ከመጪው ዓመት በጀት ከመንገዶችና ከትምህርት ቀጥሎ ዕዳ ክፍያ ትልቁን ድርሻ ይዟል
የገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ሚኒስትሩ የ2008 ዓ.ም. አጠቃላይ በጀትን ሰኔ 2 ቀን 2007 ዓ.ም. ማክሰኞ ለሕዝብ ተወካዮች ሲያቀርቡ፣ ካቀረቡት 223.39 ቢሊዮን ብር ውስጥ መንገዶች፣ ትምህርትና ዕዳ ክፍያ ከአንድ እስከ ሦስት ያለውን ድርሻ ይዘዋል፡፡ሚኒስትሩ አቶ ሱፊያን አህመድ ለ2008 ዓ.ም. ያቀረቡት አጠቃላይ በጀት ከዘንድሮው በ19.7 በመቶ ብልጫ እንዳለው ተናግረዋል፡፡ ከጠቅላላው የወጪ በጀት ውስጥ 50.288 ቢሊዮን ብር ለመደበኛ ማለትም ለደመወዝ፣ ለአበልና ልዩ ልዩ ሥራ ማስኬጃ ክፍያዎች መመደቡን ገልጸዋል፡፡ ለካፒታል በጀት ደግሞ ብር 84.3 ቢሊዮን ብር መመደቡን፣ ለክልሎች ድጎማ ደግሞ 76.8 ቢሊዮን ብር መመደቡን አስረድተዋል፡፡ ከዚህ በተጨማሪም እ.ኤ.አ. 2015 ማገባደጃ ላይ የሚጠናቀቁትን የምዕተ ዓመቱን የልማት ግቦች ለሚተካው ዘላቂ የልማት ግቦች ማስኬጃ 12 ቢሊዮን ብር መመደቡን አብራርተዋል፡፡ሚኒስትሩ ካቀረቡት 223.39 ቢሊዮን ብር  ጠቅላላ በጀት ውስጥ የካፒታል በጀት 37.4 በመቶ በመያዝ ትልቁን ድርሻ አግኝቷል፡፡ ለክልል መንግሥታት የሚደረገው ድጎማ 34.7 በመቶ ሲሆን፣ ለመደበኛ ወጪዎችና ለዘላቂ ልማት ግቦች ማጠናከሪያ ወጪዎች በጀት ደግሞ በቅደም ተከተል 22.5 በመቶ እና 5.4 በመቶ ናቸው፡፡ከአጠቃላይ የ2008 ዓ.ም. መደበኛና ካፒታል በጀት ውስጥ 66.6 በመቶ የሚሆነው የተመደበው ቅድሚያ ለተሰጣቸው የኢኮኖሚ ዘርፎች ቢሆንም፣ ከዚህ ቀደም በነበሩት ዓመታት ዝቅተኛ ትኩረት የነበረው የዕዳ ክፍያ በጀት በዚህ በጀት እጅግ ከፍተኛ ትኩረት ማግኘቱን ከበጀት ሰነዱ ለመረዳት ተችሏል፡፡ከመደበኛና ከካፒታል ወጪ ውስጥ ከፍተኛ ድርሻ ካገኙት መካከል የኢትዮጵያ የመጀመርያው መንገዶች ባለሥልጣን ሲሆን፣ 33.386 ቢሊዮን ብር ተመድቦለታል፡፡ የትምህርት ዘርፍ 32.927 ቢሊዮን ብር በማግኘት በሁለተኛ ደረጃ ላይ ይገኛል፡፡ በሦስተኛ ደረጃ ላይ የሚገኘው የዕዳ ክፍያ ወጪ 11.903 ቢሊዮን ብር ተመድቦለታል፡፡መከላከያ ሚኒስቴር 9.5 ቢሊዮን ብር የተመደበለት ሲሆን፣ ግብርና ሚኒስቴር 9.125 ቢሊዮን ብር የተፈቀደ በጀት በማግኘት አራተኛና አምስተኛ ደረጃ ላይ ይገኛሉ፡፡የኢትዮጵያ መንገዶች ባለሥልጣን ትልቁን በጀት ማግኘት የቻለው የዋና መንገዶች ግንባታና አገናኝ መንገዶች ግንባታ ለማከናወን ነው፡፡ ነባሮቹን ለማሻሻልና ለማጠናከርም ከፍተኛ በጀት መያዙን ሪፖርቱ ያስረዳል፡፡የትምህርት ዘርፍ በሁለተኛ ደረጃ ትልቁን በጀት ማግኘት የቻለው ለአዳዲስ ዩኒቨርሲቲዎች ግንባታና ነባሮቹንም ዩኒቨርሲቲዎች ለማጠናከር መሆኑን የበጀት ሰነዱ ያስረዳል፡፡ ሚኒስትሩ አቶ ሱፊያን ያቀረቡትን የ2008 ዓ.