በአገሪቱ ገበያ ውስጥ በስምምነት ዋጋ መወሰን መሠረታዊ ችግር መሆኑ በጥናት ተረጋገጠ
- የሸማቾች ባለሥልጣን ዕርምጃ እወስዳለሁ ብሏልየንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ ባለሥልጣን በገለልተኛ አማካሪ ድርጅት ባስጠናው የምልከታ ጥናት (ፐርሴፕሽን ሰርቬይ)፣ በኢትዮጵያ ገበያ ውስጥ በስምምነት ዋጋ መወሰን ትልቅ ችግር መሆኑን አረጋገጠ፡፡ የምልከታ ጥናቱን ለማካሄድ ያስፈለገው የሸማቾች መብትን ማስጠበቅ የሚቻለው በንግዱ ተዋንያን መካከል ውድድር ሲኖር ነው በሚል መነሻ እንደሆነ፣ የባለሥልጣኑ ዋና ዳይሬክተር አቶ መርከቡ ዘለቀ ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ በዚህም መሠረት ጂዋይዲ የተባለ አገር በቀል አማካሪ ተቀጥሮ የምልከታ ጥናቱን አከናውኖ አጠናቋል፡፡ ጥናቱ ለመመልከት የሞከረው በአጠቃላይ በኢትዮጵያ ገበያ ውስጥ ያለውን ችግር ቢሆንም በተለይ በስምምነት ዋጋ መወሰን፣ በበላይነት የተያዘ ገበያን ያላግባብ መጠቀም፣ ያልተፈቀደ ውህደት መፍጠርና ተገቢ ያልሆነ የንግድ ውድድር ማድረግን ለይቶ መዳሰሱን ዋና ዳይሬክተሩ ገልጸዋል፡፡ ‹‹በዚህም መሠረት አሁን ባለው ሁኔታ በስምምነት ዋጋ መወሰን ትልቁ ችግር እንደሆነ በጥናቱ ተረጋግጧል፤›› በማለት ዋና ዳይሬክተሩ አቶ መርከቡ አስረድተዋል፡፡ በሁለተኛነት በጥናቱ የተለየው ደግሞ በበላይነት የተያዘን ገበያ ያላግባብ መጠቀም መሆኑን ገልጸዋል፡፡ ‹‹በዚህ ጥናት ላይ በመመሥረትም የትኛውን እንደምንመረምርና የትኛውን ከሰን እንደምናስተምር ለመለየት የሚያስችለን ነው፤›› ሲሉ ዋና ዳይሬክተሩ ባለሥልጣኑ ዕርምጃ መውሰድ እንደሚጀምር ገልጸዋል፡፡ በንግድ ውድድርና የሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ቁጥር 813/2006 መሠረት በስምምነት ዋጋ መወሰን ማለት በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ መንገድ የመግዣ ወይም የመሸጫ ዋጋ ወይም ማንኛውንም ሌላ የንግድ ገደብ መወሰንን፣ ተመሳጥሮ መጫረትን ወይም ደንበኞችን፣ አቅራቢዎችን፣ ክልልን፣ ወይም የምርትና የአገልግሎት ዓይነቶችን በኮታ በመመደብ የገበያ ድርሻ ማከፋፈል ነው፡፡ ይህንን ጥሶ የተገኘ ነጋዴ የዓመታዊ የሽያጭ ገቢውን አሥር በመቶ እንደሚቀጣም ይደነግጋል፡፡ በዚሁ አዋጅ መሠረት በበላይነት የተያዘን ገበያ ያላግባብ መጠቀም ምርትን መገደብ፣ የንግድ ዕቃዎችን ማከማቸት፣ ከማምረቻ ዋጋ በታች በመሸጥ የተወዳዳሪን ወጪ ማሳደግ፣ ግብዓቶችን ወይም የሥርጭት መስመሮችን በመጠቀም በተወዳዳሪ ላይ ያነጣጠረ ጐጂ ድርጊት መፈጸምና ሌሎችንም ያካትታል፡፡ ይህንን የበላይነት በመጠቀም ጉዳት መፈጸም ከነጋዴው ዓመታዊ የሽያጭ ገቢ ከአምስት እስከ አሥር በመቶ የገንዘብ ቅጣት ያስከትላል፡፡