የህዳሴው ግድብ ሙሌት ከስድስት ዓመት በላይ ከተራዘመ የ30 ቢሊዮን ዶላር ኪሳራ እንደሚያጋጥም የኢኮኖሚ ባለሙያዎች ይፋ አደረጉ
ኢትዮጵያ ከ83 በመቶ በላይ ኪሳራ ልታስተናግድ ትችላለች ሦስት የኢኮኖሚ ባለሙያዎች የተጣመሩበትን ጥናት ይፋ ያደረገው የኢትዮጵያ ኢኮኖሚክስ ባለሙያዎች ማኅበር፣ ታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ከታቀደለት ጊዜ አኳያ ውኃ የመያዝ ሒደቱ በስድስት ዓመታት እንዲዘገይ ቢደረግ፣ ከኢትዮጵያ በተጨማሪ ሱዳንና ግብፅም ከፍተኛ ኪሳራ ሊያጋጥማቸው እንደሚችል ይፋ አደረገ፡፡ አጥኚዎቹ ባስቀመጡት ሳይንሳዊ ትንታኔ መሠረት፣ የህዳሴው ግድብ በመጪዎቹ አራት ዓመታት ውስጥ በውኃ ተሞልቶ የሚጠበቅበትን ኃይል ማመንጨት ካልቻለ ከኢኮኖሚ ባሻገር ሁሉን አቀፍ ጉዳትና ኪሳራ ሊያስከትል እንደሚችል ተገምቷል፡፡ የምሥራቅ ዓባይ (ናይል) ተፋሰስ አገሮች ማለትም ኢትዮጵያ፣ ሱዳንና ግብፅ ግድቡ በታቀደለት ጊዜ ውስጥ መያዝ የሚጠበቅበትን የውኃ መጠን በማቆር ኃይል ማመንጨት ቢጀምር፣ ለሦስቱ አገሮች ሊያስገኝ የሚችለው ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታም ቀርቧል፡፡ ከዚሁ ጎን ለጎን የግድቡ የውኃ ሙሌት ሒደት እስከ ስድስት ዓመታት ቢዘገይ ግን በሦስቱም አገሮች ላይ ሊከሰት የሚችለው ኪሳራም ተተንትኗል፡፡ በባለሙያዎቹ ትንታኔ መሠረት፣ ግድቡ በመጪዎቹ አራት ዓመታት ሙሉ በሙሉ በውኃ መሞላት ቢችል፣ ለሦስቱም አገሮች የሚያስገኘው ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ ከስምንት ቢሊዮን ዶላር በላይ እንደሚሆን ተገምቷል፡፡ ከዚህ ውስጥ የኢትዮጵያ ተጠቃሚነት ከ6.8 ቢሊዮን ዶላር ያላነሰ እንደሚሆን ይጠበቃል፡፡ ሱዳን የ1.11 ቢሊዮን ዶላር፣ ግብፅም የ170 ሚሊዮን ዶላር ኢኮኖሚያዊ ጥቅም ተቋዳሽ የምትሆንበት ዕድል በባለሙያዎቹ ተተንትኗል፡፡ ይህ ሁሉ የግድቡ በወቅቱ ሥራ መጀመር የሚያስገኘው ትሩፋት ሲሆን፣ በተለይ ለኢትዮጵያ የሚያስገኘው ጠቀሜታ ከፍተኛ ፋይዳ እንዳለው ያሳያል፡፡ የህዳሴው ግድብ ሥራ መጀመር በኢኮኖሚው ላይ የ1.5 በመቶ ዕድገት እንዲመዘገብ የማስቻል አቅም አለው ብለዋል፡፡ ለዚህ ዋናው መነሻም ከግድቡ የሚመነጨው የኃይል አቅርቦት መጨመርና እሱኑ ተንተርሶ የሚፈጠረው የካፒታል ክምችት የሚያበርክቱት አስተዋጽኦ በዕድገቱ ውስጥ ስለሚንፀባረቁ ነው፡፡ ሱዳንም በህዳሴው ግድብ ሳቢያ ኢኮኖሚዋ በ1.2 በመቶ የማደግ ዕድል ተፈጥሮለታል፡፡ የጎርፍ ተጋላጭነቷን ቀንሶ፣ የካፒታል ክምችቷ እንዲያድግ አስተዋጽኦ አበርክቶ፣ የደለል ክምችትን በመቀነስ የሱዳን የውኃ ኃይል ማመንጫዎች አቅም እንዲጨምር የህዳሴው ግድብ  ድርሻ ወሳኝ እንደሆነ ተጠቅሷል፡፡ ግብፅም ወደ አስዋን ግድቧ የሚገባው የውኃ መጠን እንዲጨምርላት