ታሪክን ለጥፋት ፖለቲካ ማዋል እስከ መቼ?
ታሪክን ማወቅ ጠቀሜታው ለሀገር ግንባታ ነው፡፡ ብሄራዊ ትርክት ተብሎ የአንድ ሀገር ታሪክ የሚነገረው ሀገርን ለመገንባት እንጂ ለማጥፋት አይደለም፡፡ ታሪክን ለግል ፍላጎት በተለይ ደግሞ ለፖለቲካ ጥቅም ማዋሉ ከታሪክ ፋይዳ አኳያ እንዴት ይታያል? በዲላ ዩኒቨርሲቲ የታሪክና ዓለምአቀፍ ጉዳዮች መምህርና የታሪክ ተመራማሪው ዶክተር አብዱ መሀመድ አሊ ታሪክ ምን ጊዜም ቢሆን ትምህርት ቤት ነው፡፡ የሰው ልጅ በታሪክ አማካኝነት ከትናንት ስህተቱ በመማር የነገውን ህይወቱን ብሩህ ለማድረግ ይጠቀምበታል እንጂ ለፖለቲካ ትርፍ ሊያውለው አይገባም ሲሉ ይወቅሳሉ፡፡ አሁን የሚታየው ሀቅ ግን ከታሪክ ፋይዳው ውጭ ነው የሚሉት ዶክተር አብዱ ፖለቲከኞች ታሪክን የሚተረጉሙት ከራሳቸው ፍላጎት አንጻር በመሆኑ ታሪክ ትምህርት ቤት መሆኑ ቀርቶ ፍርድ ቤት እየሆነ መምጣቱን በትዝብት ዓይን ይመለከቱታል፡፡ በወለጋ ዩኒቨርሲቲ የታሪክ መምህሩ ዶክተር ደሳለኝ ቶሌራ የዶክተር አብዱን ሃሳብ ይጋራሉ። እንደ እርሳቸው ገለፃ በአንድ ሀገር የታሪክ ሂደት ውስጥ መልካምና መጥፎ ነገሮች ይከሰታሉ። ይህን ታሪክ በትክክል አውቆ መጥፎውን ላለመድገም፤ ጥሩውን ደግሞ ለማቆየት መስራት የታሪክ ተጠባቂ ፋይዳ ነው፡፡ ይሁን እንጂ አከራካሪና መጥፎ ጠባሳ ያላቸውን ታሪኮች እየመዘዙ ለፖለቲካ ፍጆታ መጠቀሙ ሀገራዊ ጉዳቱን እያባባሰ መሆኑን ዶክተሩ ይናገራሉ፡፡ ይልቁንም እንደ አድዋ ድል ያሉ ከራስ አልፎ ለአፍሪካ ኩራትና የጋራ እሴት የሆኑትን ደጋግሞ ማንሳቱ ህዝቡን ለማስተሳሰር ትልቅ ጠቀሜታ እንዳለው ይመክራሉ፡፡ ታሪክ ማለት በአፈታሪክ የመጣ ወይም አንድ ማህበረሰብ የፈጠረው፤ አንዱ እንደፈለገ ተነስቶ ይመስለኛል ባለው የሚተርከው ትርክት አይደለም ሲሉ የሚከራከሩት ረዳት ፕሮፌሰር አበባው፤ ‹‹ታሪክ በታማኝ መረጃዎች ላይ የተመሰረተ እውነታ ነው፤ እኛ ባልኖርንበት ጊዜ የነበሩ የመረጃ ምንጮችን መርምረን የምናገኘው ነው፤›› ታሪክ የድርጊትና የትርክት ውሁድ ነው ያሉት ዶክተር አብዱ በበኩላቸው አብዛኞቹ የሀገራችን ፖለቲከኞች በድርጊትና በትርክት መካከል ያለውን ልዩነት ካለማወቅ የተሳሳተ ድምዳሜ ላይ እንደሚደርሱም በምሳሌ ያስረዳሉ፡፡ እንደ ዶክተሩ ገለፃ የካቲት 23፤ 1888 ዓ.ም በኢትዮጵያና በኢጣሊያ መካከል የተደረገው ጦርነት ድርጊትን የሚገልጽና እውነታውም የማይለወጥ ሲሆን ድርጊቱ በተለያዩ ሰዎች በተለያየ መንገድ ሊገለጽ /ሊጻፍ/ ይችላል፤ ይህ ትርክት ነው፡፡ ስለዚህ ድርጊቱ እውነት ቢሆንም ትርክቱ ግን እውነትነት ሊኖረውም ላይኖረውም ይችላል፤ እዚህ ላይ ነው የአገራችን አንዳንድ ፖለቲከኞች የሚጫወቱት ሲሉ አካሄዳቸውን ይተቻሉ፡፡ ረዳት ፕሮፌሰሩም ተመሳሳይ ሀሳብ ያነሳሉ፤ ‹‹ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በሀገራችን እየታየ እንዳለው አክቲቪስቶችና ፖለቲከኞች ለፖለቲካ ግብዓት ታሪክን ሲጠቅሱ ይታያል፡፡ ሌላው ቀርቶ የታሪክ ምሁራን ፖለቲካ ውስጥ ገብተው የዚህ ስህተት ተጋሪና ዋና ተዋናይ ሲሆኑ ይታያል፡፡›› እዚህ ላይ የነጋድራስ ገብረ ሕይወት ባይከዳኝ፣ (አፄ ምኒልክና ኢትዮጵያ፣ 1902) መጽሐፋቸው የከተቡትን እናያይዝ፡፡‹‹ታሪክን መማር ለሁሉ ይበጃል። የታሪክ ትምህርት የሚጠቅመው ግን የእውነተኛ ታሪክ ትምህርት ሲሆን ነው። እውነተኛ ታሪክን መጻፍ ግን ቀላል አይደለም። ሦስት የእግዚአብሔር ስጦታ ዎች ያስፈልጉናልና። እነዚህም ተመልካች ልቦና፣ የተደረገውን ለማስተዋል የማያዳላ አዕምሮ፣ በተደረገው ለመፍረድ የጠራ የቋንቋ አገባብ፣ የተመለከቱትንና የፈረዱትን ለማስታወቅ። የአገራችን የታሪክ ጸሐፊዎች ግን በእነዚህ ነገሮች ላይ ኃጢያት ይሠራሉ። በትልቁ ነገር ፈንታ ትንሹን ይመለከታሉ። ለእውነት መፍረድንም ትተው በአድልኦ ልባቸውን ያጠባሉ። አጻጻፋቸውም ድብልቅልቅ እየሆነ ለአንባቢ አይገባም፤›› ይላሉ። ‹‹ፖለቲከኞች ያለፈውን ታሪክ ሁሉ በጨለማ መነጽር መመልከት እንደሌለባቸውና አያቶቻችንን ከሰሯቸው መጥፎም ይሁን ጥሩ ሥራ መማር እንደሚያስፈልግ ተመሳሳይ ሀሳብ ያንፀባረቁት ዶክተር አብዱ ናቸው፡፡ ባለንበት ዘመን ዘውገኛና ዜገኛ የሚል የፖለቲካ አስተሳሰብ በመንሰራፋቱ ታሪክን ከራስ የፖለቲካ ፍላጎት አንጻር መተርጎም ተጀምሯል ያሉት ዶክተር አብዱ በሁሉም ጽንፍ ያሉ ፖለቲከኞች መጥፎ ታሪኮችን እየመዘዙ ማስተጋባት እንደማይገባቸው በመምከር ነው። እንደ ረዳት ፕሮፌሰር አበባው አያሌው ገለጻ በአሁኑ ወቅት ሁለት ስህተቶች ይታያሉ፡፡ ‹‹ሁሉም ትርክት የአሁን ዘመን ትርክት ነው›› የሚል የአንዳንድ ፈላስፎች አባባል አለ ይላሉ፡፡ የሰው ልጅ ታሪክን የሚፈልገው በታሪክነቱ ሳይሆን አሁን ካለበት የፖለቲካ ምስቅልቅል፣ ቀውስ፣ ኢኮኖሚያዊ ፍላጎት፣ ዓላማ ወዘተ በመነሳት ይሄንን ምክንያታዊ ለማድረግ ወደ ኋላ በመሄድ የሚጠቅሰው ነገር ይፈልጋል፡፡ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ይህን ይመስላል፡፡ በሀገሪቱ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ጥያቄ አለ፤ ብሄርተኝነት የፈጠረው ጥያቄ አለ፤ እነዚህን ጥያቄዎች በአሁንነታቸው ከመመለስ ይልቅ ወደ ኋላ ሄደው ታሪክን ነቅሰው ሁለንተናዊ በሆነ መንገድ ሳይሆን እነርሱ በሚፈልጉት መንገድ ተርጉመው ያቀርቡና ህዝብን ያተራምሳሉ፤ ይህ በጣም አስነዋሪ ተግባር ነው። ታሪክ በታሪክነቱ እንጂ ለፖለቲካ ግብዓት መዋል አይገባውም። ፖለቲካ አሁንና ነገን የሚያይ ሲሆን ታሪክ ግን ወደ ኋላም ሄዶ ይመለከታል፡፡ ዶክተር አብዱ ትውልዱ ታሪክን በሚገባ ማወቅ አለበት ሲሉ ለፖለቲካ ፍጆታ በሚል የሚነገሩ ትርክቶችን በመስማት እንዳይሳሳት፤ ትክክለኛውን ታሪክ እንዲያውቅ እድሉ ሊፈጠርለት ይገባል በማለት ነው፡፡ ትናንት የዛሬ መስታወት የነገ ነጸብራቅ ነው፤ ትናንትን ጠንቅቆ ማወቅ ዛሬን ለመረዳትና ነገንም ለመተንበይ ይረዳል ብለዋል፡፡ በአንድ ወቅት የተፈጸመን ስህተት በመምዘዝ የህብረተሰቡን ቁስል እየነካኩ ጥላቻን በመስበክ የሚገኝ ትርፍ እንደሌለ የገለጹት ዶክተር ደሳለኝ ሀገርን ሊገነባ የሚችል የፖለቲካ ፕሮግራምን ማስተዋወቅ አማራጭ ሊሆን እንደሚችል ይመክራሉ፡፡ መንግሥት ለትውልዱ በተለይም ለወጣቱ ትክክለኛውን ታሪክ በማስተማር በፖለቲከኞች አስተሳሰብ እንዳይጠለፉ የማድረግ ኃላፊነቱን መወጣት እንደሚጠበቅበት በመፍትሄነት አንስተዋል፡፡ የረዳት ፕሮፌሰር አበባው ሁለተኛ የሚሉት ስህተት በታሪክ ትምህርትና ጥናት ውስጥ ያለፈውን ጊዜ በአሁን መነጽር መመልከትን ነው፡፡ ያለፈውን ታሪክ መተርጎም ያለበት ባለፈው ዘመን ነው እንጂ አሁን ካለው ሁኔታ ጋር አያይዘን የምንተረጉም ከሆነ ስህተት ነው፡፡ ስለዚህ እንደዚህ አይነት ሀሳብ ማራመድ ጠቃሚ ሳይሆን ጎጂና ጎታች ነው፡፡ ወጣቱ አክቲቪስቶች የሚያመጧቸውን ታሪኮች ከብሄርተኝነት ጋር ስለተገናኘ ወይም ስለሚያማልል በደልና ብሶትን ያረገዘ በመሆኑ እንዳለ መዋጥ የለበትም የሚሉት ረዳት ፕሮፌሰሩ ጉዳዩን በደንብ ማላመጥና የሚተፋውን መትፋት፤ የሚዋጠውን መዋጥ ይገባል። ጥሩ ሀሳብና ጥሩ ዕቅድ የሌለው ፖለቲከኛ ሁል ጊዜ ጉዞው የኋልዮሽ ነው፡፡ ዶክተር አብዱ በበኩላቸው በሀገሪቱ ፖለቲካ የህዝብን ድጋፍ ለማግኘት ሲባል የሚደረጉ ሩጫዎች እንዳሉ ጠቅሰው ህዝቡ በይበልጥ ደግሞ ወጣቱ እውነተኛውን የሀገሩን ታሪክ እንዲያውቅ መንግሥት የድርሻውን መወጣት አለበት፡፡ ታሪክን መሰረት አድርገው የሚቀርቡ ትርክቶችም በህዝቦች መካከል ልዩነትን የሚያሰፉና ሀገሪቱን ወዳልተፈለገ ሁኔታ የሚያስገቡ መሆናቸውን መለየት ይገባል ሲሉ መክረዋል፡፡ ፖለቲከኞችና አክቲቪስቶች ዛሬ ያለ በደል ካለ ያንን በደል ማስቆም ይኖርባቸዋል፡፡ እርምጃቸውን ወደፊት በማድረግ ዛሬ ያለውን ችግር እንዴት ነው የምናልፈው? ነገ የምትኖረን ኢትዮጵያን እንዴት እንገንባት? የነገዋ ኢትዮጵያ በኢኮኖሚ ፣ በህግ አስተዳደር ምን መምሰል አለባት? የሚለውን መመለከት ይኖርባቸዋል፡፡ ወደ ኋላ ሄዶ ታሪክን ነቅሶ ያንን ታሪክ መነሻ በማድረግ ህዝብን ማበጣበጥ ካልቆመ ሂደቱ የከፋ ውጤት ያስከትላል ፤አስተያየት ሰጪዎቹ መልዕክት ነው፡፡አዲስ ዘመን ነሃሴ 2/2011