የኮቪድ 19 ወረርሽኝ ቅድመ መከላከያ ቁሳቁስ አቅርቦትና ጥራት
አቶ ታደሰ መላኩ የተባሉ የአዲስ አበባ ከተማ ነዋሪ ከኮቪድ 19 ወረርሽኝ በሽታ እራሳቸውን ለመጠበቅ አፍና አፍንጫቸውን በአፍ መሸፈኛ (ጭምብል) ሸፍነዋል። ከተጠቀሙት በተጨማሪ ለመግዛትም ጭምብሎቹን ከሚሸጠው አንድ ወጣት ጋር በዋጋ ሲከራከሩ ነበር ያገኘኋቸው።
ለምን ከመንገድ ላይ እንደሚገዙም ጠየኳቸው፤ በመንገድ ላይ ውጭ ሌላ የመሸጫ ቦታ ስለመኖሩ አያውቁም። መርጠው መግዛታቸውን እንጂ ከጥራት ጋር በተያያዘ ሊከሰቱ ስለሚችል ችግሮች ግንዛቤም የላቸውም። የሌሎች ያነጋገርናቸው ጭምብል ተጠቃሚዎች ምላሽም ከአቶ ታደሰ የተለየ አይደለም።
ለበሽታው መከላከያ ቅድመ ጥንቃቄ የሚውለው የአፍ መሸፈኛ (ጭምብል) እና የእጅ ንጽህና መጠበቂያ ሳኒታይዘር በስፋት እየቀረበ ያለው በመንገድ ላይ ንግድ በተሰማሩ መደበኛ ባልሆኑ ነጋዴዎች ነው። የንግድ ፈቃድ አለን ብለው ወረቀት እያሳዩ ቤት ለቤትም እያዞሩ የሚሸጡም እየታየ ነው። በተለይ በጋራ መኖሪያ ቤት። ጤናን ለመጠበቅ ተብሎ ሌላ የጤና ጠንቅ መሸመት እንዳይሆን ? ከአቅርቦቱ ጎን ለጎን የጥራቱ ጉዳይ እንዴት እየታየ ነው ስንል ባለሙያ አነጋግረናል ።
የአለርት ሆስፒታል ሜዲካል ዳይሬክተር ናቸው። ዶክተር ይሄይስ ፈለቀ ይባላሉ። የአፍ መሸፈኛ (ጭምብል) እና የእጅ ንጽህና መጠበቂያ ሳኒታይዘር ለህዝብ እየቀረበ ያለበትን መንገድ አይደግፉም። ጭምብል ከህክምና መገልገያዎች አንዱ በመሆኑ ቁጥጥር ተደርጎበት በህክምና መገልገያ መሸጫ መቅረብ አለበት ይላሉ።
እንደእርሳቸው ማብራሪያ በሽታን ለመከላከል የሚደረገው ጭምብል ደረጃው ይለያያል። በጣም ጥቃቅን የሆኑ ቫይረሶችን የማያሳልፍ ጭምብል እንዳለ ሁሉ የማይከላከልም ይኖራል። ይሄ የሚሆነው ጭምብሉ የሚሰራበት ግብአት ጥራት መጓደል ነው። ስለዚህ ጭምብል ቫይረስን የሚከላከል መሆን አለበት። ጥቅም ላይ ሲውልም መሸጥ ባለበት ትክክለኛ ቦታው መሆን ይኖርበታል።
በጉዳዩ ላይ በተመሳሳይ መልኩ ያነጋገርናቸው የአዲስ አበባ ከተማ ምግብና መድኃኒት ቁጥጥር ባለስልጣን ምክትል ዳይሬክተር አቶ ዓለማየሁ ሁዱማ ናቸው። እሳቸው እንደሚሉት ባለስልጣኑ የአፍ መሸፈኛ (ጭምብል) እና የእጅ ንጽህና መጠበቂያ ሳኒታይዘር ለህዝብ እየቀረበ ስላለበት ሁኔታ ጥቆማ እና አስተያየት ከተለያዩ አካላት ደርሶታል።
