የትርፍ ህዳግ አነስተኛ መሆን ለነዳጅ ኢንዱስትሪው ዕድገት ማነቆ መሆኑ ተጠቆመ
በኢትዮጵያ በነዳጅ ማከፋፈል ዘርፍ ለተሰማሩ ኩባንያዎች የሚከፈለው የትርፍ ህዳግ (Distribution Margin) አነስተኛ መሆን ለዘርፉ ዕድገት ማነቆ እንደሆነ ተገለጸ፡፡ይህ የተገለጸው፣ የአፍሪካ ነዳጅ አጣሪዎች ማኅበር ጉባዔ ማክሰኞ ጥቅምት 29 በሒልተን ሆቴል በተከፈተበት ወቅት ነው፡፡ የናሽናል ኦይል ኢትዮጵያ (ኖክ) ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ታደሰ ጥላሁን በስብሰባው ወቅት እንደተናገሩት፣ ለነዳጅ አከፋፋይ ኩባንያዎች የሚከፈለው ከአንድ በመቶ በታች የሆነ የትርፍ ህዳግ መጠን ከአፍሪካ ዝቅተኛው ነው፡፡ የአፍሪካ ነዳጅ አጣሪዎች ማኅበር የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል የሆኑት አቶ ታደሰ፣ በዚህ ሳቢያ ኩባንያዎች የሚያገኙት ጥቅም እጅግ አነስተኛ በመሆኑ ዘርፉ ኢንቨስትመንትን ሊያበረታታ አልቻለም ብለዋል፡፡የአገሪቱ ኢኮኖሚ በፍጥነት እያደገ መሆኑን የጠቆሙት አቶ ታደሰ፣ ከኢኮኖሚ ዕድገቱ አኳያም የነዳጅ ፍጆታ በፍጥነት እየጨመረ እንደመጣ ገልጸዋል፡፡ እ.ኤ.አ. በ2010 አንድ ሚሊዮን ሜትር ኩብ የነበረው ዓመታዊ የአገሪቱ የነዳጅ ፍጆታ፣ በአሁኑ ወቅት ወደ 3.6 ሚሊዮን ሜትር ኩብ ከፍ ብሏል፡፡ የመንገድ አውታር እየተስፋፋ መምጣቱ፣ የባቡር መስመሮች እየተዘረጉና ሌሎችም የመሠረተ ልማት ዝርጋታዎች እየተበራከቱ ቢሆኑም ለነዳጅ ኩባንያዎች መንግሥት የፈቀደው የትርፍ ህዳግ አነስተኛ መሆኑ፣ ኩባንያዎች ለነዳጅ ማከፋፈያ በሚያስፈልጉ መሠረተ ልማቶች ላይ ኢንቨስት እንዲያደርጉ የማይጋብዝ መሆኑን አስረድተዋል፡፡ ኢትዮጵያና ጎረቤት ኬንያ ተቀራራቢ የኢኮኖሚ ዕድገት ላይ እንደሚገኙ ገልጸው ኬንያ ውስጥ ከ1,600 በላይ ነዳጅ ማደያዎች እንደሚገኙ፣ ኢትዮጵያ ውስጥ ያሉት ማደያዎች ግን 800 የማይሞሉ መሆኑን ጠቅሰዋል፡፡‹‹ክቡር ሚኒስትር በዚህ በላይ የእርስዎን ዕርዳታ እንፈልጋለን፤›› በማለት ለአዲሱ የማዕድን፣ ፔትሮሊየምና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስትር አቶ ሞቱማ መቃሳ ጥሪያቸውን አቅርበዋል፡፡እ.ኤ.አ. በ2004 ዓ.