በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት ተራዝሞ የነበረውን ሀገራዊ ምርጫ አሁን ላይ ቅድመ ሁኔታዎችን አሟልቶ ማካሄድ እንደሚቻል የጤና ሚኒስቴር ምከረ ሐሳብ አቀረበ፡፡
ባሕር ዳር፡ መስከረም 08/2013ዓ.ም (አብመድ) በኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት ተራዝሞ የነበረውን ሀገራዊ ምርጫ አሁን ላይ ቅድመ ሁኔታዎችን አሟልቶ ማካሄድ እንደሚቻል የጤና ሚኒስቴር ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ምክረ ሐሳብ አቀረበ።የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ 5ኛው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 5ኛ ዓመት የሥራ ዘመን 3ኛ አስቸኳይ ስብሰባውን እያካሄደ ይገኛል።የጤና ሚኒስትር ሊያ ታደሰ (ዶክተር) የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን ምላሽና ቀጣይ እርምጃዎች በሚመለከት ለምክር ቤቱ ሪፖርት እና ምክረ ሐሳብ ለምክር ቤቱ አቅርበዋል።በቀረበው ሪፖርት እና ምክረ ሐሳብ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ስርጭት እየቀነሰ ባይሆንም የቅድመ መከላከል እና ስርጭቱን በመግታት ሂደት ውስጥ በሁሉም ደረጃ አቅም ማሳደግ መቻሉን ገልፀዋል።በኢትዮጵያ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ በሁሉም ክልሎች የተሰራጨ ሲሆን፥ በሀገር አቀፍ ደረጃ የኮሮናቫይረስ ከገተኘባቸው ውስጥ 95 በመቶ የታወቀ የጉዞ ታሪክ የሌላቸው መሆኑ ተረጋግጧል ብለዋል።እስከ መስከረም 6/2013 ዓ.ም ድረስ 1 ሚሊዮን 165 ሺህ 647 የላብራቶሪ ምርመራ ተደርጎ 66 ሺህ 224 ሰዎች ላይ ቫይረሱ መገኘቱን እና 1 ሺህ 45 ሰዎች በቫይረሱ ምክንያት ሕይወታቸው ማለፉንም አስታውቀዋል።አሁን ላይ የመመርመርም ሆነ ክትትል የማድረጉ አቅም በማደጉ በነሐሴ ብቻ ከፍተኛ የሚባል ቁጥር ያላቸውን ሰዎች ቤት ለቤት መጎብኘት መቻሉን እና ለበሽታው ተጋላጭ የሆኑ ሰዎችን መለየት እንዲሁም ግንዛቤ የመፍጠር ሥራ ማከናወን መቻሉንም በሪፖርቱ ላይ አብራርተዋል።የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ስርጭትን በተሻለ ከማወቅ በተጨማሪ የመከላከል እና የመቆጣጠር አቅምን በከፍተኛ ደረጃ መፍጠር መቻሉንም ገልፀዋል።
ከእነዚህ ውስጥ አመራሩ ትኩረት አንዲሰጥ ማድረግ መቻሉ፣ በሚዲያ የግንዛቤ ማስጨበጥ ሥራ መከናወኑ፣ የቅኝት ሥራ ላይ የሚያስፈልጉ አደረጃጀቶችን ማስፋት መቻሉ እንዲሁም ከ10 ሺህ 500 በላይ የድንገተኛ ምላሽና የበሽታ ቅኝት የሚያከናውኑ ቡድኖችን ማደራጀት መቻሉንም አስታውቅዋል።የላቦራቶሪ ናሙና መሰብሰቢያ ቦታዎችን በየወረዳው መስፋት መቻሉንም ዶክተር ሊያ በሪፖርታቸው አንስተዋል።የምርመራ አቅምን በከፍተኛ ደረጃ ማሳደግ ተችሏል ያሉት ዶክተር ሊያ የጤና ተቋማትና የአልጋ ቁጥር ማሳደግና የቤት ውስጥ ሕክምና አገለግሎት ማስጀመር መቻሉንም አብራርተዋል።የመመርመሪያ ኪቶች ማምረቻም ማቋቋም እንደተቻለ በሪፖርታቸው ላይ አቅርበዋል።በዚሁ መሠረት የቀጣይ ወራት ትንብያ በበሽታው የሚያዙ ሰዎች ቁጥር፣ የሞት ቁጥር እና ወረርሽኙ ከፍተኛውን ጣሪያ የሚደርስበት ጊዜ በዋናነት የሚወሰነው በአካላዊ መራራቅ እንዲሁም የአፍና አፍንጫ መሸፈኛ ጭምበል በሚተገበርበት ደረጃ ነው ብለዋል። ለአብነትም አካላዊ ርቀት 5 በመቶ እና የአፍና አፍንጫ መሸፈኛ 50 በመቶ የኅብረተሰብ ክፍል ውስጥ መተግበር ከተቻለ ምንም ዓይነት እርምጃ ባይወሰድ ሊደርስ ከሚችለው የበሽታ ስርጭት እና ሞት አንጻር በ92 በመቶ መቀነስ እንደሚቻል ተመላክቷል።እነዚህና ሌሎችም ነጥቦችን ታሳቢ ያደረጉ በርካታ እርምጃዎች ሲወሰዱ የቆዩ ሲሆን በቀጣይም በተሻለ ደረጃ ማስቀጠል ይገባል ብለዋል።በዚሁ መሠረት ሀገራዊ ምርጫን የማካሄድ ሂደት ውስጥ በርካታ ዓለም አቀፍ ተሞክሮዎች ምልከታ የተደረገባቸው ሲሆን በአንዳንዶቹ በወረርሽኝ ወቅት ምርጫ ተካሂዷል፤ በአብዛኞቹ ደግሞ እንዲተላለፍ ተደርጓል።በኢትዮጵያም በሽታውን የመከላከልም ሆነ የመቆጣጠር ዝግጁነቱ ዝቅተኛ በነበረበት ወቅት ምርጫን ማከናወን ስጋቱ የበለጠ የሚያሳድገው በመሆኑ በተላለፈው ውሳኔ እንዲራዘም መደረጉ ይታወሳል።ወረርሽኙ አሁንም የጤና ስጋት ቢሆንም ቀደም ሲል ከነበሩት ልምዶች እንፃር ከፍተኛ አለመሆኑ፣ የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝ ረዘም ላለ ጊዜ አብሮን ሊቆይ ሰለሚችልና አንፃራዊ በሆነ ሰዓት ምርጫው ሲራዘም ከነበርንበት ሁኔታ ለስርጭቱ የተሻለ መረጃ ያለን በመሆኑ ቀደም ሲል ከነበረበት በተሻለ የመከላከል ሁኔታዎች በመኖራቸው፣ የኅብረተሰቡ ግንዛቤ መሻሻል በማሳየቱ፣ የማስክና የሳኒታይዘር ምርት በሀገር ውስጥ በስፋት በመኖሩ፣ የጤና ተቋማት ዝግጁነት እና ግብዓት አቅርቦት መሻሻሉ፣ የምርመራ ኪት ማምረትን ጨምሮ የላቦራቶሪ አቅም ማደግና የዘርፈ ብዙ ምላሽ በተሻለ ሁኔታ የሚገኝ መሆኑ እንዲሁም የሀራት የምርጫ ተሞክሮን በማየት የሚከተሉትን ቅድመ ሁኔታዎቸን አማልቶ ሀገራዊ ምርጫን ማካሄድ ይቻላል።