በጫካ የመውለድ ባህልን ታሪክ እያደረገ ያለ የጤና ንቅናቄ
ወይዘሮ አለሚቱ በጉንዲ በቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል መተከል ዞን ድባፂ ወረዳ ዝግህ ቀበሌ ነዋሪ ሲሆኑ አራተኛ ልጃቸውን ከወለዱ ወር ያልሞላቸው አራስ ናቸው። እርሳቸው እንደሚሉት ልጃቸውን ጤና ጣቢያ ሄደው በምርጥ እንክብካቤ በነፃ ወልደው፣ ታርሰው ወደቤታቸው መመለሳቸው ጊዜው የፈቀደው አሠራር ብቻ ሳይሆን እድለኛ እንደሆኑ አድርገው እንደሚቆጥሩት ተናግረዋል። አሁንም የጉሙዝ ማህበረሰብ እናቶች በወሊድ ምክንያት ሕይወታቸውን የሚያጡ መኖራቸውን የተናገሩት ወይዘሮ አለሚቱ፤ ባለፉት ረዥም ዘመናት ነፍሰጡር እናቶች በባህሉ ምክንያት በምጥ ሲያዙ(ሲጀምራቸው) ወደ ጫካ ሄደው ይወልዱ ነበር። ምጥን ያህል ከባድ ፈተና ለብቻቸው ስቃይ ከፍለው የሚወልዱባቸው ሁኔታዎች እየተሻሻሉ እና እየቀሩ ስለመምጣታቸው ይመሰክራሉ።ነገር ግን አሁንም የጉሙዝ ማህበረሰብ ነፍሰጡር እናቶች ያለ ሕክምና ባለሙያ እርዳታ በቤታቸው ከመውለድ አለመላቀቃቸውን ገልጸዋል። እናታቸውም በወሊድ ምክንያት ሕይወታቸውን እንዳጡ ያስታወሱት ወይዘሮ አለሚቱ፤ መንግሥት የጤና ተቋማትን ከማስፋፋት በተጨማሪ ወጣቶችንና ማህበረሰቡን በሰፊው በማስተማር የእናቶችን ሕይወት መታደግ፤በተለይም የጉሙዝ ማህበረሰብ እናቶች ያሉባቸው ዘርፈ ብዙ ጫናዎች እንዲቃለሉ በማድረግ የእርግዝና እንክብካቤ አግኝተው በጤና ተቋማት ሙሉ በሙሉ መውለድ እንዲችሉ ልዩ ትኩረት መሰጠት እንዳለበትም አሳስበዋል። የክልሉ ጤና ቢሮ
ኃላፊ ወይዘሮ ፍሬሕይወት
አበበ በበኩላቸው፤ የእናቶች
ሞትን ለመቀነስ ልዩ
ትኩረት መሰጠት እንደሚገባ
ይስማሙበታል። በጉሙዝ ማህበረሰብ
ነፍሰጡር እናቶች ከቤትም
ውጪ ጫካ የመውለድ
ባህል እንደነበራቸው አንስተው፣
አሁን ላይ ጫካ
መውለድ ታሪክ ሆኗል።በሕዝብ
ንቅናቄ ሰፊ ውይይት
ተደርጎ ሙሉ በሙሉ
ቤታቸው እንዲወልዱ ማድረግ
እንደተቻለ ተናግረዋል።አሁን ደግሞ
በቤታቸው በመውለድ የራሳቸውን እና የአራስ ሕፃናቱን ሕይወት ለተለያዩ ችግሮች ብሎም ለሞት እንደሚያጋልጡ በማስተማር በጤና ተቋማት መውለዳቸው የሚያስገኙላቸውን የጤና በረከቶች በማስረዳት አብዛኛው የጉሙዝ ማህበረሰብ ነፍሰጡር እናቶች በጤና ተቋማት በመውለድ ላይ እንደሚገኙ አብራርተዋል። ኃላፊዋ እንዳሉት፤በጤና ተቋማት ለመውለድ እናቶች ከሩቅ አካባቢ የሚመጡ በመኖራቸው ለእነሱ ማቆያ የሚሆኑ ግንባታዎች በየጤና ጣቢያው ተገንብተዋል።ነገር ግን በግብዓትና በቁሳቁስ የተሟሉ ባለመሆናቸው በሚቆዩባቸው ቀናት ሁሉም ነገር ተሟልቶላቸው፣ ወላዶች ልክ እንደቤታቸው እንዲሰማቸው በማድረግ ሌሎችም ወደ ጤና ጣቢያዎች እየመጡ እንዲወልዱ በማድረግ በኩል ክፍተቶች እንዳሉ መገምገማቸውን ገልጸዋል።በመሆኑም እነዚህን ለማሟላት ርብርብ እየተደረገ እንደሆነም አክለዋል። እንደኃላፊዋ ገለፃ ደረጃቸውንና ስታንዳርዱን የጠበቀ ባይሆንም በማሕበረሰቡ ተሳትፎ የተሠሩ ጤና ኬላዎች በየቀበሌው ይገኛሉ።በየጤና ኬላውም የጤና ኤክስቴንሽን ባለሙያ፣ነርስ እና ሚድዋይፈር ተሟልተው ለወላዶች አገልግሎት እየሰጡ ነው። ይሄ ሁኔታ ክልሉን ከሌሎች ክልሎች የተለየ ቢያደርገውም እንደ አገር በጤና ኬላዎች መውለድ በጤና ተቋማት እንደመውለድ አይቆጠርም።ነገር ግን በክልሉ ተጨባጭ ሁኔታ ከጤና ጣቢያዎች በብዙ ርቀት የሚገኙ ጤና ኬላዎች አገልግሎቱን ለወላዶች እንዲሰጡ መደረጉን ተናግረዋል። በክልሉ 191 ቀበሌዎች ሙሉ በሙሉ ነፍሰጡር እናቶችን በጤና ተቋማት እንዲወልዱ አድርገዋል። ቤት መውለድን ያስቀሩ ቀበሌዎች በሁሉም ዞኖች የሚገኙ ቢሆንም በአብዛኛው ግን መተከልና አሶሳ ዞኖች ላይ እንደሚገኙ አስረድተዋል። አምቡላንስ ተደራሽነት ላይ ትኩረት ተሰጥቶ እየተሠራ ቢሆንም አልፎ አልፎ በመንገድ ችግር ምክንያት ምጥ ለተያዙ እናቶች መድረስ የማይቻልባቸው ሁኔታዎች እንዳሉ ኃላፊዋ አልደበቁም። ባለፉት ስድስት ወራት ጤና ቢሮው ካስቀመጠው እቅድ አንጻር 40 በመቶ ነፍሰጡሮች በጤና ተቋማት መውለዳቸውን ወይዘሮ ፍሬሕይወት ተናግረዋል። አዲስ ዘመን
የካቲት 20/2012ሙሃመድ ሁሴን 