የሃገር ውስጥ ዘይት አምራቾች የአቅርቦት አቅም ከአምስት በመቶ በታች ነው
• በውጭ ምንዛሪ እጥረት እና በደላላ መቸገራቸውን ገልፀዋልአዲስ አበባ:- በሃገር ውስጥ ዘይት አምራቾች የሚመረተው ዘይት አገሪቷ ከምትፈልገው ጠቅላላ የዘይት ፍላጎት አንጻር ከአምስት በመቶ በታች መሆኑ ተገለፀ፡፡ ከውጭ ድፍድፍ ዘይት አምጥቶ እሴት ጨምሮ ለመሸጥ የውጭ ምንዛሪ ችግር በመኖሩና የዘይት ዋጋ የሚወሰነው በዘይት ፋብሪካዎች ሳይሆን በደላላ በመሆኑ መቸገራቸውንም የዘይት አምራቾች ገልፀዋል፡፡የአዲስ ሞጆ ዘይት ፋብሪካ ስራ አስኪያጅ አቶ እዮብ ወረታው ለአዲስ ዘመን እንደገለጹት፣ በአገሪቱ የሚመረቱ የቅባት እህሎች በሙሉ ለዘይት ቢውሉ እንኳ 60 በመቶ ብቻ ነው የሚሸፍኑት፣ የድፍድፍ ዘይትና የቅባት እህሎች ከውጭ ገዝቶ ለማስገባት ደግሞ የውጭ ምንዛሬ እጥረት አለ፡፡ፋብሪካው ዘይት የሚያመርተው ኑግ፣ ለውዝ፣ ጎመን ዘርና ሰሊጥ በመጭመቅ ቢሆንም ሰሊጥ ዋጋው አዋጪ ባለመሆኑና በሌሎቹ የቅባት እህሎችም ላይ የአቅርቦት እጥረት በመኖሩ ፋብሪካው በዓመት ማምረት ከሚችለው አቅሙ ከ30 እስከ 40 በመቶ ብቻ እያመረተ እንደሚገኝ አስረድተዋል፡፡ የጥሬ ዕቃ አቅርቦቱ ችግርና ከውጭ ከሚገባው የዘይት ምርት በዋጋ ሊወዳዳሩ ባለመቻላቸው የአገር ውስጥ የዘይት ፋብሪካዎች እያደጉ ከመሄድ ይልቅ አብዛኛዎቹ መዳከማቸውንና ሊከስሙ መቻላቸውን ያስታወሱት አቶ እዮብ፣ ከዛሬ 15 ዓመት በፊት በአገር ውስጥ የሚመረተው ዘይት ካለው ፍላጎት ውስጥ 20 በመቶ ይሸፍን የነበረ ቢሆንም፣ አሁን ያለው ድርሻ ከአምስት በመቶ በታች መሆኑን ይናገራሉ ፡፡ደላላውውም በገበያው ላይ ፈላጭ ቆራጭ መሆኑና የገበያ ሰንሰለቱ፣ የጥሬ ዕቃ አቅርቦቱንና የዘይት ዋጋው ላይ ችግር መፍጠሩን የጠቀሱት አቶ እዮብ፣ረጅሙን የገበያ ሰንሰለት አልፎ ወደ ፋብሪካዎች የመጣው የቅባት እህልም 20 በመቶ ባዕድ ነገር የተቀላቀለበት መሆኑን አመልክተዋል፡፡ ለምሳሌ ኑግ ገዝተው ዘይት ሲያመርቱ ከ20 በመቶ በላይ ሆን ተብሎ ከኑግ ጋር የሚመሳሳል ጥቁር አፈር ተፈጭቶና ተዘጋጅቶ እንደሚቀላቀል ገልጸዋል፡፡ ቡራዩ አካባቢ የሚገኘው
አይቢ አይ ዘይት
ማምረቻ ፋብሪካ ባለቤት
አቶ ኢብራሂም መኮንን
በበኩላቸው፣ ፋብሪካው በሙሉ
አቅሙ ቢሰራ በቀን
ከ250 እስከ
300 ኩንታል የቅባት እህል
