ምርጫ በዱከምና በቢሾፍቱ
በአምስተኛው ዙር ጠቅላላ ምርጫ ዋዜማ ዱከም ከተማ የተለየ እንቅስቃሴ አይታይባትም፡፡ ከከተማው መግቢያ እስከ መውጫ ድረስ በዋናው መንገድ የተሰናዱ የምርጫ ጣቢያዎች አይታዩም፡፡ ጥያቄ የሚቀርብላቸው አንዳንድ የአካባቢው ነዋሪዎችም ስለምርጫ ጣቢያዎቹ የሚያውቁት ነገር የለም፡፡ጣቢያዎቹ በየመንደሩ ውስጥ ለውስጥ እንደሚገኙና ብዙዎቹም በየግቢው ውስጥ መዘጋጀታቸውን ቆይቶ ማወቅ ይቻላል፡፡ ከዋናው መንገድ ጥቂት ወደ ውስጥ በመጓዝ የሚገኝ አንድ የምርጫ ጣቢያ አስፈጻሚዎች ለምርጫው የሚያስፈልጉ አንዳንድ ነገሮችን ለማሟላት ደፋ ቀና ሲሉ ይታያሉ፡፡ በድንኳን ውስጥ አግዳሚ ወንበሮች ተደርድረዋል፡፡ ፖሊሶችም ድንኳኑ በተጣለበት ግቢ ውስጥ ቆመዋል፡፡ የጣቢያው የምርጫ አስፈጻሚ ኃላፊ አቶ ከድር በሪሶ እንዳሉት፣ ለምርጫ የሚያስፈልጉ ቁሳቁሶች ከቀናት በፊት ቀደም ብሎ ደርሷቸዋል፡፡ዱከም በኦሮሚያ ክልል ምሥራቅ ሸዋ ዞን አቃቂ ግምቢቹ የምርጫ ክልል ውስጥ ትጠቃለላለች፡፡ አቃቂ ግምቢቹ ሁለት ወረዳና ሁለት ከተሞችን ያጠቃልላል፡፡ አቃቂና ግምቢቹ ሁለቱ ወረዳዎች ሲሆኑ፣ የዱከም ከተማ አስተዳደርና የገላን ከተማ አስተዳደር ከተሞቹ ናቸው፡፡በምርጫ ክልሉ 133 የምርጫ ጣቢያዎች ይገኛሉ፡፡ 45,443 ወንዶች፣ 36,570 ሴቶች በድምሩ 82,013 ሰዎች ለምርጫ ተመዝግበዋል፡፡ የምርጫ ክልሉ አስተባባሪ አቶ ወልደ ሚካኤል ደሜ እንደገለጹት፣ በምርጫ ክልሉ ሦስት ፓርቲዎች ኦሕዴድ/ኢሕአዴግ፣ መድረክ/ኦፌኮና መኦሕዴፓ ለምርጫ ቀርበዋል፡፡በአቃቂ ግምቢቹ የምርጫ ክልል ፓርቲዎቹ ለክልል ምክር ቤትና ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ዕጩዎችን አቅርበው ነበር፡፡ አቶ ዓለማየሁ ተገኑ ኢሕአዴግን ወክለው ለተወካዮች ምክር ቤት በዕጩነት ቀርበዋል፡፡ አቶ ሞቲ ለማ የመድረክ/ኦፌኮ ዕጩ ተወዳዳሪ ሲሆኑ፣ አቶ ለገሰ ገብረ ኪዳን መኦሕዴፓን ወክለዋል፡፡ አሻ ቱሱ ጅቦ፣ አቶ መኰንን በቀለ፣ ወ/ሮ ብርቱካን ዳቢ ኦሕዴድን ወክለው ለክልል ምክር ቤት የቀረቡ ዕጩዎች ናቸው፡፡ መድረክ በበኩሉ አቶ ሲሳይ ኪዳኔና መምህር በደመል ካሄይ የተባሉ ተወዳዳሪዎችን አቅርቧል፡፡ መኦሕዴፓም አቶ ደበላ ጉዳን በዕጩነት አቅርቧል፡፡በአንፃሩ ቢሾፍቱ የተሻለ እንቅስቃሴ ይታይባታል፡፡ በርከት ያሉ የምርጫ ጣቢያ ድንኳኖች