ከ1.8 ቢሊዮን ብር በላይ ግብር ያልከፈሉ ነጋዴዎች የ2.5 ቢሊዮን ብር ቅጣትና ወለድ ተነሳላቸው
እስከ ሰኔ 30 ፍሬ ግብራቸውን ካልከፈሉ የተነሳው ቅጣት ይፀናባቸዋልየአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ካቢኔ ለዓመታት የሚፈለግባቸውን ከ1.8 ቢሊዮን ብር በላይ ፍሬ ግብር መክፈል ባልቻሉ 8,140 የከተማዋ ግብር ከፋዮች ላይ የተጣለው የ2.5 ቢሊዮን ብር የግብር ወለድና መቀጫ እንዲነሳ መወሰኑን፣ የአዲስ አበባ ገቢዎች ባለሥልጣን ይፋ አደረገ፡፡ የአዲስ አበባ ገቢዎች ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር አቶ ሺሰማ ገብረ ሥላሴ ሰኞ ኅዳር 1 ቀን 2012 ዓ.ም. በጽሕፈት ቤታቸው በሰጡት መግለጫ እንዳስታወቁት፣ የከተማው ካቢኔ ባለው የአስተዳደር ወሰን ሥልጣን መሠረት በውሳኔው ተጠቃሚ ያደረጋቸው ግብር ከፋዮች እስከ መጪው ሰኔ 30 ቀን 2012 ዓ.ም. ድረስ የሚፈለግባቸውን ፍሬ ግብር ከከፈሉ የቅጣትና የወለድ ዕዳ ይነሳላቸዋል፡፡ ለዚህም ምክንያቱ 1.475 ቢሊዮን ብር ግብር ሳይከፈል በመቆየቱ የተጣለ ቅጣት ሲሆን፣ 1.2 ቢሊዮን ብር ገደማ ደግሞ ሳይከፈል በቆየው ግብር ዕዳ ላይ ሲታሰብ የቆየ ወለድ ነው፡፡ በከተማው ካቢኔ ውሳኔ መሠረት በአጠቃላይ ከ2.5 ቢሊዮን ብር ያላነሰ መቀጫና ወለድ እንዲነሳ ይደረጋል፡፡ይህ ውሳኔ የተላለፈው በአንድ በኩል የታክስ አስተዳደርና መዋቅራዊ ችግሮች በግብር ከፋዮች ላይ ያሳደሯቸው ተፅዕኖዎች ታይተው፣ በሌላ በኩል ግብር ከፋዮችም ከሕገወጥነት ተግባር እየታቀቡ ወደ መደበኛው የታክስ ሥርዓት እንዲገቡ ለማገዝ፣ እንዲሁ የታክስ ዕዳን ለማስከፈል ሲባል የግብር ከፋዩን ንብረትና ሀብት በሐራጅ መሸጥን ተቀዳሚ አማራጭ በማድረግ ነጋዴዎቹን ከማሳደድ ይልቅ፣ በዚህ መንገድ የሚጠበቅባቸው የግብር ዕዳ እንዲከፍሉ ለማገዝ ውሳኔው መተላለፉን አቶ ሺሰማ አስታውቀዋል፡፡ በመሆኑም ውሳኔው የሚመለከታቸው ከተባሉት ውስጥ ከዚህ ቀደም ዕዳቸውን ለመክፈል ባለመቻላቸው ከታክስ አስተዳደሩ ጋር በተደረገ የድርድር ስምምነት ቅድመ ክፍያ በመክፈል ላይ የሚገኙ፣ በገቡት ውል መሠረት በየጊዜው ለመክፈል የተስማሙትን መጠን መክፈል ያልቻሉ፣ የመጨረሻ የግብር ውሳኔ ደርሷቸው ለተቋሙ፣ ለከተማ አስተዳደሩ፣ እንዲሁም ለፍርድ ቤት ጉዳያቸውን ያቀረቡ፣ የግብር ውሳኔ ማስታወቂያ ወጥቶባቸው አድራሻቸውን በመለወጣቸው፣ በእስር፣ በሕመም ወይም በሌሎች ምክንያቶች