የብሔራዊ ባንክ ገዥ የጠቅላይ ሚኒስትሩ የፋይናንስ ጉዳዮች አማካሪ ሆኑ
ሰሞኑን ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥነት የተነሱት አቶ ተክለ ወልድ አጥናፉ፣ የጠቅላይ ሚኒስትሩ የፋይናንስ ጉዳዮች ኃላፊ ሆኑ፡፡ ላለፉት 13 ዓመታት በገዥነት በቆዩት አቶ ተክለ ወልድ ምትክ ይናገር ደሴ (ዶ/ር) ሲሾሙ፣ አቶ በቃሉ ዘለቀ ደግሞ ምክትል ገዥ ሆነዋል፡፡ አቶ ተክለ ወልድ የተመደቡበት የፋይናንስ አማካሪነት ኃላፊነት ለመጀመርያ ጊዜ  ራሱን ችሎ መቋቋሙ ታውቋል፡፡ የሪፖርተር ምንጮች እንደገለጹት የብሔራዊ ፕላን ኮሚሽነሩ ይናገር የብሔራዊ ባንክ ገዥ የሆኑት፣ በአገር ውስጥና በውጭ አገር ለቦታው ይመጥናሉ ተብለው በዕጩነት ከቀረቡት ባለሙያዎች መካከል ተመርጠው ነው፡፡ በተመሳሳይ ከሁለት ሳምንታት በፊት ወደ ሌላ ተቋም በተዘዋወሩት የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ምክትል ገዥ ዮሐንስ አያሌው (ዶ/ር) ምትክ፣ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን በፕሬዚዳንትነት ሲመሩ የቆዩት አቶ በቃሉ ምክትል ገዥ ሆነዋል፡፡       የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ሆነው ኃላፊነቱን የሚረከቡት ይናገር  (ዶ/ር) እስካሁን በሚኒስትር ማዕረግ የብሔራዊ ፕላንና ኮሚሽነር በመሆን ሲያገለግሉ ቆይተዋል፡፡ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ቦርድ ሊቀመንበር ሲሆኑ፣ ከተሰየሙ ገና አንድ ዓመት እንኳን አልሞላቸውም፡፡ የቀድሞውን የቦርድ ሊቀመንበር አቶ በረከት ስምኦንን ተክተው መሰየማቸው አይዘነጋም፡፡ አዲሱ ገዥ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዴኤታ በመሆን ማገልገላቸው ይታወሳል፡፡ በኢንቫይሮመንታል ኢኮኖሚክስ የዶክትሬት ዲግሪያቸውን ያገኙት ይናገር (ዶ/ር)፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የቦርድ አባል ሆነው በማገልገል ላይ እንደነበሩ ይታወቃል፡፡ አዲሱ የብሔራዊ ባንክ ገዥ ከ1983 ዓ.ም. ወዲህ አራተኛው ገዥ ይሆናሉ፡፡ ባለፉት 27 ዓመታት ባንኩን በገዥነት የመሩት አቶ ለይኩን ብርሃኑ፣ አቶ ዱባለ ጃሌና አቶ ተክለ ወልድ አጥናፉ ናቸው፡፡በፋይናንስ ተቋማት ውስጥ እየተደረገ ባለው የለውጥ እንቅስቃሴ ለ13 ዓመታት በገዥነት የቆዩት አቶ ተክለ ወልድ አጥናፉ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ውስጥ ለ30 ዓመታት ያገለገሉ ሲሆን፣ ከ20 ዓመታት ላላነሰ ጊዜ በምክትል ገዥነትና በገዥነት ቆይተዋል፡፡ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ቦርድ ሊቀመንበርና ፕሬዚዳንቱ ወደ ብሔራዊ ባንክ በመዛወራቸው፣ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ አዲስ የቦርድ ሊቀመንበርና ፕሬዚዳንት እንደሚሰየምለት እየተጠበቀ ነው፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክን በቦርድ አባልነት ሲያገለግሉ ከቆዩት የቦርድ አባላት አብዛኞቹ በአዲስ እንደሚተኩ  ለማወቅ  ተችሏል፡፡የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ማቋቋሚያ አዋጅ ለማሻሻል በወጣው አዋጅ ቁጥር 591/2000 መሠረት፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ሰባት የቦርድ አባላት ይኖሩታል፡፡ የብሔራዊ ባንክ የቦርድ አባላት አሰያየም ከሌሎች መንግሥታዊ ተቋማት የተለየ ነው፡፡ አዋጁ ከሰባቱ የቦርድ አባላት ውስጥ ‹‹የብሔራዊ ባንክ ገዥና ምክትል ገዥ የቦርዱ ቋሚ አባላት ይሆናሉ›› ይላል፡፡ የቦርድ ሊቀመንበሩና ቀሪዎቹ አራት የቦርድ አባላት በመንግሥት እንደሚሾሙ በዚህ አዋጅ ተደንግጓል፡፡ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የቦርድ ሊቀመንበር በመሆን እያገለገሉ የነበሩት አቶ መኮንን