አዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን በኦዲት ጥቅል ሪፖርት ባሰራቸው ተጠርጣሪዎች ላይ ፍርድ ቤት የተለያዩ ትዕዛዞች ሰጠ
የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን የአስተዳደሩ ዋና ኦዲተር ጥቅል ሪፖርትን መሠረት በማድረግ በቁጥጥር ሥር ባዋላቸው በፅዳት አስተዳደር ኤጀንሲ የተለያዩ የሥራ ድርሻ ያላቸው 26 ተጠርጣሪዎች ላይ ፍርድ ቤት የተለያዩ ትዕዛዞች ሰጠ፡፡የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ተረኛ ችሎት የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን መርማሪ ቡድን ነሐሴ 30 ቀን 2009 ዓ.ም. በተጠርጣሪዎች ላይ ያቀረበውን የምርመራ መዝገብ ተመልክቶ በሰጠው ትዕዛዝ፣ ምርመራ መካሄድ ያለበት በጥቅል ሳይሆን የእያንዳንዱን ተሳትፎ በመግለጽ በተናጠል እንዲቀርብ ትዕዛዝ ሰጥቶ ነበር፡፡ዓርብ ጳጉሜን 3 ቀን 2009 ዓ.ም. መርማሪ ቡድኑ በፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ መሠረት የአሥር ተጠርጣሪዎችን የወንጀል ተሳትፎ ለይቶ ያቀረበ ቢሆንም፣ 16 ተጠርጣሪዎች ማቅረብ አለመቻሉን አስረድቷል፡፡ ምክንያቱ ደግሞ በተለያዩ ሥራዎች ምክንያት ጊዜ ስላጠረው መሆኑን አስረድቷል፡፡ፍርድ ቤቱ ግን የመርማሪ ቡድኑ ምላሽ አላሳመነውም፡፡ ፖሊስ የተለያየ ሥራ እንደሚሠራ ግልጽ መሆኑን ፍርድ ቤቱ አስታወቀ፣ ‹‹ሥራ ሲሠራ የወንጀል አስተዳደር ፖሊሲው የሚለውን መከተል ግድ ነው፤›› ብሏል፡፡የእያንዳንዱ ተጠርጣሪ ተሳትፎ ጭብጥ ሲታይ ከሃያ በላይ ጥፋቶችን ስለሚያሳይ በጥልቀት ለመመርመር መረጃ እያሰባሰበ መሆኑን፣ መርማሪ ቡድኑ ለፍርድ ቤቱ ተናግሯል፡፡የመርማሪ ቡድኑ ምላሽ ያልተዋጠለት ፍርድ ቤቱ ግን፣ ‹‹ተጠርጣሪን መያዝ ሳያስፈልግ ተሳትፎውን በክትትል መለየት ይቻላል፡፡ ተጠርጣሪው በቁጥጥር ሥር ሳይውል መለየት ካልተቻለ ደግሞ በቁጥር ሥር አውሎ መለየት ይቻላል፤›› ካለ በኋላ፣ መርማሪ ቡድኑ ያቀረበው የምርመራ መዝገብ ግን ያንን እንደማያሳይ አስታውቋል፡፡በምርመራ ሒደቱ ችግር እያጋጠመው መሆኑን የገለጸው መርማሪ ቡድኑ፣ በአንድ ተቋም ውስጥ ይሠሩ የነበሩ 20 ተጠርጣሪዎች ስላሉ መረጃ ማግኘት ችግር እንደሆነበትና ጊዜ እንደሚፈልግ ለፍርድ ቤቱ አስረድቷል፡፡ለፖሊስ ምርምራ አለመተባበር ወንጀል መሆኑ በሕግ ተደንግጎ እንደሚገኝ የጠቆመው ፍርድ ቤቱ፣ ተቋሙ የሕግ አካልን የማይተባበር ከሆነ የሕዝብ ተቋም መሆኑ ቀርቶ ሌላ አካል መሆኑን የሚያሳይ ከመሆን ባለፈ፣ እንደዚህ ዓይነት ተግባር ካጋጠመ የማይሆንና ተቀባይነት የሌለው መሆኑን አስረድቷል፡፡መርማሪ ቡድኑ ግን አቋሙን ሳይቀይር በጊዜ እጥረት ምክንያት የ16ቱን ተጠርጣሪዎች የድርጊት ተሳትፎ ለይቶ ማቅረብ አለመቻሉን በድጋሚ በመግለጽ፣ ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ እንዲፈቀድለት ጠይቋል፡፡ፍርድ ቤቱ በአቋሙ በመፅናት ‹‹የጊዜ ቀጠሮን ጉዳይ ፍርድ ቤቱ ቀደም ባለው ቀጠሮ አግዶታል፤›› በማለት የእያንዳንዱ ተጠርጣሪ የድርጊት ተሳትፎ በተናጠል በግልጽ ተለይቶ ሳይቀርብ ምንም ማለት እንደማይችል አሳውቋል፡፡መርማሪ ቡድኑ የድርጊት ድርሻቸው ተለይቶ በቀረቡት የፅዳት አስተዳደር ኤጀንሲ ምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ታደለ ደመቀን ጨምሮ፣ በአሥር ተጠርጣሪዎች 12 ቀናት ተጨማሪ የምርመራ ጊዜ በመፍቀድ ለመስከረም 10 ቀን 2010 ዓ.ም. ቀጠሮ ሰጥቷል፡፡ ድርሻቸው ያልተለየው 15 ተጠርጣሪዎችን በሚመለከት ምንም የሚለው ነገር እንደሌለ ገልጾ፣ እስከ መስከረም 3 ቀን 2010 ዓ.ም. ድረስ ለይቶ እንዲያቀርብ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡ አንድ ተጠርጣሪ የአስተዳደሩን የፋይናንስ መመርያ ተጥሶ ከፍተኛ የሆነ አበል እንደተከፈላቸው የተገለጸ ቢሆንም፣ ተጠርጣሪዋ ተነግሯቸው መመለሳቸውን በማስረዳታቸው በ5,000 ብር ዋስ እንዲለቀቁ ትዕዛዝ ተሰጥቷል፡፡ ሁሉም ተጠርጣሪዎች በጥቅሉ ከ53 ሚሊዮን ብር በላይ ጉዳት ማድረሳቸውን መርማሪ ቡድኑ መግለጹን መዘገባችን ይታወሳል፡፡ሌላው የአዲስ አበባ ፖሊስ ኮሚሽን መርማሪ ቡድን የአከራይ ተከራይ መመርያ ቁጥር 4/2004 በመተላለፍና ሐሰተኛ ምስክርን በመቀጠም፣ አንድ የንግድ ቤት ለአንድ ነጋዴ በሕገወጥ መንገድ እንዲሰጠው ውሳኔ አስተላልፈዋል በተባሉ የጉለሌ ክፍለ ከተማ ወረዳ 10 አፈ ጉባዔና ምክትል ዋና ሥራ አስኪያጅን ጨምሮ በሰባት ሰዎች ላይ ፍርድ ቤቱ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡መርማሪ ቡድኑ ከነሐሴ 30 ቀን 2009 ዓ.ም. ጀምሮ በተሰጠው አራት ቀናት ውስጥ ከአንዱ ተጠርጣሪ በስተቀር፣ የሁሉንም ቤት መበርበሩንና የተለያዩ ማስረጃዎችን መሰብሰቡን ለፍርድ ቤቱ አስረድቷል፡፡ከተጠርጣሪዎቹ አንዱ፣ ‹‹ቤታቸውን እንዲበረብሩና ሥራቸውን እንዲጨርሱ›› ሲለምኗቸው ሆን ብለው ጊዜ ቀጠሮ ለመጠየቅ እንዲያመቻቸው ሳይበረብሩ መቅረታቸውን ለፍርድ ቤቱ አስረድተዋል፡፡ ይህ ደግሞ ሆን ተብሎ ሕገ መንግሥታዊ መብታቸውን ለማሳጣትና እነሱን ለማጉላላት የተደረገ መሆኑንም አክለዋል፡፡በመሀል ፍርድ ቤቱ፣ ‹‹ብርበራ እንድታደርጉ ማን ፈቀደላችሁ?