ምርጫ ቦርድ የ14 ፓርቲዎችን ፈቃድ ሰረዘ
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ምርጫ ቦርድ ግንቦት 5 ቀን 2008 ዓ.ም. ባካሄው መደበኛ ስብሰባ የሚጠበቅባቸውን ኃላፊነት ያልተወጡ ያላቸውን 14 የፖለቲካ ፓርቲዎች ፈቃድ መሠረዙን፣ የቦርዱ የሕዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ ደምሰው በንቲ ማክሰኞ ግንቦት 9 ቀን 2008 ዓ.ም. በተሰጠ ጋዜጣዊ መግለጫ አስታወቁ፡፡‹‹ቦርዱ በጽሕፈት ቤቱ አማካይነት ጉዳዩን አስመልክቶ የቀረበለትን ማስታወሻ በስፋትና በጥልቀት ከመረመረ በኋላ፣ አሥራ አራቱን ፓርቲዎች ለመሰረዝ ውሳኔ አሳልፏል፤›› በማለት አቶ ደምሰው አክለው ገልጸዋል፡፡በዚህም መሠረት የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ኃይሎች ኅብረት (ኢዴኃኅ)፣ የኮንሶ ሕዝባዊ ዴሞክራሲያዊ ኅብረት (ኮሕዲኅ)፣ የኢትዮጵያ አዲስ ምዕራፍ ፓርቲ (ኢአምፓ፣)፣ ባህረወርቅ መስመስ ሕዝቦች ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ባመሕዴድ)፣ የጠንባሮ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ኅብረት (ጠሕዴኅ)፣ የሶዶ ጐርደና ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ሶጐሕዴድ)፣ የጋሞ ጎፋ ሕዝቦች ዴሞክራሲያዊ አንድነት (ጋጎሕዴአ)፣ የሐረሪ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ሐሕዴፓ)፣ የጉራጌ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (ጉሕዴግ)፣ የሶማሌ ዴሞክራሲያዊ ኃይሎች ቅንጅት (ሶዴኃቅ)፣ የደቡብ ኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ኃይሎች አንድነት (ደኢዴሕአ)፣ የጋሞ ዴሞክራሲያዊ ኅብረት (ጋዴህ)፣ የሀድያ ብሔራዊ አንድነት ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ሀብአዴድ) እና የአፋር ብሔራዊ አብዮታዊ ዴሞክራሲያዊ ግንባር (አብአዴ) የተባሉት ፓርቲዎች ከግንቦት 5 ቀን 2008 ዓ.ም. ጀምሮ የምዝገባ ፈቃዳቸው መሠረዙን አቶ ደምሰው ገልጸዋል፡፡ቦርዱ በሕጉና በመተዳደሪያ ደንባቸው መሠረት ማሟላት የሚገባቸውን የሕግ ጉዳዮች ላላሟሉ የፖለቲካ ፓርቲዎች ያላሟሉዋቸውን ድንጋጌዎችና አፈጻጸሞች በመዘርዘር፣ የተገኙትን ጉድለቶች በተሰጠው የጊዜ ገደብ መሠረት አሟልተው እንዲያቀርቡ ተደጋጋሚ ትዕዛዝ መስጠቱን አቶ ደምሰው አስታውሰዋል፡፡ ነገር ግን 14ቱ ፓርቲዎች እስካሁን ድረስ በሕጉና