«ለውድድር የሚሆን የማዘውተሪያ ስፍራዎች እጥረት የለብንም» በኢፌዴሪ ስፖርት ኮሚሽን የስፖርት ፋሲሊቲ ዳይሬክተር ኢንጂነር አዝመራው ግዛው
በኢትዮጵያ ስፖርት ውስጥ እንደ ውስንነት ከሚጠቀሱ ጉዳዮች መካከል አንዱ የማዘውተሪያ ስፍራዎች እጥረት ነው። ከቅርብ ዓመታት ወዲህም በሁሉም የሃገሪቷ ክፍል በተሰጠው ልዩ ትኩረት ዓለም አቀፍ ደረጃቸውን ከጠበቁ ትልልቅ ስታዲየሞች ጀምሮ በርካታ የስፖርት ማዘውተሪያ ስፍራዎች በመገንባት ይገኛሉ። በመኖሪያ አካባቢ ባሉ የማዘውተሪያ ስፍራዎች እጥረት ላይ ተደጋጋሚ ቅሬታዎች መነሳቱ ግን አልቀረም። በመንግሥት ደረጃ ከፍተኛ ወጪ የተደረገባቸው ትልልቅ ፕሮጀክቶች ጥራት ላይም ችግር መኖሩ ይጠቀሳል። አዲስ ዘመን ጋዜጣም በዛሬው እትሙ እነዚህን ጉዳዮች የሚዳስስ ቃለ ምልልስ፤ ከኢፌዴሪ ስፖርት ኮሚሽን የስፖርት ፋሲሊቲ ዳይሬክተር ኢንጂነር አዝመራው ግዛው ጋር እንደሚከተለው አድርጓል። እኔም አመሰግናለሁ። ከዚህ ቀደም የነበረው ስራ የስፖርት ማዘውተሪያ ስፍራዎች ማስፋፋት ላይ ነበር። ይህንን ለማድረግ ደግሞ ያሉትን በቁጥር ማወቅ ይጠይቃል፤ ለዚህም ወደ ክልሎች ቅጽ ሲላክ በግምት ተሞልቶ ይላክ ነበር። አሁን አሰራሩን በመቀየር ከወረዳ ጀምሮ ተቆጥሮ፤ ስማቸውና የሚገኙበት ስፍራ በተጨባጭ ዝርዝር መረጃ እንዲያዝ ተደርጓል። ይህንን ሥራ የሚያከናውን ግብረ ኃይል ተቋቁሞም እየተሰራ ይገኛል። አንዱ ችግር የክልል ስፖርት ኮሚሽነሮችን፣ የፍትህ አካላትን፣ የማዘጋጃ ቤት ኃላፊዎችን፣ የከንቲባ ጽህፈት ቤት ኃላፊዎችን፣… ያካተተ ምክክር ከባለድርሻ አካላት ጋር አድርገናል። ክልሎችም ተመሳሳይ የግንዛቤ ማስጨበጫ እንዲያደርጉ አቅጣጫ አስቀምጠን ነበር፤ ይሁን እንጂ ሁሉም ክልል በእኩል በመውሰድ ላይ ክፍተት ነበረ። ስራውን በተሰጠው ስልጠና መሰረት የሚያከናውኑ የመኖራቸውን ያህል አንዳንዶች ደግሞ እንደተለመደው ይሞሉ ነበሩ። ይህም እንዳሰብነው በተመሳሳይ ሁኔታ ሊሄድልን አልቻለም። ሆኖም ማዘውተሪያዎቹ እንደተቀመጠው በትክክል በስማቸውና ባሉበት ቦታ እንዲመዘገቡ የማድረግ ስራ ተከናውኗል። አጠቃላይ ውጤቱ ከደረሰን በኋላም በተያዘው ወር መጨረሻ በጋራ የምንገመግመው ይሆናል። ቆጠራው ሲካሄድ በሚሞላው ቅጽ መሰረት ደረጃውን