የኤሌክትሪክ ኃይል ፈረቃ የሲሚንቶ ኢንዱስትሪውን ወደ ኪሳራ እየመራው እንደሆነ ተገለጸ
የሲሚንቶ ዋጋ እየናረ ነውበቅርቡ የተጀመረው የኤሌክትሪክ ኃይል ፈረቃ የሲሚንቶ ኢንዱስትሪውን ወደ ኪሳራ እየወሰደው እንደሆነ ተገለጸ፡፡የኤሌክትሪክ ኃይል ፈረቃ ከመጀመሩም በፊት በተደጋጋሚ በሚከሰት የኤሌክትሪክ ኃይል መቆራረጥ እንደተጎዱ የሚናገሩት የሲሚንቶ ፋብሪካዎች፣ ፈረቃው ከተጀመረ በኋላ 15 ቀን እየሠሩ 15 ቀን እንዲያርፉ በመደረጋቸው ለከፍተኛ ችግር እንደተጋለጡ ተናግረዋል፡፡ ምርታማነታቸው በ50 በመቶ እንደቀነሰ የሚናገሩት የሲሚንቶ አምራቾች የማምረቻ ወጪያቸው በከፍተኛ መጠን የጨመረ ቢሆንም፣ መንግሥት የሲሚንቶ መሸጫ ዋጋ እንዳይጨምሩ በማስጠንቀቁ ወደ ኪሳራ እያመሩ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡የሲሚንቶ ፋብሪካዎች በሲሚንቶ የመሸጫ ዋጋ ላይ ማስተካከያ ያላደረጉ ቢሆንም፣ የችርቻሮ የሲሚንቶ ዋጋ እየናረ እንደሆነ ታውቋል፡፡ ከአንድ ወር በፊት 260 ብር የነበረው የአንድ ኩንታል ሲሚንቶ ዋጋ 410 ብር ደርሷል፡፡ ከአንድ ሳምንት በፊት አንድ ኩታንታል ሲሚንቶ በ360 ብር ሲሸጥ እንደነበር ይታወቃል፡፡የዳንጎቴ ሲሚንቶ ኢትዮጵያ ሥራ አስኪያጅ ዳኔሎ ትሩጊሎ ፋብሪካቸው 15 ቀናት እያመረተ 15 ቀናት በመቆሙ፣ የሚያመርተው ሲሚንቶ በ50 በመቶ እንደቀነሰ ለሪፖርተር ተናግረዋል፡፡ ‹‹በምርታማነታችን ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ አሳድሯል፤›› ያሉት ዳኔሎ፣ ፋብሪካ በአንድ ጊዜ ማስነሳትና ማቆም የማይቻል በመሆኑ ፋብሪካው በሚነሳበት ወቅት ከፍተኛ ፍጥነት ላይ ለመድረስ ጊዜ እንደሚወስድበት ገልጸዋል፡፡ ለማቆምም እንዲሁ ቀስ በቀስ ጊዜ የሚወስድ በመሆኑ፣ በአጠቃላይ ፋብሪካው በአሁኑ ወቅት ካለው አቅም 40 በመቶ ብቻ እያመረተ እንደሆነ አስረድተዋል፡፡ የዳንጎቴ ሲሚንቶ ፋብሪካ በወር 200,000 ቶን ሲሚንቶ ሲያመርት ቢቆይም፣ የኤሌክትሪክ ፈረቃው ከተጀመረ በኋላ ወደ 103,000 ቶን እንዳሽቆለቆለ ተናግረዋል፡፡‹‹ትልልቅ ቋሚ የሆኑ ወጪዎች አሉን፤›› ያሉት ዳኔሎ፣ ለፋብሪካው ግንባታ የዋለ ከናይጄሪያ ዋና መሥሪያ ቤት የመጣ ብድር ክፍያ በየጊዜው ሊከፈል እንደሚገባ ጠቁመዋል፡፡ ‹‹እዚህ ደግሞ 2,000 ያህል ሠራተኞች አሉን፡፡ በእውነቱ የኃይል ፈረቃው በጣም እየጎዳን ነው፤›› ብለዋል፡፡ሐሙስ ሰኔ 6 ቀን 2011 ዓ.