በመተዳዳሪያ ደንባቸው መሠረት ያላሟሉዋቸው ጉዳዮች እንዳሉ በመረጋገጡ ስረዛው ተፈጽሟል ብለዋል፡፡ቦርዱ ለፓርቲዎቹ መሠረዝ ምክንያት ናቸው ያላቸውን ነጥቦች በዝርዝር ያስታወቀ ሲሆን፣ አብዛኛዎቹ ፓርቲዎች በመተዳደሪያ ደንባቸው መሠረት ጠቅላላ ጉባዔ አለማከናወናቸው ተጠቅሷል፡፡በዚህም መሠረት የኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ኃይሎች ኅብረት (ኢዴኃኅ) በምዝገባ አዋጁ መሠረት ከኦዲተር የተረጋገጠና በግንባሩ መሪ የተፈረመ የሀብትና የዕዳ ሰነድ የጽሑፍ ሪፖርት ባለመቅረቡ፣ በሚመለከተው ሕጋዊ አካል የተረጋገጠ የሙያ ብቃት ያለው በግንባሩ የተሾመ የውጭ ኦዲተርና የተሾመው ኦዲተር ሹመቱን መቀበሉን በፊርማው ያረጋገጠበት ሰነድ ባለማቅረቡ፣ በፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ መሠረት በተደነገገው ጊዜ ጠቅላላ ጉባዔ ባለማድረጉ ለሁለት ተከታታይ የምርጫ ዘመን የጠቅላላ ወይም የአካባቢ ምርጫ ውድድር ሳይሳተፍ በመቅረቱ ፈቃዱ ተሰርዟል፡፡የኮንሶ ሕዝባዊ ዴሞክራሲያዊ ኅብረትም (ኮሕዴኅ) እንዲሁ ያለውን ዋና ጽሕፈት ቤትና ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤቶች አድራሻ፣ የጽሕፈት ቤቶቹን ኃላፊዎች ወይም ተወካዮች ለቦርዱ ያላሳወቀ በመሆኑ፣ ፓርቲው በመተዳደሪያ ደንቡ መሠረት ጠቅላላ ጉባዔ የሚያካሂድበት ጊዜ 14 ዓመት ያለፈው ስለሆነ፣ በምዝገባ አዋጁ አንቀጽ 21 ንዑስ አንቀጽ 1 በተደነገገው መሠረት የሥራ ጊዜያቸው በተጠናቀቀው አመራሮች ምትክ አዲስ የአመራር አባላትን መርጦ ወዲያውኑ ለቦርዱ ያላሳወቀ በመሆኑ፣ በ2002 ዓ.ም. በተካሄደው ጠቅላላ ምርጫ ከመንግሥት የተሰጠውን ድጋፍ በወጪ አርዕስት በመዘርዘር በኦዲት የተረጋገጠ ወቅታዊ የሒሳብ ሪፖርት አለማቅረቡ፡፡የኢትዮጵያ አዲስ ምዕራፍ ፓርቲ (ኢአምፓ) ደግሞ በመተዳደሪያ ደንቡ መሠረት ጠቅላላ ጉባዔ የሚያካሂድበት ጊዜ 7 ዓመት ያለፈው በመሆኑና የሥራ ጊዜያቸው በተጠናቀቀው አመራሮች ምትክ አዲስ የአመራር አባላትን መርጦ ወዲያውኑ ለቦርዱ ያላሳወቀ በመሆኑ እንዲሁም ለሁለት ተከታታይ የምርጫ ዘመን የጠቅላላ ወይም የአካባቢ ምርጫ ውድድርን ሳይሳተፍ በመቅረቱ ፈቃዱ ተሰርዟል፡፡የሶዶ ጐርዶና ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ድርጅት (ሶጐሕዴድ) በመተዳደሪያ ደንቡ መሠረት ጠቅላላ ጉባዔ የሚያካሂድበት ጊዜ 16 ዓመት ያለፈው በመሆኑና የሥራ ጊዜያቸው በተጠናቀቀው አመራሮች ምትክ አዲስ የአመራር አባላትን መርጦ ወዲያውኑ ለቦርዱ ባለማሳወቁ፣ በ2002 እና በ2007 ዓ.