ምጣኔ-ሀብታዊ ቀውስ – የኮሮና ሌላኛው ክፉ ገጽታ
የኮሮና ወረርሽኝ ቢበረታ በአፍሪካውያን ላይ ከሚያደርሰው ሕመም እና ሞት ባሻገር ሊያስከትል የሚችለው ማኅበራዊ እና ምጣኔ-ሀብታዊ ቀውስ ብርቱ ሊሆን እንደሚችል የአፍሪካ ኅብረት ስጋቱን ማስቀመጡ ይታወሳል። ሁኔታው በዚሁ ከቀጠለ በመደበኛ እና ኢ-መደበኛው የኢኮኖሚ ዘርፍ በሚሊየን የሚቆጠሩ የሥራ ዕድሎች አደጋ ውስጥ ይወድቃሉ ሲልም የህብረቱ ልኂቃን ትንበያ አመላክቷል፡፡ 
ይህ አጣብቂኝ ፊት ለፊት ከገጠማቸው መካከል በአዲስ አበባ ከተማ በኢ-መደበኛ ሥራ ላይ የተሰማሩ ዜጎች የችግሩ ገፈት ቀማሾች እንዳይሆኑ ስጋት አድሮባቸዋል።የወረርሽኙ ስጋት ከጉሊት ቸርቻሪዎች እስከ ኢንቨስተሮች ድረስ የኢኮኖሚ እክል ፈጥሯል።የአዲስ ዘመን ጋዜጣ ዝግጅት ክፍል በመዲናዋ ተዘዋውሮ እንደተመለከተው አሁናዊው የኢ- መደበኛ የንግድ እንቅስቃሴዎች ከወትሮው ተቀዛቅዘዋል። በመዲናዋ ስድስት ኪሎ አካባቢ በተለምዶ ‹‹ፍርፍር ተራ›› ተብሎ በሚጠራው ሥፍራ ለዕለት ጉርሱ የሚሯሯጠውን ዜጋ በቅናሽ ዋጋ ምግብ በማቅረብ የራሷን የዕለት ጉርስ የምትሸፍነው ወጣት ትዕግስት ጣፈጠ አሁን ላይ በኮሮና ቫይረስ ምክንያት የሥራ መቀዛቀዙ ቢንጣት ሱቋን ዘግታ ወደ ወላጆቿ ቤት አቅንታለች። 
የኮሮናን ስርጭት ለመቆጣጠር የአገሪቷ እንቅስቃሴ ሙሉ በሙሉ ባይታገድም ደንበኞቿ የሆኑት የዩኒቨርሲቲ ተማሪዎችና የቀን ሠራተኞች ወደ መጡበት ቀዬ ለመመለስ አላመነቱም።ይህ መሆኑ ደግሞ በእርግጥም የትዕግስትና መሰል የሥራ ባልደረቦቿን ኢኮኖሚ ጎድቶታል። ለዚህም ነው ወጣቷ ሥራዋን ለጊዜው በመተው ቤተሰቦቿ ጋር እንደትከትም ያደረጋት። 
ወጣት ትዕግስት እንደምትለው፤ ለዚህ ስደት የዳረጋት የኮሮናን ቫይረስ ስርጭት አስመልክቶ በርከታ ደንበኞች ስለቀነሱባት ነው።ቀደም ሲል በቀን በምታገኘው ትርፍ ከራሷ አልፋ ቤተሰብ ትረዳ ነበር።ነገር ግን አሁን ላይ የሱቋን ኪራይ ለመሸፈን የሚያስችላትን ገቢ እንኳን ማግኘት ሲሳናት ሁሉንም ለመተው ተገደደች። 
መንግሥታት የወረርሽኙን ስርጭት ለመገደብ የሚወስዱት ተግባር ተስፋ ሰጭ ቢሆንም እንደ ቀድሞ ሠርቶ ገንዘብ ለመያዝ ጊዜው አዳጋች መሆኑን የምትናገረው በዚሁ ሥፍራ በምግብና ቡና አቅርቦት ላይ የተሰማራችው ወይዘሪት አገሬ በላቸው ናት። 