ወደ ዘይት መቀየር እንደሚችል ጠቅሰው፣ ነገር ግን የቅባት እህል ገበያውን ደላላው ስለተቆጣጠረው፣ ፋብሪካዎቹ የካፒታል አቅም ስለሌላቸውና በምርት ወቅት የቅባት እህሎችን ገዝተው ማከማቸት ስለማይችሉ ምርቱን አቅም ያላቸው ሀብታሞችና ደላላው ገዝተው ይይዙበታል ብለዋል:: ደላላው ገበያው እየተቀዛቀዘ ሲሄድና ዘይት እጥረት መኖሩን አይቶ ምርቱን ወደ ገበያ በማውጣት የዘይት ዋጋ እንደሚወሰንም አመልክተዋል፡፡ መንግስት ከውጭ የሚመጣውን የዘይት ምርት በአገር ውስጥ ለመተካት የአጭርና የረጅም ጊዜ የመፍትሄዎች ርምጃዎች መወሰድ እንዳለበት ያሳሰቡት የአዲስ ሞጆ ዘይት ፋብሪካ ስራ አስኪያጅ አቶ እዮብ፣ ችግሩን ለመፍታት መንግስት የፓልም ዘይት ከማስገባት ይልቅ በዶላሩ ድፍድፍ ዘይት ከውጭ በማምጣት አገር ውስጥ ባሉ ዘይት ፋብሪካዎች እሴት ጨምሮ አጣርቶና አሽጎ ለተጠቃሚዎች ለማቅረብ የሚያስችል ስራ መስራት እንዳለበት አሳስበዋል፡፡ አይቢ አይ ዘይት
ማምረቻ ፋብሪካ ባለቤት
አቶ ኢብራሂም በበኩላቸው፣
የቅባት እህሎች ምርት
በሚሰበሰብበት ወቅት መንግስት
ለፋብሪካዎች በቀላሉ የብድር
አቅርቦት ቢመቻችላቸው በቂ
ጥሬ ዕቃ ገዝተው
መያዝ ያስችላቸዋል፡፡ በሌላ
በኩል ደግሞ መንግስት
ዘይት ከውጭ አምጥቶ
እንደሚሸጠው ሁሉ የቅባት እህሎችን ገዝቶ ለፋብሪካዎች ቢያቀርብ ረጅሙን የገበያ ሰንሰለትና የደላላን ዋጋ ወሳኝነት ያስቀረዋል ብለዋል፡፡ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የኢኮኖሚክስና ቢዝነስ ኮሌጅ መምህር የሆኑት ዶክተር አጥላሁ አለሙ በበኩላቸው፣ በአገር ውስጥ የዘይት ፋብሪካዎች በመንግስት በኩል አስፈላጊው ድጋፍ ተደርጎላቸው አቅማቸውን ቢያጎለብቱ ኖሮ ከፍተኛ ዶላር ወጪ በማድረግ ከውጭ አይገባም ነበር፡፡ “ለፋብሪካዎቹ ተገቢውን ድጋፍና ማበረታቻ በማድረግ የዘይት ፍላጎትን በአገር ውስጥ ምርት ማሟላት ቢቻል ለብዙ ዜጎች የስራ ዕድል ይፈጠራል፤ የውጭ ምንዛሬን ማዳን ይቻላል” ሲሉም ገልጸዋል፡፡ በሌላ በኩል በመንግስት ድጎማ የሚመጣውን የምግብ ዘይት በሂደት በአገር ውስጥ አምራቾች ለመተካት እና ከአቅርቦት እስከ ስርጭት ባለው የንግድ ሰንሰለት ላይ ቁጥጥርና ድጋፍ ለማድረግ እንዲሁም በዘርፉ የሚሳተፉ ባለድርሻዎችን በመምረጥ ሂደት ላይ ግልጽነት ለመፍጠር እስከ ታችኛው የመንግስት መዋቅር ያሳተፈ መመሪያ እየተዘጋጀ እንደሆነ ከንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ያገኘነው መረጃ ያመላክታል፡፡በአሁኑ ወቅት የኢትዮጵያ ዓመታዊ የምግብ ዘይት ፍጆታ ከ480 ሚሊዮን ሊትር በላይ እንደሚሆን መረጃዎች ያሳያሉ፡፡አዲስ ዘመን ታህሳስ 10/2012ጌትነት ምህረቴ 