ኢትዮጵያ የውጭ እዳዋ እንዲሰረዝላት ጠንካራ ድርድር ማድረግ እንደሚገባት ተገለፀ
አዲስ አበባ፡- ኢትዮጵያ ያለባትን ከፍተኛ የውጭ ብድርና እዳ እንዲሰረዝላት ከአበዳሪ አካላት ጋር ጠንካራ ድርድርና የዲፕሎማሲ ሥራ መስራት እንደሚጠበቅባት የኢኮኖሚ ባለሙያዎች አስገነዘቡ። 
አዲስ ዘመን ያነጋገራቸው የኢኮኖሚ ባለሙያዎች እንደተናገሩት፤ ኢትዮጵያ ካላት አጠቃላይ ሃብት 56 በመቶ የሚሆነው በእዳ የተገኘ ሲሆን፣ ይህም የእዳ ጫና ከኮቪድ 19 መምጣት ጋር ተያይዞ እያደገና የመክፈል አቅሟም እየተዳከመ መጥቷል። በመሆኑም ከአፍሪካ ህብረትና በህብረቱ ስር ካሉ አገራት ጋር በመተባበር አበዳሪ አካላት እዳውን እንዲሰርዙ እንዲሁም የመክፈያ ጊዜውን እንዲያራዝሙ መደራደር ይገባታል። 
በዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ የኢኮኖሚክስ መምህርና ተንታኝ ዶክተር ደመላሽ ሃብቴ እንደተናገሩት፤ በአሁኑ ወቅት እየተስፋፋ ባለው የኮረና ቫይረስ ምክንያት እንዲሁም ይህንን ተከትሎ በተከሰተው የኢኮኖሚ ቀውስ ሁሉም የአፍሪካ አገራት በሚባል ደረጃ ያለባቸውን የውጭ ብድር የመክፈል አቅማቸው ጥያቄ ውስጥ ገብቷል። በተለይም 38 አገራት አሳሳቢ በሚባል ደረጃ ከፍተኛ የእዳ ጫና ውስጥ የወደቁ ሲሆን ኢትዮጵያም ከእነዚህ አገራት አንዷ ሆናለች። 
«አፍሪካ ካላት የሃብት ምጣኔ 59 በመቶው የሚሆነው በእዳ የተያዘ ነው፤ ኢትዮጵያም ያለባትን እዳ የመክፈል አቅሟ ወደ ኔጌቲቭ 6 ነጥብ 5 በመቶ ወርዷል» ያሉት የኢኮኖሚ ባለሙያው ይህም ለተከታታይ ዓመታት የምታመነጨውን ሃብት በሙሉ እዳ በመክፈል እንድትቆይ ያደርጋታል የሚል ስጋት እንዳላቸው አስረድተዋል። ያለባት የእዳ ጫና ተጨማሪ የልማት ሥራዎችን እንዳታከናወን የሚያደርጋትና ከሌሎች አበዳሪ አካላትም ድጋፍ እንዳታገኝ ያግዳታል ሲሉ ገልፀዋል። 
በሌላ በኩልም የእዳ ጫናው በተለይም ደግሞ ቀድሞውን ከእጅ ወደ አፍ የሆነውን ደሃውን የህብረተሰብ ክፍል በእጅጉ ሊጎዳ እንደሚችል ዶክተር ደመላሽ ተናግረዋል። በመሆኑም ኢትዮጵያ ሌሎች የአፍሪካ አገራትን በማስተባበር በአፍሪካ ህብረት አማካኝነት አበዳሪ አካላት የእዳ ጫናው በአህጉሪቱ ላይ ያጠላውን ስጋት እንዲገነዘቡ በማድረግ ከተቻለ ሙሉ ለሙሉ ካልተቻለም የመክፈያ ጊዜውን እንዲያራዝሙ በማድረግ ረገድ ጠንካራ ድርድር ማድረግ እንደሚገባት አሳስበዋል።
