በአማራ ክልል በምርጥ ዘር የሚሸፈነው የእርሻ መሬት ከ20 በመቶ እንደማይበልጥ የክልሉ ግብርና ምርምር አስታወቀ፡፡
በመኸር ወቅት የታየው የምርጥ ዘር እጥረት በምርታማነት ላይ ተፅዕኖ እንደሚያሳድር የክልሉ ግብርና ምርምር አስታውቋል፡፡ ዲቃላ የበቆሎ ዝርያዎች በከፍተኛ ደረጃ ምርታማ ናቸው፡፡ በአርሶ አደሮች ዘንድም ከፍተኛ ተፈላጊነት አላቸው፡፡ ምርጥ ዘር ባለመጠቀም በአንድ ሄክታር መሬት ላይ ከ20 እስከ 30 ኩንታል የበቆሎ ምርት ይገኛል፡፡ ምርጥ ዘርን በመጠቀም ግን ከ100 ኩንታል በላይ ምርት ማግኘት እንደሚቻል የአማራ ክልል ግብርና ምርምር ምክትል ዳይሬክተር እና ተመራማሪ ዶክተር ኤርሚያስ አባተ አብራርተዋል፡፡ ይህም ምርጥ ዘር ተጠቅመው የሚያመርቱ አርሶ አደሮች ምርጥ ዘር ከማይጠቀሙት እስከ አራት እጥፍ ምርት ያገኛሉ እንደማለት ነው፡፡ለእሸት ብቻ ይዘራ የነበረው በቆሎ ከፍተኛ ጥቅም መስጠቱ እየተረጋገጠ በመስክ ደረጃ መዝራት የተጀመረው ከ20 ዓመታት ወዲህ ነው፡፡ በዚህ ወቅትም በአማራ ክልል 535 ሺህ ሄክታር መሬት በበቆሎ ይሸፈናል፡፡ ለአንድ ሄክታር መሬት ደግሞ በአማካይ 25 ኪሎ ግራም ምርጥ ዘር ያስፈልጋል፡፡ በዚህ መሠረት ለአማራ ክልል ብቻ 133 ሺህ 750 ኩንታል የበቆሎ ምርጥ ዘር ያስፈልጋል እንደማለት ነው፡፡ይሁን እንጂ በምዕራብ ጎጃም ዞን የወንበርማ ወረዳ አርሶ አደሮች ከፍተኛ የበቆሎ ምርጥ ዘር እጥረት እንዳጋጠማቸው ተናግረዋል፡፡ በወረዳው ወገዳድ እና የርግን ቀበሌዎች ከፍተኛ የምርት እጥረት መኖሩን አብመድ ያነጋገርናቸው አርሶ አደሮች እና የግብርና ባለሙያዎች ተናግረዋል፡፡ በመንግሥት በኩል የምርጥ ዘር አቅርቦት እጥረት ቢኖርም ‘ሊሙ’ የተባለው የበቆሎ ዘር በጥቁር ገበያ በውድ ዋጋ እየተሸጠ መሆኑን አስታውቀዋል፡፡ ከባሕር ዳር ወደ ዙሪያ ወረዳ ቀበሌዎች የአፈር ማዳበሪያ ሲያጓጉዙ ያገኘናቸው አርሶ አደሮችም ተመሳሳይ ሐሳብ ነው የሰጡን፡፡አርሶ አደሮች በከፍተኛ ደረጃ የሚፈልጉትን ሊሙ የተባለ የበቆሎ ምርጥ ዘርን ጨምሮ እንደ 540፣ 545፣ 546 የሚባሉ የበቆሎ ምርጥ ዘር ዓይነቶች አሉ፡፡ የአማራ ክልል ግብርና ቢሮ ኃላፊ መለስ መኮንን (ዶክተር) ለአማራ ቴሌቭዥን እንደተናገሩት 21 ሺህ ኩንታል የሊሙ ዘር እንዲቀርብ ስምምነት ተወስዶ ነበር፡፡ ይሁን እንጂ ስምምነት ከተወሰደበት ላይ 2 ሺህ 100 ኩንታል ከቢሮው ዕውቅና ውጪ ተቀንሷል፡፡ የተቀነሰው ምርጥ ዘር ደግሞ 8 ሺህ 400 ሄክታር መሬት በመሸፈን የበርካታ አርሶ አደሮችን የዘር ፍላጎት ያሟላ ነበር፡፡ ዶክተር ኤርሚያስ በነገሩን የሒሳብ ስሌት መሠረት ከ8 ሺህ 400 ሄክታር መሬት ላይ ምርጥ ዘር በመጠቀም ይገኝ የነበረውን 840 ሺህ ኩንታል ምርት ምርጥ ዘር በመቀነሱ ምክንያት ወደ 252 ሺህ ኩንታል ዝቅ እንዲል ያደርገዋል፡፡ ምርጥ ዘሩ በክልሉ በእርሻ ኢንቨስትመንት ለተሰማሩ ባለሀብቶች እንደተሰጠ ተደርጎ ምላሽ ቢሰጥም የግብርና ባለሙያዎች ዕውቅና እንደሌላቸው ቢሮ ኃላፊው ተናግረዋል፡፡ የግብርና ሚኒስቴር እና የክልሉ ግበርና ቢሮ ባለሙያዎች በሠሩት የማጣራት ሥራ ሰዎች ተሰጥተዋል በተባለው ልክ እንዳልተገኘ አስረድተዋል፡፡ ምርጥ ዘሩ በአርሶ አደሮች በስፋት ስለሚፈለግ በኮንትሮባንድ ለገበያ እየቀረበ መሆኑንም አረጋግጠዋል፡፡ ኃላፊው ድርጊቱን የፈጸሙ ሰዎችን እና ተቋማትን በመለየት የማስተካከያ ርምጃ እንዲወሰድ እየተሠራ መሆኑን አስታውቀዋል፡፡አርሶ አደሮች ለምን ሊሙ ላይ ብቻ ጥገኛ ሆኑ?