አወዛጋቢው ደንብ በባለሙያዎች ቅሬታን እያስተናገደ ነው
ዓለም አቀፉ የአትሌቲክስ ፌዴሬሽኖች ማህበር ያወጣውን አዲስ ህግ ተከትሎ፤ ደቡብ አፍሪካዊቷ የመካከለኛ ርቀት አትሌት ካስተር ሰመኒያ ማህበሩ ላይ ክስ መመስረቷ የሚታወስ ነው። ጉዳዩ በመላው ዓለም መነጋገሪያ ከሆነ የሰነባበተ ሲሆን፤ ዓለም አቀፉ የስፖርት ገላጋይ ፍርድ ቤት የሚያስተላልፈው ውሳኔ በጉጉት እየተጠበቀ ነው። ይህ በእንዲህ አንዳለም የተባበሩት መንግሥታት የሰብዓዊ መብት ካውንስል «ጉዳዩ ሰብዓዊ መብትን የሚጥስ ነው» ማለቱን ቢቢሲ በዘገባው አስነብቧል። ካውንስሉ ሁኔታውን ሲገልጽ «አላስፈላጊ፣ የሚያዋርድ እና ጎጂ» ያለ ሲሆን፤ ማህበሩ በበኩሉ «የተሳሳተ መግለጫ» ብሎታል። ከካውንስሉ ባሻገር በርካታ አካላት በጉዳዩ ላይ አስተያየት እየሰጡ ሲሆን፤ አብዛኛው የአትሌቷን ቅሬታ የሚደግፍ መሆኑም ታይቷል። ዓለም አቀፉ የአትሌቲክስ ፌዴሬሽኖች ማህበር፤ በተፈጥሯቸው «ቴስቴስትሮን» የተባለው የቅመም መጠን ከፍተኛ የሆነባቸውን ሴቶች የተመለከተና ከተያዘው ዓመት ጀምሮ ተግባራዊ የሚሆን ህግ አውጥቷል። ይህም የቅመሙ መጠን ማህበሩ ካስቀመጠው ልኬት ጨምሮ ሲገኝ፤ ከወንዶች ጋር እንዲወዳደሩ፣ የመድሃኒት መጠኑን እንዲቀንሱ አሊያም የሚካፈሉበትን ውድድር ወደ ረጅም ርቀት(10ሺ ሜትር)
እንዲቀይሩ የሚያደርግ አማራጭም ነው ያስቀመጠው። ይህም በተለይ የደቡብ አፍሪካዊቷን አትሌት ካስተር ሰመኒያን ስሜት በመንካቱ ክስ እስከመመስረት አድርሷታል። የ800 ሜትር
የሁለት ጊዜ የኦሊምፒክ ሻምፒዮናዋ አትሌት ተክለ ሰውነት እንዲሁም በውድድሮች ላይ የምታሳየው ልዩነት ከዚህ ቀደም ማህበሩን ጥርጣሬ ውስጥ መክተቱ የሚታወስ ነው። በዚህም በህክምና ጾታዋ እንዲለይ እስከማድረግም ተደርሷል። ከዓመታት በኋላም ይህ ደንብ መውጣቱ አትሌቷን ሊያስቆጣ ችሏል። አሁን ላይ የአትሌቷ የቴስቴስትሮን መጠን ምን ያህል እንደሆነ ባይታወቅም፤ እርሷ ግን ማህበሩን ከመታገል ወደኋላ አላለችም። ሌሎች አካላትም ሃሳቧን የሚደግፍ አቋማቸውን በማሳየት ላይ ይገኛሉ። በዩኔስኮ የሰብዓዊ መብት ካውንስልም በቅርቡ ስብሰባውን ባደረገበት ወቅት ይህንኑ እንደ አንድ ጉዳይ በመያዝ መግለጫ አውጥቷል። በዚህም ስፖርቱን ለሚመሩት አካላት «ጫና የሚፈጥሩ ህግና ፖሊሲዎችን በማውጣት ሴት አትሌቶችን መግፋት አላስፈላጊ፣ የሚያዋርድ እና ጎጂ ነው። ሲል ከዚህ እንዲታቀቡ» ጠቁሟል። በእንግሊዝ የሚገኝ አንድ የህክምና መጽሄትም ውሳኔውን የተቃወመ ጽሑፍ አስነብቧል። መጽሄቱ ጉዳዩን አስመልክቶ «ሳይንሳዊ ያልሆነ» በሚል ሲፈርጅ፤ ስለ ቴስቴስትሮን መረጃ ሳይኖር የተደረሰበት ውሳኔ እንደሆነም አትቷል። «የህክምና ሙያ በተፈጥሮ የሚገኘው ቅመም መጠን ብቻውን ለሰውነት ጉልበት ይሆናል አይልም» ይላልም ጽሑፉ። 