የወልቃይት ጠገዴ እናቶች ሰቆቃ ሲታወስ
  ጌትነት ምህረቴ ”አንድ በሬ ሸጬ ስድስት ዓመት በመቀሌ የታሰረውን የልጅ ልጄን በደከመ አቅሜ ሄጄ አስፈትቻለሁ። ከተፈታ በኋላም አፋኙ የህወሓት ጁንታ በሚደረግበት ጫናና ክትትል ተማሮ ወደ ሳውዲ አረቢያ ሄዷል። የልጅ ልጄ ያለበትን ቦታና ምን እንዳጋጠመው ስለማላውቅ የበረሃ ራት ሆኖ ይሆን ብዬ እየተጨነኩ ነበር። አምና ግን ሳውዲ መግባቱን ስለሰማሁ ደስታዬ ወደር የለውም” የሚሉት ወይዘሮ ከፍያለች በላይ ናቸው።  ንት ሁኗታል። ከተማዋ ነጻነቷን በመቀናጀቷ እፎይታ ከተሰማቸው ነዋሪዎች መካከል አንዷ ወይዘሮ ከፍያለች በላይ ናቸው። አፋኙ ቡድኑ በማንነታቸው ምክንያት በእኚህ አዛውንት ላይ ከፍተኛ ማንገላታት፣ ሰቆቃና ግፍ ፈጽሞባቸዋል። ማንነቴን አልሸጥም እኔ የወልቃይት አማራ ነኝ አባቴ፣ አጎቶቼ ይግባኝ ሲኖራቸው መቀሌ ሳይሆን ደባርቅና ዳባት ሄደው ሲያስፈጽሙ ነበር ብዬ በአደባባይ በመናገሬ እያረስኩና እያሳረስኩ ልጆቼን ያሳደኩበትን መሬቴን ተነጥቄያለሁ ይላሉ ። ሁለት
ልጆችና አንድ የልጅ ልጃቸውን በግብርና ሥራ ያስተዳድራሉ። ልጆቼም ብዙ መከራና መገፋት ደርሶባቸዋል። በተለይ ቃፍታ ከተማ የመንግሥት ሥራ ሲሰራ የነበረው የልጄ ልጄ 600 ብር አጥፍተሃል ተብሎ ስድስት ዓመት መቀሌ ወስደው አስረውታል። ይኸው በዚህ ደካማ አቅሜ የማሳርስበትን በሬ ሸጬ 10ሺ ብር ዋስትና ከፍለው ማስፈታታቸውን ያስታውሳሉ። የምንኖርበት ቃፍታ ሁለት ህግ ነው ያለው የሚሉት ወይዘሮ ከፍያለች፣ የወልቃይት አማራ ከፍተኛ ልዩነትና ጫና ይደረግበት ነበር። ለዚህም ብር ያጠፋና ነብስ ያጠፋ ሰው እኩል ፍርድ የሚሰጥበት ሁኔታ እንዳስተዋሉ ገልጸዋል። የእሳቸው
የልጅ ልጅ የመንግሥት ሥራ በሚሰራበት የወረዳው የፋይናንስ መስሪያ ቤት 600 ብር አሳስተሃል ተብሎ 6 ዓመት የተፈረደበት ሲሆን ሌላው የትግራይ ተወላጅ ደግሞ የሰው ህይወት አጥፍቶ 6 ዓመት የተፈረደበት መሆኑን በመግለጽ የዳኝነት ልዩነቱን በአብነት ጠቅሰዋል። ከሀዲው ቡድን አማራን ይጠላል፤ በግልጽም የወልቃይት መሬቱን እንጂ እናንተን አንፈልጋቸውም ይል ነበር የሚሉት ወይዘሮ ከፍያለች ፤ በርካታ የወልቃይት አማራ ወጣቶች በሚደርስባቸው በደል፣አፈና፣መገለልና ጫና ምክንያት አገር ጥለው ለስደት መዳረጋቸውን ነግረውናል። ታስሮ የተፈታውም ሆነ ሁለት ልጆቻቸው በከ ሀዲው ህወሓት ይደርስባቸው የነበረውን ጫናና በደል አንገፍግፏቸው አገር ጥለው መኮብለላቸውን ያወሳሉ። ላለፉት
