ጀሞ – ኮሮና ያላሰጋው  የጎዳና ገበያ
ዛሬም የጀሞ አንድና አካባቢው በትርምስ ደምቋል። ይህ ስፍራ ሁሌም የሰዎች ግርግር አያጣውም። እግረኞችና ገበያተኞች በየቀኑ በውጣ ውረድ አጅበውት ይውላል። ያለማጋነን የመንገዱ ዳርቻ ‹‹ጠጠር ቢጥሉ አይታይም›› ይሉት ዓይነት ነው። ቦታው የትራንስፖርት መነሻና መድረሻ መሆኑ ደግሞ በየቀኑ በርካቶች አካባቢውን እንዲያጨናንቁት ምክንያት ሆኗል።
ምሽት ነው፤ የሥራ ቆይታ ተጠናቆ ሠራተኞች የሚመለሱበት ጊዜ ነው። በዚህ ሰዓት አብዛኞች ወደቤታቸው ለመግባት ይጣደፋሉ። እንዲህ በሆነ ጊዜ ከታክሲና ከአውቶቡስ የሚወርዱ በርካቶች ከመንገዱ ዳርቻ ከሚቆሙ የጎዳና ነጋዴዎች ጋር ለመቀላቀል አፍታ አይፈጅባቸውም። 
ነጋዴዎቹ ጠዋት ማታ የሚያጨናንቁት ጠባቡ የእግረኞች ጎዳና ሁሌም ከግርግር ቦዝኖ አያውቅም። መንገዱን አለፍ ብሎ በቅርበት የሚገኘው ዋናው የገበያ ስፍራም ሸቀጦችን ደርድረው መላወሻ ከሚያሳጡ ነጋዴዎች ጋር ተዳምሮ የሰዎችን ቁጥር አበራክቷል።
ነገሩ ዛሬም ጀሞና አካባቢው ስለኮሮና ቫይረስ የሰማ እንደማይመስል መስካሪ ነው። አሁንም በርካቶች እርስ በርስ እየተጋፉ ያልፋሉ። ጥቂት የማይባሉ እናቶች ሕፃናት ልጆቻቸውን እየጎተቱ በገበያው መሀል ያቋርጣሉ። አንዳንድ ወጣቶች እየተላፉ፣ እየታገሉ እግረኞችን ታከው ይሮጣሉ። ምሽቱ ቀን እንደመሰለ ነው። ውሎውን ደርቶና ደምቆ የሚታየው ስፍራ የጨለማው ጊዜ አላገደውም። 
በመንገዱ ጠርዝ የተቀመጡ የጉልት ሴቶች የወጪ ወራጁን ገበያ ሽተው ያንጋጥጣሉ። በእጆቻቸው የሚሸጡትን ያንጠለጠሉ ተዘዋዋሪ ነጋዴዎችም የሚገዛቸውን ፍለጋ ከወዲያ ወዲህ ይዞራሉ። አብዛኞቹ የአፍ መከለያ ጭምብል አላደረጉም።
ከመንገዱ ዳርቻ ተቀምጣ እሸት በቆሎ የምትጠብሰውን ሴት ጠጋ ብዬ ስለኮሮና ቫይረስ ስጋት ጠየቅኋት ። ሀረገወይን ሞገስ ትባላለች። ዓመታትን በንግድ ሥራ ያሳለፈችበትን የጀሞ አንድ አካባቢ ዛሬም አልተወችውም። ወይዘሮዋ በኢመደበኛ ንግድ የቤት ዕቃዎችን ስትሸጥ ቆይታለች። የኮሮና ቫይረስ ከተከሰተ ወዲህ ግን የነበራትን ሱቅ ዘግታና ዕቃዎቹን በኪሳራ ሸጣ በጎዳና ንግድ ልትሰማራ ተገዳለች።
ሀረገወይን የአራት ልጆች እናት ነች። ሥራ ውላ ወደቤቷ ስትመለስ ለቤተሰቦቿ ጤንነት አብዝታ ትጨነቃለች። ሥራው ከበርካታ ደንበኞች ጋር ያገናኛታል። በየጊዜው የምትቀበለው ሳንቲምና ብርም ለበሽታው እንደሚያጋልጣት ታውቃለች። ለዚህ መከላከያ የሚሆን ውሃና ሳሙና፣ አልያም ሳኒታይዘር ተጠቅማ አታውቅም። ከወጪ ወራጁ በቅርበት የመገናኘት አጋጣሚው ቢኖራትም እንደነገሩ አፏ ላይ ጣል ያደረገችው ቆሸሽ ያለ ጭምብል ከአገጯ ስር እንደተወሸቀ ይውላል። 
