የኮሮና ቫይረስ፤ መርገምትና በረከት
 ኮሮና ቫይረስ የአሁኑ ዘመን ብቻ ሳይሆን የአሁኗ ሰዓት የአለማችን ሰቆቃና ቸነፈር ሆኖ መምጣቱን ተከትሎ መላው የሰው ልጅ ከሱ ጋር ትንቅንቅ ተያይዟል። የሃይል ሚዛኑንና የጨዋታ ሜዳውን የተቆጣጠረው ኮሮና ቢሆንም ሁሉም የሰው ልጅ ቫይረሱን በቁጥጥር ሥር ለማዋል ከግለሰብ መከላከል ጀምሮ እስከ መቆጣጠር ድረስ የሚያስኬድ እንቅስቃሴን በማድረግ ላይ ይገኛል።ኮሮና ይዞት በመጣው እልቂት ምክንያት በርካታ ነገሮች አቅጣጫቸውን፣ አዝማሚያቸውን፣ ነባር ባህሪያቸውንና ይዘታቸውን (ጭምር) ቀይረዋል። ይህ ድንገተኛ ክስተትም አጠቃላይ የሰውን ልጅ፤ በተለይም ተመራማሪዎችን፣ የአገራት መሪዎችን፣ የተቋማትን ወዘተ የፈጠራ፣ አመራር ብቃትና ጥበብ፣ የመመከት አቅም ሁሉ ከመፈታተን ባለፈ ህልውናቸውን ሁሉ አደጋ ላይ እየጣለ ያለ ቸነፈር ነው።ቫይረሱ ባሁኑ ሰዓት የሰውን ልጅ ሙሉ ለሙሉ ከመቆጣጠሩም በላይ የዓለም ኢኮኖሚ በማይታመን ርቀት ወደ ኋላ ያስኬደዋል ተብሎ እየተፈራ ነው። ቫይረሱ በዚሁ ከቀጠለ ከሰዎች ሞት ባለፈ ሌሎች በርካታ ማህበራዊ ቀውሶች እንዳይከተሉ፤ የአገራት ህልውና አደጋ ላይ እንዳይወድቅ ከፍተኛ ሥጋት ከዚህም ከዚያም እየተነገረ ሲሆን ይህ እንዳይሆንም የየአገራት መንግሥታት የሞት ሽረት ትግል ላይ ይገኛሉ። ይሁንና ቫይረሱ ከነዚህ መርገምቶቹ ባለፈ በረከቶችም አሉት የሚሉ ወገኖች ብቅ ብቅ ማለት ከጀመሩ ሰነባብተዋል። አንዱም የአየር ለውጥ መሻሻል ጉዳይ ነው።ከመረጃዎች መረዳት እንደሚቻለው በዓለማችን በካይ አየር በመልቀቅ ቻይና እና አሜሪካ ላይ የሚደርስባቸው ማንም የለም፣ ከጠቅላላው 40 በመቶውን ይይዛሉ። በሁለቱ አገራት ላይ በሚገባ መሥራት ካልተቻለ ሌላው ላይ የተፈለገው ሁሉ ቢሠራ ዋጋ የለውም። ከዚህ አንፃር ባልተጠበቀ ሁኔታ የኮሮና ቫይረስ ድንገተኛ ክስተት የራሱን አስተዋጽኦ አድርጓል የሚሉ እየመጡ ነው።ይህ ቫይረስ በመከሰቱና የአየር ንብረት ለውጥ ችግር ዋና መንስኤ የሆኑት እንቅስቃሴዎች በመገደባቸው ብቻ በተለያዩና ለችግሩ በከፍተኛ ደረጃ አስተዋጽኦ ያደርጋሉ በሚባሉ አገራት ከፍተኛ መሻሻል ታይቷል። በ”https://www.carbonbrief.org”
ላይ እንደተመለከተው በቻይና ብቻ በመጀመሪያዎቹ አራት ሳምንታት ጊዜ ውስጥ የካርቦን ልቀት በ25 በመቶ (200 ሚሊየን ቶን የተበከለ አየር (MtCO2))፤ አጠቃላይ 40 በመቶ የቀነሰ ሲሆን በአሜሪካ ደግሞ 30 በመቶ ቀንሷል። በዓለም አቀፍ ደረጃ ባንዴ ስድስት በመቶ መውረዱ፤ በህንድ ታይተውም ሆነ እስከ መፈጠራቸው የማይታወቁ ተራሮች ጥርት ብለው መታየት መጀመራቸው ሁነኛ ማሳያዎች ናቸው። እንደ “Global Carbon Project” አስተባባሪና የስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ ፕሮፌሰር ሮብ ጃክሰን አስተያየት ያሁሉ እንቅስቃሴ ከታገደበትና ሁሉም ነገር ቀጥ ካለበት ከ2ኛው የዓለም ጦርነት ወዲህ እንደ ዘንድሮ ከፍተኛ የካርቦን ልቀትና ሙቀት መቀነስ ታይቶ አይታወቅም። የዚህ ምክንያቱ ደግሞ ኮሮና ቫይረስ ይዞት የመጣው የሰው ልጅ እንቅስቃሴ መገደብ ነው።ፕሮፌሰር ሮብ ጃክሰን
