የኮሮና ወረርሽኝ የነዳጅ አቅርቦት አስተጓጎለ
በኮሮና ወረርሽኝ ምክንያት ሱዳን ሙሉ በሙሉ ድንበሯን በመዝጋቷና ጂቡቲም እንቅስቃሴ በመገደቧ፣ በኢትዮጵያ የነዳጅ አቅርቦት ላይ ችግር መፈጠሩ ታወቀ፡፡ ባለፉት ሦስት ሳምንታት በአዲስ አበባና በክልል ከተሞች ከፍተኛ የቤንዚን እጥረት ተከስቷል፡፡ ሱዳን ከአጠቃላይ የቤንዚን ፍጆታ 20 በመቶ የምታቀርብ ሲሆን፣ 80 በመቶ የተባበሩት ዓረብ ኤምሬትስ የምታቀርበው ቤንዚን የሚገባው በጂቡቲ ወደብ በኩል ነው፡፡ የኮሮና ወረርሽኝን ለመከላከል የሱዳን መንግሥት ለ15 ቀናት የየብስና የአየር ትራንስፖርት በማገዱ፣ የኢትዮጵያ ነዳጅ ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች ወደ ሱዳን መግባት አልቻሉም፡፡ የኢትዮጵያ ነዳጅ አቅራቢ ድርጅት ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ታደሰ ኃይለ ማርያም ለሪፖርተር እንደተናገሩት፣ 20 በመቶ የሚሆነው የቤንዚን ፍጆታ የሚገባው ከሱዳን በመሆኑ ከጂቡቲ በሚገባው ቤንዚን ብቻ የአገር ውስጥ ፍጆታን ሙሉ በሙሉ ማዳረስ አልተቻለም፡፡ አጠቃላይ ዕለታዊ የቤንዚን ፍጆታ 2.2 ሚሊዮን ሊትር ሲሆን ከዚህ ውስጥ 440,000 ሊትር ከሱዳን፣ 1,760,000 ሊትር ከተባበሩት ዓረብ ኤምሬትስ በጂቡቲ በኩል የሚገባ ነው፡፡ ‹‹የሱዳን መንግሥት የኮሮና ወረርሽኝ ለመቆጣጠር ድንበሩን በመዝጋቱ፣ የኢትዮጵያ ነዳጅ ማመላለሻ ተሽከርካሪዎቻችን ወደ ሱዳን ድንበር መግባት በመከልከላቸው የቤንዚን እጥረት ሊከሰት ችሏል፤›› ሲሉ አቶ ታደሰ አስረድተዋል፡፡ ሱዳን ለ15 ቀናት የጣለችው ድንበር የመዝጋት ዕርምጃ እስከ መጋቢት 22 ቀን 2012 ዓ.ም. የዘለቀ ሲሆን፣ ዕገዳው እንደሚቀጥል ተገልጿል፡፡ የድንበር መዝጋቱ ዕርምጃ በዚሁ ከቀጠለ በአገር ውስጥ የነዳጅ አቅርቦት ላይ የሚፈጥረውን ተፅዕኖ በማጤን የኢትዮጵያ መንግሥት ከሱዳን መንግሥት ጋር ድርድር ማካሄዱን፣ ካርቱም የሚገኘው የኢትዮጵያ ኤምባሲም ከፍተኛ ጥረት እንዳደረገ አቶ ታደሰ ተናግረዋል፡፡ ‹‹መንግሥት ባደረገው ከፍተኛ ጥረት አሽከርካሪዎች በቅብብል እንዲሠሩ ከስምምነት ላይ ተደርሷል፤›› ብለዋል፡፡ የተወሰኑ የነዳጅ ተሽከርካሪዎች አሽከርካሪዎች በሱዳን ጤና ባለሙያዎች ድንበር ላይ ተመርምረው ከገቡ በኋላ፣ የነዳጅ ተሽከርካሪዎቹን ከነዳጅ ማጣሪያ እያስጫኑ ኢትዮ ሱዳን ድንበር