በወንዞች ላይ ለሚከናወኑ የልማት ስራዎች ቅድመ ዝግጅት
አዲስ አበባ፡- ኢትዮጵያ በቀጣይ ጊዜያት በዓባይና በሌሎች ወንዞች ላይ የምታከናውናቸውን የልማት ፕሮጀክቶች ውጤታማ በሆነ መልኩ ለመፈፀም ሁለገብ ቅድመ ዝግጅት ማድረግ እንደሚገባት ምሁራን አሳሰቡ። በዲላ ዩኒቨርሲቲ የታሪክና ዓለም አቀፍ ጉዳዮች መምህርና ተመራማሪ ዶክተር አብዱ መሐመድ ለአዲስ ዘመን ጋዜጣ እንደተናገሩት፤ በኅዳሴው ግድብ ግንባታ ሂደት የተገኙ ልምዶችን በመቀመር በቀጣይ ጊዜያት በዓባይና በሌሎች ወንዞች ላይ የሚከናወኑ የልማት ፕሮጀክቶችን ውጤታማ ማድረግ ይገባል። ወደፊት በዓባይም ሆነ በሌሎች ወንዞች ላይ የሚከናወኑ የልማት ፕሮጀክቶች የኢትዮጵያን ጥቅም የሚያስጠብቁ፣ ዓለም አቀፍ ተቀባይነትና ተሰሚነትን የሚጨምሩ ሆነው እንዲጠናቀቁ በሁለንተናዊ ጥንካሬ የተገነባ ቅድመ ዝግጅት ማድረግ ያስፈልጋል። ዶክተር አብዱ ‹‹ሁለንተናዊ ጥንካሬ ሲባል የቅስቀሳና ንቅናቄ፣ የሕዝብ ግንኙነት፣ የሳይበር፣ ወታደራዊ፣ ፖለቲካዊና ዲፕሎማሲያዊ ጥንካሬን ያካተተ ቅድመ ዝግጅት ማድረግን ያካትታል። ኢትዮጵያ በቀጣይ ጊዜያት በዓባይም ሆነ በሌሎች ወንዞቿ ላይ የልማት ፕሮጀክቶችን ለመስራት ስትዘጋጅ መሃንዲስና ፖለቲከኛ ብቻ ሳይሆን፤ ስራውን የሚያሳልጥ ብቁ የመገናኛ ብዙኃንና የሳይበር ኃይል ማዘጋጀት ይጠበቅባታል። የ21ኛው ክፍለ ዘመን ጦርነት ከጦር መሳሪያም በላይ የኮምፒውተር ጦርነት ሊሆን ስለሚችል የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ኃይል ያስፈልጋል›› ብለዋል።እንደርሳቸው ገለፃ፤ ውጤታማ የልማት ፕሮጀክቶችን ለማከናወን የውስጥ አንድነትን ማጠንከርም ያስፈልጋል። ውስጣዊ ልዩነቶችን በድርድር በመፍታት ክፍተቶችን መዝጋት ይገባል። የውስጥ ክፍተቶችን በብሔራዊ እርቅ መዝጋት ከተቻለ አገሪቱ በውሃ ሀብቷ እንዳትጠቀም ሴራ የሚሸርቡ የውጭ ኃይሎችን መመከት ይቻላል። ለውጤታማ ዓለም አቀፍ ድርድሮችና ዲፕሎማሲ መሰረት የሆኑ ጠንካራ የሕዝብና ዓለም አቀፍ ግንኙነት ተግባራትን በማከናወን ከዚህ ቀደም የታዩ ክፍተቶች እንዳይደገሙ መስራት ያስፈልጋል። ዶክተር አብዱ በወታደራዊ ኃይል ጠንካራ ሆኖ መገኘት እንደሚያስፈልግ ፤ ለዚህም በወታደራዊ ኃይላቸው ጠንካራ የሆኑት እንደ ቻይና፣ እስራኤልና