ሃምሳ በመቶ የሚሆኑ ፓስፖርቶች ጥቅም ላይ እየዋሉ አለመሆናቸው ተገለጸ
በየዓመቱ ከሚታተሙ ፓስፖርቶች መካከል 50 በመቶ የሚሆኑት ለኪሳራ እንደሚዳረጉ ኢሚግሬሽን አስታወቀ፡፡ ማኅበረሰቡ ፓስፖርቱን በአግባቡ እንደማይዝ፣ እንደ ቀበሌ መታወቂያ የሚገለገሉበት ሰዎች መኖራቸው፣ እንዲሁም ጠፋብን በሚል ሰበብ በአንድ ዓመት ውስጥ ደጋግመው ፓስፖርት የሚያወጡ ግለሰቦች በርካቶች መሆናቸው ተገልጿል፡፡ በእነዚህ ምክንያቶች 50 በመቶ ያህል ፓስፖርቶች በአግባቡ ጥቅም ላይ እንደማይውሉ ለሪፖርተር የገለጹት፣ የኢሚግሬሽንና የዜግነት ጉዳዮች ዋና መምርያ ምክትል ዋና ዳይሬክተር አቶ መንግሥቱ ዓለማየሁ ናቸው፡፡  እንደ እሳቸው ገለጻ የኢትዮጵያ ፓስፖርት የሚታተመው ፈረንሣይ አገር ሲሆን፣ ልባሱ ከአሜሪካ ይገዛል፡፡ ፓስፖርት ለማሳተም በየዓመቱ አምስት ሚሊዮን ዶላር እንደሚወጣ፣ አንድ ፓስፖርት ለማዘጋጀት ደግሞ አራት ወራት እንደሚፈጅ ተገልጿል፡፡   አብዛኛውን ፓስፖርት የሚጠቀሙት ወደ ዓረብ አገር የሚሄዱ ኢትዮጵያውያን እንደሆኑ፣ በአሁኑ ወቅት ከኢሚግሬሽን ፓስፖርት ለመውሰድ ቅድመ ሁኔታዎችን አሟልተው ክፍያ ከፈጸሙ 56‚000 ሰዎች መካከል አብዛኞቹ ወደ ዓረብ አገር ለመሄድ የተዘጋጁ መሆናቸው ታውቋል፡፡ ከጊዜ ወደ ጊዜ ቁጥሩ የሚለያይ ቢሆንም፣ አንዳንዴ እስከ 95 በመቶ የሚሆኑ ፓስፖርት ፈላጊዎች የዓረብ አገር ተጓዦች ናቸው ተብሏል፡፡ እንዲህ ያለው አጋጣሚ የሚከሰተው በብዛት የዓረብ አገር ጉዞ ተጀመረ የሚል ማስታወቂያ በመሰማቱ መሆኑ ይነገራል፡፡አቶ መንግሥቱ እንደሚሉት፣ በዓመት ውስጥ ደጋግመው ፓስፖርቶችን በማውጣት የሚታወቁትም እነዚሁ የዓረብ አገር ተጓዦች ናቸው፡፡ በዓመት ውስጥ በአማካይ እስከ አምስት ፓስፖርት የሚያወጡ በርካቶች እንደሆኑ፣ ከዚህ ባለፈ ግን እስከ ስምንት ፓስፖርቶችን ደጋግመው የሚያወጡም እንደሚያጋጥሙ ገልጸው፣ ‹‹አንዱን ፓስፖርት ለደላላ ይሰጣሉ፡፡ ትንሽ ዘግየት ሲልባቸው እኛ ዘንድ ፓስፖርት ለማውጣት ቀላል ስለሆነ ጠፍቷል በማለት ሌላ ፓስፖርት ያወጣሉ፤›› ብለዋል፡፡ ‹‹አምስት ዓመት እንዲያገለግል የሚሰጠውን ፓስፖርት አንድም አገር ሳይሄዱበት መልሰው የሚያሳድሱ አሉ፤›› ብለው፣ ፓስፖርት ማውጣት ሕገ መንግሥታዊ መብት ቢሆንም፣ ከአገር የሚወጡበት አጋጣሚ ከሌለ መያዙ በተቋሙ ላይ መጨናነቅን ከመፍጠር፣ የውጭ ምንዛሪ ያለ ምክንያት