ከዓለማችን ሳተና አትሌቶች ጀርባ ያሉ ቁልፍ ሰው
አትሌቲክስ መለያዋ በሆነው ኢትዮጵያ ከስመጥር አትሌቶች ጀርባ ብዙም ያልተባለላቸው ነገር ግን ዘመን ተሻጋሪ ታሪክ የሰሩና እየሰሩ የሚገኙ በርካታ አሰልጣኞች አሉ። በዚህ ወቅትም በማራቶን ስፖርት ዓለም ያከበራቸውን ታላላቅ ስኬቶችን የተጎናፀፉ አትሌቶችን በማሰልጠን ላይ ከሚገኙት መካከል በቀዳሚነት ስማቸው የሚነሳው የኤሊት ስፖርት ማናጅመንት ተወካይና አሰልጣኝ ሃጂ አዲሎ ናቸው። ሃጂ አዲሎ ከአሰልጣኝነታቸው አስቀድሞ በአትሌትነት ሀገራቸውን አገልግለዋል። በጉዳት ምክንያት መሮጥ ማቆማቸውን ተከትሎም እአአ ከ2002 ጀምሮ ወደ ማሰልጠን እንቅስቃሴ ውስጥ የገቡ ሲሆን ዛሬ ላይ በዓለም በተለይም በማራቶን ገናና ስም ካተረፉ ሳተና አትሌቶች ስኬት ጀርባ እጃቸው አለበት። እአአ ከ2005 ጀምሮም ጠቅልለው አሁን ወደ ተሰማሩበት የአትሌቲክስ አሰልጣኝነት ሙያ የገቡ ሲሆን፤ በርካታ በመሮጥ ላይ ያሉና ሩጫን ያቆሙ አትሌቶች የስኬት ምስጢር ናቸው። አሰልጣኝ ሃጂ ከአዲስ ዘመን ቅዳሜ ጋር ስለ አሰልጣኝነታቸው ስኬታና ሌሎች ጉዳዮችን በተመለከተ ያደረጉት ቃለምልልስ እንደሚከተለው ቀርቧል።አዲስ ዘመን፡- በአሁኑ ወቅት
በዓለም ላይ ስኬታማ የሆኑ አትሌቶችን ከሚያሰለጥኑት መካከል አንዱ መሆንዎ ይታወቃል። የዚህ ስኬት ምስጢሩ ምን ይሆን?አሰልጣኝ ሃጂ፡- የተለየ ነገር የለውም፤ ምስጢሩ ሥራ ነው። እኔና አብረውኝ የሚሰሩት ሁለት አሰልጣኞች በስፖርት ሕይወት ያሳለፍን ነን። በስፖርቱ ራሳችንም ተፈትነን ያለፍንበት በመሆኑ የአሰለጣጠን ሁኔታችንን የትኛው ይጎዳል የትኛውስ ጠቃሚ ነው የሚለውን በመለየት በተሻሻለ ሁኔታ ወቅቱን ያማከለ ስልጠና እየሰጠናቸው ስለሆነ ነው በርካታ ውጤታማ አትሌቶችን ማፍራት የቻልነው። አዲስ ዘመን፡- ከበርካቶቹ
ስኬታማ አትሌቶች መካከል ጥቂቶቹን ቢጠቅሱልን?አሰልጣኝ ሃጂ፡- ስልጠናውን በጀመርኩበት ወቅት የነበሩ፤ እንደነ ታደሰ ቶላ፣ ድሬ ቱኔ፣ ጠይባ ኢርኪሶ፣ አማኔ ጎበና፣ ድሪባ መርጊያን ማስታወስ ይቻላል። በዚህ ወቅት በርቀቱ ተጠቃሽ ከሆኑት መካከል ደግሞ ፈይሳ ሌሊሳ፣ ሌሊሳ ዴሲሳ፣ ሮዛ ደረጀ፣ ሩቲ አጋ፣ ሹራ ቂጣታ፣ ማሬ ዲባባን ማንሳት ይቻላል። በእኛ ማናጅመንት ስር ከሚገኙ የመም ተወዳዳሪዎች መካከልም ሰምበሬ ተፈሪና ሰለሞን ባረጋን የመሳሰሉ አትሌቶች ይገኙበታል።አዲስ ዘመን፡- ወደ ራስዎ
