የኢትዮ-ጂቡቲ የባቡር መስመር ከሆራይዘን ተርሚናልና አዋሽ ዲፖ ባለመገናኘቱ የነዳጅ ማመላለስ አገልግሎት ለመጀመር እንደማይቻል ተገለጸ
በቅርቡ የተመረቀው የኢትዮ-ጂቡቲ የባቡር መስመር ከጂቡቲ የነዳጅ ወደብ ሆራይዘን ተርሚናልና ከአዋሽ የነዳጅ ዲፖ ጋር ባለመገናኘቱ፣ የኢትዮጵያ ምድር ባቡር ኮርፖሬሽን የነዳጅ ማመላለስ አገልግሎት በቅርቡ ለመጀመር እንደማይችል አስታወቀ፡፡የአፍሪካ ነዳጅ አጣሪዎች ማኅበር ጉባዔ ከጥቅምት 29 እስከ 30 ቀን 2009 ዓ.ም. በአዲስ አበባ ሒልተን ሆቴል በተካሄደበት ወቅት በኢትዮጵያ በባቡር ትራንስፖርት ዘርፍ ላይ ማብራሪያ የሰጡት፣ በኢትዮጵያ ምድር ባቡር ኮርፖሬሽን የምህንድስናና ግዥና ጥገና ኃላፊ አቶ የኑስ ሙሻጋ የኢትዮ-ጂቡቲ ዋና የባቡር መስመር ከጂቡቲ የነዳጅ ወደብ ከሆነው ሆራይዘን ተርሚናል ከአዋሽ ብሔራዊ የመጠባበቂያ ዲፖ ጋር ባለመገናኘቱ፣ በዚህ ዓመት የነዳጅ ማመላለስ አገልግሎት እንደማይጀመር ገልጸዋል፡፡‹‹ይህ የገጠመን ትልቅ ፈተና ስለሆነ ችግሩን መፍታት ይኖርብናል፤›› ብለዋል፡፡ አቶ የኑስ ለሪፖርተር በሰጡት ማብራሪያ፣ መጀመሪያ የኢትዮ-ጂቡቲ የባቡር መስመር ግንባታ ውል ሲፈረም የግንባታው ዕቅድ ዋናውን 780 ኪሎ ሜትር ርዝመት ያለውን የባቡር መስመር መገንባት ነበር፡፡ ‹‹ቅርንጫፎቹ ብዙ ስለሚሆኑ ወደፊት በተለየ ጥናት የኢንዱስትሪ ዞኖችን፣ የልማት ማዕከሎችን፣ ደረቅ ወደቦችንና የነዳጅ ዲፖዎችን ማገናኘት ይጠበቅብናል፡፡ ይህን በጥናት ማየትና እንዳስፈላጊነቱ መገንባት ያስፈልጋል፡፡ ዋናውን መስመር ግን መገንባት የግድ ነው፤›› ብለዋል፡፡በነዳጅ ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች ነዳጅ ከማመላለስ ይልቅ በባቡር መጓጓዝ ወጪን በከፍተኛ መጠን እንደሚቀንስ፣ የአደጋ ሥጋት እንደሚቀንስ፣ እንዲሁም የነዳጅ ስርቆትና ቅየጣ እንደሚከላከል ይታመናል፡፡ የኢትዮጵያ ምድር ባቡር ኮርፖሬሽንም ነዳጅን በባቡር ማመላለስ ለአገሪቱ ኢኮኖሚ የሚኖረውን ዘርፈ ብዙ ጠቀሜታ በመመልከት፣ ከደረቅ ጭነት በተጨማሪ የነዳጅ ትራንስፖርት አገልግሎት ለመስጠት በዕቅዱ ይዟል፡፡ ለዚህም 110 የነዳጅ ማመላለሻ ተሳቢዎች ተገዝተዋል፡፡ይሁን እንጂ ዋናው የባቡር መስመር ከጂቡቲው ሆራይዘን ተርሚናልና ከአዋሽ ዲፖ ጋር ባለመገናኘቱ በቅርቡ የታቀደውን አገልግሎት መስጠት እንደማይችል ተገልጿል፡፡ሆራይዘን ተርሚናልም ሆነ አዋሽ ዲፖ ከዋናው የኢትዮ-ጂቡቲ የባቡር መስመር በጥቂት ርቀት የሚገኙ በመሆናቸው ከዋናው መስመር እየገነጠሉ ማገናኘት እንደሚያስፈልግ አቶ የኑስ ተናግረዋል፡፡ ‹‹በጂቡቲ በኩል የሆራይዘን ተርሚናል ሰዎች ለመተባበር ዝግጁ ናቸው፡፡ ቦታና ሌሎች መገልገያዎች ለማቅረብ ቃል ገብተዋል፡፡ የማገናኛ ሐዲዱ የሚገነባው ጂቡቲ ውስጥ በመሆኑ ግንባታውን ማካሄድ ያለበት የጂቡቲ ምድር ባቡር ድርጅት ነው፡፡ እነርሱ በራሳቸው ዕቅድ ነው የሚመሩት፡፡ ሆኖም እኛ ሒደቱን እየተከታተልን ነው፤›› ያሉት አቶ የኑስ፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ነዳጅ ለማራገፍና ለመጫን እንደ ዋና ጣቢያ ለመያዝ የታቀደው የአዋሽ ዲፖን እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ ይህን ለማድረግ አዋሽ ላይ ዋናውን የባቡር መስመር ከአዋሽ ዲፖ በተገንጣይ ሐዲድ ማገናኘት ያስፈልጋል፡፡ይህን ለማድረግ ኮርፖሬሽኑን የገጠመው ሌላ ፈተና አለ፡፡ የአዋሽ ዲፖ የአገሪቱ ዋነኛ ብሔራዊ መጠባበቂያ ነዳጅ ዲፖ በመሆኑ በየዕለቱ ነዳጅ የሚራገፍበትና የሚጫንበት አይደለም፡፡ የአዋሽ ብሔራዊ የመጠባበቂያ ነዳጅ ዲፖ 100,000 ሜትር ኩብ ነዳጅ የማጠራቀም አቅም ያለው ሲሆን፣ አገሪቱ ድንገተኛ የነዳጅ እጥረት በገጠማት ወቅት ብቻ አውጥታ የምትጠቀምበት ነው፡፡ ዲፖውን የሚያስተዳድረው የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት ነው፡፡የኢትዮጵያ ምድር ባቡር ኮርፖሬሽን በአዋሽ ዲፖ የተወሰነ ክፍል ለኦፕሬሽን (ለዕለት ተዕለት መጫኛና ማራገፊያ) አገልግሎት ለማዋል ለኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጀት ጥያቄ ማቅረቡን አቶ የኑስ ገልጸዋል፡፡ ‹‹ይሁን እንጂ የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት የአዋሽ ዲፖ ብሔራዊ የመጠባበቂያ ነዳጅ ስትራቴጂካዊ ዲፖ በመሆኑ፣ ወደ ኦፕሬሽናል ዲፖ ለመቀየር እንደሚቸገርና የመንግሥትን ውሳኔ እንደሚፈልግ ገልጾልናል፡፡ በመሆኑም እኛም ጉዳዩ ውሳኔ እንዲሰጥበት ለከፍተኛ የመንግሥት አካል በትራንስፖርት ሚኒስቴርና በመንግሥት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር በኩል አቅርበን ምላሽ በመጠባበቅ ላይ ነን፤›› ብለዋል፡፡የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት በበኩሉ ለነዳጅ ትራንስፖርት አገልግሎት አለመጀመር ድርጅቱ እንደምክንያት መጠቀስ እንደሌለበት ገልጿል፡፡ የድርጅቱ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ታደሰ ኃይለ ማርያም ለሪፖርተር እንደተናገሩት፣ የአዋሽ ዲፖ ከፍተኛ ጥበቃ የሚደረግለት ብሔራዊ የመጠባበቂያ ዲፖ ነው፡፡ ‹‹ነገር ግን እኛ ለኦፕሬሽናል አገልግሎት የሚውል 30,000 ሜትር ኩብ የመያዝ አቅም ያለው ዲፖ እዚያው አዋሽ ዲፖ ውስጥ እየገነባን ነው፤›› ያሉት አቶ ታደሰ፣ ባለፈው ዓመት ታኅሳስ ወር ላይ ግንባታው የተጀመረው የኦፕሬሽናል ዲፖ ግንባታ ለቦርድ ቀርቦ ፈቃድ ከተገኘ በኋላ መሆኑን ገልጸዋል፡፡በ110 ሚሊዮን ብር ወጪ በመገንባት ላይ ያለው ኦፕሬሽናል ዲፖ ስድስት ማጠራቀሚያዎች እያንዳንዳቸው 5,000 ሜትር ኩብ የመያዝ አቅም አላቸው፡፡ የማጠራቀሚያ ጋኖች ተከላ ሥራ የተጠናቀቀ ሲሆን፣ በቀጣይ የማራገፊያና የመጫኛ መሣሪያዎችና ፓምፖች ተከላ ሥራ ይካሄዳል፡፡ የኤሌክትሪካልና የሜካኒካል ሥራዎች እንደሚቀሩ የጠቀሱት አቶ ታደሰ፣ የዲፖ ግንባታ ሥራ በተያዘው ዓመት መጨረሻ ሙሉ በሙሉ እንደሚጠናቀቅ ተናግረዋል፡፡ ‹‹ዋናው ችግር የባቡር መስመሩ ከጂቡቲ ሆራይዘን ተርሚናል ጋር አለመገኘት እንጂ የአዋሽ ዲፖ ጉዳይ አይደለም፤›› ያሉት አቶ ታደሰ፣ የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት የኦፕሬሽናል ዲፖ ግንባታ እስከ ግንቦት 30 ቀን 2009 ዓ.