በወቅቱ ለማይጠናቀቁ ሜጋ ፕሮጀክቶች ኃላፊነት ያለባቸው አካላት ተጠያቂ የሚሆኑበት አሠራር እየተዘጋጀ ነው
በበርካታ ቢሊዮን ብሮች ተጀምረው በተያዘላቸው ቀነ ገደብ ከመጠናቀቅ ይልቅ እየተጓተቱ የሚገኙ ፕሮጀክቶች፣ አገሪቱን ለከፍተኛ ወጪ እየዳረጉ በመሆናቸው ለፕሮጀክቶቹ መጓተት ኃላፊነት የሚወሰዱ አካላት ተጠያቂ የሚሆኑበትን አሠራር እያዘጋጀ መሆኑን ብሔራዊ ፕላን ኮሚሽን አስታወቀ፡፡የብሔራዊ ፕላን ኮሚሽን ምክትል ኮሚሽነር አቶ ጌታቸው አደም ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ከዚህ በኋላ እየተጎተተ ዓመታት አስቆጥሮ ተጠናቀቀና ተመረቀ የሚባል አሠራር አይኖርም፡፡‹‹አዲስ አሠራር እየተዘረጋ ነው፡፡ ፕሮጀክቶች ገና ከጅምራቸው በእኛ በኩል ተገምግመው ሲፀድቁ ነው በጀት የሚመደብላቸው፡፡ ከተጀመሩ በኋላም አፈጻጸማቸው በዝርዝር ይገመገማል፣ ክትትል ይደረጋል፤›› ሲሉ የገለጹት አቶ ጌታቸው፣ ‹‹ለፕሮጀክቶች መዘግየት ተጠያቂ የሚሆን አካል ተጠያቂ ይሆናል፤›› ሲሉ ስለቀጣዩ አሠራር አብራርተዋል፡፡በቀድሞው ገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ሚኒስቴር ሥር የልማት ፕሮጀክቶች ዳይሬክቶሬት ይገኝ ነበር፡፡ ብሔራዊ ፕላን ኮሚሸን ሲቋቋም ይህ ዳይሬክቶሬት ወደ ኮሚሸኑ መጥቷል፡፡ነገር ግን በፕሮጀክቶች አፈጻጸም ክትትልና ግምገማ ላይ እየሠራ ነበር ለማለት እንደማይቻል አቶ ጌታቸው ገልጸው፣ ከዚህ በኋላ ግን ዳይሬክቶሬቱ አዲስ አሠራር የዘረጋ በመሆኑ በሜጋ ፕሮጀክቶች ላይ ክትትል ይደረጋል ብለዋል፡፡ፕሮጀክቶች በመጓተታቸው ምክንያት አገሪቱ ምን ያህል ገንዘብ እንዳጣች  ይታወቃል ወይ? ተብሎ ከሪፖርተር ለቀረበላቸው ጥያቄ አቶ ጌታቸው ሲመልሱ፣ ይኼንን ለማወቅ ኮሚሽኑ እያስጠና መሆኑን ገልጸዋል፡፡ብሔራዊ ፕላን ኮሚሸን ክትትልና ግምገማ የሚያካሂድባቸው ኢንዱስትሪዎች፣ የመሠረተ ልማት አውታሮች በተለይም የመንገድ ግንባታዎች፣ የባቡር መስመር ዝርጋታዎች የቴሌኮም፣ የኤሌክትሪክ ኃይል ማመንጫ፣ የመስኖ ግድብን ጨምሮ በርካታ ሜጋ ፕሮጀክቶችን ያካትታል ተብሏል፡፡በአሁኑ ወቅት በቢሊዮን ብሮች በሚቆጠር ወጪ የተጀመሩ ፕሮጀክቶች በታቀደላቸው ጊዜ መጠናቀቅ ባለመቻላቸው ብቻ፣ በቢሊዮን ብር የሚቆጠር በጀት በድጋሚ ወጪ እየተደረገ ይገኛል፡፡ ከገንዘብ ወጪ በተጨማሪም ፕሮጀክቶቹ ለታለመላቸው ዓላማ በወቅቱ መድረስ ባለመቻላቸው ኪሳራው የከፋ ነው ተብሏል፡፡ ከዚህ በተጨማሪ በፕሮጀክቶቹ ተጠቃሚ ሊሆኑ የሚችሉ የኅብረተሰብ ክፍሎች ተስፋቸው መና መሆኑም ይነገራል፡፡ ከዚህ አንፃር በርካታ ፕሮጀክቶችን ማንሳት የሚቻል መሆኑንና ለአብነት ያህል የያዩ ማዳበሪያ ኮምፕሌክስ ፕሮጀክትንና የስኳር ፕሮጀክቶችን ማየት ይቻላል የሚሉም አሉ፡፡ያዩ ማዳበሪያ ኮምፕሌክስ ፕሮጀክት በኢሉባቦሮ ዞን ያዩ ወረዳ ይገኛል፡፡ ይኼ ፕሮጀክት ከድንጋይ ከሰል ማዳበሪያ ለማምረት የተቋቋመ ሲሆን፣ ፕሮጀክቱ ዩርያ ማዳበሪያ ማምረቻ ፋብሪካ የድንጋይ ከሰል ማልማትና የኃይል ማመንጫ ማከናወንን  ያካትታል፡፡የኢትዮጵያ ኬሚካል ኢንዱስትሪ ኮርፖሬሽን በ2008 ዓ.