30 ዓመታት በወልቃይት አማራዎች ላይ የሚደ ርሰው ጫና፣ በደል፤ ልዩነት አይጣል የሚያስብል መሆኑን የሚገልጹት ከፍ ባለ ምሬት ነው። ለልጆቻቸው ብቻ ሳይሆን ለእሳቸውም ጭምር ጆሮ ጠቢ ይመደብባቸው እንደነበርም ይናገራሉ። ላለፉት 30 ዓመታት ምን አወራን ፣ ዛሬ ደግሞ ምን ሊያደርጉን ነው ብለን እንደነግጣለን እንጂ እንደጉም ይጠፋሉ ብለን አስበን አናውቅም የሚሉት አዛውንቷ፤ የከሀዲው የህወሓት ጁንታ በውስጡ እንጥፍጣፊ ርህራሄ የሌለው መሆኑ ንጹሀን ሰዎችን ብቻ ሳይሆን ከእነሱ ጋር አብረዋቸው የሚሰሩ ሰዎችን ጭምር ሳይቀር ገድለዋቸው ነው የፈረጠጡት፤ ይህ የሚያሳየው ዞሮ ዞሮ ግፍ የሚሰራ ሰው የእጁን እንደሚያገኝ ነው ብለዋል። አሁን ነጻ ወጥተናል፤ ከሀዲውና አፋኙ የህወሓት ጁንታን ተገላግለናል። ይህን
ነጻነትና እፎይታ በዘላቂነት ለማስቀጠል የከተማው ነዋሪም ሆነ መንግሥት እጅና ጓንት ሆነው መስራት ይኖርባቸዋል። እኔም በጸሎት አግዛለሁ ሲሉ አስተያየታቸውን ሰጥተውናል። አደራጀው ጫሉ የሚባለውን ትንሽ ወንድማቸው በአፋኙ የህወሓት ጁንታ የተገደለባቸው መሆኑን የሚገልጹት የጸገዴ ወረዳ ከተማ ንጉስ ከተማ ነዋሪ ወይዘሮ አዲሲ ቀለብ ፤ የአማራ ነጋዴና ገበሬ እሱ ቤት ተሰብስበው ነው የአማራ ማንነትን የሚጠይቁት በሚል ደብድበው ገድለው ወደ ገደል እንደጣሉት በቁጭት ይናገራሉ። “የወንድሜን
ሞት ሲያረዱኝ ሴት ልጄ አራስ ነበረች፤ ገደል ገብቶ ሞተ ብለው አስከሬኑን ደጃፌ ላይ ጥለውት ሄዱ፤ በቀብር ሥነ ሥርዓቱ ወቅት አደራጀው ወንድሜ አንተ ነህ የማትተካ እንጂ ነገ የአማራን መብት የሚያስጠብቅ ትንታግ ትንታጉን እንተካዋለን ብለሽ አልቀሰሻል ተብዬም በትግራይ ልዩ ሃይል በሰደፍ መመታታቸውን ይናገራሉ ። ከአንድ ወር በላይም ታስሬያለሁ፤ የሚሉት ወይዘሮዋ፣ ከዚያ አስከፊ አስተዳደርና አገዛዝ በመከላከያ ሰራዊትና በአማራ ልዩ ኃይል ነጻ በመውጣታቸው ደስታቸው እጅግ ከፍተኛ መሆኑን ገልጸውልናል። “ ድቅድቁ
ጨለማ አልፏል ፤አሁን ጸሐይ ወጥቶልናል፤ ይህን የተገኘውን ነጻነት ተንከባክቦ መጠበቅና ማስቀጠል ከጸገዴ ወረዳ ህዝብ ይጠበቃል። እኔም በማንኛውም መልኩ ለማገዝና ለመተባበር ሙሉ ፈቃደኛና ደስተኛ ነኝ” ሲሉም አስተያየታቸውን ሰጥተውናል።አዲስ ዘመን ህዳር 27 ቀን 2013 ዓ ም 