የፖለቲካ ቁማር ያልፈታው የሕዝቦች አንድነት በጅግጅጋ
ዓምና በዚህ ወቅት ጅግጅጋ የምድር ሲዖል ሆና ነበር። ጎዳናዎቿ በዘራፊና ገዳዮች ቁጥጥር ስር ሆነው ለሰላማዊ ሕዝብ ቦታ ነፍገው ነበር። የንግድ ቤቶች ገዢና ሻጭን ሳይሆን ዘራፊዎችን ሲያስተናግዱ አሳልፈዋል። ቤተ ዕምነቶች በአልባሳት ያጌጡ ምዕመናንን ሳይሆን የድንጋይና የእሳት ማረፊያ ሆነውም ነበር። ሰዎች በጎዳና፣ በመዝናኛ ቦታ ወይም በሳሎናቸው ሳይሆን በየጉራንጉሩ ተሸሽገው ከርመዋል። በርካቶችም ተገፍተዋል፤ በአደባባይም ሞተዋል። ትናንት በጅግጅጋ የተካሄደውን የኦሮሞና ሶማሌ ሕዝቦች የጋራ መድረክን ምክንያት በማድረግ ዘንድሮ ያየናት ጅግጅጋ ግን ከዚያ ሁሉ ችግር ተላቃ ሌላ ድባብ ውስጥ ያለች ከተማ ናት። ጅግጅጋ ጎዳናዎቿ የዘራፊዎች ሳይሆን የሰላማዊ ሰዎች መዘዋወሪያ፤ ንግድ ቤቶችም እንደወትሯቸው የገዢና ሻጭ መገናኛ፤ ቤተ ዕምነታቸውም በሕዝቦች የጋራ ርብርብ የምዕመናን የጸሎት ማቅረቢያ ሆነዋል። ሞትና መፈናቀል ቀርቶ ጅግጅጋ ህብረ ብሔራዊት ከተማነቷ በጉልህ ይታያል። ሆኖም «ማን ያውራ የነበረ…» እንዲሉ ጅግጅጋ ከሩቅ ከሚያውቋት ይልቅ ውስጧ የነበሩ ዓምናና ዘንድሮን በማነጻጸር ይናገራሉ። «የዛሬ ዓመት የነበርንበትን ችግር የምናውቀው እኛ ነን፤» ሲሉ ሀሳባቸውን የጀመሩት ገራድ ኩልሚዬ መሐመድ፣ የጅግጅጋ ከተማ ነዋሪና የአገር ሽማግሌ ናቸው። እርሳቸው እንደሚሉት፤ ዓምና በዚህ ሰዓት በከተማዋ ዝርፊያ፣ ድብደባና  ግድያ ሲፈጸም ነበር። ያ ጊዜ
አስቸጋሪና አስከፊ ወቅት ነበር። ሆኖም ይህ ተግባር የሶማሌን ሕዝብ የማይወክል፤ የፖለቲካ ጥቅመኞች ጥቅማችን ተነካ ሲሉ ያደረጉት ሴራ ነበር። የሶማሌ ሕዝብ ያደረገው አለመሆኑን መረዳት የሚቻለውም በተፈጠረው የፖለቲካ መረጋጋት ያ ክፉ
ወቅት አንድ ዓመት ባልሞላ ጊዜ ተቀይሮ የሶማሌ ሕዝብ እንደ ባህሉ ሌሎች ወንድም ሕዝቦችን በሰላምና በፍቅር አቅፎ መገኘቱ ሲሆን፤ በዚህ አንድ ዓመት ውስጥ በሕዝቦች መካከል ያለው ችግር ተፈትቶ፤ ተጎድተው የነበሩ ቤተክርስቲያኖች ታድሰው ለአገልግሎት መብቃት በሕዝቡ ዘንድ ደስታን የፈጠረ ነው። ለሕዝቦች በሰላምና በአንድነት መኖርን እውን ከማድረግ አኳያ መጥፎ መሪ ሲኖር እንደ አምናና ካቻምናው፤ ጥሩ መሪ ካለ ደግሞ እንደ ዘንድሮው ዓይነት ገጽታን መመልከት በቂ መሆኑን የሚናገሩት ገራድ ኩልሚዬ፤ ምንም እንኳን ያ ድርጊት መመለስ የሌለበት ቢሆንም፤ አሁንም እንዲሆን የሚፈልጉ አካላት ሊኖሩ