ልመልስዎና የአትሌትነት ሕይወት ይከብዳል ወይስ የአሰልጣኝነት? አሰልጣኝ ሃጂ፡- ድካም ያለው ቢሆንም አትሌትነት ቀላል ነው። አሰልጣኝነት ግን ከባድ ነው፤ ምክንያቱም አትሌት አድርግ የተባለውን ሲያደርግ አሰልጣኝ ግን ሁሉን የመቆጣጠር ኃላፊነት አለበት። ሰው ላይ የሚሰራ እንደመሆኑ ከፍተኛ ጥንቃቄ የሚፈልግ ሥራ ነው፤ ካልሆነ ግን የሰውን ልጅ አደጋ ላይ የሚጥልም ነው። አትሌቶች መሸከም የሚችሉትን ጫና እንደየአቅማቸው ወቅቱን ጠብቀንና አእምሯችንን አስጨንቀን የምናመጣው ስለሆነ ከበድ ይላል።አዲስ ዘመን፡- እርስዎ በተሻለ
ስኬታማ የሆኑበት በየትኛው ነው ብለው ያስባሉ፤ በአትሌትነት ወይስ በአሰልጣኝነት? አሰልጣኝ ሃጂ፡- በአትሌትነቱ የመጨረሻ ብቃቴን ሳልመለከት ነው ያቆምኩት፤ ውጤት ወደማግኘት ደረጃ ስደርስ በጉዳት ምክንያት ከሩጫ ወጣሁ። ከዚያ በላይ መቀጠል ባልችልም ግን በወቅቱ መልካም ሁኔታ ላይ ነበርኩ። ውጤታማ የሆንኩት ግን በአሰልጣኝነቱ ነው።አዲስ ዘመን፡- ብዙዎች አሁን
በአትሌቲ ክሱ ያለውን ሁኔታ ከቀደመው ጋር ሲያነጻ ጽሩ አትሌቶች እንደ ድሮው ለረጅም ጊዜ በውድድር ከመቆየት ይልቅ ጥቂት እንደታዩ
ይጠፋሉ ይላሉ። የዚህ ምክንያት ምን ይመስልዎታል? አሰልጣኝ ሃጂ፡- በፊት አዳዲስ አትሌቶች ሲመጡ ገደብ ነበረባቸው፤ ለረጅም ጊዜ በመም ላይ የሚቆዩ ከመሆኑ ጋር በተያያዘም ስምና ዝናቸውን እንደያዙ ለረጅም ጊዜ ይቆዩ ነበር። በወቅቱ በርካታ ውድድሮች በመኖራቸው ምክንያትም ለረጅም ጊዜ በመም ላይ ይቆዩ ነበር። በዚህ ወቅት ደግሞ አትሌቶች ከመም በቶሎ ወደ ማራቶን ይገባሉ። በእርግጥ ብዙ ውጤታማዎች አሉ በእኛ ሀገር ግን በተለይ የሚታወቁት በኦሊምፒክና ዓለም ቻምፒዮና ውጤታማ የሆኑ ናቸው። በርካቶች በማናጀር ስር ሆነው ውድድሮችን ቢያደርጉም ታዋቂ መሆን አልቻሉም። በመሆኑም እኔ ቶሎ ታይተው ይጠፋሉ በሚለው አልስማማም። ምክንያቱም እኔ ከጀመርኩበት ጊዜ ጀምሮ ዕድሜ ገድቧቸው ካልሆነ ውጤታቸውን እንደያዙ ነውያሉት። እንደ አሰልጣኝ ስመለከተው ምናልባትም በጉዳት ካልሆነ በቀር ውጤታማዎቹ እንዳሉ አሉ። አዲስ ዘመን፡- በአንድ ወቅት