እንዲጠፋ ከማድረግ ባለፈ ትርጉም እንደሌለው ገልጸዋል፡፡ የኢትዮጵያ ፓስፖርት የሚታተመው ውጭ አገር በመሆኑ፣ የሚታተምበት ወረቀትና የማተሚያ ሒደቱ እንደ ገንዘብ ኖት በተለየ ጥንቃቄ መሆኑ ተገልጿል፡፡ ፓስፖርት የሚታተምበት ወረቀት የገንዘብ ኖት ከሚታተምበት ጋር ተመሳሳይ ነው፡፡በኅትመት ሒደትና በትራንስፖርት ወቅት በሕገወጥ መንገድ በሰው እጅ እንዳይገባ የሚደረገው የደኅንነት ጥበቃም በዚያ መጠን ሚስጥራዊና ጥብቅ መሆኑን፣ ይኼንን ዓለም አቀፍ መታወቂያ ለማሳተም በየዓመቱ ከፍተኛ ገንዘብ መንግሥት እንደሚያወጣ፣ በአግባቡ መጠቀም ባለመቻሉም ፓስፖርት መያዝ የማያስፈልጋቸው ሳይቀሩ ፓስፖርት ማውጣትን ልምዳቸው ያደረጉ ስላሉ፣ ትክክለኛ ደንበኞች የሚገባቸውን አገልግሎት በቀላሉ ማግኘት እንዳይችሉ እንቅፋት መሆናቸውን አቶ መንግሥቱ ገልጸዋል፡፡በየዓመቱ መንግሥት የሚወጣውን ገንዘብ ለማስቀረት በአገር ውስጥ ፓስፖርት የማምረት ሐሳብ የተነሳ ቢሆንም፣ አዋጭ ሆኖ አለመገኘቱ ተገልጿል፡፡ ፓስፖርት ለማምረት የሚወጣው ወጪ ከፍተኛ ሲሆን፣ ሌሎች አገሮች ፓስፖርት እያተሙ አትራፊ የሚሆኑት የተለያዩ አገሮችን በማዘጋጀት ከብዛት ስለሚያተርፉ ነው ተብሏል፡፡ ኢትዮጵያም የጎረቤት አገሮችን ፓስፖርት ተቀብላ ማተም ካልቻለች የአገር ውስጡን ፍላጎት ብቻ ተማምና ወደ ምርት መግባት እንደማያዋጣት፣ ከዚህ ባሻገር ግን የባንክ ኖቶችን፣ የመኖሪያ ፈቃድ መታወቂያዎችን ጨምሮ ፓስፖርት ማምረት የሚቻልበት ሁኔታ ቢፈጠር፣ ያለውን የወጪ አለመመጣጠን መቀነስ እንደሚቻል፣ መሰል ኅትመቶች በአገር ውስጥ መከናወንም ከደኅንነት አንፃር የሚኖረው ፋይዳ የጎላ እንደሚሆን አቶ መንግሥቱ አስረድተዋል፡፡ ፓስፖርት የማግኘት መብት ሕገ መንግሥታዊ መሠረት ያለው የመንቀሳቀስ መብት ነው፡፡ የዕድሜ ገደብ ሳይኖረው ሰዎች ከተወለዱበት ቀን ጀምሮ ሊኖራቸው የሚችል ሕጋዊ ሰነድ ነው፡፡ አንዳንድ አገሮች በቤተሰባቸው ፓስፖርት ላይ የሕፃናትንም የሚመቱ ሲሆን፣ በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት ግን ለሕፃን ለብቻው ራሱን የቻለ ፓስፖርት ነው የሚሰጠው፡፡ አንድ ፓስፖርት ለማምረት በትንሹ አራት ወራት ቢያስፈልግም፣ በአሁኑ ወቅት ስድስት ሚሊዮን የሚሆኑ ኢትዮጵያውያን ፓስፖርት እንዳላቸው ታውቋል፡፡ በአሁኑ ወቅት አንድ ፓስፖርት ለማውጣት 600 ብር ይከፈላል፡፡ 