የፍልስጤም ፕሬዚዳንት የኢትዮጵያና የእስራኤልን ግንኙነት በተለየ ሁኔታ እንደሚያዩ አስታወቁ
ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ሥልጣን ከያዙ ሁለት ጊዜ እስራኤልን በመጎብኘታቸው፣ ኢትዮጵያ ከእስራኤል ጋር ያላትን ግንኙነት በተለየ ሁኔታ እንደሚያዩት የፍልስጤም ፕሬዚዳንት አስታወቁ፡፡ አቶ ኃይለ ማርያም ፍልስጤምን ባለመጎብኘታቸው ቅሬታ እንዳላቸው ገልጸዋል፡፡ 29ኛው የአፍሪካ ኅብረት የመሪዎች ጉባዔ ከሰኞ እስከ ማክሰኞ ድረስ ሲካሄድ በጎንዮሽ ስብሰባ የተገናኙት የፍልስጤም ራስ ገዝ አስተዳደር ፕሬዚዳንት መሐሙድ አባስና ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ፣ ስለሁለቱ አገሮች ግንኙነት ውይይት አድርገዋል፡፡ በውይይቱ ወቅትም ፕሬዚዳንት አባስ ቅሬታቸውን አሰምተዋል፡፡‹‹ኢትዮጵያን እንደ አገሬ ነው የማያት፤›› በማለት ንግግራቸውን የጀመሩት ፕሬዚዳንት አባስ፣ አገራቸው ከእስራኤል ጋር ባለባት ችግር ምክንያት ኢትዮጵያ ጣልቃ በመግባት መፍትሔ እንድትፈልግ ጠይቀዋል፡፡ ‹‹ከእስራኤል ፕሬዚዳንት ቤኒያሚን ኔታንያሁ ጋር ያለው ችግር የአገሬን ሉዓላዊነትና ደኅንነት እየተፈታተነው ነው፤›› ብለዋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም በተደጋጋሚ ፍልስጤምን እንዲጎበኙ ተጋብዘው ግብዣውን ባመቀበላቸው ፕሬዚዳንቱ ቅር መሰኘታቸውን፣ ከፕሬዚዳንቱ ጋር የመጡ የአገሪቱ ባለሥልጣናትም አስረድተዋል፡፡ሪፖርተር የሁለቱ አገሮች መሪዎች ያደረጉትን ውይይት የተከታተለ ሲሆን፣ የፍልስጤም ፕሬዚዳንት ተደጋጋሚ የድጋፍ ጥያቄ ለኢትዮጵያ ማቅረባቸውን አረጋግጧል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም በበኩላቸው ሁለቱ አገሮች ችግራቸውን ተወያይተው መፍታት እንዳለባቸው ገልጸው፣ ኢትዮጵያ ከፍልስጤም ጋር ያላትን ግንኙነት ወደፊት እንደምታጠናክር ቃል ገብተዋል፡፡ጠቅላይ ሚኒስትሩ ከዚህ በፊት ወደ እስራኤል ያቀኑት በግላቸው እንደሆነ ገልጸው፣ ‹‹ፍልስጤምን መጎብኘት አለመቻሌን ከእስራኤል ጋር አታያይዙት፤›› ብለዋል፡፡ ‹‹ሁሌ የማምነው በግንኙነትና በተሳትፎ ፖሊሲ ነው፤›› ያሉት ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም፣ ‹‹እናንተም ሕዝቦቻችሁን መሠረት አድርጋችሁ በመካከላችሁ ያለውን ግጭት መፍታት ይገባችኋል፤›› ብለዋል፡፡ ‹‹እኛን ሰዎች ኤርትራን ሸጣችኋታል እያሉ ያሙናል፡፡ እውነታው ግን የሕዝብ ውሳኔ ነው፤›› በማለት መገንጠል የኤርትራ ሕዝብ ውሳኔ መሆኑን አስረድተዋቸዋል፡፡ ሕዝቡ ከኢትዮጵያ መገንጠል በመፈለጉ የተገነጠለ መሆኑንም ገልጸውላቸዋል፡፡ከእስራኤል  ጋር ያለውን ችግር ለመፍታት ከአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ ጋር እየተነጋገሩ እንደሆነ የገለጹት የፍልስጤም ፕሬዚዳንት፣ ኢትዮጵያም ልዩ አቅም ያላት አገር በመሆኗ ድጋፏን እንደሚፈልጉ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ገልጸውላቸዋል፡፡ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም በበኩላቸው፣ ‹‹በአሜሪካ ፕሬዚዳንት ውሳኔ ዘላቂነት ላይ ጥርጣሬ ቢኖረኝም ጅምሩ ጥሩ ነው፤›› ብለዋል፡፡29ኛው የአፍሪካ የመሪዎች ጉባዔ ከ20 የማይበልጡ የአፍሪካን መሪዎች የተሳተፉበት ሲሆን፣ እ.ኤ.