ኢትዮጵያ የአካል ጉዳተኞችን ባለማሳተፏ የ5 በመቶ የኢኮኖሚ ጉዳት እየደረሰባት መሆኑ ተገለጸ
የዓለም አቀፍ የሥራ ድርጅት ሪፖርት እንደሚያሳየው አገር አቀፍ ጠቅላላ ያገር ውስጥ ምርት (GDP) ላይ ኢትዮጵያ አካል ጉዳተኞችን ባለማሳተፍ 5.1 በመቶ የኢኮኖሚ ጉዳት እያጋጠማት መሆኑ ተገለጸ፡፡የኢትዮጵያ አካል ጉዳተኞች ማኅበር ፌዴሬሽን ዋና ዳይሬክተር አቶ ዓባይነህ ጉጆ እንደተናገሩት፣ አካል ጉዳተኞች በልማት ዕቅዱ ላይ መሳተፍ ተገቢ መሆኑን ገልጸው፣ ማሳተፍ ብቻ ሳይሆን በልማቱ ላይ ቁልፍ ሚና እንዲጫወቱ ማድረግ ይገባል፡፡ዳይሬክተሩ ይህንን የተናገሩት የፕላንና ልማት ኮሚሽን ጥቅምት 13 ቀን 2013 ዓ.ም. የአሥር ዓመታት መሪ ልማት ዕቅድ ላይ ከአካል ጉዳተኞች ማኅበራትና ድርጅቶች ጋር ባደረጉት ውይይት ላይ ነው፡፡ አካል ጉዳተኞችን ፕላንና ልማት ኮሚሽን ባወጣው የአሥር ዓመት መሪ ዕቅድ ላይ ተሳታፊ ማድረግ ብቻ ሳይሆን፣ የራሳቸውን ሚና እንዲጫወቱ ማድረግ እንደሚገባ ተገለጸ፡፡በኢትዮጵያ ከ17 እስከ 20 ሚሊዮን አካል ጉዳተኞች እንዳሉ ይገመታል ያሉት አቶ ዓባይነህ፣ የሥራ ዕድል፣ ፈጠራና በእያንዳንዱ ዕቅድና ልማት ላይ በማሳተፍ ኢትዮጵያ እያጣች ያለውን መተካት እንደሚገባ ተናግረዋል፡፡ አቶ ዓባይነህ እንደተናገሩት፣ በትምህርት፣ በጤና፣ ትራንስፖርት፣ መረጃ እንዲሁም የፖለቲካ ተሳታፊና ተጠቃሚ ለማድረግ የማኅበራትን አቅም መገንባትና ሁሉም ሴክተሮች የድርሻቸውን እንዲወጡ በፕላንና ልማት ኮሚሽን መታቀዱ ተገቢ ነው፡፡በሁሉም ሴክተሮች ላይ በመደረጉ ዕቅዶች ላይ ሁሉን ከማሳተፍ በተጨማሪ አካል ጉዳተኞች በስፋት እንዲሳተፉ ለማድረግ በዋናነት መሠራት እንዳለበትም ጠቁመዋል፡፡ በሌላ በኩል አካል ጉዳተኞች ሲባል በዓይነት በመለየትና መስንዔው ተዘርዝሮ ለእያንዳንዱ ሴክተር መሥሪያ ቤት በዝርዝር ቢቀመጥ ተመራጭ እንደሚሆን ተገልጿል፡፡በምሳሌነትም ያነሱት የሚታይና የማይታይ አካል ጉዳተኞችን ታሳቢ ያደረገ ሥራ ዕድል፣ ጤና፣ መሠረተ ልማት እንዲሁም ልዩ ፍላጎት ትምህርት ቤት ላይ ትኩረት መደረግ እንዳለበት አስተያየት ተሰጥቷል፡፡በፓራ ኦሊምፒክ ስፖርት ለኢትዮጵያ ከአትሌቲክስ ቀጥሎ አመርቂ ውጤት የሚመዘገብበት ቢሆንም፣ በሚዲያ፣ በኅብረተሰቡም ሆነ በመንግሥት ዝቅተኛ ሥፍራ በመሰጠቱ ትኩረት ማጣቱን ጠቁመው በመሪ ዕቅዱ ሊካተት የሚገባ መሆኑንም በመድረኩ ተነስቷል፡፡በዚህም በመንግሥት ትኩረት ተሰጥቶበትና ሴክተር መሥሪያ ቤቶች አድምተው ከሠሩበት፣ ለአገርም ከፍተኛ ጠቀሜታ ያለበት ዘርፍ መሆኑን አክለዋል፡፡ በትምህርት ቤቶች የልዩ ፍላጎት በጀት በዓመት 20 ሺሕ ብር መሆኑን የገለጹት አስተያየት ሰጪዎች፣ በመሪ ልማት ዕቅዱ ላይ ይኽም መሻሻል እንዳለበትና በዕቅዱ ሊካተት እንደሚገባ መክረዋል፡፡የፕላንና ልማት ኮሚሽን ከ2013 እስከ 2022 የመሪ ልማት ዕቅድ የሚመለከተው ዜጋ በማሳተፍ፣ ዕቅዱን ሁሉም የተሳተፉበት ለማድረግ እየተሠራ መሆኑን ኮሚሽነር ፍፁም አሰፋ (ዶ/ር) ተናግረዋል፡፡ከእነዚህ የኅብረተሰብ ክፍሎች አንዱ የሆኑት አካል ጉዳተኞችን በማሳተፍ በዕቅዱ ላይ ከፍተኛ ሚና እንዲጫወቱ ማድረግ ተገቢነት እንዳለው ገልጸዋል፡፡ ኮሚሽነር ፍፁም (ዶ/ር) እንዳስረዱት፣ ዕቅዱ የሚመለከታቸው ዜጎች በሙሉ ሐሳባቸው የሚካተትበት፣ ኮሚሽኑ መዳሰስ ያልቻላቸውን እንደ ግብዓት ለማሰባሰብ የተዘጋጀ የውይይት መድረክ ነው፡፡የመሪ ልማት ዕቅዱ ከማፅደቁ በፊት በውይይትና የአካል ጉዳተኞች ማኅበራት በማካተት ያሉትን ችግሮች በመገምገም ግብዓት ለማግኘት መሆኑን ኮሚሽነሯ ገልጸዋል፡፡ መሪ የልማት ዕቅዱ ቢፀድቅም፣ በየጊዜው መስተካከል ያለባቸው ነገሮች አካል ጉዳተኞችን ጨምሮ ውይይት እየተደረገ እንደሚሻሻሉ ፍፁም (ዶ/ር) ተናግረዋል፡፡ከ2013 እስከ 2022 ተፈጻሚ የሚሆነው የመሪ ልማት ዕቅድ ፈጻሚ የመንግሥት ሴክተሮች፣ የሕግ ማዕቀፍ አለው ያሉት ፍፁም (ዶ/ር) ለገቡት ቃል፣ ዕቅድ መሳካት ተጠያቂነት ጭምር ያለው መሆኑን ጠቁመዋል፡፡ የሕግ ማዕቅፍ ክትትል፣ ግምገማ ብቻ ሳይሆን የፖሊሲ ዕቅዶችን ክለሳ ለማድረግ እንደሚያግዝ ተገልጿል፡፡ በዚህም በሥራ ላይ ያሉ ሕጎች ከአካል ጉዳተኞች አንፃር የሚፈትሽ፣ መብትን በሚረጋገጥበት መልኩ የማስተካከያ ዕርምት እንደሚወሰድ አውስተዋል፡፡ዕቅዱ በግብርና፣ አምራች ኢንዱስትሪ፣ ቱሪዝም፣ ማዕድን ሀብት፣ ኢኖቬሽን ቴክኖሎጂና የሰው ሀብት መሠረት ልማቶች ላይ አካል ጉዳተኞች ታሳቢ ያደረገ እንዲሆን ክትትል ይደረጋል ተብሏል፡፡የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ከ2013 እስከ 2022 ባሉት አሥር ዓመታት፣ በአማካይ አሥር በመቶ ዕድገት ለማስመዝገብ ዕቅዱ መጣሉን ይታወሳል፡፡ ዓመታዊ የኢኮኖሚ ዕድገት ምጣሌ በ2022 የሕዝቦች የነፍስ ወከፍ ገቢን 3,260 ዶላር ለማድረግ እንደሚያስችል ተጠቅሷል፡፡ በ2022 ዓ.ም. ኢትዮጵያ የአፍሪካ የብልፅግና ተምሳሌት ለማድረግ የአካል ጉዳተኞች ቁልፍ ሚና እንዳላቸው ተጠቅሷል፡፡