ሕንድ ያሉ አገራት የውሃ ሀብታቸውን በመጠቀም ምጣኔ ሀብታቸውን እንዳሳደጉ በማሳያነት ጠቅሰዋል። ግብፅ አንዲትም ኩባያ ውሃ ሳታዋጣ ላለፉት በርካታ ዓመታት የዓባይ በወንዝ የበላይ ተጠቃሚ ሆና የቆየችው ወታደራዊ ኃይሏን እንደመሳሪያ በመጠቀም ጭምር መሆኑን ጠቁመው፤ ሌሎች አገራትን በማይጎዳ መልኩ ፍትሐዊ ተጠቃሚነትን የማስፈን መርህ የምትከተለው ኢትዮጵያም በወታደራዊ ዘርፍም ጠንካራ ሆና መገኘት እንደሚኖርባት ዶክተር አብዱ አስረድተዋል።‹‹ከዓባይ በተጨማሪ በሌሎቹ ወንዞችም የመጠቀም እድል አለን፤ የዓባይ ጉዳይም ቢሆን ገና ያላለቀለት ጉዳይ በመሆኑ ከፍተኛ የዲፕሎማሲ ትግል የሚያስፈልገን ከዚህ በኋላ ነው›› ያሉት ዶክተር አብዱ፤ ኢትዮጵያ በቀጣይ ጊዜያት ሌሎች ድንበር ተሻጋሪ ወንዞቿን ለመጠቀም ስትነሳ ከኅዳሴው ግድብ ግንባታ ሂደት የተገኙትን ልምዶች ግምት ውስጥ አስገብታ ቅድመ ዝግጅት በማድረግ ሊሆን እንደሚገባ አስገንዝበዋል።በባህር ዳር ዩኒቨርሲቲ የውሃ ምህንድስና መምህር ዶክተር አሰግደው ጋሻው በበኩላቸው፤ ኢትዮጵያ በቀጣይ ጊዜያት በዓባይና በሌሎች ወንዞች ላይ ለምታከናውናቸው የልማት ፕሮጀክቶች የዲፕሎማሲና የሕዝብ ግንኙነት ስራዎችን ከፕሮጀክቶቹ ግንባታ ጎን ለጎን ማስኬድ እንዳለባት አስረድተዋል። ‹‹ፈተናው የተጀመረው ከትልቁና ከከባዱ ነው›› የሚሉት ዶክተር አሰግደው፤ ኢትዮጵያ በዓባይ ወንዝ እየገነባች ያለው የኅዳሴ ግድብ ከሌሎቹ ግዙፍና ከዓለም አቀፍ ጉዳዮች አንፃር ትርጉሙ ከበድ ያለ ስለሆነ በቀጣይ ጊዜያት በወንዞቿ ላይ የምታከናውናቸው የልማት ፕሮጀክቶች እንደኅዳሴው ግድብ ከባድ እንደማይሆኑባት ተናግረዋል። የልማት ስራዎቹን ውጤታማ ለማድረግ የተፋሰሱ አገራትን የሕዝብ ለሕዝብ ግንኙነት ማጠናከርና ምሁራንም በጋራ እንዲሰሩ ማድረግ እንደሚስፈልግ የጠቆሙት ዶክተር አሰግደው፤ ‹‹አሁን ካለው የዓለም ነባራዊ ሁኔታ አንፃር ሦስተኛው የዓለም ጦርነት የውሃ ጦርነት ሊሆን ስለሚችል ከፊታችን ከባድ ፈተና ይገጥመናል ፤የኢትዮጵያን ጥቅም የሚያስጠብቅ ቅድመ ዝግጅት በማድረግ ‹የምስራቅ አፍሪካ የውሃ ማማ› እየተባለች ውሃ የምትጠማ ሆና የኖረችውን ኢትዮጵያን የቀጣናው የዳቦ ቅርጫትና የምጣኔ ሀብት ማዕከል ማድረግ ይገባል›› ብለዋል።አዲስ ዘመን ሐምሌ 29/2012 አንተነህ ቸሬ