​​​​​​​መንግሥት በነዳጅ ዋጋ ላይ የማረጋጋት ፖሊሲ እንደሚከተል አስታወቀ
የነዳጅ ማጣሪያ የመገንባት ውጥን እንደሌለ ተገለጸመንግሥት በነዳጅ ዋጋ ተመን ላይ የሚከተለው የዋጋ ማረጋጋት ፖሊሲ እንደሆነ ገለጸ፡፡ በዓለም ገበያ ላይ የነዳጅ ዋጋ በከፍተኛ መጠን የቀነሰ ቢሆንም፣ የኢትዮጵያ መንግሥት ተገቢውን ቅናሽ አላደረገም የሚል ቅሬታ ከኅብረተሰቡ እየተደመጠ ነው፡፡ የነዳጅ ዋጋ በዓለም አቀፍ ገበያ ከ2007 ዓ.ም. ጀምሮ በ40 በመቶ መቀነሱን፣ የኢትዮጵያ መንግሥት ያደረገው ቅናሽ ግን ከ12 በመቶ የዘለለ እንዳልሆነ ባለሙያዎች ይናገራሉ፡፡ የኢትዮጵያ የነዳጅ ውጤቶችን በብቸኝነት ወደ አገር የሚያስመጣው የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት ሲሆን፣ የዋጋ ተመኑን የሚያወጣው ንግድ ሚኒስቴር ነው፡፡ ሚኒስቴሩ የዋጋ ተመኑን የሚያወጣው ከነዳጅ ድርጅት በሚቀርብለት ግብዓት ተመርኩዞ ነው፡፡ ንግድ ሚኒስቴር በቅርቡ ባወጣው ተመን አንድ ሊትር ቤንዚን 16.61 ብር፣ ናፍጣ 14.16 ብር፣ ነጭ ጋዝ 12.43 ብር፣ የአውሮፕላን ነዳጅ 13.95 ብር በመሸጥ ላይ ይገኛል፡፡ የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ታደሰ ኃይለ ማርያም ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ኅብረተሰቡ ቅሬታውን የሚያቀርበው በዓለም አቀፍ ሚዲያ የሚቀርበውን የድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ በመመልከት ነው፡፡ ‹‹በቴሌቪዥን የአንድ በርሜል ድፍድፍ ዘይት ዋጋ ይኼን ያህል ዶላር ሆነ ሲባል መንግሥት ወዲያውኑ የዚያን ያህል ቅናሽ እንዲያደርግ ይጠበቃል፡፡ ይህ የተሳሳተ ግንዛቤ ነው፤›› ያሉት አቶ ታደሰ፣ በሚዲያ የሚገለጸው ዋጋ የድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ መሆኑን ጠቅሰው መንግሥት ገዝቶ የሚያመጣው የተጣራ የነዳጅ ውጤቶችን እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ ከተለያዩ አገሮች የሚገዛው የነዳጅ ውጤቶች በመርከብ ተጓጉዘው የሚመጡ በመሆናቸው የማጓጓዣ ወጪ፣ የኢንሹራንስ ዓረቦን ክፍያ፣ የወደብ አገልግሎት ክፍያና ሌሎች ተያያዥ ወጪዎች እንደሚታከሉበት አቶ ታደሰ ተናግረዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት የአንድ በርሜል ድፍድፍ ነዳጅ ዋጋ 35 ዶላር በመሆኑ፣ የተጣራ የነዳጅ ዋጋ በበርሜል 42 ዶላር ይደርሳል፡፡ የማጓጓዣ፣ የኢንሹራንስና የወደብ አገልግሎት ክፍያ ሲታከልበት ወደብ ላይ የአንድ በርሜል የተጣራ ነዳጅ ዋጋ 60 ዶላር እንደሚደርስ አቶ ታደሰ ገልጸው፣ ከጂቡቲ ወደብ በኋላ ወደ መሀል አገር ማጓጓዣና የአከፋፋይ ኩባንያዎች ክፍያ (Margin) እንደሚታከልበት አስረድተዋል፡፡ ‹‹ይህ ሁሉ ሲጨመርበት የችርቻሮ ዋጋ ከዚህ በታች ሊሆን አይችልም፤›› ብለዋል፡፡ መንግሥት ከጥቅምት 2007 ዓ.