 የእስራኤል ኩባንያ በኢትዮጵያ መንግሥት ላይ በሄግ የመሠረተውን ክስ አነሳ
በአፋር ክልል በፖታሽ ማዕድን ልማት ተሰማርቶ የነበረውና በታክስ ውዝግብ ፕሮጀክቱን አቋርጦ የወጣው አይሲኤል የተሰኘው የእስራኤል ኩባንያ፣ በኢትዮጵያ መንግሥት ላይ ሄግ በሚገኘው ዓለም አቀፍ የግልግል ፍርድ ቤት የመሠረተውን ክስ አነሳ፡፡ አይሲኤል አላና ፖታሽ የተሰኘውን የካናዳ ኩባንያ ከገዛ በኋላ፣ በአፋር ክልል የፖታሽ ማዕድን ማውጫና ሦስት የማዳበሪያ ፋብሪካዎች በአንድ ቢሊዮን ዶላር ወጪ ለመገንባት በመሥራት ላይ ነበር፡፡ ኩባንያው አላና ፖታሽ ለኢትዮጵያ መንግሥት መክፈል የነበረበትን የግብር ዕዳ ባለመክፈሉ፣ በወቅቱ ከኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ጋር በተፈጠረ እሰጥ አገባ ፕሮጀክቱን አቋርጦ መውጣቱ ይታወሳል፡፡ የማዕድንና ነዳጅ ሚኒስትር አቶ ሳሙኤል ሁርቃቶ ለሪፖርተር እንደተናገሩት፣ አይሲኤል በዓለም አቀፍ ፍርድ ቤት የመሠረተውን ክስ አቋርጦ ችግሩን በጠረጴዛ ዙሪያ ውይይት ለመፍታት ተስማምቷል፡፡ በአይሲኤልና በማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር ኃላፊዎች መካከል ድርድር መጀመሩን የገለጹት አቶ ሳሙኤል፣ በዚህ ወር መጨረሻ የአይሲኤል ተወካዮች ወደ አዲስ አበባ በመምጣት ቀጣይ ድርድር እንደሚካሄድ አስረድተዋል፡፡ ‹‹አሁን የሚያስፈልገን የኢኮኖሚ ዲፕሎማሲ ነው፤›› ብለዋል፡፡ የማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር የሕግ ዳይሬክቶሬት ተጠባባቂ ኃላፊ አቶ በአምላክ ዓለማየሁ፣ አላና ፖታሽ ለሚኒስቴሩ ሳያሳውቅ የማዕድን ፈቃዱን ለአይሲኤል እንደሸጠ ተናግረዋል፡፡ አይሲኤል ከአላና ፖታሽ የወረሰውን የግብር ዕዳ እንዲከፍል ሲጠየቅ ለመክፈል ፈቃደኛ ባለመሆኑ ሥራውን አቋርጦ እንደወጣ ያብራሩት አቶ በአምላክ፣ ኩባንያውና የኢትዮጵያ መንግሥት የፍርድ ቤት ክርክሩ እንደማያዋጣ ተስማምተው ጉዳዩን በሰላማዊ ውይይት ለመፍታት እንደተስማሙ ገልጸዋል፡፡ አቶ ሳሙኤል ከሚኒስቴሩ በኩል የክትትል ድክመት እንደነበር ገልጸው፣ ኩባንያዎቹ በዓለም አቀፍ ገበያ ሲሻሻጡ ማወቅ ያስፈልግ እንደነበር አስረድዋል፡፡ ‹‹የራሳችን የክትትል ማነስ ችግር ነበር፤›› ያሉት አቶ ሳሙኤል፣ ኩባንያዎቹ ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ የፖታሽ ማዕድን ምርመራ መሥራታቸውን፣ ከ200 ሚሊዮን ዶላር በላይ በፕሮጀክቱ ላይ ወጪ ማውጣታቸውን ገልጸዋል፡፡አይሲኤል ከማዕድን ሚኒስቴር ፈቃድ ወስዶ በአፋር ክልል የፖታሽ ፍለጋና ልማት ሲያካሂድ የነበረውን አላና ፖታሽ ኩባንያ፣ በ150 ሚሊዮን ዶላር እ.ኤ.አ. 2015 መግዛቱ ይታወሳል፡፡ ይህን ተከትሎ የገቢዎች ሚኒስቴር የአላና ፖታሽ የነበረበትን አሥር ሚሊዮን ዶላር ዊዝሆልዲንግና ቫት አይሲኤልን ከመጠየቁም በላይ፣ አላና ፖታሽን በመግዛቱ 40 ሚሊዮን ዶላር የካፒታል ዕድገት ግብር በአጠቃላይ 50 ሚሊዮን ዶላር የግብር ዕዳ እንዲከፍል ጠይቋል፡፡ በገቢዎች ሚኒስቴር የቀረበውን የታክስ ጥያቄ በመቃወም እ.ኤ.አ. በ2016 ፕሮጀክቱን አቋርጦ የወጣው አይሲኤል፣ በኢትዮጵያ መንግሥት ሕገወጥ የግብር ክፍያ ጥያቄ እንደቀረበበት ገልጿል፡፡ በኢንቨስትመንት ፕሮጀክቱ ላይ ለደረሰበት ጉዳት የ198 ሚሊዮን ዶላር ካሳ ሊከፍለኝ ይገባል ሲል በኢትዮጵያ መንግሥት ላይ ክስ መመሥረቱም ይታወሳል፡፡ 