የኢንቨስትመንት ውጤታማነት የሚለካው በሚያስገኙት የሥራ እድል እንደሚሆን ተጠቆመ
በቀጣይ የሚካሄዱ የኢንቨስትመንት ሥራዎች ውጤታማነት የሚለካው በሚያስገኙት የሥራ እድል እንደሚሆን ይጠበቃል። የዘርፉ ባለሙያዎች የሥራ እድል ፈጠራው የኢንቨስትመንት ሥራ መለኪያ እንዲሆን የአገሪቱን ሥራ አጥ ቁጥር ትርጉም ባለው ሁኔታ ሊቀርፍ የሚችል ኢንቨስትመንት ሊኖር ይገባል ሲሉ ያመለክታሉ። የምጣኔ ሀብት ባለሙያው አምባሳደር ጥሩነህ ዜና ፣በርካታ ሀገሮች ብዙ ሥራ አጦችን ሊቀጥሩ የሚችሉ ባለሀብቶችን ለመሳብ እንደሚሰሩ ጠቅሰው፣ባለሀብቶች ኢንቨስት በሚያደርጉት መጠን ምን ያህል ሰው ቀጥረዋል የሚለውን እንደሚፈትሹም ይገልጻሉ።የኢትዮጵያ መንግሥትም ለእንደዚህ ዓይነቶቹ ባለሀብቶች ማበረታቻ በማድረግ ለመሳብ እንደሚሰራ ይናገራሉ። አምባሳደር ጥሩነህ እንዳብራሩት፣
አንዳንዶቹ የኢንቨስትመንት ፕሮጀክቶች
ካፒታል በብዛት የሚጠቀሙ
(ካፒታል ኢንቴንሲቭ) ናቸው።ለምሳሌ
ባለሀብቱ አንድ ሚሊዮን
ብር ኢንቨስት ሊያደርግ
ይችላል፤ ከዚህ ብር
ውስጥ በ800 ሺ
ካፒታል ሸቀጦችን ይገዛል፣200
ሺውን ደግሞ ለሥራ
ማስኬጃ ያደርጋል። ይህ
እንግዲህ አራት እጅ
ካፒታል ሲሆን፣ የቀረው
ደግሞ አንድ እጁ
ነው። ይህን በግልባጩ
ማየት ቢቻል ደግሞ
ባለሀብቱ አንድ ሚሊዮን
ብር ኢንቨስት ቢያደርግ
በ200 ሺው ቀለል
ያለ መሳሪያ ገዝቶ
በ800 ሺው ደግሞ
ብዙ ሠራተኛ ቢቀጠር
አንድ ለአራት ሆነ
ማለት ነው።መንግሥት ኢንቨስትመንቱ
ሌበር ኢንቴንሲቭ ቢሆን
እንደሚያበረታታ እየገለጸ ነው።
አራት  ለአንድ ከመሆን ይልቅ አንድ ለአራት አደርጋለሁ እያለ ነው፡፡አምባሳደሩ፣‹‹የጨርቃጨርቅ ኢንዱስትሪን ብንወስድ ብዙ ሠራተኛ ይሸከማል (ሌቤር ኢንሴንቲቭ ነው)፡፡ኢንዱስትሪው በባህሪው ካፒታል በብዛት አይጠቀምም፡፡በርካታ ኢንቨስተሮች ወደእኛ አገር የመምጣታቸው ምክንያቱም ይሄው ነው ፤ኢንቨስተሮቹ ወደ ኢትዮጵያ ሲመጡ የሰው ጉልበት ርካሽ በሆነ አገር መስራት የሚያስገኘው ጥቅም በጣም ከፍተኛ መሆኑን ጭምር አስልተው ነው›› ሲሉ ያብራራሉ፡፡ይህን መልካም አጋጣሚ መጠቀም እንደሚገባ ነው አምባሳደር ጥሩነህ የሚያስገነዝቡት፡፡ በኢትዮጵያ ሲቪል ሰርቪስ ዩኒቨርሲቲ የልማት ምጣኔ ሀብት መምህር ረዳት ፕሮፌሰር ዶክተር ካሳ ተሻገር እንደሚሉት፣የኢንቨስትመንት ሥራ መለኪያው የሥራ እድል ፈጠራ ነው ሲባል ከሚለካባቸው መንገዶች ዋናውና ትልቁ ኢኮኖሚው አድጓል አላደገም የሚለው ነው ፡፡ ኢኮኖሚው አደገ ሲባል ትስስሩ ሊወስደን የሚገባው ዜጎች ሥራ ማግኘት ችለዋል ወይ፤ ህይወታቸው ተቀይሯል ወይ ወደሚለው ነው፡፡ለምን ቢባል ምርት አደገ ማለት ከሚገኘው ምርት ዜጋው ተጠቃሚ ይሆናልና፡፡ ‹‹በሀገራችን ብዙ ሥራ መፍጠር ያልቻልነው ስትራቴጂክ የሆነ አካሄድ ባለመስራታቸን ነው፣ የኢኮኖሚ እድገቱ አለ፣ ግን እድገቱ ይበልጥ በኮንስትራክሽን እንዲሁም በአገልግሎት ላይ የተመሰረተ በመሆኑ ነው፡፡›› የሚሉት ዶክተር ካሳ፣ ሰዎች ከሚያገኙት ገንዘብ እያወጡ የሚገነቧቸው ተቋማት ሌሎች ብዙ ሥራ የመፍጠር አቅም እንደሌላቸውም ይጠቅሳሉ፡፡ ብዙ ዜጎች ሥራ እንዲኖራቸው ለማድረግ ትኩረት መሰጠት ያለበት ሰፋ ያሉ ኢንዱስትሪዎች መገንባት ላይ መሆኑን ጠቅሰው፣እስከ አሁን በማኑፋክቸሪግ ኢንዱስትሪው ላይ ትኩረት ሳይደረግ መቆየቱን ይጠቅሳሉ፡፡ ሥራ ፈጠራ ላይ ትኩረት እያደረገ ያለው መንግሥት ብቻ መሆኑን በመጥቀስም፣የግል ባለሀብቱ ተሳትፎም እንደማይታይ ነው የሚናገሩት፡፡ በተያዘው በጀት ዓመት ለሶስት ሚሊዮን ዜጎች የሥራ እድል ለመፍጠር መታቀዱ የሚበረታታ እንደሆነም ተናግረው፣ የሥራ እድል ፈጠራው ከኢኮኖሚው ጋር ተያይዞ መሄድ መቻል እንደሚኖርበትም ያመለክታሉ፡፡ ዶክተር ካሳ ባለፉት 27 ዓመታት የተተኛበት ግብርና ለሥራ እድል ፈጠራው ትልቁ ምቹ ሁኔታ ነው ይላሉ፡፡ብዙ ለማምረት ግብዓት መጠቀም እንደሚያስፈልግም ያመለክታሉ፡፡የትኛው ዘርፍ ነው ብዙ የሥራ እድል የሚያስገኘው ሲባል የግብርናው ዘርፍ፣ኢንዱስትሪው እንዲሁም ከቱሪዝም ጋር ተያይዘው ያሉ ዘርፎች ናቸው፡፡በእነዚህ ላይ መንግሥት ብቻ ሳይሆን የግል ባለሃብቱም ሆነ መንግሥታዊ ያልሆኑ ድርጅቶች በጋራ በመሆን መሳተፍ ይጠበቅባቸዋል፡፡የሥራ እድል ፈጠራ ባለሙያው ዶክተር ወረታው በዛብህ በበኩላቸው፣የኢንቨስትመንት ሥራ መመዘኛው የሥራ እድል ፈጠራ ነው መባሉ አንድ ኢንቨስተር ኢንቨስት በሚያደርግበት አገር ያሉ የሥራ አጦችን በምን ያህል መጠን አቀፋቸው የሚለውን ታሳቢ የሚያደርግ መመዘኛ መሆኑን ይጠቅሳሉ፡፡ዶክተር ወሮታው እንደሚናገሩት፣አንዳንድ ኢንቨስትመንቶች በከፍተኛ ባለሙያዎች የሚሰሩ ይሆንና በቁጥር አነስ ያሉ ሠራተኞችንም ከራሳቸው አገሮች ይዘው እንዲመጡ ሊያስገድድ የሚችል ይሆናል፡፡ አንዳንዱ ሥራ ደግሞ በአገር ውስጥ ባለሙያዎች ሊሰሩ የሚችሉበት ጊዜም ይኖራል፡፡ስለዚህ ዞሮ ዞሮ የአገሪቱን ሥራ አጥ ቁጥር ትርጉም ባለው ሁኔታ ሊቀርፍ የሚችል ኢንቨስትመንት ሲኖር ነው የኢንቨስትመንት ሥራ መለኪያው የሥራ እድል ፈጠራን ሲይዝ ነው የሚባለው፡፡አንዱ ትልቁ መመዘኛ የአገሪቱን ዜጎች ጉልበትና እውቀት ወደ ሀብት መቀየር ሲችሉ ነው፡፡ እንደ አምባሳደር ጥሩነህ ገለጻ፣ቻይና ከድህነት የመውጣቷ ምስጢር ጉልበትን በስፋት የሚጠቀሙ ኢንዱስትሪዎች ላይ በመስራቷ ነው፣ሀገሪቱ የዛሬ 25 ዓመት አካባቢ የሰው ጉልበት ከሚገባው በላይ ርካሽ ነበር፡፡ይህን ርካሽ የሰው ኃይል በመጠቀም ቻይናውያን ኢኮኖሚውን ማለዘብ ችለዋል፤አሁን