ብሔራዊ ባንክ የደቡብ ክልል ቡና አቅራቢ ተበዳሪዎች ከመመርያ ውጭ እንዲስተናገዱ ፈቀደ
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የአገሪቱ ባንኮች ያበደሩትን ገንዘብ እንዴት ማስመለስ እንደሚገባቸው የሚያስገድደው መመርያ የደቡብ ክልል ቡና አቅራቢ ተበዳሪዎች ላይ ተፈጻሚ እንዳይሆን አሳሰበ፡፡በባንክ ኢንዱስትሪው አገልግሎት አሰጣጥ ዙሪያ እንግዳ የተባለው ይህ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ሰርኩላር፣ ከሰኔ 10 ቀን 2008 ዓ.ም. ጀምሮ ሁሉም የአገሪቱ ባንኮች ተፈጻሚ እንዲያደርጉት ይገልጻል፡፡በብሔራዊ ባንክ ከባንኮች ሱፐር ቪዥን ዲቪዥን ኃላፊ ተጽፎ የወጣው ይህ ሰርኩላር፣ ከተለያዩ ባንኮች ብድር በወሰዱ በደቡብ ክልል የሚገኙ ቡና አቅራቢዎችና ከሌሎች የባንክ ተበዳሪዎች በተለየ ከተቀመጠው መመርያ ውጭ ከሦስት ጊዜ በላይ ብድራቸውን እንዲያስታምሙ የሚያስችል ነው፡፡ብሔራዊ ባንክ ይህንን ውሳኔ ያስተላለፈው የደቡብ ብሔሮች ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልላዊ መንግሥት የቡና ብድር ተበዳሪዎች በዓለም አቀፉ የቡና ዋጋ ማሽቆልቆል ምክንያት ዕዳቸውን ለመክፈል መቸገራቸውን አስመልክተው በጉዳዩ ላይ የመንግሥት ጣልቃ ገብነት በመጠየቃቸው እንደሆነም አመልክቷል፡፡ሆኖም የብሔራዊ ባንክ መመርያ ቁጥር BB/A3/2008 ንዑስ አንቀጽ 7(1) ለአጭርና መካከለኛ ጊዜ ብድር የሚሰጡ ብድሮች አበዳሪው ከሦስት ጊዜ በላይ ማድረግ እንዳይችል ያግዳል፡፡ በሦስት በተለያዩ ደረጃዎች የሚደረገው የብድር ማራዘሚያ ጊዜም በመጀመሪያው ዙር ወለዱንና የብድሩን 25 በመቶ እንዲከፈል ያስገድዳል፡፡ ተበዳሪው ይህን ካደረገ በኋላ ካበዳሪው ባንክ ጋር በድርድር ማራዘም ይችላል፡፡ በሦስተኛው የብድር ማራዘሚያ ላይ ግን የብደሩን ዋና ቀሪ ገንዘብ 50 በመቶ በጥሬ ገንዘብ መሰብሰብ እንደሚገባቸው ይጠበቃል፡፡ በዚህ መመርያ መሠረት አንድ ተበዳሪ ከሦስት ጊዜ በላይ የብድር ማራዘሚያ አይሰጠውም፡፡ባለፈው ዓርብ የወጣው ሰርኩላር ግን የመመርያው ንዑስ አንቀጽ ላይ የተገለጹት ገደቦችና ታሳቢዎች ለደቡብ ሕዝቦች ብሔሮችና ብሔረሰቦች ሕዝቦች ብሔራዊ መንግሥት የቡና አብቃይ ተበዳሪዎች ላይ እንዳይፈጸም የሚያደርግ ነው፡፡ የባንኩ ሰርኩላር ለደቡብ ቡና አቅራቢዎች በጊዜያዊነት እ.ኤ.