የጃፓኑ ኩባንያ ለትምባሆ ድርጅት አክሲዮን ግዥ 510 ሚሊዮን ዶላር ለመንግሥት አስገባ
ጃፓን ቶባኮ ኢንተርናሽናል የተሰኘ ኩባንያ መንግሥት በብሔራዊ ትምባሆ ድርጅት ላይ ካለው 78 በመቶ ድርሻ ለገዛው 40 በመቶ ድርሻ፣ 510 ሚሊዮን ዶላር ባለፈው ዓርብ ሐምሌ 8 ቀን 2008 ዓ.ም. አስገባ፡፡ የግዥ ስምምነቱ በመንግሥት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴርና በጃፓን ቶባኮ ኢንተርናሽናል መካከል ሐምሌ 8 ቀን 2008 ዓ.ም. በሚኒስቴሩ የስብሰባ አዳራሽ ተከናውኗል፡፡ ስምምነቱን የፈረሙት የመንግሥት ልማት ድርጅቶች ሚኒስትር ወ/ሮ ደሚቱ ሐምቢሳና የጃፓን ቶባኮ ኢንተርናሽናል ተወካዮች ፍራንኮይስ ፊደንዛ እና ዶ/ር ማርቲን ራልፍ ፍሮንዶርፈር ናቸው፡፡ ስምምነቱ ከመፈረሙ በፊት ኩባንያው የ40 በመቶ ድርሻውን ለመግዛት የተስማማበትን 510 ሚሊዮን ዶላር ሙሉ ክፍያ ወደ መንግሥት ካዝና ገቢ አድርጓል፡፡ መንግሥት በትምባሆ ድርጅት አክሲዮን ማኅበር ላይ ያለውን ድርሻ በከፊል ለመሸጥ ባወጣው ዓለም አቀፍ ጨረታ አምስት ኩባንያዎች ተካፍለዋል፡፡ ጃፓን ቶባኮ ኢንተርናሽናል፣ የሮዝማን ሲጋራ አምራች የሆነው አሜሪካን ብሪቲሽ ቶባኮና የማርልቦሮ ሲጋራ አምራች የሆነው ፊሊፐ ሞሪስ ኢንተርናሽናል በጨረታው የተካፈሉ ታዋቂ ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች ናቸው፡፡ ግንቦት 1 ቀን 2008 ዓ.ም. በተከፈተው ጨረታ ጃፓን ቶባኮ ኢንተርናሽናል ለ40 በመቶ የባለቤትነት ድርሻ 510 ሚሊዮን ዶላር ዋጋ በመስጠት የጨረታው አሸናፊ መሆኑን መዘገባችን ይታወሳል፡፡ ኩባንያው ስምምነቱ በፈረመበት ዕለት 510 ሚሊዮን ዶላር ወደ መንግሥት ካዝና ያስገባ ሲሆን፣ ይኼም በኢትዮጵያ ፕራይቬታይዜሽን ታሪክ ውስጥ መንግሥት ያገኘው ትልቁ ክፍያ መሆኑን ለማወቅ ተችሏል፡፡ በፊርማ ሥነ ሥርዓቱ ላይ የገንዘብና ኢኮኖሚ ትብብር ሚኒስትር አቶ አብዱልአዚዝ መሐመድና በኢትዮጵያ የጃፓን አምባሳደር ሚስተር ካዙሂሮ ሱዙኪ ተገኝተዋል፡፡ ወ/ሮ ደሚቱ ሐምቢሳ ባደረጉት ንግግር መንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደ ግል የሚያዞረው ገቢ ለማግኘት ብቻ ሳይሆን፣ ድርጅቶቹ የተሻለ አፈጻጸም ኖሯቸው ለአገር ኢኮኖሚ ዕድገት የተሻለ አስተዋጽኦ እንዲያደርጉ በማሰብ መሆኑን ጠቅሰው፣ ኩባንያው ይህን ተገንዝቦ ድርጅቱን በዓለም ገበያ ተወዳዳሪ ለማድረግ መሥራት እንዳለበት አስገንዝበዋል፡፡ ጃፓን ቶባኮ ኢንተርናሽናልን በመወከል ንግግር ያደረጉት ሚስተር ክሪስ ውድስ የጨረታው ሒደት ግልጽ እንደነበር ገልጸው፣ ድርጅቱ በዓለም አቀፍ ቀደምት ኩባንያዎች ተርታ ለማሠለፍ እንደሚሠራ ተናግረዋል፡፡ ሽያጩ መንግሥት እስከ ዛሬ በፕራይቬታይዜሽን ከሸጣቸው የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ከሰባሰበው ክፍያ በሙሉ የላቀ በመሆኑ፣ ለመንግሥት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር እንደ ትልቅ ስኬት ተወስዷል፡፡ ምንጮች ለሪፖርተር እንደተናገሩት ጃፓን ቶባኮ ኢንተርናሽናል በብሔራዊ ትምባሆ ድርጅት ላይ ከፍተኛ መዋዕለ ንዋይ በማፍሰስ ሰፊ የማስፋፊያ ሥራዎች ያከናውናል፡፡ ኩባንያው የብሔራዊ ትምባሆ ድርጅትን በዓለም ቀዳሚ ከሆኑት ኩባንያዎች ተርታ ለማሠለፍ ዕቅድ መንደፉን የገለጹት ምንጮች፣ አቶ ቴዎድሮስ አሸናፊ የተባሉት ኢትዮጵያዊ ባለሀብት የጃፓን ቶባኮ ኢንተርናሽናል የአገር ውስጥ አጋር መሆናቸውንና ኩባንያውን ወደ ኢትዮጵያ እንዲመጣ ትልቅ ሚና መጫወታቸውን አክለዋል፡፡ ብሔራዊ ትምባሆ ድርጅት እ.ኤ.አ. 1942 የተመሠረተ በኢትዮጵያ ብቸኛ የትምባሆ ድርጅት ነው፡፡ እ.ኤ.አ. በ2008 ዓ.ም. የድርጅቱ 22 በመቶ ድርሻ በ35 ሚሊዮን ዶላር ሼባ ኢትዮጵያ ኢንቨስትመንትስ ለተሰኘ የየመን ኩባንያ ተሸጦ፣ የተቀረው 78 በመቶ ድርሻ በመንግሥት እጅ ቆይቷል፡፡