የጠለምት ሕዝብ የልማት ጥያቄ እንዴት ይሟላ?
“ወረዳው የመንገድ መሰረተ ልማት እጥረት ያለበት ከመሆኑ ጋር ተያይዞ፤ እናቶች ለወሊድ ወደ ጤና ጣቢያ የሚሄዱት በቃሬዛ ላይ በሰው ሸክም ነው። ገበሬው ምርቱን አምርቶ ወደ ገበያ የሚያቀርበው በጋማ ከብት አልያም በትከሻው ተሸክሞ ረጅም ርቀት በመጓዝ ነው። የወረዳው አመራር እንደልቡ ከቦታ ቦታ ተንቀሳቅሶ የመንግሥትን መመሪያ ለማስፈጸምም ሆነ ልማት ለማካሄድ አይችልም። 
በሌላ በኩልም የወረዳዋ ሥራ አጥ ወጣቶችን አደራጅቶ የተፈጥሮ ሀብታቸው በሆነው የአሸዋ ምርት ሥራ ላይ ለማሰማራት ወረዳው እቅድ ቢይዝም ያለው የመሰረተ ልማት በተለይም የመንገድ ችግር ሥራው ከእቅድ ፈቅ እንዳይል አድርጎታል። 
ይህንን የወረዳውንና የህብረተሰቡን ችግር ይፈታል ተብሎ በጉጉት ሲጠበቅ የነበረ 120 ኪሎ ሜትር የሚሸፍን የገጠር መንገድ ፕሮጀክት በ 2008 ዓ.ም ቢጀመርም፤ በአራት ዓመት ውስጥ ዘጠኝ ኪሎ ሜትር የቆረጣ ሥራ ብቻ እንደተሰራ ተጠቁሟል፤ በዚህ ምክንያት ደግሞ ህብረተሰቡ ከችግሩ ጋር ዓመታትን እንዲቆጥር ሆኗል። 
ይህ የመንገድ ፕሮጀክት መጓተት ደግሞ በአማራ ክልል ሰሜን ጎንደር ዞን የጠለምት ወረዳ ነዋሪዎችን ከማስከፋቱም በላይ የወረዳው ምክር ቤት ከህብረተሰቡ ጋር ተወያይቶና ተማምኖ ወደ ሥራ ለመግባት የተለያዩ እቅዶችን ሲያቀርብ፤ ተቀባይነትና እምነትን እያጣ ስለመሆኑ የወረዳው ምክትል አስተዳዳሪ ይናገራሉ። 
ምክትል ዋና አስተዳዳሪው አቶ መርሻ ወረታ እንደሚሉት ፤ በወረዳው ከአዲምረት ግልቤና አገጣ፣ መረው ፣መሸሃ 120 ኪሎ ሜትር የሚሸፍነው የጠጠር መንገድ ፕሮጀክት የተጀመረው በ 2008 ዓ.ም ግንቦት ወር ላይ ሲሆን፤ ወጪውም በአማራ ክልል መንገድና ትራንስፖርት ቢሮ የሚሸፈን ነበር፤ የፕሮጀክቱን ግንባታ የሚያከናውነው ደግሞ የአማራ መንገድ ሥራዎች ድርጅት ነው። 
ፕሮጀክቱ በአምስት ዓመት ውስጥ ይጠናቀቃል ተብሎ ወደ ሥራ ቢገባም ባለፉት አራት ዓመታት ከአዲምረት ግልቤና ዘጠኝ ኪሎ ሜትር የቆረጣ ሥራና ከመሸሃ ወደ መረው የተወሰነ ሥራ ከመጀመሩ ውጭ ምንም ሥራ እንዳልተሰራ ምክትል ዋና አስተዳዳሪው ይናገራሉ። 
ለሥራው መቋረጥ ዋናው ምክንያት ደግሞ ከአዲምረት ግልቤና ዘጠኝ ኪሎ ሜትር መንገድ የፌዴራል መንገዶች ባለስልጣን በአስፓልት ደረጃ ለመስራት ውል መውሰዱ ነው። የክልሉ መንግሥትም ዘጠኙ ኪሎ ሜትር በፌዴራሉ መንግሥት ከተሸፈነ ክልሉ ተጨማሪ ወጪ ማውጣት የለበትም፤ የፌዴራሉ መንግሥት ሰርቶ ሲጨርስ ፕሮጀክቱን እንቀጥላለን በማለት በ 2011 ዓ.ም እንዳቋረጡ ያስረዳሉ። 
