.6 ሚሊዮን ዶላር ያልበለጠ ነው፡፡ እነዚህ የቆዳ ፋብሪካዎች ከ120 ሚሊዮን እስከ 135 ሚሊዮን ካሬ ጫማ ቆዳ የማምረት አቅም ቢኖራቸውም፣ ለውጭ ገበያ እየቀረበ የሚገኘው ግን ከ60 ሚሊዮን ካሬ ጫማ ያልበለጠ ያለቀለት ቆዳ ብቻ ነው ተብሏል፡፡ በሌላ በኩል 16 የአገር ውስጥና ሦስት የውጭ ጫማ አምራቾች ሲኖሩ፣ አጠቃላይ የማምረት አቅማቸው ከ3.3 ሚሊዮን ጥንድ ጫማ በላይ ሲሆን፣ የሚያስገኙት ገቢም ከ38.6 ሚሊዮን ዶላር ያላነሰ (የቻይናው ሁዋጂዬን ፋብሪካ ከ60 በመቶ በላይ ድርሻውን ይይዛል) ገቢ እንደሆነ ይነገራል፡፡ በተጨማሪም 1.5 ሚሊዮን ጥንድ የእጅ ጓንት ማምረት የሚችሉ ሦስት የውጭ ፋብሪካዎች አምስት ሚሊዮን ዶላር ማስገኘት የሚያስችል አቅም እንዳላቸው ታውቋል፡፡ የቆዳ ውጤቶችና አልባሳትን የሚያመርቱ 30 ፋብሪካዎች ሲኖሩ፣ 19 ያህሉ ወደ ውጭ ምርት የሚልኩ ናቸው  ተብሏል፡፡ እነዚህ ሁሉ ባሉበት የቆዳ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ውስጥ ለዓመታት ለውጭ ኩባንያዎች ያደላ ፖሊሲና የኢንቨስትመንት ድጋፍ መደረጉ አድሏዊ ነው በማለት ቅሬታቸውን ያሰሙት ፋብሪካዎች፣ በሌላ ጎኑ በአካባቢ ብክለትና በጥሬ ቆዳ ዋጋ ላይ በሚከተሉት አሠራር ወቀሳ ሲቀርብባቸው ቆይተዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት ሰባት የቆዳ ፋብሪካዎች የመጀመርያ ደረጃ የፍሳሽ ቆሻሻ ማጣሪያ መትከል ባለመቻላቸው፣ ከተደጋጋሚ ማስጠንቀቂያ በኋላ መታሸጋቸው ይታወሳል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ የጥሬ ቆዳና ሌጦ ነጋዴዎችም ለቆዳ ፋብሪካዎች የሚያቀርቡት ጥሬ ቆዳ ተቀባይነት እያጣ፣ ከ70 እስከ 80 በመቶ የሚሆነው ምርት እየተጣለ እንደሚገኝ የኢትዮጵያ ቆዳና ሌጦ ነጋዴዎች ማኅበር ፕሬዚዳንት አቶ ብርሃኑ አባተ አስታውቀዋል፡፡ ፋብሪካዎቹ አቅም ከማጣቸው በተጨማሪ ለቀረበላቸው ቆዳ በወቅቱ ክፍያ እንደማይፈጽሙ፣ በዱቤ ወስደውም ለወራት ሳይከፍሉ እንደሚያቆዩና ከገበያ በእጅጉ በወረደ ዋጋ እንዲቀርብላቸው እየጠየቁ አብዛኛውን ነጋዴ ለኪሳራ በመዳረግ ከሥራ እንዲወጣ ሰበብ እንደሆኑት ገልጸዋል፡፡ የኢትዮጵያ ቆዳና ሌጦ በውጭ ተፈላጊነቱ ከፍተኛ ነው ቢባልም በአገር ውስጥ ግን ገዥ ማጣቱ እርስ በርሱ ይጋጫል ያሉት አቶ ብርሃኑ፣ ክልከላ የተደረገበት ቆዳው ዋጋ ስለሌለው ነው ወይ የሚል ጥያቄም አቅርበዋል፡፡ ይሁንና ከሰሞኑ በከፊል የዘተጋጀ ወይም ‹‹ክረስት›› የተሰኘው ቆዳና ሌጦ በአገር ውስጥ ባለሀብቶች ብቻ ለውጭ ገበያ እንዲቀርብ መፈቀዱን መዘገባችን ይታወሳል፡፡ አቶ ብርሃኑ ግን ያልተቀለመ ወይም ከጥሬ ቆዳ በመጠኑ የተዘጋጀና የተለፋ ቆዳ (ዌትብሉና ፒክል የተሰኙት የቆዳና ሌጦ ምርቶች) ለውጭ ገበያ እንዲቀርብ መፈቀድ እንዳለበት ይሞግታሉ፡፡ ይህ የቆዳ ምርትም በየፈርጁ የ150 በመቶ ታክስ ተጥሎበታል፡፡    ሆኖም እንደ አቶ አምዴ አካለ ወርቅ ያሉና በዘርፉ ከ50 ዓመታት በላይ የካበተ ልምድ ያላቸው ባለሀብቶችና የዘርፉ ተዋንያን ግን በአቶ ብርሃኑ ሐሳብ አይስማሙም፡፡ ዌትብሉና ፒክል የተሰኙት የቆዳና ሌጦ ምርቶች ለአገር ውስጥ ፍጆታ ብቻ መዋል እንደሚገባቸው ይሞግታሉ፡፡ 