ስምዎ ከቻይና ብሔራዊ ቡድን ጋር ይያያዝ ነበረና ይህ ከምን ደረሰ?አሰልጣኝ ሃጂ፡- ከቻይና አትሌቲክስ ፌዴሬሽን የቀረበልኝ ጥያቄ በቀጥታ ወደዚያው ሄጄ እንዳሰለጥን ነው። እኔ ደግሞ እዚህ በርካታ አትሌቶችን በመያዜ እና የማንቀሳቅሰው ድርጅት በመኖሩ እንደማይሆን ገለጽኩላቸው። ነገር ግን እዚህ ቢሰሩ የበለጠ ውጤታማ እንደሚሆኑ በነገርኳቸው መሠረት ተስማምተው አትሌቶቻቸው ወደዚህ መጥተው ሰልጥነዋል። በዚህም ውጤታማ ሆነው እስካሁን ያላዩትን ስኬት አስመዝግበዋል፤ በቅርቡም በድጋሚ የሚመጡ ይሆናል። አዲስ ዘመን፡- በማራቶን
ሁለተኛው ፈጣን አትሌት ከሆነው ቀነኒሳ በቀለ ጋርስ አብረው ሰርተዋል?አሰልጣኝ ሃጂ፡- አዎ፤ የሀገር ባለውለታ ከሆነው ታላቁ አትሌት ጋር በቅርቡ አብረን መስራት ጀምረናል። ቀነኒሳ ከመም ከወረደ በኋላ ከጤንነቱ ጋር በተያያዘ የማይመጥነውን ውጤት ሲያስመዘግብ ነው የቆየው። አትሌቱ ብቃት እያለው እንዲህ መሆኑ ሁሌም ጥያቄ ስለሚያጭርብኝ አናገርኩት። ህመሙንም ሆላንድ ድረስ በመሄድ ከታከመ በኋላ ከእኛ ቡድን ጋር ተቀላቅሎ መስራት ጀመረ። ደስተኛ ሆኖ በመስራቱም ከጊዜ ወደ ጊዜ ለውጥ እያሳየ፤ ከሁለት ወራት ስልጠና በኋላ ወደ በርሊን በመሄድ ትልቅ ውጤት አስመዝግቧል። በአጭር ጊዜ ስልጠናም ከዓለም ሁለተኛውን ፈጣን ሰዓት ማስመዝገቡ ብቃቱን ያስመሰክራል። ለቀጣይ ውድድሮችም አብረን በመስራት ላይ እንገኛለን።አዲስ ዘመን፡- ከሰሞኑ አንድ
የውጭ ዜጋ አሰልጣኝ ቀነኒሳ ማራቶንን ከ2ሰዓት በታች መግባት እንደሚችል ሲገልጹ ነበር። እርስዎስ በዚህ ያምናሉ?አሰልጣኝ ሃጂ፡- ኬንያዊው ኢሉድ ኪፕቾጌ የሮጠው በርካታ ርብርቦሽ ተደርጎለት ነው። የቀነኒሳ ብቃት ግን ምንም ሳይደረግለት ከሁለት ሰዓት በታች ይሮጣል የሚል ሙሉ እምነት አለኝ። ቀነኒሳ በየትኛው ውድድር እንደሆነ ባላውቅም ከሁለት ሰዓት በታች የሚሮጥበት ብቃት አለው።አዲስ ዘመን፡- የቶኪዮ ኦሊምፒክ
እየተቃረበ ይገኛል፣ እንደሚታወቀው ቶኪዮ ከኢትዮጵያ ማራቶን ታሪክ ጋር ጥብቅ ቁርኝት አላት፤ በዚህ ኦሊምፒክ የፈርቀዳጁን አትሌት
አበበ ቢቂላን ታሪክ ለመድገም ምን ቢደረግ ጥሩ ነው ይላሉ? አሰልጣኝ ሃጂ፡- ሁላችንም ከኢትዮጵያ አትሌቲክስ ፌዴሬሽን ጋር በመሆን ትኩረት ሰጥተን ከወዲሁ የምንሰራ ከሆነ ብቃት ያላቸው ልጆች አሉ። በዓለም ቻምፒዮና እና ኦሊምፒክ የኢትዮጵያን ውጤት የሚያጨናግፈው የአየር ሁኔታው ነው። እንደሚታወቀው ውድድሩ የሚካሄድበት ሀገር ሞቃት የእኛ ደግሞ ዝናባማ ነው (ከሲድኒ ኦሊምፒክ በቀር)። አሁንም ከዚህ ሞቃታማ አየር ጋር ለመስማማት ከወዲሁ አትሌቶችን ማዘጋጀት ከተቻለ እኔ በአትሌቶቹ ብቃት አልጠራጠርም። ዋናው ነገር መስራት ነውና ተናበን ከሰራን የአበበ ቢቂላ ታሪክ ይደገማል የሚል እምነት አለኝ። አዲስ ዘመን፡- እርስዎ የማራቶን
