የእግር ኳስ ተጫዋቾችና የአካል ብቃት
ዘመናዊው
ዓለም ስፖርትን ከአካል እንቅስቃሴ፣ ውድድር እና መዝናኛነቱ ባለፈ፤ ከትምህርት፣ ከጥናትና ምርምር፣ ከማህበራዊ ህይወት፣ ከኢኮኖሚ፣ ከቴክኖሎጂ፣… ጋር ያያይዘዋል። በተለይ ልምምድና ስልጠናን ዘመናዊ በማድረግ ተፎካካሪና ውጤታማ ለመሆን አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን መጠቀም እየተለመደ ነው። እነዚህ የቴክኖሎጂ ውጤቶችም ስፖርተኛው ስላለበት ወቅታዊ አቋም ለማሳወቅ፣ በልምምድና በውድድር ወቅት ያሳየውን ብቃት ለማነጻጸር፣ መስፈርት ለማስቀመጥ፣ ጉዳትን ለመቀነስ እንዲሁም የአሰልጣኞችን ስራ ለማቅለል ዓይነተኛ ሚና ይጫወታሉ። በተወዳጁ የእግር ኳስ ስፖርት በዚህ ወቅት በስፋት ጥቅም ላይ እየዋሉ ከሚገኙት መሳሪያዎች መካከል አንዱ የተጫዋቾችን አቅም የሚለካው «ጂፒኤስ» ነው። ይህ
መሳሪያ በእጅ ሊያዝ የሚችል አነስተኛ መጠን ያለው ሲሆን፤ ለመያዣ በተዘጋጀለት መልበሻ ተጫዋቾች ለብሰውት ልምምዳቸውን ያደርጋሉ። አሰልጣኙም ከመሳሪያው ጋር በሚገናኝ ኮምፒውተር አማካኝነት ተጫዋቹ በምን ሁኔታ ላይ እንደሚገኝ እየለካ ግብረመልስ ይሰጣል። ኢትዮጵያ ውጤታማ ባልሆነችበት በዚህ ስፖርት በባለሙያዎች እንደ ድክመት ከሚነሱት መካከል አንዱ የተጫዋቾች የአካል ብቃት ደረጃ ማነስ ነው። በአንድ ወቅት ከአዲስ ዘመን ጋዜጣ ጋር ቆይታ ያደረጉት የስፖርት ሳይንስ ባለሙያ ዶክተር ኤሊያስ አቢሻክራ፤ ለስልጠና መሰረታዊ ነገር የአካል ብቃት ሆኖ ሳለ በኢትዮጵያ ያለው ግን ከዚህ በተቃራኒ እንደሆነ በማንሳት ሃሳቡን ያጠናክራሉ። እርሳቸው በዘመናዊ መሳሪያ ታግዘው በአምስት ክለቦች ባደረጉት ልኬት ችግር መኖሩን ተገንዝበዋል። ከ17ዓመት በታች ቡድን የተመለከቱትም፤ ጥቂት የሚሆኑት በዓለም አቀፍ ደረጃ በእድሜያቸው የሚጠበቀውን ፍጥነት የሚያሟሉ መሆኑን ነው። ግማሾቹ የተሻለ ሰዓት ሲኖራቸው በተቀሩት ደግሞ ቢሰራባቸው ፈጣን መሆን ይችላሉ። በአውሮፓ አካዳሚ ባለው ተሞክሮም፤ አንድ የ14ዓመት ታዳጊ፤ በሰዓት 17ኪሎ ሜትሮችን ይሸፍናል። በኢትዮጵያ አዋቂ የሚባሉት ተጫዋቾች ግን በሰዓት 13 ኪሎ ሜትር ብቻ ይሮጣሉ። ይህ ደግሞ ተጫዋቾችን ለ70ደቂቃ ብቻ ነው ለመጫወት የሚያስችላቸው። ከዚህ
በመነሳትም አውሮፓውያኑ እድሜያቸው እየጨመረ ሲሄድ ቅልጥፍናቸው ሲጨምር፤ በአንጻሩ ኢትዮጵያውያን እየተዳከሙ እንደሚሄዱ ነው መረጃው የሚያሳው። በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የስፖርት ሳይንስ መምህር የሆኑት ዶክተር ዘሩ በቀለ በመሳሪያው የተጫዋቾችን ብቃት በመለካት ላይ የሚገኙ ባለሙያ ናቸው። የኢትዮጵያውያን ተጫዋቾች የአካል ብቃት በምን ዓይነት ሁኔታ ላይ ይገኛል የሚለውን በተደራጀ መልኩ ማግኘት እንደማይቻል ይገልጻሉ። ሊኖር የሚችለው ምናልባትም በዚህ ዙሪያ ጥናት ባደረጉ ግለሰቦች እጅ አሊያም አሰልጣኞች ጋር ነው። ከዚህ