አ በ2020 አፍሪካን ምንም ዓይነት ኮሽታና የጥይት ድምፅ የማይሰማባት አኅጉር ለማድረግ ውሳኔ አስተላልፏል፡፡ በዚህ ጉባዔ ትኩረት ከተሰጣቸው ጉዳዮች መካከል አንዱ፣ በአፍሪካ ነፃ የንግድ ቀጣና እንዲኖር የሚፈቅድ አዋጅን ማፅደቅ የተመለከተ ነው፡፡ ስለነፃ የንግድ ቀጣና ጋዜጣዊ መግለጫ የሰጡት የኒጀር ፕሬዚዳንት ማሃማዱ ኢሱፍ፣ ድርድሩ አገሮች እስከ 90 በመቶ የሚደርሱ የሌሎች አገሮችን ምርቶች ከቀረጥ ነፃ ወደ አገራቸው እንዲያስገቡ ለማስቻል የሚደረግ መሆኑንም አመልክተዋል፡፡የአገሮች ምርት ወደ አባል አገሮች ከቀረጥ ነፃ እንዲገባ በማሰብ ያቀደው ኅብረቱ እክል እንዳጋጠመው መረጃዎች ጠቁመዋል፡፡ ኢትዮጵያም ከቀረጥ ነፃ ከሚገባ የምርት መጠን አንፃር የኅብረቱን የንግድ ቀጣና ስምምነት ሳትቀበለው ቀርታለች፡፡በጉባኤው መክፈቻ ላይ የዙምባብዌ ፕሬዚዳንት ሮበርት ሙጋቤ 300 ላሞች ለአፍሪካ ኅብረት በስጦታ የሰጡ ሲሆን፣ ካስፈለገ በማለት የላሞቹን ዋጋ አስበው አንድ ሚሊዮን ዶላር ለኅብረቱ በስጦታ መልክ ሰጥተዋል፡፡ ይህ ስጦታ የኅብረቱን የበጀት ጉድለት ለመሙላት ሌላ አዲስ አማራጭ ሆኖ እንዲቀርብና ሌሎች የአፍሪካ መሪዎችም ይህን አርዓያ እንዲከተሉ መሆኑን ገልጸዋል፡፡የአፍሪካ ኅብረት የመሪዎች ጉባኤ በዋናነት በሦስት ጉዳዮች ላይ በማተኮር ውሳኔ እንዳስተላለፈ የኅብረቱ ኮሚሽነር ሙሳ ፋኪ መሃማት በጉባዔው መዝጊያ ላይ ገልጸዋል፡፡ የመጀመሪያው አጀንዳ ኅብረቱን እንደገና ማደራጀት የተመለከተ ሲሆን፣ የአፍሪካ ኅብረትን እንደገና ለማደራጀት የተሰየመውን ኮሚቴ በዋና ኃላፊነት ሲመሩት የነበሩት የሩዋንዳው ፕሬዚዳንት ፓል ካጋሜ ያቀረቡትን ሪፖርት አድምጦ ውሳኔ አስተላልፏል፡፡ሁለተኛው ርዕሰ ጉዳይ የአኅጉሪቱ ወጣቶች ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነታቸው በሚጎለብትበት ላይ ውሳኔ መተላለፉን ገልጸዋል፡፡ ሦስተኛና የመጨረሻው ጉዳይ በአኅጉሪቱ ሰላምና ፀጥታ በሚሰፍንበት ላይ የኅብረቱ አባል አገሮች ቁርጠኛ ሆነው እንደሚሠሩ ቃል መግባታቸውን ገልጸዋል፡፡ በአፍሪካ በተለይም በምሥራቅ አፍሪካ እየተባባሰ የመጣውን አሸባሪነት ለመከላከልም፣ ኅብረቱ በገንዘብ መደራጀት እንዳለበት ስምምነት ላይ መደረሱን ምንጮች ገልጸዋል፡፡በምሥራቅ አፍሪካ በተለይም ከኳታር ቀውስ ጋር ተያይዞ ፍጥጫ ውስጥ ያሉትን ኤርትራና ጂቡቲን ለማሸማገል ኅብረቱ ስምምነት ላይ ደርሷል፡፡ የምሥራቅ አፍሪካ የልማት በይነ መንግሥታት (ኢጋድ) ኤርትራ ሁለቱን አገሮች በሚያዋስነው ድንበር የተሰየመውን የእውነታ አፈላላጊ ቡድን ለመቀበል ፈቃደኛ እንዳልሆነች ለኅብረቱ አገሮች ሪፖርት አቅርቧል፡፡ ኅብረቱ ይህንን ችግር የሚያጣራ ኮሚቴ በቅርቡ ተቋቁሞ ችግሩን ሰላማዊ መንገድ ለመፍታት ስምምነት መደረሱን ለማወቅ ተችሏል፡፡ጂቡቲ ኳታር የሁለቱን አገሮች አወዛጋቢ ድንበር ጥላ ከወጣች በኋላ የአፍሪካ ኅብረት የእውነታ አፈላላጊ ቡድን እንዲያሰማራ ከመጠየቋም በላይ፣ ኅብረቱ ተጠባባቂ ኃይል እንዲያሰማራ ጥሪ አቅርባለች፡፡ ለዚህም የአፍሪካ ኅብረት በፍጥነት እንዲንቀሳቀስ ብላለች፡፡ ጂቡቲ ኤርትራ አወዛጋቢውን ድንበር ተቆጣጥራለች በማለት ክስ ማሰማቷ አይዘነጋም፡፡ ኤርትራ የእውነታ አፈላላጊ ቡድኑን አልቀበልም ማለቷን ኢጋድ ማስታወቁ፣ የአካባቢውን ሰላም እንዳያደፈርስ ሥጋት ፈጥሯል፡፡ የአፍሪካ ኅብረት የሰላምና የደኅንነት ኮሚሽነር ኢስማኤል ቼሪጉዊ መፍትሔ ለማፈላለግ በሁለቱ አገሮች ጉብኝት እንደሚያደርጉ ተሰምቷል፡፡  