የሰብዕና ዝንፈት ለአገርም ለራስም ውድቀት
በ2011 ዓ.ም ለመጀመሪያ ዓመት ተማሪዎች የሚጀመሩ የትምህርት ዓይነቶች ተለይተው ተግባራዊ ሲሆኑ ተማሪዎች ታሪክን ከማወቅና ሰብዕናን ከመገንባት በላይም ብስለትን ለማምጣት የማይተካ ሚና ይኖረዋል። ይሁንና መሰራት ያለባቸው ብዙ ተግባራት እንዳሉ ምሁራን ይናገራሉ። የሳይንስና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስትር ዴኤታ ዶክተር ሳሙኤል ክፍሌ
የፍኖተ ካርታ ጥናቱን ባቀረቡበት ወቅት እንደተናገሩት፤ ዩኒቨርሲቲ የሚገቡ ተማሪዎች ተመርቀው ሲወጡ ተወዳዳሪ መሆን አልቻሉም።
ብቃታቸውም ዝቅተኛ ነው። በሙያቸው የብቃት፣ የክህሎት፣ የተግባቦትና የምክንያታዊነት ችግሮችም ይታይባቸዋል። ራሳቸውን በጽሑፍም
ይሁን በንግግር የመግለጽ ውስንነትም አለባቸው። የሥራ ጠባቂነትና የጥገኝነት መንፈስ የሚንጸባረቅባቸው ከመሆኑ ጋር ተያይዞም የወቅታዊ፣
ሀገራዊና ዓለም አቀፋዊ ጉዳዮችን ያለማወቅና ያለመረዳት ችግሮችም በስፋት ይስተዋልባቸዋል። ብዙዎቹ ተመራቂዎች የሰው ሃሳብ አራማጅ እንጂ ሃሳብ የሚያፈልቁ
አይደሉም የሚሉት ዶክተር ሳሙኤል፣ የመጣውን ጉዳይ የማያመዛዝኑ፣ በጥልቀት ጉዳዩን የማይተነትኑ፣ አቋም የማይዙ፣ ባስ ሲል ደግሞ
ምክንያታዊ ሳይሆኑ በጥቂት ሰዎች የሚነዱ መሆናቸው በጥናቱ ታይቷል። ሥርዓተ ትምህርት ክለሳና የአንደኛ ዓመት ኮርሶችን ለመቅረፅ
ምክንያት የሆነውም ለዚህ እንደሆነ ያስረዳሉ። እንደ ዶክተር ሳሙኤል ገለጻ፣ የማህበረሰቡን እሴቶች ማክበር ያልቻሉና
የግልም ሆነ ማህበራዊ ኃላፊነትን ለመውሰድ ክፍተት ያለባቸው ተማሪዎች በመልካም ሰብዕና ለመገንባት አስቸጋሪ ናቸው። ስሜታዊነት
የሚበዛባቸውና ነገሮችን አመዛዝነውና ተንትነው በበሰለ መንገድ አይረዱም። ስለዚህ የመጀመሪያ ዓመት ተማሪዎች የወል ኮርስ እንዲወስዱና
በዚያ ልክ የእቅድ ቀረጻ የተደረገውም ለዚህ እንደሆነ ይናገራሉ። ተረጋግቶ የመግባባትና የመደማመጥ ችግር አሁን ባለው ሁኔታ በብዛት
በተመራቂ ተማሪዎች ላይ ይታያል። በተለይም በምክንያታዊነት አምኖና አሳምኖ ነገሮችን የመተግበሩ ሁኔታ እየጠፋ መጥቷል። ስለዚህም
ይህንን ችግር ለመፍታት ይህ የወል ኮርስ አስፈላጊ እንደሆነ የሚያነሱት ደግሞ የጅማ ዩኒቨርሲቲ ፕሬዚዳንት ዶክተር ጀማል አባፊዳ
ናቸው። እርሳቸው እንደሚሉት፣ በሥነምግባር ታንጸው አገራዊ ስሜትን የሚያራምዱ
ተማሪዎች አሁን ላይ እየታጡ መጥተዋል። ለኢትዮጵያዊነት የሚሰጠው ትኩረትም አናሳ ነው። የአገርን ጥቅምና ለአገር መኖርን በሚገባ