ስለሚችሉ ሕዝቦች በጋራ ተወያይተው ያሉ ችግሮችን ለይተው በአንድነት መስራት እንዳለባቸው መክረዋል። በአዳማ ተዘጋጅቶ በነበረው የሶማሌና ኦሮሞ ሕዝቦች የጋራ መድረክ የነበሩ ችግሮችን መፍታት ያስቻለ መሆኑን በመጠቆምም፤ የጅግጅጋው መድረክ አሁን ያለውን አገራዊ የለውጥ ጉዞ ማስቀጠልና ለሁሉም የሆነች ኢትዮጵያን በመገንባት ሂደት ሁለቱ ሕዝቦች ተባብረው እንዲሰሩ የሚያስችላቸው መሆኑንም አቶ ገራድ አብራርተዋል። የሁለቱ ሕዝቦች አብሮነትም በግለሰብና ፖለቲካኞች ፈቃድ ላይ የተንጠለጠለ ሳይሆን ተፈጥሯዊ መሆኑን በመገንዘብ፤ አሁን ያሉት አመራሮች እንደቀድሞዎቹ ስህተት ላለመስራት የጀመሩትን የአንድነት መንገድ አጠናክረው ሊሰሩ እንደሚገባ መክረዋል። ወይዘሮ ሂቦ አህመድ ደግሞ የሱማሌ ክልል ባህልና ቱሪዝም ቢሮ ምክትል ኃላፊ ናቸው። እርሳቸው እንደሚሉት፤ ጅግጅጋ ዓምናና ዘንድሮ የሰማይና የምድርን ያክል ልዩነት አላት፤ ዓምና የነበረው የፖለቲካ ሁኔታ ጥሩ ያልነበረ ቢሆንም፤ የሶማሌ ሕዝብ ወንድሞቹን የሚያቅፍ እንጂ ገፍቶና አፈናቅሎ የሚያስወጣ ሕዝብ ያለመሆኑን በዚህ አንድ ዓመት ውስጥ የተፈጠረው ለውጥ አመላካች ነው። ዓምናም ቢሆን ችግሩን የፈጠረው የፖለቲካው ትኩሳት እንጂ የሕዝቡ ፍላጎትና ተግባር አልነበረም። የሶማሌ የሕዝቦች አቃፊነትና የኖረ እሴትም ዓምና የነበረውን መጥፎ ነገር ለውጦ አሁን ላይ ለሚታየው የወንድማማችነት ፍቅር መገለጫ እማኝ ነው። በዚህም ክልሉ የኦረሞ ሕዝብ ብቻ ሳይሆን የትኛውም ሕዝብ መጥቶ የሚኖርበትም ነው። ጅግጅጋ እንኳን ብትታይ የተለያዩ ባህልና ሃይማኖቶች ያሉባት፤ የተለያዩ ጎሳዎችም የሚኖሩባት፤ አሁን ባለችበት ሁኔታም ትንሿ ኢትዮጵያ ልትባል የምትችል፤ በዚህ መልኩም ወንድም ሕዝቦችን ተቀብላ የምታስተናግድ ናት። ቀድሞ የኦሮሞና ሶማሌ ሕዝቦች በአንድ ግመል አርብተው፣ ነግደው፣ በጋራ አርደው በልተውና ተጋብተው የኖሩ የአንድ ቤተሰብ ሕዝቦች መሆናቸውን የሚናገሩት ደግሞ አባገዳ ጎበና ሆላ ናቸው። እርሳቸው እንደሚሉት፤ የዛን ዘመን ሕዝቦች በዚህ መልኩ አብረው ኖረው እያለ ዛሬ ላይ ለፖለቲካ ጥቅም ሲባል እነዚህን ሕዝቦች