ማንያዘዋል ናቸው፡፡ እሳቸው በጡረታ ሲገለሉ ግን ይህ ቦታ ክፍት ሆኖ ቆይቷል፡፡  ከቀሪዎቹ የቦርድ አባላት ውስጥ ደግሞ በአዋጁ መሠረት በቀጥታ የቦርድ አባላት የሚሆኑት የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥና ምክትል ገዥ ናቸው፡፡ ሌሎቹ  ስለማይቀጥሉ በእነሱ ምትክ የቦርድ አባላት ይሰየማሉ፡፡ በአሁኑ ጊዜ የቦርድ አባላት በመሆን እያገለገሉ ያሉት የገንዘብና ኢኮኖሚ ትብብር ሚኒስትር አብርሃም ተከስተ  (ዶ/ር) እና በቅርቡ የሜቴክ ዋና ዳይሬክተር የሆኑት በቀለ ቡላዶ (ዶ/ር) ተጠቃሽ ናቸው፡፡ በብሔራዊ ባንክ እየተደረገ ያለው ለውጥ አሁን በዋና ዋናዎቹ የሥራ ኃላፊዎች ላይ ያነጣጥር እንጂ፣ አጠቃላይ አሠራሩ ይለወጣል ተብሎ እየተጠበቀ ነው፡፡ በአሁኑ ወቅት አቶ በቃሉ ይይዙታል ከተባለው የምክትል ገዥነት በተጨማሪ ሁለት የምክትል ገዥነት የሥራ መደቦች ስላሉ እነዚህ የኃላፊነት ቦታዎች አዳዲስ ተሿሚዎችን እየጠበቁ ነው፡፡ ከደርግ ውድቀት በኋላ ብሔራዊ ባንክን በቦርድ ሊቀመንበርነት የመሩት አቶ ፋንታዬ ቢፍቱ፣ አቶ ነዋየ ክርስቶስ ገብረ አብና አቶ መኮንን ማንያዘዋል ናቸው፡፡ እነዚህ የቦርድ ሊቀመናብርት በየኃላፊነት ዘመናቸው የጠቅላይ ሚኒስትር አማካሪ ሆነው አገልግለዋል፡፡ ይህ በእንዲህ እንዳለ በመንግሥታዊዎቹ የፋይናንስ ተቋማት ውስጥ ተጨማሪ ለውጦች ይደረጋሉ ተብሎ የሚጠበቅ ሲሆን፣ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክና የኢትዮጵያ ልማት ባንክ አዳዲስ ፕሬዚዳንቶች ይሰየሙላቸዋል፡፡ ለእነዚህ ኃላፊነቶች ይመጥናሉ የተባሉ ዕጩዎች ተለይተው የቀረቡ ሲሆን፣ በቅርቡ የሚሰየሙት አዳዲስ ተሿሚዎች ይፋ ይደረጋሉ ተብሎ ይጠበቃል፡፡ በተጨማሪም ለሦስቱም ባንኮች የሚሰየሙት የቦርድ አባላት እንደ ቀድሞ አሠራር ከመንግሥት ተቋማት ብቻ ሳይሆን፣ ከከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ ከንግድ ማኅበረሰቡና ከመሳሰሉ ይሰየማሉ ተብሏል፡፡ ለኢትዮጵያ ንግድ ባንክና ለኢትዮጵያ ልማት ባንክ ቦርድ ሊቀመንበርነት አቶ አህመድ ቱሳና አቶ ኡመር ሁሴን ታጭተዋል፡፡ በልማት ባንክ ቦርድ ሰብሳቢ አቶ ሽፈራው ሽጉጤ እንደሚነሱ ታውቋል፡፡ ለንግድ ባንክ ፕሬዚዳንትነት ስማቸው እየተነሳ ያለው የቀድሞው የኦሮሚያ ኅብረት ሥራ ባንክ ፕሬዚዳንት የነበሩትና አሁን የኢትዮጵያ ምርት ገበያ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ወንድማገኝ ነገራ ናቸው፡፡ ከእሳቸው በተጨማሪ የንግድ ባንክ ምክትል ፕሬዚዳንት አቶ ሙሉጌታ ዓለማየሁ ስማቸው ይነሳል፡፡ ለኢትዮጵያ ልማት ባንክ ፕሬዚዳንትነት ከታጩት ውስጥ አሁን የልማት ባንክ ምክትል ፕሬዚዳንትና የቀድሞ የኮንስትራክሽንና ቢዝነስ ባንክ ፕሬዚዳንት አቶ ኃይለየሱስ በቀለ ይገኙበታል፡፡       ምንጮች እንደሚገልጹት የፋይናንስ ተቋማቱ በአዲስ አመራር መተካት ብቻ ሳይሆን፣ በፋይናንስ ተቋማቱ አጠቃላይ አሠራር ላይ ለውጥ ይደረጋል ተብሎም ይጠበቃል፡፡ በአገሪቱ የፋይናንስ ተቋማት እንቅስቃሴ ውስጥ ጎልተው የሚታዩ ችግሮችን ለመቅረፍ ያስችላሉ የተባሉ አሠራሮች፣ በአዲሶቹ አመራሮች ተግባራዊ እንደሚሆኑ ተመልክቷል፡፡       ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ ከተሰየሙ ወዲህ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ምክትል ገዥና ቺፍ ኢኮኖሚስት በዝውውር ከኃላፊነታቸው ተነስተዋል፡፡ የኢትዮጵያ ልማት ባንክ ለ22 ወራት ሲያገለግሉ የቆዩት አቶ ጌታሁን ናና ከኃላፊነታቸው ለመልቀቅ የሥራ መልቀቂያ አስገብተው ተተኪያቸውን እየጠበቁ ነው፡፡ በዚህ ሳምንት ደግሞ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክን ጨምሮ 18 ባንኮች ባለአክሲዮን የሆኑበት ትልቁ የአገሪቱ ዘመናዊ የክፍያ አገልግሎት ሰጪ ኢትስዊች ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ብዙነህ በቀለ የሥራ መልቀቂያ ማስገባታቸው አይዘነጋም፡፡ 