አቅራቢያ የምትገኘው ጋላባት ከተማ ድረስ ያመጣሉ፡፡ ሌሎች አሽከርካሪዎች ደግሞ ነዳጅ የተጫኑትን ተሽከርካሪዎች እያሽከረከሩ ወደ መሀል አገር ያስገባሉ፡፡ በዚህም ምክንያት ለእያንዳንዱ ተሽከርካሪ በቅብብሎሽ የሚሠሩ ሁለት አሽከርካሪዎች መቅጠር ግዴታ መሆኑ ታውቋል፡፡ ‹‹አሠራሩ አስቸጋሪና የትራንስፖርተሮችን ወጪ የሚጨምር ቢሆንም፣ ለጊዜው ሌላ አማራጭ ባለመኖሩ ያለውን የቤንዚን አቅርቦት ችግር ለማርገብ በዚህ ተስማምተን ተሽከርካሪዎች ወደ መተማ ጉዞ ጀምረዋል፤›› ያሉት አቶ ታደሰ፣ የተፈጠረው የቤንዚን እጥረት በጥቂት ቀናት ውስጥ እንደሚፈታ አስታውቀዋል፡፡ የናፍጣ ምርት መቶ በመቶ በጂቡቲ ወደብ የሚገባ በመሆኑ ችግር እንዳልተፈጠረ ገልጸዋል፡፡ የጂቡቲ መንግሥት በበኩሉ የኮሮና ወረርሽኝን ለመቆጣጠር ሕዝቡ ቤቱ ተሰብስቦ እንዲቀመጥ የሚያዝ መመርያ በማውጣቱ፣ ጂቡቲ ውስጥ ከወደብ ሥራ ውጪ ያለው እንቅስቃሴ በአብዛኛው ተገቷል፡፡ የጂቡቲ የወደብ ሥራ አሁንም እንደ ቀጠለ ነው፡፡ የኢትዮጵያ መንግሥት ከጂቡቲ ባለሥልጣናት ጋር ባካሄደው የዲፕሎማሲ ውይይት፣ ወደቡ ለኢትዮጵያ የሚሰጠው አገልግሎት እንዳይቋረጥ ማድረግ መቻሉ ተገልጿል፡፡ ከወደብ ሠራተኞች ውጪ ሌሎች ዜጎች ልዩ ፈቃድ ከሌላቸው በስተቀር በጎዳና ላይ ሲገኙ ለእስር እንደሚዳረጉ ታውቋል፡፡ ከወረርሽኙ ጋር በተያያዘ ከፍተኛ ፍራቻ የነገሠ በመሆኑ የወደብ አገልግሎቱ እንደ ወትሮ የተቀላጠፈ እንዳልሆነ ተመልክቷል፡፡ ይህም አልፎ አልፎ በነዳጅ አቅርቦቱ ላይ እክል መፈጠሩ አልቀረም፡፡ ‹‹አንዳንዴ ከወደቡ ተጭኖ የሚወጣው ነዳጅ መጠን ይቀንሳል፡፡ ይሁን እንጂ በጂቡቲ ወደብ የሚሰጠን አገልግሎት ባለመቋረጡ ይህን ያህልም መንቀሳቀስ የቻልነው በእነርሱ ነው፤›› ብለዋል አቶ ታደሰ፡፡ የኮሮና ወረርሽኝን ለመከላከል በኢትዮጵያ በተለያዩ ክልሎች የሕዝብ እንቅስቃሴና የትራንስፖርት አገልግሎት በመገደቡ፣ የነዳጅ ፍጆታ እየቀነሰ ይሄዳል የሚል ግምት አለ፡፡ የኢትዮጵያ ዓመታዊ የነዳጅ ፍጆታ 4.2 ሚሊዮን ቶን ሲሆን፣ ከሦስት ቢሊዮን ዶላር በላይ ወጪ ይደረግበታል፡፡ ከዚህ ውስጥ የተባበሩት ዓረብ ኤምሬትስ 50 በመቶ ናፍጣ፣ 80 በመቶ ቤንዚን፣ 25 በመቶ የአውሮፕላን ነዳጅ ታቀርባለች፡፡ ሱዳን 20 በመቶ የቤንዚን ፍጆታ ትሸፍናለች፡፡ ኩዌት በበኩሏ 50 በመቶ ነጭ ናፍጣ፣  75 በመቶ የአውሮፕላን ነዳጅ ፍጆታ እንደምታቀርብ ታውቋል፡፡ 