በመናኻሪያዎች ኮቪድ 19ኝን የመከላከሉ ጅምርና አሁን የሚገኝበት
ሰሞኑን ከአዲስ አበባ ከተማ 45 ኪሎ ሜትር ርቄ ተጉዤ ነበር። አይን አላይ ጆሮ አልሰማ አይልም። ከኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በሽታ ዜጎችን ለመታደግ ጥረት በሚደረግበት በዚህ ወቅት መተባበርና መተጋገዝ ሲገባ አንድ ጠብታ አልኮል በእጅ ላይ በማድረግና እጅ በማስታጠብ ሰበብ ለሳሙና መግዣ መጠየቅ ምን ይሉታል? እንዲህ ያለው ድርጊት የህዝብ ፍሰት ባለባቸው የትራንስፖርት አገልግሎት መስጫዎች አካባቢ እየታየ መሆኑን አንዳንዶች ሲናገሩ ቀድሜም ሰምቼ ነበር። እኔም በአይኔ አረጋግጫለሁ። ከትራንስፖርት አገልግሎት መስጫ ክልል ውጭ በመሆኑም ነገሩን ጉዳዬ ያለው ያለ አይመስልም።
ከትዝብቴ እግረመንገድ የመለስተኛና የሀገር አቋራጭ የትራንስፖርት አገልግሎት መስጫ መናኻሪያ አንዱ ከሆነው መካከልም የአቃቂ ቃልቲ መናኻሪያን ባለፈው ቅዳሜ በቃኘሁበት ወቅት ወረርሽኙን ለመከላከል ሲደረግ የነበረው እንቅስቃሴ እንደ ጅምሩ የተሟላ ሆኖ አላገኘሁትም። በጅምሩ ወቅት የነበረው ሙቀት የመለካት አገልግሎት አልነበረም። ለእጅ ንጽህና መጠበቂያ ሳሙናና ውሃ የተዘጋጀ ቢሆንም እንደ ጅምሩ ያልታጠበ እንዳይገባ የሚደረገው ክትትል የላላ መሆኑን ነው የታዘብኩት።
በእርግጥ የሰው ፍሰት ከፍተኛ የሚባል አልነበረም።ይሄን መነሻ አድርጌ በዚህ ኮቪድ 19 ቫይረስ ወረርሽኝ በተስፋፋበት ወቅት የትራንስፖርት ዘርፉ ምን እየሰራ እንደሆነ የተለያዩ አካላትን አነጋግሬያለሁ።
በቅድሚያም ትዝብቴን ከጀመርኩበት አቃቂ ቃልቲ መናኻሪያ ነበር ጥያቄዬን የጀመርኩት።
የቃልቲ መናኻሪያ የህዝብ ትራንስፖርት ስምሪት ክትትልና የመናኻሪያ አስተዳደር ቡድን መሪ አቶ ይታገሱ ተድላ ትዝብቱ ትክክል እንደሆነና ሙቀት የመለካቱ ተግባር ካለፈው አርብ ጀምሮ መቋረጡን ምላሽ ሰጥተዋል። እርሳቸው እንዳሉት ለመናኻሪያው የተሰጠው የሙቀት መለኪያ ተበላሽቷል። መናኻሪያው ከሚገኝበት ክፍለከተማ ጤና ጣቢያ እና በበጎ አገልግሎት ይስጥ የነበረው መቆራረጥ አጋጥሟል።ጉዳዩን የሚመለከተው አካል እንዲያውቀው ተደርጎ ችግሩ ገና በመታየት ላይ ይገኛል።ከሙቀት መለኪያው ውጭ ያለው የቅድመ ጥንቃቄ ሥራ ቢጠናከርም አገልግሎት ፈላጊው ጋር መዘናጋትና በመከላከል ሥራ ላይ ተባባሪ ከመሆን ይልቅ አደናቃፊ መሆን ለእንቅስቃሴያቸው ተግዳሮት እንደሆነባቸው አመልክተዋል።
እስካሁን ባለው እንቅስቃሴያቸው ተጋላጭ የሆነ መንገደኛ ባይገጥማቸውም ለጥንቃቄ በቆርቆሮ የተሰራ ለይቶ ማቆያ መዘጋጀቱን ገልጸዋል። በቅድመ ኮረና በመናኻሪያው በቀን ሰባት መቶ ተሽከርካሪዎች ይሰማሩ እንደነበር፣ 10ሺ መንገደኛች ይስተናገዱ እንደነበርና በአሁኑ ጊዜ የሚሰማሩ ተሽከርካሪዎች ወደ ሁለት መቶ ዝቅ ማለቱንና የሰው ፍሰቱም መቀነሱን አስረድተዋል።
