ሲረግሙት የረባው- ያ ነገር
 አካባቢው በጣም ተቀይሯል። ፊት ለፊቱ አጭር፣ ሆድ እቃው ሰፊ ነው።ፊት ለፊቱ ስጋ ቤትና ሬስቶራንቱ፣ ካፌው፣ የኤሌክትሮኒክስ እቃ እና ሞባይል ቀፎ መሸጫው ፣ ወዘተ ደርቶበታል።የተለመዱት መደብሮችም ይታያሉ።ሳሪስ አደይ አበባ አካባቢ፡፡ሰፋ ሰፋ ያሉት ግቢዎች ደግሞ መጋዘኖች እና ማከፋፈያዎች ተደርገዋል።የምን መጋዘን ትሉ ይሆናል።የእህል፣ የቡና፣ የሸቀጥ፣ ወዘተ አይደሉም፤ እኔ እምለው መጋዘን ማለት ማከማቻ ነው።የዚህ አካባቢ መጋዘን ግን የተለየ ነው፤ ዱሮ ያ ነገር እያሉ ሲጠሩት አስታውሳለሁ።የዚያ ነገር ማከማቻ ማለት ነው።ያ ነገር የማይቆይ እንደመሆኑ የዚያ ነገር መጋዘን ብሎ ነገር እንዴት ይሆናል ታዲያ።እሺ ማከፋፈያ እንበለው።ከተለያዩ አካባቢዎች ወደ አካባቢው የገባው ያ ነገር እስከሚከፋፈል ድረስ በዚህ ስፍራ እንዲቆይ ይደረጋል።አንዱ መጋዘን /ማከፋፈያ እንበለው ነው ያልኩት/ የዚያ ነገር ‹‹አግሮ ኢንዱስትሪ›› በሚል ይጠራል።ኧረ የማልዘልቀውን ያ ነገር ብሎ ሽፍንሽፍን ልተወው ነው።እሱ እንደሆነ ህዝብ እያወገዘው እየለመለመ ነው።እኔ ለምን ስም አይጠሩ አረገዋለሁ ታዲያ ።በቃ ጫት ነው፡፡ጫት አግሮ ኢንዱስትሪ ተባለ እንዴ ትሉ ይሆናል።ልክ ናችሁ።በአግሮ ኢንዱስትሪ የሚገኘው ወተት፣ ፍራፍሬ፣ ዱቄት፣ ወዘተ. የተቀነባበሩ የግብርና ምርቶች ናቸው።ለነገሩ ትርጉም እንደ ራስ ነው፤ እነሱ ከአግሮ ኢንዱስትሪ መድበውታል፤ በቃ።ወደ አዲስ ሰፈር በሚወስደው መንገድ አካባቢ ያለው ይህ መንደር ጠባብ ቢሆንም ፣ ያልያዘው የለም።ከግንባሩ ወደ መንደሩ ውስጥ ሲገባ የመኖሪያ መንደሩ በሙሉ ሊባል በሚችል መልኩ ሆስቴል በሆስቴል /አልቤርጎ ባልቤርጎ/ ሆኗል።ቁርጥ ሰባተኛ፣ ዶሮ ማነቂያ፣ የዱሮው ውቤ በረሀ ሆኗል።ከመሀል ከተማ ያፈገፈገው ሴተኛ አዳሪነት ጎጆውን ከቀለሰባቸው አካባቢዎች አንዱ ይህ ነው ቢባል ማጋነን አይሆንም፡፡የአካባቢው ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ ዋናው ምንጭ ጫት ነው።አካባቢው የጫት ዴፓ ቢባልም ማጋነን አይሆንም።የጫት ግብይት በከፍተኛ ሁኔታ ደርቶበታል።ምሽቱን ጨምሮ እስከ ረፋድ ድረስ የጫት ገበያው ይደራል።ከክልል የሚመጣው ጫት በሙሉ ሳሪስ ተራግፎ ወደ መሀል ከተማ እንደሚሰራጭ መገመት አይከብድም።ጫትም ከፍታ አለው ልበል እንዴ! በአካባቢው የሚታየው የጫት ግብይት ጫት ‹‹ከፍታ››ን የሚገልጽ ይመስላል።ከፍታ እንዴት ትለዋለህ ትሉኝ ይሆናል።ክፋቱን እየጠቀስን ይከሳል ይኮሰምናል እያልን እየለማና እየከተመ ጥቅም ላይ እያዋለ ያለበት መንገድ በሙሉ እንደ እኔ እንደ እኔ ከፍታ ነው፡፡ሳሪስ አደይ አበባ ብቻ አይደለም የጫት ግብይት እና ተጠቃሚነት የደራበት።በሁሉም አካባቢ ነው።ትውልድ አበላሸ መባል ከጀመረ ቆይቷል።ፍየል ሲረግሙት ይረባል እንዲሉ ይህን የትውልድ ጸር ለማስወገድ በደርግ ዘመን ካልሆነ በቀር በሌላ የተሞከረ አይመስለኝም፡፡የምርቱ እየበዛ መምጣት፣ የሚሸጥበት ስፍራ፣ የቃሚው እና የአዘዋዋሪው መብዛት ለሀገር አስገኘ የሚባለው ገቢ ሲታይ፣ ለፈላጊዎች እየቀረበ ያለበት ፍጥነት፣ ወዘተ ከሚፈለጉት ምርቶችና አገልግሎቶች አንጻር ሲታይ በዝምታ ውስጥ እየሰፋ መሆኑን ይጠቁማል።