አቶ ማስረሻ የክልሉ መንግሥትም ፕሮጀክቱን አቋርጦ እወጣለሁ ሲል ህብረተሰቡ የፌዴራሉ መንግሥት የሚሰራውን ዘጠኝ ኪሎ ሜትር አልፋችሁ ፕሮጀክቱን ቀጥሉ፤ አሊያም በመሸሃ በኩል ወደ መረው ጀምሩ እንጂ ማሽን አታወጡም፤ አይንቀሳቀስም በሚል ሃሳብ ማቅረባቸውን ይናገራሉ። 
የክልሉ መንግሥትም ዘጠኙን ኪሎ ሜትር ዘሎ ፕሮጀክቱን ለመጀመር ሌላ ተለዋጭ መንገድ ስለሌለ በተያዘው በጀት ዓመት የፌዴራሉ መንግሥት ዘጠኙን ኪሎ ሜትር የአስፓልት መንገድ ሥራ ይስራና በ 2013 ዓ.ም ሥራውን እንቀጥላለን የሚል ሃሳብ ቀርቦ ከማህበረሰቡ ጋር የነበረው መካረር እረግቦ ተቋራጩ ማሽኖቹን ይዞ ከፕሮጀክቱ መውጣቱን ተናግረዋል። 
እርሳቸውም የፌዴራሉ መንግሥት ከአድርቃይ ጠለምት 67 ኪሎ ሜትር የሚሸፍነውን የአስፓልት መንገድ በመስራት ላይ መሆኑን ጠቁመው፤ ከአዲምረት ግልቤና ዘጠኝ ኪሎ ሜትር ከምትሸፍነው መንገድ ለመድረስ ግን ገና ከ25 ኪሎ ሜትር በላይ ይቀራል። እስካሁንም ዘጠኙ ኪሎ ሜትርም አልተጀመረም ብለዋል። 
ይህ ማለት እንደሚታወቀው በአገሪቱ ከግንቦት መጨረሻ እስከ መስከረም መጨረሻ ክረምት በመሆኑ፤ በፌዴራሉ መንግሥት የሚሰራው የአስፓልት መንገድ በሚቀጥለው ዓመት አዲምረት ሊደርስ ስለማይችል፤ የቆመው የመንገድ ፕሮጀክት ዘጠኙን ኪሎ ሜትር ዘሎ ወይም ከመሸሃ ወደ መረው ይጀመር በሚል ማህበረሰቡ ግፊት እያደረገ ይገኛል። ካለው የማህበረሰቡ የልብ ትርታ አንጻር በሚቀጥለው ዓመት ፕሮጀክቱ ወደ ሥራ ካልገባ በወረዳው ከባድ ችግር ሊገጥም እንደሚችልም ምክትል አስተዳዳሪው ተናግረዋል። 
በሌላ በኩል መንገዱ በመዘግየቱ ማህበረሰቡ ለማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ለጤና ቀውስ ተዳርጓል ፤ ከአዲምረት ግልቤና ዘጠኝ ኪሎ ሜትር የሚሸፍን የቆረጣ ሥራ ሲሰራ ለ 252 አርሶ አደሮች የመሬት ካሳ 46 ሚሊዮን 514 ሺ 712 ብር እንዲሁም ለ142 አርሶ አደሮች የቤት፣ የአትክልትና የደን ካሳ 16 ሚሊዮን 717ሺ 82 ብር በድምሩ 63 ሚሊዮን 231 ሺ 794 ብር የትራንስፖርት ቢሮው ባለመክፈሉ ማህበረሰቡ ለድህነት ተዳርጓል ይላሉ አቶ መርሻ። 
ይህም ማህበረሰቡን ለልማት ያለውን ተነሳሽነት ቀንሶታል፤የልማት ሥራዎች ይሰሩ በሚባልበት ጊዜም መንግሥትን ተጠራጣሪ እንዲሆን አድርጓል ብለዋል። 
