አንድ ዓመት የፈጀው የ1.6 ቢሊዮን ብር የስንዴ ግዥ ውዝግብ አስነሳ
አንድ ዓመት የፈጀውና ለአገር አቀፍ እጥረት ምክንያት የሆነው የ1.6 ቢሊዮን ብር የስንዴ ግዥ ጨረታ አሁንም ውዝግብ አስነሳ፡፡ለረዥም ጊዜ ሲንከባለል የቆየው የ400 ሺሕ ሜትሪክ ቶን ስንዴ ግዥ በ2010 ዓ.ም. ማጠናቀቅ ሳይቻል ቀርቶ፣ በመላ አገሪቱ ለስንዴ እጥረት ምክንያት ሆኖ ነበር፡፡ በወቅቱ እጥረቱን ለማቃለል ሲባል የመንግሥት ግዥና የንብረት ማስወገድ አገልግሎት ድርጅት፣ 200 ሺሕ ሜትሪክ ቶን ስንዴ በ1.64 ቢሊዮን ብር ፕሮሚሲንግ ኢንተርናሽናል የተባለው የዱባይ ኩባንያ እንዲያቀርብ ውሳኔ ሰጥቶ እንደነበር ይታወሳል፡፡  ኩባንያው በተመሳሳይ ዋጋ 200 ሺሕ ሜትሪክ ቶን ስንዴ አቅርቦ ነበር፡፡ውሳኔው በተወሰነበት ወቅት ፕሮሚሲንግ ኩባንያ በ1.64 ቢሊዮን ብር 200 ሺሕ ሜትሪክ ቶን ስንዴ ለድርቅ ተጎጂዎች አቅርቦ የነበረ ቢሆንም፣ በወራት ልዩነት ውስጥ ተጨማሪ 200 ሺሕ ሜትሪክ ቶን ስንዴ እንዲያቀርብ ተደርጓል፡፡ለገበያ ማረጋጊያ በመንግሥት ከተፈለገው የ400 ሺሕ ሜትሪክ ቶን ስንዴ ውስጥ 200 ሺሕ ሜትሪክ ቶኑን በቀጥታ ፕሮሚሲንግ ኢንተርናሽናል እንዲያቀርብ ከተወሰነ በኋላ፣ ቀሪውን 200 ሜትሪክ ቶን ስንዴ ለመግዛት በግንቦት 2010 ዓ.ም. ዓለም አቀፍ ጨረታ ወጥቶ ነበር፡፡በወቅቱም ፕሮሚሲንግ ከዚህ ቀደም እንደነበረው ከተፎካካሪ ኩባንያዎች ያነሰ ዋጋ በማቅረቡ፣ በ1.39 ቢሊዮን ብር መጫረቻ ዋጋ አሸንፎ ነበር፡፡ ነገር ግን የግዥው ስምምነት ከተፈረመ በኋላ ኩባንያው በውሉ መሠረት ስንዴውን አላቀረበም፡፡ የኩባንያው ምንጮች ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ በዋናነት በኢትዮጵያ ባህር ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ አገልግሎት በኩል ቀርቦ የነበረው የስንዴ መጫኛ ዋጋ ልዩነት ምክንያት በተፈጠረ አለመግባባት ስንዴውን ማቅረብ ሳይችል ቀርቷል፡፡ነገር ግን ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸው የግዥ ባለሙያዎች እንደሚሉት፣ ኩባንያው ስምምነት ከተፈራረመ በኋላ ሐሳቡን መቀየር ስለማይችል፣ ስንዴውን ማቅረብ ይጠበቅበት ነበር፡፡ በተቃራኒው የኩባንያው ተወካዮች የባህር ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ አገልግሎት መጀመሪያ ጨረታው ሲከፈት ያቀረበው አመላካች ዋጋና ውሉ ከተፈረመ በኋላ የሰጠው ዋጋ ብልጫ ስላመጣ፣ ማቅረብ አለመቻላቸውን እንደ ምክንያት ያነሳሉ፡፡በዚህ ምክንያት ጨረታውን ለመሰረዝ የተገደደው የመንግሥት ግዥና ንብረት ማስወገድ አገልግሎት፣ ከሳምንታት በፊት የ200 ሺሕ ሜትሪክ ቶን ስንዴ ግዥ ውል በመሰረዝ በድጋሚ ጨረታ አውጥቷል፡፡ፕሮሚሲንግን ጨምሮ ሌሎች አቅራቢዎች በድጋሚ በወጣው የ200 ሺሕ ሜትሪክ ስንዴ ግዥ ጨረታ ተሳትፈው የነበረ ሲሆን፣ ፕሮሚሲንግ ኢንተርናሽናል 1.56 ቢሊዮን ብር የመጫረቻ ዋጋ በማቅረብ አሸንፏል፡፡ ይሁን እንጂ ፕሮሚሲንግ ኢንተርናሽናል በ1.39 ቢሊዮን ብር ለማቅረብ ተስማምቶ ሳያቀርብ የቀረውን ስንዴ በማስመልከት፣ የመንግሥት ግዥና ንብረት ማስወገድ አገልግሎት ለግዥው አስገብቶት የነበረውን የጨረታ ማስከበሪያ ገንዘብ (ቢድ ቦንድ) እንዲወረስ፣ ስምምነቱን ባለማክበሩ ቅጣት እንዲወሰንበት ለመንግሥት ግዥና ንብረት አስተዳደር ኤጀንሲ ደብዳቤ መጻፉ ታውቋል፡፡ በዚህም መሠረት ፕሮሚሲንግ ምንም እንኳን በ1.56 ቢሊዮን ብር ስንዴውን እንዲያቀርብና በሰባት የሥራ ቀናት ውስጥ ስምምነት እንዲፈርም መስከረም 11 ቀን 2011 ዓ.ም. ደብዳቤ ተጽፎለት መስከረም 14 ቀን 2011 ዓ.ም. የደረሰው ቢሆንም፣ ኤጀንሲው የቀረበለትን ቅሬታ መርምሮ በሚሰጠው ውሳኔ መሠረት የግዥው ዕጣ ፈንታ እንዲሚወሰን ታውቋል፡፡‹‹ፕሮሚሲንግ ኢንተርናሽናል በ1.39 ቢሊዮን ብር 200 ሺሕ ሜትሪክ ቶን ስንዴ ለማቅረብ ከተስማማ በኋላ ውሉን ሳያከብር ቀርቷል፡፡ በዚህም ቅሬታችንን አቅርበናል፤›› ሲሉ የአገልግሎቱ ዋና ዳይሬክተር አቶ ይገዙ ዳባ ለሪፖርተር ተናግረዋል፡፡ ‹‹ኤጀንሲው ውሳኔ ስላልሰጠ ፕሮሚሲንግ በድጋሚ በወጣው ጨረታ ላይ መሳተፍ ይችላል፤›› ሲሉም አክለዋል፡፡የግዥና ንብረት ማስወገድ አገልግሎት ለቀረበው ቅሬታ ፕሮሚሲንግ ማብራሪያ እንዲሰጥ ደብዳቤ መጻፉን ሪፖርተር ከምንጮች አረጋግጧል፡፡ፕሮሚሲንግ ያቀረበው 1.56 ቢሊዮን ብር የመጫረቻ ዋጋ፣ ከዚህ ቀደም ተመሳሳይ መጠን ያለውን ስንዴ ሊያቀርብበት ከተስማማው በ175 ሚሊዮን ብር ብልጫ አሳይቷል፡፡