ኢትዮጵያ በናይል ተፋሰስ ፍትሃዊ የውኃ ኃብት አጠቃቀም ላይ የያዘችውን አቋም አጠናክራለች
  -ኢትዮጵያ በናይል ተፋሰስ ፍትሃዊ የውኃ ኃብት አጠቃቀም ላይ የያዘችውን አቋም አጠናክራ እንደምትቀጥል ገለጸች።የውኃ፣ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስትሩ አቶ ሞቱማ መቃሳ በቅርቡ በኡጋንዳ ኢንቴቤ የተካሄደውን 24ኛው የተፋሰሱ አገሮች የሚኒስትሮች ስብሰባን አስመልከተው በሠጡት መግለጫ በስብሰባው ከትብብሩ ራሷን አግልላ የቆየችው ግብጽ ለመመለስ ጥያቄ ማቅረቧን ገልጸዋል።በዓለም ረጅሙ ወንዝ የሆነው ናይል 10 አገራትን በተፋሰሱ ያቀፈ ሲሆን፤ አገሮቹም በወንዙ አጠቃቀም በጋራ ለመሥራት የናይል ተፋሰስ ኢኒሼቲቭን አቋቁመው በትብብር እየሰሩ ናቸው ብለዋል ።የኢኒሼቲቩ ዋና ዓላማም በተፋሰሱ አገሮች ፍትሃዊ የውኃ ኃብት አጠቃቀም እንዲኖር ለማስቻል እንደሆነ ነው በትብብር ማዕቀፉ ሰነድ የተቀመጠው።ይህን መርህ መሠረት በማድረግ የላይኛው የተፋሰሱ አገራት የውኃ ኃብቱን በፍትሃዊነት የሚጠቀሙበት የትብብር ማዕቀፍ ስምምነት እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2012 መፈረማቸውን ጠቅሰዋል ።ሚኒስትሩ እንዳሉት ስምምነቱ የተፋሰሱ አገሮች በመተማመን በጋራ ኃብታቸው እንዲጠቀሙ ዕድል ይፈጥራል።ፍትሃዊ የውኃ አጠቃቀም መርሆውን አብዛኛዎቹ የተፋሰሱ አገሮች ስለተቀበሉት ይህን አጠናክሮ መቀጠል ያስፈልጋል ነው ያሉት።በናይል ተፋስስ ፍትሃዊ የውኃ ኃብት አጠቃቀም ረገድ ኢትዮጵያ የያዘችው አቋም እንደሚጠናከርም ነው ያረጋገጡት።ግብጽ በኢንቴቤው የውኃ የሚኒስትሮች ስብሰባ ወደ ናይል ተፋሰስ ኢኒሼቲቭ ለመመለስ ጥያቄ አቅርባለች ብለዋል ።በዚህ ዙሪያ አስተያየታቸውን የሠጡት አቶ ሞቱማ ግብጽን ጨምሮ የተፋሰሱ አገሮች በውኃ ኃብት ዙሪያ ተባብረው ቢሠሩ ሁሉም ተጠቃሚ ይሆናሉ የሚል እምነት በኢትየጵያና በሌሎችም አገሮች መኖሩን አንስተዋል።  እናም የተፋሰሱ አገራት በጋራ የመሥራት አስፈላጊነትን ተገንዝበው በዚህ ማዕቀፍ እየሰሩ ሲሆን ግብጽ ወደ ትብብሩ ብትመለስ የሚጠቅም እንጂ የሚጎዳ አይሆንም ብለዋል።የግብጽ መመለስ ከትብብር ስምምነት ማዕቀፉ ጋር የተዛመደ መሆን እንደሌለበትም ነው ሚኒስትሩ ያሰመሩበት።ግብጽ የትብብሩ አባል ለመሆን መመለስ እንደምትችል አስረድተው ስምምነቱን በሚቀይር መልኩ የምትስተናገድበት ሁኔታ አይኖርም ብለዋል።በኢንቴቤው የሚኒስትሮች ስብሰባም የግብጽ ጥያቄ ተቀባይነት ያገኘ ቢሆንም፤ በአባልነት ትቀጥል አትቀጥል የሚለው ግን ወደፊት በውይይት እንደሚወሰን ነው የጋራ መግባባት ላይ የተደረሰው።