የፌዴራል ዳኞች ምልመላ ቅሬታ አስነሳ
ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትና ለጠቅላይ ሚኒስትሩ አቤቱታ ቀርቧል የፌዴራል ዳኞች አስተዳደር ጉባዔ ጽሕፈት ቤት ለሦስቱም የፌዴራል ፍርድ ቤቶች ማለትም ለፌዴራል የመጀመርያ ደረጃ፣ ለከፍተኛና ለጠቅላይ ፍርድ ቤቶች ዳኞችን ለመሾም ያደረገው ምልመላ ሕጉን ያልተከተለ፣ አድልኦና መገለል ያለበት አሠራር ተግብሯል በማለት ቅሬታ ቀረበበት፡፡የፌዴራል ዳኞች አስተዳደር ጉባዔ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር 684/2002 አንቀጽ 11 ላይ ስለዳኞች አሿሿም መሥፈርቶች የተቀመጡ ቢሆንም፣ የፌዴራል ዳኞች አስተዳደር ጉባዔ ጽሕፈት ቤት ግን በአዋጅ የተቀመጠውን መሥፈርት ወደ ጎን በመተው ሕጉን ያልተከተለ ምልመላ ማድረጉን፣ ቅሬታ አቅራቢዎች ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትና ለጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት አቤቱታቸውን አቅርበዋል፡፡ ዳኞችን ለመመልመል ማስታወቂያ ሲወጣ ‹‹ዕውቅና ካለው የከፍተኛ ትምህርት ተቋም በሕግ ትምህርት ቢያንስ የመጀመርያ ዲግሪ፣ በከፍተኛ ውጤት የተመረቀ/ች ሆኖ፣ ዝርዝር አፈጻጸሙ በሚወጣው መመርያ ይወሰናል፤›› እንደሚል ያስታወሱት ቅሬታ አቅራቢዎቹ፣ ከተመዘገቡ በኋላ እንደገና ‹‹አዲስ መመርያ አውጥተናል›› በማለት ብዙዎችን ያሳዘነ ምልመላ መደረጉን ጠቁመዋል፡፡  የዳኞች አስተዳደር ጉባዔ ጽሕፈት ቤት ማስታወቂያ ሲያወጣ ለፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የሚወዳደሩ በዳኝነት ለስድስት ዓመታት የሠሩ ወይም በሌላ የሕግ ዘርፍ ለስምንት ዓመታት ያገለገሉ፣ ለጠቅላይ ፍርድ ቤት የሚወዳደሩ በዳኝነት ለአሥር ዓመታትና በሌላ የሕግ ሙያ ዘርፍ 12 ዓመታት ያገለገሉና ለመጀመርያ ደረጃ ፍርድ ቤት ያለምንም ልምድ መመዝገብ እንደሚቻል መገለጹን ቅሬታ አቅራቢዎቹ አስታውሰዋል፡፡ ጉባዔው ያወጣውን መሥፈርት የሚያሟሉ በዳኝነት ላይ እየሠሩ የሚገኙ ዳኞች፣ ዓቃቤያነ ሕግ፣ ነገፈ ፈጅ፣ ጠበቆች፣ የዩኒቨርሲቲ መምህራንና ሌሎች የሕግ ባለሙያዎች ተመዝግበው እንደነበር የጠቆሙት ቅሬታ አቅራቢዎቹ፣ ‹‹የተመረጡና ለፈተና የተጠሩ ዕጩዎች›› በማለት ዝርዝራቸውን በማስታወቂያ ሰሌዳ ላይ ሲለጥፉ፣ ሁሉንም በመተው በዳኝነት ሥራ ላይ ብቻ ያሉ ተወዳዳሪዎችን ስም ዝርዝር እንዳወጡ አብራርተዋል፡፡ በሥራ ላይ የሚገኙ ዳኞችንም ሲመለምሉ በ2006 ዓ.