ም. በተካሄዱት ጠቅላላ ምርጫዎች ከመንግሥት የተሰጠውን ድጋፍ በወጪ አርዕስት በመዘርዘር በኦዲተር የተረጋገጠ ወቅታዊ የሒሳብ ሪፖርት ባለማቅረቡ ፈቃዱ ተሰርዟል፡፡የደቡብ ኢትዮጵያ ዴሞክራሲያዊ ኃይሎች አንድነት (ደኢዴኃአ) በመተዳደሪያ ደንቡ ጠቅላላ ጉባዔ የሚያካሂድበት ጊዜ ዘጠኝ ዓመት ያለፈው በመሆኑ፣ የሥራ ጊዜያቸው በተጠናቀቀው አመራሮች ምክት አዲስ የአመራር አባላትን መርጦ ወዲያውኑ ለቦርዱ ባለማሳወቁ ፈቃዱ ተሰርዟል፡፡የጋሞ ዴሞክራሲያዊ ኅብረት (ጋዴኅ) በመተዳደሪያ ደንቡ መሠረት ጠቅላላ ጉባዔ የሚያካሂድበት ጊዜ 19 ዓመት ያለፈው በመሆኑ፣ የሥራ ጊዜያቸው በተጠናቀቀው አመራሮች ምትክ የአመራር አባላትን መርጦ ወዲያውኑ ለቦርዱ ባለማሳወቁ ምክንያት በቦርዱ ጽሕፈት ቤት ፈቃዱ መሰረዙ ተገልጿል፡፡በመሆኑም አሥራ አራቱ የፖለቲካ ፓርቲዎች ከግንቦት 5 ቀን 2008 ዓ.ም. ጀምሮ በቦርዱ ውሳኔ ከምዝገባ የተሰረዙ መሆኑን፣ ፓርቲዎቹም በተሻሻለው የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ አዋጅ 573/2000 ዓ.ም. የፖለቲካ ፓርቲ መሰረዝ ወይም መፍረስ ውጤትን አስመልክቶ የተደነገገውን ተግባራዊ እንዲያደርጉ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡ፓርቲዎቹ የተገለጹትን ግድፈቶች ማረም ከቻሉ ፈቃዳቸው ሊታደስ ይችል እንደሆነ የተጠየቁት አቶ ደምሰው፣ ቦርዱ በውሳኔው ላይ ስለዚህ ጉዳይ ያስቀመጠው ነገር የለም በማለት አጭር ምላሽ ሰጥተዋል፡፡የተሻሻለው የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ አዋጅ 573/2003 አንቀጽ 39 የፖለቲካ ፓርቲ በቦርዱ ውሳኔ ከምዝገባ የሚሰረዝበትን ምክንያት የሚዘረዝር ሲሆን፣ የፖለቲካ ፓርቲው የስም፣ የመለያ ምልክት፣ የሰነድ፣ የአመራር፣ የኦዲተር፣ የዋና ጽሕፈት ቤትና የመሳሰለውን ለውጥ ሲያደርግ በዚህ አዋጅ መሠረት ለቦርዱ ሳያሳውቅ የቀረ እንደሆነ ምዝገባውን እንደሚሰርዝ ይገልጻል፡፡በተጨማሪም የፖለቲካ ፓርቲው ለቦርዱ እንዲያቀርብ የተደነገገውን ዓመታዊ የሥራ፣ የሒሳብ ወይም ሌሎች ወቅታዊ ሪፖርቶች ሳያቀርብ የቀረ እንደሆነ፣ ለሁለት ተከታታይ የምርጫ ዘመን የጠቅላላ ወይም የአካባቢ ምርጫ ውድድርን ሳይሳተፍ የቀረ እንደሆነ ምዝገባው እንደሚሰረዝ አስፍሯል፡፡በአዋጁ መሠረት ቦርዱ ያሳለፈውን ውሳኔ የተቃወመ የፖለቲካ ፓርቲ ውሳኔው በደረሰው በ14 ቀናት ውስጥ ይግባኙን ለፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ማቅረብ እንደሚችል፣ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ 3 ተደንግጓል፡፡        