 መንግሥት በካሩቱሪ ኩባንያ ላይ እምነት ማጣቱን አስታወቀ
- የኩባንያው ዕዳና የወሰደው መሬት አሳስቧል- የካሩቱሪ ዋና ሥራ አስፈጻሚ በወሩ መጨረሻ የባንክ ዕዳዎች ይዘጋሉ ብለዋልየህንዱ ግዙፍ ኩባንያ ካሩቱሪ ግሎባል ሊሚትድ በኢትዮጵያ ሲያደርግ በቆየው የኢንቨስትመንት እንቅስቃሴ መንግሥት እምነት እንዳጣበት ገለጸ፡፡ በግብርና ሚኒስቴር የግብርና ኢንቨስትመንትና መሬት አስተዳደር ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር አቶ አበራ ሙላት ከሪፖርተር ለቀረበላቸው ጥያቄ በሰጡት ማብራሪያ፣ ኩባንያው ይጠበቅበት የነበረውን ሥራ ማከናወን ሳይችል ቀርቷል፡፡ አቶ አበራ እንደሚገልጹት፣ ካሩቱሪ በገባበት አስተዳደራዊ ቀውስ ምክንያት ለኪሳራ ከመዳረጉም በላይ፣ ወደ መዘጋቱ እያዘገመ ያለ ኩባንያ ለመሆን በቅቷል፡፡ ኩባንያውን በቦርድ የሚመሩት 19 ግለሰቦች ሲሆኑ በመካከላቸው በተፈጠረ የአመራር ችግር ኩባንያው ለኪሳራ ተዳርጎ እያለ፣ በአንፃሩ መንግሥት ለኢንቨስትመንት የሚመች ዕድል እንዳልፈጠረለት በመግለጽ ስም ማጥፋቱን አቶ አበራ ይናገራሉ፡፡ በዝቅተኛ ገንዘብ ከተሰጠው የሊዝ መሬት ባሻገር በርካታ ማሽነሪዎችን ከቀረጥ ነፃ እንዲያስገባ እንደተፈቀደለት ጠቅሰዋል፡፡ የፋይናንስ ችግሮች አጋጥመውትም ለአገር ውስጥ ኩባንያዎች ብቻ የፈተቀደውን የማሽነሪ ማከራየት ሥራ ለካሩቱሪ ብቻ ተፈቅዶለት ሲሠራ እንደነበር አቶ አበራ አስታውሰዋል፡፡ ኩባንያውም ይህንን እውነታ በዓመታዊ ሪፖርቱ መጥቀሱን ሪፖርተር አረጋግጧል፡፡ ካሩቱሪ ከአምስት ዓመት በፊት ወደ ኢትዮጵያ ሲገባ ከጋምቤላ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት 300 ሺሕ ሔክታር መሬት በሊዝ ወስዶ ነበር፡፡ ኋላ ላይ ከፌደራል መንግሥት ጋር በተደረገ ድርድር ኩባንያው የወሰደው የመሬት መጠን ወደ አንድ መቶ ሺሕ ሔክታር እንዲቀንስ መደረጉ ይታወሳል፡፡ ካሩቱሪ በሊዝ ለወሰደው መሬት በሔክታር ሃያ ብር ያህል መክፈሉም ይታወቃል፡፡ ከጥቂት ቀናት በፊት የእርሻ መሣሪዎችና ቁሳቁሶች ሽያጭ ለማካሄድ ማስታወቂያ ማውጣቱ የብዙዎችን ትኩረት ለመሳብ በቅቷል፡፡ የኩባንያው ዋና ሥራ አስፈጻሚ ራም ካሩቱሪ ከሪፖርተር ስልክ ተደውሎላቸው ከህንድ ባንጋሎር ከተማ ሆነው አስተያየታቸውን ሰጥጠዋል፡፡ ኩባንያቸው በርካታ ፈተናዎች ቢገጥሙትም ለሽያጭ ያቀረባቸው ማሽነሪዎች ግን ከአገር ለመውጣት በማሰብ ሳይሆን፣ አገር ውስጥ ያለበትን የባንክ ዕዳ ለመክፈል በማሰብ ያደረገው መሆኑን አስታውቀዋል፡፡ ኩባንያቸው ለሥራ ማስኬጃ ከንግድ ባንክ፣ ከዘመን ባንክና ከዳሸን ባንክ ብድር ወስዷል፡፡ ጠቅላላ ያለበት የብድር ዕዳ 170 ሚሊዮን ብር ያህል መሆኑን የጠቀሱት ራም ካሩቱሪ፣ ይህንን ዕዳውን በዚህ ወር መጨረሻ ለመዝጋት መነሳቱን አስታውቀዋል፡፡ ለሽያጭ ያቀረባቸው ማሽነሪዎች ዋጋ 15 ሚሊዮን ብር እንደሚጠጋና አገልግሎት ሰጥተው በትርፍ ንብረትነት የተመዘገቡ ንብረቶችን ለይቶ በማውጣት ለመሸጥ ማስታወቂያ እንዳወጣ ገልጸዋል፡፡ ካሩቱሪ በኢትዮጵያ አንድ ሚሊዮን ቶን በቆሎ፣ ሩዝ፣ የፓልም ተክልና ሌሎች የግብርና ውጤቶችን ለማምረት አቅዶ መነሳቱ ይታወሳል፡፡ ራም ካሩቱሪ ይህንን