“ከነዳጅ በላይ ገቢ የሚያስገኘውን የአባይ ውሃ አትጠቀሙ፣ አታልሙ ማለት በድህነት ቆዩ እንደማለት ይቆጠራል”-ዶክተር ይልማ ስለሺ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የውሃ መሀንዲስና የህዳሴው ግድብ ተደራዳሪ ቡድን አባል
አዲስ አበባ፡- ከነዳጅ በላይ ገቢ የሚያስገኝልንን የአባይ ውሃ አትጠቀሙ፣ አታልሙ ማለት በድህነት ቆዩ እንደማለት ይቆጠራል ሲሉ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የውሃ መሀንዲስና የህዳሴው ግድብ ተደራዳሪ ቡድን አባል ዶክተር ይልማ ስለሺ ገለጹ፡፡
ዶክተር ይልማ የህዳሴውን ግድብ ወቅታዊ ጉዳይ በተመለከተ ለአዲስ ዘመን ጋዜጣ እንደገለጹት፤ ግብጾች ኢትዮጵያ በአባይ ውሃ የመጠቀም ሉዓላዊ መብቷን ተግባራዊ እንዳታደርግ ጫና ለመፍጠር የሚሞክሩት እነሱ ብርሃን ስላላቸው፤ እኛን ጨለማ ውስጥ ለማቆየት ነው፡፡
እኛ የህዳሴ ግድብን እየገነባን ያለነው 60 በመቶ ህዝብን ብርሃን እንዲያገኝ ብቻ ሳይሆን ኢኮኖሚያችን እንዲያድግና ህዝባችን ከድህነት እንዲላቀቅ ጭምር ነው፡፡ እነሱ ግን ለህዝባቸው ሙሉ ለሙሉ ብርሃን በማዳረሳቸውና ከዚም አልፈው የአገራቸውን ኢኮኖሚ በአባይ ላይ ተመስርተው በማሳደጋቸው እኛ ምንጊዜም በጭለማና ድህነት ውስጥ እድንኖር ይፈልጋሉ፡፡
በአሁኑ ዘመን ኤሌክትሪክ ሀይል ከሌለ የስራ ዕድልና ዕድገት አይኖርም ያሉት ዶክተር ስለሺ፤ የአገልግሎት፣ የኢንዱስትሪው የኤሌክትሪክ ፍላጎት ለማሟላትና ህዝባችንን ከድህነት ለማውጣት የህዳሴ ግድብ ግንባታ የህልውናና የሉዓላዊነት ጉዳይ መሆኑን ተናግረዋል፡፡
ግብጾች በአባይ ውሃ ሶስት ነጥብ አምስት ሚሊዮን ሄክታር እርሻ ልማት የሚያካሂዱ፤ የአባይ ውሃ 100 ሚሊዮን ህዝባቸው ለመጠጥ ውሃ አገልግሎት እንደሚጠቀሙ፤ አስዋን ግድብንና ሌሎች ሶስት ግድቦች ጨምሮ የህዳሴን ግድብ ግማሽ ያህሉን የኤሌክትሪክ ሀይል የሚያመነጩ መሆኑን፤ በቱሪዝምና አሳ ሃብት ልማት እየተጠቀሙ እንደሚገኙ አውስተው በአንጻሩ በኢትዮጵያ በአባይ ወንዝ አንድ ሚሊዮን ሄክታር መሬት ማልማት የሚቻል ቢሆንም ጥቅም ላይ የዋለው አነስተኛ መሆኑና ኤሌክትሪክ ሀይል በማመንጨት ረገድም የህዳሴ ግድብ ከሚያመነጨው ሶስት እጥፉ ማመንጨት የሚያስችል አቅም ቢኖራትም ገና ህዳሴ ግድብን እየገነባች እንደምትገኝ ተናግረዋል፡፡