አቶ ማስረሻ መንገዱ ተሰርቶ ህብረተሰቡ አይደለም ከልማቱ ተጠቃሚ ሊሆን ቀርቶ ፕሮጀክቱ ሲሰራ ለደረሰበት ጉዳት ካሳ ባለመከፈሉ፤ አርሶ አደሩ ሰርቶ እራሱን ለማስተዳደር አቅቶት እጁን ለእርዳታ እየዘረጋ እንደሚገኝ ይናገራሉ፤ የካሳ ክፍያ ሳይፈጸምላቸው ሶስት የበጀት አመት በማለፉም የወረዳውን አስተዳደር ችግራችንን ካልፈታችሁ አትመሩንም ወደሚል ተቃውሞ መግባታቸውን ተናግረዋል። 
የወረዳው አስተዳደርም ከአርሶ አደሩ በኩል የሚነሳው ጥያቄ እየገፋ በመምጣቱ፤ ተገቢውን የካሳ ክፍያ የሚያገኙ አርሶ አደሮችን መረጃ አጣርቶና ሰነዱን አደራጅቶ እስከ ክልሉ ርዕሰ መስተዳድር ጽህፈት ቤት ድረስ ቢያስገባም፤ እስካሁን የተሰጠ ምላሽ እንደሌለ ተናግረዋል። 
የአማራ ክልል መንገድና ትራንስፖርት ቢሮ ኃላፊ አቶ ደሳለኝ ወዳጄ ስለጉዳዩ ተጠይቀው፤ ከአድርቃይ ደጃች ሜዳ ግልቤና ድረስ ያለው የፌዴራል መንገዶች ባለስልጣን የአስፓልት መንገድ ፕሮጀክት አካል ሲሆን፤ ከአዲምረት እስከ ግልቤና የሚሸፍነው ዘጠኝ ኪሎ ሜትሩ ተራራ በመሆኑ ከፍተኛ ወጪ ይጠይቃል፤ ስለዚህ በፌዴራል መንግሥት ወጪ እንዲሰራ መግባባት ላይ ስለተደረሰ ለዚህ መንገድ ተይዞ የነበረው በጀት ወደ ሌላ አስቸኳይ የመንገድ ጥያቄ ወዳለበት ወረዳዎች ሊዞር እንደቻለ አስረድተዋል። 
ከግልቤና አገጣ፣ መረው ፣መሸሃ ያለው መንገድ ዲዛይን እንዳለውና ሊሰራ በዕቅድ እንደተያዘ ጠቁመው፤ አሁን ባለው ሁኔታ ሌሎች አንገብጋቢ የመንገድ ጥያቄ ያላቸው ወረዳዎች ስላሉ ቅድሚያ ማግኘት ያለባቸው እንዲያገኙ እየተደረገ ነው፤ የተቋረጠው ፕሮጀክትም በቀጣይ ይሰራል ብለዋል። 
አቶ ደሳለኝ የአርሶ አደሮችን ካሳ በተመለከተ ቢሮው ከተቋቋመበት ደንብና አዋጅ አንጻር የመንገድ ፕሮጀክቶችን እንዲሰራ እንጂ ካሳ እንዲከፍል የሚያስገድደው ህግ እንደሌለ ጠቁመው፤ ቢሮው የገጠር መንገዶችን ሲሰራ ወረዳው ከይገባኛልና ከሶስተኛ ወገን እዳ ነጻ አድርጎ እንደሚያቀርብ ተናግረዋል። ነገር ግን የይገባኛልና የሶስተኛ ወገን ጥያቄ ከመጣ ፕሮጀክቱን ትቶ እንደሚወጣና ቅድመ ሁኔታዎችን ባሟሉ ወረዳዎች ላይ ልማቱን እንደሚያዞር ገልጸዋል። 
ስለዚህ የአርሶ አደሮች የካሳ ጥያቄ የሚመለከተው ወረዳውን እንጂ ቢሮውን አይደለም ያሉት አቶ ደሳለኝ፤ ቅድመ ሁኔታዎችን የማመቻቸት ሥራም ሆነ የአርሶ አደሮቹ የካስ ክፍያን ወረዳው ሊመልስ ይገባል ብለዋል።
አዲስ ዘመን ግንቦት 26/2012ሶሎሞን በየነ