 “ለህብረት ሥራ ማህበራት ትኩረት አልተሰጠም” 
  በኢትዮጵያ የህብረት ስራ ማህበራት ታሪክ 50 ዓመታትን ያስቆጠረ ቢሆንም ማህበራቱ በስርአት ተደራጅተው፤ በፖሊሲ ታቅፈው ሥራ ከጀመሩ ከሁለት አስርት ዓመታት በላይ አልሆናቸውም፡፡ በአሁኑ ሰዓት የግብርና ምርቶች ላይ እሴት በመጨመርና ወደ ውጪ በመላክ ለአገሪቷ ገቢ ያስገባሉ፡፡ ምርጥ 10 ከሆኑት ቡና ላኪዎች ውስጥ አብዛኞቹ የህብረት ሥራ ማህበራት ናቸው፡፡ ነገር ግን የሚጠበቅባቸውን ያህል እየሰሩ አይደለም ይባላል፡፡ በሌላ በኩል ለማህበራቱ ተገቢው ትኩረት አልተሰጠም የሚል ቅሬታ ይሰነዘራል፡፡ የአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ ማህሌት ኪዳነወልድ፤ የፌደራል ህብረት ሥራ ማህበር ኤጀንሲ ዋና ዳይሬክተር አቶ ኡስማን ሱሩርን በማህበራቱ እንቅስቃሴ፣ችግሮችና የወደፊት ትልሞች ዙሪያ አነጋግራቸዋለች፡፡  የማህበራቱ አላማ ምንድን ነው?እንግዲህ ማህበራት ለአርሶ አደሩ፣ ለአርብቶ አደሩ፣ እንዲሁም ለዝቅተኛው ማህበረሰብ ትልቅ ጠቀሜታ አላቸው፡፡ የግብይት ሰንሰለቱን በማሳጠር፣ አርሶ አደሩ ላመረተው ምርት ተመጣጣኝ ዋጋ እንዲያገኝ፣ በገጠር የፋይናንስ ስርአት ቅርፅ እንዲይዝ… በአጠቃላይ የአንድ አገር ኢኮኖሚ እድገት ዘላቂ እንዲሆን ከተፈለገ፣ የማህበራቱ ሚና በተለይም በግብርናው ዘርፍ መተኪያ የለሽ ነው፡፡ አጠቃላይ እንቅስቃሴያችሁ ምን ይመስላል?እንግዲህ በአጠቃላይ ማህበራቱ ከ15.8 ቢ. ብር በላይ ካፒታል አላቸው፡፡ ከ802ሺ በላይ ለሚሆኑ ዜጎችም የስራ እድል ፈጥረዋል፡፡ በተለይም የግብርና ምርቶች ላይ እሴት በመጨመርና ወደ ውጪ በመላክ ለአገሪቷ ገቢ ያስገባሉ፡፡ በተለይ በቡናና ሰሊጥ ምርቶች፡፡ ምርጥ 10 ከሆኑት ቡና ላኪዎች ውስጥ አብዛኞቹ የህብረት ሥራ ማህበራት ናቸው፡፡ ከዚያም በላይ መንግስት ፖሊሲና ስትራቴጂዎችን በመቅረፅ ሚናቸውን በማያሻማ መልኩ አስቀምጧል፡፡ እንግዲህ ይህን ያልኩት ጠቀሜታቸውን በአጭሩ ለማሳየት ነው፡፡ ሆኖም የሚጠበቅባቸውን ያህል እየሰሩ አይደለም፡፡ በርካታ ቀሪ ነገሮች አሉ፡፡ በፖሊሲው ላይ እንደተቀመጠው ከሆነ፣ አሁን የምናየው ውጤት በቂም ብቁም አይደለም፡፡ ትልቅ የአመለካከት ችግር አለ፡- በአመራሩ፣ በተደራጀው ክፍል፣ በአደራጁ… በሁሉም በኩል፡፡ አንዳንዱ ማህበራቱን የደርግ ሶሻሊስት ስርአት ማስፈፀሚያ አድርጎ የማሰብ፣ የደሃ መሰብሰቢያ እንዲሁም ከእድርና ከእቁብ የተለየ ተቋም አድርጎ ያለማየት ችግሮች አሉ፡፡ ይህ ችግር ማህበራቱ ማግኘት ያለባቸውን ድጋፍ እንዳያገኙ እያደረገ ነው፡፡ የመሰረተ ልማት አቅርቦት ችግር አለባቸው፡፡ መጋዘን