ኢትዮጵያ በአይ ኤስ ላይ ወታደራዊ ዘመቻ ማድረግ ትችል ይሆን?
 በየማህበራዊ ድረ ገፁ አይ ኤስ በኢትዮጵያዊያን ላይ የፈፀመውን የሽብር ጥቃት አስመልክቶ የተለቀቁ ምስሎችም ሆኑ ፅሁፎች ስር “በቀል እንፈልጋለን”፣ “ወታደራዊ እርምጃ ይወሰድልን” እና የመሳሰሉ አስተያየቶች ይነበባሉ።በእርግጥ ለኢትዮጵያ ወታደራዊ እርምጃ አማራጭ መሆን ይችላል ወይ? አለም አቀፍ ነባራዊ ሁኔታውን በቅርበት የሚከታተሉ ባለሙያዎችስ ስለ ጉዳዩ ምን ይላሉ?የመጀመሪያና ሁለተኛ ዲግሪያቸውን በፖለቲካል ሳይንስና አለም አቀፍ ግንኙነት፣ ሶስተኛ ዲግሪያቸውን ደግሞ ጦርነትና ጦር መሳሪያን በተመለከቱ አለም አቀፍ ስምምነቶች ላይ የሰሩትን ዶክተር ምፅላል ክፍለኢየሱስ በጉዳዩ ላይ አናግረናቸዋል።ባለሙያዋ በመንግስታቱ ድርጅትም 3ኛ ዲግሪያቸውን በሰሩበት ዘርፍ በአማካሪነት ያገለገሉ የወታደራዊ ሳይንስ ባለሙያ ናቸው።ኢትዮጵያ በዜጎቿ ላይ በአይ ኤ አይ ኤስ የተፈፀመውን የሽብር ድርጊት ተከትሎ ወታደራዊ እርምጃ መውሰድ ትችል ይሆን ወይ ለሚለው ጥያቄ፥ የእርሳቸው ምላሽ አሁን ባለው ነባራዊ ሁኔታ እርምጃውን መውሰድ ከባድ ነው በማለት በቀዳሚነት የደንቡን ጥያቄ ያነሳሉ።“ኢትዮጵያ እንደ አንድ ሀገር በሌላ ሀገር ወታደራዊ እርምጃ የምትወስደው ድንበሯ ሲነካባት ነው፤ ከሰሞኑ የተፈፀመው ጥቃት ግን በአሸባሪ ቡድኑ እንጂ የሊቢያ መንግስት በኢትዮጵያዊያን ላይ የቃጣው ባለመሆኑ ሀገሪቱ በቀጥታ በሊቢያ ላይ እርምጃ እንዳትወስድ ያደርጋታል ብለዋል።ለዚህ ማስረጃ የሚሉት በተባበሩት መንግስታት ድርጅት ፅድቆ ዓለም አቀፋዊ ህግ የሆኑት ሁለት የደህንነት ስጋቶች ብቻ ናቸው፤ የግዛት እና የመከላከያ ደህንነት።አሁን አሁን የሰብዓዊ ደህንነት ጉዳይ ቢነሳም ዓለም አቀፋዊ ሀግ ሆኖ አገራት በሰብዓዊ ደህንነት ላይ ስምምነት መግባት አልጀመሩም።የሀገራቱ ጂኦግራፊያዊ አቀማመጥም ሌላው ጥያቄ ነው የሚሉት ዶክተር ምፅላል ኢትዮጵያ በመከላከያ ሃይሏ ጥንካሬ ከአፍሪካ 2ኛ ደረጃን ብትይዝም ያንን ሁሉ ሃገር አቆራርጣ ወታደራዊ እርምጃ ልውሰድ ብትል ዋጋው እጅግ ከባድ ነው ይላሉ።ሌላው የአንዲትን ሀገር ሉአላዊነት ጥሶ መንግስት ለመንግስት ያልሆነ ጦርነት ውስጥ መግባትን የሚፈቅድ አለማቀፋዊ ህግ የለም ያሉት ባለሙያዋ፥ በሊቢያ ያለው ሁኔታ አስፈርቶኛልና ጦርነት ላውጅ መብቴ ነው ማለት የማይሆን ነው ባይ ናቸው ባለሙያዋ።