በማስቻልና የውኃ አጠቃቀም አቅሟን በማሳደግ የሚያግዛት የህዳሴው ግድብ፣ ቀጥተኛና ተዘዋዋሪ ኢኮኖሚና ሌሎችም ከኃይል ማመንጨት አቅም መጠናከር ጋር የተያያዙ ጥቅሞችን እንደሚያስገኝላት ባለሙያዎቹ አስፍረዋል፡፡ ይህ በሆነበት አግባብ የግድቡ የውኃ ሙሌት ሥራ እንዲዘገይ የሚደረግበት ክስተት ከመጣ ግን መጠነ ሰፊ የኢኮኖሚ ጉዳቶች በሦስቱም አገሮች ላይ እንደሚከሰት፣ ኢትዮጵያ ከሦስቱም በላቀ ደረጃ ተጎጂ እንደምትሆን አመላክተዋል፡፡ የግድቡ የውኃ ሙሌት ሥራ እ.ኤ.አ. ከ2024 እስከ 2030 እንዲራዘም ቢደረግ፣ በጠቅላላው 30 ቢሊዮን ዶላር ገደማ ኪሳራ እንደሚያስከትል፣ ከዚህ ውስጥ በኢትዮጵያ ላይ ሊደርስ የሚችለው ኪሳራም 83 በመቶ ሊደርስ እንደሚችል ባለሙያዎቹ አሳስበዋል፡፡ ኢትዮጵያ ከግድቡ ሥራ መጀመር ማግኘት የነበረባት ሰባት ቢሊዮን ዶላርም ወደ 3.1 ቢሊዮን ዶላር ሊያሽቆለቁል እንደሚችል ጠቁመዋል፡፡ በጠቅላላው ኢትዮጵያ የሚያጋጥማት ኪሳራ 25 ቢሊዮን ዶላር ገደማ እንደሚያሻቅብ ግምታቸውን አስቀምጠዋል፡፡ ሱዳን ከሁለት ቢሊዮን ዶላር እስከ 4.5 ቢሊዮን ዶላር የሚገመት ኪሳራ ሊደርስባት እንደሚችል ተገምቷል፡፡ ግብፅም ብትሆን ከ297 ሚሊዮን እስከ 790 ሚሊዮን ዶላር የሚገመት ኪሳራ እንደሚደርስባት ያመላከቱት ባለሙያዎቹ፣ ይህ የግምት መነሻ የግድቡ የሙሌት ሒደት ከሦስት እስከ ስድስት ዓመታት ባለው ጊዜ ውስጥ እንዲዘገይ ቢደረግ ሊደርስ እንደሚችል በሠሩት ጥናት እንደሆነ አመላክተዋል፡፡ በጥናቱ የተሳተፉት ታደለ ፈረደ (ዶ/ር) በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የኢኮኖሚክስ ትምህርት ክፍል ተባባሪ ፕሮፌሰር፣ ጌታቸው ድሪባ (ዶ/ር) የኢኮኖሚ ባለሙያና የኢትዮጵያ ኢኮኖሚክስ ማኅበር ዋና ሥራ አስፈጻሚ እንዲሁም ቴዎድሮስ ነጋሽ (ዶ/ር) በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የኢኮኖሚክስ ትምህርት ክፍል ረዳት ፕሮፌሰር ናቸው፡፡ባለሙያዎቹ የሠሩት ጥናት ሊገኙ የሚችሉ ኢኮኖሚያዊ ጥቅሞችንና ኪሳራዎችን ሲያስቀምጡ መነሻ ያደረጓቸው ሞዴሎች፣ የይሆናል አመክንዎችንና ሌሎችም ሳይንሳዊ መላምቶችን ‹‹The Economic Significance of the Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD) to the Eastern Nile Economies: A CGE modeling Approach›› በሚል ርዕስ ባወጡት የጥናት ውጤት ሪፖርት ውስጥ በዝርዝር አስቀምጠዋል፡፡ የዘርፉ ምሁራን ግምገማ እንደሚቀረው፣ ሆኖም ለወቅታዊ ፍላጎት በአስቸኳይ የቀረበ ሲሆን፣ የውኃ፣ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስቴር ጥናቱ ከቀረቡለት ቀዳሚውና ዋናው የመንግሥት ተቋም እንደሆነ ለማወቅ ተችሏል፡፡