የመንግሥት እና የፓርቲ ሥራ መደበላለቅ ጉዳቱ
የመንግሥት ሥራ ከፓርቲ ሥራ የተለየ ባለመሆኑ አገሪቱ በፖለቲካው፣ በኢኮኖሚና ማህበራዊው ዘርፍ እየተጎዳች መሆኑን ምሁራን ይገልጻሉ። በአዲስ አበባ
ዩኒቨርሲቲ የፐብሊክ አድሚኒስትሬሽን ኤንድ ፐብሊክ ፖሊሲ መምህር ዶክተር ምህረት አየነው እንደተናገሩት፣ በመንግሥት ደረጃ ሁለት አይነት አገልጋዮች አሉ። የመጀመሪያው በፓርቲው አማካኝነት የሚሾመው ሲሆን፤ ለፓርቲው ታማኝ ሆኖ የሚያገለግል ነው። ሁለተኛው ደግሞ በእውቀቱና በጉልበቱ ብቻ ተቀጥሮ የሚሰራው የመንግሥት ሠራተኛው ነው። ይህ ደግሞ ሁለቱም በአንድ አይነት አሰራር እንዲዳኙና ሥራዎች የተደበላለቁ እንዲሆኑ አድርጓል። በመንግሥት ደረጃ
ሁለቱ የተደበላለቀበት ሥራ እንዲሰሩ በህግ አይፈቀድም የሚሉት ዶክተር ምህረት፣ እስካሁን ባለው አሰራር ከወረቀት ያለፈ ተግባር አልተሰራም። በዚህም የፓርቲ ሥራና የመንግሥት ሥራ አንድ እንደሆነ ታምኖበት እየተሰራበት መሆኑን ይናገራሉ። ይህ ደግሞ በፓርቲ የተሾመው አካል ከታች ሆኖ በእውቀቱ የሚሰራውን እንዲጫነውና እንዳያሰራው እንዳደረገው ይናገራሉ። ዶክተር ምህረት፣ የፓርቲና የመንግሥት ሥራ
መደበላለቅ ችሎታ ያላቸው አመራሮች ተገቢው ቦታ ላይ እንዳይመጡና ምርጫዎች በጓደኛ፣ በፖለቲካ አቅምና በብሔር ብቻ እንዲሆኑ፣ ችሎታም ሁለተኛ መስፈርት ሆኖ እንዲቀርብ ያደርጋል ይላሉ። ይህ ደግሞ አገሪቱ እውቀት ባለውና አቅሙን ከእውቀቱ ጋር አዋህዶ በሚሰራው የመንግሥት ሠራተኛ እንዳትገነባ ያደርጋታል ብለዋል። እንደ
ዶክተር ምህረት ገለጻ፣ አገሪቱ በአመራር ደረጃ የምታስቀምጠው አካል የፓርቲ አባል መሆኑ ተጠያቂነቱ ለፓርቲው እንጂ ለህዝብ እንዳይሆን አድርጓል። በእውቀት የሚሰራው መንግሥት ሠራተኛም ያለፍላጎቱ በፖለቲካው ተሳታፊ እንዲሆንና ያለእውቀቱ እንዲዘባርቅ አስገድዶታል። ባለው እውቀት ልክ አገሪቱን እንዳያገለግልም ገድቦታል። አገሪቱን ፓርቲ እንጂ በእውቀት የሚሰራው የመንግሥት ሠራተኛ እየመራት ባለመሆኑ ፓርቲ በተቀያየረ ቁጥር አገሪቱ የጀመረችውን ሥራ እንዳታጠናቅቅ እየሆነች ነው የሚሉት ዶክተር ምህረት፤ በአዲስ መንግሥት ሌላ አዲስ ሥራ መጀመርና ነባሩ ሳይጠናቀቅ በራሴ እቅድ ልመራ መባሉ አገሪቱን ላልተፈለገ ወጪ እየዳረጋት መሆኑን ይናገራሉ። ፓርቲው በተሾመበት ቦታ የተለያዩ የመንግሥት የሆኑ ንብረቶችን በመጠቀምም ጭምር የአገሪቱን የኢኮኖሚ አቅም እንዲያዳክም መንስኤው የሁለቱ አካላት ሚና መደበላለቁ እንደሆነ ያነሳሉ። በብሔሮች መካከል መከፋፈል በመፍጠር ማህበራዊ ትስስር እንዳይጠናከር አድርጓል የሚሉት ዶክተር ምህረት፣ የተሿሚዎችና የመንግሥት ሠራተኛው ሚና የተለየ አለመሆን በእውቀቱ ልክ የሚሰራ እንዳይኖር ማድረጉን ይገልጻሉ። የፖለቲካ ፓርቲ አንድ ትልቅ ተቋም ነው ። መንግሥት ለመሆንም ተወዳድሮ ለማሸነፍ ይሰራል። ከአሸነፈም በኋላ
