መንግሥት የውጭ ምንዛሪ በግል ባንኮችም ለማቅረብ ወሰነ
ለግል ባንኮች 100 ሚሊዮን ዶላር ሊሰጥ ነውመንግሥት በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ብቻ ሲያቀርብ የነበረውን የውጭ ምንዛሪ ለግል ባንኮችም ለማቅረብ ወሰነ፡፡ አንዳንድ አሳሪ የሚባሉ ሕግጋቱን እንደሚያሻሽል አስታወቀ፡፡  መንግሥት ይህንን ያልተጠበቀ ነው የተባለውን ውሳኔ ያስታወቀው ሰኞ ግንቦት 5 ቀን 2011 ዓ.ም. ነው፡፡ ውሳኔው የታወቀውም የአገሪቱ የባንክ ፕሬዚዳንቶች ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥና ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች ጋር ባደረጉት ውይይት ላይ መሆኑ ታውቋል፡፡ እስካሁን በነበረው አሠራር መንግሥት የውጭ ምንዛሪ ፍላጎትን ለመደገፍ፣ እንዲሁም ቅድሚያ ሊሰጣቸው ለሚገባቸው ዘርፎች የውጭ ምንዛሪ ያቀርብ የነበረው በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ብቻ መሆኑ ይታወሳል፡፡ አሁን ግን በግል ባንኮች ጭምር እንዲቀርብ በመወሰን ወደ ተግባር እንደሚገባ አስታውቋል፡፡ በዚህ ውሳኔ መሠረት መንግሥት በመጀመርያው ዙር 100 ሚሊዮን ዶላር ለግል ባንኮች ለማከፋፈል አቅዷል፡፡ ይህንንም በቅርቡ ተግባራዊ እንደሚያደርግ መወሰኑን የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ይናገር ደሴ (ዶ/ር) አስታውቀዋል፡፡ ያልተጠበቀ የመንግሥት ዕርምጃ የሆነባቸው የግል ባንኮች ኃላፊዎች በብሔራዊ ባንክ ውሳኔ እንደተደሰቱ ለማወቅ ተችሏል፡፡ የውጭ ምንዛሪ ለንግድ ባንክ ብቻ የመስጠት የቀድሞ አሠራር የሰበረ በመሆኑም በአዎንታዊ ጎኑ ተመልክተውታል፡፡ ‹‹አሁን ዋናው ጉዳይ የሚቀርበው የውጭ ምንዛሪ መጠን ሳይሆን፣ ሁሉንም የፋይናንስ ተቋማት በእኩል ዓይን በማየት ማስተናገድ መቻሉ ነው፤›› ያሉት አንድ የባንክ ኃላፊ፣ ‹‹ከዚህ ቀደም ተወዳዳሪ ሆነን ሳለ ለአንድ ወገን ብቻ ያደላው አሠራር ፍትሐዊ አልነበረም፤›› ብለዋል፡፡ ብሔራዊ ባንክ ለግል ባንኮች የውጭ ምንዛሪ ለማቅረብ መወሰኑ እንደ ትልቅ የፖሊሲ ለውጥ የሚታይ መሆኑን፣ የፋይናንስ ዘርፉን ሪፎርም ለማድረግ እየተወሰዱ ካሉ ዕርምጃዎች መካከል በቀዳሚነት የሚያስቀምጡት መሆኑን አስረድተዋል፡፡ ለግል ባንኮች ከሰሞኑ ይለቅላቸዋል የተባለው 100 ሚሊዮን ዶላር እንዴት እንደሚከፋፈል በዝርዝር የተዘጋጀ መመርያ ስለመኖሩም ለማወቅ ተችሏል፡፡ የውጭ ምንዛሪ ድልድሉ የሚካሄደው እንደ ባንኮቹ የውጭ ምንዛሪ ግኝት መጠንና ለውጭ ምንዛሪ የተመዘገቡ ደንበኞችን መሠረት በማድረግ እንደሚሆን ታውቋል፡፡  መንግሥት ይህን ዕርምጃ የወሰደው እየወደቀ ያለውን የወጪ ንግድ የንግድ ባንኮች እንዲደግፉ ጭምር ሲሆን፣ በተወዳዳሪነት መንፈስ እንዲሠሩ ለማበረታታት ሲባል ዕርምጃው ተወስዷል ተብሏል፡፡  ከዚህ ጋር ተያይዞ የብሔራዊ ባንክ ገዥው መንግሥት ከተለያዩ አቅጣጫዎች ያሰባሰበው የውጭ ምንዛሪ መጠባበቂያ ለሦስት ወራት ለሚጠጋ ጊዜ የሚያገለግል መሆኑን፣ ይህም በቂ የሚባል እንደሆነ አስረድተዋል፡፡ አንዳንድ የባንክ ኃላፊዎች ደግሞ አሁን በግል ባንኮች በኩል እንዲሠራጭ የተፈቀደው 100 ሚሊዮን ዶላር ለ16 ባንኮች ሲከፋፈል አነስተኛ ስለሚሆንና ለተወሰኑ ኢንዱስትሪዎች ብቻ በመስጠት የሚያልቅ ነው ብለው፣ ብሔራዊ ባንክ አሁንም ተጨማሪ የውጭ ምንዛሪ በማቅረብ መደገፍ ይኖርበታል ብለዋል፡፡ እንዲሁም 100 ሚሊዮን ዶላሩን ለየትኛው ዘርፍ መስጠት እንዳለበት ቢያሳውቅ የባንኮችን አሠራር ያቀላል ብለዋል፡፡ በውይይት መድረኩ ላይ መንግሥት ለፋይናንስ ተቋማት አሳሪ የሚባሉ ሕግጋትን ለመለወጥ እየተዘጋጀ መሆኑ የሚጠቁም እንደሆነ ተወስቷል፡፡ በተለይ ከውጭ ምንዛሪ አሰጣጥ ጋር በተያያዘ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ እየሠራበት ያለውን መመርያ ለማሻሻል መዘጋጀቱ ተገልጿል፡፡ ይህ መመርያ ባንኮች የውጭ ምንዛሪ ፈላጊዎችን በመመዝገብ እንዲያስተናግዱ የሚያስገድድ ሲሆን፣ መመርያው ይህ አሠራር ያሉበትን ችግሮች በመለየት ተሻሽሎ  እንደሚወጣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ማስታወቃቸውን ሪፖርተር ያገኘው መረጃ ያመለክታል፡፡ በተለይ በምዝገባ ከሚካሄደው የውጭ ምንዛሪ አሠራር ጋር ተያይዞ ከቀረቡ አስተያየቶች ውስጥ አንዱ፣ የውጭ ምንዛሪ ፈላጊዎች በየባንኩ እየተመዘገቡ የውጭ ምንዛሪ ፍላጎትን ከፍተኛ እንዲሆን አድርገዋል የሚለው ነው፡፡ መመርያው ሲሻሻል ታሳቢ መደረግ አለባቸው የተባሉ አስተያየቶች ከተሳታፊዎች ተሰንዝረዋል፡፡ ከእነዚህ አስተያየቶች ውስጥ ትክክለኛ የውጭ ምንዛሪ ፈላጊዎችን ለመለየት የተጠየቀው የውጭ ምንዛሪ እስኪፈቀድላቸው ድረስ የተወሰነ ገንዘብ እንዲያሲዙ ቢደረግ የሚለው አንዱ ነው፡፡ የውጭ ምንዛሪ ጠያቂዎች ለሚያሲዙት ገንዘብ ባንኮች ወለድ እንዲከፍሉ በማድረግ፣ ትክክለኛ ጠያቂዎችን ለመለየት ያስችላል የሚለው ይገኝበታል፡፡ ተሻሽሎ ይወጣል የተባለውም መመርያ እንዲህ ያሉትን አሠራሮች ቢያካትት፣ ከውጭ ምንዛሪ አቅርቦት ጋር ተያይዞ የሚቀርቡ ችግሮችን በተወሰነ ደረጃም ቢሆን ያሻሽላል ተብሏል፡፡ የውጭ ምንዛሪ ፈላጊዎች የተወሰነ ገንዘብ ያሲይዙ የተባለው  ተቀባይነት ካገኘና በመመርያ ውስጥ ከተካተተ፣ ሊያዝ የሚችለው ገንዘብ ሊቆይ የሚችለው ከአንድ ወይም ከሁለት ወራት ባልበለጠ የጊዜ ገደብ ቢሆን የሚል የማጠናከሪያ ሐሳብ ያከለም ነው፡፡ የማስያዣ ገንዘቡን ባንኮች ወለድ የሚከፍሉበት ሲሆን ደግሞ የውጭ ምንዛሪ ጠያቂዎች ማካካሻ ይሆናቸዋል ተብሏል፡፡ በዚህ ዘዴ በውጭ ምንዛሪ አሠራር ላይ ያለው ችግር ይቀረፋል የሚል አስተያየት እንደተሰጠ ይኸው የምንጮች መረጃ ያስረዳል፡፡ በሰኞው ስብሰባ ብሔራዊ ባንክ ሊያሻሽላቸው ይገባል የተባሉ አሠራሮችና እያስከተሉዋቸው ያሉ ተፅዕኖዎች በግልጽ መቅረባቸው ታውቋል፡፡ ሊሻሻሉ ይገባል ተብለው ከቀረቡት ውስጥ አሁንም የግል ባንኮች ማነቆ የሆኑባቸው አንዳንድ መመርያዎች እንዲሻሻሉ የቀረበ ጥያቄ አለበት፡፡ የግል ባንኮች ከሚሰጡት ብድር ላይ 27 በመቶው ለቦንድ ግዥ ስለሚያውሉ የማሻሻያ ጥያቄ ቀርቧል፡፡ ለዚህ ጥያቄ ከብሔራዊ ባንክ ገዥ የተሰጠው ምላሽ ይህንን መመርያ ለማሻሻል መንግሥት ዕቅድ እንዳለው፣ አሁን ማሻሻያውን በምንና እንዴት ይጀመር የሚለው ላይ እየተሠራ መሆኑንና አንዳንድ የማሻሻያ ረቂቆች እየተዘጋጁ እንደሆነ ነው፡፡ በሌሎች መመርያዎች ላይም መንግሥት ማሻሻያ እንደሚያደርግ የገለጹት ገዥው፣ ‹‹በመመርያ አናመልክም፣ መለወጥ ካለበት ይለወጣል፤›› በሚል ቃል ጭምር ለአሠራር አመቺ ያልሆኑ መመርያዎችን ለመቀየር መንግሥት ዝግጁ መሆኑን መግለጻቸውን ለማወቅ ተችሏል፡፡ መንግሥት በግል ባንኮች ላይ የተጣሉና መሻሻል አለባቸው የተባሉ መመርያዎችን ለማሻሻል መዘጋጀቱም ተመልክቷል፡፡ በዕለቱ የተደረገው ውይይት ከነበሩት የተለየ እንደነበር በስብሰባው የተሳተፉ የባንክ ኃላፊዎች ለሪፖርተር የገለጹ ሲሆን፣ በመመካከር የሚታዩ ችግሮችን ለመፍታት የሚቻል መሆኑን መተማመን ላይ የተደረሰበት ነው ማለት እንደሚቻል አስረድተዋል፡፡ 