ም. በጀት ለመሸፈን መንግሥት ያቀደው ከአገር ውስጥ ገቢ፣ ከውጭ ዕርዳታና ብድር ነው፡፡በዚህም መሠረት 157.06 ቢሊዮን ብር ከአገር ውስጥ ገቢ ለመሰብሰብ፣ ከመሠረታዊ አገልግሎት ከለላ 6.67 ቢሊዮን ብር፣ ከፕሮጀክት ዕርዳታ 13.06 ቢሊዮን ብር፣ ከፕሮጀክት ብድር 18.95 ቢሊዮን ብር እንደሚገኝ ታስቧል፡፡ ይህም ማለት ከአጠቃላይ በጀት ውስጥ 195.7 ቢሊዮን ብር ገቢን እንደሚይዝ የሚኒስትሩ አቶ ሱፊያን የበጀት ሰነድ ይገልጻል፡፡      በ223.397 ቢሊዮን ብር የታቀደ በጀትና ታሳቢ በተደረገው 195.754 ቢሊዮን ብር ገቢ መካከል የ27.643 ቢሊዮን ብር ጉድለት ይታያል፡፡መንግሥት የበጀት ጉድለቱን ለመሸፈን ያቀደው ከአገር ውስጥ ምንጮች መሆኑን የተናገሩት ሚኒስትሩ፣ የበጀት ጉድለቱ ከአጠቃላይ የአገሪቱ ምርት ያለው ድርሻ 1.8 በመቶ ብቻ በመሆኑ በማክሮ ኢኮኖሚው ላይ የሚፈጥረው ተፅዕኖ እንደሌለ ተናግረዋል፡፡ምክር ቤቱ የሚኒስትሩን የበጀት መግለጫ ካዳመጠ በኋላ የመጀመርያ ዙር ጠቅለል ያለ ውይይት አካሂዷል፡፡ በዚህም መሠረት በቀረበው በጀት ላይ የሚታየው የበጀት ጉድለት የሚሸፈነው ከአገር ውስጥ በመሆኑ የዋጋ ግሽበት አያስከትልም ወይ? የአገሪቱ የወጪ ንግድ ዘርፍ ባለፉት ዓመታት ያሳየውን ዝቅተኛ አፈጻጸም ለማስተካከል በዚህ በጀት ዓመት ምን ታቅዷል? መንግሥት ዓለም አቀፍ ቦንድ በመሸጥ ያገኘው አንድ ቢሊዮን ዶላር የት ደረሰ? የሚሉ ዋና ዋና ጥያቄዎች ቀርበውላቸዋል፡፡አቶ ሱፊያን የቀረበው በጀትና የበጀት አሸፋፈን የዋጋ ግሽበት እንደማያስከትል፣ በአጠቃላይ የ2008 ዓ.ም. የዋጋ ግሽበት በአማካይ ስምንት በመቶ እንደሚሆን ተናግረዋል፡፡መንግሥት የበጀት ጉድለቱን የሚሞላው ከአገር ውስጥ ቢሆንም በቀጥታ ከብሔራዊ ባንክ በመበደር አለመሆኑን አስረድተዋል፡፡ ከመንግሥት ግምጃ ቤት ሰነድ ሽያጭ የበጀት ጉድለቱን ለመሙላት እንደሚቻልና ይህ መንገድ ደግሞ የዋጋ ንረት እንደማያስከትል ገልጸዋል፡፡የአገሪቱ የኤክስፖርት ዘርፍ በጣም ደካማ መሆኑን የተናገሩት ሚኒስትሩ፣ ይህ ዘርፍ በጣት በሚቆጠሩ የምርት ዓይነቶች ላይ መንጠልጠሉን ካላቆመ ወዳቂ ነው ብለዋል፡፡ትልቁ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ማነቆ በኤክስፖርት (ወጪ ንግድ) ያለው ችግር መሆኑን ጠቁመዋል፡፡ በሌሎች ዘርፎች ያሉ ችግሮች፣ በዋና ኦዲተር የሚጋለጡ ችግሮችና የመሳሰሉ የፕሮጀክት ዝግጅት ችግሮች በስኬት ውስጥ ተሁኖ የሚታዩ መሆናቸውን ተናግረዋል፡፡‹‹በኤክስፖርት ዘርፍ ያሉ ችግሮችን ካልቀረፍን ግን ኢኮኖሚው መቀጠል የሚችል አይመስለኝም፤›› ብለዋል፡፡ በዚህ ችግር ላይ መንግሥት ትልቅ ትኩረት ሰጥቶ እየተወያየ ይገኛል ያሉት ሚኒስትሩ፣ በተለይ ለውጭ ገበያ በሚቀርቡ የማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ ውጤቶች ላይ ማተኮር እንደሚገባ አስረድተዋል፡፡በኤክስፖርት ዘርፍ ያሉ ችግሮችን ለመቅረፍ የኢንዱስትሪ ዞኖችን መንግሥት በራሱ ወጪ በመገንባት የውጭ ባለሀብቶች በፍጥነት ገብተው እንዲያመርቱ መታቀዱን ገልጸዋል፡፡ በኢትዮጵያ አዋጭ መሆናቸው በተለያዩ ጥናቶች የተረጋገጡ የጨርቃ ጨርቅና የቆዳ ዘርፎች መሆናቸውን ጠቁመዋል፡፡ከዓለም አቀፍ የቦንድ ሽያጭ የተገኘው አንድ ቢሊዮን ዶላርም የሚውለው ለዚሁ ልማት መሆኑን የገለጹት ሚኒስትሩ፣ ብሔራዊ ባንክ ይህንን ገንዘብ ለኢትዮጵያ ኢንዱስትሪ ልማት ኮርፖሬሽን በማበደር ጥቅም ላይ ያውለዋል ብለዋል፡፡  