ድርድሮች በጥንቃቄ መመራት እንዳለባቸው ምሁራን አሳሰቡ፡፡
ኢትዮጵያ፣ ግብፅ እና ሱዳን በታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ ዝቅተኛ ውሃ የመልቀቅ መጠን፣ በድርቅና በተራዘመ ድርቅ ወቅት የሚኖረውን ትብብር እንዲሁም የግድቡን የውሃ አሞላል በመለከቱ ጉዳዮች ላይ በተወካዮቻቸው አማካኝነት ከሰሞኑ ቢመክሩም ያለስምምነት ስብሰባቸውን ቋጭተዋል፡፡በባሕር ዳር ዩኒቨርሲቲ የሕግ ትምህርት ቤት መምህር አቶ ዘውዱ መንገሻ የግብፅ ሚኒስትሮች አቋም የዓባይ ወንዝ ፍሰት ከአማካይ በታች ከሆነ ያላቸውን ጥቅም ሙሉ ለሙሉ ማስጠበቅን ያስቀደመ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ ይህ ደግሞ የድርቅ ወቅት ሆኖ ውሃው በእጅጉ በሚቀንስበት ጊዜ የኢትዮጵያን የኤሌክትሪክ ኃይል የማመንጨት ፍላጎትና ጥቅም ይገድባል ነው ያሉት፡፡ግብጻውያን የግድቡ አሞላል ከ12 እስከ 21 ዓመታት እንዲወስድ የፈለጉበት ምክንያት የተጠቃሚነት መብታቸውን ለማስጠበቅ ያለመ መሆኑንም አመላክተዋል፡፡ በመሠረታዊነት በሁለቱ ሀገራት መካከል ዓለም አቀፍ ሀገር ዘለል ወንዞች በተመለከተ ያለው ሕግ ወይም ተስማምተው ተገዢ የሚሆኑበት መርህን ማየት ተገቢ ነው ያሉት አቶ ዘውዱ ስለአጠቃቀሙ በግልጽ የተስማሙበት ስምምነት የለም ብለዋል፡፡በ1929 እና 1959 (እ.ኤ.አ) የተደረጉት ስምምነቶችም ቢሆኑ ቅኝ ገዢዋ እንግሊዝ፣ ግብፅና ሱዳንን ብቻ አሳትፋ ድርድር ማድረጓን ነው ያስታወሱት፡፡ በዓለም አቀፍ ሀገር አቋራጭ ወንዞች ሕግ ውሃን በእኩልነትና በፍትሃዊነት መጠቀም እና ውሃን ሲጠቀሙ በሌሎች የተፋሰስ ሀገራት ላይ ጉልህ ጉዳት አለማድረስ የሚሉ ሁለት መሠረታዊ መርሆዎች እንዳሉ ያስረዱት መምህሩ ውሃን በፍትሃዊነትና በእኩልነት መጠቀም ሲባል ሀገራት ውሃውን በአግባቡ ስለማጋራታቸው ግን ጥያቄ እንደሚነሳ ነው የተናገሩት፡፡ይህንን በተመለከተ በተባበሩት መንግስታት ድርጅት በአውሮፓውያኑ 1997 ወጥቶ በ2014 ወደ ትግበራ የገባ ስምምነት መኖሩን አቶ ዘውዱ ነግረውናል፡፡ ኢትዮጵያ እና ግብፅ ስምምነቱን ያልተቀበሉ ሀገራት ቢሆኑም ስለፍትሃዊ አጠቃቀም ስናነሳ በተፋሰሱ ሀገራት ውስጥ ያለው የሕዝብ ቁጥር፣ ከውሃው ያላቸው ድርሻና አስተዋጽኦ፣ ከዚህ በፊት ያገኙት የመጠቀም ዕድል፣ አቅማቸውና ሌሎች ነጥቦች ግንዛቤ ውስጥ ይገባሉ፡፡እነዚህን ሁሉ ከግምት ውስጥ አስገብተን ስንመለከት ኢትዮጵያ በግብፅ ደረጃ ቀርቶ ምንም የመጠቀም እድል ሳታገኝ በርካታ ዓመታትን አሳልፋለች፡፡ በሌሎች የተፋሰስ ሀገራት ላይ ጉልህ ጉዳት ማድረስ አይገባም ቢባልም ግብፅ የዓባይን ወንዝ ከተፋሰሱ ውስጥም ሆነ ውጭ ወደ ተለያዩ አካባቢዎች ድረስ በመዝለቅ ውሃውን ትጠቀምበት ነበር ብለዋል፡፡በዚህ ጊዜ ደግሞ ኢትዮጵያ ወንዙን ለመስኖ ወይም ውሃን ለሚያባክን ሥራ ሳይሆን አገልግሎት ላይ የምታውለው ኃይል ለማመንጨት ነው፤ በመደበኛነት የውሃ ፍሰቱም አይቋረጥም፤ ከሌሎች ሀገራት የተነጠለ አጠቃቀምም ይሁን በአግባቡ የውሃ ክፍፍል ባልተደረገበት ሁኔታ የሕዳሴ ግድቡ የታችኞቹን ተፋሰስ ሀገራት ይጎዳል ብሎ ማሰብ አይቻልም ነው ሉት መምህሩ፡፡ግብፅ በ1929 (እ.ኤ.አ) ስምምነት መሠረት ወንዙን መጠቀም የሀገሪቱ ተፈጥሮኣዊ መብት እንደሆነ ታነሳለች፡፡ ይህ እሳቤ አደገኛ ነው፡፡ ምክንያቱም ኢትዮጵያ ውስጥ በእነሱ ልክ የሚቀርብም ሆነ የሚሰላ ልማት የለም፤ ይህ ሳይኖር ለግብፅ ሀሳብ እውቅና መስጠት የኢትዮጵያን ወደ ፊት እዚህ ላይም ሆነ ሌሎች የግንባታ ሥራዎች (ፕሮጀክት) ላይ የመጠቀም ዕድል ያሳጣል፤ በዚህ ጉዳይ ድርድሮች በጥንቃቄ መመራት እንዳለባቸው ነው ያስገነዘቡት አቶ ዘውዱ፡፡ ከላይኛው ተፋሰስ ሀገራት ውሃውን ለመስኖ የመጠቀም ዕድል ስላለ ወደፊት ሌሎች የግንባታ ሥራዎች (ፕሮጀክት) እየተፈጠሩ እንቅፋት እንዳይፈጥሩ በማሳብ ተፅዕኗቸውን ለመግታት የግብፅ ተወካዮች ምክክሩን በፍጥነት ለማድረግ እንደሚሹም አስረድተዋል፡፡ግብፅ በርካታ አማራጮች አሏት ያሉት አቶ ዘውዱ ዋናው አማራጭ የከርሰ ምድር ውሃ እንደሆነ አንስተዋል፡፡ የዓባይ ወንዝ የገፀ ምድር ውሃ ነው፤ በከርሰ ምድር ውሃ ግብፅ አቅሙ አላት፤ ጨዋማ ባህር ጨልፈው (ወስደው) ጥቅም ወደሚሰጥ ውሃ የመቀየር ሥራ ላይም ውጤታማ ናቸው ይላሉ፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ደግሞ የመስኖ እንቅስቃሴ ዝቅተኛ ነው፤ ከ80 በመቶ በላይ ማኅበረሰብ በድጋፍ ላይ የተመሠረተና ዝናብን በመጠበቅ የሚኖር ነው፤ ኢትዮጵያ አማራጭ አላት ቢሉም እነሱም አማራጭ አላቸው፡፡