ማስገንዘቡ ደግሞ ግዴታ ነውና ይህ ኮርስ መሰጠቱ አጠያያቂነት የለውም። ነገር ግን ብዙ የሚቀሩና የሚስተካከሉ ነገሮች አሉ። በተለይም
ከመምህራን አቅም፣ ከተማሪዎች አቀባበልና ከማህበረሰቡ አጋዥነት ጋር ተያይዞ ብዙ መስራትን ይጠይቃል። የእነ ቶሎ ቶሎ ቤት… አይነት
መሆን የለበትም። በጅማ ዩኒቨርሲቲ የሶሾሎጂ መምህር የሆኑት መምህር ነጋ ጅባዝ በበኩላቸው፤
በታቀደው ልክ ብቻ ሳይሆን አሁንም በታሰበው ሁኔታ ብዙ ክፍተቶች መኖራቸውን ያነሳሉ። በጣም ወሳኝነት ያላቸው የትምህርት ዓይነቶች
የመኖራቸውን ያህል መግባት የሌለባቸው ትምህርቶች እንዳሉ፣ ገና ያልተሰራባቸው ግን በትምህርት መልኩ ይሰጣል የተባሉ መኖራቸውንም
ይጠቅሳሉ። ይህ ደግሞ አግባብነት የሌለው መሆኑን ይናገራሉ። ምክንያቱም ታሪክን ብንወስድ ብዙ ጭቅጭቅ እየተነሳበት ያለና ያልጠራ
ነው። ነገር ግን ትምህርቱ እንደሚሰጥ ተነግሯል። « ታሪክ የሚመረጥ አይደለም፤ የነበረና የተፈጸመ ነው። ስለዚህ መግባባት በሌለበት ለመግባባት ሞክሮ በአዲስ መስመር
ላስተምረው ማለት አያስኬድም። ይልቁንም እንደባለፈው አይነት ችግር ይፈጥርና የሥነዜጋና ሥነምግባር አይነት ውድቀትን ያስከትላል»
 የሚሉት መምህር ነጋ፤ የአተረጓጎም
ጉዳይና የመምህራን የማስተማር አቅም ብዙ ነገሮችን ሊያመጣ እንደሚችል ያስረዳሉ። ተስተካከለ ተብሎ ወደ ትግበራ ቢገባም የሚቀበለው
አካል ከጠፋ በታቀደው ልክ ውጤት ማምጣት እንደማይቻልም ይገልጻሉ። መፍትሄው ሁሉም የመጀመሪያ ዓመት ተማሪዎች የወል ኮርስ እንዲወስዱ ማድረግ እንደሆነ የሚያነሱት ዶክተር ሳሙኤል፤
የወል ኮርሶቹ ተማሪዎች ጥልቅ አሳቢ፣ ምክንያታዊ፣ ብቁና ተወዳዳሪ እንዲሆኑ ከማስቻላቸውም በላይ አገራቸውን የሚያውቁና የሚወዱ፣
ለአገራቸው የሚሰሩም እንዲሆኑ ያደርጋሉ። ይሁንና ብዙ መሰራት ያለበትም ነገሮች አሉ። በተለይ የሚመለከታቸው አካላት በጥምረት መስራት
ከቻሉ ለውጡን ያፋጥነዋል ይላሉ። «ከፈላስፎች የምንጠቅሰው እንደ እነ ሶቅራጥስ ዓይነቶችን ነው። እነ ዘርያዕቆብን የሚያውቅና የሚጠቅስ ሰው
ብዙም አልተፈጠረም፤ አገር በቀል የዴሞክራሲ መሰረቶቻችንስ ብዙ ቢሆንም እነርሱን መሰረት አድርጎ የሚራመድና የሚተገብራቸውም ዜጋ
እየጠፋ ነው» የሚሉት ዶክተር ሳሙኤል፤ ይህንን ማሳወቅ ላይ መሰራት አለበት። መሰረታዊ የታሪክና ባህል ሥራዎችን በመያዝ ትክክለኛውን
ኢትዮጵያ ማንነትን ማሳየትም ያስፈልጋል ይላሉ። በሁሉም የትምህርት ዘርፍ ላይ ኮርሱ መሰጠት ያስፈለገው አገርን ያላወቀ ኢኮኖሚስት አገር ያፈርሳል፣ አገርን