ህልማቸውን ለማሳካት አሁንም ቁርጠኛ መሆናቸውን ይናገራሉ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ስለኩባንያው ለመነጋገር በጠሩት ስብሰባም በኩባንያው ችግሮች ላይ በጥቅምት ወር ውይይት መደረጉን ገልጸዋል፡፡ መንግሥት ኩባንያው ማስተካከል አለበት ያላቸውን ችግሮች ማስተካከሉን፣ በአሁኑ ወቅት በአራት ሺሕ ሔክታር መሬት ላይ ከ30 ሺሕ ቶን በላይ በማልማቱ ለጎረቤት አገሮች ለመሸጥ እንደሚፈልግ አስታውቋል፡፡ ሆኖም ከጋምቤላ አዲስ አበባ ምርቱን ማጓጓዝ የሚጠይቀው የትራንስፖርት ወጪ ከፍተኛ በመሆኑ፣ በደቡብ ሱዳን በኩል ምርቱን ለማውጣት ብቸኛው አማራጭ እንደሆነ ዋና ሥራ አስፈጻሚው ይገልጻሉ፡፡ ይህም ሆኖ ኩባንያው ከአገር ውስጥ ባንኮች የሚቀርብበት የዕዳ ክፍያና የተፈለገውን ውጤት ማምጣት አለመቻሉ ጥያቄ ውስጥ ከቶታል፡፡ በቅርቡ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ለሥራ ማስኬጃ ላበደረው 65 ሚሊዮን ብር የአጭር ጊዜ ብድር ሊከፈለው ከሚገባው ጊዜ በላይ በመዘግየቱና ከኩባንያውም ምላሽ ሊሰጠው ባለመቻሉ ሐራጅ ማውጣቱን መዘገባችን ይታወሳል፡፡ ይሁንና ካሩቱሪ የወጣበትን የሐራጅ ማስታወቂያ መነሻ በማድረግ የ25 በመቶ ዝቅተኛውን የዕዳ ክፍያ በመፈጸም ለቀሪው ድርድር ውስጥ መግባቱን ንግድ ባንክ አስታውቆ ነበር፡፡ ከዚህ ባሻገር ከዘመን ባንክ ጋርም በብድር ዕዳ ምክንያት እስከ ፍርድ ቤት የደረሰ መካረር ውስጥ መግባቱ ይታወቃል፡፡ ከዚህ ባሻገር ኢትዮጵያ ውስጥ የሚያንቀሳቅሳቸው ሁለት የአበባ እርሻዎችንም ለዱባይ ኩባንያ ለመሸጥ ድርድር ጀምሯል የሚሉ መረጃዎች ሲሰሙ ነበር፡፡ የአበባ እርሻዎቹን በሚመለከት የሆርቲካልቸር ልማት ኤጀንሲ ማብራሪያ እንዲሰጠው ኩባንያውን እንደጠየቀና እስካሁንም ምላሹን እየተጠባበቀ እንደሚገኝ ሪፖርተር ያነጋገራቸው የኤጀሲው ኃላፊዎች አስታውቀዋል፡፡ ኩባንያው በበኩሉ የአበባ እርሻው የአውሮፓ ገበያን መሠረት በማድረግ በተለይ በሩሲያ ላይ ያተኮረ እንቅስቃሴ ሲያደርግ ቢቆይም፣ ገበያው ከዚህ ቀደም በነበረው አቅም መጠን ባለመቀጠሉ ካሩቱሪ ወደ መካከለኛው ምሥራቅ አገሮች ፊቱን እንዳዞረ ከመግለጽ ውጪ ለዱባይ ኩባንያ ሸጧል መባሉን ከመግለጽ ተቆጥቧል፡፡ ኢትዮጵያን ሜዶውስ፣ ሱሪያ ብሎሶምስ፣ ሺቫ ፓክስ የተባሉትን ጨምሮ ካሩቱሪ አግሮፕሮዳክትስ የተባሉትን ኩባንያዎች፣ በዓለም አቀፉ ካሩቱሪ ግሎባል ሊሚትድ አባልነት ያስተዳድራል፡፡ ካሩቱሪ ገና ከመምጣቱ ጀምሮ ነቀፋ ሲያስተናግድ ቆይቷል፡፡ የተሰጠውን መሬት መነሻ በማድረግ በዓለም የስቶክ ገበያ ሽያጭ ማካሄዱ የኩባንያውን የካፒታል አቅም ጥርጣሬ ላይ እንደጣለው የሚገልጹ አልታጡም፡፡ ከወራት በፊት ህንድን የጎበኙት የግብርና ሚኒስትሩ አቶ ተፈራ ደርበው፣ በህንድ ቆይታቸው ኩባንያው ይጠበቅበት ከነበረው እጅግ አነስተኛውን ተግባር በማከናን መንግሥት ይጠብቅ የነበረውን ማስገኘት አለመቻሉን ለህንድ መገናኛ ብዙኃን መግለጻቸው ተዘግቧል፡፡ የግብርና ሚኒስትር ዴኤታ አቶ ወንድይራድ ማንደፍሮም በአገሪቱ የሚንቀሳቀሱ ሰፋፊ እርሻዎች ለምን ውጤት ማምጣት እንዳልቻሉ ከፓርላማ አባላት በመጠየቃቸው ምላሽ ለመስጠት መገደዳቸው ይታወሳል፡፡