በአንድ ወቅት በኢፌዴሪ ፓርላማ ላይ ሪፖርት ሲቀርብ ለገቢ አስተዋጽኦ ካደረጉ ምርቶች መካከል በሚል ጫት ይጠቀሳል።ያኔ የተፎካካሪ ፓርቲ አባላት ምክር ቤት ውስጥ ነበሩ።ከእነዚህ መካከል አንዱ አሁን ጫት ጥሩ ነገር ሆኖ እዚህ ቤት ላይ እንዴት ይጠቀሳል የሚል አስተያየት ያቀርባሉ።ከምክር ቤቱ አባላት ለቀረቡ ጥያቄዎች ምላሽ የሰጡት የወቅቱ ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊ እዚህ ቤት ውስጥ ጫት እንዲህ ነው እንዲህ ይሁን ብለን ያሳለፍነው ውሳኔ አለን ማለታቸውን አስታውሳለሁ።ይህን ያህል ለማምረት አቅደናል፤ በራእይ ከዚህ ተነስተን እዚህ እንደርሳለን በሚል ሲገለጽ ባይሰማም እንቅስቃሴው ግን በእቅድ ከሚያዘውም፣ በራእይ ከሚሰነቀውም በላይ ነው።አሁንማ ክፋቱ ጨርሶ ተዘንግቶ መስፋፋቱ አይሏል።ጫት ተጠቃሚ ማፍራቱን ተከትሎ በስፋት እየለማ ነው።በልማቱ፣ በግብይቱም እና በሌሎች የተለያዩ ዘርፎችም እንዲሁ በርካታ ዜጎች እንደሚንቀሳቀሱ ይታወቃል። በየጫት መሸጫ ቤቱ የውስጥ ክፍል ወይም ደጃፍ፣ በየመኖሪያ ቤቱ፣ በየስራ ቦታው /የግል ስራ ማለቴ ነው/ ፣ በየጎዳናው ዳርቻ ፣ በየሻይ ቤቱ፣ ወዘተ ጫት ይቃማል።በተለይ በሳምንቱ መጨረሻ ቀናት ከአዲስ አበባ ወጣ ሲባል ባሉት አካባቢዎች ባሉ አረንጓዴ ስፍራዎች መኪና አቁሞ ሰብሰብ ብሎ መቃም ተለምዷል።በየለቅሶ ቤቱም ይቃማል፤ ጫት የሚወሰድባቸው ሀዘን ቤቶችም አስታውያለሁ፤ ጫት አምጪዎቹ እየተመረቁ ይቃማል።እኔ እምለው ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ደግሞ ግብይቱም ‹‹ሰልጥኗል››።የጫት መሸጫ መደብሮች እንደበፊቱ ወደውስጥ የገቡ ወይም ኮስማና ትናንሽ ቤቶች አይደሉም።ሰፋፊ ቤቶች ጫት መሸጫ ሆነዋል።ከፍተኛ ኪራይ የሚከፍልባቸው ቤቶች ጭምር የጫት መደብሮች ሆነዋል።ቤቶቹ ውሃና ለመቃም የሚያስፈልጉ ግብአቶችን ጭምር የሚቀርብባቸው ናቸው።እነዚህ መደብሮች በሎጎ ጭምር ያጌጡም ናቸው።በየጫት ቤቶቹ የሚገኙት ማስቃሚያ ስፍራዎች እንዳሉ ሆነው፤ የአዲስ አበባ ቪላ ቤቶችም ጫትን አንጥፈው ተቀብለውታል።በርካታ ማስቃሚያ ቤቶች ተፈጥረዋል።እነዚህ ቤቶች ጫት ብቻ የሚቃምባቸው አይደሉም።ከአየር በአየር ንግድ፣ ከሙስና እና ኪራይ ሰብሳቢነት፣ ወዘተ ጋር የተያያዙ ድርድሮች የሚካሄድባቸው መሆናቸውም ይነገራል፡፡አልሚዎቹ፣ አዘዋዋሪዎቹ፣ የሚያስገኘው ገቢ እየታየ ብቻ ይመስለኛል።እንዳውም እዚህ አራት ኪሎ አካባቢ የእለቱን የጫት ዋጋ ለመግለጽ በተለጠፈ ማስታወቂያ የዕለቱ የወርቅ ዋጋ በግራም ተብሎ ተለጥፎ አስተውያለሁ። ይሁንና ይሄ የትም አይደርስም፤ እያስገኘ ያለው ጠቀሜታ ከትውልድ በላይ አይሆንም።ወጣቶች እየተበላሹ ናቸው።ቀስ በቀስ ሌላ ነገርም እንዳይመጣ መጠንቀቁም ብልህነት ነው።ጥቅሙ እየታየ ብቻ ከሆነ ችግሩ እየተባባሰ ይመጣል።ወደ ደቡብ አሜሪካ ይመስለኛል።አንድ ተዋቂ አደንዛዥ እጽ አዘዋዋሪ መንግስት ክፉኛ እያሳደደ ቢያስቸግረው ምን አለ ብትተውኝ፤ ባይሆን የሀገሪቱን እዳ ልዝጋ አለ የተባለው ትዝ አለኝ።ይህ ሰው ግን አልዳነም፡፡እርግጥ ነው ከጫት ጋር ያለውን ግንኙነት በአንዴ መበጠስ አይቻልም፤ ቢያንስ ቆርጦ ለመጣል ማሰብንስ ማን ገደለው ታዲያ፡፡አዲስ ዘመን ኅዳር
2 /2012  ኃይሉ ሣህለድንግል