አንዳንዶችም በፊታቸው ላይ የጤና ችግር እያስከተለባቸው እንደሆነም አሳውቀዋል። ምርቱ ከምን እንደሚሰራም ባለስልጣኑ አያውቅም። እስካሁንም በባለስልጣኑ ጭምብል እንዲሸጡ ፈቃድ የሰጣቸው አካላት የሉም። በሽታውን ለመከላከል ጭምብሉን መጠቀም እንደሚያስፈልግ ባለስልጣኑ ያምናል። ነገር ግን አሁን ባለው አሰራር ጥቅም ላይ እየዋለ ስላለው ጭምብል ተጠቀሙም አትጠቀሙም ለማለት አልቻለም። እርምጃ ለመውሰድም የሚያስችል የተቀመጠ አሰራር የለም። 
ጥያቄዎቹ በመብዛታቸው እና ምርቱም አስፈላጊ በመሆኑ ባለስልጣኑ የዓለም ጤና ድርጅትን መስፈርትና የተለያዩ ሀገሮችን ተሞክሮ መሰረት በማድረግ የምርቱ ግብአት ምን መሆን እንዳለበት ወይም ተስማሚነቱን፣ የማምረቻው መሳሪያና የማምረቻ ቦታን ጨምሮ ደረጃዎችን አዘጋጅቷል። የተዘጋጀው ደረጃም ለፌዴራል ምግብና መድኃኒት ቁጥጥር ባለስልጣን መቅረቡንም አቶ ዓለማየሁ ገልጸዋል።
ሳኒታይዘርም በተመሳሳይ መደበኛ ባልሆኑ ነጋዴዎች በመንገድ ላይ መቅረብ አለበት ብለው አያምኑም። ባለስልጣኑ ባገኘው አጋጣሚ ሁሉ ከነጋዴዎቹ በመቀማት እየተከላከለ መሆኑን አመልክተዋል።
በምርቶች ደረጃ ጉዳይ ዙሪያ ያነጋገርናቸው የአልመዳ ጨርቃ ጨርቅ ፋብሪካ የአዲስ አበባ ከተማ ቅርጫፍ ሥራ አስኪያጅ አቶ አማኑኤል ግርማይ እንደሚሉት፣ የአፍ መሸፈኛ ማምረት የጀመሩት ከትግራይ ክልል ምግብና መድኃኒት ቁጥጥር ባለስልጣን ፍቃድ አግኝቶ ነው። ምርቱንም ባለስልጣኑ ባወጣው መስፈርት መሰረት እያመረተ መሆኑን፤ ምርቱም መቶ በመቶ በጥጥ ግብአት እንደሚመረትና ከእጅ ንክኪ ውጭ እንዲሆንም አርባ ፍሬ በአንድ ላይ በማሸግ ለገበያ እየቀረበ መሆኑን አመልክተዋል። እንደ አቶ አማኑኤል ማብራሪያ ፋብሪካው በሽታው ከተከሰተ ጀምሮ እስከ ቅርብ ጊዜ ያመረተውን የአፍ መሸፈኛ በድጋፍ ሲሰጥ ቆይቷል። አሁን ግን ወደ ገበያ ገብቶ በመሸጥ ላይ ነው። በቀን እስከ 50ሺ ለማምረት እቅድ ይዞ ወደ ሥራ ገብቷል።
የአፍ መሸፈኛ ለማምረት የሚያስችለው ደረጃ ሰሞኑን እንደደረሳቸውና ይህንኑም ለአባላቶቻቸው ማሳወቃቸውን የገለጹልን ደግሞ የኢትዮጵያ ጨርቃ ጨርቅና አልባሳት አምራቾች ማህበር ፕሬዚዳንት አጋዚ ገብረየሱስ ናቸው። እርሳቸው እንዳሉት አምራች ኢንዱስትሪዎቹም ማህበራዊ ኃላፊነት የመወጣት ግዴታ አለባቸው። በመሆኑም የማህበሩ አባላት መስፈርቱ እስኪወጣ ድረስ ምርት ውስጥ አልገቡም። በአሁኑ ጊዜም 35 በላይ ፈቃደኛ አምራች ኢንዱስትሪዎች በቀን ከአንድ ሚሊዮን በላይ የአፍ መሸፈኛ አምርተው ለማቅረብ ተዘጋጅተዋል።
 አዲስ ዘመን ሚያዝያ 22/2012
ለምለም መንግሥቱ