እንስትነቷን የተካደችው ሴት
እኤአ
በ1991 ትውልዷ በደቡብ አፍሪካ ሊምፖፖ ግዛት ውስጥ በምትገኝ አነስተኛ መንደር ውስጥ ነው። በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ በሚገኙት ቤተሰቦቿ ውስጥ አራተኛ ልጅ በመሆን ይህቺን አለም ተቀላቀለች። በገጠራማው የትውልድ ቀዬዋ አብዛኛውን የልጅነት ጊዜዋን ከተፈጥሮ ጋር ብቻዋን በማውጋት የማሳለፍ ልምድ ነበራት። ካስተር ሰሜንያ፤ ብዙዎች ከማያውቁት ከትንሿ መንደር የተገኘችው ይህቺ እንስት ዛሬ ሯሷን ብቻም ሳይሆን ያፈራትን አካባቢም ጭምር ማስተዋወቅ ችላለች። በ800
ሜትር ሩጫ በወጣትነቷ የሰራችው ታሪክ ከዓለም ህዝብ መወድስ እንዲቀርብላት ያስገደደም ነበር። እንስቷ በተለይ ደግሞ በሁለት ኦሎምፒኮች ላይ በርቀቱ አሸንፋ ባለድል መሆኗ ከፍ ያለ ቦታና አክብሮትን ለማግኘት ያስቻላት እንደሆነ ይነገራል። የዓለማችን ትልቁ መድረክ በሚባለው በኦሎምፒክ ከባለድልነቷ ገድል ባሻገር በዓለም ሻምፒዮና ላይ ለሶስት ጊዜያት በርቀቱ ማሸነፏ ስሟን በጀግኖች ሰገነት ላይ ከፍ ብሎ እንዲጻፍ ያደረገ ነበር። ደቡብ አፍሪካዊቷ ካስተር ሰሜንያ በተመሳሳይ በሌሎች የውድድር መድረኮች ላይ የምታስመዘግበው ድል ከፍተኛ አድናቆትና ተወዳጅነት ለመጎናጸፍ አስችሏታል። ከትንሿ
መንደር መገኘቷ ከትልቁ ዓለም የዝና ማማ ላይ ከመውጣት እንዳላገዳት የምትናገረው አትሌቷ፤ ወደ አትሌቲክሱ እንዴት እንደገባች ስትናገር አጋጣሚው ለብዙዎች ግርምትን ይፈጥራል። ሴሜንያ እንደምትለው፤ ወደ ስፖርት ህይወት የገባሁት በትምህርት ቤት ውስጥ ነው። በዚያ አዘወትር የነበረው ግን አትሌቲክስ አልነበረም። እግር ኳስን እንጂ፤ እጫወት የነበረው ደግሞ ከወንዶች ጋር ነበር። በእግር ኳስ የነበረኝ እንቅስቃሴ ደግሞ ዛሬ ባለ ድል ያደረገኝን የአትሌቲክስ ስፖርት አቅሜን እንዳውቅ አስችሎኛል። ካስተር
ሴሜኒያ ትቀጥላለች፤ ከጓደኞቼ ጋር ኳስ በምንጫወትበት ወቅት ፈጣን ሩጫ አሳይ ነበር። አሯሯጤ በእጅጉ አስደናቂ ስለነበር አቅጣጫዬን እንድቀይር በዙሪያዬ በሚገኙ ጓደኞቼ አስተያየት ተሰጠኝ። እኔም ሃሳቡን በመቀበል ወደ ሩጫው አዘነበልኩ። አጋጣሚውም እጣ ፈንታዬን እንዲወለድና እንዳውቀው አደረገኝ። በሃገር አቀፍ ውድድሮች የመሳተፍ እድሉም ተከተለ። ድልም አብሮ መጣ፤ ወደ አለም ዓቀፍ መድረኮች ተሳትፎ ተሻገረ። ስትልም ትናንትን ታስታውሳለች። ካስተር
ሰሜንያ ባለድል ለመሆኗ ምስጢሩ ያለመታከት ያደረገችው ጥረት መሆኗን ትናገራለች። የሚወዷትና የሚያደንቋት “ኮብራ” በሚል ቅጽል ስም ይጠሯታል። ለተወዳዳሪዎቿ በእጅጉ አደገኛና ፈታኝ መሆኗ ይሄንኑ ስያሜ እንዲሰጣት አድርጓል። ምክንያቱም የትም ይሁን የት ከሮጠች ማሸነፏ አይቀርምና፤ የካስተር ሴሜኒያ የርቀቱ ንግስትነት አነጋጋሪ ሆና ከመቅረቧ በላይ ጾታዋን መሰረት ያደረጉ ጥያቄዎች በተደጋጋሚ ይነሳሉ። የተፈጥሮ ልግስና ሆነና ተባእታዊ የሰውነት አቋም ያላት አትሌቷ እንደ ሴት መቆጠር እንደሌለባት ሙገት ሲገጥማት ለመታዘብ ተችሏል። አንዳንዶች የእርሷን ድል የለም “የወንድ ሆርሞን” ከፍ ባለ ሁኔታ እንዳላት በመግለጽ ድሏን ሲያራክሱ ይደመጣሉ። በእንስቷ
ላይ የሚነሳው ይህ አይነቱ አስተያየት በመገናኛ ብዙሃን ዘንድ አትሌቷን እንድትብጠለጠል ያደረገም ነበር። የጉዳዩ ትኩረት ከፍ ማለትም በዓለም አቀፉ የአትሌቲክስ ፌዴሬሽን በኩልም ቅቡልነት ያገኘ መሆኑ ነበር። ፌደሬሽኑ ‘ቴስቶስትሮን’ ለሴት ሯጮች ከፍተኛ ጉልበት ስለሚሆን ይህ ሆርሞን በከፍተኛ መጠን ያላቸው እንደ ሰሜንያ ያሉ ሴት ሯጮች በውድድር ፍትሃዊ ያልሆነ ብልጫ ያሳያሉ። በመሆኑም በሴት ሯጮች የቴስቶስትሮን መጠን በመድኃኒት መገደብ አለበት በማለት የተፈጥሮን ህግ ለመሻር ሙግት ገጥሟል። የመገናኛ
ብዙሃንንም ሆነ የዓለም አቀፉን አትሌቲክስ ፌዴሬሽን አካሄድ በእጅጉ አምርራ የተቸችው አትሌቷ እስከ ፍርድ ቤት በመጓዝ ሙግት አድርጋለች። ህጉን ተገቢነት እንደሌለው ተከራክራለች። ሰሜንያም “ይህ ህግ እንደ ተፈጥሮዬ እንዳልሆን የሚያደርግ ነው” በማለት ነበር ጉዳዩን ወደ ዓለም አቀፉ የስፖርት የግልግል ዳኝነት ተቋም የወሰደችው፤ ቀደም ሲልም መሮጥ የምትፈልገው ምንም ምንም ሳይባል ተፈጥሮ እንደሰጣት፤ እንደማንነቷ እንደተፈጥሮዋ እንደሆነ ተናግራ ነበር። የግልግል ዳኝነቱ ተቋም ግን ከሰሞኑ ሙግቷን ከጥቅም ውጪ የሚያደርገውን ውሳኔ አስተላልፏል። ፍርድ
ቤቱ ክሱን ውድቅ ስላደረገው እንደ ሰሜንያ ያሉና ከ400 ሜትር ጀምሮ እስከ ማይል የሚሮጡ ሴቶች በህጉ መሠረት በመድኃኒት የወንድ ሆርሞን ማለትም ‘ቴስቶስትሮን’ መጠናቸውን ለመቀነስ ወይም የሚሮጡበትን መጠን ለመቀየር የሚያስገድድ ነው። በአትሌቲክሱ ብዙ ርቀት የመጓዝ አቅም ያላት የ28 ዓመቷ ሴሜኒያ “ለአስር ዓመታት ያህል ዓለም አቀፉ የአትሌቲክስ ፌደሬሽን ፍጥነቴን ሊገታ ሞክሯል። ይህ ግን እንዲያውም ጠንካራ አደረገኝ” በማለት የአሁኑ የፍርድ ውሳኔም ወደ ኋላ እንደማያስቀራት ትናግራለች። ዳግም ከዚህ ፍርድ በላይ ከፍ ብላ የደቡብ አፍሪካ እንዲሁም ለዓለም ወጣት ሴቶችና ሯጮች ምሳሌ እንደምትሆንም አስታውቃለች። የስፖርት
ግልግል ዳኝነት ፍርድ ቤቱ የዓለም አቀፉ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ውሳኔ አድሏዊነት ያለው ነው ቢባልም ተቋሙ ውሳኔውን ግን አስፈላጊ፤ ምክንያታዊና ሚዛናዊ ሲል ገልጾታል። ለሌሎች ሴት ሯጮች ውድድሮች ፍትሃዊ እንዲሆኑ ከማድረግ አንፃርም ውሳኔው አስፈላጊ እንደሆነም አስረግጧል። በፍርድ ቤቱ የተሰጠው ውሳኔ ለእርሷና ለአድናቂዎቿ በእጅጉ ያሳዘነና የተፈጥሮን ልግስና በእጅጉ የካደ መሆኑን በስፋት እንዲነገር ያደረገ ውሳኔ ሆኖ አልፏል።አዲስ ዘመን ሚያዚያ 30/2011