የምርጫ ውሳኔ እና የተፎካካሪ ፓርቲዎች እይታ
ስድስተኛው አገር አቀፍ ምርጫ እና የመንግስት የሥልጣን ጊዜ በኮሮና ወረርሽኝ (ኮቪድ 19) ምክንያት እንዲራዘም የሕገ መንግስት ጉዳዮች አጣሪ ጉባኤ የላከው ሃሳብ በፌዴሬሽን ምክር ቤት ጸድቋል። ስድስተኛው አገራዊ ምርጫ ጊዜ የኮቪድ 19 ወረርሽኝ አለም አቀፍና አህጉር አቀፍ የጤና ድርጅቶች የሚያወጡትን መረጃ መሰረት በማድረግ የጤና ሚኒስቴር፣ የህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት እና የሳይንሱ ማህበረሰብ አካላት ወረርሽኙ የሕዝብ ጤና ስጋት አለመሆኑን ካረጋገጡበትና ይህም በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከጸደቀበት ቀን ጀምሮ ከዘጠኝ ወራት እስከ አንድ አመት ባለው ጊዜ ውስጥ እንዲካሄድ መወሰኑ ይታወሳል። በውሳኔውን በተመለከተ ደግሞ ተፎካካሪ ፓርቲዎች የተለያየ ሃሳብ አንጸባርቀዋል።  የኢትዮጵያ ዜጎች ለማህበራዊ ፍትህ /ኢዜማ/ የህዝብ ግንኙነት ኃላፊ አቶ ናትናኤል ፈለቀ እንደገለጹት፤ ህዝብን ለአደጋ በሚጥል መልኩ ምርጫ ማካሄድ አያስፈልግም መባሉ ምክንያታዊነት አለው። ይሁንና የፌዴሬሽን ምክር ቤት ሰሞኑን የምርጫ ጊዜውን አስመልክቶ ያቀረበው ሃሳብ የምርጫ ጊዜውን ያለገደብ የሚያራዝም በመሆኑ ውሳኔው ጉድለት እንዳለበት አይተናል።  እንደ አቶ ናትናኤል ከሆነ፤ ከጊዜ ገደብ አንጻር ወረርሽኑ ዜጎች ላይ አደጋ እንደማያደርስ ከታሰበ ጊዜ ጀምሮ ከ9 ወር እስከ አንድ ዓመት ባለው ጊዜ ምርጫ እንዲካሄድ መባሉ ቁርጥ ያለ ጊዜ ያልተበጀለትና የተንጠለጠለ የምርጫ ሰሌዳ እንዲኖር ያደርጋል። ውሳኔው ለብዙ ጉዳዮች ክፍት የሆነ እና ምርጫው የሚካሄድበትን ወቅት ለማወቅ አስቸጋሪ ሁኔታን ፈጥሯል። ይህም ኢዜማን ጨምሮ ለተለያዩ የፖለቲካ ፓርቲዎች ለምርጫው ለመዘጋጀትም ሆነ እቅድ አውጥተው ለመንቀሳቀስ አዳጋች ያደርግባቸዋል።  ከዚህ ቀደም የክልል ምክር ቤቶች እና ስራ አስፈጻሚዎች ሁሉ ስልጣናቸው እንዲራዘም እና በዚህ ጊዜ ውስጥ የሚያከናውኗቸው ጉዳዮች የተወሰኑ እንዲሆኑ እንዲሁም ምርጫው ለአንድ ዓመት እንዲራዘም የሚልሃሳብ አቅርቦ እንደነበር ያስታወሱት አቶ ናትናኤል፤ ምርጫው በሚራዘምበት ወቅት ግን መንግስት የተገደበ ስልጣን እንዲኖረው ሃሳብ ቀርቦ ነበር። በዚህም በሀገር እና ህዝብ ደህንነት ማስጠበቅ እንዲሁም ስለቀጣዩ ምርጫ ፍትሃዊነት የሚረዱ ውሳኔዎችን ከማሳለፍ ውጪ ከምርጫ በኋላ በሚመጣው መንግስት ላይ ተጽእኖ የሚያሳድሩ ውሳኔዎችን እንዳያሳልፉ የሚል ሃሳብ ቀርቦ እንደነበር ገልጸዋል።  