የላቸውም፡፡ መስሪያ ቦታ፣ ቢሮ የለም፡፡ ይህንን ማቅረብ ያለበት አካልም የዝግጅት ችግር አለበት፡፡ ፖሊሲው አንድ ሆኖ፣ ከክልል ክልል አፈፃፀሙ ይለያያል፡፡ ወደ ዞንና ወረዳ ስትወርጂ ደግሞ ችግሩ እጅግ የከፋ ነው፡፡ ሌላው ነገር ብድር ነው፡፡ በቂ ብድር የለም፤ የብድር ጉዳይ ትልቅ ማነቆ ነው፡፡ ማህበራቱ ብድር የሚያገኙበት ማእቀፍ የለም፡፡ ስለሆነም ለአገሪቱ ኢኮኖሚ ማበርከት ያለባቸውን አስተዋፅኦ አላበረከቱም፡፡ በተጨማሪም ብዙዎቹ ማህበራት በኮሚቴ እንጂ በባለሙያ አይመሩም፡፡ ምርቱ ተወዳዳሪ ቢያደርጋቸውም ወደ ተግባር የሚቀይር ባለሙያ ያስፈልጋቸዋል፡፡ እንግዲህ ፖሊሲውን በማስፈፀም የመሰረተ ልማት ችግርን ለመፍታት እየሰራን ነው፡፡ ፋይናንስ አካባቢ ግን ገና መታየት አለበት፡፡ አማራጮች ሊቀመጡ ይገባል፡፡ መንግሥት ለዘርፉ ተገቢውን ትኩረት አልሰጠም እያሉኝ ነው?መንግሥት በፖሊሲ ማእቀፍ ያስቀመጠው አቅጣጫ፣ የሰጠው ትኩረት አለ፡፡ ትኩረት ስንል ከፌደራል እስከ ክልል ነው፡፡ እንግዲህ መንግስት ስንል፤ ክልል፣ ዞን፣ ወረዳ፣ ቀበሌ እያለ ይወርዳል፡፡ ያው ትኩረት አሰጣጡ ከክልል ክልል ይለያያል፡፡ ትኩረቱ በእርግጥ በቂ አይደለም፡፡ እንደውም ወደ ታች ከክልል ወረዳ እያለ ሲወርድ… ጭራሽ የለም ማለት ይቻላል፡፡ አንዳንዱ ክልል የህብረት ስራ ጉዳይን የመጨረሻ አጀንዳው ያደርገዋል፡፡ እንግዲህ በGTP2 የተሻለ ነገር ለማየት ተስፋ እናደርጋለን፡፡ በተለይ የአዲስ አበባ አስተዳደር ከማህበር አገልግሎትና ብዛት እንዲሁም ከተማዋ ዋና የገበያ ማእከል ከመሆኗ አንፃር፣ ለማህበራት የሰጠው ትኩረት እጅግ አናሳ ነው፡፡ ብዙ ጊዜ ማህበራቱ ከዘይትና ስኳር ስርጭት ጋር በተያያዘ በረጅም ሰልፍና አንዳንዴም የለም በማለት ነው የሚታወቁት …? ህብረት ስራ ማህበራት በዋናነት የሚደራጁት ለዘይት፣ ስኳርና ዱቄት ብቻ አይደለም፡፡ በርካታ ምርቶችን ያቀርባሉ፤ በተለይ ግብርናው ላይ፡፡ ምንድነው --- መንግስት በድጎማ የሚያቀርባቸው እነዚህ ምርቶች ላይ የአቅርቦትና የፍላጎት ያለመጣጣም ችግር አለ፡፡ ስለሆነም አነስተኛ ገቢ ላለው ህብረተሰብ በተመጣጣኝ ዋጋ በማህበራት በኩል ያቀርባል፡፡ በመዲናዋ ከ130 የሚበልጡ ማህበራት አሉ፡፡ ከእነዚህ ውስጥ ከ30 በማያንሱት ላይ ኪራይ ሰብሳቢነት ሊታይ ይችላል፡፡ በጓሮ በር እያወጡ የሚሸጡ መኖራቸው አይካድም፤ተከታተለንም እርምጃ እየወሰድን ነው፡፡ ነገር ግን በጅምላ መጥላትና መንግስት ለራሱ ጥቅም ያደራጃቸው ተቋማት አድርጎ ማየቱ ተገቢ አይደለም፡፡ ይህንን ነው እንግዲህ ቅድም የአመለካከት ችግር አለ ያልኩሽ፡፡ የማህበራቱ መልካም ስራ አብሮ መነሳት አለበት፡፡ ለምሳሌ አዲስ አበባ ፒያሳ፣ ማህበራቱ አንድ ኪሎ የቁርጥ ስጋን ከ80-90 ብር ይሸጣሉ፡፡ ሌላ ቦታ ከ180-200 ብር ሲሸጥ እያየን ነው፡፡ 1 ኪሎ ሽንኩርት ከ6-7 ብር ይሸጣሉ፡፡ በሌላው ገበያ 12 እና 14 ብር እየተሸጠ ነው፡፡ ማህበራቱ ከ30 እስከ 120 በመቶ የዋጋ ልዩነት አላቸው፡፡ እንግዲህ ማህበራቱ ባለፈው ዓመት 4.5 ቢ. ብር ምርት ሸጠዋል፡፡ ከ30 እስከ 120 በመቶ የዋጋ ልዩነት አላቸው ካልን፣ በአማካይ ወስደን በ60 ብናበዛው እንኳን ብዙ ሚሊዮን ብሮች ተጠቃሚ ኪስ ገብቷል ማለት ነው፡፡ ይህ ደግሞ የሀብት ክፍፍሉን ፍትሃዊ ያደርገዋል፡፡ ወደተለያዩ የውጭ አገራት በመሄድ ተሞክሮ ወስዳችኋል፤ ተሞክሮው ምን ይመስላል?እነ ጃፓን፣ ኦስትሪያ፣ ታይላንድ፣ ማሌዢያና አውሮፓ… ለህብረት ስራ ማህበራት የድጋፍ ማእቀፎች አሏቸው፡፡ የፋይናንስ ችግርን ለመፍታት የተለየ ባንክ ፣ የተለየ የፖሊሲ ማእቀፍ አላቸው፡፡ ለምሳሌ ደቡብ ኮሪያ ሦስት አይነት ባንክ አላት፡- ንግድ ባንክ፣ ህብረት ስራ ባንክና ፖሊሲ ባንክ ናቸው፡፡ የትኛውም ማህበር የገንዘብ እጥረት ሲገጥመው ቢዝነስ ፕላን አቅርቦ ብድር ያገኛል፡፡ የሚሰራበት ቦታ ይሰጠዋል፡፡ ግብር ነፃ ነው፡፡ ሌላም ሌላም፡፡ በእኛ ሀገር አንዳንዱ አዋጁ ላይ አለ፤ ነገር ግን አተገባበር ላይ ችግር አለ፡፡ አንዳንድ አዋጆችም ማሻሻያ እንዲደረግባቸው እየጠየቅን ነው፡፡ ማህበራቱ የዜጎቻቸውን ፍትሃዊ ተጠቃሚነት የሚያረጋግጡ መሆን አለባቸው፡፡ መንግስታት ሲቀያየሩ የኢኮኖሚ እድገትን የሚያስቀጥሉ ሊሆኑ ይገባል፡፡ከ5 እና 6 ዓመታት በፊት አውሮፓና አሜሪካ የፋይናንስ ችግር ሲገጥማቸው ማህበራት ግን ሳይነኩ ወጥተዋል፡፡ ጃፓን ግብርናዋ የሚመራው በህብረት ስራ ነው፡፡ ሰሞኑን ያዘጋጀነው ኤግዚቢሽንና ባዛር ከነሱ በወሰድነው ተሞክሮ፣ የገበያ ትስስርን ለመፍጠር ያለመ ነው፡፡ በሌሎች አገራት ማህበራት በ50 እና 60ሺ ካሬ ላይ ያረፈ ትልልቅ የገበያ ማዕከላትም አሏቸው፡፡ እንግዲህ ቅድም 13.3 ሚ. ዜጎች የማህበራት አባል ናቸው ብዬሻለሁ፤ ይህንን ቁጥር በ5 ቤተሰብ እንኳን ብናበዛው እያወራን ያለነው ስለ 60ሚ. ህዝብ ነው፡፡ ስለዚህ ኃላፊነታቸውን እንዲወጡ ከተፈለገ የአመለካከት ችግሮች ተቀይረው የሚገባቸውን ትኩረት ሊያገኙ ይገባል፡፡ በእርግጥ ማስተዋወቁ ላይ እኛ ዘንድም ክፍተት አለ፡፡ በቀጣይ የምንሰራበት ይሆናል፡፡ በአሁኑ ወቅት ስንት የህብረት ሥራ ማህበራት አሉ?ከ71 ሺህ በላይ መሰረታዊ የህብረት ስራ ማህበራት፣ ከ353 ሺህ በላይ የህብረት ስራ ዩኒየኖች አሉ፡፡ በኢትዮጵያ ከ13.3 ሚ. በላይ ዜጎች የህብረት ስራ ማህበራት አባል ናቸው፡፡