የዋጋ ንረቱና የስነ-ልቦና ተፅዕኖው
ወይዘሮ የምወድሽ ዳባ አዲሱን ዓመት በደስታ ለመቀበል አስፈላጊውን የበዓል ግብዓት አስቀድመው ለመግዛት ፒያሳ አትክልት ተራ ነው ያገኘኋቸው፡፡ እርሳቸው እንደሚሉት ‹‹ሁል ጊዜ በዓልን ምክንያት በማድረግ የሸቀጦች ዋጋ ጭማሪ መደረጉ የተለመደ በመሆኑ ገበያው በጣም ሳይንርብኝ በመፍራት መጥቻለሁ›› ሲሉ ይገልጻሉ፡፡ ወይዘሮ የምወድሽ ቀደም ብለው ለዓመት በዓል የሚፈልጉትን ለመግዛት ገበያ ቢወጡም ከሰሞኑ እየተወራ ያለውን የደመወዝ ጭማሪና የዘመን መለወጫ በዓልን ምክንያት በማድረግ ነጋዴዎች አስቀድመው ዋጋ በመጨመራቸው ገበያው እንደገመቱት ‹‹ቀለል ያለ አልሆነልኝም›› ብለዋል፡፡ ይህ የነጋዴዎች ህገወጥ የዋጋ ጭማሪም ሀይ ባይ ስለሌለው ከበዓሉ በላይ የኑሮ ውድነቱን እያባባሰው እንደሚሄድ ያላቸውን ስጋት ይገልጻሉ፡፡ እንደ ሽንኩርት፣ ዶሮ፣ እንቁላል፣አይብ፣ቅቤ በግና ሥጋን የመሳሰሉ አስፈላጊ የበዓል ግብዓቶችን ቀደም ብሎ ገዝቶ ማስቀመጥ አስቸጋሪ በመሆኑም ሸማቾች በየበዓሉ ለነጋዴዎች ተጋላጭ ለመሆን መገደዳቸውን ያስረዳሉ፡፡ እንዲህ ዓይነት ችግሮችን ይፈታሉ ተብለው በየቀበሌው የተቋቋሙ የሸማቾች ማህበራትም የህብረተሰቡን ፍላጎት እየተመለከቱ አስፈላጊ ግብዓቶችን አሟልቶ የማቅረብ የተለያዩ ችግሮች አሉባቸው፡፡ በዚህም ተገቢ ሚናቸውን እየተወጡ አለመሆኑን ያመለክታሉ፡፡ መንግሥት በተለይ በበዓል ሰሞን ህገ ወጥ የዋጋ ጭማሪ የሚያደርጉ ነጋዴዎችን ሊቆጣጠር እንደሚገባና የሸማቾች ማህበራትም ዘርፈ ብዙ አገልግሎት እንዲሰጡ በአቅምም ሆነ በአደረጃጀት አጠናክሮ ህብረተሰቡን ማገዝ እንደሚገባው ወይዘሮ የምወድሽ ጥሪ አቅርበዋል፡፡ዓመት በዓልን ምክንያት በማድረግ ነጋዴዎች በየጊዜው የሚያደርጉት የዋጋ ጭማሪ ሰዎች በዓሉን ተደስተው ከማሳለፍ ይልቅ ጭንቀትና ትካዜ እንዲፈጠርባቸው በማድረግ በስነልቦና ላይ ጭምር ጫና እየፈጠረ ያለ መሆኑን ወይዘሮዋ አመልክተዋል፡፡ መምህር ለማ ናታኢ
በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ
በድህረ ምረቃ መርሀ
ግብር ሁለተኛ ዓመት
የታሪክ ተማሪ ናቸው፡፡
ወደ መጡበት ቀዬ
ከመመለሳቸው በፊት ለአዲስ
ዓመት በዓል የሚሆኑ
አልባሳትን ለመግዛት በሱቆች
አካባቢ ሲዟዟሩ አግኝተናቸዋል፡፡ መምህር ለማ አዲስ አበባ ከክፍለ ሀገር የተሻለ የዋጋ ቅናሽ ይኖራል ብለው በማሰብ አልባሳትን ለመግዛት ቢሞክሩም የዋጋ ጭማሪው ያሰቡትን እንዳይፈጽሙ አድርጓቸው አንድም ነገር ሳይገዙ መመለሳቸውን ይናገራሉ፡፡ ቀደም ሲል ከአራት
