ስኳር ኮርፖሬሽን እና ሜቴክን ያሽመደመደው የቀድሞው መንግሥት ደካማ አሠራር ታክሎበት ስለመሆኑ ተነገረ
 ክፍለዮሐንስ አንበርብርአዲስ አበባ፡- ስኳር ኮርፖሬሽን እና ሜቴክን ያሽመደመደው የቀድሞው መንግሥት ደካማ አሠራር ጭምር መሆኑን በሜቴክ እና በስኳር ኮርፖሬሽን ቦርድ አባልነትና አማካሪነት ሲሰሩ የነበሩ ምሁር አስታወቁ፡፡ ኢትዮጵያ በአሁኑ ወቅት ስኳር ለማምረት እያደረገችው ያለው ጥረት ከኋላቀርነት ያልተላቀቀ መሆኑም ተገልጿል፡፡ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የኬሚካል ምህንድስና መምህርና ተመራማሪ የሆኑት ፕሮፌሰር በላይ ወልደየስ በተለይም ለአዲስ ዘመን ጋዜጣ እንደገለፁት፤ በኢትዮጵያ ስኳር ለማምረት የሚያስችላት ሰፊ አቅም እንዲሁም ከ80 በመቶ በላይ አርሷደር የሚፈልገውን ማዳበሪያን ለማምረት የምትችልበት አቅም ያላት ቢሆንም፤ የስኳር ምርቱ ኋላ ቀር፣ ማዳበሪያ ለማምረት ያደረገችው ጥረትም በግንባታ ደረጃ መክኖ የቀረ ሆኗል፡፡ በመሆኑም የስኳር ምርቱም ሆነ የያዩ ማዳበሪያ ፋብሪካ ግንባታ ለኪሣራ የተዳረገው ተገቢውን አሰራር መከተል ባለመቻሉ ነው፡፡እንደ ፕሮፌሰር በላይ ገለፃ፤ ኢትዮጵያ ከፍተኛ ሸንኮራ ተክልን ለማልማት የሚያስችል የአየር ፀባይና ሰፋፊ ተፋሰሶች ያሉባት ሀገር ናት፡፡ ይሁንና ካላት ምቹ ሁኔታ በጣም ባነሰ ከ50 ዓመት ጀምሮ ስኳርን ከሸንኮራ ተክል እያመረተች ትገኛለች፡፡ ኢትዮጵያ እያመረተች ያለው በዋናነት ስኳር ሲሆን፤ በሁለት ፋብሪካዎች በጣም በጥቂቱ ለተሽከርካሪ ነዳጅ የሚሆነው ‹‹ኤታኖል›› ይመረታል፡፡ ሆኖም ይህ አሠራር ወደ ኋላ የቀረ ነው፡፡‹‹የስኳር ኢንዱስትሪዎችን ወደ ዘመናዊነት በመቀየር የተለያዩ ምርቶችን ለማምረት በእኔ የሚመሩ ታዋቂ መሐንዲሶች እና ሳይንቲስቶች በኢትዮጵያ ሳይንስ አካዳሚ፣ በፖሊሲ ጥናት ምርምር ኢንስቲትዩትና በኢትዮጵያ ስኳር ኮርፖሬሽን አስጠኚነት ወደ አራት ዓመት የሚጠጋ ጥናት አጥንተናል፡፡ በዚህም ከስኳር በተጨማሪ፣ በአገራችን በከፍተኛ ደረጃ ተፈላጊ የሆኑ እንደ ኤታኖል፣ ወረቀት፣ ቅንጣጢት ቦርድ፣ ማዳበሪያ፣ የእንስሳት መኖ እና የኤሌክትሪክ ኃይል በስኳር ኢንዱስትሪዎች መመረት እንደሚችሉ አሳይተን ነበር፤” የሚሉት ፕሮፌሰር በላይ፤ ጥናቱም ለቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ኃይለማርያም ደሳለኝ ከነካቢኔያቸው፣ ለትግራይ እና ለደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል ፕሬዚዳንቶችና ካቢኔዎቻቸው፣ ለሁሉም ዩኒቨርሲቲዎች አመራሮች፣ ለስኳር ኢንዱስትሪዎች ኃላፊዎች፣ ለሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት የቀረበ ቢሆንም ተቀባይነት እንዳላገኘ አብራርተዋል፡፡ አሁን ባለው ሁኔታም አሠራሮችን መፈተሸ ተገቢ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡ ከስኳር ምርት በተጨማሪም ያዩ ማዳበሪያ ፋብሪካ ግንባታ ለኪሣራ የተዳረገው ተገቢውን አሠራር ባለመከተል መሆኑን የገለፁት ፕሮፌሰር በላይ፤ ከአገሪቱ በግብርና ከሚተዳደረው 80 ከመቶ ሕዝብ በላይ ከዓመት ወደ ዓመት ማዳበሪያ ፍጆታው እየጨመረ መሆኑን አመልክተዋል፡፡ በመሆኑም ማዳበሪያን በቢሊዮን ዶላር በላይ እየተከፈለ ከውጭ የሚገባ ሲሆን ይህንን ችግር ለማቃለል ማዳበሪያን በሀገር ውስጥ ለማምረት ካለፉት 25 ዓመታት ጀምሮ ጥረት መደረጉን አውስተዋል፡፡ይሁንና በቅርቡ ሜቴክ ጀምሮ ትርጉም አልባ ያደረገውን ያዩ ማዳበሪያ ፋብሪካን ጨምሮ ስኬታማ መሆን አለመቻሉን በመግለጽ፤ ይህ ሊሆን የቻለው በመንግሥት ደካማ አሠራር መሆኑን አስረድተዋል፡፡ የያዩ ማዳበሪ ፋብሪካ ግንባታም አሻጥር እንደነበረበትና ለዚህም የቀድሞ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ ጭምር አስደንጋጭ ውሳኔ ይወስኑ እንደነበር አብራርተዋል፡፡ አሁን ባለው ሁኔታም ለጥናቱ ከመቶ ሚሊዮን ብር በላይ የወጣበት ያዩ ማዳበሪያ ፋብሪካ ሁኔታ አሳሳቢ ነው ያሉት ፕሮፌሰር በላይ፤ መንግሥት የተለያዩ አማራጮችን በመጠቀም ፕሮጀክቱ ወደ ተግባር የሚቀየርበት ዕድል ላይ ማማተር እንዳለበት አስገንዝበዋል፡፡ በተመሣሣይ ሁኔታ የስኳር ፋብሪካዎች ግንባታ አሁናዊ አሠራርና ምርቶች ዓለም ከደረሰበት ቴክሎጂና እውቀት አኳያ መቃኘት እንደሚገባቸውና የዘርፉን ባለሙያዎች ማማከር አስፈላጊ እንደሆነም አስገንዝበዋል፡፡አዲስ ዘመን ታህሳስ 17/2013