አ. እስከ ሰኔ 17 ቀን 2018 ለሁለት ዓመት የተነሳላቸው መሆኑን የሚገልጽ ነው፡፡ በሁለት ዓመቱ ውስጥ ተበዳሪዎቹ በመመርያው ከተቀመጠው ውጭ ብድራቸውን ከባንኮቹ ጋር በመደራደር እንዲከፍሉ ዕድል እንዲሰጣቸው ያደርጋል፡፡የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ከሦስት ሳምንታት በፊት የደቡብ ክልል ቡና አቅራቢዎችን ተበዳሪዎች ለተበደሩት ብድር ያስያዙትን ንብረት ባንኮች በጨረታ እንዳይሸጡ ተመሳሳይ ሰርኩላር አስተላልፎ ነበር፡፡ይህም መመርያ ቡና አቅራቢዎች የተበደሩትን ብድር ስላልከፈሉ ባንኮች ማስያዣውን ሸጠው ገንዘባቸውን ለማስመለስ ያደርጉ የነበረውን እንቅስቃሴ እንዲያቋርጡ አድርጓል፡፡ይህ የብሔራዊ ባንክ ተከታታይ ሁለት ሰርኩላሮች በአገሪቱ የባንክ ኢንዱስትሪ እንቅስቃሴ ውስጥ ያልተለመዱ ቢሆንም፣ ሁሉም ባንኮች ሰርኩላሩን መተግበር ይጠበቅባቸዋል፡፡አንዳንድ ወገኖች ግን ይህ የብሔራዊ ባንክ ዕርምጃ ብዥታን የፈጠረ ነው ይላሉ፡፡ በቡና ላይ የገጠመው ችግር የአንድ ክልል አቅራቢዎችን ብቻ የተመለከተ ያለመሆኑ እየታወቀ ለምን ነጥሎ መመልከቱ አስፈለገ? የሚለውን ጥያቄም አስነስቷል፡፡የቡና ዋጋ መውደቅ በሁሉም ቡና አብቃይ አካባቢዎች ላይ የሚንፀባረቅ በመሆኑ፣ ብሔራዊ ባንክ ለአንድ ክልል ብቻ ዕድሉን መስጠቱም ተቃውሞ አስነስቶበታል፡፡በተከታታይ የወጡት ሁለት ሰርኩላሮች ባንኮች ላይ ጫና እንደሚያሳድር የገለጹም አሉ፡፡ ባንኮቹ የሰጡት ብድር በወቅቱ ካልተመለሰ ከማስጠንቀቂያዎች በኋላ የብደር ማስያዣውን ንብረት ሸጠው ገንዘቡን የማስገባት ኃላፊነታቸውን እንዲያጡ ያደረገም ነው ተብሏል፡፡  እስካሁንም ሲሠሩ የቆዩት በዚህ መንገድ ቢሆንም፣ የብሔራዊ ባንክ ትዕዛዝ ይህንን እንዳያደርጉ ማሳወቁ የባንኮች ገንዘብ በወቅቱ እንዳይገባና ይህንንም ተከትሎ ሊያገኙ ይችሉ የነበረው ትርፍ ላይ ተፅዕኖ ሊያሳርፍ ይችላል ተብሏል፡፡ከዚህም ሌላ እነዚህ እንዳይሸጡ የተባሉት ንብረቶች እንዳይሸጡ መደረጉ ደግሞ ቡና አቅራቢዎቹ እጅ ላይ ያለው ብድር በተበላሸ ብድር ተመዝግቦ መጠባበቂያ ይያዝለት አይያዝለት የሚለውም ነገር ለባንኮቹ ፈተና ሆኗል፡፡በባንኮች አሠራር አጠራጣሪ ብድር ካለ ለዚያ አጠራጣሪ ብድር መጠባበቂያ መያዝ የተለመደ ነው፡፡ አሁን ግን ሰርኩላሩ ለቡና አቅራቢዎቹ የተሰጠው ብድር ሒሳብ አያያዝ እንዴት መስተናገድ እንዳለበት ግራ ያጋባ እንደሆነባቸው ታውቋል፡፡