የተጫዋቾችን እንባ ያላበሰው መመሪያ
የኮቪድ -19 ወረርሽኝ የዓለምን ስፖርት ቁመና ወዳልታሰበ አቅጣጫ የወሰደ ስለመሆኑ እየተነገረ ይገኛል።የስፖርት እንቅስቃሴ ወረርሽኙን መከሰት ተከትሎ መታገዳቸው በስፖርቱ ሊገኙ የሚችሉ በቢሊዮን የሚቆጠር ገቢ ያሳጣው ስለመሆኑ መረጃዎች ያመላክታሉ።ይሄንኑ ዋቢ በማድረግ ወረርሽኙ ስፖርቱን ጥልቅ ወደሆነ የፋይናንስ ቀውስ የዳረገው ስለመሆኑ መናገር ያስችላል።በዘርፍ አዋቂዎች በተደረጉም ጥናቶች«ኮቪድ -19 በስፖርቱ ላይ ያደረሰው ከፍተኛ የሆነ የፋይናንስ ቀውስ መዘዙ ዛሬ ላይ የሚቆም ሳይሆን እስከ ቀጣዮቹ 10 ዓመታት የሚሻገር ይሆናል »የሚሉ መሆናቸውን ልብ ይሏል።የስፖርቱ መስክ በወረርሽኙ ምክንያት ከፍተኛ መቃወስን ያስተናግድ እንጂ ፤ወረርሽኙን ለመዋጋት ከፍተኛ ድጋፍ በማድረግ ረገድ ግንባር ቀደሙ እንደነበር ታዝበናል።በዓለም ዓቀፍ ደረጃ የስፖርት ማህበረሰቡ ወረርሽኙን ለመዋጋት ከነጉዳቱ ትልቅ መስዋዕትነት በማድረግ ለሰብዐዊነት ሰፊ ቦታ የሚሰጥ ማህበራዊ ክዋኔ መሆኑን አስመስክሯል። በሀገራችን በተመሳሳይ የስፖርት ቤተሰቡ በዘመነ ኮሮና ሰብዐዊነትን መሰረት ያደረጉ ተግባራትን በማከናወን ይሄንኑ አስመስክሯል።በስፖርት ዘርፍ የሚገኙ የመንግሥትና የግል ተቋማት ፣የስፖርት ማህበራት፣ተጫዋቾች ፣አትሌቶች፣የእግር ኳስ ክለቦችና ተጫዋቾች ወረርሽኙን ለመከላከል በሚደረገውን ርብርብ ተሳትፎ ሲያደርጉ ነበር።በስፖርት ማህበረሰቡ በኩል ሰብዐዊነትን መሰረት አድርጎ ህዝባዊነትን በመታጠቅ «ወገን ለወገን »ደራሽነቱን በገንዘብና በቁሳቁስ አሳይቷል።በተለይም በክለቦችና በተጫዋቾች በኩል ወረርሽኙን ለመዋጋት ያሳዩትን ቀናኢነት የሚቃረን ተግባር በአንዳንድ ክለቦች እየተፈፀመ ስለመሆኑ መረጃዎች መውጣት ከጀመሩ ውለው አድረዋል። በኮሮና ወረርሽኝ ምክንያት ድጋፍ ለሚገባቸው የተለያዩ ህብረተሰብ ክፍሎች በሚሊዮን ገንዘብ ማበርከታቸውን ሲናገሩ የከረሙ ክለብ ተጫዋቾች «የደመወዝ ያለህ» ሲሉ ቅሬታቸውን በማሰማት ላይ ይገኛሉ በኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊጉ የሚጫወቱ የተለያዩ ክለብ ተጫዋቾች «ክለቦች ደሞዝ ከለከሉን »ከሚሉት ቅሬታዎች ጀርባ የስፖርት ቤተሰቡ ከገነባው በጎ መልክ ጋር የማይጣጣም እንደሆነ በርካቶች ትችት ሰንዝረዋል። የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ከደመወዝ ክፍያ ጋር ተያይዞ በክለቦችና በተጫዋቾች መካከል የተፈጠረውን አለመግባባት፣ ክለቦች በገቡት የውል ስምምነት መሠረት የተጫዋቾቻቸውን ወርኃዊ ክፍያ እንዲከፍሉ ያስተላለፈው ተደጋጋሚ መመርያና ማስጠንቀቂያ መፍትሔ ሊሆን እንዳልቻለ የሚናገሩ አሉ፡፡በብሄራዊ ፌዴሬሽኑን መመሪያ መሰረት መፍትሄ እንዲሰጣቸው ጥያቄ ቢያቀርቡም ምላሽ ማግኘት ካልቻሉ መካከል የሰበታ ከተማ ተጫዋቾች ይገኛሉ።ከሕግና ሥርዓት ውጭ ሆኖ የቆየው የክለቦች የፋይናንስ አሠራር በተለይም ከተጫዋቾች ክፍያ ጋር ተያይዞ እየተነገረ ያለው ጉዳይ ለእግር ኳሱ ተጨማሪ ውድቀት እንዳይሆን የተጫዋቾች ብቻም ሳይሆኑ የክለብ አሠልጣኞች ጭምር ሥጋታቸውን እየገለጹ ይገኛሉ ፡፡ከእነዚህ አሰልጣኞች መካከል የችግሩ ባለቤት ከሆኑት መካከል ከሚጠቀሰው የሰበታ ከተማ እግር ኳስ ከለብን በማሠልጠን ላይ የሚገኘው አሠልጣኝ ውበቱ አባተ ይገኙበታል ፡፡ አሠልጣኙ የሰበታ ከተማ እግር ኳስ ክለብን ለማሠልጠን ሲስማሙ ለተጫዋቾች ሊከፈል የሚገባውን ወርኃዊ ክፍያ ጨምሮ በሚያቀርቡት ዕቅድ መሠረት እንዲፈጸም ከክለቡ ጋር ስምምነት እንደነበረው፣ ሆኖም ሥራ ከጀመረበት ዕለት አንስቶ እስካሁን በስምምነቱ መሠረት ሁኔታዎቹ ተፈጻሚ እየሆኑ እንዳልሆነ ያስረዳል፡፡በፕሪሚየር ሊጉ የተለያዩ
ክለቦችን በማሠልጠን የሚታወቀው አሠልጣኝ ውበቱ አባተ የሰበታ ከተማ እግር ኳስ ክለብን ለማሠልጠን ሲስማማ፣ በዕቅድ ደረጃ የተያዙ በተለይም ክፍያን ጨምሮ የተጫዋቾች አያያዝ፣ ለቅድመ ዝግጅት የሚያስፈልጉ ቁሳቁሶችና መሰል ጉዳዮች እንደሚሟሉ ቃል የተገባለት ስለመሆኑ ጭምር ያስረዳል፡፡አሠልጣኙ፣ «ስምምነቱ እንደተጠበቀ ሆኖ በክለቡ ሥራ ሲጀምር ሁለት ዓይነት ማልያና ቁምጣ እንዲሁም ተጫዋቾች በልምምድ ጊዜ የሚለብሱትን መለያ፣ ኮኖዎችን፣ የልምምድ ኳሶችንና ሌሎችም ቁሳቁሶች (ቆይቶ ቢሟሉም) በወቅቱ ግን በግሌ ገዝቼ ነው፡፡ በዚያ ላይ ወደ ክለቡ እንደመጣሁ ያስፈረምኳቸውን ጨምሮ ለሌሎችም ተጫዋቾች የሐምሌ፣ የነሐሴና የመስከረም ወር ክፍያ የተከፈለው ከሦስት ወር በኋላ ነው፡፡ በቅርቡ ወደ ሆነው ስንመጣ ደግሞ የግንቦትና የሰኔ ወር ክፍያ እስካሁን አልተከፈለም፤» ሲል ያስረዳል፡፡በአሁኑ ወቅት ምንም እንኳ የኮቪድ 19 ወረርሽኝ ጉዳይ ገና መፍትሔ ባያገኝም፣ ለቅድመ ዝግጅት የሚያስፈልጉ አንዳንድ ጉዳዮች ቀደም