ከቀረጥ ነፃ የአርማታ ብረት ማስገባት የሚከለክል ሕግ ለማውጣት ጥናት ተጀመረ
ኢትዮጵያ ውስጥ ለሚካሄዱ የኢንቨስትመንት ፕሮጀክቶች አርማታ ብረት ከቀረጥ ነፃ ማስገባት የሚከለክል ሕግ ለማውጣት፣ የኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ኮሚቴ አዋቅሮ ጥናት ማካሄድ ጀመረ፡፡በጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ የሚመራው ብሔራዊ የኤክስፖርት አስተባባሪ ኮሚቴ አርማታ ብረት ከቀረጥ ነፃ እንዳይገባ ውሳኔ አሳልፎ ነበር፡፡ ከኤክስፖርት ኮሚቴው ውሳኔ በመነሳት ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ከጥቅምት 21 ቀን 2009 ዓ.ም. ጀምሮ ከቀረጥ ነፃ የአርማታ ብረት ወደ አገር እንዳይገባ ዕግድ ጥሎ ነበር፡፡ነገር ግን የካቢኔ ጉዳዮች ጽሕፈት ቤትና የጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት ኃላፊዎች የተሰጠው ዕግድ ሕጋዊ መንገድ የተከተለ ባለመሆኑ ዕግዱ እንዲነሳ ትዕዛዝ በመስጠታቸው፣ ከታኅሳስ 20 ቀን 2009 ዓ.ም. ጀምሮ ለተለያዩ ፕሮጀክቶች ከቀረጥ ነፃ በመግባት ላይ ይገኛል፡፡የጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት የአገር ውስጥ የብረት አምራቾችን ለመደገፍ ሕግ ለማውጣት አስፈላጊ ጥናት እንዲደረግ በሰጠው መመርያ መሠረት፣ ጉዳዩን በድጋሚ ለማየት በኢንዲስትሪ ሚኒስቴር አስተባባሪነት ኮሚቴ ተዋቅሮ መጠናት ጀምሯል፡፡የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን ምክትል ኮሚሽነር አቶ ተካ ገብረየሱስ ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ የኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ያቋቋመው ኮሚቴ አገር ውስጥ የሚገኙ የብረት ፋብሪካዎች የኢንቨስትመንት ፕሮጀክቶችን የብረት ፍላጎት የማሟላት አቅም እንዳላቸው አጥንቶ ያቀርባል፡፡በጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም የሚመራው ብሔራዊ የኤክስፖርት አስተባባሪ ኮሚቴ መስከረም 30 ቀን 2009 ዓ.ም. ባካሄደው ስብሰባ፣ ከቀረጥ ነፃ አርማታ ብረት ማስገባትን አግዶ ነበር፡፡ ከብሔራዊ ኤክስፖርት አስተባባሪ ኮሚቴ የደረሰበትን ውሳኔ መነሻ በማድረግ የኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ለሚመለከታቸው ተቋማት በሰጠው ትዕዛዝ፣ ‹‹የአርማታ ብረትና ስታፋ ብረቶች አገር ውስጥ የማምረት በቂ አቅም የተገነባ ስለሆነ ከቀረጥና ከታክስ ነፃ ሆኖ ከውጭ የማስገባት ፈቃድ እንዳይሰጥ›› ሲል ጥቅምት 21 ቀን 2009 ዓ.ም. ትዕዛዝ ሰጥቶ ነበር፡፡ነገር ግን ውሳኔው ሕጋዊ ሰንሰለቱን ጠብቆ አልወጣም በሚል ምክንያት የካቢኔ ጉዳዮች ሚኒስትሩ አቶ ዓለማየሁ ተገኑ ታኅሳስ 24 ቀን 2009 ዓ.ም.፣ የጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት ኃላፊ ሚኒስትር አቶ ደበበ አበራ ታኅሳስ 20 ቀን 2009 ዓ.ም. በጻፏቸው ደብዳቤዎች፣ የተጣለው ዕገዳ እንዲነሳ ትዕዛዝ ሰጥተዋል፡፡በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚመራው የኤክስፖርት ምክር ቤት በወቅቱ ብረትን በሚመለከት አራት ዋና ዋና ጉዳዮች ላይ ውሳኔ ሰጥቶ ነበር፡፡ የመጀመሪያው ከብረት ጋር በተያያዘ የኢንቨስትመንት ኮሚሽን ከቀረጥ ነፃ ብሎ የሚሰጠው ፈቃድ ለአገር ውስጥ አምራቾች ውድቀት እንደ ዋነኛ ምክንያት ሊወሰድ ይገባል፣ ስለሆነም ብረት አገር ውስጥ እየተመረተ እንደገና ለተመሳሳይ ምርት ከቀረጥ ነፃ መስጠቱ አግባብ አይደለም ይላል፡፡‹‹በመርህ ደረጃ ነፃ መብት የሚሰጠው ምርቱ አገር ውስጥ የማይመረት ሲሆን ነው፡፡ አሠራሩ እንደገና ተፈትሾ እንዲስተካከል፤›› በማለት ኮሚቴው ውሳኔ አሳልፎ ነበር፡፡ከዚህ በተጨማሪም ኮሚቴው በሁለተኛ ደረጃ የወሰነው በብረት ግብይት ላይ ነው፡፡ ‹‹በአገራችን ውስጥ ኪራይ ሰብሳቢነት ጎልቶ የሚታየው በብረታ ብረት ዘርፍ ነው፡፡ በብረታ ብረት ንግድ ዘርፍ የተሰማሩ ጥገኞች የአገር ውስጥ ብረት አምራች ፋብሪካዎችን ለማጥፋት የተደራጀ እንቅስቃሴ በማካሄድ ላይ ናቸው፡፡ እነዚህን ኪራይ ሰብሳቢዎች ማስወገድ ላይ ግንዛቤ እንዲወሰድ፤›› ሲል የኤክስፖርት ኮሚቴው ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡ከዚህ በተጨማሪም፣ ‹‹መንግሥት ገቢ ዕቃዎችን ለመተካትና የውጭ ምንዛሪ ገቢ ለማሳደግ በአገር ውስጥ ለሚመረቱ ዕቃዎች ቅድሚያ መስጠትን እንደ ፖሊሲ አቅጣጫ ይዞ በመንቀሳቀስ ላይ እያለ፣ ከውጭ ብረታ የሚያስመጡ ባለሀብቶች የአገር ውስጥ ብረት አምራቾችን ከጨዋታ ውጪ ሲያደርጉ ማየቱ አግባብ አይደለም፡፡ ይህ ዓይነቱ አሠራር በአስቸኳይ እንዲገታ፤›› ሲል ኮሚቴው ውሳኔ አሳልፏል፡፡ይህ የኤክስፖርት ኮሚቴ ትዕዛዝ ለሁለት ወራት ብቻ ከተተገበረ በኋላ ሕጋዊ ሰንሰለቱን የተከተለ ውሳኔ አይደለም ተብሎ ሁለቱ ከፍተኛ ባለሥልጣናት በአራት ቀን ልዩነት ብረት ከቀረጥ ነፃ አገር ውስጥ እንዳይገባ የተጣለውን ዕገዳ አንስተዋል፡፡አቶ ዓለማየሁ ታኅሳስ 24 ቀን 2009 ዓ.