ተጥለዋል፡፡ አንዳንዶቹም ድንኳን ለመጣል አካባቢውን በማፅዳት ላይ ነበሩ፡፡ አንዳንዶቹ ጣቢያዎችም ለምርጫ አስፈጻሚዎች የሚሆን ምግብ በሚያዘጋጁ እናቶች ተሞልተዋል፡፡ ለሚያዘጋጁት ምግብ የሚውል ማገዶ፣ ድስት፣ ዘይት፣ ሽንኩርትና የመሳሰሉትን ሲከፋፈሉ ለሚያይ የበዓል ዋዜማ ይመስላል፡፡ በቅርብ ርቀት ላይም የበሬ ሥጋ እየበለቱ የሚያዘጋጁ ወንዶች አካባቢውን አድምቀውታል፡፡አቶ ገዛኸኝ ታዬ የምርጫ ክልሉ አስተባባሪ ናቸው፡፡ በምርጫው ዋዜማም ለምርጫ አስፈጻሚዎች የሚውል ካኒቴራና ኮፍያ ሲያከፋፍሉ ነበር፡፡ አቶ ገዛኸኝ እንዳሉት፣ የምርጫ ክልሉ 71 የምርጫ ጣቢያዎች አሉት፡፡ 63,959 ሰዎችም በመራጭነት ተመዝግበዋል፡፡ ኦሕዴድ/ኢሕአዴግና መድረክ/ኦፌኮ በምርጫ ክልሉ ለውድድር የቀረቡ ፓርቲዎች ናቸው፡፡አቶ ተስፋዬ ዳባ ኦሕዴድን ወክለው ለተወካዮች ምክር ቤት በአካባቢው የተወዳዳሩ ሲሆን፣ አቶ ለገሰ ታደሰ መድረክ/ኦፌኮን ወክለው ቀርበዋል፡፡ወ/ሮ ዘውድነሽ አሰፋ፣ አቶ ደረጀ ኃይለ ገብርኤልና ወ/ሮ መስከረም በቀለ ኦሕዴድን ወክለው ለክልል ምክር ቤት በዕጩነት የቀረቡ ናቸው፡፡ አቶ ዘውዱ ደምሴ መድረክን ወክለው በምርጫ ክልሉ ተወዳድረዋል፡፡እንደ አቶ ገዛኸኝ ገለጻ፣ አስፈላጊው የምርጫ ቁሳቁስ ከአሥር ቀናት አስቀድሞ በክልሉ የምርጫ ጣቢያዎች ተሰራጭቷል፡፡ በቢሾፍቱ ከተማ በሚገኙ የተለያዩ የምርጫ ጣቢያዎች መራጮች ከንጋቱ 12 ሰዓት ጀምሮ ተሠልፎ ድምፁን ሲሰጥ ነበር፡፡ ዕለቱም የተረጋጋና ሰላማዊ ነበር፡፡በቀበሌ 01 ጽሕፈት ቤት በሀ1 እና በሀ2 የምርጫ ጣቢያዎች ሪፖርተር የተገኘ ሲሆን፣ ምርጫው ከተጀመረበት ከንጋቱ 12 ሰዓት ጀምሮ ሕዝቡ ተሠልፎ ሲመርጥ ቆይቷል፡፡ ፍጹም ሰላማዊ የሚባል ነበር፡፡ ነፍሰ ጡሮች፣ አቅመ ደካሞች እንዲሁም ለመጀመሪያ ጊዜ ድምፅ የሚሰጡ ወጣቶች በብዛት ተስተውለዋል፡፡ በከተማው አልፎ አልፎ ያልመረጡ ወጣቶች ቢያጋጥሙም፣ ለመምረጥ ወደ ጣቢያው ብቅ ያሉ ሰዎች ሲመርጡ ነበር፡፡አልፎ አልፎ በመዝገብ አያያዝና በመራጮቹ ችግር ስማቸውን ለማግኘት አስቸጋሪ አጋጣሚ ተፈጥሮም ነበር፡፡ ነገር ግን ተስፋ ቆርጦ የተመለሰ አልነበረም፡፡ ለሰዓታት ቆመውና ከወዲያ ወዲህ ተሯሩጠው ድምፅ ሰጥተው ሲወጡ ነበር፡፡ የ21 ዓመቷ ወ/ሮ ሰአዳ ሸረፋ የሰባት ወር ነፍሰ ጡር ነች፡፡ ድምፅ ስትሰጥም የመጀመሪያዋ ነው፡፡ ሰአዳ የጉልት