ሕገወጦች የውኃ መስመሮችን በመዝጋታቸው የሐረር ከተማ ነዋሪዎች በውኃ ጥም ተቃጠልን አሉ
‹‹ችግሩ የሕግ የበላይነት አለመከበር ነው››የሐረር ከተማ ውኃና ፍሳሽ ቢሮ ‹‹በከተማው እየተከማቸ ያለው ቆሻሻ ነዋሪዎችን ሥጋት ውስጥ ከቷል›› የሐረር ከተማ ማዘጋጃ ቤት  የጀጎል ግንብ ከዓለም ቅርስነት እንዳይሰረዝ ተሠግቷልበሐረሪ ክልል የሐረር ከተማ ነዋሪዎች ውኃ የሚያገኙት በጅግጅጋ መስመር ኤረር ከሚባል አካባቢና ሐረማያ ዩኒቨርሲቲ መዳረሻ አካባቢ ከሚገኘው ኤሳባቴ ከሚባለው ሥፍራ ከተቆፈረ ጉድጓድ ቢሆንም፣ በተለያዩ ሕገወጥ አካላት መስመሮቹ በመያዣነት በመዘጋታቸው የከተማው ነዋሪዎች በውኃ ጥም እየተቃጠልን ነው አሉ፡፡በሐረሪ ክልል በተለይ የሐረር ከተማ ነዋሪዎች ለዓመታት ውኃ እንደፈለጉ ባያገኙም ከላይ ከተጠቀሱት ቦታዎችና ከድሬዳዋ ከተማ በሚደርሳቸው ውኃ ሕይወታቸውን እየገፉ ቢሆንም፣ ካለፉት ሁለት ወራት ወዲህ ግን በሰው ሠራሽ ችግር ምክንያት በውኃ ጥም እየተቃጠሉ መሆናቸውን ለሪፖርተር ተናግረዋል፡፡ የሐረር ነዋሪዎች በአሁኑ ጊዜ በተለይ ካለፉት ሁለትና ሦስት ወራት ወዲህ እየተሰቃዩ ያሉት በውኃ ጥም ብቻ ሳይሆን፣ በቆሻሻ ክምር በመዋጧም እንደሆነ የከተማዋ ነዋሪ የሆኑት ወ/ሮ ፎዚያ አደም ይናገራሉ፡፡ ከነሐሴ ወር መጨረሻ አንስቶ ‹ውኃ መጣ›› ተብሎ ቧምቧ ሲከፍቱ አምስት ሊትር ጀሪካን መሙላት ሳይችሉ እንደሚቋረጥ የሚናገሩት ወ/ሮ ፎዚያ፣ የከተማ አስተዳደሩ ሲጠየቅ ውኃው እንዲለቀቅ ከተፈለገ አሥር ሚሊዮን ብር ለጠየቁ አካላት መከፈል ስላለበት በእሱ ላይ እየሠራ መሆኑን ለነዋሪዎች እየገለጸ እንደሆነ አስረድተዋል፡፡ ገንዘቡን የጠየቁት በሐረማያ ዩኒቨርሲቲ አካባቢ ያሉና መደራጀታቸውን የሚናገሩ ሕገወጦች መሆናቸውን የማዘጋጃ ቤቱ ኃላፊዎች እንደገለጹላቸው የሚናገሩት ወ/ሮ ፎዚያ፣ የክልሉ መንግሥት ከአቅሙ በላይ ከሆነ የፌዴራል መንግሥት ጣልቃ ገብቶ ከውኃ ጥም እንዲታደጋቸው ጠይቀዋል፡፡ ሌላው ለከተማው ነዋሪ ከፍተኛ ሥጋት የሆነበት፣ ከከተማው ውጪ ሦስት ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በሚገኘው ቆሻሻ ማጠራቀሚያ ውስጥ እንዳይጣል መከልከሉ መሆኑን ነዋሪዎቹ ተናግረዋል፡፡ የቆሻሻው ብዛት በተለይ ‹‹ተወርዋሪ ሠፈር›› የሚባለው የአስፋልት መንገዱን ግማሽ የሸፈነው በመሆኑና አካባቢውም መኖሪያ ስለሆነ ወረርሽኝ ይቀሰቀሳል የሚል ሥጋት ውስጥ መሆናቸውንም ገልጸዋል፡፡   በመኖሪያነት በሚታወቁት ቀበሌ 12፣ 13፣ 16 እና 18 (ሐረር ቢራ ፋብሪካ አካባቢ) አካባቢዎችና የንግድ ማዕከል በሆነው ሸዋ በር (መናኸሪያ አካባቢ) በቆሻሻ በመሞላቱ በዝንብ መወረሩን የጠቆሙት ነዋሪዎቹ፣ ሕዝብ ከማለቁ በፊት መንግሥት