ም. ጀምሮ የነዳጅ ዋጋን አራት ጊዜ መቀነሱን የገለጹት አቶ ታደሰ፣ መንግሥት የሚተገብረው የኅብረተሰቡን አቅም ያገናዘበ የዋጋ ማረጋጊያ ዘዴ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ ‹‹በዓለም አቀፍ ገበያ የነዳጅ ዋጋ ወደ ላይ በሚወጣ ጊዜ መንግሥት ወዲያውኑ ጭማሪ አያደርግም፡፡ አቅም እስከፈቀደ ድረስ ከነዳጅ ፈንድ በመውሰድ ለመደጎም ጥረት ይደረጋል፡፡ በአንድ ጊዜ ከፍተኛ ጭማሪ አይደረግም፤›› ያሉት አቶ ታደሰ፣ በተመሳሳይ  የነዳጅ ዋጋ ሲያሽቆለቁል በፍጥነት ቅናሽ እንደማይደረግ ተናግረዋል፡፡ በዚህ ወቅት የሚገኘው ልዩነት ወደ ነዳጅ ፈንድ ገቢ እንደሚደረግ ጠቁመዋል፡፡  ከዚህ በተጨማሪም ለመንገዶች ጥገና የሚውል ከእያንዳንዱ ሊትር ነዳጅ 0.9 ሳንቲም ለመንገድ ፈንድ ገቢ ይደረጋል፡፡ ዛሬ አገር ውስጥ የሚገባው ነዳጅ ከወራት በፊት የተገዛ በመሆኑ፣ በቴሌቪዥን ወይም በኢንተርኔት የሚታየውን የዋጋ ቅናሽ ወዲያውኑ ተፈጻሚ እንዲሆን መጠበቅ የዋህነት መሆኑን ያስረዳሉ፡፡ የነዳጅ ዋጋ ተለዋዋጭ በመሆኑ በአሁኑ ወቅት የታየው ቅናሽ በዚያው እንደሚቀጥል ዋስትና እንደሌለ የሚገልጹት አቶ ታደሰ፣ መንግሥት ተመን ሲያወጣ ነገ ሊፈጠር የሚችለውን ድንገተኛ ጭማሪ ታሳቢ በማድረግ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ በዓለም ገበያ ላይ የነዳጅ ዋጋ ሊያሽቆለቁል የቻለው ነዳጅ አምራች አገሮች በተናጠል ያሻቸውን ያህል በማምረታቸው እንደሆነ መረጃዎች ይጠቁማሉ፡፡ ቅናሹ ለነዳጅ ሸማች አገሮች እፎይታ ያስገኘውን ያህል ለነዳጅ ላኪ አገሮች ኢኮኖሚ ፈተና ሆኗል፡፡ በነዳጅ ዋጋ ማሽቆልቆል ኢኮኖሚዋ ክፉኛ የተጎዳው ሩሲያ ነዳጅ አምራች አገሮች ምርታቸውን ባለበት መጠን እንዲያቆሙ እየተማፀነች ነው፡፡ ሩሲያ በቅርቡ የሳዑዲ ዓረቢያ፣ የኳታርና የቬኔዙዌላ መንግሥታትን ስብሰባ ጠርታ አገሮቹ የነዳጅ ምርታቸውን እንዳይጨምሩ አግባብታለች፡፡ የነዳጅ ዋጋ በበርሜል ከ45 እስከ 50 ዶላር ከፍ ማለት እንዳለበት ተስማምተዋል፡፡ ከኢኮኖሚ ማዕቀብ በቅርቡ የተላቀቀችው ኢራን የላሸቀውን ኢኮኖሚዋን ለማንሰራራት ይረዳት ዘንድ፣ ነዳጅ በከፍተኛ መጠን በማምረት ላይ እንደሆነች የሚናገሩት ባለሙያዎች ሩሲያ የኢራን ወዳጅ በመሆኗ የነዳጅ ምርቷን ያዝ እንድታደርገው ልታሳምናት እንደምትችል ይናገራሉ፡፡ የሩሲያ መንግሥት ዕቅድ ሰምሮ አምስቱ ነዳጅ አምራች አገሮች ከተባበሩ የነዳጅ ዋጋ ሊያንሰራራ እንደሚችል ተንብየዋል፡፡ ‹‹ይህ ከሆነ 60 ዶላር ሊገባ ይችላል፡፡ ከ70 እስከ 80 ዶላር ቢገባ ያንን ጭማሪ በአንድ ጊዜ አገር ውስጥ ገበያ ላይ እንጨምር ብንል ኅብረተሰቡ የመሸከም አቅም አለው? ስለዚህ መንግሥት ተመን ሲያወጣ እነዚህን ሁሉ ነገሮች ከግምት በመክተት ነው፤›› ብለዋል አቶ ታደሰ፡፡ በነዳጅ ዋጋ ላይ ቅናሽ ሲደረግ በሸቀጦችና በአገልግሎቶች ላይ ተመጣጣኝ ቅናሽ አለመታየቱ ራሱን የቻለ ሌላ ችግር ነው፡፡ የትራንስፖርት አገልግሎት ታሪፍ መንግሥት ስለሚቆጣጠረው ቅናሹ ተግባራዊ እንደሚደረግ፣ ነገር ግን በሌሎች አገልግሎቶችና ምርቶች ላይ ቅናሹ እንደማይታይ አቶ ታደሰ ገልጸዋል፡፡ አገሪቱ ካስመዘገበችው ፈጣን የኢኮኖሚ ዕድገት