ማህበራዊ ክንዋኔዎችን ለጊዜው ተወት በማድረግ ሕይወት ማትረፍ ይገባል
የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በሰው ዘር በሙሉ እያስከተለ ካለው የጤና እና ኢኮኖሚያዊ ቀውስ ባለፈ የስነ ልቦና ጫና እያስከተለ መሆኑ ዕሙን ነው። በተለይም እንደ ኢትዮጵያ ባሉ የዜጎች ማህበራዊ ቁርኝት እጅጉን በጠነከረበት አገር የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ባህሪ እጅግ ፈታኝና አስቸጋሪ ይሆናል። “ሠርግና ሞት አንድ ነው” ተብሎ በሚዜምበትና ለቅሶ የሠርግ ያህል በሚደምቅበት አገር ለቅሶ ከአምስት ባልበለጡ ሰዎች ይከናወን ሲባል እና ሰው የሞተበትን ቤተሰብ እንደወትሮው ሁሉ ከዘመድ አዝማዱ ጋር በመሆን አልቅሶ የመቅበር ዕድል ማጣት አሳዛኝ ከመሆኑም በላይ በሰዎች ላይ የሚፈጥረው የስነልቦናዊ ጫና ቀላል አይደለም።  በተለይም አሁን ባለንበት ወርሐ ሚያዝያ በርካታ ጥንዶች የሚሞሸሩበት እንደመሆኑ ዝግጅቱ የሚጀመረው ቀደም ብሎ ነው። ይሁን እንጂ ወቅቱ እንዲህ ያለውን ዝግጅት ለመፈፀም የሚፈቅድ ካለመሆኑ ጋር ተያይዞ በአሁን ወቅት በርካታ የሠርግ ስነስርዓቶች ሊሰረዙ የግድ ሆኗል። ታድያ እንዲህ ያሉና ቀደም ብለው ዝግጅት ሲደረግባቸው የቆዩ የሠርግ ስነ-ስርዓቶች ሲሰረዙ በጥንዶቹም ሆነ በጥንዶቹ ቤተሰቦች ላይ የሚፈጠረውን ስነልቦናዊ ጫና መቀነስ እንዲቻል ምን ይደረግ ስንል የስነልቦና ባለሙያዎችን አነጋገረናል።  በተጋቢዎቹም ሆነ በታዳሚዎቹ በተለይም በሚዜና በቤተሰቦች ላይ የሚፈጠር ስነልቦናዊ ጫና መኖሩን  የገለጹት በጤና ሚኒስቴር የጤና ክብካቤ ዳይሬክቶሬት አማካሪ ዶክተር የኔነህ ጌታቸው፤ በሌላው ዓለም እንደታየው በርካቶች ለበሽታው ተጋላጭ የሆኑት ሆስፒታሎች ውስጥ እና በቤተ ዕምነቶች አካባቢ እንደመሆኑ ሠርግን የመሰሉ በርካታ ታዳሚዎች በሚገኙበት ቦታም ተጋላጭነት እንደሚኖር ይታመናል። ስለዚህ ተጋቢዎችን ጨምሮ ክርስትና ለቅሶና የተለያዩ ማህበራዊ ክንዋኔዎችን ለጊዜው ተወት ማድረግ ተገቢ መሆኑን ይናገራሉ።  በተለይም ወቅቱ የሠርግ እንደመሆኑ ቀድመው የተዘጋጁ ተጋቢዎች ነገሩን በጥልቀት መርምረው ፕሮግራማቸውን ሊሰርዙ የግድ ይላል። በዚህ ጊዜ የሚፈጠርባቸውን ስነልቦናዊ ጫና መቀነስ እንዲችሉም በቅርባቸው ያሉ ሰዎችን ማማከርና መረጃዎችን በሚገባ በመገንዘብ ማብላላት ይጠበቅባቸዋል ያሉት ዶክተር የኔነህ፤ ሰዎች መረጃዎችን በሚገባ ሲረዱ ቫይረሱ ማህበረሰብ ውስጥ ገባ ማለት ምን ማለት እንደሆነና የሆነ ቦታ እንዳለ ይገነዘባሉ። በዚህ ጊዜ ደግሞ ቢያንስ አንድ ሺህ ሰው ጠርተው ሠርጋቸውን ቢያደርጉ ኋላ ትርፉ ፀፀት መሆኑን ጠቁመው፤ መረጃ ወሳኝ እንደመሆኑ መረጃዎችን በሚገባ ተረድተው ለጉዳዩ ትኩረት በመስጠት ችግሩን ሳያቃልሉ መመልከት ከቻሉና ሰዎችን ካማከሩ ህይወት ማትረፍ ይችላሉ። በዚህም ያለሠርግ ፕሮግራም በመጋባት የሚፈጠርባቸውን ስነልቦናዊ ጫና መቀነስ እንደሚቻል እና አሳቢ መሆን ለህይወት ሰፊ ትርጉም መስጠት ተገቢ ነው በማለት ሃሳባቸውን አካፍለዋል።  ሌላኛዋ የስነ-ልቦና ባለሙያ ወይዘሮ ራሔል ገብረ መስቀል በበኩላቸው፤ ኮሮና ቫይረስ ወይም ኮቪድ 19 በሁሉም ዓለም ላይ የመጣ እንደመሆኑ ከሌሎች አገራት ልምድ በመውሰድ ችግሩን ለማለፍ ጥረት ማድረግ ይገባል። እርግጥ ነው እቤት ውስጥ ያለሥራ ስንቀመጥ ኢኮኖሚያዊም ሆነ ስነልቦናዊ ጫና ይፈጠራል። ቢሆንም በማንበብ፣ ልጆችን በማስጠናት፣ ስፖርታዊ እንቅስቃሴዎችን በማድረግና የመሳሰሉትን ተግባራት በማከናወን ከስነ-ልቦና ጫና መውጣት እንዳለብን ተናግረዋል።  “ሁሉም ነገር ከማመን ነው የሚነሳው” የሚሉት ባለሙያዋ፤ በኢትዮጵያ የተለመደ ባህል አለ በተለይም በኀዘናችን ጊዜ የሚያፅናናን በደስታችንም ደስታችንን የምናጋራው ሰው እንፈልጋለን። እርግጥ ነው ሰው የሚያስፈልገን በርካታ ምክንያቶች አሉን። ቢሆንም ዋናው ነገር አዕምሯችንን ማሳመንና ይሄ ነገር ለእኔ ብቻ የመጣ አይደለም ብለን ማመን አለብን። ከዚሁ ጎን ለጎንም የተለያዩ እንቅስቃሴዎችን በማድረግ፣ በመፀለይና እራስን በተለያዩ ተግባራት መያዝ ያስፈልጋል። ችግሩ ያልፋል እስከዚያው ግን በጤና ለመቆየትና ችግሩን በትንሽ ጉዳት ለማለፍ ጥንቃቄ ማድረግና የምንወዳቸውን ሰዎች ነገ ማግኘት እንድንችል እራሳችንን አግልለን መጠበቅና መጠንቀቅ አለበን ብለዋል።  የኮሮና ቫይረስ የሆነ ቦታ ላይ እንዳለ እያሰብን በመጠንቀቅ መንቀሳቀስ እንደሚገባን የገለጹት ባለሙያዋ፤ አሁን አሁን መዘናጋቶች እንዳሉ ይስተዋላልና ልንዘናጋ አይገባም፤ ችግሩ ያልፋል ሁሉም ጉዳዮቻችን ችግሩ ሲያልፍ ልናከናውነው እንደምንችል በማመን ተጠንቅቀን ልንጓዝ እንደሚገባም አሳስበዋል። አዲስ ዘመን ሚያዝያ 29/2012ፍሬህይወት አወቀ