አሰልጣኝ እንደመሆንዎ በተለየ የሚጠብቁት አትሌት ይኖር ይሆን?አሰልጣኝ ሃጂ፡- በርግጥ አሉ፤ ነገር ግን የአትሌቶቹ ብቃት ተቀራራቢ በመሆኑ በተለየ ለመግለጽ ይከብደኛል። አዲስ ዘመን፡- ከቅርብ ጊዜ
ወዲህ በምዕራባውያኑ ዘንድ እኛ የምንታወቅ ባቸውን ርቀቶች ከውድድር በማውጣት ራሳቸውን ተጠቃሚ የማድረግ እንቅስቃሴ ዎች ይስተዋላልና
በዚህ ላይ ምን ይላሉ።አሰልጣኝ ሃጂ፡- ይሄ በጣም ሊታሰበበት የሚገባ ጉዳይ ነው። አፍሪካውያንን ለማራቅ እየተደረገ ያለ ነገር ይመስለኛል፤ እኔ አትሌት በነበርኩበት ጊዜ በርካታ የ10ሺ ሜትር ውድድሮች ነበሩ። አሁን ግን አንድም የለም፤ ለዚህም ነው ለኦሊምፒክና ዓለም ቻምፒዮና ፌዴሬሽኑ ማጣሪያ የሚያዘጋጀው። ይህም በተለይ ለምሥራቅ አፍሪካ አስቸጋሪ ነው፤ ምክንያቱም በርካታ አትሌቶች እየመጡ ባሉበት ወቅት ነው ውድድሮች የጠፉት። እንደሚመስለኝ በተለያዩ ሀገራት በሚዘጋጁ ውድድሮች የሽልማት ገንዘብ በሙሉ ወደ አፍሪካ ስለሚመጣ ነው። እነርሱ ደግሞ ወደ አጭር ርቀቱ ነው የሚያዘነብሉት፤ በ5ሺ እና 10ሺ ሜትር እንደ እኛ ውጤታማ ቢሆኑ ውድድሮቹ እንደማይጠፉም እርግጠኛ ነኝ። ስለዚህም አፍሪካውያን በቻልነው መጠን ውድድሮችን ማዘጋጀት ተገቢ ነው። በሀገራችንም እንደነ ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ ያሉ ውድድሮችን ማስፋፋት አስፈላጊ ይሆናል። ከተቻለም የሌሎች ሀገራት ዜጎችም ከእኛ ጋር መፎካከር እንዲችሉ ማድረግ ያስፈልጋል። ፌዴሬሽኑም ከሌሎች ፌዴሬሽኖች ጋር መነጋገርና በዓለም አትሌቲክስ ላይ ጫና መፍጠር አስፈጊ ነው። በዚህ ከቀጠለ ግን በቅርቡ ከጨዋታ እንደምንወጣና ይሄ ስጋት ወደ ማራቶንም እንደሚመጣ እገምታለሁ። አዲስ ዘመን፡- በመጨረሻም
በኢትዮጵያ አትሌቲክስ መስተካከል ይኖርበታል የሚሉት ሃሳብ ካለ መልዕክትዎን ቢያስተላልፉ።አሰልጣኝ ሃጂ፡- ከዚህ በፊት ገናና አትሌቶችን ስናወጣ የነበረው ከትምህርት ቤት ነው። ብቃት እያላቸው በተለይም በገጠር ያሉ ተማሪዎች ዕድሉን ባለማግኘት የሚቀሩበት ሁኔታ ስላለ የትምህርት ቤቶች ውድድር ላይ ትኩረት ቢደረግ እላለሁ። አዲስ ዘመን፡- አሰልጣኝ ሃጂ አዲሎ ስለሰጡን ጊዜና ስለነበረን
ቆይታ አመሰግናለሁ።አዲስ ዘመን ኅዳር 13/2012 ብርሃን ፈይሳ