ጠንካራ የመንግሥት ተቋማትን ይመሰርታል። ሆኖም በዚህ ውስጥ የሚና መደበላለቅ ከመጣ ብዙ ችግሮችን በአገሪቱ ያስከትላል። አሁንም በአገሪቱ ላይ እየሆነ ያለው ይህ እንደሆነ የሚናገሩት ደግሞ በጉዳዩ ላይ ጥናት ያደረጉትና የፖለቲካል ሳይንስ ምሁር ዶክተር ሄኖክ ስዩም ናቸው። እርሳቸው እንደሚናገሩት፣ የመንግሥት ስልጣን የያዙ ፓርቲዎች ባላቸው አደረጃጀትና ጠንካራ የፖለቲካ ፓርቲ አቅም አማካኝነት መንግሥትን ተክተው እየሰሩበት ይገኛሉ። በዚህም በአገሪቱ ላይ የመንግሥት ተቋማት እንዳይጠናከሩ ሆነዋል፣ ህዝቡም በመንግሥት ሳይሆን በፓርቲዎች ላይ እምነትን እንዲያሳድር አድርጓል። ችግርም ሆነ መፍትሄ ሲፈልግ መንግሥት ይህንን ያድርግ ሳይሆን ኢህአዴግ ይህንን ይፍታ ማለትን ልምዱ አድርጓል። ይህ ደግሞ ፓርቲው ከመንግሥት ይልቅ ጡንቸኛ እንዲሆን እድል ሰጥቶታል። ኢህአዴግ ቢሸነፍ የእስከዛሬውን ሥራ ተክቶ የሚሰራ ጠንካራ የመንግሥት ተቋም የለም የሚሉት ዶክተር ሄኖክ፤ የቀጣዩን ሥራ ሊሰሩ የሚችሉ ተቋማት እንዳይገነቡ መንስኤው የመንግሥት ሥራና የፓርቲ ሥራ መደበላለቅ እንደሆነ ያነሳሉ። የቢሮክራሲውና የፖለቲካው ሚና ያለመለየትም መንስኤ እንደሆነ ይናገራሉ። ቢሮክራሲው ውስጥ የፓርቲ አስተሳሰብ በጥልቀትና በስፋት ገብቷል። ይህ ደግሞ አንድ ቢሮክራት እኔ ባለሙያ ስለሆንኩ ነው እዚህ ያለሁት ብሎ ከማመን ይልቅ የድርጅት አባል ስለሆንኩ ነው ቦታው የተሰጠኝ እያለ እንዲያምን አድርጎታል። እድገትም ሆነ ሥራ የሚገኘው በፓርቲ አባልነት ብቻ ሆኖ እንዲታሰብ እድል ሰጥቶታል። በዚህም የፓርቲ የበላይነት ተረጋግጦ የመንግሥት ሥራው እንዲሽመደመድ ሆኗል። የፓርቲ ታማኝነት ብቻ ሰፍቶም የህዝብ አገልጋይነት ዋጋ እያጣ ሄዷል። ስለዚህም መንግሥት ያለመውን ተግባር እንዳይፈጽም እንቅፋት ሆኖታል። የማይሰሩ አካላት በተቋማቱ እንዲበራከቱም እድል ሰጥቷል ይላሉ። የመንግሥት ሥራና የፓርቲ ሥራ መደበላለቅ እውቀት ያለው አካል ቢገባም በእውቀቱና በአፈጻጸሙ ስለማይለካ የመስራት አቅምንም አዳክሟል የሚሉት ዶክተር ሄኖክ፤ አቅም ያለው ባለሙያ በመንግሥት ሥራ ውስጥ እንዳይገባ ብቻ ሳይሆን እንዳይቆይ የሆነውም በዚህ ምክንያት እንደሆነ ይናገራሉ። የመንግሥት ሀብት የፓርቲ ሀብት ተደርጎ የመወሰዱም ምስጢር ይኸው ችግር መሆኑን ያነሳሉ። ኢትዮጵያ ልማታዊ መንግሥት ትከተላለች። ልማታዊ መንግሥቱን የሚያንቀሳቅሰው ደግሞ የመንግሥት መዋቅሩ ነው። መዋቅሩ ግን ከፓርቲ ጋር የተደበላለቀ እና ደካማ በመሆኑ ኢኮኖሚውን በሚፈለገው ደረጃ ማሳደግ ተስኖታል የሚሉት ዶክተር ሄኖክ፤ ከዚያ ባሻገር መስሪያ ቤቶች የፓርቲ ኔትወርክ የተሰራባቸው በመሆናቸው በአቅምም ሆነ ከአቅም በላይ የሰሩ እንዳይበረታቱበት፤ ዋና መስፈርቱ አባልነት እንዲሆን በማድረጉ በሠራተኞች መካከል ቁርሾ እንዲፈጠር በማድረግ ማህበራዊ ትስስርንም እያሻከረ መጥቷል ብለዋል። መፍትሄው ቋሚ መዋቅርና ህግ ማውጣት እንደሆነ የሚናገሩት ዶክተር ምህረት፣ የመንግሥት ሠራተኛው በወጣለት ህግ መሰረት ፓርቲ በተቀየረ ቁጥር ሳይቀየር በእውቀቱ እንዲሰራ ማስቻል ይገባል። የፓርቲን ርዕዮት ዓለም በሚያራምዱትና በእውቀቱ በሚሰራው መንግሥት ሠራተኛ መካከልም የህግም፤ የተግባርም ልዩነት መኖር አለበት። ጣልቃ እንዳይገባ ማስቻልም ያስፈልጋል ይላሉ። ነጻ የመንግሥት ሠራተኛ እንዲኖር በእውቀቱ ልክ የሚሰራበትን አማራጭ ማመቻቸት ይገባል። አንድ ሰው በምርጫ ውድድር መሳተፍ መብቱ ነው። ሆኖም ሲሳተፍ ግን የፓርቲ አባል ሊሆን ነውና ከመንግሥት ሥራው መልቀቅ ይኖርበታል። ምክንያቱም ሁለቱ ነገሮች ይለያያሉ። እናም ሰሞኑን በምርጫ ቦርድ የተደረገው ጉዳይ ሊበረታታ ይገባል። ታችኛው ድረስም ወርዶ በተግባር መተርጎም እንዳለበት ይናገራሉ። የለውጡ መምጣት አንድ መፍትሄ እንደሆነ የሚያነሱት ዶክተር ሄኖክ በበኩላቸው፤ መንግሥት የፓርቲንና የመንግሥት ሥራን በመነጠልና ሚናቸውን ለይተው የሚሰሩበትን አማራጭ ማመቻቸት እንዳለበት ይገልጻሉ። ጠንካራ መንግሥት መመስረት የመጀመሪያ ሥራ መሆን እንዳለበትም ይጠቅሳሉ። በተጨማሪ የትምህርት ደረጃን፣ እውቀትንና ልምድን በማዋሀድ ለመንግሥት ሥራ የሚመጥን ባለሙያ ማስቀመጥና የፓርቲን ሥራ ከመንግሥት ለይቶ ማውጣትና የሥራ ስምሪት ማድረግ እንደሚገባም ይናገራሉ። በአገሪቱ የመንግሥት ሠራተኛውና ፓርቲዎች የሚተዳደርበት ህግ ልዩ ነው። በተለይም በአጼ ኃይለሥላሴ ጊዜ ከረዳት ሚኒስቴር በታች የሚገኙ ሠራተኞች የፖለቲካ ተሿሚ አይሆንም። ሆኖም ደርግ ሲመጣ ሙሉ ለሙሉ መንግሥት ሠራተኛና ፖለቲከኛው ተቀላቀለ። ኢህአዴግ ሲገባ ደግሞ ህግ ቢኖረውም ከወረቀት ያለፈ አላደረገውም። እንደውም ብሔርተኝነት ታክሎበት የበለጠ አገሪቱ አደጋ ውስጥ እንድትገባ አድርጓታል ይላሉ ዶክተር ምህረት። በቀጣይ እነዚህ
ችግሮች ባሉበት የሚቀጥሉ
ከሆነ ተጨማሪ ወጪ እያስወጡ
ይቀጥሉና የሀገሪቱን በጀት
ያናጋሉ፡፡ መንግሥትም የበላይነቱን
ለፓርቲዎች ያስረክባል። የሀገሪቱ
ሀብት ወደ አንድ
ፓርቲና ብሔርም ማድላቱ
አይቀሬ ነው። የህዝቡ
አመኔታ ይጠፋና ምሬት
ይጠነክራል። አገር ሰላም
ታጣለች። ጠንካራ ተቋማት
ካለመኖራቸው የተነሳም ሥራዎች
በወቅቱ ምላሽ እንዳይሰጡ
ይሆናሉ። በእውቀት የሚመራ
ተቋምም አይኖርም።አዲስ ዘመን ሀምሌ 21/2011 