የጅጌ አጨዳ እሴት፤ የአማራ ሕዝብ ጠንካራ የመተባበርና የሥራ ባሕል መገለጫ ነው፡፡
ባሕር ዳር፡ ጥቅምት 15/2012 ዓ.ም (አብመድ) በሰሜን ሸዋ ዞን የምትገኘው ምንጃር ሸንኮራ ወረዳ የጤፍ አውድማ ናት፤ ጤፉ ረዘም ያልነውን እስከ ወገብ አጠር ያሉትን እስከ ትክሻ ይውጣል፡፡ በመስመር የተዘራ በመሆኑ እየረገጥነው አይደለም፡፡ በጨሌ ቀበሌ ከአረርቴ ከተማ በስምንት ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ትገኛለች፡፡ በጨሌ ቀበሌ ከፍ እና ዝቅ ያለ ቦታ መኖሩ የሚታየው በብዙ ርቀት ባሉ የኮረብታ ከፍታዎች እና አልፎ አልፎ ባሉ በሚዘናፈሉ የማሽላ አገዳዎች ላይ ነው፡፡የምንጃር ጤፍ የአርሶ አደሮችን ጎተራ በየዓመቱ ከመሙላቱ ባሻገር በሀገር አቀፍ ታዋቂ እና ተፈላጊ የጤፍ ዝርያ ነው፡፡ ከንጋቱ 11፡00 ጀምሮ የጥዋቱን ብርድ የሚከላከል የቀኑን ፀሐይ ደግሞ ራስ ላይ ተጠይህ እሴት በመላው አማራ በተለያዩ ስያሜዎች የታወቀ ነው፡፡ ደቦ፣ ወበራ እና ጅጌ በመባል ይጠራል፡፡ የአማራ ሕዝብ የመረዳዳትና አብሮመት ማሳያ የሆኑት እነዚህ የአንድነት ማሳያዎች እኩል ተጠቃሚነትን በተግባር ሲያሳዩ ኖረዋል፡፡ መተባበራቸውም ደካማን በመሬቱ ከብሮ እንዲኖር፣ ለብርቱዎችም ሰብዓዊነት የተሞላ ማኅበራዊ ኑሮን እንዲቀዳጁ ማለማመጃ መድረክ ነው፡፡
የእነ አርሶ አደር ዘመድ ጅጌ 20 የሚደርሱ አባላት አሉት፡፡ ጅጌ ጠንካራ የሥራ ባሕልን ከማኅበራዊ ኃላፊነት ጋር አጣምረው የሚማሩበት ጭምር ነው፡፡ የጧቷ ፀሐይ ሳትጀምር ሁሉም በየአቅጣጫው ተሰብስቦ በጅጌ በመደዳ ማጨድ ጀመሩ፡፡‹‹ማጭዴ በርቺ፤ ማጭዴ ቁረጭ፤
ሌላ እንዳይቀድምሽ፣ እንዳትበለጭ፡፡
አወይ ማጭዴን፣ ሆዷን አሟታል፤
እየቆረጠ፣ ያስቀምጣታል፡፡
ማጭዱ ጓዴ ልጁ ወንዴ፤
ጠርጎ ይጥላል እንደጎራዴ፡፡
አልቤኑ አለቀሰ ሆዱን እያገሳው፤
አልጋ ላይ ተኝቶ ሆዷን እየላሰው፡፡›› በእንዲህ መሠል ፉከራ እና ሽለላ ታጅበን ጤፉን ከታች ወደላይ እያጨዱ ከኋላችን ያስቀምጣሉ፡፡ ከኋላቸው በዕድሜያቸው ሸምገል ያሉ አዛውንቶች እና ለተፎካካሪ አጨዳ ያልደረሱ ታዳጊ ልጆች ነዶውን ያነሱታል፡፡ እኛም አልቆምንም፤ አንዴ ከአጫጆቹ ሌላ ጊዜ ከነዶ ሰብሳቢዎቹ ተራ በመሆን በቻልነው መጠን እየተሳተፍን ነው፡፡
የጅጌው ባለተራ ዘመድ ጉርሻ 20 ጥማድ ወይም አምስት ሄክታር ያክል መሬት በጤፍ ሸፍነዋል፡፡ ሌሎች የምንጃር ሸንኮራ ወረዳ የጨሌ ቀበሌ ነዋሪዎችም በጤፍ፣ በሽምብራ እና በማሽላ መሬታቸውን ሸፍነዋል፡፡ የ2012ዓ.ም የአጨዳ ወቅት ባለፈው ሳምንት ተጀምሯል፡፡ አርሶ አደር ዘመድ እንደነገሩኝ ከሆነ እስከ ሕዳር አጋማሽ ድረስ በጅጌ የጤፍ አጨዳው ይቀጥላል፡፡‹‹የምንጃር ነጭ ጤፍ ሳይበላ እሸቱ
ሰላሳው ወረቀት አንድ ነው ዓይነቱ፡፡
ምንጃርን የሚያህል እስኪ ሀገር መርምሩ
ሐምሌ ማርያም ድረስ ይታያል ክምሩ፡፡
ኧረ ምንጃር ምንጃር ረባዳው መሬት
ታበቅያለሽ አሉ ሸጋ እንደ ሰንበሌጥ፡፡›› እያልን አጨዳውን ቀጥለናል፡፡ በጅጌ አጨዳ ላይ ጠላና እንጀራ ከሥራ ቦታው ይቀርባል፤ የመጣውን ጠላ እና እንጀራ ሥራው ሳይቆራጥ እየዞሩ የሚሰጡ አሳላፊዎችም አሉ፡፡ እየተበላ፣ እየተጠጣ፣ እየተሠራ ነው የመኸር ወቅት የምንጃር ውሎ፡፡የጤፍ ውቂያ ጊዜም የጅጌ አባላት ሁለት በሬዎቻቸውን ከመንሽ ጋር በመያዝ አጭደው የከመሩትን ጤፍ ይወቃሉ፤ በጋራ አጭዶ፣ በጋራ መውቃት የምንጃር የአብሮነት ድንቅ ልማድ ነው፡፡ በእርግጥ ለውቂያ የሚሆኑ ዘመናዊ መሣሪያዎችን ቢያገኙ ከድካምም እንስሳትን ከማንገላታትም፣ ከምርት ብክነትም ይድኑ ነበር፡፡