16 በመቶ የሚሆኑት ወንዶች አነስተኛ ቴስቴስትሮን በሰውነታቸው ሲኖር፤ 14 ከመቶ የሚሆኑት ሴቶች በአንጻሩ ቅመሙ በከፍተኛ መጠን ሰውነታቸው ውስጥ ይኖራል። ይህም ቅመሙን አንዱ ጠቋሚ ያደርገው ይሆናል እንጂ ሚናውን የሚጫወቱት ግን በርካታ ሁኔታዎች እንደሆኑ ጠቁሟል። ጽሑፉ አክሎም «ተጨማሪ ሳይንሳዊ መረጃ የሚያስፈልግ ከሆነም በጤና ላይ ምርምር የሚያደርጉ ሙያተኞችን ማማከር ይገባል። የዚህን ውሳኔ ትክክለኛነት ማጣራትም ታሪካዊ ግዴታ ነው። ማህበሩም ቢሆን ከፍተኛ መጠን ባለው ቴስቴስትሮን እና ብቃት መካከል ያለውን ልዩነት በቅድሚያ ማወቅ ይገባዋል» ሲልም መክሯል። ከተለመደው በላይ መጠን ያለው ቅመም በሰውነት ውስጥ መኖር፣ የአጥንት መስፋት እና የጡንቻ ጥንካሬ ብቻውን የዓለም ስኬታማ አትሌት ሊያሰኝ እንደማይችል የሚያስገነዝበው ደግሞ መቀመጫውን በካናዳ ያደረገ በስነ-ጾታ እና ጤና ላይ ጥናትና ምርምር የሚያደርግ ተቋም ነው። የተቋሙ ዳይሬክተር ካራ ታኔንባም ኤኤፍፒ በሰጡት አስተያየት «ጥሩ አትሌት ለመሆን የሚያስፈልገው ከ10 ሺ ሰዓት በላይ ልምምድ መሥራት፣ ትኩረት፣ ስነ-ምግባር፣ የሰዓት አጠቃቀም፣ አሰለጣጠን እንዲሁም ስትራቴጂ ነው» በለዋል። አክለውም «የቴስቴስትሮን መጠናቸው ከፍተኛ የሆኑ ሴት አትሌቶችን ከመካከለኛ ርቀት የምናስወጣ ከሆነ ግን ከተለመደው በላይ ቁመት ያላቸውን ወንድ የቅርጫት ኳስ ተጫዋቾችን ከስፖርቱ ማራቅ ይገባል ማለት ነው። አንድ ነገር ብቻ በመያዝ በሴቶችና ወንዶች መካከል ልዩነት መፍጠር ሳይንሳዊ አካሄድ አይደለም» ሲሉም ገልጸዋል። የ28 ዓመቷ አትሌት ከሰብዓዊ መብት ኮሚሽኑ እንዲሁም ከህክምና ባለሙያዎች ላገኘችው ድጋፍም ምስጋናዋን አቅርባለች። «የደቡብ አፍሪካ አትሌቲክስ ማህበርን ጨምሮ የተለያዩ አካላት የሴቶችን መብት በሚጋፋው ደንብ ላይ ላሳዩት ተቃውሞ ምስጋናዬን አቀርባለሁ። ለዓለም አቀፎቹ ተቋማትም በተመሳሳይ» ብላለች። የቀድሞው የመካከለኛ ርቀት አትሌት የአሁኑ የማህበሩ ፕሬዚዳንት እንግሊዛዊው ሎርድ ኮ እየተነሳ ላለው ተቃውሞ ምላሽ ሰጥተዋል። ዘ ቴሌግራፍ ላይ ቀርበው በሰጡት ምላሽ ላይም «ይህንን ደንብ ለማውጣት አስፈላጊ የሆነው፤ በዚህ ሁኔታ ሌሎች ሴቶች አሸናፊ አሊያም የክብረ ወሰን ባለቤት መሆን ስለማይችሉ ነው» ብለዋል። ይህንን ተከትሎም ሰመኒያ ደንቡ የሴቶችን ስፖርት የማያግዝ፤ የፕሬዚዳንቱ ንግግር ደግሞ የቆየውን ቁስል የሚነካ እንደሆነ ነው የጠቀሰችው። የአትሌቷ ጠበቃዎች በበኩላቸው፤ ደንቡ ጾታቸውን ቀይረው የሚሮጡ አትሌቶችን የማበረታታት አዝማሚያ ላይ እንዳለ ጠቁመዋል። ይሁን እንጂ ካስተር ሰመኒያ ከመወለድ ያገኘችውን ተፈጥሮ መቀየር ስለማትፈልግ ህክምና ለማድረግ እንደማትሻ ነው ያስረዱት። «የፕሬዚዳንቱ ሃሳብ ስህተት ነው፤ ሰመኒያ በሩጫው ስኬታማ የመሆን ፍላጎት ላላቸው ሌሎች ሴቶች አርዓያ የምትሆን አትሌት ናት። የእርሷ ህልም ያለ ምንም ፍረጃ እና ጫና መሮጥ ነው፤ ሌላው ዓለምም እርሷን እንዳለች እንዲቀበላት ትፈልጋለች» ማለታቸውን ያስነበበው ደግሞ ኒውስ 24 ነው። ጉዳዩን የያዘው የዓለም አቀፉ የስፖርት ገላጋዮች ፍርድ ቤት ከዚህ ቀደም ጉዳዩ አስቸጋሪ በመሆኑ ጥቂት ጊዜ እንደሚወስድበት አስታውቆ ነበር። ይሁን እንጂ በድጋሚ ምላሽ ሳይሰጥበት እስከ መጪው ወር መጨረሻ ያዘገየው መሆኑን አስታውቋል። ለመራዘሙ ምክንያት የሆነውም በሁለቱም አካላት ያልተሟሉ ነገሮች በመኖራቸው ነው።አዲስ ዘመን መጋቢት 23/2011 በ