የማዕድን ሚኒስቴርና የሲሚንቶ ፋብሪካዎች የድንጋይ ከሰል በጋራ  ለማምረት ተስማሙ
የማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር ከሲሚንቶ ፋብሪካዎች ጋር በመሆን በአገሪቱ ያለውን ዕምቅ የድንጋይ ከሰል ሀብት ለማልማት መግባባት ላይ መድረሳቸው ታወቀ፡፡ የማዕድንና ነዳጅ ሚኒስትሩ አቶ ታከለ ኡማ (ኢንጂነር) ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ በአገሪቱ ከፍተኛ የድንጋይ ከሰል ክምችት ቢኖርም ለሲሚንቶ ፋብሪካዎችና ለጨርቃ ጨርቅ ኢንዱስትሪው የሚያስፈልገውን የድንጋይ ከሰል በውጭ ምንዛሪ ከውጭ እንዲገባ እየተደረገ ነው፡፡ በዓመት በ227 ሚሊዮን ዶላር (10.5 ቢሊዮን ብር) የድንጋይ ከሰል ከውጭ እንደሚገባ የገለጹት ሚኒስትሩ፣ የድንጋይ ከሰል ክምችት በአገሪቱ እያለ ከውጭ እንዲገባ መደረጉ ተገቢ አይደለም ብለዋል፡፡የድንጋይ ከሰል ሀብት በተለይም በኦሮሚያ፣ በቤንሻንጉል ጉምዝና በደቡብ ክልሎች በስፋት እንደሚገኝ፣ በዚህ ጉዳይ ላይ ቀደም ብለው ተጠንተው የተገኙ መረጃዎች መኖራቸውን ሚኒስትሩ ገልጸዋል፡፡ በመሆኑም ይህንን ቀዳሚ ጥናታዊ መረጃ መሠረት በማድረግ፣ ሰባት አባላት ያሉት አንድ ብሔራዊ ኮሚቴ ማቋቋማቸውን አክለዋል፡፡ ብሔራዊ ኮሚቴው ከጂኦሎጂካል ሰርቬይ፣ ከሲሚንቶ አምራቾች ማኅበር፣ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲና ከግል አማካሪዎች የተውጣጣ መሆኑንም ገልጸዋል፡፡ በዚህም መሠረት ደጀኔ ኃይለማርያም (ዶ/ር)፣ ሽመልስ ፍስሐ (ዶ/ር)፣ አቡበከር ይማም (ዶ/ር)፣ አስናቀ ይማም (ዶ/ር)፣ ሀብታሙ አረጋ (ኬሚስት)፣ ሰለሞን ዮሐንስ ከሲሚንቶ አምራቾች ማህበር፣ ባክ አሰፋ (ኢንጂነር) እና አበራ ጌታሁን (ዶ/ር) የግል አማካሪዎች የኮሚቴው አባል ሆነው ተሰይመዋል፡፡ኮሚቴው በአገሪቱ ያለውን የድንጋይ ከሰል ክምችት በተመለከተ የዳሰሰና የአዋጪነት ጥናት እንደሚያከናውን ለማወቅ ተችሏል፡፡ ሚድሮክ ደርባ የድንጋይ ከሰሉን ማምረትና የማቀነባበር ሥራ በራሱ ለማከናወን ፍላጎት ማሳየቱን የገለጹት ሚኒስትሩ፣ የሲሚንቶ አምራቾች ማኅበር በበኩሉ በማኅበሩ ሥር የድንጋይ ከሰል ማልማትና ማቀነባበር ሥራ ለማከናወን ፍላጎት ማሳየቱን አስረድተዋል፡፡ በሁሉም ተዋናዮች በኩል ከፍተኛ ፍላጎት በመኖሩ ከማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር ጋር በጋራ መሰማራት የሚቻልበት ጥምረት፣ ብሔራዊ ኮሚቴው የሚያመጣውን ውጤት ተከትሎ ይመሠረታል ብለዋል፡፡በተመሳሳይ በወርቅ ማዕድን ማውጣት ሥራ ላይ ከተሰማሩ ኩባንያዎች ጋር በመሆን፣ በአዲስ አበባ ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ የወርቅ ማጣሪያና ላቦራቶሪ ለማቋቋም መታቀዱን ሚኒስቴሩ ገልጸዋል፡፡ ሚኒስትሩ ለመሥሪያ ቤታቸው ተጠሪ የሆነውን የጆኦሎጂካል ሰርቬይ ሰሞኑን በአካል ተገኝተው የጎበኙ ሲሆን፣ ተቋሙ በንጉሡ ዘመን የወርቅ ማቅለጥና ማጣራት ያከናውን እንደነበር፣ በሥሩም የተደራጀ ላቦራቶሪ እንደነበረው መገንዘባቸውን ገልጸዋል፡፡ ይህንኑ ሥራ እስከ ደርግ ዘመን ድረስ ያከናውን እንደነበርም ገልጸዋል፡፡በአሁኑ ወቅት ግን አገሪቱ በየዓመቱ ወደ ውጭ ለምትልከው ወርቅ፣ ለላቦራቶሪ ምርመራና ማቅለጫ አገልግሎት የሚሰጥ ተቋም ባለመኖሩ ሀገሪቱ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ በማውጣት በውጭ ሀገር አገልግሎቱን ታገኛለች፡፡  ለአብነት ሲጠቅሱም፣ እ.ኤ.አ. 2019 ወደ ውጭ ለተላከ 836,210.4 ወቄት ወርቅ 112,190 ዶላር ለላብራቶሪ ፍተሻ ብቻ መከፈሉን አስረድተዋል፡፡ አንድ ወቄት ወርቅ ለማቅለጥ ደግሞ 250 ዶላር እንደሚከፈል የገለጹት ሚኒስትሩ፣ ይህንን ወጪ ለማስቀረት በጆኦሎጂካል ሰርቬይ ሥር ላቦራቶሪ ለማቋቋም መታቀዱን፣ የአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲም እንዲሁ ፍላጎት ማሳየቱን አስታውቀዋል፡፡  ይህንን ላብራቶር እና ማቅለጫ ማዕከልም የማዕድን ሚኒስቴር በዘርፉ ከተሰማሩ ባለሀብቶች ጋር በመሆን ለማቋቋም እየሠራ እንደሚገኝ ገልጸዋል፡፡ይህንን ማዕከል ለማቋቋም ወደ 300 ሚሊዮን ዶላር ሊያስፈልግ ይችላል የሚል ግምት መኖሩን የገለጹት ሚንስትሩ ታከለ ኡማ፤ ማዕከሉን ለማቋቋም የሚያስችል የመሬት ይዞታ ለሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ ተጠሪ በሆነው ጂኦሎጂካል ሰርቬይ ሥር በመኖሩ ከዚህ አኳያ ችግር እንደማይገጥማቸው ገልፀዋል፡፡ በካናዳ መንግሥት በኩልም የመሣሪያዎች ድጋፍ ለማግኘት ቃል እንደተገባ ተናግረዋል፡፡ 