ለማጋጨት መሰራቱ ተገቢ አይደለም። የሁለቱ ሕዝቦችም መገለጫ አለመሆኑንም በመገንዘብ፤ የእነዚህ ሕዝቦች ምሑራን፣ ወጣቶች፣ አባገዳዎችና ኡጋዞች የነበረውን ተፈጥሯዊ አንድነት ማጠናከር ላይ መስራት ይገባል። ያለፈው ችግር ከሚመጣው የአንድነት ጉዞ አንጻር ሲታይም ጥቂት በመሆኑ፤ መሪዎችም ይሄንኑ የአንድነት ጉዞ በማገዝ ሊሰሩ ያስፈልጋል። የኦሮሞና ሶማሌ ሕዝቦች ዛሬ የሚጀመርና የሚነገር ሳይሆን ቀድሞውንም በባህል፣ በፖለቲካ፣ በኢኮኖሚ፣ በማህበራዊና በደም ጭምር ተሳስሮ የኖረ፤ በተፈጥሮ የተጋመደ ሕዝብ መሆኑን የሚናገሩት የሶማሌ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳደር አቶ ሙስጠፌ ሙሐመድ በበኩላቸው፤ ሌላው ቀርቶ የኦሮሞ ሕዝብ ሲከፋውና ለትግል ሲወጣ መጠጊያ ያደረገው የሶማሌን ወንድም ሕዝብ እንደነበር ያስታውሳሉ። ይህ ደግሞ የሁለቱ ሕዝቦች ወንድማማችነት ብቻ ሳይሆን መተማመንን የሚያሳይ እንደመሆኑ፤ ዛሬም እነዚህን ሕዝቦች በፖለቲካ ቁማር ለማለያየት መሞከር ከንቱ ድካም መሆኑን ተናግረዋል። እንደ አቶ ሙስጠፌ ገለጻ፤ አምና በዚህ ሰዓት አካባቢው የጥላቻና የግድያ ማዕከል ሆኖ ወንድማማቾች እንዲተላለቁ በጥላቻና በቂም በቀል ሲሰራበት የነበረ ማዕከል መሆኑ፤ እንዲሁም ለፖለቲካ ትርፍ ሲሉ ከፍተኛ ፕሮፓጋንዳና ጥላቻ በሶማሌና በኦሮሞ ሕዝብ መካከል ሲዘሩ የነበሩ ሰዎች መኖራቸው ሲታሰብ፤ በአንድ ዓመት ውስጥ ያ ሁሉ
ነገር አልፎ ዛሬ በዚህ መልኩ በጋራ ሆኖ መመካከር መቻሉ ከፍተኛ ደስታ ይፈጥራል። ይሁን እንጂ በተገኘው ሰላም መዘናጋት ሳይፈጠር ሁለቱ ሕዝቦች ተባብረው መስራት ይኖርባቸዋል። ይህ ትብብር ሲፈጠር እነዚህ ሕዝቦች ለራሳቸው ብቻ ሳይሆን ለኢትዮጵያ ብሎም ለምሥራቅ አፍሪካ መትረፍ ይችላሉ። በዚህ መልኩ ለሚገለጸው የሁለቱ ሕዝቦች መተባበር ብሎም በግጭቱ ወቅት ለተፈናቀሉ ሕዝቦች መቋቋም የክልሉ መንግሥት የሚጠበቅበትን ሁሉ የሚወጣ ይሆናል። የሁለቱ ሕዝቦች ግንኙነት ማንም የማይሸረሽረው ዘመንን ተሻግሮ የመጣና አሁንም ዘመናትን የሚሻገር መሆኑን የተናገሩት ደግሞ የኦሮሚያ ክልል ምክትል ርዕሰ መስተዳድር አቶ ሽመልስ አብዲሳ ናቸው። እርሳቸው እንደሚሉት፤ ባለፉት ዓመታት የፖለቲካ ነጋዴዎች የተለያየ ሴራ ሰርተው ሁለቱን ሕዝቦች ለማለያየት