የፖለቲካ አለመረጋጋትና የዋጋ ንረት ተዛምዶ
ባለፉት 15 ዓመታት የዋጋ ንረቱ 15 በመቶ እያሻቀበ መምጣቱን መንግሥት አስታውቋል። ባለፈው ዓመት በተሰራው ሥራ ለመቀነስ የተቻለ ቢሆንም ከሶስት ወራት ወዲህ ግን እያሻቀበ ነው ሲል መንግሥት አስታውቋል። በተያዘው በጀት ዓመት የዋጋ ንረቱን ለመቆጣጠር በፍላጎትና በአቅርቦት ላይ እንደሚሰራ ቢገልፁም የሠላም እጦትና አለመረጋጋት ተደማሪ የዋጋ ንረቱ መንስኤዎች ናቸው ሲሉ የዘርፉ ምሁራን ይናገራሉ።በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የኢኮኖሚክስ ትምህርት ክፍል ረዳት ፕሮፌሰር አጥላው ዓለሙ እንደተናገሩት፤ በርካታ መጠን ያለው ገንዘብ ወደ ኢኮኖሚው እንዲገባ መደረጉ ለዋጋ ንረቱ ዋነኛው መንስኤ ቢሆንም፤ በሀገሪቱ አንዳንድ አካባቢዎች የሚስተዋለው የአለመረጋጋት ሁኔታ ደግሞ የዋጋ ንረቱ እንዲባባስ አድርጓል ይላሉ። በአንዳንድ አካባቢዎች የሚስተዋለው አለመረጋጋት የተመረቱ ምርቶች ወደ ሸማቾች እንዳይቀርቡ ማድረጉ፤ ኢንቨስተሮች መዋዕለ ንዋያቸውን አፍሰው ለማምረት የማይደፍሩበት ሁኔታ በመፈጠሩ ሥራ እንዳይሰራ አድርጓል፤ በአጠቃላይ ዜጎች በአግባቡ የማይሰሩበት ሁኔታ መፈጠሩን የሚያነሱት ረዳት ፕሮፌሰር አጥላው፤ ይህም የአቅርቦት እጥረት እንዲከሰት ማድረጉን ይናገራሉ።እንደ ረዳት ፕሮፌሰር አጥላው ማብራሪያ፤ የአቅርቦት እጥረት በመከሰቱ የዕቃዎች ዋጋ ከፍ ብሏል። ከፍ ያለውን ዋጋ ለመቋቋም ደግሞ ገንዘብ በብዛት ወደ ገበያ እንዲገባ ሲደረግ የዋጋ ጭማሪ ወይም የዋጋ ንረት ይከሰታል።በዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ ኢኮኖሚክስ ትምህርት ክፍል ረዳት ፕሮፌሰር ደመላሽ ሃብቴ፤ በግጭቶች ምክንያት ዜጎች በመፈናቀላቸው አምራች የነበረው ዜጋ ከሥራው ተፈናቅሎ በመጠለያዎች የመንግሥት እርዳታ ጠባቂ የሚሆኑበት ሁኔታ መፈጠሩ ፍላጎትና አቅርቦት ለማጣጣም የተደረገው ጥረት የሚፈለገውን ውጤት ለማምጣት አዳጋች አድርጎታል ሲሉ ጠቁመዋል።“ሰው ካልሰራ በገበያ ውስጥ ያለው ዕቃ እየቀነሰ ይሄዳል፤ በሰው እጁ ላይ ያለው ገንዘብ እየጨመረ ይሄዳል” የሚሉት ረዳት ፕሮፌሰር ደመላሽ፤ ዕቃ እየቀነሰ፤ ገንዘብ እየጨመረ ሲሄድ ሰዎች እጃቸው ላይ ያለውን ትርፍ ገንዘብ ዕቃ ለመግዛት ስለሚያወጡ በአቅርቦትና ፍላጎት መካከል አለመጣጣም እንደሚፈጠር፣ ብዙ ገንዘብና ትንሽ ዕቃ ይሆንና የዋጋ ግሽበት ይፈጠራል ብለዋል።እንደ ረዳት ፕሮፌሰር ደመላሽ ማብራሪያ፤ አለመረጋጋት የውጭ ቀጥተኛና ቀጥተኛ ያልሆነ ኢንቨስትመንት ኢትዮጵያ ውስጥ ተሳትፏቸው እንዲቀንስ ያደርጋል። በኢንቨስትመንቶች ላይ ጥቃት መድረሱ በምርት ላይ ተፅዕኖ አሳድሯል። ጥቃት የደረሰባቸው ኢንቨስትመንቶችን መልሶ ለማቋቋም መንግሥት ጥረት እያደረገ ቢሆንም ኢንቨስትመንቶች ወደ ሥራቸው እስኪገቡ ድረስ በሚፈጠረው የምርት አቅርቦት እጥረት ለዋጋ ግሽበቱ የራሱ የሆነ አስተዋጽኦ ያበረክታል።