የውኃ ሀብት ሚኒስቴር የኮይሻ ኤሌክትሪክ ኃይል ፕሮጀክት በፋይናንስ እጥረት መስተጓጉሉን አመነ
የበጀት ዓመቱን የስድስት ወራት ሥራ አፈጻጸም ሪፖርት ለማቅረብ ዓርብ ታኅሳስ 19 ቀን 2011 ዓ.ም. በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተገኙት የውኃ፣ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስትሩ ስለሺ በቀለ (ዶ/ር) የኮይሻ ኃይድሮ ኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫ ፕሮጀክት በፋይናንስ እጥረት ምክንያት መስተጓጎሉን አመኑ፡፡ ሚኒስትሩ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተፈጥሮ ሀብት፣ መስኖና ኢነርጂ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ እንዳሉት የኮይሻ ፕሮጀክት ከፍተኛ የፋይናንስ ችግር ገጥሞታል፡፡ በዚህ ዓመት ምን ደረጃ ላይ ይደርሳል የሚለውን ጉዳይ አሁን ላይ መናገር አይቻልም ብለዋል፡፡ የቋሚ ኮሚቴው አባላት በሚኒስትሩ የቀረበውን ሪፖርት በመገዳደር ፋይናንስ ሳይገኝ እንዴት ፕሮጀክት ይጀመራል? የጀመራችሁትን ፕሮጀክት ምን ደረጃ ላይ እንደሚደርስ እንዴት አታውቁም? በማለት ጥያቄዎች አቅርበዋል፡፡ ሚኒስትሩ ለጥያቄዎቹ በሰጡት ምላሽ፣ መንግሥት ኮንትራክተሩ ላከናወነው ሥራ መከፈል የነበረበትን 250 ሚሊዮን ዮሮ መክፈል አልቻለም፡፡ የፕሮጀክቱን የፋይናንስ ችግር ለመፍታት ከሚኒስትሮች የተውጣጣ ኮሚቴ ተቋቁሟል ብለዋል፡፡‹‹ይህንን የኮይሻ ፕሮጀክት በመንግሥትና በግል አጋርነት እንዲካሄድ እየታሰበ ነው፤›› በማለት፣ ይህ ፕሮጀክት የገጠመውን የፋይናንስ ችግር ሚኒስትሩ አብራርተዋል፡፡ የኮይሻ  ኃይድሮ ኤሌክትሪክ ማመንጫ ፕሮጀክት ሙሉ ለሙሉ እንዲካሄድ የታሰበው በአጭር ጊዜ የሚከፈልና ከፍተኛ ወለድ በሚከፈልበት ኮሜርሻል ብድር ነው፡፡ብድሩ የተገኘው ግንባታውን ለማካሄድ ውል ገብቶ በተረከበው ሳሊኒ ኮንስትራክሽን ኩባንያ አማካይነት ሲሆን፣ ሥራው ውስጥ ከተገባ በኋላ በተለያዩ ምክንያቶች ብድሩ መለቀቅ አልቻለም፡፡ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል ዋና ሥራ አስፈጻሚ አብርሃም በላይ (ዶ/ር) ኅዳር 25 ቀን 2011 ዓ.ም. ይህ ፕሮጀክት በፋይናንስ ችግር ምክንያት መስተጓጎሉን ለገንዘብ ሚኒስቴር ገልጸው ነበር፡፡ እሳቸው በወቅቱ እንደገለጹት የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል ብዛት ያላቸው ፕሮጀክቶችን እያካሄደ ቢሆንም፣ ከሚያካሂዳቸው ፕሮጀክቶች ውስጥ የተወሰኑት በኮሜርሻል ብድር ሊከናወኑ ታስበው የተጀመሩ በመሆናቸው ሥራውን በተገቢው ፍጥነት ለማካሄድ የማያስችል ከፍተኛ የገንዘብ እጥረት አጋጥሞታል፡፡ የኮይሻ ኃይድሮ ኤሌክትሪክ ማመንጫ ፕሮጀክትን ለማካሄድ 2.5 ቢሊዮን ዩሮ የኮሜርሻል ብድር ውል ተገብቷል፡፡ በውሉ መሠረት ለሳሊኒ የሚከፈለው 1.6 ቢሊዮን ዩሮና 20.9 ቢሊዮን ብር ነው፡፡ እስካሁን ለተከናወነው ሥራ የተከፈለው 328.9 ሚሊዮን ዩሮና 9.4 ቢሊዮን ብር ነው፡፡ በውሉ መሠረት 1.3 ቢሊዮን ዩሮና 11.5 ቢሊዮን ብር ክፍያ ይቀራል፡፡ ከዚህ ውስጥ እስካሁን ሥራው ተሠርቶ ያልተከፈለው 253.8 ሚሊዮን ዩሮና 149.3 ሚሊዮን ብር ነው፡፡ በተያዘው በጀት ዓመት እየተሠራ ላለው ቀጣይ ክፍያ 103.9 ሚሊዮን ዩሮና 936.1 ሚሊዮን ብር ያስፈልጋል ተብሏል፡፡በተጨማሪም ለፕሮጀክቱ አማካሪ ለመቅጠር በወጣው ጨረታ መሠረት 9.6 ሚሊዮን ዩሮና 107.9 ሚሊዮን ብር የሚያስፈልግ ሲሆን፣ ቅጥሩን ለማካሄድ በውል ሒደት ላይ ነው፡፡የፕሮጀክቱ የሥራ አፈጻጸም እስካሁን 25 በመቶ መድረሱ በደብዳቤው ተመልክቷል፡፡ ለፕሮጀክቱ የተገኘው ኮሜርሻል ብድር እንደ መሆኑ ውድ የሚባል እንደሆነ የገንዘብ ሚኒስቴር ባለሙያዎች ይናገራሉ፡፡  የፕሮጀክቱ የኃይድሮና የኤሌክትሮ ሜካኒካል ሥራ ተለይቶ በአነስተኛ ወለድና በረዥም ጊዜ ክፍያ በሚገኝ ብድር እንዲካሄድ መመርያ ተላልፎ ነበር፡፡ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል ግንቦት 30 ቀን 2010 ዓ.ም. ለገንዘብ ሚኒስቴር በጻፈው ደብዳቤ፣ ለኮይሻ ፕሮጀክት የኮንሴንሽናል ብድር ማምጣት የሚችሉ ኮንትራክተሮችን ለመምረጥ ጨረታ አውጥቶ ሰባት ኩባንያዎች ተወዳድረው፣ የቻይና ኩባንያ የሆነው ዳንግ ፋንግ ኤሌክትሪክ ኢንተርናሽናል ማሸነፉን ገልጾ ነበር፡፡ነገር ግን እስካሁን ግልጽ ባልሆነ ምክንያት ሙሉ ሥራውን ሳሊኒ እንዲይዘው መደረጉ ይነገራል፡፡ የኮይሻ ፕሮጀክት በደቡብ ክልል በጎፋ ዞን፣ በዳውሮ ዞንና በኮንታ ልዩ ወረዳ መካከል ይገኛል፡፡ ፕሮጀክቱ እንደ አጀማመሩ እየሄደ ባለመሆኑ ሠራተኞች እየተቀነሱ መሆኑን መዘገባችን ይታወሳል፡፡    