የመለየት ስራው ይካሄዳል። በመረጃ ላይ ተመስርተን ደረጃ የመስጠቱን ስራም እዚህ እናከናውናለን። የደረጃ መለያ መስፈርቱ የተዘጋጀው፤ በ2004ዓም የማዘውተሪያ ስፍራዎች አስተዳደር አዋጅ በወጣበት ወቅት ነው። ይህም ዓለም አቀፍ ተሞክሮና የሃገሪቷን ተጨባጭ ሁኔታ በመቀመር የተዘጋጀ ነው። ከዚህ በመነሳትም በሚሰጡት አገልግሎት ደረጃው ይሰጣቸዋል። ደረጃ አንድ የሚባሉት
የማዘውተሪያ ስፍራዎች ዓለም
አቀፍ ውድድሮችን ማስተናገድ
የሚችሉት ሲሆኑ፤ ደረጃ
ሁለት ላይ የክልል
ውድድሮችን የማዘጋጀት አቅም
ያላቸው እንዲሁም ሦስተኛ
ደረጃ ላይ የሚገኙት
ጥርጊያ ሜዳዎች ናቸው። የደረጃ
መለያ መስፈርቱ ለጂምናዚየሞችና ሌሎች ማዘውተሪያዎችም የተዘጋጀ ነው።
በመጨረሻ ደረጃ የሚገኙት
ማዘውተሪያዎች ደግሞ የተከለሉ
እንዲሁም የመጸዳጃ፣ የመታጠቢያ
እና መልበሻ ቤት
እንዲኖራቸው ይጠይቃል። አይቻልምም፤ ይቻላልም።
እንደሚታወቀው ኢንተርናሽናል ስታዲየሞች
እየተገነቡ ይገኛሉ፤ እነዚህ
ደግሞ ዓለም አቀፍ
ውድድሮችን የማስተናገድ አቅም
አላቸው። ይህ ደግሞ
አማካሪው ዲዛይኑን ከመስራት
ጀምሮ የፊፋን ደረጃ
ማሟላት አለማሟላቱን ያረጋግጣል። የዓለም አቀፉን
አትሌቲክስ ፌዴሬሽኖች ማህበር
እንዲሁም የካፍን ደረጃ
እንዲያሟላም ስለሚደረግ ነው።
አያሟላም የሚያስብለው ደግሞ፤ እንዲያሟላ
የተቀመጠለት ደረጃ የሃገር
በመሆኑ ነው። እያንዳንዱ
ሃገር የራሱ ደረጃ
ያለው ሲሆን፤ የኢትዮጵያ
ደረጃዎች ኤጀንሲ መስፈርቶችን ሲያስቀምጥ ለኢትዮጵያ
ነው። ትልልቆቹ ማዘውተሪያዎች የዓለም አቀፍ
ማህበራትን ደረጃዎችን ማሟላት
ቢጠበቅባቸውም እዚህ የተቀመጠው
ሃገሪቷ ላለችበት ተጨባጭ
ሁኔታ እንዲመች ሆኖ
ነው። ከቻን ጋር
ያለው ነገር ከደረጃ
ጋር ሊያያዝ አይችልም።
ከመጀመሪያው ስነሳ ቻን
ወደዚህ ሲመጣ የትኞቹ
ስታዲየሞች ማስተናገድ ይችላሉ
የሚለው ነው የታየው።
ሁሉም ስታዲየሞች ላይ
በተደረገው ግምገማም አራቱ
ተመረጡ፤ ብሄራዊው፣ ባህርዳር፣
መቀሌ እና ሃዋሳ
ስታዲየሞች። የተመረጡትም በዲዛይኖቻቸው ላይ ካፍ
የሚጠይቃቸውን መስፈርቶች በማሟላታቸው ነው። የካፍ
የቅኝት ቡድንም በተለያየ
ጊዜ በመምጣት ማጣራቱን