የግብር ማስታወቂያ መውሰድ ያልቻሉና በፍርድ ቤት እየተከራከሩ የሚገኙ ታሳቢ መደረጋቸውን ዋና ዳይሬክተሩ አብራርተዋል፡፡ በፍርድ ቤት በጀመሩት ክርክር መቀጠል የሚፈልጉ መብታቸው ይከበርላቸዋል ያሉት አቶ ሺሰማ፣ እነዚህ ከስምንት ሺሕ በላይ ግብር ከፋዮች ቅጣትና ወለድ ተነሳላቸው እንጂ የሚጠበቅባቸው ከ1.8 ቢሊዮን ብር በላይ ፍሬ ግብር እንደማይነሳና እስከ ሰኔ መጨረሻ ድረስም በሚያመቻቸው መንገድ መክፈል እንደሚጠበቅባቸው አስታውቀዋል፡፡ በድርድር ቅድመ ክፍያ እየከፈሉ የሚገኙ ከ23 ሺሕ በላይ ግብር ከፋዮች በከተማዋ እንደሚገኙ ያስታወሱት ኃላፊው፣ ስምንት ሺሕ ግብር ከፋዮች ከተቀመጡባቸው ቅድመ ሁኔታዎች ውስጥ በአንድ ጊዜ ወይም በሚችሉት መጠንና በየጊዜው የመክፈል ዕድል ተሰጥቷቸዋል፡፡ ይሁን እንጂ ከሰኔ 30 ቀን 2011 ዓ.ም. በኋላ ባልከፈሉት መጠን ላይ ብቻ ወለድና ቅጣቱ ታስቦ ከፍሬ ግብሩ ጋር ተደምሮ እንዲከፍሉ ይደረጋል ብለዋል፡፡ አስተዳደሩ ይህንን ያደረገው ግብር ከፋዩ መንግሥት ሁሌም ምሕረት እንደሚያደርግላቸው እንዲያስቡ ተፈልጎ ሳይሆን፣ በአስተዳደሩም በኩል የነበሩ ችግሮች የፈጠሯቸው ጫናዎችን ለመጋራት በመፈለግ እንደሆነ፣ የወለድና የቅጣት ምሕረቱ በከተማዋ የታክስ ገቢ ላይ ምንም ተፅዕኖ እንደማያሳድር በመረጋገጡ፣ እንዲሁም ሕጋዊ ነጋዴዎችን ለማበረታታት ታስቦ የተላለፈ ውሳኔ ነው ብለዋል፡፡ በወቅቱ የግብር ዕዳን ባለማስታወቅና ባለመክፈል የሚመጣ ተጠያቂነትን ለመሸሽ፣ በተለይም መዝገብ መያዝ የሚጠበቅባቸውና የተጨማሪ እሴት ታክስ ከተጠቃሚዎች ሰብስበው ለመንግሥት ገቢ የማድረግ ግዴታ የተጣለባቸው በርካታ ነጋዴዎች አቅመ ደካሞች በሆኑ ነዋሪዎች ስም፣ በጎዳና ተዳዳሪዎችና ቋሚ አድራሻቸው በማይታወቁ ግለሰቦች ፈቃድ እያወጡ ከመደበኛው የንግድ ሥርዓት በመውጣት ወደ ኢመደበኛው ወይም ሕገወጥ ንግድ ሲገቡ መታየታቸውን አቶ ሺሰማ አስታውቀዋል፡፡ እንዲህ ያሉትን አካሄዶች ለማስቀረት፣ ግብር ከፋዩም ያሉበትን ጫናዎች ለመቀነስና ሕጋዊ ሆኖ ከሥራው ሳይፈናቀል እንዲቀጥል ለማገዝ ከሚደረጉ ድጋፎች መካከል የታክስ ወለድና መቀጫን አሳማኝ በሆነ ምክንያት ለማንሳት፣ አከፋፈሉንም ለነጋዴው በሚያመች መንገድ ለማስኬድ መወሰኑን አስገንዝበዋል፡፡  በጥር 2011 ዓ.ም. 7,700 የከተማዋ ግብር ከፋዮች የወንጀል ተጠያቂነትን ጨምሮ ከ2003 ዓ.ም. ጀምሮ የተከማቸ የታክስ ዕዳቸው እንዲነሳላቸው የከተማው ካቢኔ ውሳኔ ማስተላለፉን መዘገባችን ይታወሳል፡፡ 