ም. የምድር ባቡር ኮርፖሬሽንን ሳይጠብቅ በተሽከርካሪዎች አዋሽ ላይ ለማራገፍና ወደተለያዩ ክልሎች ለማጓጓዝ ማገዱን ገልጸዋል፡፡የኢትዮጵያ ምድር ባቡር ኮርፖሬሽን የማገናኛ ሐዲዱን ከመገንባቱ በፊት የኦፕሬሽን ዲፖ ግንባታው እንደሚጠናቀቅ ተገልጿል፡፡ ‹‹የጂቡቲ ወደብ ተጨናንቋል፡፡ የኢትዮጵያ የነዳጅ ፍላጎት በከፍተኛ መጠን እያደገ ነው፡፡ የተርሚናሉ አቅም የዛሬ አሥር ዓመት የነበረበት ቦታ ነው ያለው፡፡ ስለዚህ ከጂቡቲ ቶሎ ቶሎ አምጥተን አዋሽ ላይ ገልብጠን ከአዋሽ ለአገር ውስጥ በማከፋፈል ለጊዜው ችግሩን ማስተንፈስ ይኖርብናል፤›› ብለዋል፡፡ለዘለቄታው ግን አዋሽን ሙሉ በሙሉ የኦፕሬሽን ዲፖ ለማድረግ ታቅዷል፡፡ ነዳጅን በባቡር ለማመላለስ ያለው ጥረት እንደተጠበቀ ሆኖ ከጂቡቲ አዋሽ የነዳጅ ማስተላለፊያ ቧንቧ ለመዘርጋት ብላክ ራይኖ በተሰኘ ኩባንያ የአዋጭነት ጥናት በማካሄድ ላይ በመሆኑ አዋሽን የነዳጅ ደረቅ ወደብ የማድረግ ትልም ተነድፏል፡፡‹‹የባቡር ትራንስፖርቱንና የቧንቧ ትራንስፖርቱን የተሳለጠ ለማድረግ ሞጆ የደረቅ ጭነት ደረቅ ወደብ እንደሆነችው አዋሽን የነዳጅ ደረቅ ወደብ በማድረግ የነዳጅ ምርቶችን በፍጥነት ከጂቡቲ በማንሳት፣ ጂቡቲ ወደብ ላይ ያለውን ጫና ለመቅረፍ ታቅዷል፤›› ብለዋል፡፡ነዳጅን በባቡርና በቧንቧ ማጓጓዝ ከወጪና ደኅንነት አንፃር ለአገሪቱ ያለው ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታ ከፍተኛ መሆኑን አክለው ገልጸዋል፡፡ ይህን ለማሳካት ተለዋጭ የመጠባበቂያ ነዳጅ ዲፖ መገንባት እንደሚያስፈልግ የገለጹት አቶ ታደሰ፣ በተጨማሪም በዱከም ለኦፕሬሽንና መጠባበቂያ የሚያገለግል ከኢትዮ ጂቡቲ የባቡር መስመር በቅርብ ርቀት የሚገኝ 10,000 ካሬ ሜትር ቦታ ላይ ለመገንባት በዝግጅት ላይ መሆኑን ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡የኢትዮጽያ ምድር ባቡር 110 የነዳጅ መጫኛ ተሳቢዎች ገዝቷል፡፡ እያንዳንዱ ተሳቢ 80 ሜትር ኩብ ነዳጅ የመጫን አቅም አለው፡፡ ሦስት ባቡሮች እያንዳንዳቸው 36 ተሳቢዎች እንዲጎትቱ የታቀደ ሲሆን፣ አንድ ባቡር 2.8 ሚሊዮን ሊትር ነዳጅ ሊያጓጉዝ ይችላል፡፡ ይህም በ60 የነዳጅ ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች ሊጓጓዝ የሚችል ነው፡፡ባቡሩ በሰዓት 100 ኪሎ ሜትር የመጓዝ አቅም ቢኖረውም ለደኅንነት ሲባል ከ80 ኪሎ ሜትር በሰዓት በላይ እንዲጓዝ አይደረግም፡፡ የኢትዮጵያ ምድር ባቡር ኮርፖሬሽን በቀጣይ የባቡር መስመሩን ዱከም ከሚገኙ የነዳጅ ዲፖዎች ጋር በማገናኘት፣ በነዳጅ ትራንስፖርት ገበያ 40 በመቶ ድርሻ ለመያዝ አቅዷል፡፡ ኮርፖሬሽኑ ዋና ዓላማው ትርፍ ማግኘት ሳይሆን ለአገሪቱ ኢኮኖሚ ዕድገት እንደ ሞተር ማገልገል በመሆኑ የትራንስፖርት ታሪፉ ተመጣጣኝ እንደሚሆን አቶ የኑስ በማብራሪያቸው ገልጸዋል፡፡በተሽከርካሪ አደጋ፣ በነዳጅ ስርቆትና ቅየጣ የተማረሩት የነዳጅ ኩባንያዎች የኢትዮጵያ ምድር ባቡር ኮርፖሬሽን አገልግሎቱን በተቻለ ፍጥነት እንዲጀምር ጠይቀዋል፡፡ 