አካሄዱ። የኢትዮጵያ በጀት ከአምስት ዓመት እቅድ ጋር የተያያዘ መሆኑ ይታወቃል። ይህንን ተከትሎም ቡድኑ ባደረገው ምልከታ በፕሮጀክቶቹ ላይ ልዩነት አልተመለከተም። የሜዳ፣ የቴክኖሎጂ፣ የውሃ፣ … ሌሎች መስተካከል አለባቸው የተባሉ ብዙ ነገሮች ቢኖሩም የበጀት ችግርም ነበር። ስራው በተለያየ ዙር የሚከናወን ቢሆንም የተጀመሩ የማስተካከያ ስራዎች ግን ነበሩ። በእነርሱ ምልክታ በአንድ ዓመት ውስጥ ምን ያህል ሊሰራ ይችላል የሚለውን በመገምገም፤ እንጂ በደረጃ ችግር አልነበረም አዘጋጅነቱ የተወሰደው።ልክ ነው፤ እኔም ከቡድኑ ጋር ነበርኩ። ለምሳሌ የአዲስ አበባ ስታዲየም ከተገነባ ረጅም ጊዜ ስለሆነው ሜዳው በፊፋ የምስክርነት ማረጋገጫ ባላቸው ባለሙያዎች በድጋሚ አሰሩት ነው የተባለው። ሌሎች ስታዲየሞች ላይም ያሉት ሁለት ሁለት መልበሻ ክፍሎች እስከ 30አባላት ላሉት አንድ ቡድን በቂ ባለመሆኑ አፍርሳችሁ አስፉት ነው የተባለው። በሃገሪቷ በርካታ ሜጋ ፕሮጀክቶች በመሰራት ላይ ይገኛሉ። ከዚህ ባሻገር የእኛ ፕሮጀክቶች በዙር እንደሚሰሩ ባለማወቃቸው፤ ተጀምሮ እንደቆመ ነው የሚገነዘቡት። አመራሩ የወሰነውም ችግሩን በመውሰድ የቀሩትን ፕሮጀክቶች በማጠናቀቅ በሌላ ጊዜ መጠየቅ ይሻላል በሚል ነው። ይሄ ትንሽ የተወሳሰበ ነው። ነገር ግን በየትኛውም ክልል የሚወጣው ገንዘብ የኢትዮጵያ ህዝብ ሃብት ነው። የትኛውም ማዘውተሪያ ሲገነባ ታዋቂ ስፖርተኞችን ለማፍራትና ትልልቅ ውድድሮችን ለማስተናገድ ነው። ተጨባጭ ወደሆነው ነገር ስንገባ ግን የተወሳሰበ ነው። ለአብነት ያህል የጋምቤላ ስታዲየም 65 በመቶ ቢደርስም በበጀት ችግር ቆሟል። የኢፌዴሪ ስፖርት ኮሚሽን ደግሞ የጋምቤላ ክልል ምክር ቤትን በጀት መድበው እንዲጨርሱ ማድረግ ይችላል ወይ? የለውም። ገፍተን የማንሄድባቸው ነገሮች ቢኖሩም ግን ቴክኒካዊ ድጋፍ እናደርጋለን፤ የትኞቹም ስታዲየሞች ሲገነቡ እኛ ጋር መጥተው አማክረውን ነው። በተመሳሳይ የጅግጅጋ ስታዲየም ዲዛይን ተሰራ፤ አፈር
ጠረጋ ተከናወነ፣ የግንባታ ቁሳቁስም ተቀመጠ ከዚያ ስራው ቆመ። በኮንትራት አስተዳደር ችግር ማለት ነው፤ ለምን ይህ ተደረገ ብለን በቀጥታ መጠየቅ ግን አንችልም። ምክንያቱም የእኛ ግንኙነት ከክልሉ ስፖርት ኮሚሽን ጋር ነው። ሌላው በኃላፊዎች መቀያየር የሚፈጠር የመረጃ ክፍተት የሚከሰት ነው። ለውድድር