ም. የዳንጎቴ ኢንዱስትሪስ ዓለም አቀፍ የደኅንነት ቀን ለማክበር ከአዲስ አበባ በስተምዕራብ 80 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ አዳበርጋ ወረዳ፣ ሙገር ከተማ አቅራቢያ የሚገኘው የዳንጎቴ ሲሚንቶ ፋብሪካ ቅጥር ግቢ የተሰባሰቡትን ሠራተኞች እየተመለከቱ፣ ከሁሉም በላይ የሚያሳስባቸው የሠራተኞቻቸው ዕጣ ፈንታ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ ‹‹ፋብሪካችን ለ15 ቀናት ሲቆም በተለይ ጊዜያዊ ሠራተኞቻችን የሚሠሩት አይኖራቸውም፡፡ ቤተሰብ ስላላቸው ላሰናብታቸው ስለማልፈልግ አካባቢውን እንዲያፀዱ አድርጌያቸዋለሁ፡፡ ፈረቃው እየተራዘመ ከሄደ ግን ወደ ሠራተኛ ቅነሳ ልንገባ እንችላለን፤›› በማለት የጉዳዩን አሳሳቢነት ገልጸዋል፡፡የነዳጅና የሲሚንቶ ፋብሪካዎች በማገዶነት የሚጠቀሙዋቸው የድንጋይ ከሰልና  የትራንስፖርት ዋጋ እየጨመረ ቢመጣም፣ የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር የሲሚንቶ ፋብሪካዎቹ ምንም ዓይነት የዋጋ ጭማሪ እንዳያደርጉ ቀጭን ትዕዛዝ እንዳስተላለፈ ዳኔሎ ተናግረዋል፡፡የሲሚንቶ ነጋዴዎች ዋጋ በመጨመራቸው እንዳልተገረሙ የገለጹት ዳኔሎ የትራንስፖርት ዋጋ በከፍተኛ መጠን እንደጨመረ፣ ሲሚንቶ ቸርቻሪዎች የመጋዘን ኪራይ፣ የሠራተኛ ደመወዝና ሌሎች ቋሚ ወጪዎች ያሉባቸው በመሆኑ ይህንን ሁሉ አስልተው የመሸጫ ዋጋ ላይ እንደሚጨምሩ ተናግረዋል፡፡በተከሰተው የሲሚንቶ እጥረት የጭነት ተሽከርካሪዎች በቂ ሲሚንቶ አግኝተው ለመጫን በፋብሪካዎች ደጃፍ እስከ ሰባት ቀናት እንደሚሠለፉ ገልጸው፣ ይህም በትራንስፖርት ዋጋ ላይ የሚጨመር እንደሆነ አስረድተዋል፡፡ መንግሥት የጭነት ተሽከርካሪች ከጂቡቲ ወደብ ማዳበሪያ እንዲያነሱ መመርያ በማስተላለፉ ምክንያት የትራንስፖርት እጥረት እንደተከሰተ ተነግሯል፡፡ይህ ሁሉ ተደማምሮ አንድ ኩንታል ሲሚንቶ ከሙገር አዲስ አበባ ለማጓጓዝ በኩንታል 20 ብር ይከፈል እንደነበር፣ ዛሬ ግን ወደ 100 ብር እንዳሻቀበ ተገልጿል፡፡ የዳንጎቴ ፋብሪካ ምንም ዓይነት የዋጋ ለውጥ ሳያደርግ አንድ ኩንታል ሲሚንቶ በ235 ብር በመሸጥ ላይ እንደሆነ ታውቋል፡፡የሐበሻ ሲሚንቶ አክሲዮን ማኅበር ዋና ሥራ አስፈጻሚ መስፈን አቢ (ኢንጂነር) የሲሚንቶ ኢንዱስትሪው ከፍተኛ አደጋ እንደተደቀነበት ተናግረዋል፡፡ ‹‹ፋብሪካ ማቆምና ማስነሳት ለከፍተኛ ወጪ እየዳረገን ነው፤›› ያሉት አቶ መስፍን፣ ፋብሪካ ለማሞቅ 24 ሰዓት እንደሚፈጅ ይህም ከፍተኛ የሆነ የኤሌክትሪክና የድንጋይ ከሰል ብክነት እያስከተለ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡‹‹በተፈጠረው የኃይል ፈረቃ ምክንያት ፋብሪካውን ማቆምና ማስነሳት ማሽኖቻችንን ለብልሽት እየዳረገብን ነው፤›› ያሉት አቶ መስፍን፣ ሐበሻ ሲሚንቶ ላልታሰበ የጥገና ወጪዎች እንደተዳረገ አስታውቀዋል፡፡የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር የሲሚንቶ ፋብሪካዎች የዋጋ ማስተካከያ እንዳያደርጉ ያስተላለፈውን ትዕዛዝ ተችተዋል፡፡‹‹ቋሚ ወጪያችን በእጥፍ እያደገ ቢሆንም የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር የዋጋ ማስተካከያ እንዳናደርግ ከልክሎናል፡፡ በዚህ ምክንያት የሲሚንቶ ኢንዱስትሪው ወደ ኪሳራ እያመራ ይገኛል፡፡ ሚኒስቴሩ አልተረዳንም፡፡ ምናልባት ወደ ኪሳራ ገብተን ማምረት ከማንችልበት ደረጃ ስንደርስ ውሳኔያቸው ትክክል እንዳልነበር ይገነዘባሉ፤›› ብለዋል፡፡በወር 90,000 ቶን ሲሚንቶ የማምረት አቅም ያለው ሐበሻ ሲሚንቶ ፋብሪካ 80,000 ቶን ያህል ሲያመርት የነበረ ቢሆንም፣ የኃይል ፈረቃ ከተጀመረ በኋላ ምርቱ ወደ 30,000 ቶን እንዳሽቆለቆለ ተገልጿል፡፡ሐበሻ ሲሚንቶ ፋብሪካ እስከ 400 ኩንታል ሲሚንቶ ለሚገዙ ደንበኞቹ አንድ ኩንታል ሲሚንቶ በ234 ብር በመሸጥ ላይ የሚገኝ ሲሆን፣ ከ400 ኩንታል በላይ ለሚሸምቱ ኩንታሉን በ220 ብር እየሸጠ እንደሆነ ታውቋል፡፡የኢትዮጵያ ሲሚንቶ አምራቾች ማኅበር ፕሬዚዳንት የሆኑት የደርባ ሲሚንቶ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ኃይሌ አሰግዴ፣ የኤሌክትሪክ ኃይል እጥረቱ በሲሚንቶ ኢንዱስትሪው ላይ ብቻ ሳይሆን በኢኮኖሚው ላይ በአጠቃላይ ቀውስ እየፈጠረ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡የማምረቻ ወጪዎች እየናሩ ቢሄዱም የትኛውም ፋብሪካ የመሸጫ ዋጋ ላይ ማስተካከያ እንዳላደረገ ያረጋገጡት አቶ ኃይሌ፣ ትልቁ አሳሳቢ ጉዳይ ግዙፍ የሆኑት የሲሚንቶ ፋብሪካዎች ያለባቸው ትልቅ የካፒታል ወጪ  እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ ‹‹ትልልቅ የሲሚንቶ ፋብሪካዎች እያንዳንዳቸው ከአሥር ቢሊዮን ብር በላይ የካፒታል ኢንቨስትመንት ወጪ አለባቸው፡፡ አመረቱ አላመረቱ የባንክ ብድር ክፍያ፣ የሠራተኛ ደመወዝና ሌሎች ቀጥተኛ ያልሆኑ መደበኛ ወጪዎች አሉባቸው፤›› ያሉት አቶ ኃይሌ፣ ‹‹ሁኔታው እየከፋ ሲመጣ የዋጋ ጭማሪ ለማድረግ ይገደዳሉ፤›› ብለዋል፡፡ጉዳቱ ለመንግሥት ጭምር እንደሆነ ሲያስረዱ ቀዳሚ የሆኑት ሲሚንቶ ፋብሪካዎች፣ በቀን ከአምስት እስከ ሰባት ሚሊዮን ብር የተጨማሪ እሴት ክፍያ በየቀኑ ለመንግሥት እንደሚያስገቡ ጠቁመው፣ በኃይል ፈረቃው ምክንያት የፋብሪካዎቹ ሽያጭ 50 በመቶ በመቀነሱ መንግሥት የሚሰበስበው የተጨማሪ እሴት ታክስ በግማሸ እንደሚቀንስ አስረድተዋል፡፡ የሲሚንቶ እጥረት በኮንስትራከሽን ዘርፍ ላይ ቀጥተኛ ተፅዕኖ እንደሚያሳድር ተገልጿል፡፡ በውጭ ምንዛሪ እጥረትና በብረት ዋጋ መናር የተጎዳው የኮንስትራክሽን ዘርፍ፣ የሲሚንቶ እጥረቱ በእንቅርት ላይ ጆሮ ደግፍ እንደሚሆንበት ተነግሯል፡፡‹‹የኤሌክትሪክ ኃይል እጥረቱ በኢኮኖሚው ላይ ጥላ አጥልቷል፤›› ያሉት አቶ ኃይሌ፣ አንድ ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ኃይል ሲቀነስ በአጠቃላይ አገራዊ ምርት ላይ አሥር ሚሊዮን ብር ቅናሽ ይፈጥራል ብለዋል፡፡ የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል 470 ሜጋ ዋት በመቀነሱ አጠቃላይ አገራዊ ምርቱ ላይ የአምስት ቢሊዮን ብር ቅናሽ እንደሚፈጥር ገልጸዋል፡፡ችግሩ የገዘፈ በመሆኑ ከኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል በላይ መንግሥት ተገቢውን ትኩረት ሊሰጠው እንደሚገባ አስገንዝበዋል፡፡ የተጀመሩ የኃይል ፕሮጀክቶች በአፋጣኝ የሚጠናቀቁበት ሁኔታ ሊመቻች፣ እንዲሁም ሙሉ በሙሉ እንኳን ባይሆን በከፊል ማመንጨት እንዲጀምሩ ርብርብ ሊደረግ ይገባል ብለዋል፡፡ደርባ ሲሚንቶ ፋብሪካ በየዕለቱ 8,000 ቶን ሲሚንቶ የማምረት አቅም ያለው ሲሆን፣ ፈረቃ ከመጀመሩ በፊት በቀን ከ6,000 እስከ 7,000 ቶን ሲያመርት ቆይቷል፡፡  ፈረቃ ከተጀመረ በኋላ ግን ዕለታዊ ምርቱ ወደ ከ3,000 እስከ 4,000 ቶን አሽቆልቁሏል፡፡የአይ ካፒታል አፍሪካ ማኔጂንግ ዳይሬክተር ገመቹ ዋቅቶላ (ዶ/ር) በሲሚንቶ ፋብሪካዎቹ ሐሳብ አይስማሙም፡፡ የሲሚንቶ ፋብሪካዎቹ ችግር ሲፈጠር ብቻ ይንጫጫሉ እንጂ፣ በኢንዱስትሪው ፈተናዎች ዙሪያ አስቀድመው በጋራ ሲሠሩ አይስተዋሉም ሲሉ ወቅሰዋቸዋል፡፡‹‹‹መንግሥት ላይ ጣት መቀሰር መፍትሔ አያመጣም፡፡ በቂ ውኃ ወደ ግድቦቹ ካልገባ መንግሥት ምን ሊያደርግ ይችላል?›› ያሉት ገመቹ (ዶ/ር)፣ ሲሚንቶ አምራቾች በማኅበራቸው አማካይነት በጋራ ተሰባስበው በአጠቃላይ በፖሊሲ ጉዳዮች ላይ ከመንግሥት ጋር በመምከር፣ ለኢንዱስትሪው ፈተናዎች ስትራቴጂካዊ የሆነ መፍትሔ ማፈላለግ እንዳለባቸው አስገንዝበዋል፡፡በድንገት ስለናረው የሲሚንቶ ችርቻሮ ዋጋ አስመልክተው የሲሚንቶ አከፋፋዮችና ቸርቻሪዎች አጋጣሚውን በመጠቀም ለመበልፀግ የሚያደርጉት ሩጫ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ ‹‹የሲሚንቶ ነጋዴዎች መቶ በመቶ የሚያተርፉበት አግባብ የለም፤›› ያሉት ገመቹ (ዶ/ር)፣ በአንድ ጊዜ ይህን ያህል ጭማሪ የሚደረግ ከሆነ ገበያው መፈተሽ ይኖርበታል ብለዋል፡፡የውኃ፣ መስኖ ኢነርጂ ሚኒስቴር ስለሺ በቀለ (ዶ/ር) ዓርብ ሰኔ 7 ቀን 2011 ዓ.ም. በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ የዝናቡ ወቅት በመጀመሩ ውኃ ወደ ግድቦቹ መግባት የጀመረ ቢሆንም፣ የሚፈለገው ከፍታ ላይ ባለመድረሱ የኃይል ፈረቃው እስከ ሰኔ 30 ቀን 2011 ዓ.ም. እንደሚቀጥል አስታውቀዋል፡፡