መቶ እስከ አራት
መቶ ሀምሳ ብር
የሚሸጥ ሱሪ ዛሬ
ከሰባት መቶ እስከ
ዘጠኝ መቶ ብር
እየተጠራ መሆኑን የሚናገሩት
መምህር ለማ፣ ነጋዴዎች
በአልባሳት ላይ የሚቆልሉትን
ትርፍ ሌላውም ነጋዴ
በጤፍና በሌላው ላይ
ያሻውን ዋጋ እየጨመረ
የኑሮ ውድነቱን ሊያባብሰው
እንደሚችል መረዳት ይቻላል፡፡
‹‹ይህ በነጋዴዎች መካከል
የሚደረግ የዋጋ ጭማሪ
ፉክክር ህብረተሰቡ ላይ ጫና የሚፈጥርና የሀገርንም ገጽታ የሚያበላሽ በመሆኑ መንግሥት ጉዳዩን በጥናት አረጋግጫለሁ ከማለት ባለፈ ቁጥጥር ሊያደርግ ይገባል›› ይላሉ፡፡ ከታሪክ ትምህርት እንዲሁም በኢኮኖሚክስ ትምህርትም የመጀመሪያ ዲግሪ ያላቸው እኚህ መምህር እንደሚያስረዱት ነጋዴዎች ሀገሪቱ የምትከተለውን ነጻ የገበያ ውድድር እንደ ጥሩ አጋጣሚ በመጠቀም እየተመካከሩ ዋጋ በመጨመር ‹‹ነፃ ዝርፊያ›› አድርገውታል፤ ይህንንም የሚያሳዩ ምልክቶች በተጨባጭ መኖራቸውን ያመለክታሉ፡፡ የአንድን ዕቃ ዋጋ
የሚወስነው አቅርቦትና ፍላጎት መሆኑ እንዳለ ሆኖ አሁን በሀገራችን እየታየ ላለው የዋጋ ንረት ግን ትልቁ ችግር የአቅርቦት ማነስ ሳይሆን የነጋዴዎች ራስ ወዳድነት እንደሆነ መምህር ለማ ያስረዳሉ። በመንግሥት በኩል ያለው ቁጥጥር በጣም ዝቅተኛ በመሆኑ በነጋዴውና በሌላው ህብረተሰብ መካከል ሰፊ የኑሮ ልዩነት እየፈጠረ መጥቶ ፖለቲካዊ ችግር መሆኑ አይቀርም ባይ ናቸው። ስለሆነም በአንድ ሀገር ውስጥ የተትረፈረፈ ኑሮ የሚኖሩና ከእጅ ወደ አፍ የሚኖሩ ሰዎች እንዲበራከቱ አድርጓል ይላሉ። መንግሥት አሳማኝ ያልሆኑ
አጋጣሚዎችን ተጠቅመው የዋጋ
ጭማሪ በሚያደርጉ ነጋዴዎች
ላይ ጥብቅ እርምጃ
በመውሰድ የኑሮ ውድነቱን
የመቆጣጠር ኃላፊነቱን በሚገባ
እንዲወጣ ጥሪ አቅርበዋል።
የመስከረም ወር ዓመት
በዓሎች የሚበዙበትና ልጆችም
ወደ ትምህርት ቤት
የሚገቡበት እንደመሆኑ ከፍተኛ
ወጪ ስለሚኖር ህብረተሰቡን
ለችግር የሚዳርጉ አላስፈላጊ የዋጋ ጭማሪዎች ላይ ጥብቅ ቁጥጥር ሊያደርግ እንደሚገባ ይገልጻሉ። የአዲስ አበባ ነዋሪው አቶ ሞት ባይኖር ብርሀኑ እንደሌሎቹ አስተያየት ሰጪዎች ሁሉ እርሳቸውም በየጊዜው የሚደረገው የተጋነነ የዋጋ ጭማሪ ደመወዛቸውን ትርጉም ያሳጣው መሆኑን በመግለጽ፣ መንግሥት በዋጋ ንረት ምክንያት ለሚሰቃየው ህዝብ ተገቢ ምላሽ ሊሰጥ ይገባል ይላሉ። ከቅርብ ጊዜያት ወዲህ በመዲናችን ታይቶ የማይታወቅ የዋጋ ጭማሪ እየተስተዋለ እንዳለ ጠቅሰው፣ አሁንም በዓሉን ምክንያት በማድረግ የዋጋ ጭማሪው እየተባባሰበት እንዳለ ገልጸዋል። በተለይ ዝቅተኛ ገቢ
