ከርከሮዎች በኢትዮጵያ አየር መንገድ አውሮፕላን ላይ ጉዳት አደረሱ
ንብረትነቱ የኢትዮጵያ አየር መንገድ የሆነ ቦምባርዲየር ኪው 400 አውሮፕላን የበረራ ቁጥር ET-212 ሰኞ ጥቅምት 14 ቀን 2009 ዓ.ም. ከምሽቱ 12 ሰዓት ከ45 ደቂቃ፣ ከድሬዳዋ ወደ አዲስ አበባ ለመብረር በማኮብኮብ ላይ እንዳለ የመንደርደሪያ ሜዳውን ለማቋረጥ ላይ የነበሩ ከርከሮዎች ጉዳት አደረሱበት፡፡ከርከሮዎቹ በቁጥር ቢያንስ አምስት እንደሚሆኑ ሦስቱ በአውሮፕላኑ ተገጭተው መሞታቸውን፤ የተቀሩት ሁለቱ ከአደጋው ተርፈው ማምለጣቸው ታውቋል፡፡ ከርከሮዎቹ በኤርፖርቱ አካባቢ የሚኖሩ ሳይሆን ራቅ ካለ ሥፍራ ተሰደው የመጡ እንደሆነ ለማወቅ ተችሏል፡፡ከርከሮዎቹ ሮጠው መንደርደሪያ ሜዳው ውስጥ የገቡት አውሮፕላኑ ለመነሳት በፍጥነት በመንደርደር ላይ ሳለ በመሆኑ አስቸጋሪ ሁኔታ ተፈጥሮ የነበረ ቢሆንም፣ አብራሪዎቹ የከፋ ሁኔታ ሳይፈጠር አውሮፕላኑን ለመቆጣጠር መቻላቸውን ባለሙያዎች ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡የኢትዮጵያ አየር መንገድ ለሪፖርተር በላከው መግለጫ በአውሮፕላኑ ውስጥ የነበሩ 74 መንገደኞችና ስድስት የአውሮፕላኑ ሠራተኞች በሰላም መውረዳቸውን ገልጿል፡፡ ‹‹በዚህ አጋጣሚ ለክቡራን መንገዶኞቻችን ለደረሰባቸው መጉላላት የኢትዮጵያ አየር መንገድ ልባዊ ይቅርታ ይጠይቃል፡፡ እንዲሁም የአውሮፕላኑ ሠራተኞች ላሳዩት የሙያ ብቃት ምሥጋናውንና አድናቆቱን ይገልጻል፤›› ብሏል አየር መንገዱ፡፡የተከሰተውን የአደጋ አጋጣሚ የሚመረምር ቡድን ማክሰኞ ጥቅምት 15 ቀን 2009 ዓ.ም. ማለዳ ወደ ድሬደዋ አቅንቷል፡፡ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር ኮሎኔል ወሰንየለህ ሁነኛው ለሪፖርተር እንደገለጹት ከባለሥልጣኑ የተለያዩ ክፍሎች፣ ከአውሮፕላን አደጋ ምርመራና መከላከል ቢሮ፣ ከኢትዮጵያ አየር መንገድና ከኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት የተውጣጡ ከፍተኛ ባለሙያዎች የሚገኙበት ቡድን ወደ ድሬዳዋ ተጉዞ መረጃ የመሰብሰብና የምርመራ ሥራ ጀምሯል፡፡ አደጋው እንዴት ሊከሰት እንደቻለና የደረሰው የጉዳት መጠን የሚታወቀው ቡድኑ ምርመራውን አጠናቆ ሪፖርቱን ሲያቀርብ እንደሆነ ኮሎኔል ወሰንየለህ ተናግረዋል፡፡የአውሮፕላኑ የፊት እግር (Nose Landing Gear) እንደተጎዳ ለማወቅ ተችሏል፡፡ ድሬዳዋ ኤርፖርት ውስጥ በተደጋጋሚ አውሮፕላን ላይ አደጋ የሚያደርሱበት ጅቦች ሲሆኑ በመቀለ ኤርፖርትም በተመሳሳይ ጅቦች በመንደርደሪያው ላይ ይከሰታሉ፡፡ ከጥቂት ዓመታት በፊት በድሬዳዋ ኤርፖርት በመንደርደር ላይ የነበረ የኢትዮጵያ አየር ኃይል የጦር አውሮፕላን አቋርጠው የገቡ ጅቦች በአውሮፕላኑ ላይ ከፍተኛ ጉዳት አድርሰዋል፡፡በአቪዬሽን ኢንዱስትሪ ውስጥ የዱር እንስሳትና አዕዋፋት የሚፈጥሩት አደጋና የአደጋ ሥጋት የተለመደ እንደሆነ የገለጹት ኮሎኔል ወሰንየለህ፣ በኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ሥጋቱን ለመቀነስ የሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣንና የኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት በጋራ በመሥራት ላይ መሆናቸውን አስረድተዋል፡፡‹‹ትልቁ ነገር የኤርፖርቶችን አጥር ማጠናከር፣ አራዊትን የሚስቡ ነገሮች ኤርፖርቶች አካባቢ እንዳይኖሩ ማድረግ ነው፡፡ አራዊትና አሞራ የሚሰበሰቡት የሚበላ ነገር ፍለጋ ነው፡፡ ስለዚህ ለምግብነት የሚጠቅሙ ነገሮች ማስወገድ፣ ተገቢ ያልሆኑ ዕርዶች ማስወገድ፣ ምግብ ተገቢ ባልሆነ ቦታ ከመጣል መቆጠብ እንደሚያስፈልግ የገለጹት ኮሎኔል ወሰንየለህ ለኅብረተሰቡና ጉዳዩ ለሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት ትምህርትና ሥልጠና መስጠት እንደሚያስፈልግ ጠቁመዋል፡፡የድሬዳዋ ኤርፖርት የሚገኝበት አካባቢ ብዙም ነዋሪዎች የሌሉበት በመሆኑ፣ የዱር አራዊቶች በተለይ ጅቦች በብዛት እንደሚገኙበት፣ የኤርፖርቱን አጥር ማጠናከር እንደሚያስፈልግም ባለሙያዎች ተናግረዋል፡፡የኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት የኮሙዩኒኬሽን ጉዳዮች ጽሕፈት ቤት ኃላፊ አቶ ወንድም ተክሉ ‹‹ET-212›› ላይ የተከሰተውን አደጋ አስመልክተው ለሪፖርተር በሰጡት መግለጫ፣ በዕለቱ ከርከሮዎቹ ራቅ ካለ ሥፍራ ተሰደው የመጡ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ የኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት አዕዋፋትና የዱር እንስሳትን የሚያባርሩ ሠራተኞችን በአውሮፕላን ማኮብኮቢያ ሜዳ ላይ እንደሚያሰማራ የገለጹት አቶ ወንድም፣ አውሮፕላን ከመንደርደሩ በፊት እነዚህ ሠራተኞች አእዋፋት እንደሚያባርሩ፣ ቃኝ ሠራተኞችም አውሮፕላኑ ከመንደርደሩ በፊት መንደርደሪያው ከአራዊትና ከአዕዋፋት ነፃ መሆኑን እንደሚያረጋግጥ ገልጸው በዕለቱም ይህ መደረጉን አስረድተዋል፡፡ ይሁን እንጂ ባልተጠበቀ ሁኔታ ከርከሮዎቹ በድንገትና በከፍተኛ ፍጥነት መንደርደሪያ ውስጥ ሊገቡ እንደቻሉ አስረድተዋል፡፡የኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት የድሬዳዋና የሌሎችንም ኤርፖርቶች አጥር የማጠናከር ሥራ በማከናወን ላይ መሆኑን አቶ ወንድም ገልጸዋል፡፡ በድሬዳዋና በመቀለ ኤርፖርቶች ጅቦች በብዛት ይገኛሉ ለተባለው በሰጡት ምላሽ፣ የድሬዳዋና የመቀለ ኤርፖርቶች የምሽት በረራ በብዛት ስለሚያስተናግዱ እንጂ በሁለቱ ኤርፖርቶች ጅቦች የሚታዩት፣ በመላ ኢትዮጵያ ጅብ እንደሚገኝ ተናግረዋል፡፡በዱር አራዊቶች የሚፈጠሩ አደጋዎችን ለመከላከል የኤርፖርቶችን አጥር ለማጠናከር ሰፊ ሥራ እየተሠራ እንደሆነ የገለጹት አቶ ወንድም፣ የምሽት