የኦፌኮ አመራር እነአቶ በቀለ ገርባ በማረሚያ ቤት ከፍተኛ በደልና ተፅዕኖ እየደረሰብን ነው አሉ
በሽብር ተግባር ወንጀል ክስ ተመሥርቶባቸው በማረሚያ ቤቶች አስተዳደር ቂሊንጦ ማረፊያ ቤት የሚገኙት፣ እነ አቶ በቀለ ገርባ (22 ተጠርጣሪዎች)፣ በማረሚያ ቤቱ ከፍተኛ የሆነ በደልና ተፅዕኖ እየደረሰባቸው መሆኑን፣ ለፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ 19ኛ ወንጀል ችሎት፣ ግንቦት 26 ቀን 2008 ዓ.ም. አመለከቱ፡፡ሁሉንም ተከሳሾች በመወከል ለፍርድ ቤቱ አቤቱታቸውን ያሰሙት የኦፌኮ ተቀዳሚ ምክትል ሊቀመንበር አቶ በቀለ ገርባ እንደገለጹት፣ ከ50 ሺሕ በላይ የሚሆኑ ግለሰቦች ከአዲስ አበባና ኦሮሚያ ልዩ ዞን ማስተር ፕላን ጋር በተያያዘ፣ በኦሮሚያ ክልል በአንዳንድ ዞኖች፣ ወረዳዎችና ቀበሌዎች በተፈጠረ ረብሻ ምክንያት ታስረዋል፡፡ ከ300 በላይ የሚሆኑም ሕይወታቸው አልፏል፡፡ ይህ የሆነው ደግሞ የመናገር ነፃነታቸውን ተጠቅመው በመናገራቸው ነው፡፡ በመሆኑም እነዚህ የታሰሩትንና የሞቱትን ለማሰብ ግንቦት 3 ቀን 2008 ዓ.ም. ፍርድ ቤት ለነበራቸው ቀጠሮ ሲመጡ፣ ጥቁር በጥቁር ለብሰው ከጊቢው ሊወጡ ሲሉ በማረሚያ ቤቱ ኃላፊዎች ተከልክለው መቅረታቸውን አስረድተዋል፡፡ከግንቦት 3 ቀን 2008 ዓ.ም. ጀመሮ እየደረሰባቸው ያለውን ወከባ፣ ዛቻና ማስፈራሪያ የገለጹት አቶ በቀለ፣ በተለይ እሳቸውን ‹‹አንተነህ ይህን ሁሉ የምታደርገው›› ተብለው፣ የተለየ ማስፈራሪያና ዛቻ እየደረሰባቸው መሆኑን አክለዋል፡፡ ግንቦት 25 ቀን 2008 ዓ.ም. ሁሉም ተከሳሾች ልብሳቸውን ይዘው እንዲቀርቡ ተደርገው ከተፈተሹ በኋላ፣ ልብሳቸው ሜዳ ላይ በመበተኑና የተወሰነውን ልብስ ሊያገኙት እንዳልቻሉም አቶ በቀለ አክለዋል፡፡ ሁሉም ተከሳሾች ግንቦት 25 እና 26 ቀን 2008 ዓ.ም. ምግብ እንዳልበሉ የገለጹት አቶ በቀለ፣ የተለየ ድብደባና ልዩነት እየተደረገባቸው መሆኑን ለፍርድ ቤቱ አስረድተው፣ ማረሚያ ቤቱ እንዲቀየርላቸው ትዕዛዝ ካልተሰጠ፣ በቀጣይ ቀጠሮ ስለመቅረባቸው እንደተጠራጠሩና በሕይወታቸው ላይ አደጋ ይደርሳል የሚል ሥጋት እንዳደረባቸው አስረድተዋል፡፡ተከሳሾቹ ግንቦት 26 ቀን 2008 ዓ.ም. በችሎቱ ቀጠሮ የነበራቸው፣ ግንቦት 3  ቀን 2008 ዓ.