ፀረ-ሰብል ተምች ከደቡብ ወደሌሎች አካባቢዎች እየተዛመተ ነዉ
በደቡብ ክልል የተለያዩ አካባቢዎች ለመጀመሪያ ጊዜ የተከሰተዉ ፀረ ሰብል ተምች ወደሌሎች የኢትዮጵያ አካባቢዎች እየተዛመተ መሆኑን የግብርናና ተፈጥሮ ሃብት ሚኒስቴር በጉዳዩ ዙሪያ ያወጣዉ መግለጫ አመለከተ፡፡የተምች ወረርሽኙ በደቡብ ክልል በሁሉም ዞኖች በሚባል ደረጃ መከሰቱን መግለጫዉ አስታዉሶ  በአሁኑ ወቅት ስርጭቱ ወደ ኦሮሚያ፡ ምስራቅና ምእራብ አማራ፡ ጋምቤላ እና ቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልሎች መስፋቱንም ጠቁሟል፡፡በአጭር ጊዜ ዉስጥ ወደተለያዩ ክልሎች የተስፋፋዉ ይህ ተምች  በ35  ወረዳዎች በ146 ሺ ሄክታር  መሬት ላይ በተዘሩ የተለያዩ የሰብል ዝርያዎች ላይ ጉዳት እያደረሰ መሆኑ ታዉቋል፡፡ፀረ ሰብል ተምቹ የሚያደርሰዉን ጉዳት ለመከላከል ክልሎች የተቀናጀ ጥረት ማድረግ እንደሚገባቸዉም ተመልክቷል፡፡ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ የተምች ስርጭቱን ለመከላከል እስካሁን ባደረገዉ ጥረት ከመቶ ሺ ሊትር በላይ ፀረ ተባይ ኬሚካል እንዲሰራጭ ማድረጉንም መግለጫዉ አስገንዝቧል፡፡ከዚህም በተጨማሪ ባህላዊ የፀረ ተባይ መከላከያ ዘዴዎችን በመጠቀም ፀረ ሰብል ተምቹ የስርጭት አድማሱን እንዳያሰፋ መከላከል እንደሚገባ ተመልክቷል፡፡ይህ ፀረ ሰብል ተምች መነሻው ደቡብ አሜሪካ (ብራዚልና አርጀንቲና) እና ካርቢያን (መዕከላዊ አሜሪካ) ነው፡፡ ከአሜሪካ ወደ አፍሪካ የገባበት መንገድ በግልፅ ባይታወቅም ወደ አህጉራችን በገቡ እፅዋት ችግኞች /Imported plants/ አማካይነት ሳይሆን እንዳልቀረ መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡እንዲሁም ለእንቅስቃሴ ምቹ የነፋስ ሁኔታ ካለ አትላንቲክ ውቂያኖስን በማቋረጥ ወደ ምዕራብ አፍሪካ ገብቶ ሊሆን እንደሚችል መላምት አለ፡፡ በአህጉራችን በ2016 እ.አ መጨረሻ አካባቢ ለመጀመሪያ ጊዜ በናይጀሪያ፣ሳወቶሚ፣ ቤኒን እና ቶጎ የበቆሎ ሰብል ላይ ጉዳት እያደረሰ መሆኑን ሪፖርት ተደርጓል፡፡ ተባዩ ስርጭቱን በማስፋት በደቡብ አፍሪካ፣ዝምባቤ፣ዛንቢያ፣ማላዊ ፤ሞዛንቢክ፣ ናምቢያ፣ ቦትስዋና፤ ዲሞክራቲክ ኮንጎ ፣ሌሴቶ፣ ታንዛኒያ በመሳሰሉ ሀገራት በ2017 እ.አ መጀመሪያ አካባቢ መከሰቱ ተረጋግጧል፡፡
በሀገራችን በ2009 ዓ.ም  በደቡብ ብሔር ብሔረሰቦች ክልል የተከሰተ ሲሆን በአሁኑ ወቅት በደቡብ ክልል በ3 ዞኖች (ሸካ፣ ቤንች ማጂና ከፋ) በ8 ወረዳዎች በ95 ቀበሌዎች በ1287.35 ሄክታር በላይ የበቆሎ ማሳ ላይ ተከስቶ ጉዳት እያደረሰ ይገኛል፡፡ ፀረ ሰብል ተምቹ የንፋሱን አቅጣጫ ተከትሉ ከፍተኛ የመብረር አቅም ያለው ነዉ፡፡