ያላወቀም መሀንዲስ ካለን ከመጠበብ ይልቅ ያለንን ሀብት ይንዳልና ነው። ስለዚህም ይህንን ለመፍታት መምህራንን በብቃት የመለየት፣
ማስተማሪያ ሞጂሎችን የማዘጋጀቱ ሁኔታ እየተሰራበት ነው። መምህራን ተመርጠው፣በቂ መጽሀፍት በሌሉበት ደግሞ ትምህርቱ በሲዲ ተቀርጾ
እንዲሰራጭም ዝግጅቶች ተጀምረዋል። ለዚህ ውጤት መምጣት በርካታ አካላት አስተዋጽኦ እንዳላቸው የሚገልጹት መምህር ነጋ ደግሞ፣ በአንድ ፍኖተካርታ
መውጣት ብቻ ለውጥ አይመጣም ይላሉ። ይልቁንም የትውልድ ቀረጻ ጉዳይ ስለሆነ ትኩረት ማግኘት ያለበት ከቀደሙት ጀምሮ አስተሳሰብ
ላይ መስራት እንደሚያስፈልግ፤ ተመርቀው የወጡት ከዚህ በፊት የተሰሩበት ትክክል ያልሆነ ባህሪን ማስተካከል እንደሚገባ ይናገራሉ።
ባህሪ በአንድ ጊዜ የሚለወጥ አይደለምና በሚገቡት ላይ ብቻ ሳይሆን ተምረው በወጡትም ላይ ጠንካራ የአስተሳሰብ ለውጥ ማምጣት እንደሚያስፈልግ
ያስገነዝባሉ። ተማሪዎች ባላቸው ልዩ ተሰጥኦና መክሊት ማግኘት የሚገባቸውን ትምህርትና ስልጠና ባለማግኘታቸው የአቅምና የመክሊት
መባክን ተከስቷል። በዚህም አሉታዊና የሰብዕና ዝንፈት እንዲፈጠር ሆኗል የሚሉት ደግሞ ዶክተር ጀማል ሲሆኑ፣ የባህሪ ለውጥ የሚያመጡ
ሥራዎችን በከፍተኛ ተቋማት ብቻ ሳይሆን ከታችኛው ክፍል ጀምሮ ማስተማር እንደሚገባ ይናገራሉ። በተለይም ቤተሰብ ይህንን በማገዙ
ዙሪያ ከፍተኛ ርብርብ ሊያደርግ ይገባል ብለዋል። የከፍተኛ ትምህርት ውስጣዊ ብቃትን በተመለከተ በፍኖተ ካርታው እንደተመላከተው፣ በቋንቋ ትምህርት ለመጀመሪያ
ዲግሪ ለመማር የተፈተኑ መምህራን ከ50 በመቶ በላይ ያመጡት ውጤት 3ነጥብ 48 ሲሆን፣ ሁለተኛ ዲግሪ ለመከታተል ደግሞ በዚሁ የትምህርት
መስክ 11ነጥብ 64 ነው። በተመሳሳይ የታሪክ፣ ጅኦግራፊና ሥነዜጋና ሥነምግባር ትምህርትን በመጀመሪያ ዲግሪ ለመከታተል ከተፈተኑት
መምህራን ውስጥ ከ50 በመቶ በላይ ያስመዘገቡት 3 ነጥብ 77 ሲሆኑ፣ ሁለተኛ ዲግሪ ለመከታተል ደግሞ 0 ነጥብ 69 ናቸው። ይህ ሁኔታ በዚህ ከቀጠለ በሀገር ደረጃ የሀብት ብክነት ይከሰታል። ምሩቃን ከአህጉራዊና ዓለም አቀፋዊ አቻዎቻቸው ጋር
ተወዳዳሪ መሆን አይችሉም። ተቋማቱ ዓለም አቀፋዊነትን እየተው የአንድ አካባቢ ሐሳብ ማዕከል ይሆናሉ። ሰብዕናው የተገነባና ምክንያታዊ
የሆነ ዜጋን መፍጠር አይቻልም። አገርም ከተማረው ኃይል ማግኘት ያለባትን ሁሉ እንዳታገኝ ትሆናለች።አዲስ ዘመን ነሀሴ 19/2011 ጽጌረዳ ጫንያለው