ም. ባወጣው የሥራ አፈጻጸም ሪፖርት ላይ እንደተገለጸው የፕሮጀክቱ ሥራ አመፈጸም 37.25 በመቶ ነው፡፡ ኮርፖሬሽኑ በቅርቡ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በቀረበው የ2009 ዓ.ም. የስድስት ወራት ሪፖርት፣ ፕሮጀክቱ በተያዘለት የጊዜ ገደብ ባለመጠናቀቁ በአጠቃላይ ከተያዘለት 11 ቢሊዮን ብር በተጨማሪ ዘጠኝ ቢሊዮን ብር አስፈልጎታል፡፡የኢንዱስትሪ ሚኒስትር ዴኤታ ዶ/ር ዓለሙ ስሜ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት እንዳብራሩት፣ ያዩ ማዳበሪያ ፋብሪካ በተያዘለት ዕቅድ እየተጓዘ አይደለም፡፡ በስድስት ወራት ውስጥ ያለው የሥራ አፈጻጸም ሦስት በመቶ ብቻ እንደሆነና በድምሩ 41 በመቶ እንደደረሰ ገልጸዋል፡፡ፋብሪካው በሦስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ይጠናቀቃል ቢባልም ሁለት ዓመት የተጓተተ ከመሆኑ በላይ፣ ያለበት የሥራ አፈጻጸም 41 በመቶ ላይ በመሆኑ አነጋጋሪ ጉዳይ ሆኗል፡፡ ከማዳበሪያ ፋብሪካ መዘግየት በተጨማሪ አብዛኛዎቹ ስኳር ፋብሪካዎች በታቀዳላቸው የጊዜ ገደብ እየሄዱ አይደለም፡፡ ከእነዚህ ውስጥ አሥር ዓመታትን ያስቆጠረው ተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ሥራ ይጀምራል ቢባልም ምርቱን ማየት ግን አልተቻለም፡፡የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ግንባታ በ1998 ዓ.ም. የተጀመረ ሲሆን፣ 619 ሺሕ ቶን ስኳር የማምረት አቅም እንዳለው፣ ፋብሪካው 50 ሺሕ ሔክታር መሬት ላይ የሚለማ ሸንኮራ አገዳ የሚጠቀም መሆኑ፣ ለአገሪቱ የስኳር አቅርቦት ብቻ ሳይሆን ለኤክስፖርት ትልቅ አማራጭ ነው ተብሎ ነበር፡፡ነገር ግን መጠናቀቅ ካለበት ጊዜ ከአምስት ዓመት በላይ ተጓቷል፡፡ በአሁኑ ወቅት በአሜሪካ የኢትዮጵያ አምባሳደር አቶ ግርማ ብሩ የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር በነበሩበት ወቅት ግንባታውን ለሚያካሂደው ኦቨርሲስ ኢንፍራስትራክቸር አላያንስ ተደጋጋሚ ማስጠንቀቂያ ቢሰጡም ፕሮጀክቱ ሳይጠናቀቅ ዓመታት ተቆጥረዋል፡፡የመንግሥት ልማት ድርጅቶች ሚኒስትሩ አቶ ግርማ አመንቴ በኅዳር 2009 ዓ.ም.  ፋብሪካውን በጎበኙበት ወቅት፣ ‹‹በስኳር ልማት ዘርፍ የተለጠጠ ዕቅድ ይዘንና ፈጥነትን ወደ ሥራ ለመግባት ከነበረን ጉጉት አኳያ፣ በሒደት ብዙ እንቅፋቶች አጋጥመውናል፡፡ ለከፍተኛ ወጪ ተዳርገናል፤›› ሲሉ ያለውን ሁኔታ ገልጸው ነበር፡፡የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካና ነባሮቹ የስኳር ፋብሪካዎች ለሚያካሂዱት የማስፋፊያ ሥራ ከህንድ ኤግዚም ባንክ 640 ሚሊዮን ዶላር በብድር መገኘቱ ይታወቃል፡፡መንግሥት አሥር ስኳር ፋብሪካዎችን ለመገንባት የተለያዩ ጥረቶችን ቢያደርግም፣ ያሰበበት መድረስ ባለመቻሉ በቅርቡ ከግሉ ዘርፍ ጋር አብሮ ለመሥራት ጥሪ ማቅረቡ አይዘነጋም፡፡   