ም. የተመሠረተው ኖክ፣ በመላ አገሪቱ 160 የነዳጅ ማደያዎች ሲኖሩት ከአንድ ቢሊዮን ብር በላይ ኢንቨስት አድርጓል፡፡ በኢትዮጵያ የነዳጅ ገበያ 35 በመቶ የገበያ ድርሻ በመያዝ ቀዳሚ መሆኑንም አቶ ታደሰ ተናግረዋል፡፡በነዳጅ ኢንዱስትሪ ውስጥ ሌላው ትልቅ ችግር ሆኖ የተነሳው የነዳጅ ስርቆትና የነዳጅ ቅየጣ ድርጊት ነው፡፡ አሽከርካሪዎች ከግለሰቦች ጋር በመመሳጠር ነዳጅ እንደሚሰርቁ፣ ቤንዚን ከነጭ ጋዝ ጋር ተቀላቅሎ እንደሚሸጥና ይህም ለመኪኖች ሞተር አደገኛ ተግባር መሆኑ ተጠቁሟል፡፡ እንዲህ ያለውን አድራጎት ለመከላከል በማሰብ ኖክ የራሱን የነዳጅ ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች መቆጣጠሪያ መሣሪያዎች ከአሜሪካ ኩባንያ ገዝቶ መግጠሙንና አመርቂ ውጤት ማግኘቱን አስታውቋል፡፡በትርፍ ህዳግ፣ በነዳጅ ስርቆትና በቅየጣ ላይ ያለውን ሁኔታ በማስመልከት ቶታል ኢትዮጵያ በቅርቡ ተመሳሳይ ጥያቄዎች አቅርቧል፡፡ በተለይ በትርፍ ህዳግ ላይ ቶታል ጥያቄ ሲያቀርብ በርካታ ዓመታት ማስቆጠሩም ይታወቃል፡፡ ስብሰባው ላይ የተገኙት አዲሱ ሚኒስትር አቶ ሞቱማ መቃሳ መንግሥት ለነዳጅ ኢንዱስትሪው ዕድገት አስፈላጊውን ድጋፍ እንደሚያደርግ ገልጸው፣ ከነዳጅ ኩባንያዎች የተነሱ ጥያቄዎችን በተመለከተ በቅርቡ ውይይት እንደሚያደርጉ ተናግረዋል፡፡ የትርፍ ህዳግ ማሻሻያ ጥያቄው የኅብረተሰቡን አቅም ያገናዘበ መሆን እንደሚገባውም አስታውቀዋል፡፡ ‹‹ኩባንያዎቹን የሚጎዳ፣ ኢንቨስትመንትን የማያበረታታ መሆን የለበትም፡፡ ነገር ግን የኅብረተሰቡንም የመክፈል አቅም ያገናዘበ መሆን አለበት፡፡ ከኩባንያዎቹ ጋር የምንነጋገርበት ጉዳይ ይሆናል፤›› ብለዋል፡፡  ኅብረተሰቡ ጥራቱን የጠበቀ የነዳጅ ውጤቶች እንዲያገኝ የሚመሩት ሚኒስቴር ከሚመለከታቸው የመንግሥት መሥሪያ ቤቶችና ኩባንያዎች ጋር እንደሚሠራ ገልጸዋል፡፡ከ50 ዓመታት በላይ በነዳጅ ማከፋፈል ሥራ ኢትዮጵያ ውስጥ ተሰማርተው ከነበሩት ዓለም አቀፍ ኩባንያዎች መካከል ቶታል ብቻ ሲቀር ሞቢል፣ አጂፕና ሼል የተባሉት ኩባንዎች ጓዛቸውን ጠቅልለው ወጥተዋል፡፡ ስምንት የአገር ውስጥና የውጭ ኩባንያዎች ገበያውን ተቀላቅለዋል፡፡የነዳጅ ገበያውን ኖክ በ35 በመቶ፣ ቶታል ኢትዮጵያ በ23 በመቶ፣ ኦይል ሊቢያ በ22 በመቶ፣ የተባበሩት ፔትሮሊየም በዘጠኝ በመቶ ድርሻ ይመራሉ፡፡ ናይል ፔትሮሊየም፣ ኮቢል፣ ዋስ፣ ታፍ፣ ዳሎልና ሌሎች 11 በመቶ የገበያ ድርሻ እንዳላቸው ተገልጿል፡፡ 125 ነዳጅ አመላላሽ ኩባንያዎች (ማኅበራት) በአገሪቱ እየተንቀሳቀሱ ሲሆን፣ ከ2,500 በላይ ነዳጅ ማመላለሻ ተሽከርካሪዎችንም ለሥራው አሰማርተዋል፡፡ 