ተስፋ የተጣለበት ገበያ መሩ የቢራ ገብስ
ፍሬውን መሸከም የከበደው ይመስል ከወደ አናቱ ቀለስ ያለው የገብስ ዛላ በሚነፍሰው ነፋስ ጎንበስ ቀና ለማለት ይዳዳዋል፡፡ በማሳው ላይ የሚታየው ምርት ተመሳሳይ ቁመና ላይ የሚገኝ ሲሆን፣ የአረም ዘር የሚባል ነገር በውስጡ አይስተዋልም፡፡ ለጥ ያለውን ሜዳ ሙሉ ለሙሉ በበላይነት ቢቆጣጠረውም ሊታጨድ የሳምንታት ያህል ዕድሜ ብቻ እንደቀረው ግን ያስታውቃል – በጅዳ ወረዳ ሲባ ስርጢ ቀበሌ የሚገኘው የገብስ ሰብል፡፡ 
የኦሮሚያ ክልል የግብርና እና የተፈጥሮ ሀብት ቢሮ፤ በሰሜን ሸዋ ዞን ጅዳ ወረዳ 2 ሺህ 800 ሄክታር መሬት ላይ በመስኖ የለማ የምግብና የቢራ ገብስ ውጤታማ መሆኑን ተከትሎ የመስክ ጉብኝት ማዘጋጀቱ ይታወቃ፡፡ እንዲጎበኙ የተደረጉትም በክልሉ ካሉ በተለይ በቢራ ገብስና በምግብ ገብስ ማምረት ላይ በስፋት የተሰማሩ ስምንት ዞኖችና በየዞኖቹ የሚገኙ የየወረዳዎቹ የዘርፉ ኃላፊዎች ሲሆኑ፤ ልምድ እንዲቀስሙም ወደሰፍራው ወስዷቸዋል፡፡ 
ከጎበኚዎቹ መካከል የምዕራብ አርሲ ዞን የእርሻና ተፈጥሮ ሀብት ጽህፈት ቤት ኃላፊ አቶ በሪሶ ፈይሳ አንዱ ናቸው፡፡ እርሳቸው እንደሚሉት፤ በክልል ደረጃ በምግብም ሆነ በቢራ ገብስ ማምረት ላይ በስፋት እየተሠራ ነው፡፡በዞናቸውም በተለይ በቢራ ገብስ ሰፊ ሥራ እየተከናወነ ሲሆን፣ የሚያለሙት ከመቶ ሺህ ሄክታር መሬት በላይ ነው:: 
በዕለቱም በጂዳ ወረዳ ያስተዋሉት የምግብና የቢራ ገብስ ልማቱ አመርቂ መሆኑን ያናገራሉ፡፡ የቢራ ገብስ ደግሞ ገበያ መር እንደመሆኑ ወደልማቱ በስፋት በመግባት የጋራ ትኩረት መስጠቱ እንደማያጠያይቅ ያመለክታሉ:: በተለይ በጂዳ ወረዳ እንዳዩት በኩታ ገጠም የማረሱ ጉዳይ ፋይዳው ብዙ መሆኑን በመጥቀስ፤ በተለይ ማሳውን ከማረስና ምርቱን ከመንከባከብ እስከ መሰብሰብ ድረስ ያለው ሥራ በጋራ የሚደረግ በመሆኑ ጉልበትም ንብረትም እንዳይባክን ማድረጉን ያብራራሉ፡፡ በእነርሱም ዞን አርሶ አደሩ ልምዱን በስፋት እንዳዳበረው ነው የገለጹት፡፡ 
ሌላው ጎብኚ የአሰላ ብቅል ፋብሪካ ተወካይ አቶ አበራ መኮንን በበኩላቸው፤ የቢራ ገብስ ዝርያው በአርሲ ዞንና በምዕራብ አርሲ ዞን እንዲሁም እስከ ወለጋም ድረስ በመስፋፋ ላይ መሆኑን ይጠቅሳሉ፡፡ የቢራ ገብሱ በጣም ተፈላጊ ሲሆን፤ በስፋት የሚመረት ከሆነ ደግሞ በጥሩ ዋጋ ለመውሰድ ዝግጁ መሆናቸውን ያስረዳሉ፡፡ በእነርሱም በስፋት እየተመረተ መሆኑን በመጥቀስ፤ የጂዳ ወረዳም ዝርያውን ከእነርሱ በመውሰድ በስፋት ማምረት እንደሚችሉ ገልጸዋል፡፡ 
