የዓለም አቀፉ የወንጀል ችሎት በአፍሪካውያን ላይ የሚከተለው መርህ ተቀባይነት የሌውም
አዲስ አበባ ፣ ጥቅምት 2/2006 (ዋኢማ) – የዓለም አቀፉ የወንጀል ችሎት በአፍሪካውያን ላይ እየተከተለ ያለው መርህ ኢ-ፍትሃዊና ፍጹም ተቀባይነት የሌለው መሆኑን የወቅቱ የአፍሪካ ኅብረት ሊቀመንበር ገለጹ። የአፍሪካ ኅብረት ልዩ የመሪዎች ጉባዔ አዲስ አበባ በሚገኘው የኅብረቱ ዋና ጽህፈት ቤት ዛሬ በመካሄድ ላይ ነው። የአፍሪካ ኅብረት ሊቀመንበርና የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃለማሪያም ደሳለኝ ጉባዔውን በንግግር ሲከፍቱ እንዳሉት ዓለም አቀፉ የወንጀል ችሎት የሚከተለው መርህ አፍሪካውያን የራሳቸውን ችግር በራሳቸው ለመፍታት የሚያደርጉትን ጥረት የሚያኮስስ ነው። የአፍሪካ ኅብረት በዓለም አቀፉ የወንጀል ችሎት ያልተገባ አካሄድ ቅሬታውን ለመንግሥታቱ ድርጅት የፀጥታ ምክር ቤትና ለራሱ ለችሎቱ በተደጋጋሚ ቢያቀርብም አዎንታዊ ምላሽ እስካሁን ባለማግኘቱ ኅብረቱን እንዳሰሰበው ገልጸዋል። የዓለም አቀፍ ችሎቱ በአፍሪካ መሪዎች ላይ ያቀረበውን ክስ እንዲያዘገይ ኅብረቱ ቢጠይቅም ችሎቱ በሚከተለው ያልተገባ አካሄድ ጥያቄውን ሳይቀበለው መቅረቱን ሊቀመንበሩ አስረድተዋል። ችሎቱ ከአፍሪካ ውጭ የዚህ ዓይነት ጥያቄ ሲቀርብለት ተቀብሎ ለጉዳዩ ምላሽ ሲሰጥ በተደጋጋሚ ቢስተዋልም በአፍሪካ ጉዳይ ላይ ግን ምላሽ መስጠት አለመፈለጉ አካሄዱ ፍትሃዊነት የጎደለው መሆኑን የሚያሳይ ነው ብለዋል። በአፍሪካውያን ላይ ችሎቱ እየተከተለ ያለው ኢ-ፍትሃዊ መርህ በኅብረቱ አባል ሀገራት በኩል ፍጹም ተቀባይነት የሌለው መሆኑን ነው ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማሪያም ግልጽ ያደረጉት። የሱዳኑ ፕሬዝዳንት ኦማር ሀሰን አልበሽር በዳርፉርና በደቡብ ሱዳን የተፈጠረውን ፖለቲካዊ ቀውስ እልባት ለመስጠት ቁርጠኛ ሆነው እየሰሩ እንደሚገኙ ሊቀመንበሩ ጠቁመው በዚህ ረገድ እየተደረገ ያለው ጥረት እንዲጎለብት የዓለም አቀፉ ማህበረሰብ ድጋፍ ሊያደርግ ይገባል ብለዋል። በሌላ በኩል እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር በ2007 በኬንያ የተካሄደውን ምርጫ ተከትሎ በፕሬዝዳንት ኡሁሩ ኬንያታና በምክትላቸው ዊሊያም ሩቶ ላይ ችሎቱ ያቀረበው ክስ በተመሳሳይ መልኩ ሊጤን እንደሚገባው አመልክተዋል። ሁለቱ መሪዎች በኬንያ እርቀ ሠላምን በማውረድ ሠላምና መረጋጋት ለማስፈን የሚያደርጉትን ጥረት ችሎቱ ግምት ውስጥ አስገብቶ ሊመለከተው እንደሚገባም አስገንዝበዋል። ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማሪያም በመጨረሻም ዛሬ የሚደረገው ጉባዔ ዋና ዓላማም የዓለም አቀፉ የወንጀል ችሎትን መቃወም ሳይሆን ችሎቱ የሚከተለው መርህ አፍሪካውያንን በእጅጉ ማሳሰቡን ለማስገንዘብ እንደሆነ ገልጸዋል። የአፍሪካ ኅብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር ዶክተር ንኮሶዛና ዲላሚኒ ዙማ በበኩላቸው ዓለምዓቀፋዊ ፍትሃዊነት ከሠላምና ፀጥታ እንዲሁም ከእርቀ ሠላምና ከዴሞክራሲ ጋር በተጓዳኛ አብሮ መሄድ ይኖርበታል ብለዋል። የአፍሪካ ሀገራት የሮም ድንጋጌ እውን ሆኖ የዓለም አቀፉ የወንጀል ችሎት እንዲቋቋም ከፍተኛ አስተዋጽኦ ማበርከታቸውን ሊቀመንበሯ አስታውሰዋል። ከዚህ አኳያ በአፍሪካ ሠላምና መረጋጋት በዘላቂነት ለማስፈን የመንግሥታቱ ድርጅት የፀጥታው ምክር ቤትና ችሎቱ ከአፍሪካውያን ጋር በቅርበት ሊሰሩ እንደሚገባቸው አስገንዝበዋል። ይህ በእንዲህ እንዳለ የመሪዎቹ ጉባዔ ለረጅም ጊዜ የአፍሪካ ኅብረት የሠላምና ፀጥታ ኮሚሽነር ሆነው ሲያገለግሉ በነበሩት አምባሳደር ራምታኔ ላማምራ ቦታ የተመረጡትን የአምባሳደር ኢስማኤል ቼርጕ ሹመትን ዛሬ ያጸድቃል ተብሎ ይጠበቃል።