በረራ ለሚያስተናግዱ ኤርፖርቶች ቅድሚያ እንደተሰጠ ተናግረዋል፡፡ የአዲስ አበባ ቦሌ ዓለም አቀፍ ኤርፖርት አጥር በግንብ መገንባቱን፣ በቀጣይ የድሬዳዋ፣ የመቀለና የባህር ዳር ኤርፖርቶች በግንብ የማጠሩ ሥራ እንደሚከናወን ጠቁመዋል፡፡የኢትዮጵያ ኤርፖርቶች ድርጅት በበረራ ደኅንነት ላይ የሚሠራ ክፍል በቅርቡ አቋቁሟል፡፡ አቶ ወንድም ለሪፖርተር እንደገለጹት ይህ የሥራ ክፍል በዱር እንስሳትና በአዕዋፋት የሚደርሱ አደጋዎችን አስቀድሞ መከላከል በሚቻልበት ሁኔታ ላይ ከኢትዮጵያ ዱር እንስሳት ልማትና ጥበቃ ባለሥልጣን፣ ኤርፖርቶቹ ከሚገኙባቸው ባህር ዳርና አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲዎች ጋር በመተባበር ጥናት በመካሄድ ላይ ይገኛል፡፡ ‹‹የዱር እንስሳቱና አዕዋፋት ባህሪያት ምን ይመስላል? ወደ ኤርፖርቶች አካባቢ የሚስቧቸው ነገሮች ምንድናቸው? አኗኗራቸው፣ ባህሪያቸው፣ ስለስደታቸው (Migration) እና እንዴት መከላከል ይቻላል? በሚለው ላይ ከዩኒቨርሲቲዎቹና ከዱር እንስሳት ባለሥልጣን ጋር በመተባበር በአጠቃላይ ጥናት ተደርጎ በመከላከል ላይ ያተኮረ ስትራቴጂ እያዘጋጀን ነው፤›› ብለዋል፡፡አዲስ የተቋቋመው የበረራ ደኅንነት ክፍል በዱር እንስሳት ላይ ብቻ ሳይሆን፣ በሌሎችም የበረራ ደኅንነት ሥጋት በሚፈጥሩ ጉዳዮች ላይ አተኩሮ ከባለድርሻ አካላት ጋር በመተባበር የሚሠራ እንደሆነ ተገልጿል፡፡ በአዲስ አበባ ኤርፖርት የዱር እንስሳትን የማስወገድ ሥራ ቀደም ሲል መከናወኑን የገለጹት ኃላፊው፣ የዱር እንስሳትንና አዕዋፋትን ሊስቡ የሚችሉ ነገሮችን ከማስወገድ አንፃር አስቀድሞ የመከላከል ሥራ ጥናቱን መሠረት አድርጎ ከባለድርሻ አካላት ጋር በመካሄድ ላይ መሆኑን አስታውቀዋል፡፡‹‹ዘለቄታዊ መፍትሔ የሚያመጡ ሥራዎች እየሠራን ነው፡፡ በዓለም ላይ ያሉ የመከላከያ ቴክኖሎጂዎች ምንድናቸው የሚለውንም እያየን ነው፡፡ የእንስሳት ዕርድን በተመለከተ ከየከተማው መስተዳድሮች ጋር እየተነጋገርን ነው፡፡ የኤርፖርት ማኅበረሰቡም የሚጠቀሟቸውን የምግብ ትራፊዎች አልባሌ ቦታዎች እንዳይጥሉ የማንቃት ሥራ እየሠራን ነው፤››  ብለዋል፡፡በተያያዘም ባላፈው ሳምንት በደብረዘይት አየር ኃይል አንድ የመለማመጃ ዳይመንድ አውሮፕላን በአሞራ ተመቶ አደጋ ገጥሞታል፡፡ በሌላ በኩል ባለፈው ሳምንት ደቡብ ኦሞ ውስጥ በቻርተር በረራ አገልግሎት ላይ የተሰማራ የአንድ የግል አየር መንገድ አነስተኛ አውሮፕላን የእሳት አደጋ እንደገጠመው ለማወቅ ተችሏል፡፡ አውሮፕላኑ ከደቡብ አፍሪካ በረዥም ጊዜ የኪራይ ውል የመጣ ኤሮኮማንደር የተሰኘ አውሮፕላን ነው፡፡ በደረሱት አደጋዎች የሰው ሕይወት እንዳልጠፋና የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን ባለሙያዎች የምርመራ ሥራ እያከናወኑ መሆኑን፣ የምርመራ ሥራውን የሚመራው የአውሮፕላን አደጋ መከላከልና ምርመራ ቢሮ እንደሆነ ለመረዳት ተችሏል፡፡ 