ም. ከተሾሙት የፌደራል ዳኞች የተወሰኑት ተጠርተው የተወሰኑት እንደተገለሉ ተናግረዋል፡፡ ይኼ ደግሞ ሕግን ያልተከተለ፣ በዘፈቀደ የተሰጠና አዋጅንም የሚጥስ መሆኑን አክለዋል፡፡ ጉባዔው መመርያውን ማሻሻል ከነበረበትም ዳኞችን ለመመልመል ማስታወቂያ ከማውጣቱ በፊት እንጂ፣ ማስታወቂያ ካወጣ በኋላ መሆን እንደሌለበትና በርካታ አቅም ያላቸውን ሰዎች የሚያገል፣ የሕግ የበላይነትን የሚጥስ፣ ግልጽነት የጎደለውና ለፍትሕ ሥርዓቱ ሊጠቅሙ የሚችሉ ሰዎችን የሚያስወግድ (Technical Avoidance) መመርያ መሆኑን አቤቱታ አቅራቢዎቹ አስረድተዋል፡፡ ቀደም ብሎ በወጣው ማስታወቂያ ላይ የተቀመጠው አንዱና ዋናው መሥፈርት ከከፍተኛ የትምህርት ተቋም ከፍተኛ ውጤት ያስመዘገበ ሲል ጂፒኤው ከ2.75 በላይ ያለው ማለት መሆኑን ጠቁመው፣ ጉባዔው ግን የትምህርት ውጤትን ከግምት ውስጥ ሳያስገባ በጣም ዝቅተኛ ውጤት ያላቸውን ሰዎች መመልመሉን ለምክር ቤቱና ለጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት ያቀረቡት አቤቱታ ያስረዳል፡፡ በድጋሚ የወጣው መሥፈርት ተገቢ የሆነ የሥራ ልምድና የትምህርት ዝግጅትን ታሳቢ ያላደረገ፣ የእኩልነት መርህን ከግምት ውስጥ ያላስገባ፣ አቅምንና ዕውቀትን ያላገናዘበ ከመሆኑም በላይ ከተለያዩ የሕግ ተቋማት የሚመጡ ዓቃቢያነ ሕጎች፣ ነገረ ፈጆች፣ ጠበቆች፣ የሕግ ትምህርት መምህራንና ሌሎች የሕግ ባለሙያዎችንም ያገለለ መሆኑን አስረድተዋል፡፡ ቅሬታ አቅራቢዎቹ ከአሥር ዓመታት በላይ ልምድ ያላቸው ቢሆኑም፣ በፌዴራል ፍርድ ቤት ዳኝነት ውስጥ ከአምስት ዓመታት በላይ ያገለገሉ መሆን አለባቸው በሚል፣ በክልል ፍርድ ቤቶች ያገለገሉበትን የሥራ ዘመን የሚያስቀር መሥፈርት ማውጣቱ ጉባዔው የድርብ መሥፈርት (Double Standard) መርህ መከተሉ ሕግን የጣሰና ስህተት መሆኑን ገልጸዋል፡፡ ቅሬታ አቅራቢዎቹ ምክር ቤቱን የጠየቁት ምልመላው ተገቢ ባለመሆኑ በድጋሚ በአግባቡ እንዲደረግ፣ በጥድፊያ የሚደረገው የጽሑፍ ፈተና እንዲሰረዝና በሕገወጥ መንገድ ወደ ሹመት የሚቀርቡ ምልምሎችን ሹመት እንዳያፀድቀው ነው፡፡ ተመልማይ ዕጩ ዳኞችን ለምክር ቤቱ የሚያቀርበው ጠቅላይ ሚኒስትሩ መሆኑ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ 81 በመደንገጉ፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) ለምክር ቤቱ ከማቅረባቸው በፊት ምልመላው ሕግንና መመርያን በተከተለ መንገድ አለመሆኑን በማረጋገጥ፣ ወደ ጉባዔው እንዲመልሱ የቅሬታ ጥያቄያቸውን አቅርበዋል፡፡ የፌዴራል ዳኞችን ለመመልመል ማስታወቂያና መሥፈርት አውጥቷል የተባለው የፌዴራል ዳኞች አስተዳደር ጉባዔ ጽሕፈት ቤትን ሪፖርተር ለማነጋገር ሞክሮ ነበር፡፡ የጽሕፈት ቤት ኃላፊው በሌላ ሥራ ላይ መሆናቸውን ገልጸው፣ ሌላ ኃላፊ አነጋገግሩ ቢሉም እሳቸውም አልተገኙም፡፡ የጽሕፈት ቤቱ ሠራተኛ የተገኙ ቢሆንም፣ እሳቸውም ኃላፊዎችን አነገጋግሩ በማለታቸው መረጃውን ለመስጠት ፈቃደኛ ሳይሆኑ ቀርተዋል፡፡        