መንግሥት የግል ዘርፉን ሞተር ያለበትን ‹‹አገር በቀል የኢኮኖሚ ማሻሻያ›› ይፋ አደረገ
የውጭ ምንዛሪ እጥረት የኢኮኖሚው መገለጫ አይሆንም ተብሏልበጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት በተዋቀረ ቡድን ቀርፆ በኢኮኖሚ ሪፎርም ሴክሬታሪያት የሚመራውና የግሉን ዘርፍ በዋናነት በኢኮኖሚ ውስጥ የማሳተፍ ዓላማ ያነገበው ‹‹አገር በቀል የኢኮኖሚ ሪፎርም››፣ በገንዘብ ሚኒስቴር አማካይነት ረቡዕ ነሐሴ 22 ቀን 2011 ዓ.ም. በሸራተን አዲስ ሆቴል ይፋ ሆነ፡፡ ማሻሻያው ይፋ ሲደረግ ንግግር ያደረጉት የገንዘብ ሚኒስትሩ አቶ አህመድ ሽዴ ከአሁን ቀደም በመንግሥት ግዙፍ መዋዕለ ንዋይ ትልልቅ መሠረተ ልማቶች መዘርጋታቸውን በማውሳት፣ ተከታታይ የሆነ የኢኮኖሚ ዕድገት መመዝገቡን ተናግረዋል፡፡ ሆኖም ኢኮኖሚው በበርካታ መዋቅራዊና የዘርፍ ማነቆዎች የተተበተበ በመሆኑ፣ የተገኘውን የኢኮኖሚ ዕድገት ዘላቂ አድርጎ ማስቀጠል የማይቻልበት ሁኔታ እየተፈጠረ ነበር ብለዋል፡፡ ስለዚህ በመደመር መርህን ለማበልፀግ፣ የወጣቶችን አቅም ለመጠቀምና የግል ዘርፉን ተሳትፎ ለማጎልበት ያለመ ሪፎርም በጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት አመንጪነት እንደተከናወነ ገልጸዋል፡፡መድረኩን በይፋ የከፈቱት ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ደመቀ መኰንን አገሪቱ ባለፈው አንድ ዓመት በግማሽ ማኅበራዊ፣ ፖለቲካዊና ኢኮኖሚያዊ መልክ ያለው ሪፎርም ውስጥ እንዳለች በማውሳት፣ ሪፎርሙ ያለፈውን ለማረምና ሳንካዎችን ለማስወገድ ያለመ ነው ብለዋል፡፡ባለፉት 15 ዓመታት የተመዘገበው የኢኮኖሚ ዕድገት ሁለት መልክ እንዳለው ያመላከቱት አቶ ደመቀ አንደኛው ሁሉንም ያኮራ ፈጣን ዕድገት ሲሆን፣ ሁለተኛው ሕዝብን ያስመረረ ኢፍትሐዊነት ነው ብለዋል፡፡የኢኮኖሚ ማሻሻያውን ይዘት ለተሳታፊዎች በዝርዝር ያቀረቡት የገንዘብ ሚኒስትር ዴኤታ ኢዮብ ተካልኝ (ዶ/ር)፣ ባለፉት 15 ዓመታት የተመዘገበው የኢኮኖሚ ዕድገት የሚደነቁ ውጤቶችን በትምህርት ተደራሽነት፣ በጤናና በመሳሰሉት ቢያስመዘግብም ኢትዮጵያ በራዕይ ያስቀመጠችው የመካከለኛ ገቢ አገሮች ተርታ መሠለፍን ዕውን ማድረግ ረዥም ርቀት መጓዝ ይጠይቃል ብለዋል፡፡ ከዚህ በተጨማሪም የኢኮኖሚ ዕድገቱ መዋቅራዊ ለውጥን ከማምጣት አንፃር እምብዛም ስኬታማ እንዳልነበረ በመጥቀስ፣ የገቢ ዕድገት በዋናነት የመነጨው በሀብት ክምችት በመሆኑ አነስተኛ ምርታማነት የታየበት ዕድገት ነበር ብለዋል፡፡ የምርታማነት ዕድገቱም መዋቅራዊና ተቋማዊ በሆኑ ማነቆዎች የተተበተበና የተደናቀፈ ነበርም ብለዋል፡፡ ይኼንንም በየዘርፉ አሳይተዋል፡፡እንደ ኢዮብ (ዶ/ር) ማብራሪያ በግብርናው ዘርፍ የግብይት ችግር፣ ለአምራች ኢንዱስትሪው የሚሰጠው ማበረታቻ ከውጤት ጋር አለመተሳሰሩ፣ በማዕድን ዘርፍ በተቋማዊ አቅም ደካማነት የተተበተበ የፖሊሲ ድክመት መኖር፣ በቱሪዝም ዘርፍ ተጠብቀው የቆዩ ቅርሶች ሁሉ ተደብቀው የቆዩ መሆናቸው፣ እንዲሁም በኢንፎርሜሽንና ኮሙዩኒኬሽን ቴክኖሎጂ ዘርፍ በአገልግሎት ዋጋ ውድነት የተነሳ ሥርዓቱ አነስተኛ መሆኑ የድክመቶቹ መነሻ እንደሆነ አስረድተዋል፡፡ኢኮኖሚው በማክሮ ኢኮኖሚ መዛባቶች ከፍተኛ መደናቀፍ እያጋጠመው ይገኛልም ብለዋል፡፡ የእነዚህ መዛባቶች መገለጫ የውጭ ምንዛሪ እጥረት፣ የውጭ ብድር ጫና፣ ከፍተኛ የሆነ የኑሮ ውድነት፣ እንዲሁም ለግል ዘርፉ የፋይናንስ ምንጭ እጅግ የተገደበ መሆናቸውን ጠቅሰዋል፡፡‹‹ከፍተኛ የገቢ ንግድ ፍላጎትና ደካማ የወጪ ንግድ አፈጻጸም በመኖሩ የክፍያ ሚዛን መዛባትን አስከትሏል፤›› ሲሉም አስረድተዋል፡፡በዚህ ሳቢያ የተፈጠረው የውጭ ምንዛሪ እጥረት ችግር ኢንቨስተሮች ኩባንያዎቻቸውን በማስተዳደር ማጥፋት የነበረባቸውን ከ60 እስከ 70 በመቶ የሚሆነውን ጊዜያቸውን፣ በውጭ ምንዛሪ ፍለጋ ላይ ያውሉታል በማለትም የችግሩን ጥልቀት ገልጸዋል፡፡በከፍተኛ ፍጥነት ያደገው የውጭ ብድር ከፕሮጀክት ማስፈጸም አቅም አናሳነትና ከደካማ የወጪ ንግድ ጋር ተዳብሎ፣ እየሰፋ የሄደ የበጀት ጉድለት ፈጥሯል ብለዋል፡፡ በዚህ የተነሳም እ.ኤ.አ. ከ2005 እስከ 2019 የዋጋ ውድነት በዓመት 15.5 በመቶ በመሆኑ ዘርፈ ብዙ የኢኮኖሚ ችግሮችን ፈጥረዋል ሲሉም አስረድተዋል፡፡አሁን የተደረገው የኢኮኖሚ ማሻሻያ ለሥራ ፈጠራና ዘላቂ ልማት ላይ በማተኮር የተጠቀሱትን ፈተናዎች ለመወጣት ያለመ እንደሆነም ጠቁመዋል፡፡ በተጨማሪም ሁሉንም አካታችና ቅንጅት ያለበት ዕርምጃ እንደሚወሰድ ተናግረው፣ የማክሮ ኢኮኖሚ ማሻሻያው ከመዋቅራዊ ማሻሻያና ከዘርፍ ማሻሻያዎች ጋር እጅ ለእጅ ይሄደል ብለዋል፡፡ መንግሥትም በአቅሙ ብቻ መዋዕለ ንዋይ ማፍሰስ አለበት በማለት፣ በአገር ውስጥ ሀብት ማሰባሰብ ላይ ያተኮረ ሥራም ይከናወናል ብለዋል፡፡በማሻሻያው ምክንያት ከአሁን በኋላ የውጭ ምንዛሪ እጥረት የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ መገለጫ አይሆንም ብለዋል፡፡በውይይቱ ላይ አገር በቀል የኢኮኖሚ ማሻሻያ ማለት ምን ማለት ነው ተብሎ ለቀረበ ጥያቄ በተሰጡት ምላሽ ኢዮብ (ዶር)፣ ‹‹የራሳችንን ችግር ራሳችን በመለየት በራሳችን መንገድ የምንፈታው እኛ ነን፤›› የሚል መልዕክት ያነገበ ነው ብለዋል፡፡ ይህም ‹‹ከኢትዮጵያዊ ኩራታችን የመነጨ ነው፤›› ብለዋል፡፡የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ የመንግሥት እጅና ኢንቨስትመንት በብዛት ያለበት እንደሆነ ያወሱት የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ይናገር ደሴ (ዶ/ር)፣ ይኼ እንደ ኢትዮጵያ ላሉና የመሠረተ ልማት ጉድለት ላለባቸው አገሮች አስፈላጊ ነው ብለዋል፡፡ ነገር ግን እንደ ፕሮጀክቶች ዕዳ የመክፈል አቅምና የብድር ጫና ዓይነት ተያያዥ ጉዳዮች አንፃር መታየት አለበት ሲሉም ጠቁመዋል፡፡‹‹ስለዚህ የሪፎርሙ አንዱ አቅጣጫ የመንግሥትን እጅ መቀነስና የግል ዘርፉን ተሳትፎ መጨመር ነው፤›› በማለት፣ መንግሥት በኢኮኖሚ ውስጥ ያለው ሚና በሒደት እየቀነሰ ይሄዳል ብለዋል፡፡በኢትዮጵያ የሚታየው የውጭ ምንዛሪ እጥረት በተለይ ከአቅርቦት ወገን ጎዶሎ በመሆኑ መነሻው መዋቅራዊ ነው ያሉት ይናገር (ዶር)፣ አምራች በሆኑ ዘርፎች መዋቅራዊ ለውጥ ባለመኖሩ እየተባባሰ የመጣና ያጋጠመ ችግር ነው ብለዋል፡፡‹‹የውጭ ምንዛሪ እጥረትን እናጠፋለን ማለት አይደለም፡፡ እያደገ ያለ አገር የውጭ ምንዛሪ ፍላጎት ትልቅ ነው፡፡ ነገር ግን የበለጠውን መሸፈን መቻል ነው፡፡ ነገር ግን ለተወሰነ ጊዜ አብሮን ይቆያል፤›› ሲሉም ይናገር (ዶ/ር) አስረድተዋል፡፡