﻿የሀገር አቋራጭ ድራማዊ ትዕይንት
አንዳንዶች በሕይወት ይመስ ሉታል፤ አባጣ ጎርባጣ በሚበዛው ውድድር። ሌሎች ደግሞ በአትሌቲክስ ስፖርት ከባድና አስቸጋሪ በማለት ይገልጹታል የሀገር አቋራጭ ውድድርን። ውድድሩ፤ ወጥነት በሌለው መስክ፤ በርካታ የሚተጣጠፉ መስመሮችን እየተከተሉ፣ በጭቃ፣ በአቧራ፣ በረግረጋማ፣ በትናንሽ ጉብታዎችና ኮረብታማ ስፍራዎች ላይ መሮጥንም ይጠይቃል። በዝናባማ፣ በበረ ዷማ፣ በከፍተኛ ሙቀትና ጉም በሸፈነው የአየር ሁኔታም ኪሎሜትሮችን ማቋረጥ በእርግጥም ከባድ ጽናትን ይጠይቃል። በመሆኑም የትኛውም አትሌት ሊሳተ ፍበት አይችልም። እጅግ ከባድ እና ፈታኝ ከሚባሉ እልህ አስጨራሽ የአትሌቲክስ ውድድሮች መካከል በቅድሚያ የሚጠ ቀሰው ሀገር አቋራጭ ጥንካሬን ይጠይቃል። የምሥራቅ አፍሪካዎቹ ጎረቤታሞች ኢትዮጵያ እና ኬንያ ግን በዚህ ውድድር የተካኑ አትሌቶች ባለቤቶች በመሆናቸው የውድድሩን ክብር በተደጋጋሚ የግላቸው አድርገዋል። 43 ዓመታትን በተሻገረው የዓለም ሀገር አቋራጭ ሻምፒዮና ታሪክ በርካታ ክስተ ቶችም ታይተዋል። ከእነዚህ ውድድሮች መካከልም እአአ በ2007 በሞምባሳ የተካሄደው ውድድር ይጠቀሳል። በዚህ
ውድድር ላይ የታየው ድራማዊ ትዕይንትም እስካሁን የሚታወስ ነው። ዓለምአቀፉ የአትሌቲክስ ፌዴሬሽኖች ማህበርም በመጪው ቅዳሜ በዴንማርክ የሚካሄደውን ውድድር አስመልክቶ በድረገጹ ላይ ሁኔታውን በተንቀሳቃሽ ምስል ደግፎ አስታውሷል። በዚህ ውድድር በመንገስ ቅድሚያውን የያዘው ኢትዮጵያዊው አትሌት ቀነኒሳ በቀለ ነው። አምስት የወርቅና አንድ የብር ሜዳሊያዎችን የግሉ በማድረግም ባለክብረወሰን ነው። እአአ በ2004 በብራሰልስ በተካሄደው ሻምፒዮና ኢትዮጵያዊውያኑ አትሌቶች ቀነኒሳ በቀለ፣ገብረእግዚአብሔር ገብረማርያም እና ስለሺ ስህን በሰከንዶች ልዩነት ተቀዳድመው ከአንድ እስከ ሦስት ያለውን ደረጃ የወሰዱበት ውድድር እስካሁንም እጅግ ስኬታማ ሆኖ ይጠቀሳል። ይህ አትሌት በሀገር አቋራጭ ውድድሮች መሳተፍ የጀመረው በወጣትነት ዕድሜው ሲሆን፤ በወጣቶች ዘርፍ በሚካሄደው አጭር ርቀትም ሆነ በአዋቂዎች ምድብ በሚካሄደው ረጅም ርቀት ተስተካካይ ያልተገኘለትን ስኬት አጣጥሟል። እአአ በ2001 በብር
ሜዳሊያ በተቀላቀለው የውድድር ዓውድ ላይም ከስድስት ዓመታት በላይ ተሳትፎ በአሸናፊነት አጠናቋል። በኬንያ ሞምባሳ በተካሄደው ውድድር ግን ንጉሱ ዳግም ድሉን ሊጨብጥ አልተቻለውም። ይህ የሆነው በርቀቱ እጅግ ስኬታማ በሆኑት ኬንያውያንም አልነበረም። ድራማዊ በሆነው ክስተት አሸናፊነቱን አሳልፎ ለጎረቤት ሀገር በመስ ጠቱና ርቀቱንም ለማጠናቀቅ ባለመቻሉ እንጂ። በጎልፍ ሜዳ ላይ በተዘጋጀው ውድድር፤ ቀነኒሳ እንደተለመደው በርቀቱ አመዛኙን ክፍል በመሪነት ሲሸፍን ነበር የቆየው። የሀገሩ ልጆች እና አሰልጣኞቹ ብቻም ሳይሆን ውድድሩን ለመከታተል በስፍራው የተገኙ ሁሉ የአሸናፊነት ግምት ወደ ርቀቱ ንጉስ አጋድሎም ነበር። ርቀቱን ከግማሽ በላይ ከተጓዘ በኃላ ግን የቀነኒሳ አሯሯጥ እንደ አጀማመሩ ፍጥነት የተሞላበት እንዳልሆነ ታየ። ይህንን አጋጣሚ የተጠቀመው ኤርትራዊው የጎዳና ላይ አትሌት ዘረሰናይ ታደሰም ኃይል በመጨመር በመካከላቸው ያለውን ርቀት ለማጥበብ ሙከራ ማድረጉን ተያያዘው። ሲያስከትለው የነበረው አትሌት እንደቀረበው የታወቀው ቀነኒሳም በድጋሚ ርቀቱን ለማስፋት የቻለውን ያህል ጥረት አድርጓል። ውድድሩን ለመመልከት ከቦታው የተገኙት ደጋፊዎችም የሁለቱ አትሌቶች ትንቅንቅ ስቧቸው አብረዋቸው በመሮጥም ጭምር ሞራል ሲሰጧቸው ቆዩ። ኤርትራዊው ዘረሰናይም ቀነኒሳን በመቅደም በመካከላቸው ያለውን ልዩነት ለማስፋት ፍጥነቱን ጨመረ። የበላይነቱ የተያዘበት ቀነኒሳም ቀዳሚነቱን ለማስመለስ የነበረውን ኃይል መጠቀሙ አትሌቶቹ ከርቀቱ የመጨረሻ መስመር ላይ የደረሱ የሚመስል አኳኋን ነበረው። ጥረቱ የተሳካለት ቀነኒሳ በድጋሚ ቀዳሚነቱን አስመለሰ። በመካከላቸው ያለው ርቀት በድጋሚ መስፋትም የርቀቱ ክብር ከኢትዮጵያዊው አትሌት እንደማያልፍ ለማረጋገጥ የሚያስችል ነበር። ከ29ኛ
ደቂቃ በኋላም በድጋሚ መሪ የነበረው ቀነኒሳ ፍጥነቱ እየቀነሰ በመምጣቱ ልዩነታቸው ከመጥበብ አልፎ ዘረሰናይ ለመቅደም ቻለ። ይህንን ዕድል ዳግመኛ ማበላሸት ያልፈለገው ኤርትራዊው የግማሽ ማራቶን አትሌት ቀነኒሳን በቀደመበት ቅጽበት ወደኋላው እየተገላመጠ በከፍተኛ ኃይል ወደፊት መስፈንጠሩን ተያያዘው። በቀነኒሳ እና በአትሌቱ መካከል ያለው ርቀት ልዩነቱን ስላሰፋው ሊከተለው እንጂ ሊደርስበት አልቻለም ነበር። በቻለው ፍጥነት ሁለተኛ ደረጃን ይዞ ለማጠናቀቅ የነበረው ጥረትም በተመሳሳይ ሊሳካ ባለመ ቻሉ ስኬታማው አትሌት ውድድሩን ለማቋረጥ ተገደደ። ይህ ውድድር 800 ሜትር ሲቀረው ራሱን ከተወዳዳሪነት ውጪ ያደረገውን ኢትዮጵያ አትሌት ንግስናውን ለሌላኛው አትሌት ያስረከበበት ሆነ። ይሁን እንጂ በሞቃታማው የአየር ሁኔታ ያን ያህል ፉክክር ይደረጋል በሚል የጠበቀ ባይኖርም በመም ላይ የሚካሄድ ውድድር እስኪመስል ድረስ የሁለቱ አትሌቶች ፉክክር ከአትሌቲክስ ወዳጆች ልቦና የሚሰረዝ አይደለም። ታሪክም ውድድሩ ተወዳጅና ተናፋቂ እንዲሆን ያደረገውን አትሌት በወርቅ ቀለም ከትቧል፤ይህ ውድድር ሲመጣም ቀነኒሳና ገድሎቹ ይዘከራሉ።አዲስ ዘመን መጋቢት 19/2011በብርሃን ፋይሳ