የወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ ሥርዓት ትክክለኛ መረጃዎችን እንዲይዝ ተጠየቀ
በኢትዮጵያ እየተሄደበት ያለው የወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ ሥርዓት ከተለመደው የልማዳዊ አሠራር በመውጣት፣ ሳይንሳዊ በሆነ መንገድ  ትክክለኛ የሆነ አገራዊና ሕዝባዊ  መረጃዎችን መያዝ እንደሚገባው ተጠየቀ።የወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ ለአንድ አገር ዘመናዊ የሕዝብ አስተዳደር ሥርዓት ምሥረታና ዕድገት የሕጋዊ ተቋማዊና ቴክኒካዊ አሠራሮች የመንደፊያና መተግበሪያ የዕውቀት ምንጭ ሆኖ ሳለ፣ ሳይንሳዊ መንገድን ተከትሎ መሠራት ሲገባው በተለምዷዊ አሠራር ለዘመናት መቀጠሉና ትኩረት አለማግኘቱ  ተገልጿል።መሠረታዊ የሕዝብ አስተዳደር አገልግሎቶት ዘርፎች ማለትም የነዋሪነት መታወቂያ ወይም ፓስፖርት ላይ የሚሞሉ ግለሰባዊ መረጃዎች ማለትም የትውልድ ቀን፣  የትውልድ ቦታ፣ ዜግነትና መሰል ግላዊ መረጃዎች በተገቢው አሠራር ከተዘጋጁ ሕጋዊ የኩነቶች ምዝገባ ሰነዶች እየተወሰዱ ያለበት አሠራር ጠንካራ እንደልሆነ ተጠቁሟል፡፡ ቅዳሜ ጥር 1 ቀን 2013 ዓ.ም. አገረሰብ ወሳኝ ኩነት አማካሪዎች የተባለ አገር በቀል ድርጅት፣  ከጋዜጠኞችና ከዘርፉ ባለሙያዎች ጋር  በወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ ሥርዓት ላይ ውይይት አካሂዷል።በውይይቱ ‹‹የወሳኝ ኩነቶች ምዝገባና የፍትሕ ሥርዓት›› በሚል  ርዕስ የመነሻ ጽሑፍ ቀርቧል፡፡ በዚህም  የሰው ልጆችን ልደት፣  ሞት፣ ጋብቻ ፣ ፍቺና ተዛማጅ ክስተቶችን በመመዝገብና መረጃዎችን በማደራጀት ስለሚሠሩ ተቋማትና በፍትሐ ብሔር ሕጉ ውስጥ ያሉት ክፍተቶች ተነስተው ውይይት ተደርጎባቸዋል።የመነሻ ጽሑፉን ያቀረቡት የወሳኝ ኩነትና ስታትስቲክስ ባለሙያና ዓለም አቀፍ አማካሪ አቶ ገነነ ብዙነህ፣ በተቋማት ውስጥ ዕውቀቱ ያላቸው ባለሙያዎች ቢኖሩም  ጊዜያቸውን ጠብቀው መመዝገብ ያለባቸው የሕይወት ክስተቶች በተገቢው ሁኔታ እየተመዘገቡ እንዳልሆነ ገልጸዋል፡፡ የአገሪቱ የፍትሐ ብሔር ሕግ ከ100 በላይ ወሳኝ ኩነቶችን የተመለከቱ ድንጋጌዎችን የያዘ ቢሆንም፣ የተቀመጡት ድንጋጌዎች በባለሙያዎች ወደ ተግባር ተቀይሮና የአሠራር ሥርዓት ተዘጋጅቶላቸው የምዝገባ ሥርዓቱ በሚፈለገው ደረጃ እንዳልሄደና ኩነቶቹ በልማዳዊ አሠራር ብቻ እንደቀጠሉ ተናግረዋል፡፡በዚህም ልደት፣ ሞት፣ ጋብቻና ፍቺ በግለሰቡ መልካም ፈቃድና ፍላጎት ብቻ ይመዘገባሉ እንጂ ዑደታቸውን ጠብቀው አይመዘገቡም ያሉት አቶ ገነነ፣ ይህ ዓይነቱ አሠራር ደግሞ ከመሠረቱ ለጉዳዩ ትኩረት አለመሰጠቱንና ወቅታቸውን ጠብቀው አለመመዝገባቸው በበርካታ አገራዊ እንቅስቃሴዎች ላይ ትልቅ ተፅዕኖ አሳድረዋል ብለዋል፡፡በእውነት ላይ የተደገፈ  መረጃ (የተጠናቀረ የክብር መዝገብ) ባለመኖሩና አስገዳጅ ሥራዎች ባለመከናወናቸው  ምክንያት፣ ዜጎች በተለይም ከጋብቻና ከፍቺ ጋር በተያያዘ ችግሮች ሲፈጠሩ ወደ ፍርድ ቤት በመሄድ በክርክር ጊዜያቸውን ያጠፋሉ ተብሏል።ለአብነትም በአንድ የወንጀል ጉዳይ በወጣት አጥፊነት የተጠረጠረ ልጅ ወይም ወጣት ዕድሜው አከራካሪ ሆኖ ቢገኝ፣ ትክከለኛ የወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ ቢኖር በፍርድ ቤት የመከራከሪያ ጉዳይ ሊሆን አይገባም ነበር ሲሉ አክለዋል፡፡በተመሳሳይ አንድ ግለሰብ  ፓስፖርት ለማውጣት ቢፈልግ  የሚፈለገውን መረጃ በአግባቡ አስሞልቶ መቀበል የሚችልበት ዕድል በጣም ሰፊ እንደሆነም ተገልጿል፡፡አገራዊ የሕዝብ ብዛት፣ የሀብት ክፍፍል፣ እንዲሁም የእናቶች ሞት፣ የሕዝብና የኢኮኖሚው ምጥጥንና መሰል መረጃዎች እየተሠሩ ያሉት የግለሰቦች የሕይወት ዑደት በቅጡ ሳይመዘገብ፣ ዜጎች በፈለጉት ሰዓት በሚሞሉዋቸው የዘልማድ የወሳኝ ኩነቶች መረጃ እንጂ ከሥረ መሠረቱ ከውልደት ጀምሮ ተሞልቶ በተቀመጠ ሳይንሳዊ ሥርዓት አይደለም ሲሉ አቶ ገነነ አስረድተዋል፡፡በአፍሪካ የወሳኝ ኩነቶች ምዝገባ አፈጻጸም  ከ50 በመቶ በታች እንደሆነ፣ ኢትዮጵያ ያለችበት ሁኔታም ከአብዛኞቹ የአፍሪካ አገሮች በታች እንደሆነ ገልጸዋል፡፡