የምርጥ ዘር አቅርቦት አሳሳቢ መሆኑ ተገለጸ
ምርጥ ዘር ድርጅት 1,509 ሔክታር መሬት ተወስዶበታልየግብርናው የዘር አቅርቦት በአብዛኛው በውጭ የዘር አቅራቢ ኩባንያዎች ላይ የተወሰነ መሆኑ ትልቅ ሥጋት እንደፈጠረ፣ የኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩት አስታወቀ፡፡ አጋጣሚው በአገሪቱ የምግብ ዋስትና ላይ ከሚያሳድረው ተፅዕኖ ባሻገር ውሎ ሲያድር ሉዓላዊነቷን እስከ መጋፋት የሚደርስ አላስፈላጊ የውጭ ተፅዕኖ የመፍጠር አቅም እንዳለው፣ የኢንስቲትዩቱ የኮሙዩኒኬሽን ዳይሬክተር አቶ ደረሰ ተሾመ ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ በአገሪቱ የሚገኙ 26 አገር በቀል የግል የዘር አባዥ ድርጅቶች፣ ትልቅ አቅም ካላቸው ዓለም አቀፍ የዘር አባዥ ኩባንያዎች ጋር የመወዳደር አቅም እንደሌላቸው ዳይሬክተሩ አስረድተዋል፡፡ የአገር ውስጥ የምርት ዘር አባዥ ኩባንያዎች በምርጥ ዘር ብዜት ያላቸው ተሳትፎ በጣም ደካማ እንደሆነ፣ በዲቃላ በቆሎ ዝርያዎች ብዜት ላይ የተወሰኑ እንደሆኑም አቶ ደረሰ ጠቁመዋል፡፡ውስን አቅም ያላቸው እነዚህ 26 የግል የዘር አባዥ ተቋማት የሚወዳደሩት የዓለምን ገበያ እየተቆጣጠሩ ከሚገኙ ዱፖንት፣ ፓዮኒር ሀይብሪድ፣ ሲንጄታ፣ ሲድኮ ዚምባብዌ፣ ጂሲቲ ትሬዲንግና ሬድ ስፓርክልድ ትሬዲንግ ኢትዮጵያ ከተባሉ ጠንካራ አቅም ካላቸው ዓለም አቀፍ ተቋማት ጋር ነው ተብሏል፡፡ ከጊዜ ወደ ጊዜ እየረቀቀና እየጠነከረ የመጣውን የገበያ ፉክክር መቋቋም ያቃታቸው አንዳንድ ተቋማትም፣ ለዓለም አቀፍ ድርጅቶች መሥራት መጀመራቸውን ለማወቅ ተችሏል፡፡ ያለው የገበያ ፉክክር ምርታማነታቸው የተመሰከረላቸውንና በአርሶ አደሩ ዘንድ ተፈላጊነት ያላቸውን የአገር ውስጥ የምርምር ውጤቶች ስያሜ እስከ መንጠቅ እንደሚደርስም አቶ ደረሰ አስረድተዋል፡፡ የገበያ ፉክክሩን መቋቋም የሚችሉ የአገር ውስጥ ዘር አባዥ ተቋማትን መፍጠር ካልተቻለ የአገሪቱን የምግብ ዋስትና በጥቂት የውጭ ተቋማት እጅ እንደሚወድቅ፣ ከውጭ ኩባንያዎች ጋር መደራደር የሚችሉበትን ጠንካራ አቅም እንዳያገኙ እንደሚያደርግ፣ ይህም የአገሪቱን ሉዓላዊነት አሳልፎ የመስጠት ያህል መሆኑን ገልጸዋል፡፡ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ወጥቶባቸው ከውጭ ከሚገቡ ልዩ ልዩ የግብርና ዘሮች መካከል በቆሎ አንዱ ነው፡፡ ባለፈው ዓመት ብቻ ፓዮኒር የተባለው የውጭ ኩባንያ 600 ቶን የበቆሎ ዘር ወደ አገሪቱ ማስገባቱን የሚናገሩት፣ የምርጥ ዘር ምርምር ሥርፀትና ጥራት ቁጥጥር መምርያ ሥራ አስኪያጅ አቶ ማሩ ደገፉ ናቸው፡፡ የተለያዩ የአትክልትና የፍራፍሬ ዘሮችም ሙሉ ለሙሉ ማለት በሚያስችል ደረጃ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ ወጥቶባቸው ከውጭ እንደሚገቡ ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ እንደ እሳቸው ገለጻ፣ የአትክልትና የፍራፍሬ ዘሮችን ኢትዮጵያ ውስጥ ለማዘጋጀት የሚያስችል በቂ መሠረተ ልማት የለም፡፡ የአትክልትና የፍራፍሬ ምርጥ ዘሮችን በአገር ውስጥ ለማምረት፣ ለመስኖ እርሻ የሚውሉ የተለያዩ ማሽነሪዎችና ቴክኖሎጂዎችን በውድ ዋጋ ገዝቶ ማስገባትን ይጠይቃል ብለዋል፡፡ ዘሮቹን ለማምረት በቂ ቦታ ማግኘትም ሌላው ፈታኝ ጉዳይ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ከሦስት አሠርታት ዓመታት በላይ ልዩ ልዩ የግብርና ምርጥ ዘሮችን እያባዛ ለአርሶ አደሩ ሲያቀርብ የኖረው የኢትዮጵያ ምርጥ ዘር ድርጅት፣ ከተለያዩ የምርምር ማዕከላት የሚወጡ ቴክኖሎጂዎችን ያባዘባቸው የነበሩ ቦታዎቹን እየተነጠቀ መሆኑንም ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ድርጅቱ ሐዋሳ መግቢያ ላይ የሚገኘው ሻሎ ምርጥ ዘር እርሻ ከተወሰደበት ሦስት ዓመታት እንደተቆጠሩ አቶ ማሩ ገልጸዋል፡፡ 1,000 ሔክታር መሬት ስፋት ያለው ሻሎ እርሻ የበቆሎ፣ የቦሎቄ ምርጥና መስራች ዘሮች የሚለሙበት ቦታ እንደነበረ፣ በየዓመቱ 20 ኩንታል ዘር ይመረትበት እንደነበረ አቶ ማሩ አስታውሰዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት ከሶማሌ ክልል የተፈናቀሉ የኦሮሞ ተወላጆች እንደሠፈሩበትም ለሪፖርተር አስረድተዋል፡፡ በአማራ ክልል የሚገኘው የቁንዝላ ምርጥ ዘር እርሻውም እንዲሁ እንደተወሰደበት ተናግረዋል፡፡ 509 ሔክታር የነበረው የቁንዝላ እርሻ የጤፍ፣ የበቆሎና የተለያዩ የቅባት እህሎች ምርጥ ዘር በሰፊው ይለማበት እንደነበረና ከእርሻው በየዓመቱ 9,000 ኩንታል ዘር ይሰበሰብ እንደነበረ አስታውሰዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት ምንም ዓይነት ዘር በድርጅቱ መጋዘን ውስጥ አለመኖሩን፣ በዚህ ዓመትም የዘር እጥረት ሊከሰት እንደሚችል አቶ ማሩ አስታውቀዋል፡፡   