በማሳው ላይ ተዘናፍሎ የሚታየው የገብስ ዝርያ አብዛኛውን ሲሠራ የነበረው የሆሎታ እና የሲናና ግብርና ምርምር ማዕከል የሚያበረክቱት አስተዋጽኦ እንደሆነ የሚናገሩት ደግሞ በኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩት በሆሎታ ግብርና ምርምር ማዕከል የአረም ሳይንስ ከፍተኛ ተመራማሪ ዶክተር ካሳሁን ዘውዴ ናቸው:: እርሳቸው እንደሚሉት፤ አገሪቱ በተለይ የቢራ ገብስን በስፋ ማምረት የሚያስገኝላት ጥቅም ከውጭ የሚመጣውን ምርት በመቀነስ የውጭ ምንዛሬ እንድታገኝ ያስችላታል:: 
ዶክተር ካሳሁን በዕለቱ ጉብኝት ያስተዋሉትን ሲናገሩ፤ በብዙ ሄክታር መሬት ላይ አርሶ አደሩ በኩታ ገጠም በማረስ ውጤት ማግኘት መቻሉ የሚያበረታታ ነው፡፡ ሁሉንም ሰብል በኩታ ገጠም ለማረሰ የተነሳሳ ከሆነ ደግሞ በድንበርና በድንብር መካከል ያለውን መሬት ሁሉ አሟጦ ለመጠቀም ያግዘዋልና ውጤታማ መሆን እንደሚችል አስረድተዋል፡፡ 
ማሳው ውስጥ አንዳች አረም ያለመታየቱ ምስጢር በቅርብ የመጣና በጣም የተሻለ ‹‹አግዚያል ዋን›› የሚባል ፀረ አረም መርዝ መጠቀም ስለተቻለና በቅንጅት ሥራ የመሥራት ውጤት ነው ያሉት ዶክተር ካሳሁን፣ ምርምር ዝርያን ያወጣና ለኤክስቴንሽን ሠራተኛው ይሰጣል፤ የኤክስቴንሽን ሠራተኛው ደግሞ ለአርሶ አደሩ ያደርሳል:: አርሶ አደሩ ደግሞ ተቀብሎ ተግባራዊ በማድረጉ ውጤታማ ምርትን እንዲሰበስብ ያስችለዋል በማለት ተናግረዋል፡፡ 
ባላቸው የመሬትም ሆነ የውሃ ሀብት ቴክኖሎጂን አክለው የሚጠቀሙ ከሆነ ከፍተኛ ለውጥ ማምጣት እንደሚችሉ የሚናገሩት ደግሞ ወደዞናቸው የመጡትን እንግዶች የተቀበሉት የሰሜን ሸዋ ዞን ዋና አስተዳዳሪ አቶ እንዳሻው ብርሃኑ ናቸው፡፡ በዞኑ በመስኖ አማካይነት ሥራ በመሠራት ላይ ሲሆን፣ ለጉብኝት እንዲበቃ ያስቻለን ሥራ የሠሩ አርሶ አደሮች ሊመሰገኑ ይገባልም ብለዋል፡፡ 
‹‹ባሌና አርሲ ላይ የቢራ ገብስ በስፋት ማምረት እንደቻልነው ሁሉ ጅዳ ወረዳ ላይ እውን አድርገነዋል›› የሚሉት ደግሞ የኦሮሚያ ክልል የግብርና እና የተፈጥሮ ሀብት ቢሮ ምክትል ኃላፊ አቶ ጌቱ ገመቹ ናቸው፡፡ ይህም የሆነው ከዚህ ቀደም የከብት ማሰማሪያ የሆነ ቦታ ላይ ነው ይላሉ፡፡ 
ከዚህ ቀደም ወረዳዋ የምትታወቀው በከብት ርቢና ማደለብ ነው ያሉት ኃላፊው፤ ከዚህ በኋላ በምግብና ቢራ ገብስ ማምረት መታወቋንም ለማሳየት የመስክ ጉብኝቱ መዘጋጀቱን አክለዋል፡፡ ማልማትና ማምረት ከቻልን እህል ተዘርቶበት የማያበቅል መሬት በዚህች አገር የለም ብለዋል::አዲስ ዘመን ግንቦት 11/2012አስቴር ኤልያስ