የወንጀል ሥነ ሥርዓትና የማስረጃ ረቂቅ ሕግ ፍርድ ቤቶችን ከግምት ውስጥ አላስገባም ተባለ
ክስ ማቋረጥና ማንሳት ለጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ብቻ መሰጠቱ ጥያቄ አስነሳለ60 ዓመታት ያክል እያገለገለ ያለውን የወንጀል ሥነ ሥርዓትና የማስረጃ ሕግ በአዲስ መልክ  አሻሽሎ የመጣው አዲሱ ረቂቅ ሕግ የፍርድ ቤቶችን ሚናና ኃላፊነት ከግምት ውስጥ ያላስገባ ነው ተባለ። ረቂቅ ሕጉ የክስ ማቋረጥና ክስ ማንሳት ሥልጣንን ሙሉ ለሙሉ ለጠቅላይ ዓቃቢ ሕግ በመሰጠቱ ጥያቄ አስነስቷል፡፡በረቂቅ አዋጁ ላይ ከተለያዩ የፍትሕ ተቋማት የተውጣጡ ኃላፊዎችና የሕግ ባለሙያዎች ከሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሕግና ፍትሕ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ ጋር ታኅሳስ 12 ቀን 2013 ዓ.ም. ውይይት አድርገዋል።በውይይቱ ከተገኙት የሕግ ባለሙያዎች መካከል የፌደራል ፍርድ ቤት ዳኞች በረቂቅ ሕጉ ላይ ያነሷቸውን ነጥቦች ያቀረቡት የፌደራል የመጀመሪያ ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንት አቶ ፉአድ ኪያር ናቸው።እንደ አቶ ፉአድ ገለጻ ረቂቅ ሕጉ ላይ  ለሕዝብ ጥቅም በሚል አሠራር ክስን ማቋረጥና ማንሳት በብቸኝነት  ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ መሰጠቱ አግባብ አይደለም ብለዋል።ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ የሚያቋርጣቸውም ሆነ የሚያነሳቸው ክሶች ምን ዓይነት እንደሆኑ፣ እንዴትና ለምን እንደተቋረጡ በፍርድ ቤቶችም ሆነ በሌላ ገለልተኛ አካል መረጋገጥ እንዳለበት ገልጸዋል።አሁን በሥራ ላይ ባለው ሕግ መሠረት ክስን ማቋረጥና ማንሳት ለጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ እንደሰጠና ፍርድ ቤቶችን ያስፈቅዳል የሚል አንቀጽ አንዳለው ተገልጿል።ነገር ግን እየተሻሻለ ባለው አዲሱ ረቂቅ ሕግ ክስን ማቋረጥና ማንሳት ለጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ሙሉ ሥልጣን በመስጠት ለፍርድ ቤቶች ማሳወቅ አለበት በማለት በሚል ብቻ እንደወጣ ገልጿል።ይሁን እንጂ ክስ ሲቋረጥ በእርግጥም ለሕዝብ ጥቅም ታስቦ ነው ወይ? የሚለውን አካሄድ ፍርድ ቤቶች ማወቅ አለባቸው በማለት ረቂቅ አዋጁ እንደገና መታየት አለበት ሲሉ ፕሬዚዳንቱ ጠይቀዋል።አንዳንዴ ከሕዝብ ጥቅም አንፃር በሚል ምክንያት ብቻ በአስገድዶ መድፈር ወይም በሙስና ክስ ተመሥርቶበት ያለን ተከሳሽ ክሱ እንዲቋረጥ ወይም እንዲነሳ ሲደረግ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በወሰነው ውሳኔ ብቻ ሳይሆን ፍርድ ቤቶች እውነታውን ማረጋገጥ እንዲችሉ ዕድሉ ሊሰጣቸው ይገባል በሚል ጠይቋል አቶ ፉአድ።ፍርድ ቤት ቀርቦ ለዓመታት ምስክር ተሰምቶበትና ጉዳዩ ለፍርድ ተቃርቦ አንዳዴም ፍርድ ተፈርዶ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በድንገት መጥቶ ክስን አቋርጫለሁ ብሎ ሲጠይቅ የዳኞችን ልፋትና ድካም እንዲሁም ሥነ ልቦና ያልጠበቀ ነው ተብሏል።ከዚህም በላይ ዜጎች በፍትሕ አደባባይ ፍትሕን ማግኘት እየሻቱ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ክስን ሲያቋርጥ ወይም ሲያነሳ ተከሳሾች በድጋሜ ክሱ በጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ሊነሳ እንደሚችል ስለሚያውቁ ጉዳያቸው በፍርድ ቤት እንዲያልቅ እየፈለጉና ፍርድ ቤቶችም የጉዳዩ ምንነት ሳያውቁ በደብዳቤ የመጣን የዓቃ ቤሕግን ውሳኔ ማስፈጸሙ አግባብ እንዳልሆነ ተገልጿል።ለዜጎች መብት ዋስትናም ሆነ ጊዜና ሀብትን ለመጠበቅ ዓቃቤ ሕግ በአንድ መስመር ደብዳቤ ክስን ሲያቋርጥ ፍርድ ቤቶችን አስፈቅዶና ዳኞችም አውቀውት እንዲሄድ የሚያስችል አንቀጽ መኖር አለበት ያሉት አቶ ፉአድ በጅምላው ክስን ማቋረጥ ግን የዳኞችን ድካም ካለማሰብ ባለፈ የፍርድ ቤቶችንም ኃላፊነት መሸርሽር እንደሆነ ገልጿል።በጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ የወንጀል ሥነ ሥርዓትና ማስረጃ ሕግ ፕሮጀክት ጽሕፈት ቤት ኃላፊ የሆኑት ወ/ሮ ትዕግሥት መሀቤ ስለጉዳዩ ለሪፖርተር ሲናገሩ ለሕዝብ ጥቅም ተብሎ የተመሠረተን ክስ ለሕዝብ ጥቅም ብሎ መሰረዙ የዓቃቤ ሕግ ወይም የመንግሥት ሥልጣን ነው በመሆኑም ዓቃቤ ሕግ ላይ እምነት መጣል አለብን ብለዋል።ከዚህ ባለፈ ፍርድ ቤቶች በአንድ ክስ ላይ ምንም ያክል ርቀትና ጊዜ ቢፈጁም  ዋናው ተፈላጊ ጉዳይ ፍትሕ መስጠት ስለሆነ መጨረሻ ላይ በጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ የሚሰጠው የክስ ማቋረጥም ሆነ ማንሳት ውሳኔ የሕዝብን ጥቅም ያከበረ ነው ይላሉ።እንደ ኃላፊዋ ገለጻ ዓለም አቀፍ አሠራሩም ዓቃቤ ሕግ ክስ ይመሠረታል፣ ክስ ያቋርጣል ወይም ያነሳል ነገር ግን በአዲሱ ረቂቅ ሕግ የፍርድ ቤቶችን ፈቃድ ይጠይቃል አይጠይቅም የሚለውን በድጋሜ ሊታይ ይችላል ነገር ግን የመንግሥት ኃላፊነት እንደሆነ መታወቅ አለበት ብለዋል።