›› የሚል ጥያቄ ለመርማሪ ቡድኑ ሲያቀርብ፣ መርማሪ ቡድኑ ‹‹የሥር ፍርድ ቤት›› የሚል ምላሽ ሰጥቷል፡፡ቀደም ባለው የችሎት ቀን ፍርድ ቤቱ የምርመራ መዝገቡን ሲመረምር ተጠርጣሪዎችን ለመያዝ ማዘዣ የተወሰደው ከፌዴራል መጀመርያ ደረጃ ፍርድ ቤት መሆኑን አስመልክቶ ስህተት መሆኑንና ሕግ የጣሰ አሠራር መሆኑን እንደገለጸላቸው በማስታወስ፣ ‹‹ማን ፈቅዶላችሁ ነው? ብርበራ ማድረጉ ከጉዳዩ ጋር የሚያገናኘው ምንድነው? ተጠርጣሪዎቹ የተያዙበት ዋና ጉዳይ ለአንዱ የተሰጠ የንግድ ቤት ለሌላ ተሰጥቷል የሚል ነው፤›› በማለት መርማሪ ቡድኑ ምላሽ እንዲሰጥ ፍርድ ቤቱ ተደጋጋሚ ጥያቄዎችን አንስቷል፡፡ተጠርጣሪዎቹ ሕገወጥ ድርጊቱን ሲፈጽሙ የያዙት ቃለ ጉባዔ የነበረ ቢሆንም፣ በመጥፋቱ እሱን ለመፈለግ ብርበራ ማድረጉን መርማሪ ቡድኑ አስረድቷል፡፡ፍርድ ቤቱ ቀድሞ ባስቻለው ችሎት ለመርማሪ ቡድኑ የፈቀደው ተጨማሪ ጊዜ የሰው ምስክሮችን ቃል እንዲቀበልና የወረዳውን ፋይል እንዲፈተሽ ብቻ መሆኑን አስታውሶ፣ የተደረገው ምርመራ ሒደት (ብርበራ) ስህተት መሆኑን አስታውቋል፡፡መርማሪ ቡድኑ ደግሞ እንዳስረዳው ብርበራ ያካሄደው ከምርመራ ሒደቱ ጋር የተገናኘ ነገር ስለነበር መሆኑን አስረድቷል፡፡ ንግድ ቤቱ ለሌላ አካል በመተላለፉ የደረሰ ጉዳት ስለመኖሩ መርማሪ ቡድኑ እንዲያስረዳ ፍርድ ቤቱ ሲጠይቀው፣ የንግድ ቤቱ የገቢ መጠን ስንት እንደሆነና የደረሰውን ጉዳት ለማወቅ ንግድና ኢንዱስትሪ ሠርቶ እንዲሰጠው መጠየቁን ተናግሯል፡፡ ተሠርቶ እንዳለቀም ለፍርድ ቤቱ እንደሚያቀርብ አስታውቋል፡፡ፍርድ ቤቱ የተጠርጣሪዎችን የደመወዝ መጠን ጠይቆ ከተገለጸለት በኋላ በሰጠው ትዕዛዝ ሦስት ተጠርጣሪዎች እያንደንዳቸው 15,000 ብር ቀሪዎቹ ደግሞ እያንዳንዳቸው 10,000 ብር ዋስትና አስይዘው ከእስር እንዲለቀቁ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡ ይህንን ያደረገበት ምክንያት ደግሞ ምርመራው ከተጀመረ ስምንት ወራት ያለፈው ከመሆኑ አንፃር፣ ሕገ መንግሥታዊ መብትን ከማስከበርና የተፋጠነ ፍትሕ ከመስጠት አንፃር፣ እንዲሁም ክስ ቢመሠረትባቸው እንኳን ዋስትና የሚያስከለክል የሕግ አንቀጽ ይጠቀስባቸዋል የሚል እምነት የሌለው መሆኑን ከግንዛቤ በማስገባት መሆኑን ፍርድ ቤቱ ገልጿል፡፡ 