ጋር ተያይዞ ዓመታዊ የነዳጅ ፍጆታ በየዓመቱ አሥር በመቶ በማደግ ሦስት ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን ደርሷል፡፡ መንግሥት ለነዳጅ ግዢ በዓመት 2.8 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጣ ሲሆን፣ ይህም ከወጪ ንግድ የሚገኘውን የውጭ ምንዛሪ በማራቆት ይታወቃል፡፡ እስከ 85 በመቶ የሚሆነው የቤንዚን ፍጆታ የሚገዛው ከሱዳን መንግሥት ሲሆን፣ 60 በመቶ ናፍጣና መቶ በመቶ የአውሮፕላን ነዳጅ ፍጆታ ከኩዌት መንግሥት ይገዛል፡፡ የተቀረው 15 በመቶ ቤንዚንና 40 በመቶ ናፍጣ ከዓለም አቀፍ ነዳጅ ኩባንያዎች በጨረታ ይሸመታል፡፡ የኢትዮጵያ ዕለታዊ የቤንዚን ፍጆታ አንድ ሚሊዮን ሊትር ሲሆን፣ ናፍጣ 5.8 ሚሊዮን ሊትር፣ የአውሮፕላን ነዳጅ ደግሞ 1.8 ሚሊዮን ሊትር ነው፡፡ ዓመታዊ የነጭ ጋዝ ፍጆታ እየቀነሰ መጥቶ 260.000 ሜትሪክ ቶን ደርሷል፡፡ የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት በተለያዩ የአገሪቱ ክፍሎች 13 የነዳጅ ማጠራቀሚያ ዲፖዎች ሲኖሩት፣ 360,000 ሜትር ኪዩብ ነዳጅ የማጠራቀም አቅም አላቸው፡፡ በአሁኑ ወቅት ድርጀቱ በአዋሽ በሚገኘው ዋና ዲፖ በ117 ሚሊዮን ብር የማስፋፊያ ሥራ ማካሄድ ላይ ይገኛል፡፡ እያንዳንዳቸው አምስት ሚሊዮን ሊትር ነዳጅ የሚይዝ ስድስት ማጠራቀሚያዎች እየተተከሉ ነው፡፡ የማስፋፊያ ሥራው የመንገድ ግንባታና የማራገፊያ መሣሪያዎችን ተከላ ያጠቃልላል፡፡ ፕሮጀክቱ ሲጠናቀቅ የአገሪቱ ዲፖዎች የመያዝ አቅም ወደ 390,000 ሜትር ኪዩብ ያድጋል፡፡ ድርጅቱ በዱከም አዲስ ዲፖ ለመገንባት በእንቅስቃሴ ላይ በመሆኑ መሬቱን በቅርቡ ተረክቦ ወደ ግንባታ እንደሚገባ ለማወቅ ተችሏል፡፡ ይህም ተጨማሪ 30,000 ሜትር ኪዩብ የማጠራቀም አቅም እንደሚፈጥር ተገልጿል፡፡ መንግሥት የነዳጅ ማጣሪያ ለመገንባት ዕቅድ እንዳለው የተገለጸ ቢሆንም፣ የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት መረጃውን አስተባብሏል፡፡ መንግሥት የተጣራ ነዳጅ እየገዛ ቢቀጥል ወይም የነዳጅ ማጣሪያ ገንብቶ ድፍድፍ ነዳጅ በመግዛት በማጣራት መጠቀም የተሻለ ይሆናል? የሚል ጥናት የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት ማካሄዱን ምንጮች ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ አቶ ታደሰ ግን መረጃውን ‹‹ከእውነት የራቀ ነው፤›› ብለዋል፡፡ የነዳጅ ማጣሪያ ግንባታ ከፍተኛ መዋዕለ ንዋይ የሚጠይቅ መሆኑን የገለጹት አቶ ታደሰ፣ ከተገነባ በኋላም በአሁኑ ወቅት ካለው ከአካባቢ ጥበቃ ሥጋት ጋር በተያያዘ በየጊዜው የነዳጅ ማጣሪያውን የማሻሻል ሥራ የሚከናወን በመሆኑ፣ የነዳጅ ማጣሪያ መገንባት አዋጭ ሊሆን እንደማይችል ተናግረዋል፡፡ ኢትዮጵያ እስከ 1989 ዓ.ም. በአሰብ የነዳጅ ማጣሪያ ስትጠቀም ቆይታ፣ ከኢትዮ ኤርትራ ጦርነት ቀደም ሲል ድፍድፍ ነዳጅ መግዛት በማቆም የተጣራ የነዳጅ ምርቶች ማስገባት መጀመሯ ይታወሳል፡፡ 