በደብረ ብርሃን ዩኒቨርሲቲ የኢኮኖሚክስ ትምህርት ክፍል መምህሩ አቶ ኑረዲን በበኩላቸው፤ አለመረጋጋት ለዋጋ ንረት፤ ዋጋ ንረትም ለአለመረጋጋት ምክንያት ይሆናሉ በማለት የሁለቱ ግንኙነት እጅግ የተቆራኘ ነው። በተለይም ፖለቲካው ሳይረጋጋ ሲቀር፤ የተቋማትአመራሮች በየጊዜው ስለሚቀያየሩ ተቋማት ደካማ ይሆናሉ፡፡ በመሆኑም ዋጋ ግሽበቱን ለመቆጣጠር የሚያስችል አቅም ስለሚያጡ ችግሩ እየተባባሰ ነው፡፡ በንድፈ ሃሳብ ደረጃ የዋጋ ግሽበትና ሥራ አጥነት ተቃራኒ ግንኙነት እንዳላቸው የሚያብራሩት አቶ ኑረዲን፤ በኢትዮጵያ ውስጥ ግን ሁለቱም ሥራ አጥነት ሲጨምር ዋጋ ንረት ሲቀንስ አይታይም፡፡ ይህም በኢትዮጵያ ውስጥ ለዋጋ ግሽበት መንስኤው የአቅርቦትና ፍላጎት አለመጣጣም ብቻ አለመሆኑን አመላካች ነው። የሰላም እጦቱን አለመረጋጋቱ ለዋጋ ግሽበቱ መንስኤ መሆኑን በግልፅ ይታያል ብለዋል፡፡ ረዳት ፕሮፌሰር አጥላው ዓለሙ እንደሚሉት፤ የዋጋ ንረትን ለመቆጣጠር የገንዘብ ፍሰትን ከመቆጣጠር ጎን ለጎን አለመረጋጋቶችን ለመፍታትና በሀገሪቱ ሰላምና መረጋጋት እንዲሰፍን በማድረግ ዜጎች ያለምንም ችግር ተረጋግተው የሚሰሩበት ሁኔታ ሊፈጠር ይገባል፡፡ ሰላምና መረጋጋት እንዲፈጠር ማድረግ ከ18ኛው ክፍለ ዘመን ወዲህ ለመንግሥት የተተወ ዋነኛው ተግባር ነው፡፡ ሰላም ከተፈጠረ ሰዎች በብዛት ማምረት ይችላሉ፡፡ በብዛት ማምረት ከተቻለ የሀገር ውስጥም ሆነ የውጭ ንግድ ጤናማ ይሆናል፡፡ የአቅርቦት እጥረትም ይቀረፋል፡፡ ሰላምና መረጋጋት የማስፈን ጉዳይ ከየትኛውም ጉዳይ ቅድሚያ ሊሰጣው ይገባል በማለት የረዳት ፕሮፌሰር አጥላውን ሃሳብ የሚያጠናክሩት የዩኒቲ ዩኒቨርሲቲው ረዳት ፕሮፌሰር ደመላሽ በበኩላቸው መንግሥት የፀጥታ ችግሮችን ሊመክት የሚችል የፀጥታ መዋቅር መገንባት አለበት ይላሉ፡፡ ከህግና ስርዓት ውጪ የሚንቀሳቀሱና ለሰላም እጦት ምክንያት የሚሆኑ አካላትን መስመር እያስያዘ መሄድ አለበት ብለዋል፡፡ “ሀገርና ኢኮኖሚ ግንባታ የሚመሰረተው ሰላም ላይ ነው” የሚሉት ረዳት ፕሮፌሰር ደመላሽ፤ ግንባታና ኢኮኖሚ የሚመሰረተው ከሰላም ጋር ነው፡፡ መንግሥት በቅርቡ የጀመራቸውን የህግ የበላይነትን የማስከበር ጅምር ተግባራት በማጠናከር ሰላምን ለመመለስ በትኩረት ሊሰራ ይገባል፡፡ የሰላም ግንባታ ጉዳይ የአንድ ሰሞን ሳይሆን የዕለት ተዕለት ተግባር መሆን እንዳለበት ይናገራሉ፡፡ ሰላምና መረጋጋትን ማረጋገጥ በተለይም የዋጋ ንረትን ለመቆጣጠር ከፍተኛ አስተዋጽኦ አለው የሚሉት አቶ ኑረዲን፤ ሰላምና መረጋጋት ካለ ጠንካራ መንግሥት ተቋማት መፍጠር፤ ብልሹ አሰራሮችን ማስወገድ ቀላል እንደሚሆን ያብራራሉ፡፡ በመሆኑም ፖለቲካዊ መፍትሄ የሚፈልጉ ነገሮች ፖለቲካዊ መፍትሄ ሌሎች መፍትሄዎችን ለሚፈልጉ ነገሮች መፍትሄዎችን እያበጁ ሀገሪቷን ወደ ሰላም የሚወስዳት የትኛውንም እርምጃ በመውሰድ ሀገር እንዲረጋጋ ማድረግ ያስፈልጋል ይላሉ፡፡ እንደ ምሁራኑ አስተያየት፤ ሰላም በማስከበር ረገድ መከናወን ያለባቸው ተግባራት የማይከናወኑ ከሆነ የሀገር ውስጥ ምርት ማሳደግ አይቻልም። ቀጥተኛና ቀጥተኛ ያልሆነ ኢንቨስትመንት አያድግም፤ ይህም በአቅርቦትና ፍላጎት መካከል ያለው ልዩነት እየሰፋ እንዲሄድ ያደርጋል፡፡ በዚህ ላይ ሰላም እና መረጋጋቱ በዘላቂነት ካልተረጋገጠ የዋጋ ንረቱ ወደ ከፋ ደረጃ ሊሸጋገር ይችላል፡፡ አዲስ ዘመን ነሃሴ 2/2011