ለንግዱ ኅብረተሰብ የተዘጋጀ የሥነ ምግባር መመርያ ይፋ ሆነ
የንግድ ኅብረተሰቡ ሊመራበትና ሊተገብረው ይገባል የተባለው ‹‹የኢትዮጵያ ቢዝነስ ተቋማት ሞዴል ሥነ ምግባር መመርያ›› ተዘጋጅቶ ለንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤቶች ተሠራጨ፡፡ መንግሥት ይህ መመርያ ተግባራዊ እንዲሆን ፍላጎቱ እንደሆነ ተገልጿል፡፡በኢትዮጵያ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት ተዘጋጅቶ የካቲት 2 ቀን 2007 ዓ.ም. ፕሬዚዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ በተገኙበት የተመረቀውን ይህንን መመርያ፣ ሁሉም የንግድ ኅብረተሰብ አባላት እንዲጠቀሙበት ጥሪ ተላልፏል፡፡በአማርኛና በእንግሊዝኛ ቋንቋዎችና በሁለት ዘርፎች ተከፋፍሎ የተዘጋጀው መመርያ አንደኛው ለማኑፋክቸሪንግ ዘርፍና ሁለተኛው ደግሞ ለአገልግሎት ዘርፍ ይውላል፡፡ መመርያው የተዘጋጀበት ዋና ዓላማ የአገሪቱ ኢኮኖሚ ከዓለም አቀፍ ገበያ ጋር ትስስር ያመጣ መሆኑን ግምት ውስጥ በማስገባት በራሱ በንግዱ ኅብረተሰቡ የሚተገበር የሥነ ምግባር መመርያ ማውጣቱ አስፈላጊ በመሆኑ እንደሆነ፣ የኢትዮጵያ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት ፕሬዚዳንት አቶ ሰለሞን አፈወርቅ ገልጸዋል፡፡‹‹መረጃዎች እንደሚያመለክቱት ሙስና (በመንግሥትና በግል ተቋማት ውስጥ ያለ) በአገሪቱ ውስጥ ካሉ ማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ችግሮች ዋነኛው እንደሆነ ሊታወቅ ችሏል፤›› የሚለው ከመመርያው ጋር የተሰናዳው ጽሑፍ እንዲህ ዓይነት ክስተቶች መኖራቸው ደግሞ መመርያው እንዲዘጋጅ የየራሳቸው አስተዋጽኦ ማበርከታቸውን በመግለጽ ሰፋ ያለ ትንታኔ ይሰጣል፡፡‹‹መመርያው የሚሠራና የሚነግድ የግል ዘርፍ ባለቤት መብቱን አሳልፎ የሚያሰጠው አንዳችም ሥጋት እንዳይኖርና በራሱ የሚተማመን ማኅበረሰብ እንዲፈጠር ያስችላል፤›› ያሉት አቶ ሰለሞን፣ በሥነ ምግባር የታነፀ የንግድ አሠራር ሁሉንም ወገን እንደሚጠቅም በማሳሰብ የመመርያውን ጠቀሜታ አብራርተዋል፡፡መመርያው በንግድ ምክር ቤቱ በራስ አነሳሽነት የተዘጋጀ ሲሆን፣ የግሉ ዘርፍ ለአገራዊ ዕድገት የማይተካ ሚናውን ለመጫወት ከትርፍ የዘለለ ለማኅበረሰቡና ለአካባቢው ሊኖረው የሚገባውን ተጠያቂነትና ኃላፊነቶችን ለማጠናከር የሚረዳ መሆኑንም የአቶ ሰለሞን ገለጻ ያስረዳል፡፡ሁለቱም መመርያዎች በአራት ክፍሎች የተደራጁ ናቸው፡፡ በተለይ ሥነ ምግባርን የሚተነትነው ሦስተኛው ክፍል አንድ የቢዝነስ ተቋም በተለያየ ደረጃና መንገድ ከሚያገኛቸው ስምንት አካላት ጋር ሊኖረው ስለሚገባ ኃላፊነትና ተጠያቂነት ስለተሞላበት ግንኙነት ዓለም አቀፍ ተሞክሮዎችን የሚተነትን ነው፡፡ ከስምንቱም አካላት ጋር ስለሚኖረው ግንኙነትና ግንኙነቱ ምን መምሰል እንደሚኖርበት መመርያው አቅጣጫ ይሰጣል፡፡ አንድ ቢዝነስ ተቋም በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ሊያገናኛቸው ይችላሉ ተብለው የተለዩት ስምንቱ አካላት ደንበኞች፣ የድርጅቶች ባለቤቶች፣ ሠራተኞች፣ አቅራቢዎች፣ ተወዳዳሪዎች፣ ኅብረተሰቡ፣ ተፈጥሮና መንግሥት ናቸው፡፡ለምሳሌ ለአምራቾች በተዘጋጀው የሥነ ምግባር መመርያ አንድ አክሲዮን ኩባንያ ለአክሲዮን ባለድርሻዎች መረጃ የማግኘት መብት እንዳላቸውና በሕጉ መሠረትም ይህ ፍላጎታቸው ሊሟላላቸው እንደሚገባ ያስገነዝባል፡፡ የሥነ ምግባር መመርያው ተቋማቱ ከሠራተኞቻቸው ጋር ሊኖራቸው ስለሚገባው ግንኙነት ብሎ ካስቀመጣቸው ነጥቦች ውስጥ አንዱ፣ በሕግ የተቀመጠን ዝቅተኛ የደመወዝ መጠን ተግባራዊ ማድረግና ለሠራተኞቻቸው ተመጣጣኝ ደመወዝ መክፈል የሚለው ይገኝበታል፡፡ያልተገባ ጥቅምን ለመከላከል፣ ያልተገባ የንግድ ውድድር ውስጥ ላለመግባትና ለመሳሰሉት እንደ እንከን የሚታዩ ጉዳዮች መደረግ ይገባቸዋል የተባሉ ዝርዝር ነጥቦች በዚሁ መመርያ ውስጥ ተካትተዋል፡፡በዕለቱ ፕሮግራም ላይ በክብር እንግድነት የተገኙት ፕሬዚዳንት ዶ/ር ሙላቱ፣ ‹‹የትኛውም ሙያ የራሱ የሆነ ሥነ ምግባር እንዳለው አስታውሰው፣ በተለይም የቢዝነስ ዘርፍ በርካታ ፍላጎቶችና ስሜቶች የሚንፀባረቁበት በመሆኑ የቢዝነስ ሥነ ምግባር ጉዳይ ሁሉንም ባለድርሻ አካላት የሚመለከት ነው፤›› ብለዋል፡፡አንድ የቢዝነስ ተቋም ከደንበኞቹ፣ ከሠራተኞቹ፣ ከባለአሲዮኖቹ፣ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በሥራው አጋጣሚ ከሚገናኛቸው ተቋማት፣ ከመንግሥትና ከሌሎች ባለድርሻ አካላት ጋር ሊኖር የሚገባው ግንኙነት ሕጋዊ መሠረት ያለውና በሥነ ምግባር መርህ የተደገፈ ሊሆን ስለሚገባ፣ ይህንን ለማድረግ መመርያው አጋዥ መሆኑን ፕሬዚዳንቱ ጠቁመዋል፡፡በሥነ ምግባር ያልታነፀ ሥራ ለተወሰነ ጊዜ አትራፊ ቢሆን እንኳ መጨረሻው ውድቀት መሆኑን በማስገንዘብ፣ ‹‹በዕለቱ የቀረበው መመርያ የንግዱ ኅብረተሰብ እንደየሥራ ባህሪያቸው በመተርጎም ሥራ ላይ እንደሚያውሉት ይጠበቃል፤›› ብለዋል፡፡ ‹‹መንግሥት ሕግና ሥርዓትን ለማስከበር በሚያደርገው እንቅስቃሴ ቅድሚያ የሚሰጠው ነገር ቢኖር፣ በሥነ ምግባር የታነፀ የንግድ ኅብረተሰብ እንዲፈጠር ድጋፍ ማድረግ ነው፤›› ያሉት ፕሬዚዳንቱና በዕለቱ በዝግጅት ላይ የተገኙትም ከዚሁ የመንግሥት መሠረታዊ አቋም በመነሳት መሆኑን ተናግረዋል፡፡ይህ መመርያ በፈቃደኝነት ላይ ተመሥርቶ ተግባራዊ የሚደረግ ነው፡፡ የንግዱ ኅብረተሰብ አባላት እነዚህን የሥነ ምግባር መመርያዎች ማክበራቸውን በተመለከተ የማስፈጸምና የመቆጣጠር ሥልጣን ንግድ ምክር ቤቱ የሌለው መሆኑ ይነገራል፡፡ ነገር ግን ይህንን መመርያ እንዲተገብሩ የማሳመን ሥራ ይሠራል ተብሏል፡፡ፕሬዚዳንት ዶ/ር ሙላቱ ግን ንግድ ምክር ቤቱ ይህንን መመርያ ማዘጋጀቱ የሚበረታታ መሆኑን ገልጸው፣ ንግድ ምክር ቤቱ መመርያው ሥራ ላይ መዋሉን የራሱ ጉዳይ አድርጎ መከታተልና የአፈጻጸሙ አካል እንዲሆን የመንግሥት ፍላጎት መሆኑን ተናግረዋል፡፡ በሁሉም ክልሎች ያሉ የንግዱ ኅብረተሰብ አባላት ይህንን መመርያ ተመርኩዘው እንዲሠሩ ለማድረግ፣ የኢትዮጵያ ንግድና ዘርፍ ማኅበራት ምክር ቤት በአባልነት ያቀፋቸው አሥራ ስምንቱ የንግድና ዘርፍ ማኅበራት ተወካዮች የመመርያዎቹን ቅጂ ከፕሬዚዳንት ዶ/ር ሙላቱ ተሾመ እጅ ተቀብለዋል፡፡