አንድ ሜትር ኩዩብ ውሃ ኤሌክትሪክ ሀይል አመንጭቶ መስኖ ልማት ውሎ አንድ ነጥብ አምስት ዶላር እንደሚያስገኝ ያመለከቱት ዶክተር ይልማ፤ ይህን ዘላቂና ከነዳጅ በላይ ገቢ የሚያስገኘውን የአባይ ውሃ አትጠቀሙ፣ አታልሙ ማለት በድህነት ቆዩ እንደማለት ይቆጠራል ብለዋል፡፡
የህዳሴው ግድብ ውሃ ሙሌት የሚውለው 4 ነጥብ 9 ቢሊዮን ኪዩቢክ ውሃ ወደ ግብጽ ከሚሄደው ውሃ አራት በመቶ እንደማይበልጥ አመልክተው፤ ውሃው የእኛ ሆኖ ሳለ እኛ ካልፈቀድን ውሃን አትንኩ፤ ኤሌክትሪክ አታመንጩ ማለት በቁጥጥራችን ስር ናችሁ እንደማለት በመሆኑ የህዳሴው ግድብ ውሃ ሙሌት መጀመሩ ሉዓላዊነታችን ማረጋገጫናና መብታችንን ማስከበሪያ መሆኑን የምናሳይበት ነው ብለዋል፡፡
ኢትዮጵያ ፍትሀዊ የውሃ አጠቃቀም መርህን ስለምትከተል የወንዙ ከታችኞቹ ተፋሰስ አገራት በህዳሴው ግድብ ግንባታ ዙሪያ ለመወያየት በሯን ክፍት ማድረጓን ገልጸው፤ ሌሎች ደንበር ተሻጋሪ ወንዝ ያላቸው አገራት የታችኞቹን የተፋሰሱ አገራት ሳያማክሩና ሳያወያዩ በራሳቸው ውሳኔ ግድብ መገንባታቸውን ተናግረዋል፡፡ ለአብነትም አሜሪካ 90 በመቶ ውሃ ተጠቅማ 10 በመቶ ውሃ ብቻ ለሜክሲኮ መልቀቋን፤ ቱርክ 50 በመቶ ውሃ ተጠቅማ 50 በመቶ ለታችኞቹ ተፋሰስ አገራት መልቀቋን አውስተዋል፡፡
ቱርክና ኢራቅ በውሃ ጉዳይ ወዝግብ ገብተው እንደነበር አውስተው፤ ፒኬኬ የሚባል የኩርድ አማጺያን ቡድን በመደገፍ ቱርክን በእጅ አዙር ለማጥቃት ሙከራ መደረጉን ተናግረዋል፡፡
እንደ ዶክተር ይልማ ገለጻ፤ የግድቡ የውሃ ሙሌት መጀመር በግብጽና የሱዳን ህዝቦች ሙሌቱ የረባ ነገር አለመምጣቱን ሲያዩት የሚያስፈራ ነገር እንደሌለ ይገነዘባሉ፡፡ ፖለቲከኞቹ ጋር ግን ለውጥ አያመጣም፤ ምክንያቱም የመጀመሪያ ሙሌት ቀርቶ ግድቡን ቢጠናቀቅም አባይን አጀንዳ ማድረግ አይተውትም፡፡ ግብጽ ከአሁን በኋላ ከህዳሴው ግድብ ውጪ እኛ ሳንፈቅድ ምንም አይነት ልማት አትሰሩም የሚል ውል አሜሪካ በኩል ጫና ለመፍጠር መሞከሯን በአብነት አንስተዋል፡፡
በአሁኑ ያለንበት ወቅት የኮሮና ወረርሽኝና ምርጫ የኢትዮጵያ አጀንዳ ቢሆኑም በህዳሴው ግድብና አባይ ውሃ የመጠቀም ሉዓላዊ መብታችንን የማስጠበቅ ጉዳይም ዋነኛ አጀንዳችን ሊሆን እንደሚገባ አሳስበው፤ የህዳሴ ግድብ ጉዳይ የመብትና የአገር ጉዳይ በመሆኑ የህዝብ አንድነትና ትኩረት እጅግ ወሳኝ መሆኑን አመልክተዋል፡፡አዲስ ዘመን ግንቦት 14/2012 ጌትነት ምህረቴ