ም. ለምን ተከሳሾቹን ፍርድ ቤት እንዳላቀረበ ማረሚያ ቤቱ ምላሽ እንዲሰጥና የክስ ቅድመ መቃወሚያ ካላቸው ለመቀበል ነበር፡፡ በመሆኑም የፌዴራል ማረሚያ ቤቶች አስተዳደር ግንቦት 10 ቀን 2008 ዓ.ም. ለፍርድ ቤቱ በጽሑፍ ባቀረበው መልስ ‹‹ትዕዛዝ ስላልደረሰኝ ነው›› በማለት አጭር ምላሽ መስጠቱን ፍርድ ቤቱ አሳውቋል፡፡ ነገር ግን የተከሳሾቹ ጠበቆች ‹‹ማረሚያ ቤቱ ሰጠ›› የተባለውን ምላሽ በመቃወም ለፍርድ ቤቱ እንደገለጹት፣ የተሰጠው ምላሽ ትክክል አይደለም፡፡ ሳይቀርቡ የቀሩት ‹‹ጥቁር ልብስ ለብሳችሁ አትሄዱም›› ተብለው ነው፡፡ ይህ ደግሞ ከሕገ መንግሥቱ ድንጋጌ ጋር እንደሚጋጭ ለማስረዳትም ‹‹በሕግ ያልተከለከለ እንደተፈቀደ ይቆጠራል ወይም ተፈቅዷል›› የሚለውን የሕግ መርህ ጠቅሰዋል፡፡ማረሚያ ቤት ሰብዓዊ ክብር የሚጠበቅበትና እስረኞች ጥፋተኛ ከተባሉበት የወንጀል ድርጊት የሚታረሙበት እንጂ፣ የሚደበደቡበትና ሰብዓዊ መብታቸው የሚገፈፍበት እንዳልሆነ የገለጹት ጠበቆቹ፣ በፌዴራል ማረሚያ ቤቶች ግን ከእስር ቤት በላይ ግፍ እየተፈጸመባቸው ስለሆነ ‹‹ማረሚያ ቤቱ እስር ቤት ይባል›› በማለት ተናግረዋል፡፡ፍርድ ቤቱ ‹‹ትዕዛዝ አልደረሰንም›› የሚለውን ምላሽ መቀበል እንደሌለበት የገለጹት ጠበቆቹ፣ ማረሚያ ቤቱ እንደዚህ ያለ ምላሽ ሲሰጥ በፍርድ ቤቱም ላይ ‹‹እየቀለደ ይመስለናል›› በማለት ፍርድ ቤቱ ጥብቅ ትዕዛዝ እንዲሰጥና ዕርምጃ እንዲወስድ ጠይቀዋል፡፡ደንበኞቻቸው ልብሳቸውን በመነጠቃቸውና የፈለጉትን እንዳይለብሱ በመከልከላቸው የሚታዩት እርቃናቸውን መሆኑን የቀረቡት ቲሸርት በባጊ ቁምጣ አድርገው ባዶ እግራቸው ነበር) በጣታቸው ወደ እስረኞቹ እያመለከቱ ለችሎቱ ጠቁመዋል፡፡‹‹ለአገርም፣ ለታሪክም ሆነ ለወገን ጥሩ አይደለም፤›› ያሉት አንዱ ጠበቃ፣ ማረሚያ ቤቱ በተደጋጋሚ የሚሰጠው ምላሽና መከራከሪያ፣ ልብ የሚያቆስል መሆኑን ተናግረዋል፡፡ የማረሚያ ቤቱ እስረኞች ተቆጣጣሪ ተወካይ በችሎት ተገኝተው ሁሉንም መረጃ በመያዝ ለኃላፊዎቻቸው ሪፖርት እንደሚያቀርቡ ገልጸው፣ ‹‹ትዕዛዝ አልደረሰኝም›› ብሎ ምላሽ መስጠቱን ፍርድ ቤቱ መቀበል እንደሌለበትም ጠበቆቹ በድጋሚ ጠይቀዋል፡፡ፍርድ ቤቱ በተከሳሾቹና በጠበቆቻቸው የቀረበውን አቤቱታ ከሰማ በኋላ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡ ማረሚያ ቤቱ ደብዳቤ ከመጻፍ በዘለለ የሰጠው ምላሽ እንደሌለ የገለጸው ችሎቱ፣ የማረሚያ ቤቱ ተወካይ በየቀኑ ፍርድ ቤት እየቀረበ የችሎቱን ውሎ ለኃላፊዎቹ እንደሚያሳውቅ ገልጿል፡፡ በመሆኑም ‹‹አልደረሰኝም›› ማለት በቂ ምላሽ ሆኖ ስላላገኘው ማረሚያ ቤቱ ተጠያቂ እንደሚሆን አሳውቋል፡፡ አሁንም የማረሚያ ቤቱ ተወካይና ችሎት ተከታታይ ትዕዛዙን እንዲያደርስ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡ተከሳሾቹ በማረሚያ ቤት ደረሰብን የሚሉትን ሁሉ በመጥቀስ በደብዳቤ እንዲያቀርቡ ፍርድ ቤቱ ከነገራቸው በኋላ፣ ደብዳቤውን ተመልክቶ ማረሚያ ቤቱ ምላሽ እንዲሰጥበት እንደሚያደርግ ተናግሯል፡፡አለባበሳቸውን በሚመለከት ፍርድ ቤቱ እንደገለጸው፣ ለፍርድ ቤቱና ለችሎት ታዳሚው ልዩ መልዕክት የሚያስተላልፍ አለባበስ ተገቢ አለመሆኑን ተናግሯል፡፡ ነገር ግን ማረሚያ ቤቱ ያለውን መተዳደሪያ ደንብና መመርያ የሚከተል ቢሆንም፣ ከእስረኞች ጋር ግን እሰጥ አገባ ውስጥ መግባት አለበት ብሎ እንደማያምን ፍርድ ቤቱ ገልጿል፡፡ አለባበሳቸው ተገቢ ሆኖ ካልተገኘ ፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ ሊሰጥበት ይችል እንደነበርና ወደፊትም የማይሆን ሆኖ ካገኘው በቀጣይ የሚያየው መሆኑን ተናግሯል፡፡ ተከሳሾች የማረሚያ ቤቱ ኃላፊዎች በደል እየፈጸሙባቸው መሆኑንና የዘር መድልዎ እንደሚደረግባቸው ተናግረው፣ ኃላፊዎቹ እንዲነሱ ፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ እንዲሰጥላቸው ያቀረቡትን አቤቱታ ‹‹ሥልጣኔ አይደለም›› በማለት አልተቀበለውም፡፡ ማረሚያ ቤት እንዲቀየርላቸው ያቀረቡትን ጥያቄም፣ ማረሚያ ቤቱ ታራሚንና ተጠርጣሪን እንዴት መያዝ እንዳለበት መመርያ ሊኖረው እንደሚችል ጠቁሞ፣ ይቀየር ማለት እንደማይችል ገልጿል፡፡ ነገር ግን የታሳሪዎች ሰብዓዊ መብት፣ በሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ጭምር ቁጥጥር የሚደረግበት ከመሆኑ አንፃር ሰብዓዊ መብታቸውን ማረሚያ ቤቱ እንዲያስከብር አሳስቧል፡፡ፍርድ ቤቱ የተከሳሾቹንና ጠበቆቻቸውን አቤቱታ ካዳመጠ በኋላ፣ የሁሉንም ተከሳሾች የቅድመ ክስ መቃወሚያ ተቀብሎ፣ ዓቃቤ ሕግ በመቃወሚያው ላይ ያለውን አስተያየት ወይም መቃወሚያ ለመጠባበቅ ለሰኔ 20 ቀን 2008 ዓ.ም. ቀጠሮ ሰጥቷል፡፡ 