ኢትዮጵያ የትብብር ስምምነት ማዕቀፉ ፍጹም ለድርድር የሚቀርብ ጉዳይ አለመሆኑን በግልጽ አቋም የተያዘበት ነው ብለዋል።ስብሰባው ካሳለፋቸው ውሳኔዎች አንዱ የግብጽ ወደ ትብብሩ ዳግም መመለስ በአዎንታ ተመልክቶ ዝርዝር አፈፃጸሙ ወደፊት ይታያል የሚል ነው።ግብጽ ወደ ትብብሩ ብትመለስ የምታነሳቸው ጥያቄዎች አይኖሩም ማለት ባይቻልም የኢትዮጵያ አቋም ግን ከፍትሃዊ የውኃ አጠቃቀም ውጭ ሊሆን እንደማይችል ሚኒስትሩ አስምረውበታል።በስምምነቱ ዙሪያ ጥያቄ ብታነሳም ያለቀለት ጉዳይ በመሆኑ የተፋሰሱ አባል አገሮች ዳግም ወደኋላ ተመልሰው የሚያዩበት ጉዳይ አይኖርም ነው ያሉት።"አገራት ፈርመው የተቀበሉትን ስምምነት ተመልሶ ወደኋላ ማየት ማለት ፍትሃዊ የውኃ አጠቃቀም እንዳይኖር መፍቀድ ማለት ነው፤ ይህ ደግሞ በአሁኑ ዘመን ሊሰራ አይችልም" ብለዋል አቶ ሞቱማ።ኢትዮጵያ የላይኛውም ሆነ የታችኛው የተፋሰሱ አገሮች እንዲጎዱ ሳይሆን፤ ሁሉም አገሮች ፍትሃዊ የሆነ ተጠቃሚነት እንዲረጋገጥ ነው የምትሻው ሲሉም አክለዋል ።ይህን አቋም የኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን የብዙዎቹ የተፋሰሱ አገሮች ጭምር እንደሆነ ጠቅሰው በግብጽ የሚነሳው "ታሪካዊ የውኃ አጠቃቀም መብት" በአሁኑ ደረጃ መስተናገድ አይችልም ብለዋል።በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የድንበርና ድንበር ተሻጋሪ ኃብቶች ጉዳዮች ጄኔራል ዳይሬክተር አምባሳደር ሸምሱዲን አህመድም እንዳሉት የግብጽ ወደ ትብብሩ መመለስ ጠቃሚ ቢሆንም ስትመለስ ግን ቀደም ሲል የተደረሰበት ስምምነት ወደኋላ የሚመለስ መሆን የለበትም።በመስኩ ሰፊ ምርምር ያካሄዱት ዶክተር ያዕቆብ አርሳኖ በበኩላቸው የግብጽ ወደ ትብብሩ መመለስ ሁሉንም አገሮች የሚጠቅም መሆኑን ነው ያስረዱት ።ግብጽ ወደ ትብብር ለመመለስ ቁርጠኛ ከሆነች ሌሎች የተፋሰሱ አገሮች የፈረሙትን የትብብር ስምምነት ማዕቀፍ ተቀብላ ማጽደቅ ይጠበቅባታል ብለዋል ።ግብጽ ከትብብር ማዕቀፉ ሯሳን ያገለለችው እንደ አውሮፓውያን የጊዜ ቀመር በ2012 ሲሆን በስምምነቱ አንቀጽ 14 ንዑስ አንቀጽ ለ "አንድ አገር ውኃውን ሲጠቀም ጉልህ ጉዳት በማያደርስ ሁኔታ" የሚለውን በመቃወም ነበር።የናይል ተፋሰስ ኢኒሼቲቭ የተፋሰሱ አገሮች በወንዙ ውኃ ዘላቂና ፍትሃዊ የሆነ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ልማትን ማረጋገጥን ታሳቢ አድርጎ ዘጠኝ አገራትን አካቶ እንደ ጎርጎሮሳውያን አቆጣጠር በ1999 የተቋቋመ መሆኑ ይታወቃል ። (ኤፍ.ቢ.ሲ) 