ወደ ቻን ዋንጫ ለመመለስ ወሳኙ የዘጠና ደቂቃ ፍልሚያ
የአፍሪካ አገራት ቻምፒዮንሺፕ (ቻን አፍሪካ ዋንጫ) በአፍሪካ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን (ካፍ) አማካኝነት የውድድር አማራጮችን ለማብዛት እንደተጀመረ ይታወቃል። በአገር ውስጥ ሊጎች ብቻ የሚጫወቱ ተጫዋቾች በአንድ መድረክ ላይ ቢገናኙ ለአፍሪካ እግር ኳስ እድገት ሚና እንደሚኖረው በማመን መጀመሩም አይዘነጋም። በዚህ መድረክ ለመሳተፍ አገራት የማጣሪያ ውድድሮቻቸውን በየአካባቢያቸው (ቀጠናቸው) ተከፋፍለው ያካሂዳሉ። ስድስት ቀጠናዎችን የሚወክሉ 15 አገራት ከአዘጋጅ አገር ጋር 16 ሆነው ውድድሩን በካሜሩን ለማድረግ ጉዞ ከጀመሩ ሰንብተዋል። በአፍሪካ እግር ኳስ የራሱን አሻራ ማሳረፍ የሚችል የውድድር መድረክ እንደሆነ የሚነገርለት የቻን ዋንጫ በየ ሁለት ዓመቱ ይካሄዳል። እ.ኤ.አ በ2009 በኮትዲቯር የተካሄደው የመጀመሪያው ውድድር በዴሞክራቲክ ኮንጎ አሸናፊነት ተጠናቋል።እ.ኤ.አ በ2011 በጎረቤታችን ሱዳን የተካሄደውን ሁለተኛውን ውድድር ቱኒዚያ በድል ስታጠናቅቀው፣ ከዋናው የአፍሪካ ዋንጫ ጋር መካሄጃ ዓመት ከተቀያየሩ በኋላ በተከናወነው ሶስተኛው የ2014 የደቡብ አፍሪካው ውድድር ላይ ሊቢያ ባለድል ሆናለች። እ.ኤ.አ በ2016 በሩዋንዳ አዘጋጅነት ነበር የተካሄደው ።ውድድሩን በበላይነት ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ ኦፍ ኮንጎ በመጨረስ ለሁለተኛ ጊዜ ቻምፒዮን የሆነችበትን ታሪክ አስመዝግባለች።እ.ኤ.አ በ2018 በሞሮኮ አዘጋጅነት ለአምስተኛ ጊዜ ተካሂዷል።ሰሜን አፍሪካዊቷ አገር ሞሮኮ እራሷ ባስተናገደችው ውድድር ናይጄሪያን በፍፃሜው 4ለ0 በማሸነፍ የዋንጫ ባለቤት ሆናበታለች። እኤአ በ2020 ካሜሩን ለስድስተኛ ጊዜ የሚካሄደውን ውድድር ለማዘጋጀት ከወዲሁ ሽር ጉድ እያለች ሲሆን ፣ በመድረኩ የሚሳተፉ 16 አገራትም በየዞናቸው የሚያደርጉትን የማጣሪያ ጨዋታቸውን በካፍ መርሐ ግብር መሰረት እያደረጉ ይገኛሉ። የኢትዮጵያ በቻን ዋንጫ የአሥር ዓመታት ጉዞ ለሁለት ጊዜ ተሳታፊ መሆን ችላለች። የቻን ዋንጫ ከአፍሪካ ዋንጫ አንጻር ለውድድር የሚሰጠው ክብደት፣የፍክክሩ ጥንካሬ ፣የአገራት ግንዛቤ እምብዛም ቢሆንም ፤ውድድሩ በመርሐ ግብሩ መሰረት እየተካሄደ ይገኛል። ኢትዮጵያ ለመጀመሪያ ጊዜ መሳተፍ የቻለችው በደቡብ አፍሪካ በተካሄደው 3 ኛው ውድድር ነበር።እ.ኤ.አ በ2014 በተካሄደው ውድድር የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን ከተሳትፎ ባሻገር ውጤታማ ነበር ለማለት የሚያስደፍር አይደለም።በአሰልጣኝ ሰውነት ቢሻው ዋና አሰልጣኝነት በመድረኩ መሳተፍ የቻሉት ዋልያዎቹ በምድብ ሶስት ከሊቢያ፣ ኮንጎ ብራዛቪልና ጋና ጋር ባደረጓቸው ሶስት ጨዋታዎች ተሸንፎ፣ አንድም ጎል ሳያስቆጥሩ 5 የግብ እዳ ይዘው ገና በመጀመሪያው ዙር ነበር የተሰናበቱት። ኢትዮጵያ እ.ኤ.አ በ2016 ሩዋንዳ ባዘጋጀችው መድረክ ላይም በአሰልጣኝ ዮሐንስ ሳሕሌ መሪነት መሳተፍ ችላለች።ዋልያዎቹ በምድብ ሁለት ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ኦፍ ኮንጎ ፣አንጎላ እና ካሜሩን ጋር ነበር የተደለደሉት።የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን በመጀመሪያ ጨዋታ 3ለ0 በመሸነፍ፣ እንዲሁም በሁለተኛው ጨዋታ ከካሜሩን ጋር ባደረገው ጨዋታ 0ለ0 በመለያየት እንዲሁም በመጨረሻ ጨዋታ በአንጎላ 2ለ1 በመረታት አንድ ነጥብ ብቻ ይዞ ነበር ከውድድር ውጪ የሆነው። እ.ኤ.አ በ2020 በካሜሩን አዘጋጅነት ለ6ኛ ጊዜ በሚካሄደው ውድድር ላይ ኢትዮጵያ ወደ መድረኩ ለመመለስ ቀላል የማይባል ፈተና ይጠብቃታል። የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን በቅድመ ማጣሪያው የጅቡቲ አቻውን በጠባብ ውጤት አሸንፎ ወደ ዋናው ማጣሪያ ማለፍ የቻለ ሲሆን ፣በማጣሪያውም ከሩዋንዳ ብሄራዊ ቡድን ጋር ተፋጧል። ከሦስት ሳምንት በፊት በሜዳውና በደጋፊው ፊት፣ በሩዋንዳ አቻው በትግራይ ዓለም አቀፍ ስታዲየም ሽንፈትን ያስተናገደው የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን የመልሱን ጨዋታ ዛሬ ኪጋሊ ላይ ለማድረግ ከትናንት በስቲያ ወደ ስፍራው አቅንቷል። በኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድንና በሩዋንዳ መካከል የሚደረገው ወሳኝ የዘጠና ደቂቃ ፍልሚያ ወደ ካሜሩን የሚያመራውን ቡድን ይለያል። ሁለቱ አገራት በዚሁ የቻን ማጣሪያ ጨዋታ ከዚህ ቀደም በተመሳሳይ ምዕራፍ ላይ መገናኘት የዛሬውን ጨዋታ ተጠባቂ አድርጎታል። እ.አ.አ በ2014 በደቡብ አፍሪካ አዘጋጅነት ለሚካሄደው 3 ኛው የቻን ዋንጫ ማጣሪያ የመጀመሪያው አጋጣሚ ነው። ኢትዮጵያ ለመጀመሪያ ጊዜ በመድረኩ ተሳታፊ ስትሆን፣ በማጣሪያው ሩዋንዳን በደርሶ መልስ አሸንፋ ነበር። ጨዋታው በኪጋሊ ከተማ የተካሄደ ሲሆን ኢትዮጵያ ሩዋንዳን በመለያ ምት 5ለ6 በሆነ ውጤት በማሸነፍ ተሳታፊ መሆን የቻለችበት አጋጣሚ ይታወሳል። የሁለቱ አገራት ሌላው ፍጥጫ እ.አ.አ በ2017 በሞሮኮ አስተናጋጅነት ለሚካሄደው ውድድር በማጣሪያው ተገናኝተዋል። በዚህም ሩዋንዳ የኢትዮጵያን ብሔራዊ ቡድን በድምር ውጤት 3 ለ 2 በመርታት ወደ ሞሮኮ ስታቀና፤ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን ከመድረኩ ውጪ የሆነባቸው አጋጣሚዎች ይታወሳሉ። የሁለቱ አገራት ሌላው ታሪካዊ ፍጥጫ በዛሬው እለት ኪጋሊ ላይ የሚያደርጉት ወሳኙ ጨዋታ አዲስ ታሪክ እንደሚፈጥር ይጠበቃል።የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን ለዚህ ጨዋታ ተጫዋቾችና አሰልጣኞችን ጨምሮ 29 አባላት ያሉት የልዑካን ቡድን ከትናንት በስቲያ ሩዋንዳ ኪጋሊ መድረሱ ታውቋል።በአሰልጣኝ አብርሃም መብራቱ የሚመሩት ዋልያዎቹ ለመልሱ ጨዋታ 20 ተጫዋቾች የተካተቱ ሲሆን ያሬድ ባዬ በጉዳት ምክንያት ከቡድኑ ጋር አብሮ አልተጓዘም።አሰልጣኙ በያሬድ ምትክ አንተነህ ተስፋዬን ይዘው ተጉዘዋል። ዋልያዎቹ ለኪጋሊው የመልሱ ጨዋታ ሰፊ ዝግጅት ሲያደርጉ ሰንብተዋል።ብሄራዊ ቡድኑ ከመስከረም 26 ቀን 2012 ዓ.ም ጀምሮ ለ24 ተጫዋቾች ጥሪ በማድረግ በአዳማ ዝግጅቱን ሲያደርግ ቆይቷል።ብሄራዊ ቡድኑ ከአዳማው ዝግጅት በተጨማሪ ከዩጋንዳ ጋር የወዳጅነት ጨዋታ በማድረግ ነበር ወደ ስፍራው የተጓዘው። ዋልያዎቹ በዚሁ የቻን ማጣሪያና የዓለም ዋንጫ ቅድመ ማጣሪያ ጨዋታዎች ከሌሴቶ፣ ከጅቡቲ እንዲሁም ከሩዋንዳና ከዩጋንዳ ጋር በነበራቸው ፉክክር ጥሩ የሚባል እንቅስቃሴ ቢያሳዩም ኳስን ከመረብ የማዋሃድ ውስንነቶች በተደጋጋሚ ተስተውሎባቸዋል። በሜዳ ላይ እንቅስቃሴ የተሻሉ ቢሆኑም ተጫዋቾቹ ያገኟቸውን የጎል አጋጣሚዎች የመጠቀም ክህሎታቸው ደካማ መሆኑ እንዳልተቀረፈ ተደጋግሞ ይነሳል። የሩዋንዳ ብሄራዊ ቡድን በዛሬው ጨዋታ የተሻለ የአሸናፊነት ሥነ ልቦናን ይዞ ወደ ሜዳ እንደሚገባ ይጠበቃል። በአሰልጣኝ ቪንሰንት ማሻሚ የሚሰለጥነው የሩዋንዳ ብሔራዊ ቡድን ለጨዋታው ዝግጅት ይረዳው ዘንድ የወዳጅነት ጨዋታውን ከታንዛኒያ አቻው ጋር በማድረግ ዜሮ ለዜሮ መለያየቱ ይታወቃል።አዲስ ዘመን ጥቅምት 8/2012 ዳንኤል ዘነበ