በሁለት የዓባይ ተፋሰስ ገባር ወንዞች ላይ 2026 ሜጋ ዋት የኃይል ማመንጫ ሊገነባ ነው
መንግሥት ለዓባይ ተፋሰስ ገባር በሆኑ ሁለት ወንዞች ላይ በድምሩ 2,026 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫ ለመገንባት በዝግጅት ላይ መሆኑ ታወቀ፡፡የውኃ፣ መስኖና ኢነርጂ ሚኒስትሩ አቶ ዓለማየሁ ተገኑ ግንቦት 18 ቀን 2007 ዓ.ም. ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ባቀረቡት የበጀት ዓመቱ የአሥር ወራት የሥራ አፈጻጸም ሪፖርት፣ በሚቀጥለው ዓመት ሊተገበሩ የታቀዱትን የኃይድሮ ኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫ ፕሮጀክቶችን ይፋ አድርገዋል፡፡የሚኒስትሩ ሪፖርት እንደሚያስረዳው፣ ቅድሚያ ትኩረት ተሰጥቷቸው እየተጠኑ ካሉ ፕሮጀክቶች መካከል በታምስ ወንዝ ላይ በጋምቤላ ክልል ውስጥ የሚገነባው 1,700 ሜጋ ዋት የማመንጨት አቅም ያለው ታምስ ኃይድሮ ፓወር ፕሮጀክት አንዱ ነው፡፡ ሌላኛው ደግሞ በዳቡስ ወንዝ ላይ የሚገነባውና 326 ሜጋ ዋት የማመንጨት አቅም ያለው የዳቡስ አንድ ኃይድሮ ፓወር ፕሮጀክት መሆኑን በሪፖርቱ ተገልጿል፡፡ የሁለቱም የኃይል ማመንጫ ፕሮጀክቶች ዝርዝር ጥናት በመካሄድ ላይ መሆኑንና የታምስ ኃይድሮ ፓወር ፕሮጀክት ዝርዝር ጥናት 81 በመቶ መከናወኑን፣ የዳቡስ አንድ ኃይድሮ ፓወር ፕሮጀክት ደግሞ 71 በመቶ መከናወኑን ሪፖርቱ ያስረዳል፡፡በጉዳዩ ላይ ዝርዝር ማብራሪያ እንዲሰጡ ሪፖርተር ጥያቄ ያቀረበላቸው የኢትዮጵያ ኤሌክትሪክ ኃይል የፕላንና ፕሮግራም ዳይሬክተር አቶ መኩሪያ ለማ፣ የታምስ ኃይድሮ ፓወር ፕሮጀክት ከደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ የሸካ ተራራ አናት የሚመነጨውና በጋምቤላ አድርጐ የባሮ ወንዝን፣ በመቀጠልም ከነጭ ዓባይ ተፋሰስ ጋር የሚቀላቀለው የታምስ ወንዝ ላይ የሚገነባው ነው፡፡ የታምስ ወንዝ ባሮ ወንዝን ከመቀላቀሉ በፊት በጋምቤላ ክልል ኃይል አመንጭቶ እንዲያልፍ እንደሚደረግ ገልጸዋል፡፡ይህንንም እውን ለማድረግ በኢትዮጵያ ውኃ ሥራዎች ዲዛይን ድርጅትና በአንድ የጣሊያን ኩባንያ ዝርዝር ጥናቱ በመከናወን ላይ መሆኑን ገልጸዋል፡፡ የዚህ ፕሮጀክት አጠቃላይ ወጪ ምን ያህል ይሆናል የሚለው ዝርዝር ጥናቱ ሲጠናቀቅ እንደሚታወቅ አስረድተዋል፡፡ ከታምስ ኃይድሮ ፓወር ፕሮጀክት የማመንጨት አቅም በመጠኑ ብልጫ ያለውና በአሁኑ ወቅት የፕሮጀክት ግንባታው ከ90 በመቶ በላይ የተጠናቀቀው 1,870 ሜጋ ዋት የማመንጨት አቅም ያለው የጊቤ ሦስት የኃይል ማመንጫ ፕሮጀክት ሲጀመር፣ የተያዘለት በጀት 1.8 ቢሊዮን ዶላር እንደነበር ይታወቃል፡፡ ይህ ፕሮጀክት ከተጀመረ አምስት ዓመታትን ያሳለፈ ቢሆንም፣ የታምስ ኃይድሮ ፓወር ፕሮጀክት አጠቃላይ ወጪ ማነፃፀሪያ ተደርጎ ይገመታል፡፡የዳቡስ ኃይድሮ ፓወር ማመንጫ ፕሮጀክት የቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልልን በወለጋ በኩል ከኦሮሚያ በሚያዋስን አካባቢ በሚፈሰው የዳቡስ ወንዝ ላይ የሚገነባ ነው፡፡ ይህ ወንዝ የጥቁር ዓባይ ገባር ሲሆን፣ ዓባይን ከመቀላቀሉ በፊት ቤንሻንጉልን ከወለጋ በሚያዋስነው አካባቢ 326 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ኃይል እንዲያመነጭ ታቅዶ፣ የፕሮጀክቱ ጥናት በመካሄድ ላይ መሆኑን አቶ መኩሪያ ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ይህ ፕሮጀክት በመንግሥት ቅድሚያ ትኩረት የተሰጠው መሆኑን፣ በመጀመሪያ ጥናቱ 628 ሚሊዮን ዶላር በጀት ያስፈልገዋል ተብሎ እንደተገመተ፣ ነገር ግን ትክክለኛ ወጪው የተጀመረው ዝርዝር ጥናት ሲጠናቀቅ የሚታወቅ መሆኑን ገልጸዋል፡፡መንግሥት ዘንድሮ በሚጠናቀቀው የዕድገትና የትራንስፎርሜሽን ዕቅዱ ከአምስት ዓመት በፊት በአገሪቱ የነበረውን አጠቃላይ 2,000 ሜጋ ዋት የኃይል አቅርቦት ወደ 10,000 ሜጋ ዋት ለማሳደግ አቅዶ ነበር፡፡ ይሁን እንጂ የዕቅድ ዘመኑ ሊጠናቀቅ የአንድ ወር ዕድሜ እየቀረው በተግባር ማቅረብ የቻለው ተጨማሪ ኃይል 310 ሜጋ ዋት መሆኑን፣ ሚኒስትሩ አቶ ዓለማየሁ ለፓርላማ ያቀረቡት ሪፖርት ያስረዳል፡፡ይሁን እንጂ በዕቅድ ዘመኑ ይጠናቀቃሉ ተብለው የተገመቱት የኃይል ማመንጫ ፕሮጀክቶች አማካይ አፈጻጸማቸው ከ60 በመቶ በላይ በመሆኑ፣ በቀጣዮቹ ሁለት ዓመታት ውስጥ ከፍተኛ የኃይል አቅርቦት ወደ አገሪቱ የኃይል ማስተላለፊያ ቋት ይገባል ተብሎ ይጠበቃል፡፡በተለይ 1,870 ሜጋ ዋት የሚያመነጨው ጊቤ ሦስት የኃይል ማመንጫ ፕሮጀክትና 254 ሜጋ ዋት የማመንጨት አቅም ያለው ገናሌ ሦስት ፕሮጀክት በግንቦት ወር ውስጥ የነበራቸው አጠቃላይ የፕሮጀክት አፈጻጸም 90.27 በመቶ እና 73.82 በመቶ በመሆኑ፣ በ2008 ዓ.ም. 2,521 ሜጋ ዋት የኤሌክትሪክ ኃይል አቅርቦት ወደ ሥርጭት ሥርዓት ውስጥ እንደሚገባ ይገመታል፡፡ከቀሪዎቹ መካከል የታላቁ ኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ 6,000 ሜጋ ዋት የማመንጨት አቅም፣ ከቆሻሻና ከጂኦ ተርማል ኃይል ለማመንጨት ከተጀመሩት ፕሮጀክቶች የአፈጻጸም ደረጃ በመነሳት፣ እስከ ሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዕቅድ ዘመን ማገባደጃና እስከ 2009 ዓ.ም. እንደ ቅደም ተከተላቸው እንደሚጠናቀቁ ይጠበቃል፡፡