የሕግ ምርምር ሥልጠናና የፍትሕ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራምን የሚመራ ተቋም ሊመሠረት ነው
የፌዴራል መንግሥት የሕግ ምርምር፣ ሥልጠናና የፍትሕ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራምን በመቀላቀል በአንድ ተቋም ሥር አድርጎ ለመሥራት እየመከረ ነው፡፡ የመጀመሪያውን ምክክር ከባለድርሻ አካላት ጋር በሐርመኒ ሆቴል ጥር 15 ቀን 2009 ዓ.ም. አድርጓል፡፡ለውይይት የቀረበው ረቂቅ የፖሊሲ ሰነድ የፍትሕና የሕግ ሥርዓት ምርምር ኢንስቲትዩትና የፍትሕ አካላት ባለሙያዎች የሥልጠና ማዕከልን በመቀላቀል፣ ‹‹የፍትሕና የሕግ ምርምርና ሥልጠና ኢንስቲትዩት›› የሚል ስያሜ ያለው አዲስ ተቋም የመፍጠር ዕቅድ በመንግሥት ዘንድ እንዳለ ያሳያል፡፡ አዲሱ ተቋም የፍትሕ ማሻሻያ ፕሮግራሙንም እንዲመራ ሐሳብ ቀርቧል፡፡ የተቋሙ ተጠሪነት ለጠቅላይ ሚኒስትሩ እንደሚሆንም ሰነዱ ይጠቁማል፡፡የሚዋሀደው ተቋም ከሚኖሩት ሥልጣንና ተግባራት መካከል በፍትሕ ሥርዓቱ ላይ ጥናትና ምርምሮችን ማድረግ፣ የፍትሕና የሕግ መረጃ ማዕከል በመሆን ማገልገል፣ የፍትሕ አካላት አመራሮችንና ባለሙያዎችን በዕውቀት፣ በክህሎት፣ በአመለካከትና በሥነ ምግባር በማነፅ የፍትሕ ሥርዓቱ ከፍተኛ ሙያዊ ብቃትና ሥነ ምግባር፣ እንዲሁም ሕዝባዊ አመኔታና ተቆርቋሪነት ባላቸውና ለሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱ መከበር በፅናት በሚቆሙ ባለሙያዎች የተገነባ እንዲሆን ማስቻልና የፍትሕ ሥርዓትና የሕግ ትምህርት ማሻሻያ ፕሮግራምንና ሌሎች በፍትሕ ዘርፉ ውስጥ ተግባራዊ የሚደረጉ ማሻሻያ ፕሮግራሞችን በማቀናጀትና በመምራት ውጤታማነታቸውን ማረጋገጥ ተጠቃሽ ናቸው፡፡የፍትሕና የሕግ ሥርዓት ምርምር ኢንስቲትዩት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 22/1990 በ1990 ዓ.ም. የተቋቋመ ነው፡፡ ኢንስቲትዩቱ የፍትሕና የሕግ ሥርዓቱን ብቁና ዘመናዊ ለማድረግ፣ ሕገ መንግሥቱን በተሟላ ሁኔታ ሥራ ላይ ለማዋል፣ የሕግ የበላይነትን ለማረጋገጥ፣ የኢኮኖሚና ማኅበራዊ ልማትን ለማፋጠንና የፍትሕ አካላትን አቅም ለመገንባትና ሥራቸውን ለማቀላጠፍ የሚረዱ ጥናትና ምርምሮችን ለማካሄድ፣ የሕግ ነክ መረጃዎችንና የጥናትና ምርምር ውጤቶችን ለማሳተምና ለማሠራጨት፣ እንዲሁም የፍትሕና የሕግ ሥርዓቱንና የሕግ ትምህርትና ሥልጠናን ለማሻሻል የሚደረገውን ጥረት ለመደገፍና ከዚሁ ጋር የተያያዙ ተግባራትን ለማከናወን የተቋቋመ ነው፡፡የፍትሕ አካላት ባለሙያዎች የሥልጠና ማዕከል ደግሞ በአዋጅ ቁጥር 364/1995 አማካይነት በ1995 ዓ.ም. የተቋቋመ ነው፡፡ የማዕከሉ ዓላማዎች ሕገ መንግሥታዊ ግንዛቤንና ባለቤትነት ማክበር፣ የላቀ የዳኝነት ሥርዓት ማረጋገጥ፣ ዳኞችና ዓቃቢያነ ሕግ የሙያ ብቃታቸውን በቀጣይነት እንዲያሻሽሉ ማድረግ፣ ሙያውን ለሚቀላቀሉ አዳዲስ ዳኞችና ዓቃቢያነ ሕግ የትውውቅ መድረክ ማዘጋጀት፣ ዳኞችና ዓቃቢያነ ሕግ ከአዳዲስ ሕጎችና አሠራሮች እንዲሁም ለሥራቸው አስፈላጊ ከሆኑ ሌሎች ዕውቀቶች ጋር እንዲተዋወቁ ማድረግ፣ ለፍትሕ ማሻሻያ ፕሮግራም ባለቤትነት መፍጠር ናቸው፡፡የፍትሕ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራሙ ደግሞ የተነደፈው ከ1992 ዓ.ም. ጀምሮ ሲሆን፣ ዓላማውም የአገሪቱን የፍትሕ ሥርዓት አስከፊ ገጽታ በመለወጥ በሚገባው ደረጃ የተሻሻለ የፍትሕ አገልግሎት እንዲገኝ ሁኔታዎችን ማመቻቸት ነው፡፡መንግሥት እነዚህን እንቅስቃሴዎች በአንድ ተቋም ሥር ለማድረግ የተነሳሳው ተቋማቱ ሥራ ከጀመሩበት ጊዜ አንስቶ የተለያዩ ተግባራትን ቢያከናውኑም፣ የሚጠበቅባቸውን ያህል ውጤታማ ሳይሆኑ በመቅረታቸው እንደሆነ የውይይት ሰነዱ ያመለክታል፡፡ ለዚህ አስተዋጽኦ አድርገዋል ተብለው ከተጠቀሱ ችግሮች መካከል አደረጃጀት/መዋቅራዊ ተግዳሮት አንዱ ነው፡፡ ይህም በዋነኛነት ሁለቱ ተቋማት ተደራራቢና ተዛማጅ ኃላፊነቶችን በመያዛቸው የሚገለጽ ነው፡፡ የተቋማቱ ተጠሪነት በየጊዜው የሚለዋወጥና አሁንም ለተገቢ ተቋማት ተጠሪ መሆናቸው ጥያቄ የሚቀርብበት ጉዳይ መሆኑም እንደ ተጨማሪ ተግዳሮት ተጠቅሷል፡፡ ኢንስቲትዩቱ በአሁኑ ወቅት ተጠሪነቱ ለጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ነው፡፡ ማዕከሉ ደግሞ ለፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ተጠሪ ነው፡፡በረቂቅ ሰነዱ ላይ ባለድርሻ አካላት ያቀረቧቸው የተለያዩ ጥያቄዎችና አስተያየቶች ከግንዛቤ ውስጥ ገብተው ከዳበረ በኋላ ተጨማሪ ውይይት ተደርጎበት፣ ተቋሙ በቅርቡ እንዲቋቋም የበላይ ባለሥልጣናት ፍላጎት እንዳላቸው የሪፖርተር ምንጮች ገልጸዋል፡፡ 