ኢትዮጵያ ያለባትን 17 ሚሊዬን ኩንታል የስንዴ ፍጆታ ጉድለትን በሀገር ውስጥ ለማሟላት እየሠራች ነው
ሰመራ፡- ኢትዮጵያ ዓመታዊ የስንዴ ፍጆታዋን ለማሟላት ከውጭ የምታስገባውን ምርት በአገር ውስጥ በመተካት ሂደት አሁን ላይ ያለውን 17 ሚሊዬን ኩንታል ጉድለት ለማሙላት እየተሠራ ሲሆን፤ ከዘር አቅርቦት ጋር ያለውን ችግር ለማቃለልም በሦስት ሺህ 200 ሄክታር መሬት ላይ የዘር ብዜት ሥራ እየተከናወነ መሆኑ ተነግሯል። የኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩት ዋና ዳይሬክተር ዶክተር ማንደፍሮ ንጉሴ፣ ከትናንት በስቲያ በታችኛው አዋሽ ተፋሰስ የቆላ ስንዴ የመስኖ ልማት ሥራ ጉብኝት ወቅት እንደገለጹት፤ መንግሥት ከውጭ የሚገባውን ስንዴ በአገር ውስጥ ለመተካት የሚያስችል አቅጣጫ ይዞ እየሠራ ነው። በዚህም ያለባትን የ17 ሚሊዬን ኩንታል የስንዴ ፍጆታ ጉድለት ለመሙላት እየተሠራ ይገኛል። ለሥራው ውጤታማነት ምርታማነትን ማሳደግ በሚያስችሉና የዘር አቅርቦች ችግር እንዳይገጥም የሚያስችሉ ተግባራት እየተከናወኑ ናቸው። እንደ ዶክተር ማንደፍሮ ገለጻ፤ አሁን ላይ እንደ አገር የስንዴ ፍጆታው 67 ሚሊዬን ኩንታል ነው። ከዚህ ውስጥ 50 ሚሊዬኑ የሚመረት ሲሆን፤ 17 ሚሊዬኑ ደግሞ ከውጪ የሚገባ ነው። የቆላ ስንዴ ልማት ሥራውም ዋነኛ ዓላማም ይሄን የ17 ሚሊዬን ኩንታል በአገር ውስጥ ምርት መተካት ሲሆን፤ በቀጣይም ስንዴን ወደውጭ መላክ የሚቻልበት ዕድል የሚፈጠርበት ነው። ይሄን እውን ለማድረግም አራት አቅጣጫዎች ተቀምጠዋል። አንደኛው፣ አሁን ስንዴ በሚመረትባቸው ቦታዎች የምርምር ውጤትን ሙሉ በሙሉ በመጠቀም  የስንዴ ምርታማነት በአማካይ በሄክታር ወደ 40 ኩንታል በማሳደግ የአቅርቦት ክፍተቱን መሙላት ነው። ሁለተኛው፣ ሦስት ነጥብ አምስት ሚሊዬን ሄክታር የሚሆን በአሲድ የተጠቃ አፈርን ግማሹን በኖራ ማከምና ስንዴ ማምረት ቢቻል ቢያንስ ከውጭ የሚገባውን ስንዴ ማስቆም ይቻላል። ሦስተኛው፣ ውሃ የሚተኛባቸውን የደጋና ወይናደጋ አካባቢዎች በማጠንፈፍ ቢሠራ በስንዴ ራስን መቻል ይቻላል። አራተኛው፣ በቆላማ አካባቢዎች  ስንዴን በመስኖ ማልማት ሲሆን፤ ይሄ የተመረጠበት ምክንያትም በመስኖ ማንኛውንም ነገር ማምረት ከፍተኛ ወጪ የሚያስወጣ ከመሆኑ አንጻር በቀላል ቅብብሎሽ ሦስት ምርቶችን ማከናወን ነው። ለምሳሌ፣ 350 ሺ ሄክታር የሚሆን የጥጥ መሬት አለ። ይሄን መሬት ሙሉ በሙሉ ስንዴ ቢመረትበት ስንዴን ከውጭ ከማስገባት መዳን ይቻላል። በዚህ መልኩ መሥራት ከተቻለ ደግሞ አሁን ላይ ስንዴን ለማስገባት በአጠቃላይ ከ600 ሚሊዬን  እስከ 710 ሚሊዬን ዶላር በየዓመቱ የሚወጣውን ሀብት ማዳን ይቻላል። ይሄን እውን ከማድረግ አኳያ ኢንስቲትዩቱ እንደ ምርምር ተቋም በትኩረት እየሠራ ሲሆን፤ በተለይም ከምርጥ ዘር ብዜትና አቅርቦት እንዲሁም አሠራር ጋር የተያያዙ በርካታ ቴክኖሎጂዎችን እያወጣ ይገኛል። በዚህም በተለይ የቆላ ስንዴ ልማት ሥራው እንዲሳለጥ ቴክኖሎጂን የማላመድና የዘር ብዜት ሥራን ከማከናወን አንጻር በላይኛው፣ በመካከለኛውና በታችኛው የአዋሽ ተፋሰሶች ሦስት ሺ 200 ሄክታር የሚሆን መሬት ላይ የዘር ብዜት እየተከናወነ ነው። ከዚህም ወደ 150 ሺ ኩንታል ዘር ይገኛል ተብሎ የሚጠበቅ ሲሆን፤ ይሄም 150 ሺህ ሄክታር መሬት በዘር ለመሸፈን የሚያስችል አቅም በመፍጠር የየአከባቢውን የዘር ፍላጎት ለማሟላት ያግዛል። በወረር ግብርና ምርምር ማዕከል ተመራማሪ እንዲሁም የአሳይታና ዱብቲ የቆላ ስንዴ ልማት አስተባባሪ አቶ መካሻው አረጋ በበኩላቸው እንደሚሉት፤ ዱብቲ ላይ በሦስት ዝርያዎች (ቀቀቀባ፣ ፈንታሌ 1 እና ፈንታሌ 2 የተባሉ) በ1ሺ 60 ሄክታር ማሳ ላይ የዘር ብዜት ሥራ እየተከናወነ ነው። በዚህም በሽታንም ሆነ ተባይን የመቋቋም አቅም ያላቸውና ቶሎ መድረስ የሚችሉ የስንዴ ዝርያዎች እየተባዙ ሲሆን፤ ከምርታማነት አኳያም በሄክታር ከ35 እስከ 40 ኩንታል የሚያስገኝባቸው እንደመሆኑ ለአካባቢው በቂ የሆነ ዘር ለማቅረብ የሚያስችል ነው። ይህ ሥራ የበለጠ ውጤታማ እንዲሆንም መንግሥት የሚጠበቅበትን ሊወጣና የቀረውን መሬት ባለው የውሃ ሀብት በአግባቡ እንዲለማ ማድረግ ይኖርበታል።  አዲስ ዘመን ጥር 23/2012ወንድወሰን ሽመልስ 