የሚሆን የማዘውተሪያ ስፍራዎች እጥረት የለብንም። ይህ ከቆጠራው ጋር የሚያያዝ ነው፤ በእያንዳንዱ ወረዳ ቢያንስ በትምህርት ቤት ደረጃ ማዘውተሪያዎች አሉን። ነገር ግን መረጃውን ይዞና በትክክል አውቆ መጠቀም ላይ ችግር አለ። በየትምህርት ቤቱ በርካታ ደረጃቸውን የጠበቁ የሦስት በአንድ ሜዳዎች ይገኛሉ፤ በየተቋማቱም በተመሳሳይ። ማዘውተሪያ የለም የምንለውም በአንድ ወረዳ ላይ ምንም ከሌለ ነው። ለምሳሌ በአዲስ አበባ በአማካይ ቢታይ ማዘውተሪያ የሌለው በአንጻሩ ደግሞ ብዙ ያለበት ወረዳ ይኖራል። አንዳንድ ቦታዎች ላይ ደግሞ ክፍት ቦታዎችን ለስፖርት እንዲሆኑ በማመቻቸት ላይ ክፍተት ይኖራል፤ እንጂ ችግር ይኖራል የሚል እምነት የለኝም። በሁሉም የስፖርት ዓይነቶች ለውድድር የሚሆኑ ማዘውተሪያዎች አሉ፤ ነገር ግን ለህጻናት፣ ወጣቶችና አዋቂዎች የሚሆን በማዘጋጀት ላይ ግን ቀሪ ስራ አለ። አንዱ ክፍተት የማዘውተሪያ ስፍራዎችን እንዴት እናስተዳድር የሚለው ነው። በእርግጥ አዋጁ ብቻ ለዚህ በቂ ነው፤ የእኛ ችግር ነው እንጂ። አዋጁ ላይ በግልጽ የተቀመጠውን ማስፈጸም ላይ ስፖርቱን የሚመራው አካል ከወረዳ እስከ ፌዴራል የቁርጠኝነት ችግር አለ። በመሆኑም ደንቡን በማውጣት ለኢፌዴሪ ባህልና ቱሪዝም ሚኒስትር ተልኳል፤ ከዚያም በሚኒስትሮች ምክር ቤት አስተያየት ተሰጥቶ ከጸደቀ በኋላ ወደ ተግባር የሚገባ ይሆናል። ነገር ግን የህግ ማዕቀፍ ማዘጋጀት በራሱ ችግሩን አይፈታውም፤ የአመራርና ፈጻሚን ቁርጠኝነት ይጠይቃል። ማዘውተሪያ ስፍራ
ማለት ለመጪው ትውልድ
የምናስተላልፈው ሃብት
ነው። አሁን ያለው
ሁኔታ እየተቀየረ ይሄዳል፤
አሁን በየወረዳው ያሉ
ከተሞች በፍጥነት እያደጉ
የቦታ ጥበት ይከሰታል።
የአሁኑን እየወቀስን ነገ
ከዚህ የባሰ እንዳይመጣም
ህብረተሰቡ ማዘውተሪያ ስፍራዎችን
ይጠብቅ፣ ይንከባከብ፣ ያለ
አግባብ ሲወሰድበትም ለህግ
አካላት ያሳውቅ። በሁሉም
ደረጃ ያሉ፤ የመሬት
አስተዳደር አካላትም መሬትን
አሳልፎ ለሌላ ኢንቨስትመንት
መስጠት ሃገርን አያሳድግም።
የሃገር እድገት የሚመጣው
ጤነኛ ማህበረሰብን መፍጠር
ሲቻል ነው፤ ዜጎችን
እየገደሉ ህንጻ መገንባትም
ሃገርን ስለማያሳድግ ትኩረት
ይደረግበት ስል አሳሰባለሁ።አዲስ ዘመን ግንቦት 12/2011 