ሁሉንም የሚያደምቀው የጉራጌ መስቀል
 ወደ አውቶቡስ ተራ ያቀናሁት እግር ጥሎኝ አልነበረም። አውቶቡስ ተራ ከወትሮው በተለየ የጉዞ መጨናነቅ እንዳለ ሰምቼ ነው። መነሻውን ከአራት ኪሎ ያደረገው ጉዞዬ፤ አትክልት ተራን አልፎ ጎጃም በረንዳን እስከሚያልፍ ከወትሮው በተለየ የገጠመኝ ነገር አልነበረም። ከጎጃም በረንዳ በኋላ ምነው ታክሲው በቀረብኝና በእግሬ በሄድኩ ያሰኛል። አለፍ ሲልም መመኘት ብቻ ሳይሆን ከታክሲው ለመውረድ ያስገድዳል። ጉዞዬን በእግሬ ተያያዝኩት። የባቡር ትኬት መቁረጫውን እንዳለፍኩ
ለወትሮው የተለመደው የረዳቶች ልብሴን ይዘው ‹‹የት ነህ›› ዛሬ የለም። ዛሬ የልመና ተራው የተጓዡ ነው። ተጓዥ ብሆን ኖሮ በጣም
እንደምቸገር ገባኝ። የሄድኩበት ጉዳይ ለመስቀል በዓል ወደ ጉራጌ የሚሄዱ ሰዎችን ለማነጋገር ስለነበር ትኩረቴ በሙሉ ተጓዦች ጋር
መድረስ ነው። ወደ ጉራጌ ሀገር የሚሄድ ተሽከርካሪ በአይኔ ብቃኝም የቱ ወዴት እንደሚሄድ በቀላሉ ለመለየት ያዳግታል። ረዳቶች ደግሞ
በደራ ገበያ ውስጥ ስለሆኑ እነሱን ከመጠየቅ መንገደኛውን መጠየቅ ይቀላል። ከሬዲዮ ይሁን ከፍላሽ ባላውቅም በአንደኛው ሚኒባስ ውስጥ የአበባ ደሳለኝን ‹‹መስቀል ጉራጌ›› ዘፈን
ሰማሁ። ወደ ጉራጌ የሚሄድ ይሆናል ብዬ ስጠጋ ወደ ፍቼ የሚሄድ ሚኒባስ ነበር። በፌርማታው ውስጥ ያሉት አብዛኞቹ ተሽከርካሪዎች ወደ ደቡብ አካባቢዎች የሚሄዱ ናቸው። ተጓዡም ረዳቱም
የተዋከበ ነው። የሚጫኑ ዕቃዎች ይበዛሉ። መንገደኛ እና ረዳት በሚጫነው ዕቃ ዋጋ ይከራከራሉ። አንድ ሰው ሁለትና ሦስት ቦርሳዎች
ይዟል። መጠኑ ትልቅ የሆነውን ረዳቱ እጭናለሁ ይላል ፤ባለቤቱ ደግሞ ዋጋውን በመፍራት ይዠው እቀመጣለሁ ተወኝ እያለ ይጨቃጨቃሉ።
ከቦርሳ ውጪ ያሉ በፌስታልና በሌሎች ነገሮች የተቆጣጠሩ ዕቃዎች የተሽከርካሪውን ወለል መረገጫ አሳጥተውታል። ይህ ወደ ወልቂጤ የሚሄደው
ተሽከርካሪ ነው። በጉዞው ላይ ያገኘሁት ወጣት ስንታሁ ጥበቡ እንደሚለው፤ የቱንም ያህል የትራንስፖርት ችግር ቢኖር
የጉራጌ ተወላጅ ከመስቀል በዓል ሊቀር አይችልም። እንኳን የትራንስፖርት ችግር ከሥራ ትባረራለህ ቢባል እንኳን አይቀርም። ለመስቀል
በዓል ዓመቱን ሙሉ ነው ዝግጅት የሚያደርገው። እንደ ስንታየሁ ገለጻ፤ አዲስ አበባ ውስጥ የሚኖሩ ጉራጌዎች እንዲያውም ዕድለኞች ናቸው። ትራንስፖርት
ያገኛሉ፤ ቀኑ ሲቃረብም መሄድ ይችላሉ። ሩቅ አካባቢ የሚኖሩ ግን በጣም ይቸገራሉ። የጉራጌ ተወላጅ ደግሞ ለመስቀል በዓል ከየትኛውም
የኢትዮጵያ ጫፍ ይመጣል እንጂ መቅረት አይታሰብም። እንኳን ኢትዮጵያ ውስጥ እያለ ከውጭ አገርም ይመጣል። ሌላኛው አስተያየት ሰጪ ወጣት አስቻለው ተስፋዬ ይባላል። እንደ አስቻለው ገለጻ፤ ለመስቀል በዓል
የጉራጌ ተወላጅ እንኳን አገር ውስጥ እያለ ከውጭ አገርም ቢሆን ይመጣል። ከቤተሰቡ አባል ውስጥ አንድ ሰው ከቀረ ከፍተኛ ሀዘን
ነው። ልጆችም የቤተሰቦቻቸውን እርግማን በመፍራት ከየትም ቢሆን ይመጣሉ።አንዳንዶችም ልጅ እንደሞተባቸው ሁሉ ሀዘን ይቀመጣሉ። ‹‹እናትና አባት እንዴት ልጃቸውን ይራገማሉ?›› ለአስቻለው የቀረበለት ጥያቄ ነበር። ‹‹እርግማኑ
‹እንዲህ ያድርግህ!› በማለት በአፍ መናገር አይደለም። ልጃቸው ካልመጣ ከፍተኛ ሀዘን ይሰማቸዋል። ውስጣቸው ይረበሻል፤ ያንን ነው
ልጆች እንደ እርግማን የሚቆጥሩት›› የአስቻለው መልስ ነበር። ልጆችም ከቀሩ የስነ ልቦና ጭንቀት ነው የሚይዛቸው። የጎረቤት ቤተሰብ
ሞልቶ የእነርሱ አንድ ልጅ ቢቀር ወላጆች ቅር ይላቸዋል፤ የቀረው ልጅም ቅር ይለዋል። በአንፃሩ በመስቀል በዓል የሚያገኙት ምርቃት
ደግሞ የስነ ልቦና ጥንካሬ ነው የሚሰጣቸው። በመስቀል በዓል ላይ የጉራጌ አባቶችና ቤተሰቦች ይመርቃሉ። የመስቀል በዓል መገለጫ
ከሆኑት ምርቃት ትልቅ ቦታ የሚሰጠው ነው። አስቻለው እንደሚለው፤ ለመስቀል በዓል ወደ ቤተሰብ የሚሄዱ የጉራጌ ተወላጆች የዓመት ዝግጅት ነው
የሚያደርጉት። የዚህኛው የመስቀል በዓል ካለፈ ዕለት ጀምሮ ለሚቀጥለው ዓመት ይዘጋጃሉ። ልጆች ገንዘብ ያጠራቅማሉ፤ ወላጆች በሬ
ያደልባሉ። በሥራ ምክንያት በአዲስ አበባ እና በሌሎች አካባቢዎች የሚኖሩ ልጆች ከበዓሉ አስቀድመው ለወላጆቻቸው ገንዘብ ይልካሉ።
በጉራጌ የመስቀል በዓል ላይ ሙስሊምና ክርስቲያንን መለየት
እንደማይቻል የሚናገረው
ደግሞ ወጣት አብርሃም ካሳሁን ነው። የጉራጌ ሙስሊም ማህበረሰብ ከክርስትና እምነት ተከታዮች ያላነሰ ነው የመስቀል በዓልን በጉጉት
የሚጠብቀው። በጨዋታው፣ በምርቃቱና በሌሎች ክዋኔዎች ሁሉ አብሮ ነው የሚሳተፈው። ከምርቃቱ ባሻገርም የመስቀል በዓልን ተናፋቂ የሚያደርገው
ይህ የአብሮነት ስነ ሥርዓቱ ነው። የተነፋፈቀ ዘመድ አዝማድ ሁሉ የሚገናኘው በመስቀል በዓል ነው። «አዳብና»
በጉራጌ ልዩ ቦታ የሚሰጠው በመስቀል በዓል የሚደረግ ባህላዊ ሥነ ስርዓት ነው። የመስቀል በዓል አከባበር ሲጀምር በመጀመሪያው ቀን
የጎመን ክትፎ ይበላል፤ በሚቀጥለው ቀን ለእርድ የቀረበ ሰንጋ ይታረዳል፤ ቁርጥ ሥጋ ይቀርባል፤ በዚያን ዕለት የጨፊ የሚባል ነገር
አለ። ጨፊ ከቅቤ፣ ከሚጥሚጣ እንዲሁም ሃሞት ጋር ተቀላቅሎ ጥሬው ስጋ የሚበላበት ነው። ይህ ጥሬ ስጋ የመብላት ሥነሥርዓት የበዓሉ
ማሟሻ ነው፤ ጥሬው ስጋ ከተበላ ከሰዓታት በኋላ እንደየፍላጎት የክትፎ መብላት ሥነሥርዓቱ ይቀጥላል። ከአንድ ሳምንት በኋላ የተራረፈው
ስጋ፣ ተዘልዝሎና ደርቆ፣ ቋንጣ ሆኖ፣ ቋንጣው ተቀቅሎና በእጅ እንደ ክትፎ ተከትፎ በሚጥሚጣና በቅቤ ልክ እንደ እርጥብ ክትፎ ተለዉሶ
ይቀርባል። ይህ የተቀቀለ ቋንጣ የሚበላበት ቀን ‹‹አዳብና›› ይባላል።አዲስ ዘመን መስከረም 17/2012 ዋለልኝ አየለ