‹‹ዴሞክራሲን ለመገንባት ሰብዓዊ መብቶችና ነፃነቶች መረጋገጥ አለባቸው›› ወ/ሮ መዓዛ አሸናፊ፣ የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንት
የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንት ወ/ሮ መዓዛ አሸናፊ፣ ‹‹ዴሞክራሲን ለመገንባት ፍላጎት ያላቸው አገሮች የማይገሰሱና የማይነጣጠሉ የሰው ልጆች ሰብዓዊ መብቶችንና ነፃነቶችን የያዙ የሕግ የበላይነት ማዕቀፎች ማረጋገጥ ይጠበቅባቸዋል፤›› አሉ፡፡ፕሬዚዳንቷ የ2011 ዓ.ም. መጠናቀቂያና 2012 ዓ.ም. መባቻን አስመልክቶ በተዘጋጀ የውይይት መድረክ ላይ ‹‹እናመዛዝን›› በማለት ባስተላለፉት ንግግር እንደገለጹት፣ በኢትዮጵያ የሕግ የበላይነት በተሟላበት ሁኔታ ተግባራዊ የሆነበት ጊዜ አልነበረም፡፡ የሕግ የበላይነት ባለመከበሩም የተለያዩ ጉዳቶችንና ተከታይ ጦሶች መታየታቸውን፣ የፍትሕ ማጣትን ሕመም የበለጠ የሚያውቁት ፍትሕ ያጡ ሰዎች በመሆናቸው የሕግ የበላይነትን ማክበር የግልና የጋራ ዋስትና መሆኑን አስረድተዋል፡፡የሕግ የበላይነትን ለማስከበር የሦስቱ የመንግሥት አካላት (ሕግ አውጪው፣ ሕግ ተርጓሚውና ሕግ አስፈጻሚው) ሚና ከፍተኛና አስፈላጊ መሆኑን የገለጹት ፕሬዚዳንቷ፣ ሕግ አውጭውና አስፈጻሚው ለፍርድ ቤት ነፃነት ያልተጓደለ ድጋፍ ማድረግ እንዳለባቸው ገልጸዋል፡፡ የፍርድ ቤት ውሳኔዎች መከበርና መፈጸም እንዳለባቸውና ለሕግ የበላይነት መከበር የኅብረተሰቡ ጠንካራ ድጋፍ እንደሚያስፈልግም ተናግረዋል፡፡ በፍርድ ቤቶች ውሳኔ የመንግሥትም አካላት ሆኑ ባለጉዳዮች ባይደሰቱበትም መቀበል እንዳለባቸውም አክለዋል፡፡‹‹በዓለም ላይ በርካታ አገሮች የፍርድ ቤት ውሳኔዎች የጊዜውን የፖለቲካ ኃይል ፍላጎቶች ከግምት ውስጥ የሚያስገቡ ናቸው፡፡ እነዚህ አገሮች ሲታዩ ደግሞ እኔም ሆንኩ እናንተ ልንኖርባቸው የምንመኛቸው አገሮች አይደሉም፤›› በማለት አንድ የእንግሊዝ አገር ዳኛ መናገራቸውን አስታውሰው፣ በአሁኑ ጊዜ በኢትዮጵያም ነፃና ገለልተኛ የፍርድ አሰጣጥ ሥርዓት ለመዘርጋት ከፍተኛ ጥረት እየተደረገ መሆኑን አስረድተዋል፡፡የፍርድ ቤቶችና የዳኝነት ሥራ ከፍተኛ ኃላፊነትና በርካታ ተቃራኒ ፍላጎት ያለበትና ማመዛዘንን የሚጠይቅ መሆኑን የገለጹት ወ/ሮ መዓዛ፣ ዳኞች በሚሰጡት ውሳኔ ተቃራኒ ፍላጎት ካላቸው ወገኖች ተፅዕኖ ወይም ከመገናኛ ብዙኃን ተፅዕኖ ራሳቸውን መከላከል እንደሚጠበቅባቸው አስታውቀዋል፡፡ ዳኞች ለሕግ ብቻ ተገዥ ሆነው እንዲሠሩ፣ ከሌሎች ወገኖች ብቻ ሳይሆን ከራሳቸውም ስሜት የመገለል ፈታኝ ኃላፊነት እንዳለባቸው ምሳሌ ጠቅሰው አስረድተዋል፡፡የአሜሪካ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ዋና ዳኛ ጆን ሮበርት በጦር ሜዳ የሞተ ወጣት ወታደር የቀብር ሥነ ሥርዓት ላይ ተቃውሞአቸውን የገለጹ ተከሳሾችን አስመልክቶ ሲናገሩ፣ ‹‹ድርጊቱ ብልግና የተሞላበት በመሆኑ እንደ እኔ ስሜት ቢሆን ተከሳሾቹ እስር ቤት ተቆልፎባቸው ቁልፉ ቢወረወር አልጠላም፡፡ ነገር ግን በሕገ መንግሥቱ መሠረት ሐሳብን የመግለጽ መብት የተከበረ በመሆኑ ይኼንን ማድረግ አልችልም፤›› ማለታቸውንና በስሜት ውሳኔ መስጠት ተገቢ አለመሆኑን መናገራቸውን ጠቁመዋል፡፡  እኝሁ ታዋቂ ዳኛ አክለው እንዴት የሕገ መንግሥት ድንጋጌዎች መከበር እንዳለባቸው ተቃውሞን ባንዲራ በማቃጠል መግለጽን አስመልክቶ ሲናገሩ፣ ‹‹በእኛ አገር እንደ ጣሊያን ወይም ፈረንሣይ የጋራ ማንነት ወይም ምክንያታችን የአሜሪካ ባንዲራና ሕገ መንግሥታችን ነው፡፡ በዚህ ምክንያት የአሜሪካን ባንዲራ የሚያቃጥሉ ሰዎች ያስከፉኛል፡፡ የሆኖ ሆኖ ድርጊቱ ሐሳብን በመግለጽ ሕገ መንግሥታዊ መብት ስለሚሸፈን ምንም ማድረግ አይቻልም፤›› ማለታቸውንም ወ/ሮ መዓዛ አስታውሰዋል፡፡እንደ ፕሬዚዳንቷ አገላለጽ ከግል ስሜት ባሻገር ነገሮችን በምክንያትነት ማየት የጥሩ ዳኞችና መሪዎች መመዘኛ ብቻ ሳይሆን፣ የጥሩ ሰዎችም መመዘኛ ነው፡፡ ‹‹እናቶች ልጆቻቸው ከጎረቤት ልጆች ጋር ሲጣሉ ሁለቱንም ይቀጣሉ፣ ይመክራሉ፡፡ ይኼ ደግሞ ሚዛናዊነትን ያሳያል፤›› ብለዋል፡፡ፍርድ ቤቶች ለአንድ የፖለቲካ ወይም ለአንድ ቡድን የሚያገለግሉ ሳይሆኑ የሰዎችን መብት ለማስከበር፣ ለሰላም፣ ለልማትና ዴሞክራሲ ዕውን መሆን አስተዋጽኦ የሚያደርጉ ተቋማት መሆን እንዳለባቸው፣ ይህ ደግሞ በሰላምም ሆነ በአስቸጋሪ ጊዜያት መከበር ያለበት መርህ መሆኑንም አስገንዝበዋል፡፡የዴሞክራሲን እውነተኛ ቃል ኪዳን ያለ እውነተኛ የሕግ የበላይነት መፈጸም እንደማይቻል ገልጸው፣ ዴሞክራሲ ማራኪ ሐሳብ ቢሆንም ጉዞው ፈታኝና ውጤቱም  ፍፁማዊ እንደሚሆንም ተናግረዋል፡፡ የእንግሊዝ ጠቅላይ ሚኒስትር የነበሩት ዊንስተን ቸርችል፣ ‹‹ዴሞክራሲ መጥፎ ሥርዓት ነው፣ ግን እስካሁን ከተሞከሩት ሥርዓቶች ሁሉ የተሻለ ሆኖ ተገኝቷል፤›› ማለታቸውን ያስታወሱት ወ/ሮ መዓዛ፣ ይህ የሚያሳየው ማመዛዘንን እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ የዴሞክራሲ ሥርዓትን ውጤት ሁልጊዜ መገመት ስለማይቻል ትልቁ ጥንካሬ ግን በሒደት የሚጣራ፣ ራሱን በራሱ የሚያርም ኃይል ያለው ሥርዓት መሆኑን አክለዋል፡፡ ከሁሉም በላይ ዴሞክራሲ የአብዛኛውንና የአናሳውን ፍላጎት እንደማያቻችልና እንደማያመዛዝን ጠቁመዋል፡፡ የኢትዮጵያ ሕዝብ በየዘመኑ የሚጠብቀው ሽልማት የዴሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ በመሆኑ፣ ዓይኑ ከዚህ ሩቅ ዓላማ ላይ መነሳት እንደሌለበትና ‹‹ከፍተኛ የፀና የተባረከ ነው›› የሚለው የትልቁ መጽሐፍ ቃል እንደሚፈጸም ያላቸውን እምነት ገልጸዋል፡፡የኢትዮጵያ ባህል በተሳካው ላይ ሳይሆን ባልተሳካው ላይ የሚያተኩር በመሆኑ፣ መሆን ያለበት የፍርድ ቤቶች አመራር በጎደለው ላይ የሚያተኩር ሳይሆን በሞላው ላይ የሚገባ መሆን እንዳለበትም ወ/ሮ መዓዛ ተናግረዋል፡፡ የጠነከረ ዴሞክራሲ ባላቸው አገሮች የመንግሥት ዋና ዋና ተግባራት አገርን ከጥቃት መከላከልና ፍትሕ ማስከበር መሆናቸውንም አክለዋል፡፡ እያንዳንዱ አገር ባለው ተሞክሮ የዕድገት ደረጃና የፖለቲካ ፍልስፍና ላይ ተመሥርቶ፣ ለአጭር ወይም ለረዥም ጊዜ መንግሥት ተጨማሪ ሚናዎች ሊወስድ እንደሚችልም ጠቁመዋል፡፡የሕግ የበላይነትን ካልሰፈነ ዜጎች በእኩለ ሌሊት ከቤታቸው ተጎትተው ሊወሰዱ እንደሚችሉና እናቶች፣ እህቶች፣ ሕፃናትና ባልቴቶች ሊደፈሩ እንደሚችሉ፣ በልማት በኩልም ውል ማስፈጸም የማይቻልበት፣ ሙስና የሚንሰራፋበት ወይም የኢንቨስተሮች ንብረት የሚወድምበት አገር ይሆንና ሕገወጥነት ሊነግሥ እንደሚችል ተናግረዋል፡፡የሕግ የበላይነትን ለማክበር የመንግሥት ባለሥልጣናት በታወቁ የሕግ ማዕቀፎች እንጂ በማናለብኝነት፣ በዘፈቀደና በዘመድ አዝማድ መሥራት እንደሌለባቸውም ጠቁመዋል፡፡ የሚወጡ ሕጎች የሁሉንም ዜጎች ሰብዓዊ መብት ያለ አድልኦ ለማስከበር የሚያስችሉ ግልጽ፣ ተደራሽና ተገማች መሆን እንዳለባቸው፣ ‹‹ሕጎች ወደ ኋላ ተመልሰው እንዲሠሩ መደረግ የለበትም፤›› በማለት በምሳሌነት ጠቅሰዋል፡፡አለመግባባቶች ሲፈጠሩ የሚፈቱበት ፍትሐዊ የሕግ ሥርዓትን የተከተለ የፍርድ አሰጣጥ ሥርዓትን መዘርጋት እንዳለበት በግልጽ ችሎት የሚያስችል፣ ለሀብታምና ለደሃ፣ ሥልጣን ላለውና ለሌለው ያለ አድልኦ የሚያስተናግዱ ፍርድ ቤቶች መኖር እንዳለባቸውም ወ/ሮ መዓዛ ተናግረዋል፡፡ ዜጎች ሕግን ማክበር እንዳለባቸው፣ ያልተስማሙበትን ሕግ ሥርዓቱን ተከትለው በመደራጀት ሕጉን ለማስቀየር ግፊት የማድረግ መብት ቢኖራቸውም፣ ሕጉ ሥራ ላይ እስካለ ድረስ ግን ባይወዱትም የማክበር ግዴታም እንዳለባቸው ማወቅ እንዳለባቸው አስረድተዋል፡፡