ኮርቤቲ በሁለት ቢሊዮን ዶላር የጂኦተርማል ኃይል ለማልማት ተዘጋጅቷል
ኮርቤቲ ጂኦተርማል የተሰኘ ኩባንያ በኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት ምሥራቅ አርሲ ዞን ሻላ ወረዳ ኮርቤቲ ቀበሌ ውስጥ ከሚገኘው የጂኦተርማል ዕምቅ ኃይል፣ 500 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ኃይል በሁለት ቢሊዮን ዶላር ኢንቨስትመንት ለማልማት ዝግጅት ማጠናቀቁን አስታወቀ፡፡ኮርቤቲ ጂኦተርማል የተቋቋመው ሬይካቪክ ጂኦተርማል በተባለ የአይስላንድ ኩባንያና ሪፍት ቫሊ ጂኦተርማል በተባለ ኢትዮጵያዊ ኩባንያ ነው፡፡ ከአዲስ አበባ ደቡብ ምሥራቅ 270 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ሻሸመኔ ከተማ አቅራቢያ በሚገኘው ኮርቤቲ ቀበሌ የጂኦተርማል የአሰሳ ጥናት ከተካሄደ በኋላ፣ ሬይካቪክ ጂኦተርማል ኮርቤቲና ቱሉሞዬ በተባሉ አካባቢዎች ከሚገኘው የጂኦተርማል ዕምቅ ኃይል 1,000 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ኃይል ለማመንጨት የሚያስችል የማዕቀፍ ስምምነት ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር እ.ኤ.አ. 2013 ዓ.ም. መፈራረሙ ይታወሳል፡፡ሬይካቪክ ጂኦተርማል ኮርቤቲ ጂኦተርማል የተባለውን ኩባንያ በማቋቋም ሁለት ታዋቂ የኢነርጂ ልማት ኩባንያዎችን በሽርክና አስገብቷል፡፡ በርክሌይ ኢነርጂና አይስላንድ ድሪሊንግ የተባሉ ኩባንያዎች በኮርቤቲ ቀበሌ 500 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ኃይል ለማመንጨት ኮርቤቲ ጂኦተርማልን ተቀላቅለዋል፡፡ የፕሮጀክቱ ጠቅላላ ወጪ ሁለት ቢሊዮን ዶላር የተገመተ ሲሆን፣ የአፍሪካ ልማት ባንክና የአውሮፓ ኢንቨስትመንት ባንክ ለፕሮጀክቱ የገንዘብ ድጋፍ እንደሚያደርጉ ለማወቅ ተችሏል፡፡ በተጨማሪም የአሜሪካ፣ የእንግሊዝና ሌሎች የአውሮፓ የገንዘብ ተቋማት ለፕሮጀክቱ የሚውል ገንዘብ እንደሚያቀርቡ ታውቋል፡፡የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይልና ኮርቤቲ ጂኦተርማል የኤሌክትሪክ ኃይል ግዢ ስምምነት በሐምሌ 2007 ዓ.ም. ተፈራርመዋል፡፡ ይህም በኢትዮጵያ ታሪክ የመጀመሪያው የኃይል ግዢ ስምምነት እንደሆነ ታውቋል፡፡ ኮርቤቲ ጂኦተርማል የፕሮጀክቱን ሥራ በሙሉ ኃይሉ ለመጀመር ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር የትግበራ ስምምነት ለመፈራረም ዝግጅቱን አጠናቆ በመጠባበቅ ላይ መሆኑን፣ የሬይካቪክ ጂኦተርማል መሥራቾች አንዱ አቶ ነጂብ አባቢያ ለሪፖርተር ተናግረዋል፡፡ የትግበራ ስምምነቱ በኮርቤቲ ጂኦተርማልና በኢትዮጵያ ውኃ፣ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስቴር፣ በማዕድን፣ ፔትሮሊየምና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴርና በገንዘብና የኢኮኖሚ ትብብር ሚኒስቴር በነሐሴ ወር 2008 ዓ.ም. እንደሚፈረም አቶ ነጂብ ተናግረዋል፡፡የኮርቤቲ ጂኦተርማል ኩባንያ የቦርድ አባላት ሐምሌ 12 ቀን 2008 ዓ.ም. የመስክ ጉብኝት አካሂደዋል፡፡ ኮርቤቲ ጂኦተርማል የመጨረሻውን የትግበራ ስምምነት ገና ያልፈረመ ቢሆንም፣ ከወዲሁ የጂኦተርማል ኤሌክትሪክ ማመንጫ በሚካሄድበት ኮርቤቲ ቀበሌ የተለያዩ የመሠረተ ልማት ግንባታ ሥራዎችን በማካሄድ ላይ መሆኑን በመስክ ጉብኝቱ ወቅት ለመገንዘብ ተችሏል፡፡ኮርቤቲ ጂኦተርማል ካካሄዳቸው ሰፊ የከርሰ ምድር ጥናቶች በተጨማሪ የስድስት ኪሎ ሜትር የመንገድ ግንባታ በ40 ሚሊዮን ብር ወጪ በማካሄድ ላይ ይገኛል፡፡ የፕሮጀክቱን መዳረሻ መንገድ በመገንባት ላይ የሚገኘው ራማ ኮንስትራክሽን የተሰኘው አገር በቀል ኩባንያ ነው፡፡ የ11 ኪሎ ሜትር የውኃ ቧንቧ ዝርጋታ በ32 ሚሊዮን ብር ወጪ ለመጀመር በዝግጅት ላይ ነው፡፡ በተጨማሪም ሁለት የሙከራ ጥልቅ የውኃ ጉድጓዶች ተቆፍረዋል፡፡አቶ ነጂብ አባቢያ የመጨረሻው ስምምነት ገና ያልተፈረመ ቢሆንም፣ ኮርቤቲ ጂኦተርማል በኢትዮጵያ መንግሥት ላይ እምነት ስላለው በርካታ ሚሊዮን ዶላር በማውጣት ሰፊ ሳይንሳዊ ጥናቶችና የግንባታ ሥራዎች ማካሄዱን ተናግረዋል፡፡ የኮርቤቲ ጂኦተርማል ፕሮጀክት መንግሥት ኢትዮጵያን የአፍሪካ የኃይል ምንጭ ለማድረግ የነደፈውን ዕቅድ ለማሳካት ከፍተኛ እገዛ እንደሚያደርግ አስረድተዋል፡፡‹‹የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ በፍጥነት በማደግ ላይ በመሆኑ የኤሌክትሪክ ኃይል ፍላጎትም አብሮ እያደገ ነው፡፡ የኢትዮጵያ መንግሥት የኢንዱስትሪ ፓርኮችን በመገንባት ላይ ይገኛል፡፡ አገሪቱን የአፍሪካ አምራች ኢንዱስትሪ ማዕከል ለማድረግ አቅዶ እየሠራ ነው፡፡ ይህን ግብ ለማሳካት አስተማማኝ የኃይል አቅርቦት ያስፈልጋል፤›› ያሉት አቶ ነጂብ፣ የውኃ ኤሌክትሪክ ማመንጫዎች በድርቅ ወቅት የሚፈለገውን ያህል ኤሌክትሪክ ለማመንጨት እንደማይችሉ፣ በንፋስ ኃይል የሚሠሩትም የኤሌክትሪክ ማመንጫዎች የማመንጨት አቅማቸው እንደ አየር ፀባዩ እንደሚለዋወጥ አስረድተዋል፡፡ የጂኦተርማል ኤሌክትሪክ ማመንጫ በአየር ፀባይ ለውጥ ሳይስተጓጎል ዓመቱን ሙሉ ኃይል ማቅረብ እንደሚችል ገልጸው፣ ጭስ አልባ በመሆኑ ለአካባቢ ተስማሚ መሆኑን ጠቁመዋል፡፡መንግሥት ለኮርቤቲ ጂኦተርማል ፕሮጀክት ሙሉ ድጋፍ መስጠቱን አቶ ነጂብ ተናግረዋል፡፡ ጂኦሎጂስቶች ሰፊ የሆነ የከርሰ ምድር ጥናት ማካሄዳቸውንና የቁፋሮ ሥራ ለመጀመር አስፈላጊው ዝግጅት ሥራ መጠናቀቁን አቶ ነጂብ ተናግረዋል፡፡ የቁፋሮ ሥራ የሚያካሂድ ኩባንያ መቀጠሩን የቁፋሮ ሥራውን ለመጀመር ከመንግሥት ጋር የትግበራ ስምምነት ለመፈራረም ኩባንያው በመጠበቅ ላይ መሆኑን ገልጸዋል፡፡ ስምምነቱ ከሁለት ሳምንት በኋላ ሊፈረም እንደሚችል ጠቁመዋል፡፡ኮርቤቲ ጂኦተርማል የጂኦተርማል ዕምቅ ኃይል የሚገኝባቸውን ቦታዎች ለይቶ ጉድጓድ የሚቆፈርባቸውን ሥፍራዎች መርጧል፡፡ የመጀመሪያዎቹ ሁለት ጉድጓዶች የሚቆፈሩባቸው ቦታዎች የመቆፈሪያ ማሽኖቹን ለማስቀመጥ የሚያስችሉ ሥፍራዎች ተመቻችተዋል፡፡የኮርቤቲ ጂኦተርማል ዋና ሥራ አስፈጻሚ ሚስተር ስቲቭ ሜየር ለሪፖርተር፣  ፕሮጀክቱ ወደ ወሳኝ ምዕራፍ ለመሸጋር ዝግጅቱን አጠናቋል፡፡ ‹‹የቀረን ነገር ከመንግሥት ጋር ተነጋግረን የትግበራ ስምምነቱን መፈራረም ነው፡፡ ከዚያ በኋላ የቁፋሮ ቡድኑን ወደ ፕሮጀክት ቦታ እናንቀሳቅሳለን፤›› ብለዋል፡፡ ሚስተር ሜየር የቁፋሮ ማሽኖቹን ለማስገባት ከአራት እስከ አምስት ወር ብቻ እንደሚፈጅ ተናግረዋል፡፡ኩባንያው እ.ኤ.አ. በ2017 ሦስት ጉድጓዶችን በመቆፈር በሁለቱ ጉድጓዶች ላይ አምስት ሜጋ ዋት የሚያመነጩ ሁለት ተርባይኖችን በመግጠም በሙከራ ደረጃ 10 ሜጋ ዋት ለማመንጨት ማቀዱን ገልጸዋል፡፡ ፕሮጀክቱ አራት ምዕራፎች ሲኖሩት፣ እ.ኤ.አ. በ2020 አራተኛው ምዕራፍ ሲጠናቀቅ 500 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ኃይል እንደሚያመነጭ ተናግረዋል፡፡ የፕሮጀክቱ አጠቃላይ ወጪ ሁለት ቢሊዮን ዶላር እንደሚደርስም ጠቁመዋል፡፡ ድርድሮቹና ስምምነቶቹ ከታሰበው በላይ ረዥም ጊዜ መውሰዳቸውን የገለጹት ሚስተር ሜየር፣ ከዚህ በኋላ የትግበራ ስምምነቱን ተፈራርሞ ፕሮጀክቱን ወደ ቀጣይ ምዕራፍ ማሸጋገር አስፈላጊ መሆኑን አስምረውበታል፡፡ኮርቤቲ በማኅበረሰብ አቀፍ ልማት ላይ እየሠራ መሆኑን የገለጹት የኩባንያው ኃላፊዎች በንፁህ ውኃ አቅርቦት፣ በጤናና በትምህርት ላይ ለመሥራት ጥናት እየተደረገ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ ፕሮጀክቱ ተግባራዊ ሲደረግ ለአካባቢው ተወላጆች ከፍተኛ የሥራ ዕድል እንደሚፈጠርና በቴክኖሎጂ ሽግግር ላይም ሰፊ ሥራ እንደሚሠራ ጠቁመዋል፡፡የኦሮሚያ ውኃ፣ ማዕድንና ኢነርጂ ቢሮ ኤሌክትሪፊኬሽን ጥናትና ግንባታ ሥራ ሒደት ኃላፊ አቶ አመንሲሳ ፀጋዬ ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ የኮርቤቲ ጂኦተርማል ፕሮጀክት ከወዲሁ ለአካባቢው ተወላጆች የሥራ ዕድል ፈጥሯል፡፡ ኩባንያው በሙሉ ኃይሉ ወደ ሥራ በሚገባበት ወቅት የበለጠ የሥራ ዕድል እንደሚፈጥርና በትምህርት፣ በጤናና በመጠጥ ውኃ አቅርቦት ላይ እገዛ ያደርጋል ተብሎ እንደሚጠበቅ አቶ አመንሲሳ ተናግረዋል፡፡ከሬይካቪክ ጂኦተርማል ኩባንያ መሥራቾች አንዱ የሆኑት ሚስተር ማግነስ አስጆርንሰን ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ዓለም የኮርቤቲ ጂኦተርማል ፕሮጀክትን በቅርበት እየተከታተለው ነው፡፡ ‹‹ትላልቅ የኢነርጂ ኢንቨስተሮች ፕሮጀክቱን በቅርበት ይከታተሉታል፡፡ ምክንያቱም ፕሮጀክቱ ከተሳካ በኢትዮጵያ ኢንቨስት ማድረግ ይፈልጋሉ፡፡ በፕሮጀክቱ ላይ መዘግየት ካለም ጉዳዩን ያጤኑታል፡፡ ስለዚህ የኢትዮጵያ መንግሥትና ኮርቤቲ ጂኦተርማል ተባብረው በመሥራት ይህን ፕሮጀክት ተግባራዊ የማድረግ ትልቅ ኃላፊነት አለባቸው፤›› ብለዋል፡፡  ማግነስ፡፡ቱሉሞዬ ተብሎ የሚጠራው ሁለተኛው የጂኦተርማል ፕሮጀክት በሬይካቪክ ጂኦተርማል ባለቤትነት የተያዘ ሲሆን፣ 500 ሜጋ ዋት የማመንጨት አቅም አለው፡፡ ሚስተር ማግነስ በቱሉሞዬ አስፈላጊው የከርሰ ምድር ጥናት መሠራቱንና ለፕሮጀክቱ የሚያስፈልገው የገንዘብ ድጋፍ መገኘቱን ተናግረዋል፡፡ የፕሮጀክቱን ግንባታ ለማስጀመር የሚያስፈልገው ገንዘብ መገኘቱን የገለጹት ሚስተር ማግነስ፣ በፕሮጀክቱ ላይ ኢንቨስት ማድረግ የሚፈልጉ ታዋቂ የኢነርጂ አልሚዎችና ኢንቨስተሮች በጋራ ለመሥራት ስምምነት ላይ መደረሱን ተናግረዋል፡፡ሬይካቪክ ጂኦተርማል ለኮርቤቲ ፕሮጀክት እንደተፈረመው የኃይል ግዢ ስምምነትና የትግበራ ስምምነት ከመንግሥት ጋር መፈራረም እንደሚፈልግ ገልጸዋል፡፡ ‹‹እነዚህን ስምምነቶች ከተፈራረምን የጂኦተርማል ልማት ሥራውን በሰፊው እናካሂዳለን፤›› ብለዋል፡፡ ኢትዮጵያ የጂኦተርማል ልማት ሕግ ያልነበራት ሲሆን፣ ከሁለት ሳምንት በፊት ረቂቅ የጂኦተርማል ልማት ሕግ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ቀርቧል፡፡ የግል ባለሀብቶች በጂኦተርማል ልማት እንዲሳተፉ የሚፈቅደው ረቂቅ አዋጅ በዚህ ሳምንት በተጠራው ፓርላማ ይፀድቃል ተብሎ ይጠበቃል፡፡ መንግሥት ለታዳሽ ኃይል ምንጮች ልማት ከፍተኛ ትኩረት መስጠቱ ይታወቃል፡፡