﻿ህግን የማሻሻሉ ሥራ የዴሞክራሲና የነጻነት መንገድ
የፀረ ሽብር ህጉን ጨምሮ ለዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታ እንቅፋት ናቸው ተብለው የተለዩ አዋጆችና ደንቦች መኖራቸው ይታወቃል፤ በአሁኑ ወቅት እነዚህን ህጎች ለማሻሻል የሚረዱ ተግባራት እያከናወኑ መሆኑም ይነገራል። የህግ ባለሙያዎች እነዚህ ህጎች አሳሪ ከመሆናቸውም በላይ በዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታው ላይ አሉታዊ ተጽዕኖን የሚያሳርፉ ስለመሆናቸው ያብራራሉ። የህግ ባለሙያው አቶ ተሾመ ወልደሀዋርያት እንደሚሉት በአገሪቱ አሳሪ ህጎች ብለን የምንላቸው በተለይም ከምርጫ 97 በኋላ ሆን ተብሎ የዴሞክራሲያዊ ስርዓቱን ለማቀጨጭ ዜጎች በአገራቸው በነጻነት እንዳይንቀሳቀሱ፣ እንዳይደራጁ፣ እንዳይናገሩና እንዳይጽፉ በአጠ ቃላይ ነጻነትን አጥተውና ታፍነው እንዲቆዩ ለማድረግ ታስበው ሆን ተብሎ የተዘጋጁ ናቸው። መደበኛው የወንጀል ህግ እያለ ሆን ተብሎ ዜጎች ተሸማቅቀው እንዲኖሩ ያደረጉ ህጎች ስለመሆናቸው የሚናገሩት ባለሙያው፤ ከነዚህም መካከል የሽብር አዋጁ ተጠቃሽ ነው። ይህ ህግ ምናልባትም አላስፈላጊና በዚህ ረገድ ወንጀል ሰርቶ የተገኘን አካል እንኳን ለመዳኘት መደበኛው የወንጀል ህግ በቂ ሆኖ ሳለ በተጨማሪነት የወጣና አሳሪ ሆኖ የቆየ መሆኑንም ገልጸዋል። የመናገር፣ የመጻፍ፣ መረጃ የማግኘትና የማሰራጨት መብትን የሚገድበው የመረጃ ነጻነትና የፕሬስ አዋጅ ሌላው ነው ፤ ይህም
ጋዜጠኞች ነጻ ሆነው እንዳይጽፉና መረጃን ለህዝብ እንዳያደርሱ በማድረግ በዴሞክራሲ ስርዓት ግንባታው ወይም በህገ መንግስቱ የተደነገጉትን ሀሳብን በነጻነት የመግለጽ መብት በእጅጉ የተቃረነ ስለመሆኑም አብራርተዋል። የበጎ አድራጎትና ማህበራት አዋጅም በህገ መንግሥት አንቀጽ 30 ላይ የተፈቀደውን የመደራጀት መብት ጥሶ በገደብና በክልከላ የተሞላ ሆኖ ቆይቷል። ይህ ከሙያ ማህበራት ጀምሮ እስከ ህዝባዊ ድርጅቶች ድረስ ያሉ የተለያዩ ተቋማትን ሥራ ሲያስተጓጉል የነበረ መሆኑን የህግ ባለሙያው ያብራራሉ። እነዚህ ህጎች በውስጣቸው በያዟቸው አሳሪ ምክንያቶችም ሥራ እንዳይሰራ ሲያደርጉ ቆይተዋል፤ ለምሳሌ «አገሪቱ የሽብር ጥቃት ተጋላጭነት አለባት አዎ ምንም ጥርጥር ያለው አይደለም»፤ ነገር
ግን አንድም የውጭ ሽብርተኛ ዜጋ በዚህ ህግ አልተዳኘም፤ ይልቁንም የአገር ውስጥ ጦማርያንንና ጸሐፊያንን ለመከልከል የተዘጋጀ እንደነበር ያስረዳሉ። እነዚህ ህጎች አሳሪና ገዳቢ መሆናቸው ታምኖበት የሚቀየሩት እንዲቀየሩ፤ የሚሻሻሉትም እንዲሻሻሉ፤ መቅረት ያለባቸውም እንዲቀሩ ለማድረግ መንግሥት የተለያዩ ሥራዎችን እያከናወነ ነው ያሉት ባለሙያው ፤በዚህም የተሻሻለው የሲቪክ ማህበራት አዋጅ ታትሞ ወጥቷል ፤ ከወጣበት ጊዜ
ጀምሮም በሥራ ላይ ይውላል። ይህ አንድ ጥሩ እርምጃ ነው ማህበራቱና በጎ አድራጎት ተቋማቱም የአገሪቱን ሉዓላዊነት ባልጣሰ መልኩ ህዝቡን እያነሳሱ ሥራቸውን እንዲሰሩ በማስቻል በኩልም በጎ ጅምር ያለው ነው እንደ አቶ ተሾመ ገለጻ። መንግሥት በህግ መግዛትን ጥቅም ላይ ማዋል አለበት ያሉት አቶ ተሾመ፤ ይህ ሲሆን ደግሞ የህግ የበላይነት ይረጋገጣል፤ በህገ መንግስቱ የተቀመጡ ሰብዓዊ መብቶችና ዓለም አቀፍ ድንጋጌዎች ይከበራሉ። በመሆኑም የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ነጻ ሆኖ መስራት እንዳለበት አስረድተዋል ። ህግ ማረጋጋት፣ ሰላምን ማስፈን፣ ዴሞክራሲን ማስፋት ስላለበት ነው የሚወጣው እንጂ ለማፈን፣ ለመጨቆን መሆን የለበትም፤ በመሆኑም በሆነ ባልሆነ ኮሽታ በተሰማ ቁጥር ህግ እያረቀቁ ዜጎች ላይ ገደብ እያበጁ የመሄድ ሁኔታው እንዳይቀጥል ህግ አውጪውና አጽዳቂው የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ነጻ ሆኖ መስራትና የህግ የበላይነትን ማረጋገጥ እንደሚገባው ነው ያብራሩት። በሌላ በኩል እነዚህን ህጎች ተመርኩዞ ዳኝነት የሚሰጠው አካል እውነተኛ ዳኝነትን መስጠት መቻል ይኖርበታል፤ ለዚህ ደግሞ ህግ ከሚያረቅቀውና ከሚያጸድቀው አካል ጋር መናበብ ያስፈልጋል እንደ አቶ ተሾመ ገለጻ ። በአጠቃላይ ከላይ የተዘረዘሩትን አይነት አሳሪና አፋኝ ህጎች እንዳይወጡ በሥራ ላይ ውለውም የዜጎችን ሰብዓዊ መብት እንዳይገፉ መገናኛ ብዙሃን ኃላፊነታቸው ብዙ ነው ያሉት አቶ ተሾመ፤ ተቋማቱ በሚረቀቁና ጸድቀውም ወደ ሥራ በሚገቡ ህጎች ዙሪያ ጠንከር ያለ ሂስ ማድረግ መቻል አለባቸው፤ ይህ ሲሆን የአገሪቱን ህገ መንግስት የሚቃረንና ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን የሚጥሱ ህጎች አይወጡም። የህግ ባለሙያው አቶ ዝናቡ ይርጋ በበኩላቸው በአገሪቱ በርካታ አሳሪ ሆነው የቆዩ ህጎች ነበሩ፤ በተለይም የውጭና የአገር ውስጥ የበጎ አድራጎትና የዴሞክራሲ ተቋማትን ያሽመደመደው ህግ እንዲሁም በተለያዩ የሙያ መስኮች ላይ ተሰማርተው የነበሩ ባለሙያዎችን ለእስር የዳረገው የፀረ ሽብር አዋጅ ተጠቃሾች መሆናቸውን ይናገራሉ። ህገ መንግስቱ ሀሳብን በነጻነት የመግለጽ መብትን በገልጽ ቢያስቀምጥም ያንን መብቱን ተጠቅሞ የጻፈን፣ የተናገረንና በአደባባይ ሀሳቡን የገለጸን አካል በሙሉ በፀረ ሽብር ህግ አማካይነት ከመከልከል ጀምሮ እስር ቤት እስከ ማስገባት የደረሰበት ሁኔታ ነበር። ይህ ደግሞ በጣም ከባድና አሳሪ የነበረ ብዙ ፖለቲከኞች ጸሐፊያንና ጋዜጠኞችን ለችግር የዳረገ አዋጅ ሆኖ ቆይቷል። በተመሳሳይ ሁኔታ የመገናኛ ብዙኃን የመረጃ ነጻነት አዋጅ የህትመት ውጤቶች በአግባቡ እንዳይወጡ ህገ መንግስቱ ላይ የተቀመጡ መብቶች እንዲገደቡ ያደረገም ሆኖ ብዙ ችግሮችንም ፈጥሮ አልፏል ይላሉ አቶ ዝናቡ። እንደ አቶ ዝናቡ ገለፃ በአገሪቱ አሳሪ የሆኑትም ሆነ ያልሆኑት በተግባራዊ እንቅስቃሴ በኩል ፓርቲውን በሚጠቅም መልኩ ይተረጎሙ ስለነበር የተግባር ችግር አለባቸው፤ በአሁኑ ወቅት ግን እነዚህ ህጎች ከሞላ ጎደል እየተቀየሩና አንዳንዶቹ ሙሉ በሙሉ እየተለወጡና አሳሪነታቸውም እየቀነሰ መጥቷል ። በተለይም የበጎ አድራጎትና ድርጅቶች አዋጅ ሙሉ በሙሉ የሲቪል ማህበረሰብ ማቋቋሚያ አዋጅ በመሆኑ ተቀይሯል።ቀደም ሲል የውጭ ተቋማት በሰብዓዊ መብት፣ በዴሞክራሲና በአጠቃላይ በማህበራዊ ፍትህ ላይ እንዳይሰማሩ ተከልክሎ የነበረ ሲሆን፤ አሁን ይህ ሙሉ በሙሉ መከፈቱ ትልቅ ለውጥ ነው፤ የሽብር አዋጁም ቢሆን በሂደት ላይ ያለ በመሆኑ ምን ሊሆን እንደሚችል መገመት ቢያስቸግርም መለወጡ ግን አይቀሬ መሆኑን መገመት አያቅትም ይላሉ ባለሙያው። በቀጣይ ግን ሊወጡ የታሰቡ ህጎች አሉ እነዚህ ህጎች ሰውኛ እንዳይሆኑ ካለፈው ስህተታችን መማር አለብን። ምክንያቱም ያለፉት ህጎች መርማሪ በሚመቸው መልኩ መዘጋጀታቸው ነበር ችግር የፈጠረው። ለምሳሌ አሁን ይወጣል እየተባለ ያለው «የጥላቻ ንግግርን» የሚገድብ አዋጅ ሀሳብን በነጻነት ከመግለጽ ጋር ምንድን ነው የሚያመሳስለው? የሚያጣርሰውስ? የሚለውን በአግባቡ ማጤን ይገባል ዓለም አቀፍ ተሞክሮዎችንም ማገላበጡ ከስህተት ያድናል ይላሉ አቶ ዝናቡ። እነዚህ ህጎች በሚወጡበት ወቅት በተለይም የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ነጻና ገለልተኛ በመሆን ሀሳቡን ማብላላት ፣ከጉዳዩ ጋር ግንኙነት ያላቸው የሙያ ማህበራት ማሳተፍ፣ ዓለም አቀፍ ተሞክሮዎችን በደንብ ማየትና ልምዳቸውን መቀመር ያስፈልጋል። ህጉ ከወጣ በኋላ ደግሞ ህዝቡ እንዲያውቀው ማድረግና ማስተማር ትልቅ ትኩረት ሊያገኝ የሚገባው ኃላፊነት መሆኑን ያብራራሉ። በጠቅላይ ዓቃቤ
ህግ የህግና ፍትህ
ጉዳዮች አማካሪ ጉባኤ
ጽህፈት ቤት ለዴሞክራሲያዊ
ስርዓት ግንባታ ወሳኝ
ናቸው በማለት የፀረ
ሽብር ህጉ፣ የሲቪክ
ማህበራት ፣ የበጎ
አድራጎት ህግ ፣ የመገናኛ
ብዙኃን ነጻነት ህጎችን
ከህገ መንግሥቱና ከዓለም
አቀፍ ህጎች ጋር ያላቸውን
አንድነትና ልዩነት በመፈተሽም
ማሻሻያ እንዲደረግባቸውም እየተሰራ
ሲሆን፤ በአሁኑ ወቅትም
የሲቪክ ማህበራት አዋጅ
ታትሞ መውጣቱ ይታወቃል።አዲስ ዘመን ሚያዝያ11/2011