“ለምሳሌ ኢትዮጵያ ደቡብ ሱዳን ጥቃት እያደረሰችብኝ ነው ብላ ካመነች አፀፋውን የመመለስ መብት ቢኖራትም፥ ሀገራት ለደህንነቴ ስጋት ሆነዋልና ጥቃት ለማድረስ እፈልጋለሁ ካለች ለመንግስታቱ ድርጅት ጥያቄዋን አቅርባ ተቀባይነት ማግኘት አለበት” ብለዋል።ኢትዮጵያ በሊቢያ ያለው ሁኔታ ለዜጎቼ ደህንነት አስፈርቶኛል በሚል ወደ ሊቢያ ወታደሮቿን ወደ ሊቢያ እንድታሰማራም አለማቀፍ ህጉ እንደማይፈቅድ ነው የጠቀሱት።“ከደህንነት ስጋት አንፃር አለም የተስማማበት ስጋት በግዛት እና በመከላከያ ሃይል ላይ የተደቀነ ስጋት ሲኖር ነው፤ ኢትዮጵያ ውጭ ባሉ ዜጎቼ ላይ የደህንነት ስጋት ተፈጥሯል ብትል እንኳን በሰዎች ላይ የተፈጠረ የደህንነት ስጋት ለጦርነት እንደ መንስኤ ተደርጎ አይቆጠርም” ነው ያሉት ዶክተር ምፅላል።ሽብርተኝነት የአለም ስጋት መሆኑ እውቅና ስለተሰጠው አሸባሪዎች ላይ መዝመት ማን ይከለክላታል የሚለው ጉዳይ ግን ክርክር ያስነሳል።“በዚህ ረገድ የአለም መንግስታት ሽብርተኝነትን ለመዋጋት በመንግስታቱ ድርጅት በኩል በደረሱበት ስምምነት መረጃ መለዋወጥና ተባብሮ መስራትን እንጂ በተናጠል ወታደራዊ እርምጃ መውሰድ ላይ አይደለም” የሚሉት ባለሙያዋ፥ ይህን ለማድረግ በአሸባሪዎች እየተናጠች ያለችው ሃገር ሁኔታው ከአቅሜ በላይ ሆኗል በሚል የሃገራትን ጣልቃ ገብነት መጠየቅ አለባት፤ የሊቢያ መንግስት ግን እስካሁን መሰል ጥሪ አለማቅረቡ ኢትዮጵያ በተናጥል እርምጃ እንዳትወስድ ያደርጋታል” ብለዋል።ከዚህ ጋር በተያያዘ ብዙዎች የግብፅን ሁኔታ ያነሳሉ።በእርግጥ ግብፅ በአይ ኤስ 21 ዜጎቿ ሊቢያ ውስጥ ሲገደሉ ያለማንም ፈቃድ ሊቢያ ላይ የአየር ላይ ጥቃት ፈፅማለች፤ ይህም ህግን የጣሰ ቢሆንም ከግምት ውስጥ መግባት ያለበት ጉዳይ መኖሩን ነው ዶክተር ምፅላል የሚናገሩት።በሊቢያ ጉዳይ የኢትዮጵያንና ግብጽን ሁኔታ ማነፃፀር ይከብዳል የሚሉት ዶክተር ምፅላል፥ “ግብፅ ከሊቢያ ጋር ድንበር ትጋራለች፤ ስለ ሀገሪቱ በርካታ መረጃዎችም አሏት፤ ኢትዮጵያ ግን ስል ሊቢያ እና አሸባሪ ቡድኑ ስለተሰገሰገባቸው አካባቢዎች መረጃዎችን ለማግኘት ሰፊ ጊዜ ያስፈልጋታል” ብለዋል።