ም. በጻፉት ደብዳቤ የቀረጥ ነፃ መብት ክልከላው እንዲነሳ ትዕዛዝ ሰጥተዋል፡፡ ‹‹የኢንዱስትሪ ሚኒስቴር የአርማታና የስታፋ ብረቶች ከቀረጥና ከታክስ ነፃ ተደርጎ እንዳይገባ ያስተላለፈው ደብዳቤ ሕግን የተከተለ አይደለም በማለት የገለጸው የአቶ ዓለማየሁ ደብዳቤ፣ ‹‹በሚኒስትሮች ምክር ቤት በወጣ ደንብ ቁጥር 270/2005 ይህ ሥልጣን ለሚኒስትሮች ምክር ቤት የተሰጠ ነው፡፡ ምክር ቤቱ የተሰጠውን ሥልጣን ማሻሻል ቢገባ እንኳ ሕጉን ተከትሎ ማሻሻል ሲገባ በደብዳቤ ለማሻሻል መሞከሩ፣ ከኢንቨስትመንት ሕግጋት ተገማችነት አንፃር ችግር ያለው ነው፤›› በማለት የኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ዕገዳ እንዲነሳ ትዕዛዝ ሰጥቷል፡፡የጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት ሚኒስትር አቶ ደበበ ለሚመለከታቸው መሥሪያ ቤቶች በጻፉት ደብዳቤም ዕገዳው መነሳቱን ገልጸው፣ በብረት ግብይት ላይ ከአፈጻጸም ጋር የሚታዩ ችግሮችን ከሚመለከታቸው ሌሎች ተቋማት ጋር በመሆን ክትትልና ቁጥጥር እንዲደረግ፣ እንዲሁም የሕግ ማሻሻያ የሚያስፈልግ ከሆነ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን ባለድርሻ አካላትን በማሳተፍ ጥናት አድርጎ እንዲያቀርብ ትዕዛዝ ሰጥተዋል፡፡‹‹ለወደፊቱ የኤክስፖርት አስተባባሪ ኮሚቴ ውሳኔም ሆነ አቅጣጫ ለአስፈጻሚ መሥሪያ ቤቶች የሚተላለፈው በጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት ብቻ ነው፤›› በማለት የአቶ ደበበ ደብዳቤ ቀጣዩን አሠራር አሳውቋል፡፡በኢትዮጵያ 11 በማምረት ላይ ያሉ ስድስት ደግሞ በፕሮጀክት ደረጃ የሚገኙ የአርማታ ብረትና የስታፋ አምራች ፋብሪካዎች አሉ፡፡ ከአምራቾች መካከል አራቱ አገር በቀል፣ አንዱ የሽርክና፣ ስድስቱ የውጭ ኩባንያዎች ናቸው፡፡ በአሁኑ ወቅት 1.2 ሚሊዮን ቶን ብረት የማምረት አቅም አላቸው፡፡ ስድስቱ ፕሮጀክቶች ሲጠናቀቁ 1.8 ሚሊዮን ቶን የማምረት አቅም ይዘው ወደ ገበያ እንደሚገቡ ታውቋል፡፡አቶ ተካ እንዳሉት እየተካሄደ የሚገኘው ጥናት ፋብሪካዎቹ የአገሪቱን ፍላጎት የማሟላት አቅም እንዳላቸው በጥራት እያመረቱ ነው ወይ የሚለውን ጉዳይ ይመለከታል፡፡የኢትዮጵያ መሠረታዊ ብረታ ብረትና ኢንጂነሪንግ ኢንዱስትሪዎች ማኅበር የቦርድ አባል አቶ ሳሙኤል ሙሉጌታ ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ሕግጋቱ በፍጥነት መውጣት ባለመቻላቸው በአገር ውስጥ ግዙፍ ፋብሪካዎችን ያቋቋሙ አካላት እየተጎዱ ነው፡፡ ‹‹መመርያና ደንብ መውጣት ከነበረበት ጊዜ እጅግ ዘግይቷል፡፡ በዚህ ሒደት አምራቾች አየተጎዱ በአንፃሩ ደግሞ ነጋዴዎች እየተጠቀሙ ነው፤›› ሲሉ አቶ ሳሙኤል የችግሩን ስፋት ተናግረዋል፡፡ 