ሊደርስላቸው እንደሚገባ አስታውቀዋል፡፡ ማዘጋጃ ቤቱ ቆሻሻ የሚደፋው ከከተማው ሦስት ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በሚገኝ የቆሻሻ መጣያ ‹‹ደኮር›› በሚባል ሥፍራ የነበረ ቢሆንም፣ በቆሻሻ መጣያው አካባቢ ያሉ አርሶ አደሮች ‹‹የተከፈለን ካሳ ትንሽ በመሆኑ በድጋሚ ሊከፈልን ይገባል፣ ወይም መጣል አትችሉም፤›› ብለዋል በሚል፣ ከሁለት ወራት በላይ ቆሻሻ በከተማዋ የተለያዩ ቦታዎች ላይ እየተከማቸ መሆኑን አክለዋል፡፡ በተለይ በበዓላት ወቅት ዕርድ ስላለ ሽታው ሐረር ከተማ ብቻ ሳይሆን የተለያዩ አካባቢዎች እንደማያስደርስ ነዋሪዎቹ ተናግረዋል፡፡ ቆሻሻ ብዙ በሽታዎችን ሊያመጣ ስለሚችል ‹‹ዛሬ ወይም ነገ›› ወረርሽኝ ይነሳል በሚል ሥጋት፣ ነዋሪዎች በሰቀቀን ውስጥ መሆናቸውን ገልጸዋል፡፡በከተማው ስለተከሰተው የውኃ ችግር ማብራሪያ ተጠይቀው ምላሽ የሰጡት የሐረር ከተማ ውኃና ፍሳሽ ቢሮ ኃላፊ አቶ ተወለዳ አብዶሽ ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ዋናው ችግር የሕግ የበላይነት አለመከበር ነው፡፡ የክልሉ ነዋሪዎች እንደ ዜጋ ለክልሉ መንግሥት የሚያነሱት የልማት ጥያቄ መኖሩን ኃላፊው ጠቁመው፣ በውል ማንነታቸው የማይታወቁ ግለሰቦች ‹‹ተደራጅተን የምንሠራበት አሥር ሚሊዮን ብር በአምስት ቀናት ውስጥ እስከምታመጡ የውኃ መስመሩን እንዘጋለን፤›› በማለት በመያዣነት የውኃ መስመር ዘግተው ሕዝብን ውኃ መከልከል ፍፁም ሕገወጥነት መሆኑን ተናግረዋል፡፡ የኦሮሚያ ክልል የምሥራቅ ሐረርጌ አስተዳደርም ሆነ የሐረር ክልላዊ መንግሥት የማያውቃቸው አካላት፣ ሐረሚያ ዩኒቨርሲቲ አካባቢ ከሚገኘውና ‹‹ኤሳባቴ›› ከሚባለው ሥፍራ የሚነሳውን የውኃ መስመር በመያዣነት በመዝጋታቸው፣ ለከተማው ይደርስ የነበረው ውኃ መቋረጡን አስረድተዋል፡፡በሌላ በኩል ደግሞ በጅግጅጋ መስመር ‹‹ኤረር›› ከሚባል ሥፍራ የሚሠራጭ ውኃ የአካባቢው ነዋሪዎች፣ ‹‹መብራት ካላስገባችሁ ውኃ አናቋርጣለን፤›› በማለት መስመሩን መዝጋታቸውን አቶ ተወለዳ ገልጸዋል፡፡ ወደ ከተማው የሚሄደውን የውኃ መስመር በመስበር ወደ እርሻቸው እንዲፈስ እያደረጉ መሆኑንም አክለዋል፡፡ ችግሩን በአስቸኳይ ፈትቶ ሕዝቡን ከውኃ ጥም ለመታደግ ከምሥራቅ ሐረርጌ አስተዳደር ኃላፊዎች ጋር በመሆን ጥቅምት 12 ቀን 2011 ዓ.