ይሁንና ሰሞኑን ይፋ የሆነው የፌዴሬሽን ምክር ቤት ውሳኔ ግን የመንግስትን ስልጣን ዕድሜ ያለገደብ የተወ ውሳኔ ነው ሲሉ የኢዜማን አቋም አቶ ናትናኤል ገልጸዋል። እንደ እርሳቸው፤ በዋናነት ወረርሽኙን ቁጥጥር ውስጥ አድርጎ ምርጫ ማድረግ መፈለጉ ምክንያታዊ ነው፤ ነገርግን ወረርሽኙ የማይገታ ከሆነ ምርጫ መካሄድ የለበትም የሚል ይዘት ያለው ውሳኔ በመሆኑ መስተካከል ይገባዋል ይላሉ። እንደ ኢዜማ ወረርሽኙን በጋራ በአጭር ጊዜ መግታት ከቻልን ወደምርጫው ማምራት ስለምንችል ትልቅ ችግር አይሆንም። ነገር ግን በሽታውን በአጭር ጊዜ መግታት ካልተቻለ አስፈላጊው ጥንቃቄ ውስጥ ሆነን ምርጫውን እንዴት ማድረግ እንችላለን የሚለው ሃሳብ ላይ ለመወያየት እድሉ ሊመቻች ይገባል የሚል ሃሳብ መኖሩን ይገልጻሉ።  የትግራይ ዴሞክራሲያዊ ትብብር (ትዴት) ሰብሳቢ ዶክተር አረጋዊ በርሄ እንደሚገልጹት ደግሞ፤ የፌዴሬሽን ምክር ቤት የምርጫውን መራዘም አስመልክቶ ያሳለፈው ውሳኔ ህገመንግስቱን የተከተለ እና የበሽታውን ነባራዊ ሁኔታውን ያማከለ በመሆኑ ተቀባይነት አለው። ምርጫው ከኮሮና መገታት በኋላ ይደረግ መባሉ ለሀገር ደህንነት እና ከህዝብ ጤንነት ከማሰብ የመነጨ ነው። በሀገር ውስጥ የተረጋጋ ሁኔታ ሳይኖር ምርጫ ማካሄድ የሚታሰብ አይደለም። ስለህዝቡ ደንታ ያለው ሁሉ በመጀመሪያ ምርጫ ስለማካሄድ ሳይሆን በሽታውን ስለመግታት ሊያስብ ይገባል።  እንደ ዶክተር አረጋዊ በርሄ ከሆነ፤ ምርጫ ለማድረግ ፓርቲዎች ሃሳባቸውን ይዘው ህዝብ ፊት በመቅረብ በውይይት ማሳመን አለባቸው። ለዚህ ደግሞ አሁን የተከሰተው የኮሮና በሽታ አመቺ አይደለም። በመሆኑም ለፓርቲዎችም ዝግጅት እና ለምርጫው ፍትሃዊነት አስፈላጊው መንገድ የበሽታውን በቁጥጥር ስር መዋል መጠበቅ የግድ ነው።በዚህ ረገድ ወረርሽኙ ያለገደብ ይቆያልና እስከዚያው ምርጫ ማካሄድ አለብን ብሎ ማሰብ ጨለምተኝነት ነው። በሽታውን በባለሙያዎች መመሪያ መሰረት ከተጓዝን በአጭር ጊዜ በመግታት ወደሚፈለገው ዴሞክራሲያዊ ስርዓት መሄድ ይቻላል።  በወረርሽኝ ወቅት ምርጫ እናካሂድ የሚሉ አካላት ስህተት ላይ ናቸው የሚሉት ዶክተር አረጋዊ፤ እንደ ህወሃት ያሉ ፓርቲዎች በዚህ ሁኔታ ውስጥ ምርጫ ለማካሄድ ቢነሱ ለይስሙላ እንጂ ፍትሃዊ እና ተአማኝ እና አሳታፊ ሂደት እንደማይኖረው ይገልጻሉ። በመሆኑም ወረርሽኙ በፈጠረው ችግር እና በተለያዩ ቦታዎች ያለው ያልተረጋጋ ሁኔታ ምርጫ ለማካሄድ የሚያስችል ባለመሆኑ የፌዴሬሽን ምክር ቤትን ውሳኔን በበጎ ጎኑ ተቀብሎ ዝግጅት እያደረጉ መቆየት ይገባል ሲሉ ሃሳባቸውን ገልጸዋል።  የነጻነትና እኩልነት ፓርቲ ሊቀመንበር ዶክተር አብዱልቃድር አደም በበኩላቸው ፤ የፌዴሬሽን ምክር ቤት የምርጫ ማራዘም ውሳኔ የሚደገፍ መሆኑን እና ውሳኔውን ፓርቲያቸው በበጎ ጎኑ እንደሚመለከተው ይገልጻሉ። ነገር ግን ወደውሳኔ የመጣበት ሂደት ፓርቲዎችን ያላሳተፈ በመሆኑ አካሄዱ ተመራጭ አለመሆኑን ይናገራሉ። ይሁንና ‹‹ውሳኔው ላይ ልዩነት የሌለን በኮሮና ውስጥ ሆኖ ምርጫ ማካሄድ ውጤታማ እንደማያደርግ በመገንዘባችን ነው›› ሲሉ ሃሳባቸውን አጋርተዋል። በዚህ መንገድ በርካታ ሀገራት የምርጫ ጊዜያቸውን ማራዘማቸው ታሳቢ ሲደረግ የኢትዮጵያ ጉዳይ አዲስ እንደማይሆን ነው የተናገሩት።  አዲስ ዘመን ሰኔ 6/2012 ጌትነት ተስፋማርያም