መተሳሰብና መጨካከንን ያስዳሰሰን ኮቪድ 19
ምንም እንኳን እያደረሰ ካለው የህይወት መቅጠፍ ተግባር ጋር ባይወዳደርም ኮቪድ ወረርሽኝ ያመጣቸው በርካታ ሰብአዊ ፋይዳ ያላቸው ቁም ነገሮች በአገራት፤ እንደ አጠቃላይም በዓለም ላይ  በርካታ ናቸው። ከእነዚህም መካከል አንዱ የአንድ ማህበረሰብ እንደ ማህበረሰብ የሚገለፅባቸው እሴቶቹ ተጠቃሽ ሲሆኑ፤ መተሳሰብ ደግሞ ከሁሉም አንጋፋ፣ ቀዳሚና የአብሮነትና ወሳኝ የህዝቦች የእርስ በርስ ግንኙነት ማሰሪያ ገመድ ነው። በመሆኑም በአገራችን የኮቪድ ወረርሽኝ መከሰትን ተከትሎ በስፋት ከተስተዋሉት ተግባራት አንዱ ይሄው የመተሳሰብ፣ መረዳዳትና መደጋገፍ የቆየ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበረሰባዊና ባህላዊና የማንነት እሴት ነው። ስለሆነም በየመስኩ፣ ዘርፉና አቅጣጫው ተግባሩ በተግባር ሲረጋገጥ፤ አንዱ የአንዱን ሸክም ሌላው ሲራዳ፤ ሲያቃልልና ወረርሽኙን በጋራ በመከላከል፣ በመቆጣጠርና ከወረርሽኙ ባሻገር ያለውን ተስፋ ሲያለመልም ይታያል። ኮቪድ 19 ይዞት የመጣው ሞትን ብቻ ሳይሆን በአሁኑ ዘመን መስፈርት ከሱ ያልተናነሰውን የኢኮኖሚ ድቀት ጭምር በመሆኑ ችግሩ የአንድና ሁለት ሰዎች ሳይሆን የሁላችንም ነው። በመሆኑም የሁላችንንም የጋራ መፍትሄ ይሻል። ይህም በጥቅል ስያሜው መረዳዳት፤ መደጋገፍ መሆኑ ነው። ይህ መደጋገፍ፣ መረዳዳትና መተሳሰብ ከታየባቸውና አሁንም ድረስ በመዝለቅ እየተስተዋለ ካለባቸው ዘርፎች መካከል አንዱ የኢኮኖሚ አውታር በመሆን የሚታወቀው የንግዱ ዘርፍ በመሆኑ፤ በዘርፉ በርካታ መመሰቃቀሎች ተከስተዋል፤ በርካቶችም ከጨዋታው ውጪ ሆነዋል። የዜጎች ከሥራ መፈናቀል፣ የንግዱ እንቅስቃሴ “ጭራሽ የለም” እስከ መባል ድረስ መቀዛቀዝ… ቀዳሚ ተጠቃሽና በግልፅ የሚታይ ኮቪድ ወለድ ወረርሽኝ ነው። በመሆኑም ከግለሰብ ጀምሮ እስከ መንግሥት ጣሪያ ድረስ የመነጋገሪያ ርእሰ-ጉዳይና ለመፍትሄ ፍለጋውም እያመራመረ የሚገኘው። በቤት፣ ሱቅና መደብሮች ኪራይ ቅነሳ (እስከ ወራት ክፍያ መሰረዝ ድረስ የዘለቀ)፣ የግብርና መሰል ክፍያዎችን መቀነስና የእፎይታ ጊዜን መስጠት፣ ለተጎዱ ተቋማት ድጎማ፣ ድጋፍ፣ ብድር… መፍቀድ፤ ክፍያን ማራዘም ድረስ  እርምጃዎች እየተወሰዱ ሲሆን ኢኮኖሚውንና አንቀሳቃሾቹን ከድቀት የመታደግ ሰናይ ተግባር እየተሰራ የሚገኘው። ይሁን እንጂ አልፎ አልፎ ችግሮች የሉም፤ ክፍተቶች በሙሉ ተደፍነዋል ማለት አይደለም። የንግዱ ዘርፍ ከሚንቀሳቀስባቸው ቢዝነሶችና ማከናወኛ ስፍራዎቹ በአብዛኛው የግለሰቦች ህንፃዎች ሲሆኑ እነዚህም በተለይ ኮሮናን በመሳሰሉ ጊዜያት ክፍያቸው ወገብ ያንቀጠቅጣል። በመሆኑም ይመስላል ብዙዎቹ ባለሀብቶች በተለያየ መልኩ ለብዙዎች ምህረት ያደረጉት። ይህንኑ ጉዳይ አስመልክተን በከተማው  ተዘዋውረን የተለያዩ አስተያየቶችን ለማሰባሰብ የሞከርን ሲሆን ለየት ብሎ ያገኘነው ወደ አራት ኪሎ አካባቢ ነው። በአራት ኪሎ የሁለት ወር ኪራይን የማሩ የመኖራቸውን ያህል ምንም ያላሉም አሉ። ምንም እንኳን ጉዳዩ የግል ጉዳይ ቢሆንም የጋራ የሚያደርገው ቀደም ሲል እንደጠቀስነው ጉዳዩ ዓለም አቀፍና በማናችንም ላይ ያነጣጠረ መሆኑ ነው። በድንቅ ሥራ ሀ/የተ/የግ/ማህበር ስር በሚገኘው ድንቅ ስራ ህንፃ ውስጥ የተከራዩ ነጋዴዎችን አግኝተን እንዳነጋገርነው ከሆነ እስካሁን ከሚመለከታቸው አከራዮች ምንም አይነት ሀሳብ የመጣም ሆነ ምን ማድረግ እንዳለባቸው የጠቆመ አካል የለም። በመሆኑም ከበሽታው ስጋት፣ ከገበያው ድቀት በተጨማሪ የኪራይ መክፈሉ ጉዳይ እያስጨነቃቸው መሆኑን ይናገራሉ። በህንፃው ውስጥ የአንደኛው ሱቅ ሥራ አስኪያጅና ስማቸው እንዳይጠቀስ የሚፈለጉት በወር 30 ሺህ ብር ኪራይ የሚጠበቅባቸው ተከራይ እንደሚሉት ከሆነ እስካሁን አንድም ነገር ያናገራቸውም ሆነ ትከፍላላችሁ/አትከፍሉም ያላቸው አካል የለም። ከቃል አልፈው በፅሁፍ ቢያመለክቱም ማንም ትንፍሽ የሚል አልተገኘም። “ከሁሉም እኛን የሚያሳስበን እንዴት አንድ ነገር አይሉንም የሚለው ነው። ምናለበት ቢያወያዩን። ምንም ሳይከፍል ሶስት ወር የሞላው አለ። ሁለት ወር የሆነው አለ። በኋላ አምጣ ቢሉት ከየት ሊያመጣ ነው?” የሚሉት አስተያየት ሰጪው ባለሀብቶቹ ቢያወያዩአቸውና አንድ ነገር ላይ ቢደርሱ ከብዙ ሀሳብ እንደሚገላገሉ ይናገራሉ። “ብንነጋገር እኮ ጥሩ ነው። ወይ በእረጅም ጊዜ ክፍያም ከተስማማን፤ ወይ እንደ ጎረቤት ህንፃ ባለቤቶች ምህረት የሚያደርጉልንም ከሆነ… ብንነጋገር ጥሩ ነው። አሁን ብዙ ሰው እኮ ሀሳብ ገብቶታል። ተጨንቋል።” ሲሉም የህንፃውን አስተዳዳሪዎችና ባለሀብቶች ያሳስባሉ። ሌላው በማርኮ ሚላኖ ሱቅ ውስጥ አግኝተን ያነጋገርናቸው የሱፍ አልባሳትና መጫሚያ ነጋዴ አቶ ኡሽራ ሰይድ ሲሆኑ እንደሚሉት ከሆነ የኮሮና መከሰት እጅግ እጅግ አንገድግዷቸዋል፤ እንደዚህ ዘመንም ተፈትነው አያውቁም። ሰርግ፣ ምርቃት፣ ስብሰባና የመሳሰሉት ባለመኖራቸው ሥራቸው በር መክፈትና በር መዝጋት ብቻ ሆኗል። በአሁኑ ሰዓትም እንኳን ለኪራይ የሚሆን ለግል ወጪ እንኳን እየተንገዳገዱ ነው። እንዲቀንሱላቸውም ተፈራርመው ቢያስገቡም እስካሁን ምንም ምላሽ አላገኙም። ይህ ደግሞ ከፍተኛ ስጋትን ፈጥሮባቸዋል። “ባለሀብቶቹ አንድ ነገር ቢሉን ጥሩ ነው። እነሱም እኛም ሳንጎዳ ቤተሰባዊ ትብብራቸውን እንጠይቃለን” በማለትም ይጠይቃሉ። ምናልባትም ጥሩ አስበውልንም ሊሆን ይችላል አናውቅም ሲልም መልካም ሀሳቡን አካፍሎናል። የአዲስ አበባ መስተዳድርም ያስበናል ብለው እንደሚያስብም ነግሮናል። ሌሎች ከቡና ማፍላት ጀምሮ ያሉትንም አነጋግረን ያገኘነው ተመሳሳይ አስተያየቶችን ሲሆን ሁሉም ከሥራው ውጪ ከመሆናቸው በፊት ባለሀብቶቹ አንድ ነገር ቢሏቸው እንደሚወዱ ነግረውናል። ጉዳዩን በተመለከተ ከሚመለከታቸው ጋር ለመነጋገር ያደረግነው ጥረት አድካሚ ቢሆንም የቦርድ ሰብሳቢ የሆኑትን አቶ ሙሉጌታ ነጋሽን አግኝተን ያነጋገርናቸው ሲሆን በሥራ ምክንያት ሊሰባሰቡ ባለመቻላቸው ምክንያት ሊወስኑ እንዳልቻሉና ተከራዮች ምንም ሊያሳስባቸው እንደማይገባ ነግረውናል።አዲስ ዘመን ግንቦት 28/2012   ግርማ መንግሥቴ 