ነጋዴ ነች፡፡ የተለያዩ ሸቀጦችን ቸርችራ በቀን እስከ 20 ብር ድረስ እንደምትገኝ ትናገራለች፡፡ ኑሮዋ እንዲሻሻል ደግሞ ትሻለች፡፡ ምኞቷን ያሳካል ብላ ላሰበችው ፓርቲም ድምፅ ሰጥታለች፡፡ በምርጫ ጣቢያ ከተገኙ መራጮች መካከል ትውልደ ሩሲያዊቷ ዶ/ር ኦልጋ ካራንፊልና ባለቤታቸው ዶ/ር ተፈራ ወልደ ማርያም ይገኙበታል፡፡ ጥንዶቹ በኢትዮጵያ መኖር ከጀመሩ 20 ዓመታት አልፏቸዋል፡፡ ሩሲያዊቷ ዶ/ር ኦልጋም ኢትዮጵያዊ የመሆን ፍላጐታቸው ከፍተኛ ነበር፡፡ እ.ኤ.አ. በ1995 የኢትዮጵያዊነት ዜግነት አግኝተዋል፡፡ ከዚያ በኋላ በተደረጉ ምርጫዎች ሁሉ ተሳትፈዋል፡፡ የአሁኑን ምርጫም ‹‹ሰላማዊና ፍትሐዊ›› ሲሉ አሞካሽተውታል፡፡ በምርጫ ጣቢያው የሕዝብ ታዛቢዎችና የፓርቲ ታዛቢዎች ተገኝተዋል፡፡ የመድረክ ታዛቢ ግን በቦታው አልተገኙም ነበር፡፡ ወንበራቸውም ክፍት ሆኖ ውሏል፡፡ ሌሎቹ ታዛቢዎች የመድረክ ታዛቢ በቦታው አለመገኘታቸው እንዳላስደሰታቸው ጠቁመዋል፡፡በአንዳንድ የምርጫ ጣቢያዎች አስፈላጊ ቁሳቁሶች ባለመሟላታቸው መቸገራቸውን ገልጸዋል፡፡ በደቦ ምርጫ ክልል ሀ2 የምርጫ ጣቢያ የሚገኙት መራጮች በቂ ወንበርና ጠረጴዛ አጥተው ነበር፡፡ መጠነኛ ስፋት ባላት ድንኳን ውስጥ የምርጫ ወረቀት፣ ማኅተምና የመሳሰሉትን የሚያስቀምጡበት ጠረጴዛ አልተዘጋጀላቸውም፡፡ ብዙዎቹ የምርጫ ማስፈጸሚያ ቁሳቁሶች መሬት ላይ ተዘርግፈዋል፡፡አቶ ያሬድ ማንደፍሮ የምርጫ ጣቢያው አስፈጻሚ ናቸው፡፡ እንደ እሳቸው ገለጻ፣ ምርጫ ጣቢያው ከደቦ ምርጫ ጣቢያ ሀ1 በመራጮች ብዛት ተገንጥሎ የተቋቋመ ነው፡፡ ራሱን ችሎ ሲቋቋም ግን አስፈላጊ የሆኑ ግብዓቶችን ማግኘት ተቸግሯል፡፡ ‹‹የተወሰኑ ወንበሮችን ከየቤቱ ለምነን አምጥተናል፡፡ የሚመለከታቸው አካላት ዕርዳታ አላደረጉልንም፡፡ ማኅተም የምናስቀምጥበት ጠረጴዛ ተቸግረናል፡፡ መራጮችም ተቸግረዋል፤›› ብለዋል፡፡‹‹ምርጫው ፍትሐዊ አይደለም የሚል መልዕክት ቢተላለፍ ይገርመኛል፡፡ የዛሬውን የምርጫ ሒደት ፍትሐዊነት ሒደቱን በካሜራ ቀርፆ በፍትሐዊነቱ ላይ ጥያቄ ለሚያነሱ አካላት ማሳየት ቢቻል ጥሩ ነበር፤›› ያሉት የመድረክ ተቀማጭ ታዛቢው አቶ መገርሳ ከበደ ናቸው፡፡በቢሾፍቱ ከተማ ከንጋቱ 12 ሰዓት ሥራ የጀመሩት የምርጫ ጣቢያዎች 12 ሰዓት ሲሆን ተዘግተዋል፡፡ በመርሐ ግብሩ መሠረትም ታዛቢዎች በተገኙበት ቆጠራ ተደርጓል፡፡