አረንጓዴው ጎርፍ በሌላ የታሪክ ምዕራፍ
ኢትዮጵያ እግራቸው እንደ አቦሸማኔ የሚወረወር፣ እንደ ንሥር የሚበሩ፣ ጽናትንና ብርታትን ከአልሸነፍም ባይነት እልህ ጋር ያዋደዱ፣ ተስማምተው እየተማከሩ ከኋላና ከፊት አገርና ህዝብን አስከትለው የሚሮጡ፣ የርቀት መጠን ለክተው ሳይጠበቅ የሚፈተለኩ፣ ለሰንደቅ ዓላማና ለሕዝብ ፍቅር የተገዙ አትሌቶች እናት ናት። ከአገሩ አልፎ ለመላው አፍሪካ ህዝቦች የአሸናፊነት ተምሳሌት ሆኖ በታሪክ የሚዘከረው ሻምበል አበበ ቢቂላና ማሞ ወልዴን ጨምሮ ሌሎችም አትሌቶች፣ በአህጉራዊና ዓለም ዓቀፋዊ የአትሌቲክስ ውድድሮች ላይ ውጤታማ በመሆን ከወርቅ እስከ ነሐስ በማምጣት፣ ለሚወዷት አገራቸውና ሕዝባቸው ልዕልና እና ክብር የአሸናፊነት ዓርማ ሆነዋል። ሰንደቅ አላማዋንም በዓለም አደባባይ በተደጋጋሚ ከፍ አድርገው አውለብልበዋል። የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ታሪክ ሲዘከርም በርካታ አይረሴ፣ ደማቅና ወርቃማ ዘመናትን ማስታወስ አይከብድም። ከሁሉ በላይ ግን ኢትዮጵያውያኑ አትሌቶች የማንኛውንም አገር አትሌት ጣልቃ ሳያስገቡ በሚያሳዩት የአጨራረስ ብቃትና ውጤት ያገኙት ‹‹አረንጓዴው ጎርፍ›› (ዘ ግሪን ፍለድ) መጠሪያና ታሪክ ቀድሞ የሚታወስና በአብዛኞች ዘንድ መቼም የማይዘነጋ ነው። ይህን ሁነት የተመለከቱ ታላላቅ የዓለም መገናኛ ብዙኃንም በአረንጓዴው መለያ መላውን ዓለም ያስደመሙት ኢትዮጵያውያን አትሌቶች እውነትም ‹‹አረንጓዴው ጎርፍ›› እንጂ ለገድላቸው ሌላ ተቀጽላ እንደማይገልጻቸው ሲናገሩም ተደምጠዋል። ከግል ይልቅ የቡድን ሥራ በትልቁ የሚንፀባረቅበት፣ አንዱ በሌላው ተንኮልና ሸፍጥ የማይሰራበት፣ እውነተኛ ወንድማማችነትና አጋርነት የሚስተዋልበት የአገሪቱ አትሌቶች ‹‹አረንጓዴው ጎርፍ›› የሚል ስያሜ ከ1970 እስከ 1980ዎቹ መጀመሪያ በነበሩት የውድድር ዓመታት ውስጥ መነሻውን አሃዱ ስለማለቱም መረጃዎች ይጠቁማሉ። በዋናነት ለአረንጓዴው ጎርፍ ስያሜ ትልቁን ውለታ ከዋሉት መካከልም የሞስኮ ኦሊምፒክ በአምስትና አስር ሺ ሜትር የወርቅ ሜዳሊያ የድርብ ድል ባለቤቱ ማርሽ ቀያሪው ‹‹ይፍጠር ዘ ሺፍተር›› ሻምበል ምሩፅ ይፍጠር፣ በዚሁ የሞስኮ ኦሊምፒክ በአስር ሺ ሜትር የነሐስ ሜዳሊያ ያስመዘገበው መሐመድ ከድር፣ ሻምበል እሸቱ ቱራ፣ ከበደ ባልቻ፣ ደረጀ ነዲ፣ ዮሐንስ መሐመድ፣ ብርሃኑ ግርማ፣ ግርማ ወለደሃናን ጨምሮ ሌሎችም ድንቅ ኢትዮጵያውያን አትሌቶች የጎላውን ስፍራ እንደሚዙ አንዳንድ ባለሙያዎች መረጃዎችን ጠቅሰው ይጠቁማሉ። የአረንጓዴው ጎርፍ ይበልጡን ጎሎቶ የወጣው ግን በታላላቅ አትሌቲክስ መድረክ እ.ኤ.አ በ2003 በፈረንሳይ ፓሪስ በተካሄደው ሻምፒዮና ላይ ነው። በዚህ መድረክ በአስር ሺ ሜትር ወንዶች ቀነኒሳ በቀለ፣ ኃይሌ ገብረ ስላሴ እና ስለሺ ስህን በድንቅ የቡድን ሥራ ዓለምን ባስደመመ መከባበርና የወንድማማች ፍቅር የማንኛውንም አገር አትሌት ጣልቃ ሳያስገቡ ተከታትለው በመግባት የኢትዮጵያ አትሌቲክስ የአረጓዴው ጎርፍ ታሪክን ይበልጥ ማጉላታቸው ይታወሳል። እ.ኤ.