ከባላገር የሚመጣው ርካሽ የሰው ጉልበት አልቋል፡፡ሀገሪቱ ርካሽ የሰው ኃይል ፍለጋ የምትሄደው ወደ አፍሪካ ነው፤ከአፍሪካም እንደ ጂቡቲ አይነት አገር ሳይሆን በርካታ የህዝብ ብዛት ወዳላቸው እንደ ኢትዮጵያ ያሉ ሀገሮች ነው የምትሄደው፡፡አምባሳደሩ ‹‹ይህን እድል መጠቀሙ መልካም ነው፡፡››ሲሉ ይናገራሉ፡፡‹‹በሀገራችን ለጨርቃጨርቅ ፋብሪካ ብዙ እድል እየተሰጠ ያለውም በርካታ ሥራ አጦችን ለመቅጠር በማሰብ ነው ››ይላሉ፡፡‹‹አንድ ሆቴል ገንብቶ ለ50 ሰው የሥራ እድል መፍጠር ይቻላል፤አንድ ፋብሪካ ተገንብቶም ለ50 ሺ ዜጋ ሥራ ማስገኘት ይቻላል፡፡ስለዚህ ቅድሚያ መሰጠት ያለበት ብዙ የሥራ እድል ለሚፈጥረው ነው›› ሲሉ ዶክተር ካሳ ያመለክታሉ፡፡ የተለያዩ የውጭ አገር ኢንቨስተሮች ወደአገራችን እንደሚመጡ በተለይ ቻይናውያን፣ህንዳውያንና ሌሎችም የራሳቸውን ሰዎች ይዘውም እንደሚመጡ ጠቅሰው፣‹‹ይህን በማድረጋቸው ለራሳቸው የሥራ እድል ፈጠሩ እንጂ ለአገር ውስጥ ዜጎች አይደለምና ለዚህ ጉዳይ የራሱ የሆነ ህግ ሊኖረው ይገባል፡፡››ሲሉ ያስገነዝባሉ፡፡ ይህን የሚቆጣጠር ተቋም ጠንካራ መሆን እንደሚኖርበት ያስገነዝባሉ፡፡ ሀገሪቱ ከግብርና ወደ ኢንዱስትሪ በምታደርገው ሽግግር ለማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ግንባታ ትኩረት ሰጥታ እየሰራች ትገኛለች፡፡ለዚህም በርካታ የኢንዱስትሪ ፓርኮችን ገንብታ ወደ ሥራ አስገብታለች፡፡ፓርኮቹ ለበርካታ ዜጎች የሥራ እድል እንደሚፈጥሩ የሚጠበቅ ሲሆን እስከ አሁንም ከ90 ሺ በላይ ለሚሆን የሥራ እድል መፍጠራቸውን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ በቀጣይም የኢንዱስትሪ ፓርኮቹን ቁጥር ወደ 30 ለማድረስ ማቀዷን መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡የዘርፉ ባለሙያዎች እንደሚናገሩት፤ አገሪቱ የኢኮኖሚ እድገቷ ውጤታማ ይሆን ዘንድ ለኢንቨስትመንት ምቹ ልትሆን ይገባል፡፡በአገሪቱ ያለው ቢሮክራሲም በአግባቡ ስለማሰራት አለማሰራቱ መፈተሸ ይኖርባታል፡፡ምክንያቱም ኢንቨስትመንቱ ከሌለ ሥራ የለም ማለት ነው፡፡የሥራ እድል መፈጠር ዜጎች ራሳቸውንም ሀገራቸውንም እንዲጠቀሙ ያስችላል፤ለእዚህ ደግሞ የሚፈጠሩት ኢንቨስትመንቶችም ሆኑ ሌሎች የልማት ሥራዎች ለበርካታ ዜጎች የሥራ እድል የሚፈጥሩ እንዲሆኑ ማድረግም ያስፈልጋል፡፡ በዚህም መንግሥት ለዜጎች እፈጥራለሁ ብሎ የያዘውን እቅድ ማሳካት ይቻላል፡፡የሥራ እድል መክፈት ካልተቻለ የዜጎችን ፍትሃዊ ተጠቃሚነት ማረጋገጥ አይቻልም፤ወዳልተፈለገ ድርጊት እንዲገቡ ምክንያትም ይሆናል፡፡አዲስ
ዘመን ነሀሴ 14/2011 አስቴር ኤልያስ