ወይዘሪት አገሬ፤ አካባቢው ላይ በተለይ በዝቅተኛ ገቢ የሚተዳደር ማህበረሰብ የምግብ አማራጮችን በአነስተኛ ዋጋ የሚያገኝበት መሆኑን በመጥቀስ፤ በዚህ ሥፍራ አንዲት ጠባብ ቤት በቀን ውስጥ በርካታ ሰዎችን የምታስተናግድበት መሆኑን፤ ከቤቶቹ አልፈው መንገዱ ድረስ ወረፋ ጠብቀው የሚመገቡ በርካቶች እንደነበሩ ትናገራለች።‹‹ፍርፍር ተራ›› በተለይ የኑሮ አጋር ለሌላቸው ቤተሰብ ላልመሰረቱና በተባራሪ ሥራ ላይ ላሉ ዜጎች እንዲሁም ለአምስት ኪሎና ስድስት ኪሎ ካምፓስ ተማሪዎች ባለውለታ እንደነበርና አሁን ግን ብዙ ሰው አካባቢው ላይ ተገኝቶ መመገብ እንደተወ፤ በዚህም ምክንያት በከፍተኛ ሁኔታ ሥራ መቀዛቀዙን ገልጻለች።የንግዱ መቀዛቀዝ አርሷን ጨምሮ ለምታስተዳድራቸው ስድስት የቤተሰብ አባላት ስጋት መሆኑንም ነው የጠቆመችው። ‹‹ወረርሽኙ ከተቀሰቀሰበት ጊዜ ጀምሮ ለምግብነት የሚያገለግሉ ሸቀጦች ሙሉ በሙሉ ባለመጠቀማችን ለኪሳራ እየተዳረግን ነው›› በማለትም የኮሮና ቫይረስ ያስከተለውን አሉታዊ ተጽእኖ ተናግራለች። በስፍራው በአንድ ኮንቴነር ሱቅ ውስጥ ቡና እየጠጣ ያገኘነው መመህር ተስፋዬ ምትኩ በበኩሉ አሁናዊውን የአካባቢውን እንቅስቃሴ አስመልክቶ እንደገለጸው፤ ዓለምን እየናጠ የሚገኘው ኮሮና ዜናው ሳይነገር በዚህ ስፍራ አንድ ሲኒ ቡና ለመጠጣት አሊያም አንድ ፍርፍር ለመብላት ረጅም ሰዓት ወረፋ መጠበቅ ግድ ነበር።አሁን ላይ ግን ንግዱ ተቀዛቅዟል። 
እንደ መምህር ተስፋዬ ገለጻ፤ ኮሮና በዓለም ላይ ከጋረጠው ስጋት ሚዛን የሚደፋው የኢኮኖሚ ውድቀቱ ነው።በኢ-መደበኛው ኢኮኖሚ ውስጥ የሚሠራ ኑሮን ለመደጎም በየቀኑ ወደ ሥራ የሚሄዱ በርካቶች ናቸው።ታዲያ ይህ በሚገባ ካልተከናወነ በእንዲህ ዓይነት ሥራ ውስጥ ያሉ ዜጎች መጎዳታቸው አይቀሬ ነው።ይህ ደግሞ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ መቀነስ ላይ አሉታዊ ተጽእኖ ያሳርፋል።ሁኔታው በዚህ ከቀጠለ በዚህና መሰል ኢ-መደበኛ ሥራ የተሰማሩት ላይ የከፋ ዳፋ ይኖረዋል። 
ቫይረሱ በቁጥር ብቻ ሳይሆን በመልከዓ ምድርም አድማሱን እያሰፋ መሆኑን የሚናገሩት መምህር ተስፋዬ፤ ይህ ክስተት በሁሉም አካባቢ ሊያጋጥም ስለሚችል የኢ-መደበኛ ኢኮኖሚ መንኮታኮትን ለመታደግ መንግሥት አማራጭ መፍትሔዎችን ማስቀመጥ እንዳለበትም ይመክራሉ፡፡አዲስ ዘመን ሚያዝያ 16/2012አዲሱ ገረመው