አ በ2005ቱ ሄልሲንኪ በተካሄደው ሻምፒዮና ደግሞ አረንጓዴ ጎርፉ በወንዶች ብቻ ሳይሆን በሴቶችም ቢሆን ቀጣይ ስለመሆኑ ያስመሰከረና የኢትዮጵያም አትሌቲክስ ስፖርት ሥምና ታሪክ እንዲታወስ የላቀ ሚና ተጫውቷል። በዚሁ መድረክ በሴቶች አምስት ሺ ሜትር በጥሩነሽ ዲባባ፣ መሰረት ደፋር እና እጅጋየሁ ዲባባ አማካኝነት የአረንጓዴው ጎርፍ ስም ይበልጡን ደምቋል። ከዚህ የብርቅ እንስት አትሌቶቻችን አኩሪ ታሪካ በኋላ የአረንጓዴው ጎርፍ ገድል መልሶ ለማግኘት አምስት ሻምፒዮናዎች መጠበቅ ግድ ያለው የኢትዮጵያ አትሌቲክስ ቡድን ከዓመታት በኋላም በቤጅንጉ ሻምፒዮና በአልማዝ አያና፣ ሰንበሬ ተፈሪ እና ገንዘቤ ዲባባ አማካኝነት ዳግም አሳክቶታል። በቤጂንግ 15ኛው የዓለም አትሌቲክስ ሻምፒዮና ማጠናቀቂያ ላይ በተካሄደው የአምስት ሺ ሜትር ሴቶች ፍጻሜ አልማዝ አያና 14 ደቂቃ:26:83 የሆነ ሰዓት የወርቅ፣ ሰንበሬ ተፈሪ 14:44:07 በሆነ ሰዓት፣ የብር እንዲሁም ገንዘቤ ዲባባ 14:44:14 በሆነ ሰዓት የነሐስ ሜዳሊያ ለሀገራቸው አስገኝተዋል። በጥሩነሽ ዲባባ፣ መሰረት ደፋር እና እጅጋየሁ ዲባባ አሃዱ የተባለው ‹‹አረንጓዴው ጎርፍ››ን የእንስት አትልቶቻችን ታሪክ በማስቀጠል አገሪቱ በድንቅ ክህሎትና አቅም የካበቱ በድላቸውም የሰንደቅ ዓላማቸውንና የሕዝባቸውን ልዕልና ከፍ ያደረጉ አትሌቶች ሃብታም ስለመሆኗ አስመስከረዋል። በዚሁ መድረክ አልማዝ ያስመዘገበችው ሰዓት የሻምፒዮናው ክብረ ወሰን ሆኖ መመዝገቡ ደግም ድሉን ይበልጥ ጣፋጭ ያደርገዋል። ባለፉት ሳምንት በሞሮኮ ራባት በተካሄደው የ12ኛው በመላ አፍሪካ ጨዋታዎች አትሌቶች የማንኛውንም አገር አትሌት ጣልቃ ሳያስገቡ በድንቅ የአጨራረስ ብቃትና ውጤት ‹‹አረንጓዴው ጎርፍ›› (ዘ ግሪን ፍለድ) ታሪክ በአፍሪካ ምድር ላይ ደግመውታል። በዚህ መድረክ በሴቶች አስር ሺ ሜትር ውድድር ኢትዮጵያውያን አትሌቶች ከአንድ እስከ ሶስት ተከታትለው በመግባት በበላይነት አጠናቀዋል። አትሌት ፀሐይ ገመቹ 31 ደቂቃ ከ56 ሰከንድ ከ92 ማይክሮ ሰከንድ በመግባት ለሀገሯ የወርቅ ሜዳሊያ አስገኝታለች። አትሌት ዘይነባ ይመር 31 ደቂቃ ከ57 ሰከንድ ከ95 ማይክሮ ሰከንድ ሁለተኛ በመውጣት የብር ሜዳሊያ ስታስገኝ፤ አትሌት ደራ ዲዳ 31 ደቂቃ ከ58 ሰከንድ ከ78 ማይክሮ ሰከንድ ሶስተኛ ሆና በመግባት የነሐስ ሜዳሊያ አስገኝታለች። በዚህ መድረክ የአረንጓዴውን ጎርፍ ታሪክ በአንድ የውድድር ርቀት ብቻም አልተገደበም። እንደ አስር ሺ ሜትር ሁሉ በሴቶቹ ግማሽ ማራቶን ውድድር ከአንድ እስከ ሶስት ተከታትለው ገብተዋል። አትሌቶቹ ፍልሚያውን በበላይነት ከማጠናቀቅ በላይ በአንድ መድረክ በሁለት የርቀት አይነቶች የአረንጓዴውን ጎርፍ እንዲፈስ በማድረግ አዲስ ታሪክን ሰርተዋል። አትሌት ያለምዘርፍ የኋላው 1ሰአት፡10 ሰከንድ.26ማይክሮ ሰከንድ ወርቅ፣ አትሌት ደጊቱ አዝመራው 1ሰአት፡ 10 ሰከንድ 31ማይክሮ ሰከንድ በሆነ ሰዓት ሁለተኛ በመውጣት የብር ሜዳሊያ ስታስገኝ፣ አትሌት መሠረት በለጠ 1ሰአት፡12 ሰከንድ.08 ማይክሮ ሰከንድ ሶስተኛ ሆና በመግባት የነሐስ ሜዳሊያ አስገኝታለች። ‹‹አረንጓዴው ጎርፍ›› ከአሸናፊነትም በላይ ለአሁኑ የአትሌቲክስ ተዋንያን በአስተማሪነቱ ትልቅ ታሪክ ያለው ሆኖ የዘለቀ ሲሆን፣ ተተኪዎችም በተለያዩ ታላላቅ አትሌቲክስ መድረኮች እያስቀጠሉት ስያሜውም ለኢትዮጵያውያን አትሌቶች ልዩ መጠሪያቸው ሆኖ እንደትናንቱ ዛሬም ቀጥሏል።አዲስ ዘመን ነሐሴ 28/2011 ታምራት ተስፋዬ