ሲል እንደነበረው ተመሳሳይ ችግር እንዳይፈጠር ለክለቡ አመራሮች ያለፈውን ዓመት ሪፖርት ጨምሮ በቀጣይ ሊሟሉ ስለሚገባቸው ጉዳዮች ጥያቄ ማቅረቡን ጭምር አሠልጣኙ አልሸሸገም፡፡ምክንያቱን አስመልክቶ አሠልጣኝ ውበቱ፣ «ካለፈው አንድ ዓመት ተሞክሯችን መረዳት የምንችለው በዚህ ሁኔታ ውጤት ከማምጣት ጀምሮ በፕሪሚየር ሊጉ ጠንካራ ተፎካካሪ ሆኖ ለመቀጠል ከባድ ነው፡፡ በዚህ ዓይነት አካሄድና አሠራር አዳዲስ ተጫዋቾችን ወደ ክለቡ ለማምጣት ይቸግረኛል፡፡ ምክንያቱም የክለቡ አሠልጣኝ እንደመሆኔ ተጫዋቾች እንዲሟላላቸው የሚጠይቁትን ጥያቄ የማላስፈጽም ከሆነ በእኔ ላይ እምነት ስለሚያጡ፣ በሁለታችን መካከል የሚኖረው ግንኙነት መልካም ሊሆን አይችልም፡፡ ይህ ማለት በተጫዋቾች ዘንድ ሊኖረኝ የሚገባው ክብር በራሱ ዋጋ እንዳይኖረው የሚያደርግ ነው»ይላል፡፡  ወቅቱ ክለቦች ለ2013 የውድድር ዓመት ዕድሜ ዝግጅት የሚያደርጉበት መሆኑ ብቻ ሳይሆን፣ ክለቦች የሚፈልጓቸውን ተጫዋቾች የሚያዘዋውሩበት ነው:: ከተጫዋቾች ክፍያ ጋር ተያይዞ ችግር የሌለባቸው አንዳንድ ክለቦች ኮንትራት ያጠናቀቁ ተጫዋቾቻቸውን ጨምሮ ሌሎችን ተጫዋቾች እያስፈረሙ እንደሚገኙ ይታወቃል፡፡ የሰበታ ከተማ እግር ኳስ ክለብ አሠልጣኝ ውበቱ እንደሚናገረው ከሆነ፣ ክለቡ የተጫዋቾች ክፍያን ጨምሮ በተለያዩ ችግሮች ውስጥ ይገኛል:: ሰበታ ከተማ የፊርማን ጨምሮ ወርኃዊ ክፍያን ያጓደለበት ምንም እንደሌለ የሚናገረው አሠልጣኝ ውበቱ አባተ፤«ይህ ለእኔ ምንም ዓይነት እርካታ አይሰጠኝም፣ ምክንያቱም በወርሃዊ ክፍያና በሌሎችም ጥቅማ ጥቅሞች ያኮረፈ ተጫዋች ይዤ የትም መድረስ እንደማልችል ስለምረዳ ነው፤»ሲል የእርሱ ፍላጎት መሟላት የተጫዋቾችን በደል ቸል ብሎ ማለፍ እንደከበደው ያስረዳል ።በሰበታ ከነማ እግር ኳስ ክለብ ተጫዋቾች እያሰሙት እንዳለው የደሞዝ ጥያቄ ሁሉ በፕሪሚየር ሊጉ የሚጫወቱ በርካታ ክለቦች ለተጫዋቾቻቸው ደሞዝ ባለመክፈላቸው ተጫዋቾች ለከፍተኛ የኢኮኖሚ ቀውስ መዳረጋቸውን መሰማቱ ችግሩ አፋጣኝ መፍትሄ ሊሰጠው ይገባል ።ከእነዚህ መካከል የወላይታ ድቻ እግር ኳስ ክለብ የሚጠቀስ ሲሆን የክለቡ ተጫዋቾች «በኮሮና ቫይረስ ውድድሮች ከተቋረጡ ጀምሮ የሦስት ወር ደሞዛችን አልተከፈለንም »ሲሉ በክለቡ ላይ ቅሬታቸውን ማሰማታቸው የቅርብ ጊዜ ትዝታ ነበር።