በቆሎ ወደ ውጭ ኤክስፖርት እንዲደረግ የመንግሥት ውሳኔ እየተጠበቀ ነው
በተያዘው የ2009/2010 ምርት ዘመን ትርፍ በቆሎ በመመረቱ፣ ወደ ውጭ ኤክስፖርት ለማድረግ የመንግሥት ፈቃድ እየተጠበቀ መሆኑን መረጃዎች አመለከቱ፡፡ በ2008/2009 ዓ.ም. በተወሰነ ደረጃ ትርፍ በቆሎ ተገኝቶ ስለነበር 620 ሺሕ ሜትሪክ ቶን ወደ ጎረቤት ኬንያ መላኩ ይታወቃል፡፡ የእርሻና ተፈጥሮ ሀብት ሚኒስትሩ ኢያሱ አብርሃ (ዶ/ር) ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ በተያዘው ምርት ዘመን በርካታ በቆሎ በመመረቱ ለመንግሥት ውሳኔ አቅርበዋል፡፡ ነገር ግን የግብርና ምርት ወደ ውጭ እንዲላክ የመፍቀድ ጉዳይ የንግድ ሚኒስቴር ነው ብለዋል፡፡ ሚኒስትሩ እንዳሉት በዚህ ዓመት ከአምናው የተሻለ ምርት ተገኝቷል፡፡ ባለፈው ምርት ዘመን በአንድ ሔክታር አርባ ኩንታል በቆሎ፣ በአጠቃላይ በአገር ደረጃ 78 ሚሊዮን ኩንታል በቆሎ መገኘቱን ጠቁመዋል፡፡ሚኒስትሩ ጨምረው እንደገለጹት፣ አምና ከተመረተው በቆሎ አሥር በመቶ የሚሆነው ወደ ውጭ በመላኩ አርሶ አደሩ ዘንድሮ የተሻለ ምርት እንዲያመርት አበረታቷል፡፡ በዚህ መሠረት በተያዘው ምርት ዘመን 2.3 ሚሊዮን ሔክታር መሬት በበቆሎ የተሸፈነና ማሳውም በጥሩ ሁኔታ እየተሰበሰበ በመሆኑ፣ 90 ሚሊዮን ኩንታል እንደሚገኝ ተናግረዋል፡፡ በተያዘው ምርት ዘመን ትርፍ በቆሎ መመረቱን ለመንግሥት ማሳወቃቸውን፣ ነገር ግን ኤክስፖርት ይደረግ ወይስ አይደረግ የሚለውን ጉዳይ የሚወስነው ንግድ ሚኒስቴር ነው ብለዋል፡፡ በ2008 ዓ.ም. በአገሪቱ ሰፊ ቦታ የሸፈነ ድርቅ መከሰቱ ይታወሳል፡፡ በዚህም ሳቢያ ከስምንት ሚሊዮን ሕዝብ በላይ ለምግብ ዋስትና ችግር ተዳርጎ ነበር፡፡ በዚህ ወቅት መንግሥት በቆሎ ለኤክስፖርት እንዲቀርብ መወሰኑን የተቃወሙ ነበሩ፡፡ ነገር ግን በወቅቱ እንደተብራራው ድርቅ ያጠቃው አካባቢ ሕዝብ በቆሎ ተመጋቢ ባለመሆኑ፣ በቆሎ ኤክስፖርት ማድረግ ተገቢ ነው፡፡ ከዚህ በተጨማሪ አርሶ አደሩ ያመረተው በቆሎ በኩንታል ከ400 ብር በታች በሆነ ርካሽ ዋጋ ይሸጥ ስለነበረ፣ ለቀጣዩ ምርት ዘመን በቆሎ ለማምረት ላይበረታታ ይችላል ከሚል እሳቤ እንደሆነ ተገልጿል፡፡ በተለይ ኬንያን ጨምሮ ጎረቤት አገሮች በቆሎ በቋሚነት የሚመገቡ ቢሆንም፣ በድርቁ ምክንያት እጥረት ስለገጠማቸው ገበያውን መጠቀም ያስፈልጋል በማለት መንግሥት ትርፍ የተመረተ በቆሎ ኤክስፖርት እንዲደረግ ወስኗል፡፡ በዚህ መሠረት መንግሥት አንድ ቶን ስንዴ 240 ዶላር ሲገዛ አንድ ቶን በቆሎ በ370 ዶላር ኤክስፖርት ማድረጉ ተጠቁሟል፡፡ ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸው የግብርና ኢኮኖሚስቶች ይህንን ሲያስረዱ፣ ሦስት ኩንታል በቆሎ በመሸጥ አምስት ኩንታል ስንዴ ተገዝቷል ማለት ነው ይላሉ፡፡ ኬንያ ከስምንት ሚሊዮን እስከ አሥር ሚሊዮን ኩንታል በቆሎ በዓመት ትፈልጋለች፡፡ ኢትዮጵያ ለኬንያ አሥር ሚሊዮን ኩንታል በቆሎ ብታቀርብ እስከ 350 ሚሊዮን ዶላር ማግኘት ትችላለች፡፡ ይህም ከሰሊጥ ከሚገኘው ግማሽ ያህል በመሆኑ መንግሥት ሊያስብበት ይገባል ሲሉ አግሮ ኢኮኖሚስቶቹ ያስረዳሉ፡፡ነገር ግን አግሮ ኢኮኖሚስቶች እንደሚሉት መንግሥት በቆሎ ወደ ውጭ እንዲላክ ከወሰነ፣ ከገበያው የተሻለ ማግኘት የሚያስችል ስትራቴጂ ሊቀርፅ ይገባል፡፡ ገበያው በትክክል ካልተመራና ከኬንያ ጋር መሠረታዊ በሆኑ ጉዳዮች ድርድር ካልተደረገ፣ መገኘት ያለበት የውጭ ምንዛሪ እንዳይገኝ ሊያደርግ ይችላል ሲሉ አግሮ ኢኮኖሚስቶቹ ያሳስባሉ፡፡ 