ም. ውይይት ማድረጋቸውን የገለጹት ኃላፊው፣ በማይታወቁና በሕገወጥ መንገድ ጥያቄ እያቀረቡ የሚገኙ ግለሰቦችን በቁጥጥር ሥር አውሎ በሕግ ለመጠየቅ ስምምነት ላይ መድረሱንም አቶ ተወለዳ ገልጸዋል፡፡ እንኳን ሕገወጥ ተግባር ተጨምሮበት ድሮም በፈረቃ እንደነበር አስታውሰው፣ ችግሩ ሐረር ውስጥ ብቻ ሳይሆን ከሐረር ከተማ በአሥር ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ በምትገኘው አወዳይም ላይ መሆኑን አክለዋል፡፡ በከተማው ሌላው አደገኛና አስፈሪ እየሆነ ስለመጣው የቆሻሻ መጠራቀም በሚመለከት ሪፖርተር ያነጋገራቸው የሐረር ከተማ ማዘጋጃ ቤት ዋና ሥራ አስኪያጅ አቶ መሐመድ ኑረዲን፣ በከተማው ቆሻሻ እንዲከማች ምክንያት የሆነው ከከተማው ሦስት ኪሎ ሜትር ወጣ ብሎ ‹‹ሀርዌ›› በሚባል አካባቢ የተዘጋጀው የቆሻሻ ማከማቻ ቦታ ነው ብለዋል፡፡ ለቆሻሻ ማከማቻ በተዘጋጀው ቦታ ዙሪያና አካባቢ የሚገኙ አርሶ አደሮች፣ ከቆሻሻው ጋር በተገናኘ በሰብላቸው ላይ ለሚደርሰው ጉዳት ካሳ 18 ሚሊዮን ብር የከተማው ካቢኔ ወስኖ እንደነበር ተናግረዋል፡፡ በአካባቢው ዝናብ ሲጥል በጎርፍ አማካይነት ለሰብል ጠንቅ የሆኑ ፕላስቲኮችና የተለያዩ ቆሻሻዎች በሰብላቸው ውስጥ በመግባት ምርቶቻቸውን እያበላሹባቸው እንደሆነ፣ ጅብና የተለያዩ አውሬዎች በሰብላቸው ላይ ወደ ቆሻሻው ሲመላለሱ ቆሻሻ እየጎተቱ ስለሚያበላሹባቸው፣ የካሳ ክፍያቸው እንዲሻሻል በመጠየቅ እስከሚከፈላቸው ድረስ ቆሻሻ እንዳይጣል መከልከላቸውን አቶ መሐመድ አስረድተዋል፡፡  የቆሻሻ መጣያው ቦታ ከ2000 ዓ.ም. መጨረሻ ጀምሮ የተዘጋጀና ለሰባት ዓመታት ሲጣልበት እንደቆየ የገለጹት ዋና ሥራ አስኪያጁ፣ አሁን በተፈጠረው ችግር ምክንያት ላለፉት ሁለትና ሦስት ወራት በከተማው ውስጥ እየተጣለ የመጣው ቆሻሻ ከተማውን እየሞላው መሆኑን አስረድተዋል፡፡ ካሳ በተከፈለበት ወቅት ያልተከፈላቸው አርሶ አደሮችን ኮሚቴ ተቋቁሞ በመለየት እንዲከፈላቸው መወሰኑን፣ ችግሩን ለማስወገድም እየሠሩ መሆኑን አክለዋል፡፡ ከካሳ ክፍያ ጋር በተገናኘ በፍርድ ቤት ዕግድ የተጣለባቸውን ጉዳዮች፣ በአገር ሽማግሌዎችና በአባ ገዳዎች በመፍታት ዘላቂ መፍትሔ ለመስጠት እየተሠራ መሆኑንም ጠቁመዋል፡፡ አርሶ አደሮቹ ቆሻሻ እንዳይደፋ ሲከለክሉ ጀጎል ግንብ አካባቢ በሚገኝ ክፍት ቦታ ላይ ጉድጓድ ተቆፍሮ ይጣል የነበረ ቢሆንም፣ አሁን ግን በቦታው ላይ ከሌላ አካባቢ የመጡ ከ60 በላይ ሰዎች በሕገወጥ መንገድ ስለሠፈሩበት ጊዜያዊ መጣያ ቦታ እንኳን ማጣታቸውን ዋና ሥራ አስኪያጁ ገልጸዋል፡፡ ግለሰቦቹ አይታወቁም ሲሉ ምን ማለታቸው እንደሆነ ተጠይቀው፣ የወቅቱን ሁኔታ በመጠቀም ቦታው የእነሱ እንደሆነ የሚናገሩ ነገር ግን የአካባቢው ነዋሪዎች ያልሆኑ ግለሰቦች መሆናቸውን ገልጸዋል፡፡ ሸዋ በር አካባቢ የተከማቸው ቆሻሻ እግጅ በጣም ብዙ በመሆኑና በዓለም ቅርስነት የተመዘገበውን ጀጎል ግንብም ችግር ውስጥ የሚከት ድርጊት መሆኑን በመጠቆም፣ ከዓለም ቅርስነት ከመሰረዙ በፊት ለሚመለከተው አካል ማሳወቃቸውን አቶ መሐመድ አስታውቀዋል፡፡ 