 የኢኮኖሚ አማካሪና ተንታኝ አቶ ያሬድ ሃይለመስቀል በበኩላቸው እንደገለፁት፤ ኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት 57 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋ የውጭ እዳ ያለባት ሲሆን ከዚህ ውስጥ 27 ቢሊዮኑ ብድር ከቻይና የተገኘ ነው። በየዓመቱ ከሚመረተው አጠቃላይ ምርት2ነጥብ 8 ሚሊዮን ዶላር ብቻ ነው እዳዋን እየከፈለች ያለችው። የእዳ ጫናው በዚህ ሁኔታ ከቀጠለ ደግሞ አገሪቱ ለዓመታት ልትወጣው ከማትችለው የኢኮኖሚ ቀውስ ውስጥ ሊከታት ይችላል። 
ከዚህ አኳያ ሰሞኑን የቻይና መንግሥት የአፍሪካ አገራት በተያዘው የፈረንጆቹ ዓመት መክፈል የሚገባቸው እዳ መሰረዙን ይፋ ማድረጉን አስታውሰው፤ ይህም አፍሪካ ካለባት ከፍተኛ ጫና አኳያ እዚህ ግባ የሚባል እንዳልሆነ ተናግረዋል። በተለይም ኮቪድ 19 በቻይና በተከሰተበት ወቅት ኢትዮጵያ ለቻይና ያላትን ወገንተኝነት በተግባር ያሳየች ግንባር ቀደሟ ሀገርና በልማትም ሆነኛ አጋር እንደመሆኗ የእዳ ስረዛው መጠን እንዲያድግ መደራደር እንደሚገባ አስገንዝበዋል። 
በሌላ በኩልም አገሪቱ ከቻይና ተበድራ የሰራቻቸው አንዳንድ ፕሮጀክቶች በሙሉ አቅማቸው ወደ ሥራ ያለመግባታቸው ከፊሎቹም ከነጭራሹ ያልተገነቡና እዳቸው ብቻ እየተከፈለባቸው ያለ መሆኑ ኮቪድ 19 እያደረሰ ካለው የኢኮኖሚ ጫና ጋር ሲደመር የሚደርሰው ዘላቂ ጉዳት ከሚታሰበውም በላይ ሊሆን እንደሚችል ያላቸውን ስጋት የገለጹት የኢኮኖሚ ባለሙያው ከሁሉም በላይ ቻይና ብድር የምትሰጠው ኮላተራል አስይዛ በመሆኑ እንደሌሎቹ የአፍሪካ አገራት ብድሩ የዋለበትን የልማት ሥራ እስከመውረስ እንደምትደርስ ተናግረዋል። 
አንዳንድ የአውሮፓ አገራት ኢትዮጵያና ሌሎች የአፍሪካ አገራት ያለባቸውን የቻይና እዳ ጫና በመገንዘብ ብድር ለመስጠት የተቆጠቡበት ሁኔታ መኖሩን የተናገሩት አቶ ያሬድ በመሆኑም ቻይና እዳውን እንድትሰርዝ ከፍተኛ ግፊት ማድረግ እንደሚገባ ተናግረዋል። በቻይና በኩል ያለው የዕዳ ሰረዛ ከተሳካም ሌሎች ሀገራትም በተመሳሳይ ዕዳ መሰረዝና ብድር የመስጠት ተነሳሽነታቸው እንደሚጨምር ጠቁመዋል። ይህ እውን እንዲሆን ደግሞ ኢትዮጵያ እየተከተለች ያለችውን የኢኮኖሚ ፖሊስ መፈተሽ እንደሚጠበቅባት አመልክተዋል። 
የዓለም ባንክ ሪፖርት እንደሚያሳየው በእ.ኤ.አ 2009 ዓ.ም የኢትዮጵያ የእዳ ምጣኔ 37 ነጥብ 8 በመቶ የነበረ ሲሆን፤ በ2017 ደግሞ በ18 ነጥብ 4 በመቶ ከፍ ብሏል።
አዲስ ዘመን ሰኔ 13/2012
ማህሌት አብዱል