ለገዳ ሥርዓት ቀጣይነት እሴቶቹን በመንከባከብ ከትውልድ ትውልድ ማስተላለፉ ላይ ሊሰራ እንደሚገባ ተገለጸ
አስቴር ኤልያስቡሌ ሆራ፡- ለገዳ ስርዓት ቀጣይነትና ሕልውና ሲባል እሴቶቹን በመንከባከብ ከትውልድ ወደትውልድ ማስተላለፉ ላይ ጠንካራ ስራ ሊሰራ እንደሚገባ የኢፌዴሪ ባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር አስታወቀ። የገዳ ሥርዓት አገር በቀል ዴሞክራሲያዊ የአስተዳደር፣ የእርቅ፣ የአቃፊነትና የሰላማዊ የስልጣን ሽግግር ሆኖ በዩኔስኮ ለመመዝገቡ የአባ ገዳዎችና የሀደ ስንቄዎች ሚና ላቅ ያለ በመሆኑ ምስጋና እንደሚገባቸውም ተገለጸ። የገዳ ስርዓት በዓለም ቅርስነት የተመዘገበበትን 4ኛ ዓመት የመታሰቢያ በዓል ምክንያት በማድረግ የተዘጋጀ የገዳ ፓናል ውይይት በቡሌ ሆራ ዩኒቨርሲቲ በተከፈተበት ወቅት የዕለቱ እንግዳ የሆኑት የኢፌዴሪ ባህልና ቱሪዝም ሚኒስትር ዴኤታ አቶ ሀብታሙ ሲሳይ እንዳስታወቁት፤ ኢትዮጵያ የተለያዩ ብሔር ብሔረሰብ አገር ናት። ኦሮሞ ደግሞ አንዱ ነው ፣ የአኩሪ ታሪክ ባለቤት ነው። ከዚህ ውስጥ በዩኔስኮ የተመዘገበው የገዳ ሥርዓት ዋናው ሲሆን፣ ይህም የማይዳሰስ ቅርስ እንደመሆኑ ህልውናውን ማስቀጠልና ማስጠበቅ የሚቻለው በመንከባከብና ከትውልድ ወደትውልድ እንዲተላለፍ በማድረግ እንደሆነ አመልክተዋል።አቃፊነትና ሰላም የገዳ ስርዓት እሴት ስለመሆናቸው ማሳወቅ ያስፈልጋል ያሉት ሚኒስትር ዴኤታው፣ ይህንኑ በማድረጉ በኩል በፌዴራልም ሆነ በክልል ደረጃ ጠንክሮ መስራት እንደሚያስፈልግ አመልክተዋል። የገዳ ስርዓት በማንሰራራት ላይ እንደሚገኝ አመልክተው፣ በቡሌ ሆራ ዩኒቨርሲቲ ከአንደኛ እስከ ሶስተኛ ዲግሪ እንዲሰጡ መደረጉ የሚያበረታታ ነው ብለዋል።እርሳቸው እንዳሉት፤ የዳበረ የዴሞክራሲ ባለቤት ናት በመባል የምትታወቀው አሜሪካ ዴሞክራሲ ከጀመረች 240 ዓመት ያህል ያስቆጠረች ብትሆንም ከሰሞኑን ተሰናባቹ ፕሬዚዳንት ግን መሸነፋቸውን ላለመቀበል ሲያንገራግሩ ተደምጠዋል። የገዳ ስርዓት ግን እስካሁን ባሉት 500 ዓመት ያህል የዴሞክራሲ ስርዓት ውስጥ ሲያካሄድ የቆየው በሰላማዊ የስልጣን ሽግግር መሆኑ የሚደነቅ ነው ። የኦሮሚያ ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ኃላፊ አቶ ከበደ ዴሲሳ በበኩላቸው፤ የገዳ ስርዓት በዩኔስኮ መመዝገብ በመቻሉ ከተኛንበት ነቅተን ስርዓቱን በአግባቡ እንድንተገብረው አድርጎናል ብለዋል። ስርዓቱ ተበትኖ የነበረውን ኦሮሞ ወደማሰባሰብ ብሎም መመካከር እንዳመጣው ተናግረዋል። በመካከላችን አለመግባባት ቢኖር በገዳ ስርዓት ውስጥ መግባባትና መመካከር በመኖሩ እውነት አሸናፊ መሆን ትችላለች ሲሉም ገልጸዋል። አቶ ከበደ እንደተናገሩት፤ የገዳ ስርዓት የዴሞክራሲ መሰረት ነው። በመሆኑም ሥርዓቱን ከማወደስ በማለፍ ሥርዓቱን በመተግበርና ለትውልድ በማስተላለፉ ላይ ሰፊ ስራ መስራት ይጠበቅብናል። በተለይም ሥርዓቱ ምንድን ነው፤ የትስ ነው ወደፊት መድረስ የሚገባው በሚለው ላይ ግንዛቤ ለማስጨበጥ ጠንካራ ስራ መስራት ያስፈልጋል። በዚህ ጉዳይ የተጀመሩ
በርካታ ስራዎች መኖራውን ያስታውሱት
የቢሮው ኃላፊ ፣