ባሻገር ከ17 ዓመት በታች እንደ ስታንዳርድ የተቀመጠውን ብቻ ነው ማግኘት የሚቻለው። ከዚህ ባለፈ የተቀመጠ ልኬት ባይኖርም ለወደፊት ብሄራዊ ቡድኖች ደረጃ ይቀመጥላቸው ይሆናል የሚል ሃሳብ አላቸው። ይህንን ችግር ለመፍታት በቀጥታም ባይሆን በተዘዋዋሪ መንገድ የ«ጂፒኤስ» ቴክኖሎጂን መጠቀም ይመከራል። በሌላው ዓለም ይህንን መሰል መሳሪያ በፕሮፌሽናሎች ብቻም ሳይሆን በተራ ስፖርተኞችም ደረጃ እየተጠቀሙት እንደሚገኙ ዶክተር ዘሩ ይጠቁማሉ። በብዛት ገበያ ላይ የሚገኘው መሳሪያው የተጫዋቾችን ውሳጣዊና ውጫዊ የልምምድ ጫና እስከመለካትም የሚደርስ ነው። መሳሪያው የተጫዋቾችን ሁኔታ በመመዝገብና በመተንተን ግብዓት የሚሰጥ በመሆኑ በአሰልጣኝ ላይ የሚኖረውን ጫና የሚቀንስ ነው። የአሰልጣኙ ስራ የሚሆነውም የተጫዋቾችን ብቃት መጨመር ነው። አሁን ባለው ሁኔታ አሰልጣኞች የ11ተጫዋቾችን ሁኔታ በትክክል መገምገም አይችሉም፤ መሳሪያው ግን እያንዳንዱ ተጫዋች በእያንዳንዱ ደቂቃ የነበረውን ሁኔታ የሚያሳይ ነው። ተጫዋቾች ከውድድር ውድድር ያላቸውን አቅምም ያነጻጽራል።በአሰልጣኞችና
ተጫዋቾች መካከል የሚነሳውን ጭቅጭቅ የሚያስወግድ ሲሆን፤ ተጫዋቾች ከልምምድ ብዛት ወደ ጉዳት እንዳይገቡ ይታደጋል። ቡድኖች በመሳሪያው ልኬት መሰረት የራሳቸውን ምርጥ ማውጣት አሊያም ከፕሮፌሽናል ተጫዋቾች አኳያ ማነጻጸር ይቻላል። ከዚህ ባሻገር ከውድድር አስቀድሞ አሊያም ውድድሮች በመጠናቀቅ ላይ እያሉ ተደጋጋሚ ልኬቶችን መውሰድ መስፈርቶችን ለማስቀመጥ እንደሚችልም ዶክተር ዘሩ ያስረዳሉ። ለዚህም የአፍሪካ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን 50 የመለኪያ መሳሪያዎችን ለኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን መለገሱ የሚታወቅ ነው። 60ግራም የሚመዝነው ይህ መሳሪያ፤ «ካታፑልት ጂፒኤስ» ይሰኛል። እጅግ ዘመናዊ በመሆኑም የሰውነት ብቁነትን ሲለካ፣ ለታክቲካዊ ትንተናዎች የሚረዱ ግብዓቶችንም ይሰጣል። አንድ ተጫዋች የሚሸፍነው ርቀት፣ ያስመዘገበውን ፍጥነት፣ ጉልበት እና መሰል መረጃዎችን በማጠናቀርም፤ በአንድ ሰከንድ ውስጥ 1ሺ የሚጠጉ መረጃዎችን የመመዝገብ አቅም አለው። ከመሳሪያው የሚሰበሰበው ይህ መረጃም በቀጣይ የሚኖሩ የልምምድ መርሃ ግብሮችን ለመቅረጽ እንዲሁም የተጫዋቾችን ጤንነት በመጠበቅ ከጉዳት ለመከላከል እንደሚውልም ፌዴሬሽኑ ተስፋ አድርጓል። መሳሪያው ለመጀመሪያ ጊዜ በኦሊምፒክ ማጣሪያ ጨዋታ ላይ በሚገኘው የኢትዮጵያ ሴቶች ብሄራዊ ቡድን ተጫዋቾች ልምምድ ላይ መተግበሩ የሚታወስ ነው። በእርግጥ መረጃውን ለመስጠት ተደጋጋሚ ልኬቶችን ማድረግ አስፈላጊ ቢሆንም፤ በትግበራው ምን ታይቷል የሚለውን ግን መጥቀስ ይቻላል። ቡድኑ ወደ ውድድር ከመግባቱ አስቀድሞ በተደረጉት የተወሰኑ ልኬቶች፤ ተጫዋቾቹ በአንድ ደቂቃ ምን ያህል ርቀት መሸፈን ይችላሉ የሚለው መታየቱን ዶክተርዘሩ ይጠቅሳሉ። በዚህም መሰረት ለማረጋገጥ የተቻለው አብዛኛዎቹ ተጫዋቾች ከአማካይ በላይ የሚሸፈኑ መሆኑን ነው። በጨዋታ ወቅት ለማየት እንደተቻለው ከሆነም ተጫዋቾቹ በሜዳ ላይ ጥሩ እንቅስቃሴ እንዳላቸው ነው። ጥቂት
ነገር የሚቀራቸው ተጫዋቾችም ተለይተውበታል፤ ከዚህ ባሻገር ግን ተጫዋቾቹ በወቅታዊ አቋማቸው ከተቀመጡት መስፈርቶች አብዛኛውን የሚያሟሉ ነበሩ። የቡድኑ ዋና አሰልጣኝም ይህንን ልኬት እንደ ግብዓት በመጠቀም አሰላለፏ ላይ ተግባራዊ ማድረጓንም ዶክተር ዘሩ ያስታውሳሉ። ከብሄራዊ ቡድኖች ባሻገር ክለቦችም መሳሪያው ቢኖራቸው ደግሞ ተጫዋቾቻቸውን ለብሄራዊ ቡድን ለማስመረጥ የሚጠቀሙበት ይሆናል። የብሄራዊ ቡድን አሰልጣኝም ተጫዋቹ በጨዋታዎች ላይ የሚያሳየውን አቋም በመሳሪያው አማካኝነት በመገምገም ግብረመልስ ሊሰጥና ከክለቡ ጋርም ሊወያይ ይችላል። ይህም
የብሄራዊ ቡድን አሰልጣኞች በየጨዋታው ተገኝተው ተጫዋቾችን ለመምረጥ የሚያደርጉትን ጥረት በመቀነስ፤ መረጃዎች ላይ ተመስርተው ስራቸውን ለማከናወን የሚጠቅማቸው ይሆናል። ጠንካራ እና ደካማ ጎኖችን በመለየት ከአጨዋወቱ ጋር የሚሄደውን ተጫዋች እያዘጋጁ መሄድም ያስችላል። በርካታ ጥቅሞች ያሉት ይህ መሳሪያ በቀጣይ በምን መልኩ ተግባር ላይ ይውላል ለሚለውም፤ በዚህ ጉዳይ ከብሄራዊ ቡድን አሰልጣኞች ጋር ውይይት እንደሚደረግ ዶክተር ዘሩ ይጠቁማሉ። ክለቦችም
ራሳቸውን ችለው በዚህ መሳሪያ ተጠቃሚ መሆን እንዲችሉ ስልጠና የመስጠት እቅድ አለ። ክለቦች መሳሪያውን ለመግዛት ብዙም የሚቸግራቸው አይሆንም፤ ስለዚህም በአጭር ጊዜ ስልጠና ወደ ተግባር የሚገቡበትን ሁኔታ ማመቻቸት ይቻላል። ክለቦች ይህንን ነገር መጠቀም ከቻሉም እንደ ሃገር ስታንዳርዶችን ለማውጣት የሚረዳ ይሆናል። የትኞቹ ጠንካራ የትኞቹ ደግሞ ደካማ ተጫዋቾች ናቸው የሚለውንም በዚህ መለየት እንደሚያስችልም ነው ተስፋ የተጣለበት።አዲስ ዘመን ሚያዝያ 21/2011ብርሃን
ፈይሳ