በተለያዩ አካባቢዎች ግጭቶችንና ግድያዎችን ለማስቆም አገራዊ ዕርቅ ያስፈልጋል ተባለ
በኢትዮጵያ በተለይ ከቅርብ ወራት ወዲህ እየታዩና ሥር እየሰደዱ ያሉ የእርስ በርስ ግጭቶችንና ግድያዎችን ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ ለማስቆም አገራዊ ዕርቅ ያስፈልጋል ተባለ፡፡ በአሁኑ ጊዜ በተለይ በአማራ፣ በትግራይ፣ በኦሮሚያ፣ በሶማሌና በሌሎችም ክልሎች እየታየ ያለው ግጭትና ቀውስ ጊዜያዊ ሳይሆን ሥር የሰደደ በመሆኑ፣ ችግሩን ከሥር ከመሠረቱ ለመፍታት ዋናው መሣሪያ አገራዊ ዕርቅ ብቻ መሆኑን ተገንዝቦ፣ በዚህ ላይ መንግሥት ቅድሚያ ሰጥቶና ከባለድርሻ አካላት ጋር ሆኖ ተፈጻሚ ማድረግ እንዳለበት ተገልጿል፡፡ የኢትዮጵያ የሃይማኖት ተቋማት ጥቅምት 28 ቀን 2011 ዓ.ም. በኢንተርኮንቲኔንታል ሆቴል ባዘጋጀው የአንድ ቀን ጉባዔ ላይ የተሳተፉ የተለያዩ የሃይማኖት ተቋማት አባላትና ባለድርሻ አካላት እንደተናገሩት፣ ችግሮች ተፈጥረው የሰው ሕይወት ከጠፋ በኋላ መግለጫ ማውጣትና ሰላማዊ ሠልፍ ማድረግ ጥቅም የለውም፡፡ በተለይ የሃይማኖት አባቶች ችግሮች በእንጭጩ እንዲቀረፉ ምዕመናኑን ማስተማር፣ መምከርና መገሰፅ አለባቸው ተብሏል፡፡ እስካሁን እየታየ ያለው ሕዝባቸውን ማስተማር፣ መምራትና በሥነ ምግባር ማነፅ ሳይሆን፣ የየሃይማኖት ተቋማቱ መሪዎች እርስ በርሳቸው በዘር፣ በቋንቋና በማንነት ላይ ተመሥርተው መራኮትና መከፋፈል እንደነበር ተሳታፊዎች ተናግረዋል፡፡ በሕዝቡ ውስጥ የሚታዩ ችግሮችና ግጭቶችን በቀላሉ መቅረፍ የሚችሉት የሃይማኖት ተቋማት መሪዎች መሆናቸው ዕሙን ቢሆንም፣ መጀመርያ ግን በየቤተ ክርስቲያኑና በየመስጊዱ ያሉትን ችግሮች መፍታት ዛሬ ነገ የሚባልበት እንዳልሆነም አሳስበዋል፡፡ ‹‹ደርግ በድንገት ሥልጣኑን ሲለቅ እኛ ኢትዮጵያውያን ያለ መንግሥት ለቀናት ተከባብረንና ተሳስበን፣ ያለ ምንም ችግር መቆየት ችለናል፤›› በማለት ያስታወሱት አንድ ተሳታፊ፣ ‹‹አሁን ባለንበት ሁኔታ እንኳን ለቀናት ለሰዓታት መቆየት እንችላለን ወይ?›› በማለት አስከፊ ደረጃ ላይ መድረሱን ተናግረዋል፡፡ የፖለቲካ ሰዎች የምርጫ ውድድር ለማሸነፍ የማይፈጽሙትን ተግባር እንደሚፈጽሙ አስመስለው መናገር የሚችሉ ቢሆንም፣ የሃይማኖት ሰዎች በተለይ አባቶች ግን መናገር ያለባቸው እውነት ብቻ መሆኑን የገለጹት የጉባዔው ተሳታፊዎች፣ አሁን አሁን ግን የሃይማኖት መሪዎችንና የፖለቲካ መሪዎችን መለየት የማይቻልበት ጊዜ ላይ መደረሱን ጠቁመዋል፡፡ ምንም ይሁን ምንም አሁን የተደረሰበት ነገር ችላ የሚባልና ጊዜ የሚሰጠው ባለመሆኑ ለትውልዱ አብሮ መኖር፣ አንድነት፣ መከባበር፣ ሰላምና ሌሎች እሴቶች ምን ማለት እንደሆኑ ማስተማርና ግንዛቤ ማስጨበጥ ጊዜ የማይሰጠው ጉዳይ መሆኑን አስረድተዋል፡፡ ዜጎች በማንነታቸው የሚሸማቀቁበት ጊዜ ላይ ተደርሷል ያሉት የጉባዔው ተሳታፊዎች፣ የሃይማኖት መሪዎች መሥራት የነበረባቸው የአንድነት፣ የፍቅር፣ የማስታረቅና ሰላምን የመስበክ ሥራ፣ ከቤተ መንግሥት በጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) እየተከናወነ መሆኑ የሚያሳዝንና ትዝብት ላይ የሚጥል እንደሆነ አክለዋል፡፡‹‹የጋሞ ሽማግሌዎች ተንበርክከው ለአመፅ የተነሳን ሕዝብ መመለስና ማስቆም ከቻሉ፣ እኛ የሃይማኖት ተቋማት እንዴት አቃተን?›› በማለት የጠየቁት የጉባዔው ተሳታፊዎች፣ በሃይማኖት ተቋማት ስም ሁሉም ሲናገር ቢውልም መደማመጥ ስለጠፋ፣ አገራዊ ስምምነትና ዕርቅ ማድረግ አስፈላጊ መሆኑን ደጋግመው ተናግረዋል፡፡ ስለመተሳሰብ፣ መከባበር፣ አንድነት፣ ፍቅር፣ ሰላምና ማንነት ጉዳይ ሁሉም የሃይማኖት አመራሮችና አባቶች ከማስተማር ባለፈ፣ በተጠቀሱት እሴቶች ላይ እኩይ ተግባር ለመፈጸም የሚነሱትንና የሚያስቡትን ‹‹ይኼንን ድርጊት አንደግፍም፣ እናወግዛለን፤›› ብለው በመገናኛ ብዙኃን ጭምር ማስተላለፍ እንዳለባቸው አሳስበዋል፡፡ በሕገ መንግሥቱ ‹‹ሃይማኖትና ፖለቲካ መለያየት አለባቸው›› ተብሎ መደንገጉ ግልጽ ቢሆንም፣ አገር ሲፈርስ አብረን ስለምንፈርስ፣ ግጭት ፈጥሮ ጉዳት ሲመጣ አብረን ስለምንጎዳና ፍትሕ ሲጓደል መናገር አለብን፣ ዝም ማለት የለብንም ብለዋል፡፡ የኢትዮጵያ የሃይማኖት ተቋማት ከተባበሩት መንግሥታት ድርጅት የልማት ፕሮግራም ጋር በመተባበር፣ ‹‹ጊዜያዊ ችግሮችን በመቅረፍ ዘላቂ ሰላምና አብሮነትን ለማጠናከር፣ የሃይማኖት ተቋማት መሪዎችና የማኅበረሰብ ሚና›› በሚል መሪ ቃል በተዘጋጀው ጉባዔ ላይ፣ የጉባዔው አመራሮች መጋቢ ዘሪሁን ደጉና አስትዋዝ ሐሰን ታጁ ጥናታዊ ጽሑፍ አቅርበዋል፡፡ ‹‹የሃይማኖት ተቋማት ሚና ለዘላቂ ሰላም›› በሚል ርዕስ ጥናታቸውን ያቀረቡት መጋቢ ዘሪሁን እንደገለጹት፣ በዓለም ላይ ዕድሜ ጠገብና ቀዳሚ ከሚባሉ ጥንታዊ አገሮች ኢትዮጵያ ዕልፍ ዘመናት ባስቆጠረ ታሪኳ ቀዳሚ አገር ነች፡፡ ጦርነቶች፣ ለዘመናት የዘለቀ ረሃብ፣ ጥልቅ ድህነት፣ የኢኮኖሚ ኋላቀርነትና ከፍተኛ ሥራ አጥነት ተደማምረውባት ኢትዮጵያ ሳትፈርስ እስከ ዛሬ የኖረች አገርም ነች ብለዋል፡፡ ይኼ ሁሉ የሆነው የሃይማኖት አስተምህሮ ለአገር ሰላምና አንድነት፣ ለሰው ልጅ ክቡርነትና ለሕግ የበላይነት ያለው ፋይዳ ከፍተኛ በመሆኑ እንደሆነ በጥናታቸው በሰፊው ዳሰዋል፡፡የሰው ልጅ በሃይማኖት፣ በዘር፣ በቀለም፣ በቋንቋ፣ በሚኖርበት አካባቢ፣ በዕውቀት፣ በኢኮኖሚ፣ በሥልጣኔና ሌሎችም ልዩነቶች ይፈጥራሉ ተብለው ከሚታሰቡ ሁሉ፣ ሰው በሰውነቱ ክቡር መሆኑንና ይኼንን መሠረታዊ የሆነ ነገር የሚገኘው በሃይማኖት አስተምህሮ መሆኑን አብራርተዋል፡፡ መጋቢ ዘሪሁን ሰፋ ባለ ጥናታዊ ጽሑፋቸው በአንድ አገር ውስጥ ግጭት ሲኖር የሰው ሕይወት እንደሚጠፋ፣ መሠረተ ልማቶች እንደሚወድሙ፣ ኢኮኖሚ እንደሚደቅ፣ የሕዝብ መተማመን እንደሚቀንስ፣ የሕግ የበላይነት በሥርዓት አልበኝነት እንደሚተካ፣ ዜጎች ለስደት እንደሚዳረጉ፣ መንግሥት መንግሥታዊ ሥራውን ማከናወን እንደሚሳነው፣ የአገር ሉዓላዊነት አደጋ ውስጥ እንደሚገባ፣ የውጭ ጣልቃ ገብነት እንደሚበዛ ጠቁመው፣ አገርን መገንባት ቀላል ስለማይሆን ሁሉም የበኩሉን መወጣት እንዳለበት አሳስበዋል፡፡ ‹‹ዘላቂ ሰላምና አብሮነት በእስልምና ሃይማኖት አስተምህሮ›› በሚል ርዕስ ጥናታዊ ጽሑፍ ያቀረቡት አስትዋዝ ሐሰን ታጁ ደግሞ ከሞላ ጎደል፣ መጋቢ ዘሪሁን ካቀረቡት ጥናታዊ ጽሑፍ ጋር ተቀራራቢ የሆነ ሐሳብ አንስተዋል፡፡ ግጭት እንዳይፈጠር ቀድመው መሠራት ያለባቸው ነገሮች ማኅበረሰብን የሰላም ትምህርት ማስተማር፣ የብዝኃነትን አዎንታዊ ገጽታ ማሳየት፣ የመልካም ማኅበራዊ ግንኙነት እሴቶችን ማጎልበት፣ ሃይማኖታዊና ባህላዊ እሴቶችን ማጉላትና መንከባከብ፣ የፍትሕና የሕግ ሥርዓትን ማሳወቅ መሆናቸውን ተናግረዋል፡፡ በሰላም ትርጉም አራት የተሳሳቱ ግንዛቤዎች እንደያዙ የጠቆሙት አስትዋዝ ሐሰን፣ ሰላም ማለት የግጭቶች ወይም ጦርነትና ሁከት አለመኖር አለመሆኑን ጠቁመዋል፡፡ በመዋቅር የተደራጀ ግፍና ጭቆና (Social Injustice and Structural Violence)፣ ሁከትን ለማስቆም ኃይል መጠቀም፣ ጦርነትን ለማስቆም ጦርነት አዘጋጅቶ አስፈሪ ሆኖ መገኘት፣ ዘለቄታዊ ሰላም እንዲሠፍን የሚደረግን ጥረት እንደሚያዳክሙ አብራርተዋል፡፡ ሰላም ዘላቂ፣ ሁለንተናዊ፣ የሚታዩና የማይታዩ ሁከቶችን መወገድ እንደሚያጠቃልል አስረድተዋል፡፡     