ለግል አየር መንገዶች የሚያገለግል ኤርፖርት ለመገንባት ታስቧል
በአዲስ አበባ ቦሌ ዓለም አቀፍ ኤርፖርት የተፈጠረውን መጨናነቅ ለመቀነስ፣ መደበኛ ያልሆነ የበረራ አገልግሎት ለሚሰጡ የግል አየር መንገዶች ብቻ የሚያገለግል ኤርፖርት ለመገንባት ጥናት እየተካሄደ እንደሆነ ተጠቆመ፡፡የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣንና የኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት በጋራ ከባለድርሻ አካላት ጋር የካቲት 26 ቀን 2007 ዓ.ም. ባካሄዱት ስብሰባ፣ መንግሥት በአዲስ አበባ አነስተኛ አውሮፕላኖች የሚስተናገዱበት የተለየ ኤርፖርት እንዲገነባ የግል አየር መንገዶች በተደጋጋሚ ያቀረቡትን ጥያቄ እያጤነው እንደሆነ ተገልጿል፡፡በስብሰባው ላይ ማብራሪያ የሰጡት የኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ቴዎድሮስ ዳዊት፣ ድርጅታቸው ሁለት አማራጮችን በመመልከት ላይ እንደሆነ ጠቁመዋል፡፡ አንደኛው አማራጭ የግል አየር መንገዶች (በአነስተኛ አውሮፕላኖች መደበኛ ያልሆነ የበረራ አገልግሎት የሚሰጡ) የሚጠቀሙበት መንደርደሪያና የተለየ የመንገደኞች ተርሚናል በአዲስ አበባ ቦሌ ዓለም አቀፍ ኤርፖርት ግቢ ውስጥ መገንባት ሲሆን፣ ሁለተኛው አማራጭ ራሱን የቻለ አነስተኛ ኤርፖርት ከአዲስ አበባ ወጣ ብሎ በሚገኝ ሥፍራ መገንባት የሚል እንደሆነ አቶ ቴዎድሮስ ተናግረዋል፡፡በከፍተኛ ወጪ በክልል ከተሞች ላይ የተገነቡና ከአቅም በታች የሚሠሩ ኤርፖርቶችን መጠቀም የሚል አማራጭ ሐሳብ ቢኖርም፣ የቻርተር በረራ አገልግሎት ገበያ በአብዛኛው ያለው አዲስ አበባ በመሆኑ ተግባራዊ ማድረግ ሊያስቸግር እንደሚችል አቶ ዳዊት አስረድተዋል፡፡ በተጠቀሱት አማራጮች ላይ ድርጅታቸው ጥናት በማካሄድ ላይ መሆኑንም ተናግረዋል፡፡ የኤርፖርት ግንባታ ከፍተኛ ወጪ የሚጠይቅ በመሆኑ ያለው ፍላጎትና የግል አየር መንገዶች አቅም በሚገባ መጠናት እንዳለበት ኃላፊው ተናግረዋል፡፡በኢትዮጵያ 16 የተመዘገቡ የግል አየር መንገዶች ሲኖሩ በትክክል የቻርተር በረራ አገልግሎት የሚሰጡት ከስድስት አይበልጡም፡፡ እነዚህ የግል አየር መንገዶች የተጋረጡባቸው በርካታ ችግሮች እንዳሉባቸው ይገልጻሉ፡፡ አየር መንገዶቹ ብሶታቸውን በተለያዩ መድረኮች ለኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣንና ለኤርፖርቶች ድርጅት ሲያቀርቡ ቆይተዋል፡፡ አየር መንገዶቹ ከሚያቀርቧቸው በርካታ ጥያቄዎች መካከል ለጄኔራል አቪዬሽን የሚያገለግል የተለየ ኤርፖርት ግንባታ ዋነኛው ነው፡፡የአዲስ አበባ ቦሌ ዓለም አቀፍ ኤርፖርት አንድ መንደርደሪያ ብቻ ያለው ሲሆን በቀን ከ150 በላይ በረራዎች ያስተናግዳል፡፡ የኢትዮጵያ አየር መንገድ በከፍተኛ ፍጥነት በማደግ ላይ በመሆኑና ወደ አዲስ አበባ የሚበሩ ዓለም አቀፍ አየር መንገዶች ቁጥር በመጨመሩ ኤርፖርቱ በመጨናነቅ ላይ ይገኛል፡፡ የግል አየር መንገዶች ቀላል አውሮፕላኖችን የሚያንቀሳቅሱ በመሆናቸው፣ በአንድ መንደርደሪያ ላይ እንደ ድሪምላይነርና ቦይንግ 777 ከመሳሰሉ ግዙፍ አውሮፕላኖች ጋር ተጋፍተው መሥራት እንደተቸገሩ ሲገልጹ ከርመዋል፡፡ በተፈጠረው መጨናነቅ ምክንያት የኢትዮጵያ አየር መንገድ የፓይለት