ታላቁ ሩጫ የአዳዲስ ቻምፒዮኖች ዓለም
 በዓለም ከምርጦቹ የጎዳና ላይ ሩጫዎች መካከል አንዱ በመባል እውቅና ያገኘውና በአፍሪካ ትልቁ የአትሌቲክስ ውድድር የሆነው ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ፣ በኢትዮጵያዊያን ዘንድ ተወዳጅና ተናፋቂም ነው። በሯጮቹ ምድር ከዓመት ዓመት እየደመቀና ዝነኝነቱም እያደገ የመጣው ዓመታዊው ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ ትናንት ለ19 ጊዜ ‹‹ሴቶች ልጆች በእኩል ሚዛን መታየት ፤ መደመጥና ተቀባይነት ሊኖራቸው ይገባል›› በሚል መሪ ሃሳብ ተካሂዷል።ከተሳታፊው 45ሺ ሰው ባሻገር 500 የሚሆኑ የውጪ ሃገር ዜጎችም በዚህ ውድድር ላይ ታድመዋል። 22 የሚሆኑ ድርጅቶች ዋና ስራ አስፈጻሚዎች እንዲሁም የውጪ ሃገራት ዝነኛ የመገናኛ ብዙኃንም በሩጫው ላይ ተገኝተው ሽፋን ሰጥተዋል። በሩጫው ላይ 500 የሚሆኑ አትሌቶች የተሳተፉ ሲሆን፤ ከኢትዮጵያዊያኑ ጎን ለጎን የኬንያ፣ የቦትስዋና፣ ኤርትራ እና ዩጋንዳ አትሌቶችም ተካፋይ ሆነዋል። ከተሳታፊ አትሌቶች ባሻገር ከዚህ ቀደም በታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ ያሸነፉ እንዲሁም በዓለም አቀፍ ውድድሮች ተሳታፊና ታዋቂ የሆኑ አትሌቶች ትናንትም ሮጠዋል። ከእነዚህ መካከል አንዱአምላክ በሪሁ፣ አብ ጋሻሁን፣ ሞገስ ጥኡማይ፣ ፎትን ተስፋዬ፣ ያለምዘርፍ የኋላ፣ ሹሬ ደምሴ እና አበሩ ዘውዴ ጥቂቶቹ ናቸው። የኢፌዴሪ ባህልና ቱሪዝም ሚኒስትር ዶክተር ሂሩት ካሳው፣ ኢትዮጵያዊያኑ ብርቅዬዎችና የዓለም ቻምፒዮናዎቹ ኃይሌ ገብረስላሴ፣ ገዛኸኝ አበራ፣ ሌሊሳ ዴሲሳ፣ ብርሃኔ አደሬ፣ መሰረት ደፋር፣ ሰለሞን ባረጋ እንዲሁም በ5ሺ ሜትር የዓለም ቻምፒዮናዋ ኬንያዊት አትሌት ሄለን ኦቤሪ ደግሞ ሩጫውን ያስጀመሩ የክብር እንግዶች ነበሩ። ፖስታ ቤት አካባቢ ካለው መነሻ በቅድሚያ የተነሱት ወንድ አትሌቶች መካከል ከፍተኛ ፉክክር የታየ ሲሆን በማይክሮ ሰከንድ ልዩነትም የሱር ኮንስትራክሽን አትሌቱ በሪሁ አረጋዊ አንደኛ በመሆን የ2012 ዓም የታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ ቻምፒዮን ሆኗል። አትሌቱ የገባበት ሰዓት 28፡22.180 ሲሆን፤ በዶሃ የዓለም ቻምፒዮና በአስር ሺ ሜትር ጠንካራ ተፎካካሪ የነበረው አትሌት አንዱአምላክ በልሁ በማይክሮ ሰከንዶች ተቀድሞ 28፡22.181 በሆነ ሰዓት ሁለተኛ ሆኖ ውድድሩን ፈጽሟል። የኦሮሚያ ደንና ዱር እንስሳት ድርጅት ክለብ አትሌቱ ገመቹ ዲዳ ደግሞ የገባበት 28፡46.438 የሆነ ሰዓት ሦስተኛ ደረጃን ይዞ እንዲፈፅም አድርጎታል።አሸናፊው በሪሁ ከሩጫው በኋላ በሰጠው አስተያየትም ጠንካራ ፉክክር በነበረው ሩጫ አሸናፊ በመሆኑ ደስተኛነቱን ገልጿል። ከዚህ ቀደም አሸናፊ ባይሆንም በታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ ተሳታፊ የነበረው በሪሁ፤ ያለፈውን ዓመት በጉዳት በማሳለፉ በዚህ ውድድር እንዲሁም በዓለም አትሌቲክስ ቻምፒዮና መሳተፍ አለመቻሉንም ተናግሯል። ከጉዳት ካገገመ በኋላም በዚህ ውድድር ከአንድ እስከ ሦስት ያለውን ደረጃ በመያዝ ለማጠናቀቅ ልምምዱን ሲያደርግ ቆይቷል። ከፍተኛ ፉክክር በተካሄደበት ሩጫ ግን በጠባብ የሰዓት ልዩነት አሸናፊ ሆኗል። ከዚህ በኋላም ጠንክሮ በመስራት በቅርቡ ለሚካሄደው 2020 ቶኪዮ ኦሊምፒክ ሃገሩን የመወከል ፍላጎት እንዳለው ጠቁሟል። ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ በአገር ውስጥም ይሁን በዓለም አቀፍ ውድድሮች የመታየት እድል ያላገኙ አዳዲስ ቻምፒዮኖች ብቅ የሚሉበት ዓለም ነው። በዚህ ውድድር አሸንፈው ለታላቅ ስኬት የበቁ አትሌቶችም በርካታ ናቸው። ምክኒያቱም ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ ላይ ያሸነፉ ብቻም ሳይሆን ጠንካራ ተፎካካሪ የሆኑ አትሌቶች በማኔጀሮች የመታየት እድላቸው ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ መጥቷል። የዘንድሮ ቻምፒዮን በሪሁም የውድድሩ አዲስ ቻምፒዮንና ወደ ፊት ተስፋ የሚጣልበት አትሌት እንደሚሆን ተፎካካሪዎቹ የነበሩትን አትሌቶች አቅም ከግምት አስገብቶ መተንበይ ይቻላል። ከሁለት ሰከንድ በኋላ በተጀመረው የሴቶች ምድብ በኩል አሸናፊ የሆነችው የግሎባል ስፖርት አትሌቷ ያለምዘርፍ የኋላው ስትሆን፤ 31፡54.000 የገባችበት ሰዓት ነው። የትግራይ አትሌቲክስ ፌዴሬሽንን የወከለችው ትዕግስት ገብረሰላማ እና የግል ተሳታፊዋ አለም ንጉስ ደግሞ ሁለተኛ እና ሦስተኛ ሆነዋል። 32፡20.000 እና 32፡23.000 አትሌቶቹ የገቡበት ሰዓት ሆኖ ተመዝግቧል። በሁለቱም ጾታ አሸናፊ የሆኑት አትሌቶችም ከሜዳሊያ እና ከዋንጫ ሽልማታቸው ባሻገር 100ሺ፣ 30ሺ እና 20ሺ ብር ተበርክቶላቸዋል። አዲስ ዘመን  ኅዳር  8/2012 ብርሃን ፈይሳ