ከእነዚህም ውስጥ በክልሉ
የትምህርት ሥርዓት ውስጥ
መካተት መቻሉን ፣
በቡሌ ሆራ ዩኒቨርሲቲ
ውስጥም ከአንደኛ እስከ
ሶስተኛ ዲግሪ መሰጠት
መጀመሩ ትልቅ እድልና
ድል ስለመሆኑ አመልክተዋል።የቡሌ ሆራ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት ዶክተር ጫላ ዋታ በበኩላቸው ፤ የገዳ ስርዓት ተጠናክሮ እንዲቀጥልና እንዲመዘገብ የተደረገው በታላቅ ተጋድልዎ ነው ብለዋል። ለገዳ ስርዓት ቀጣይነት የትውልድ ድርሻ ደግሞ ከፍ ያለ በመሆኑ ስለ ሥርዓቱ በአግባቡ ሊያውቅና ሊያሳውቅ እንደሚገባ አስታውቀዋል።ዶክተር ጫላ እንዳሉት፤ ወደ ቡሌ ሆራ ዩኒቨርስቲ የመጣ አካል ስለ ገዳ ስርዓት ሳይማር አይወጣም። የገዳን ስርዓት ዩኒቨርስቲው ማስተማር የጀመረው ሥርዓቱ ምንድን ነው ከሚለው ነው ፣ ከዚሁ ጋር ተያይዞ የኦሮሞ ታሪክንም በማስገንዘብ ላይ ነው። የገዳ ሥርዓትና ሰላም በሚል ደግሞ ሁለተኛ ዲግሪ እንዲሁም የገዳ ስርዓትና አስተዳደር በሚል ደግሞ ሶስተኛ ዲግሪ ያስተምራል። በዕለቱ ከተገኙ የፓናል ውይይቱ ተሳታፊዎች መካከል ከምዕራብ ሸዋ ዞን የመጡ አባ ገዳ ፈይሳ ደበሊ እና አባገዳ አዶላ ሜኤ ፣ ዛሬ በዓለም ደረጃ የተመዘገበበትን 4ኛ ዓመት እናክብር እንጂ ሥርዓቱ 500 ዓመትን ያስቆጠረና ብዙ ወጣ ወረዶችን አልፎ ዛሬ ላይ የደረሰ ነው። በብዙ መንግሥታት ውስጥ ስርዓቱን እንዳንተገብር የተከለከልን ብንሆንም አሁን ግን መተግበር ችለናል ፣ ለዚህም ይህ መንግሥት ሊመሰገን ይገባል ብለዋል። ትውልዱ ይህን ስርዓት ለማስቀጠልና ራሱን ሆኖ መጓዝ እንዲችል ብሎም ታላቅን እንዴት መማር እንደሚቻል ከገዳ ስርዓት ብዙ መማር እንደሚኖርበት ጠቁመው ፣ ሥርዓቱን አስቀጥሎ ለመጓዝ ስለ ገዳ ያለውን ግንዛቤው ማሳደግ እንደሚገባ አስታውቀዋል። ከጉጂ ዞን የተገኙት
ሀደ ስንቄ ቦካ
ቁማ እንዲሁም ወይዘሮ
ፋንታዬ በኮ በየበኩላቸው፣
ወጣቱ ባህልና 
ወጉን መረዳት የሚችለው
ሁሉን አካታች የሆነውን
የገዳ ሥርዓትን ሲገነዘበው
እንደሆነ ተናግረዋል። የገዳ
ሥርዓት በዩኔስኮ መመዝገቡ
ደስ እንዳሰኛቸውና ይህንን
ስርዓት ለማስቀጠል ደግሞ
ትውልዱ ከታላላቆቹ ብዙ
ለመማር ሊዘጋጅ እንደሚገባ
አሳስበዋል ።በዕለቱ በገዳ ሥርዓት ላይ ያጠነጠኑ ሶስት ጥናታዊ ጽሁፎች የቀረቡ ሲሆን ውይይትም ተካሂዶባቸዋል። በጥናቱ ውስጥ ከተዳሰሱ ነጥቦች ውስጥ ዋና የተባሉት የገዳ ስርዓት አገር በቀል የሆኑትን ቀደምት የኦሮሞ እወቀቶችን አቅፎ የያዘ ሥርዓት ስለመሆኑና የዓለም የዴሞክራሲ መሰረት እንዲሁም ስርዓቱም ተቀድቶ የማያልቅ የጥልቅ ባህር ያህል ሰፊ በመሆኑ በሥርዓቱ ላይ የሚደረገው ጥናትና ምርምር ተጠናቆ መቀጠል እንዳለበት የሚያመለክት ነው። ለሥርዓቱ መቀጠል የስርዓቱ ዋና ተዋናይ የሆኑ የአባ ገዳዎችና ሀደ ስንቄዎች ስልጣንና ክብር በትውልዱ ሊጠበቅ እንደሚገባም በጥናቱ ተመላክቷል። የገዳ ሥርዓት በተባበሩት መንግሥታት የትምህ ርት፣ ሳይንስና ባህል ተቋም (ዩኔስኮ) ግዙፍነት በሌላቸው ባህላዊ ቅርሶች ወካይ መዝገብ መስፈሩ ይፋ የተደረገው ዕሮብ ኅዳር 21 ቀን 2009 ዓ.ም. እንደነበር ይታወቃል።

አዲስ ዘመን ጥር 2 ቀን 2013 ዓ.ም