ማሠልጠኛ ትምህርት ቤት የተግባር ልምምድ በከፊል ድሬዳዋና ደብረ ዘይት ለማካሄድ ተገዷል፡፡የግል አየር መንገዶች ያሉባቸውን ችግሮች ለኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣንና ለኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት ሲያቀርቡ መቆየታቸው ይታወሳል፡፡ በተለይ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን በዓመት ሁለት ጊዜ በሚያዘጋጀው የምክክር መድረክ ላይ የግል አየር መንገዶችን ችግር በማዳመጥ መፍትሔ በመስጠት ይታወቃል፡፡ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅትም ምላሽ በመስጠት ላይ ይገኛል፡፡ትራንስፖርት ሚኒስቴር በበኩሉ ለግል አየር መንገዶች አቤቱታ ጆሮ መስጠት ጀምሯል፡፡ የትራንስፖርት ሚኒስትሩ አቶ ወርቅነህ ገበየሁ ለመጀመሪያ ጊዜ የግል አየር መንገዶችን፣ የአውሮፕላን ነዳጅ አቅራቢዎችና ሌሎች ባለድርሻ አካላትን በአንድነት ታህሳስ 16 2007 ዓ.ም. አነጋግረዋቸው ነበር፡፡ አቶ ወርቅነህ በተለይ የግል አየር መንገዶች ያሰሙትን ብሶት በጥሞና ያዳመጡ ሲሆን፣ የሚመለከታቸው አካላት ለቀረቡት ችግሮች የመፍትሔ ሐሳብ እንዲያቀርቡ ትዕዛዝ ሰጥተዋል፡፡የግል አየር መንገዶች ያቀረቧቸውን 21 ያህል ጥያቄዎች የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር ኮሎኔል ወሰንየለህ ሁነኛው፣ ባለፈው ሐሙስ በዝርዝር አቅርበዋል፡፡ ከሚኒስትሩ ጋር ከተካሄደው ስብሰባ በኋላ የተወሰዱ ዕርምጃዎችንና የቀረቡ የመፍትሔ ሐሳቦች ላይ ውይይት ተካሂዷል፡፡የአውሮፕላን ጥገና ሃንጋር አለመኖር፣ የአውሮፕላን መቀመጫ ብዛት ገደብ፣ የኤርፖርት መጨናነቅ፣ የመንገደኞች ማስተናገጃ ካውንተር አለመኖር፣ የሻንጣ ማጓጓዣ ቀበቶ (ኮንቬየር) ችግር፣ የነዳጅ አቅርቦት፣ በኤርፖርት የሚከራይ ቢሮ አለማግኘታቸውና የጉምሩክና የኢሚግሬሽን አሠራር ለሚኒስትሩ ካቀረቧቸው 21 ጥያቄዎች መካከል በዋነኛነት የሚጠቀሱ ናቸው፡፡መንግሥት ለጄኔራል አቪዬሽን ተገቢውን ትኩረት መስጠት መጀመሩን የተናገሩት ኮሎኔል ወሰንየለህ፣ የግል አየር መንገዶች ለሚኒስትሩ ያቀረቧቸው አብዛኛዎቹ ጥያቄዎች እንደሚመለሱ ያላቸውን እምነት ገልጸዋል፡፡ ረዥም ጊዜ የወሰደው ብሔራዊ የአየር ትራንስፖርት ፖሊሲ ለውይይት በቅርቡ እንደሚቀርብና በአጭር ጊዜ ውስጥ ይፀድቃል ተብሎ እንደሚጠበቅ አስረድተዋል፡፡በውይይቱ ላይ ተሳታፊዎች ወደ አገር በሚገቡ አውሮፕላኖች ዕድሜና በአብራሪዎች ዕድሜ ላይ በተጣሉ ገደቦች ላይ ጥያቄ አንስተዋል፡፡ አየር መንገዶች ወደ አገር ውስጥ ማስገባት የሚችሉዋቸው አውሮፕላኖች ዕድሜ ከ22 ዓመት እንዳይበልጥ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ይከለክላል፡፡ ባለሥልጣኑ ፓይለቶች ዕድሜያቸው ከ65 ካለፈ አውሮፕላን እንዳያበሩም ይከለክላል፡፡የአቢሲኒያ የበረራ አገልግሎት ባለቤትና ማኔጂንግ ዳሬክተር ካፒቴን ሰለሞን ግዛው የካበተ ልምድ ያላቸው ፓይለቶች በየካፌው ማኪያቶ ከሚጠጡ፣ ያላቸውን ዕውቀት ለወጣት አብራሪዎች ቢያካፍሉ ምን አለበት? ሲሉ ጠይቀዋል፡፡ በአውሮፕላን ዕድሜ ላይ የተጣለውን ገደብ በተመለከተ ሕጉ ተፈጻሚ የሚሆነው በአገር ውስጥ አየር መንገዶች ላይ ብቻ እንደሆነ ካፒቴን ሰለሞን ተናግረዋል፡፡ ‹‹የአገር ውስጥ ኩባንያዎች አዲስ አውሮፕላኖች እንዲያበሩ ሲገደዱ፣ የውጭ አየር መንገዶች ያረጁ አውሮፕላኖች አምጥተው እንዲሠሩ ይፈቀድላቸዋል፡፡ ይህ ፍርደ ገምድል ውሳኔ ይመስለኛል፤›› ብለዋል፡፡ለጥያቄው ምላሽ የሰጡት ኮሎኔል ወሰንየለህ በአውሮፕላኖችና በፓይለቶች ዕድሜ ላይ የተጣለው ገደብ ለበረራ ደኅንነት በማሰብ እንደሆነ፣ መመርያው የወጣው የዓለም አቀፍ ሲቪል አቪዬሽን ድርጅት ደንብ ተከትሎና የሌሎች አገሮች ልምድን በማገናዘብ እንደሆነም አስረድተዋል፡፡ የውጭ ኩባንያዎች ያረጁ አውሮፕላኖችን እንደልባቸው አስገብተው ይሠራሉ በማለት ካፒቴን ሰለሞን ያቀረቡትን ቅሬታ፣ ባለሥልጣኑ ሙሉ በሙሉ የሚቀበለውና የማስተካከያ ዕርምጃ እንደሚወስድበት ገልጸዋል፡፡የናሽናል ኤርዌይስ ባለቤትና ዋና ሥራ አስፈጻሚ ካፒቴን አበራ ለሚ በበኩላቸው፣ ተመሳሳይ ወቀሳዎችን በየጊዜው ደጋግመው መናገራቸው እያሳፈራቸው እንደመጣ ተናግረዋል፡፡ መንግሥት የግል አየር መንገዶች የሚጠቀሙባቸው አውሮፕላኖች መቀመጫ ብዛት ላይ የጣለው ገደብ ሁሌም እንደሚያሳዝናቸው የገለጹት ካፒቴን አበራ፣ የጥገና ሃንጋር መገንቢያ መሬት በመከልከላቸው የግል አየር መንገዶች አውሮፕላኖቻቸውን በጠራራ ፀሐይና ዶፍ ዝናብ ለመጠገን እንደሚገደዱ ተናግረዋል፡፡ መንግሥት የግል አየር መንገዶች እንዲያድጉ ከፈለገ አስፈላጊውን ድጋፍ ሊሰጥ እንደሚገባ ካፒቴን አበራ ጠይቀዋል፡፡ ምላሽ የሰጡት አቶ ቴዎድሮስ ቀደም ሲል መንግሥት ለአቪዬሽን መስክ ቅድሚያ እንዳልሰጠ፣ መንግሥት ቅድሚያ ሰጥቶ ሲሠራ የነበረው በሌሎች አንገብጋቢ የድህነት ቅነሳ ፕሮግራሞች ላይ መሆኑን ጠቅሰው፣ ይህ ግን እየተለወጠ እንደመጣ ተናግረዋል፡፡የአገሪቱ ኢኮኖሚ በፍጥነት በማደግ ላይ እንደሆነና የአየር ትራንስፖርት ፍላጎት ከኢኮኖሚ ዕድገቱ ጋር ተያይዞ በማደግ ላይ በመሆኑ፣ በአሁኑ ወቅት መንግሥት ለአቪዬሽን ዘርፍ ተገቢውን ትኩረት መስጠቱን ገልጸዋል፡፡የግል አየር መንገዶች ለኢኮኖሚው ያላቸው አስተዋጽኦ አነስተኛ ቢሆንም፣ መንግሥት በአሁኑ ወቅት ተገቢውን ትኩረት እየሰጣቸው እንደሚገኝ የገለጹት አቶ ቴዎድሮስ፣ ‹‹ለኢኮኖሚው ያላቸው አስተዋጽኦ አነስተኛ ነው ብለን አንንቅም፡፡ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ እየተጠናከሩ መጥተዋል፡፡ እኛ የምናየው ያለውን ያልተነካ ትልቅ እምቅ አቅም ጭምር ነው፤›› በማለት ገልጸዋል፡፡ አቶ ቴዎድሮስ የካውንተርና የቢሮ ጥያቄ በአዲስ አበባ ቦሌ ዓለም አቀፍ ኤርፖርት የተጀመረው የማስፋፊያ ፕሮጀክት ሲጠናቀቅ ሙሉ በሙሉ መፍትሔ እንደሚያገኝ፣ እስከዚያው ግን ባለው አቅም ለማስተናገድ ጥረት እንደሚደረግ፣ የጥገና ቦታን በተመለከተ በቅርቡ ምላሽ እንደሚሰጥበት ተናግረዋል፡፡ የአውሮፕላን መቀመጫ ብዛት ገደብና ሌሎች ተያያዥ ጉዳዮች በተመለከተ በአየር ትራንስፖርት ፖሊሲው ምላሽ እንደሚያገኙ ኮሎኔል ወሰንየለህ አስረድተዋል፡፡ የግል አየር መንገድ ተወካዮች የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣንና ኤርፖርቶች ድርጅት፣ እንዲሁም ትራንስፖርት ሚኒስቴር ለሚያቀርቧቸው ጥያቄዎች ምላሽ በመስጠታቸው ምሥጋና አቅርበዋል፡፡ 