ያላቸው የህብረተሰብ ክፍሎች
በዓል ማክበር ይቅርና
መደበኛውን ኑሯቸውን እንኳን
መምራት አለመቻላቸውን የሚናገሩት
አቶ ሞት ባይኖር
፣የዋጋ ንረቱ የሚፈጥረውን
የኑሮ ውድነት ባለመቋቋምም
አንዳንድ የሰፈራቸው ሰዎች
ለጎዳና ልመና መዳረጋቸውን አስረድተዋል። አሁን አሁን ዓመት በዓል በመጣ ቁጥር በሥጋ ፣በጤፍ፣ በቅቤና በተለያዩ የምግብ ፍጆታዎች ላይ የሚደረገው የዋጋ ጭማሪ ህብረተሰቡን እየጎዳው በመሆኑ መንግሥት ገበያውን መቆጣጠር እንደሚገባው ያስገነዝባሉ። ሰዎች በኑሮ ውድነት ምክንያት ለተለያዩ የሥነልቦና ችግሮች ሊዳረጉ እንደሚችሉም ምሁራን ያስረዳሉ። በአዳማ ሆስፒታል ሜዲካል ኮሌጅ የሥነ ልቦና ባለሙያ የሆኑት አቶ መኮንን በለጠ እንደሚያስረዱት የሰው ልጅ መሰረታዊ ፍላጎቶችን ለማሟላት ገንዘብ ያስፈልገዋል። አንድ ሰው የሚያገኘው ገንዘብና ፍላጎቱ ካልተመጣጠነ ለተለያዩ የሥነ ልቦና ተጽዕኖዎች ሊዳረግ ይችላል። ከነዚህም የደህንነት ዋስትና ማጣት፣ ፍርሀትና ጭንቀት ውስጥ መግባት፣ መበሳጨት ፣ እራስን መጥላት፣ ተስፋ መቁረጥ የመሳሰሉት ሊፈጠሩበት ይችላሉ። ከዛም የባህሪ መለወጥ ይመጣል ይህም በማህበራዊ ህይወታቸው በደስታ፣ በሰላምና በፍቅር እንዳይኖሩያደርጋቸዋል። ሰዎች እርካታ የሚያገኙበት ነገር ሲያጡና ሌሎች ያሟሉትን እነርሱ ባለማሟላታቸውም ከማህበረሰቡ መገለል ይፈልጋሉ። ለራሳቸው የሚሰጡት ክብርም ያንሳል። እራሳቸውን አሳንሰው በማየታቸውም በተለያዩ ተግባራት ላይ እንዲሰማሩ ያደርጋቸዋል። መጠጣት፣ ማጨስ አላስፈላጊ ጥቅም ለማግኘት መሞከር፣ መስረቅ መዝረፍ በአጠቃላይ ለወንጀልም ጭምር ሊዳረጉ ይችላሉ። አንዳንዶች ከማጣት በሚል እራሳቸውን እስከ ማጥፋት ሊደርሱ ይችላሉ። ሰው እንዲህ አይነት
የኑሮ ፈተናዎች እየበረቱበት
ሲሄዱ በማህበራዊ ህይወቱ
ተቀብሎት የሚኖረውን ባህል፣
ወግ፣ ሃይማኖት፣ ህግ
ወዘተ ደርምሶ ሊወጣ
ይችላል። እናም በኑሮ
ውድነት ምክንያት የሚፈጠረው
የስነልቦና ቀውስ ማህበራዊ
ቀውስንም ሊያስከትል እንደሚችል
በመረዳት መንግሥት ችግሩ
ጫፍ ሳይነካ መፍትሄ
ሊያበጅለት እንደሚገባ ባለሙያው
ያስረዳሉ። አዲስ ዘመን ነሃሴ 30/2011ኢያሱ መሰለ