የአዲስ ከተማ ሀገር አቋራጭ መናኻሪያ ቡድን መሪ አቶ ደረጀ ሞገስም በበኩላቸው ፣ የተጓዡንና የአገልግሎት ሰጭውን ደህነት ለመጠበቅ ሲባል አስፈላጊው ቅድመ ጥንቃቄ እየተደረገ ቢሆንም ወረርሽኙ አሁን እያደረሰ ካለው ጉዳት ጋር የሚመጥን የተጠናከ ሥራ እንደሚጠበቅ ያምናሉ።እርሳቸው እንዳሉት የሰው ፍሰትን ለመቀነስ በመናኻሪያው ሰዓት ተከፋፍሎ በአራት ምድብ ነው ጉዞው የሚካሄደው። ይሁን እንጂ የመጀመሪያው ጉዞ ጠዋት 12፡00 ሰዓት በመሆኑ የጤና ባለሙያዎች በሰዓቱ አይገኙም።
በመሆኑም መናኻሪያው በራሱ ተቆጣጣሪ ሰራተኞች ሙቀት የመለካቱን ተግባር ያከናውናል።ይህም ሆኖ አሁን አንደኛው የሙቀት መለኪያ መሣሪያው በመበላሸቱ በአንድ ብቻ ለመስራት ተገደዋል። የመከላከሉ ሥራ በተሻለ መሣሪያና የጤና ባለሙያ እገዛ መጠናከር እንዳለበት ያምናሉ።የሳሙና አቅርቦትና ተሽከርካሪዎችን መድኃኒት ለማስረጨትም ያለው ክፍተት መታየት እንዳለበት ጠቁመዋል።በተገልጋዩ በኩልም ትኬቱን በቆረጠበት ሰዓት ከመጠቀም ቀድሞ በግቢው ውስጥ ሆኖ መጠበቁን በመምረጡ መጨናነቅን ለማስቀረት እየተደረገ ያለውን ጥረት እያስተጓጎለው እንደሆነ አመልክተዋል።
‹‹በግሌ እንደማህበርም እንደ ተሽከርካሪ ባለቤትም የገንዘብ ድጋፍ ከማድረግ ጀምሮ ለመከላከሉ የሚደረገውን እንቅስቃሴ አገልግሎቱ በሚሰጥበት ቦታ በመገኘት በማየትና አስተያየት በመስጠት ጥረት እያደረኩ ነው››ያሉን የፍቅር ማህበር ሥራ አስኪያጅ አቶ ጌታቸው ገብሩ ደግሞ፤ በመናኻሪያው ለተዘጋጀው የእጅ መታጠቢያና ሌሎችም አቅርቦቶች ማህበራቸው 20ሺ ብር ከዚህ በተጨማሪም ለበሽታው መከላከያ ከዘጠኙ ማህበራት ጋር በተደረገው መዋጮ 147ሺ ብር መስጠታቸውን አመልክተዋል። አቶ ጌታቸው ይህ ሁሉ ቢደረግም እንደ ጅምሩ የውሃ አቅርቦቱ፣ ግንዘቤ መፍጠሩ ተቀዛቅዟል ይላሉ።
የአንደኛ ደረጃ ሀገር አቋራጭ የማህበራት ጥምረት የሥራ አስኪያጅ ሰብሳቢ እና የዓለም አንደኛ ማህበር ሥራ አስኪያጅ አቶ ገንዘብ አስማማው የደረጃ አንድ ዘጠኝ ማህበራት ጥምረት ለመከላኩ ሥራ የሚውል ለኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ መከላከያ አስተባባሪ ኮሚቴ አንድ ሚሊየን ብር ድጋፍ ማድረጉን በመጠቆም፣ በሙቀት መለኪያ አጠቃቀምና በመሣሪያው ላይ የሚስተዋሉ ክፍተቶች እንዲስተካከሉ፣ ወረርሽኙን ለመከላከል በትብብር ለመስራት ከሚመለከተው የመንግሥት አካል ጋር እየተነጋገሩ መሆናቸውን ገልጸዋል።
ከተሽከርካሪዎች የኬሚካል ርጭት ዙሪያ የመንግሥት እገዛ እንደሚያስፈልግ አመልክተው፤ ከማህበራት ጋር በትብብር የሚሰራበት ሁኔታ እንዲመቻች ጥምረቱ እየሰራ መሆኑን አስረድተዋል።በኤሌክትሮኒክስ የታገዘ የጉዞ ትኬት አቅርቦት ላይ እየተሰራ መሆኑን ጠቁመዋል። መንገደኛው ለጉዞ ብቻ እራሱን እንዲያዘጋጅ የማድረግ አማራጭ ሥራ ከመንግሥት ጋር በመተባበር እየተሰራ መሆኑን አመልክተዋል።
አዲስ ዘመን ሰኔ 4/2012ለምለም መንግሥቱ