ከተጫዋቾች የደመወዝ ቅሬታ ጋር ተያይዞ እየታየ ላለው ሰፊ ችግር የወልዋሎ አዲግራት እግር ኳስ ክለብ ተጫዋቾች ተጨማሪ ማሳያ ይሆናሉ።የወልዋሎ አዲግራት እግር ኳስ በተለይ የሀገር ውስጥ ተጫዋቾች ክለቡ «የ4 ወር ደሞዝ ስላልተከፈለን ከነ ቤተሰባችን ለከፍትኛ ችግር ተዳርገናል »ሲሉ ቅሬታቸውን ሲያሰሙ ነበር ።ክለቡን በፕሪሚየር ሊጉ የተሳትፎ ባለቤት እንዲሆን ማድርጋቸውን አስታውሰው ፤በክፋው ቀን ግን ከጎናቸው ሊሆን አለመቻሉ ትልቅ የሞራል ጉዳት እንዳደረሰባቸው ተናግረዋል።ከወርኃዊ ክፍያ ጋር ተያይዞ ቅሬታ ከቀረበባቸው በርካታ ክለቦች መካከል ጅማ አባ ጅፋር እግር ኳስ ክለብ ሌላኛው ሲሆን፤ክለቡ ለተጫዋቾቹ ደመወዝ ከከፈለ ሰባት ወርና ከዚያም በላይ እንደሆነው በተጫዋቾቹ በኩል ቅሬታዎች ሲቀርቡ እንደነበር ይታወሳል።የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ፕሪሚየር ሊጉን ጨምሮ በየደረጃው የሚወዳደሩ ክለቦች በኮረና ቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት ውድድር ቢያቋርጡም፣ ተጨዋቾቻቸውን በተመለከተ ግን በገቡት ውል መሠረት ክፍያ መፈጸም እንዳለባቸው የሚያስገድድ ደንብ አለው፡፡ክለቦች በኮቪድ 19 ወረርሽኝ ምክንያት የተቋረጠውን እግር ኳስ እንደገና ለማስጀመር በአንዳንድ ክለቦችና ተጫዋቾች መካከል ከወርኃዊ ክፍያ ጋር በተያያዘ የተፈጠረው ከፍተኛ ችግር እንቅፋት እንደሆነ ይወሳል፡፡ ብሄራዊ ፌዴሬሽኑ በክለቦችና በተጫዋቾች መካከል የተፈጠረውን አለመግባባት፣ ክለቦች በገቡት የውል ስምምነት መሠረት የተጫዋቾቻቸውን ወርኃዊ ክፍያ እንዲከፍሉ ያስተላለፈው ተደጋጋሚ መመሪያና ማስጠንቀቂያ መፍትሔ ሊሆን እንዳልቻለ የሚናገሩ አሉ፡፡እንደ ሰበታ እግር ኳስ ክለብም ሆነ ሌሎች ክለቦች ይህንን መመሪያ ተፈጻሚ ለማድረግ ፍላጎት እያሳዩ አለመሆናቸው እየተነገረ ይገኛል ።በተለያዩ ክለቦች በኩል እየቀረቡ ያሉት ቅሬታዎች ጊዜ የማይሰጡ እንደመሆናቸው ብሄራዊ ፌዴሬሽኑም ሆነ ክለቦች በመነጋገር መፍትሄ መስጠት እንደሚኖርባቸው በሙያተኞች በኩል ሀሳብ እየቀረበ ይገኛል።የኮቪድ -19 ወረርሽን ተከትሎ በፕሪሚየር ሊጉ ተሳታፊ ክለቦች አካባቢ እየታየ ያለው የፋይናንስ መቃወስ ከተጫዋቾች ቅሬታ ተሻግሮ የሀገራችን እግር ኳሱ ህልውና አደጋ ላይ የመውደቁ ተጨባጭ ምልክት ነውና መፍትሄ ማበጀት ይገባል ባይነን።አዲስ ዘመን ሐምሌ10/2012 ዳንኤል ዘነበ