“የዓለም የአካባቢ ሁኔታ ተመራማሪ ሳይንቲስቶች በዓለም አቀፍ ደረጃ የአካባቢ ሙቀትንና የአየር ንብረትን የመታደግ እርምጃ በ2020 ሊወሰድ ይገባል። ይህ ካልሆነ የከፋ ሁኔታ ሊፈጠር ይችላል” በማለት ለዓለም መንግሥታት አስታውቀው ነበር። ይሁን እንጂ እንደ አሜሪካ እና አውሮፓ ያሉ ግዙፍ ኢኮኖሚዎች በገቡት ቃል መሰረት ስምምነቱን እየተገበሩት ስላልሆነ የዓለም ሙቀት መጨመር አሳስቦኛል” ማለቱን ከግምት ካስገባን “ተፈጥሮ የራሷን እርምጃ ወሰደች ማለት ይሆንን?” በቆየው ጊዜ ድርቅ ይከሰት የነበረው በረጅም ዘመናት ውስጥ አንዴ ነበር። አሁን አሁን በሦስትና በሁለት ዓመታት ልዩነት መምጣቱና ህዝብን ለአደጋ ማጋለጡ እየተለመደ ከመምጣቱም በላይ ተጠባቂም የሆነ ሁሉ ይመስላል። ወደ አየር ንብረት ለውጥ ስንመጣም የምናገኘው የባለሙያዎች አስተያየት ከዚህ የተለየ አይደለም።የደንና የአየር ንብረት ለውጥ ተመራማሪው ዶ/ር አደፍርስ ወርቁ ከአዲስ ዘመን ጋር ባደረጉት ቆይታ እንደተናገሩት ድሮ ወረርሽኝ የሚከሰተው በ100 ዓመት አንዴ ነበር። ለምሳሌም የህዳር በሽታን መውሰድ ይቻላል። አሁን አሁን ግን በየ20 እና 10 ዓመታት ውስጥ ሁሉ እየተከሰተ ነው። የዚህ ደግሞ ዋናው መንስኤ የሰው ልጅ በተፈጥሮና በእሱ መካከል ያለውን ድንበር አለማወቅ፣ ስለ ተፈጥሮና ሀብቷ አጠቃቀም ያለን ግንዛቤ ዝቅተኛ መሆንና ተፈጥሮ ከፈቀደችልን ድንበር አልፈን በመሄድ ለመጠቀም መሞከርና የዱር አውሬና እንስሳትን ድርሻ ሁሉ እስከ መጋፋት ድረስ መሄድ፣ የተፈጥሮ አቅም ምን ያህል እንደሆነ በሚገባ አለማወቅና አቅሟን መሠረት ያደረገ ተጠቃሚነት አለመኖር፣ በሚበላና በማይበላ፣ በሚሠራና በማይሠራ፣ መሆን ባለበትና በሌለበት መካከል ያለውን ልዩነት ባለመገንዘብና ቀዩን መስመር በማለፍ፣ ስለ አየር ንብረት ለውጥ ምንነት ግንዛቤ አለመኖር፣ በተለይ ለአረንጓዴ ልማት ምንም አይነት ትኩረት አለመስጠትና የመሳሰሉት ናቸው። እንደ ዶክተሩ አገላለፅ ኮሮናም የዚሁ የሰው ልጅ ቀዩን መስመር የማለፍ ውጤት ነው።ዶ/ር አደፍርስ አሁንም እነዚህን ቁልፍ ጉዳዮች ታሳቢ አድርገን የማንሠራ ከሆነ የኮቪድ-19 ሲገርመን ሌላ ኮቪድ-20 ሊመጣብን ይችላል ሲሉም የጉዳዩን አስከፊነትና መፍትሄውን ይናገራሉ።የዓለም ጤና ድርጅትም የሚለው ከዶ/ር አደፍርስ ጋር ተመጋጋቢ ነው። እንደ አጤድ (WHO) ከሆነ የአየር ንብረትና አካባቢ ጥበቃ ላይ ከተሠራ አሁን ያለውን የህብረተሰብ ጤና አደጋ 50 በመቶ በመቀነስ ጤናን 50 በመቶ ማሳደግ ይቻላል። ለዚህ ደግሞ በተለይም አረንጋዴ ልማት ላይ ሁሉም ርብርብ ሊያደርግ ይገባል። ይህ በጊዜ ካልተደረገ፣ ተመራማሪዎቹ እንደሚሉት፣ በ2100 የዓለም ሙቀት ከ3-5 ዲግሪ ሰሊሺየስ ሊጨምር ይችላል።ሰሞኑን ከተለያዩ አቅጣጫዎች የሚወጡ የዓለም አየር ንብረት ለውጥን የተመለከቱ የተለያዩ ዘገባና አስተያየቶች የዓለም ህዝብ ከአሰቃቂው ኮሮና ቫይረስ ቸነፈር ሊማር የሚገባው በጎ ጎን ቢኖር አንድ ሆኖ፣ በአየር ንብረት ላይ ያለውን ግዴለሽነት (climate de­nialism) አስወግዶ ጠንክሮ መሥራትና የመጪው ጊዜ ህልውናውን ከወዲሁ ማረጋገጥ ይገባዋል።አዲስ ዘመን ሚያዚያ 9/2012 ግርማ መንግሥቴ