“ግብፅ ከሊቢያ ጋር በምትጋራው ድንበር የመጣ አይ ኤስ ድንበሯን አቋርጦ እንዳይገባ ትስጋለች፤ ኢትዮጵያ ዘንድ ግን ያ ስጋት የለም” ነው ያሉት ባለሙያዋ።ሌላው ኢትዮጵያ ወታደራዊ እርምጃ ብትወስድ አያዋጣትም የሚባለው የአይ ኤስ ሁኔታ መሆኑንን የሚገልጹት ዶክተር ምፅላል፥ “አሸባሪ ቡድኑ በትክክል የሰፈረበትን ቦታ መለየት አይቻልም፤ ያለ መረጃ የአየር ላይ ጥቃት መውሰድ ብትጀምር ደግሞ ለንፁሃን ሞት ምክንያት ሆኖ ከሊቢያም ጋር ሊያጣላና ወደማያልቅ ጦርነት ሊመራት ይችላል” ባይ ናቸው።የኢትዮጵያ ወታደራዊ እርምጃ መውሰድ በአንድ በኩል የአይ ኤስን ፍላጎት እንደማሳካትም ይቆጠራል ነው የሚሉት የወታደራዊ ባለሙያዋ።አይ ኤስ የራሱን የጦርነት ስትራቴጂ የሚከተል በመሆኑም ኢትዮጵያ ሳታስብበት በእርሱ ስትራቴጂ ብትገባ ውጤቱ ሽንፈት እንደሚሆንም ግምታቸውን አስቀምጠዋል።ከዚህ ሁሉ በላይ ግን ለበቀል ተብሎ የሚወሰድ እርምጃ ዘላቂ መፍትሄ አለመሆኑንና ምናልባትም አሻበሪ ቡድኑን በሌላ እኩይ ተግባር ማነሳሳት እንዳይሆን ሊታሰብበት እንደሚገባ ዶክተር ምፅላል አፅንኦት ሰጥተውታል።ለጊዜያዊ መፍትሄ ተብለው የሚወሰዱ የበቀል እርምጃዎች በሊቢያም ሆነ በሌሎች ሀገራት ለሚኖሩ ኢትዮጵያዊያን ስደተኞች ሌላ የከፋ ችግር ሊፈጥር እንደሚችልም አብራርተዋል።“በእርግጥም በ10 ሺዎች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን ሊቢያን ጨምሮ ሰላም ባጡና ባልተረጋጉ ሃገራት ስለሚገኙም እርምጃው እነሱንም በሌላ የሽብር ተግባር ማስፈጀት እንዳይሆን ያሰጋል” ነው ያሉት።ከዚህ ውጪ ግን ኢትዮጵያ መውሰድ ስለምትችላቸው አማራጮች መኖራቸውን ዶክተር ምፅላል ጠቁመዋል።የመጀመሪያው የሊቢያ መንግስት በሀገሪቱ ሽብርተኝነትን ለመዋጋት የሚያደርገውን ጥረት ማገዝ ነው።“በሶሪያና በኢራቅው እየተወሰደ ያለውን አይነት እርምጃ በሊቢያ እንዲወሰድ የሃገሪቱን መንግስት ጥሪ እንዲያቀርብ ከማግባባት አንስቶ የመንግስታቱ ድርጅት አሸባሪ ቡድኑ ላይ እርምጃ እንዲወሰድ የውሳኔ ሃሳብ እንዲያመነጭና እንዲያፀድቅ መጠየቅ እንደምትችልም ገልፀዋል።“ያኔም የዜጎቻችንን ደም ከመበቀል በላይ ሽብርተኝነት የሚያስከትለውን ጉዳት መቀነስ ይቻላል” ብለዋል የወታደራዊ ሳይንስ ባለሙያዋ ዶክተር ምፅላል ክፍለኢየሱስ።(ኤፍ.ቢ.ሲ)