አመነስቲ ኢንተርናሽናል ተገቢውን የእርምት ዕርምጃ መውሰድ ይጠበቅበታል!
በሰብዓዊ መብት ጉዳዮች ዙሪያ ከሚሠሩ ዓለም አቀፍ ተቋማት አንዱ አመነስቲ ኢንተርናሽናል ነው። ይህ ዓለም አቀፍ ተቋም በመላው ዓለም የሰብዓዊ መብቶች አጠባበቅ የተሻለ ደረጃ ላይ እንዲደርስ እንደሚሠራ ይታወቃል። በሥራ ላይ በቆየባቸው ዓመታት ይህንን ዓላማውን ተሳቢ ያደረጉ ሰፊ ሥራዎችን አከናውኗል። በሥራዎቹም ከተለያዩ የዓለማችን አገራት ውዳሴም፤ ውግዘቶችንም አስተናግዷል። 
ድርጅቱ ከተቋቋመበት ዓላማ አንጻር የሚሠራቸው ሥራዎች እያንዳንዳቸው ከፍተኛ ጥንቃቄ የሚያስፈልጋቸው እንደሆኑ ይታመናል። ታውቆም ይሁን ባለማወቅ የሚሠሩ ስህተቶች ሊያስከትሉ የሚችሉት ችግር የተቋሙን ስም እና ዝናን ከማጉደፍ ያለፈ እንደሚሆን ይታመናል። ከዚህ አንጻር የአሠራር ግልጽነት፣ ተአማኒነት፣ አሳታፊነትና፣ ገለልተኝነት በሥራው ወቅት ከፍተኛ ትኩረት የሚሰጣቸው ናቸው። 
ግልጽነት ሲባል የተቋሙ የአሠራር ስርዓት ከመረጃ አሰባሰቡ አንስቶ፣ ከመረጃዎች በመነሳት የሚጠናከሩ ሪፖርቶች ግልጽ የሆኑ፤ ማንም ሊረዳው የሚችልና ጥያቄ የማይቀርብባቸው ሊሆኑ ይገባል። መረጃዎች ከማን ይሰበሰባሉ ? በመሰብሰብ ሂደት ውስጥ ምን ምን መሟላት ይጠበቅባቸዋል ? በምን ሂደት ውስጥ አልፈው ሪፖርት ይሆናሉ ? …ወዘተን ተሳቢ የሚደረግ ነው። 
የታማኝነት ጉዳይ መሰረታዊ ነገር ነው። ታማኝነት የሚመነጨውና የሚንተራሰው ድርጅቱ የሚሰበስባቸው መረጃዎች ትክክለኝነት ላይ ነው። ይህ ጉዳይ ከሁሉም በላይ ከፍተኛ ጥንቃቄ የሚፈልግ እንደሆነ ይታመናል። በመሆኑም መረጃው የተገኘው ከማን ነው? የመረጃ ምንጩ ከጉዳዩ ጋር ያለው ቅርበት ምን ያህል ነው ? የመረጃ ምንጩ ለተፈለገው ዓላማ ምንጭ ሊሆን ይችላል ወይ? የመጀመሪያ ደረጃ የመረጃ ምንጭ ለመሆን ያስመረጠው ምንድን ነው? እና መሰል ጥያቄዎችን በአግባቡ ማየትና መመርመርን የሚጠይቅ ነው። 
በአብዛኛው ከሚዛናዊነት ጋር የተያያዘው የአሳታፊነት ጉዳይ ነው። በጉዳዩ ዙሪያ ያሉትን አካላት አሳታፊ የማድረግ ሙያዊ ኃላፊነት ነው። የሁሉንም አካላት ድምፅ ማካተትን የሚመለከት ነው። ይህ በአንድ በኩል መረጃዎችን ለማጥራት የተሻለ ዕድል የሚፈጥር ሲሆን፤ ከዚህም ባለፈ ከመረጃዎች ተነስተን የምናዘጋጀው ሪፖርት የበለጠ ተአማኒ እንዲሆን ከፍተኛ አቅም የሚሆን ነው። 
ገለልተኝነት የሚባለው ደግሞ ጥንቃቅ በተሞላበት ሙያዊ ስነምግባር የተሰበሰቡ መረጃዎች በራሳቸው ማለት የሚችሉትን ማለት እንዲችሉ ዕድል መስጠትን የሚመለከት ነው። ይህ ለአንድ ሪፖርት ተአማኒነት ሌላው መሰረታዊ ጉዳይ ነው። ይህ በሪፖርት ዝግጅት ወቅት ሊያጋጥሙ የሚችሉ ግለሰባዊ ሆነ ተቋማዊ ጣልቃ ገብነትን ለማስቀረት ወሳኝ ጉዳይ ነው። 
እንግዲህ አንድ ሪፖርት ቢያንስ ቢያንስ ለትክክለኝነቱ እነዚህን መሰረታዊ ጉዳዮች እንዲያሟላ ይጠበቃል። አመነስቲ ኢንተርናሽናልን የሚያክል ትልቅ ዓለም አቀፍ ድርጅት የሚያቀርበው ሪፖርት ተቀባይነት እንዲያገኝ ከሚጠበቀውም በላይ ጥንቃቄ ማድረግ እንዳለበት ይታመናል። የሚያነሳው የሰብዓዊ መብት ጉዳይ ከመሆኑ አንጻር ለጉዳዮቹ ከማንም ተቋም በላይ ተገቢውን ትኩረት መስጠትና ሥራውን ፍጹም ገለልተኛና ሚዛናዊ ሆኖ መሥራት ይጠበቅበታል። የሚያወጣቸው ሪፖርቶችም ጥራት በዚህ የሚመዘኑ ይሆናሉ። 
ከዚህ መሰረታዊ እውነታ ተነስተን አመነስቲ ኢንተርናሽናል ሰሞኑን በኢትዮጵያ ውስጥ ባለው የሰብዓዊ መብት አያያዝ ዙሪያ ያወጣውን ሪፖርት ስንመለከት ሰፊ ክፍተቶች የተስተዋሉበት ሆኖ ተገኝቷል። የመጀመሪያው ጉዳይ ድርጅቱ በማወቅም ይሁን ባለማወቅ የመረጃ ምንጭ አድርጎ የወሰዳቸው አንዳንድ አካላት /ቡድኖች / አገራዊ የአመራርና የፖለቲካ ለውጡን ተከትሎ ሰላማዊ ትግል እናደርጋለን ብለው ወደ ሀገር ውስጥ የገቡና በሀገሪቱ በቀደመው ዘመን እንኳን ያልተፈጸሙ ኢ-ሰብዓዊ ድርጊቶችን ሲፈጽሙ የቆዩ መሆናቸው ነው። ራሱን ገለልተኛ የሰብዓዊ መብት ጠበቃ አድርጎ የሚቆጥር ተቋም በሪፖርቱ የእነዚህን ቡድኖች የአደባባይ ግፍና የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች አለማካተቱ ሪፖርቱን ጥያቄ ውስጥ ጥሎበታል። 
ከሁሉም የሚከፋው ደግሞ የተለያዩ ቡድኖች በግልጽና በስውር ባካሄዷቸው የተደራጁ የሰብዓዊ መብት ጥሰቶች ህይወታቸው ያለፉ ዜጎችን፣ ከቤት ንብረታቸው የተፈናቀሉ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ዜጎች ጉዳይ በሪፖርቱ አለመካተቱ ነው። ከዚህ ይልቅ የሰብዓዊ መብት ጥሰቱ በመንግሥትና በመንግሥት የጸጥታ ተቋማት የተደረጉ አድርጎ ለማቅረብ የተሞከረበት መንገድ ተገቢ አይደለም። 
ከዚህ ባለፈም በሪፖርቱ የሰብዓዊ መብት ጥሰት ፈጽመዋል በሚል የሚጠቀሱ አካላት በጉዳዩ ላይ አስተያየት እንዲሰጡ ተደርጎ ሃሳባቸው ቢወሰድም ሃሳባቸው የሪፖርቱ አካል እንዲሆኑ አለመደረጉ የተቋሙ ትልቅ ስህተት ሆኗል። ይህ ደግሞ ሪፖርቱ ሚዛናዊ እንዳይሆን አድርጎታል፤ ተአማኒነቱንም በአያሌው ጥያቄ ውስጥ ጨምሮታል። ከሁሉ የከፋ የሚሆነው እነዚህን ሁሉ መሰረታዊ/ ሙያዊ/ ሕፀጾችን ይዞ ሪፖርቱን ይፋ ማድረጉ ነው። ይህ ከተቋሙ የማይጠበቅ ተገቢነት የጎደለው ተግባር ነው። 
አምነስቲ ኢንተርናሽናል በሀገሪቱ ያለውን የሰብዓዊ መብት አጠባበቅ ችግር ለማየት ያደረገው ጥረት የሚበረታታ ቢሆንም፤ የሄደባቸው መንገዶች ሰፊ ችግር ያለባቸው በመሆኑ ጉዳዩን በጥልቀት በመመርመር ተገቢውን የእርምት ዕርምጃ መውሰድ ይጠበቅበታል። የቀረበው ሪፖርት ያለበትን ጉልህ ስህተት በአግባቡ መርምሮ እና ተገንዝቦ በምትኩ የተሟላ እና ትክክኛ ሪፖርት እንዲያጠናቅር እንጠይቃለን።
አዲስ ዘመን ግንቦት 25/2012