ወይዘሮዋ ስለኮሮና ቫይረስ ገዳይነት ጠንቅቃ ታውቃለች። የምታየው ጥንቃቄ አልባ ግንኙነትም በእጅጉ ያሰጋታል። እሷ ግን ቤት ተቀምጦ ከመዋል ያገኘችውን ሰርታ ለልጆቿ ዳቦ መግዛትን ትመርጣለች። 
አሁንም ገበያው መሀል እገኛለሁ። ከጎኔ እየገፉኝ የሚያልፉ መንገደኞች ተበራክተዋል። እምብዛም ሳልርቅ ዓይኖቼን አንድ ወጣት ላይ አነጣጠርኩ። ስሙን ዳኛቸው ቸሬ ሲል አስተዋወቀኝ። የመንገድ ላይ ነጋዴ ከሆነ ጥቂት ጊዜያትን አስቆጥሯል።
ዳኛቸው ለመሸጥ ከመሬት የዘረጋውን አልጋ ልብስና አንሶላዎች እያመቻቸ ደንበኞችን ይጣራል። አፉ ላይ የመከለያ ጭንብልም ሆነ ሌላ መከላከያ ጨርቅ አላደረገም። ለሚቀርቡት ገዢዎች ዋጋ እየተናገረ ለማስማማት ይሞክራል። 
ሰሞኑን የኮሮና ቫይረስን ለመከላከል ፖሊሶች ቁጥጥር ማድረጋቸውን አስታውሼ በሽታው ምን ያህል እንደሚያሰጋው ጠየኩት። ወዲያው ዳኛቸው ፊት ላይ የተለየ ግዴለሽነት ያነበብኩ መሰለኝ። ይህን ባስተውል ደግሜ ጥያቄውን አነሳሁለት። የሰጠኝ ምላሽ የጠበኩት አልነበረም። እሱ እንደሚለው ዕጣ ፈንታው በኮሮና መሞት ከሆነ የተጻፈለትን አያመልጥም። ከዚህ ባሻገር ግን በየቀኑ ስለበሽታው እያሰቡ መጨነቅና መጠንቀቅ ተገቢ መሰሎ አይታየውም።
የምሽት ገበያው ትርምስ ቀጥሏል። የሰዓቱን መግፋት ያስተዋሉ ጥቂቶች የዘረጉትን እየሰበሰቡ ለመሄድ ተዘጋጅተዋል። ይህን ያስተዋሉ አንዳንዶች ደግሞ በተለቀቀው ቦታ ለመተካት መጠጋጋት ጀምረዋል። ከመንገዱ ዳርቻ ከተደረደሩት የገበያው ሱቆች መሀል የልጆች ልብስ ለመግዛት ሲነጋገሩ ያገኘኋቸውን እናትና ልጅ ጠጋ አልኳቸው። እናት በለበሱት ነጠላ አፋቸውን ሸፍነዋል። ወጣቱ ልጃቸው ደግሞ የአፍ መሸፈኛ ጭምብሉን በአግባቡ ተጠቅሟል።
ሁለቱንም ሰላም ብዬ የተለመደውን ጥያቄ አስከተልኩ። ወይዘሮ ጽጌ አየሁ በቅርብ ጊዜ በሰሙት የኮሮና ቫይረስ ተጠቂዎች ቁጥር ማሻቀብ ስጋት ገብቷቸዋል። በተለይ ጀሞን መሰል ስፍራዎች ለእንዲህ ዓይነቱ ስርጭት መነሻ እንደሚሆኑ ያውቃሉ። አንዳንዴ ወደገበያ ብቅ ባሉ ጊዜም በርካቶች በግዴለሽነት እንደሚጓዙ አስተውለዋል። የአንድ ወገን ጥንቃቄ ብቻ ጥቅም እንደሌለው የሚናገሩት ወይዘሮዋ ሁሉም የበኩሉን ኃላፊነት መወጣት እንዳለበት ጭምር ይመክራሉ።
ወጣት ኤርሚያሰ ተገኝም የእሳቸውን ሀሳብ ይጋራል። ኤርሚያስ እንደሚለው የጀሞ ገበያና አካባቢው ‹‹ኮሮና የለም›› የተባለ ያህል ሲተራመስ መዋሉ በእጅጉ የሚያሳስብ ነው። ይህ ስፍራ በተለያዩ ሚዲያዎች ብዙ የተባለለት ቢሆንም አሁንም በጥንቃቄ አልባ ትርምሱ ‹‹ጆሮ ዳባ ልበስ›› ማለቱን ቀጥሏል። እንዲህ መሆኑ በርካታ ወገኖችን ዋጋ ያስከፍላልና ‹‹ሁላችንም ግዴታችን እንወጣ›› ሲል መልዕክቱን ያደርሳል።
አዲስ ዘመን ግንቦት 8/2012መልካምስራ አፈወርቅ