ሞክረዋል፤ ግን አልቻሉም። ነገም ይሞክራሉ፤ ግን አይሳካላቸውም። እውነተኛ ወንድማማቾች ስለሆኑም የሁለቱ ህዝቦች ግንኙነት ለዘላለም ይኖራል። ይህ የጠነከረ ግንኙነት የተፈጠረውም በድርሰት ወይም በፈጠራ ታሪክ ሳይሆን በተፈጥሮ ነው። ይሄም ኦሮሞ ሲከፋው ሶማሌን መጠጊያ ማድረጉ፤ የሶማሌ እናቶችም ወተትና ውሃ እያጠጡ መንከባከባቸው፤ የሶማሌ አባቶችም መርቀውና መንገድ አሳይተው መሸኘታቸው፤ እንዲሁም በሶማሌ በረሃዎችም በርካታ የኦሮሞ ጀግኖች ወድቀው በመቅረታቸው ሂደት ሁሉ የሚገለጽ ነው። እንደ አቶ ሽመልስ ገለፃ ይህ የሆነው ደግሞ ሁለቱም ሕዝቦች መቀራረርባቸው አንድነት የፈጠረው መረዳዳት በመኖሩ ነው። ለአንዱ የመጣው መፍትሄ ለሌላውም ውጤት መሆኑን ስለሚውቁም ነው። አሁን ያለውም ትውልድ እንዲሁ በጋራ ታግሎ በጋራ እኩልነትና ነፃነትን አምጥቷል። ይሄን የነፃነት መንገድ ለማጽናትና ለሁሉም የምትሆን ኢትዮጵያን ለመገንባት ደግሞ በጋራ የመቆምን ጥቅም መረዳትን፤ አንድነቱን ለሚሸረሽሩ ኃይሎች ዕድል አለመስጠትን እንደሚጠይቅ አውቆ መስራት ይጠበቅበታል። እስካሁንም ሁለቱ ሕዝቦች የሚገባቸውን ባለማግኘታቸውና ባለመስራታቸው ኢትዮጵያ ብቻ ሳትሆን ምሥራቅ አፍሪካም ዋጋ ከፍላለች። በመሆኑም ይሄን ታሪክ በመቀየር ለሁሉም ኢትዮጵያውያን የምትሆን አገርን መፍጠር ይገባል። በዚህ ሂደት ደግሞ በሕዝቦች ትብብር መካከል እንቅፋት አለመሆን ከአመራሩ ይጠበቃል። የሚያዋጣውም ለፖለቲካ ጥቅም ሲባል ሳይሆን በኢትዮጵያዊነት ስሜት በጋራ መስራትና መተባበር መሆኑን ተገንዝቦ አንድነትን መፍጠር፤ ያልተሰማውን የሁለቱን ትላልቅ ሕዝቦች ድምጽ በማሰማትም ትናንሽ ድምፆች ብቻ ጎልተው እንዳይወጡ ማድረግ ነው። ይህ ሲሆን ነው በሁሉም መስክ የተለወጠችና የሕዝቦቿ የሆነች ኢትዮጵያን መፍጠር የሚቻለው። ትናንት በተካሄደው በዚህ የሁለቱ ሕዝቦች የሰላምና ወንድማማችነት ኮንፍረንስ ላይ ከ750 በላይ የኦሮሚያ ልዑካን ቡድንና የፌዴራል መንግሥት የሥራ ኃላፊዎች መገኘታቸው ታውቋል። በዝግጅቱ ማብቂያ ላይም ከዚህ ቀደም ተፈጥሮ የነበረውን ችግር በመፍታት በተለይ የወደሙ አብያተ ክርስቲያናትን መልሶ በመገንባት ረገድ ትልቅ አስተዋፅኦ ላበረከቱ የፀጥታ ዘርፍና ሌሎች አመራሮች እውቅና ተሰጥቷል።አዲስ
ዘመን
ሀምሌ
29/2011 