ኢትዮጵያ፡ በቴፒ የአገልግሎት መስጫ ተቋማት ከተዘጉ አምስት ቀናት እንዳለፋቸው ነዋሪዎች ገለፁ
በቴፒ የመንግሥትና የግል ተቋማት ከተዘጉ አምስት ቀን እንዳለፋቸው ነዋሪዎች ለቢቢሲ ገለፁ።ጥያቄው ምንድን ነው? ቢቢሲ ያነጋገራቸው የቴፒ ከተማ ነዋሪዎች እንዳስረዱት ከተማዋ ከተለያዩ አካባቢዎች የምትገናኝበት የትራንስፖርት አገልግሎት ከተቋረጠም ዓመት አልፎታል።የከተማዋ አስተዳደር የተቋረጠውን የትራንስፖርት አገልግሎት ለማስቀጠል በማሰብ፣ የትራንስፖርት አገልግሎት የሚሰጡ መኪኖች ያሏቸው የከተማዋ ነዋሪዎችን ቢያስገድድም ባለመሳካቱ በፀጥታ ኃይል በቁጥጥር ስር መዋላቸውን ገልፀዋል።"ለንግድ ቤቶቹ መዘጋት ምክንያት ከቴፒ ማሻና ጌጫ የሚወስደውን መንገድ የትራንስፖርት አገልግሎት በግዴታ ለማስጀመር የአካባቢው አስተዳደር ሲሞክር ባለመቻሉና ባለቤቶቹ በመታሰራቸው ነው" ሲሉ ስሜ አይጠቀስ ያሉ የከተማዋ ነዋሪ ለቢቢሲ ተናግረዋል።የትራንስፖርት አገልግሎት በግድ ለማስጀመር በማሰብ አሽከርካሪዎችንና የተሽከርካሪ ባለቤቶች በመታሰራቸው የንግድ ተቋማትን ህብረተሰቡ ዘግቶ መቀመጡን ሌላ የቴፒ ከተማ ነዋሪ ለቢቢሲ አረጋግጠዋል።ሌላ የከተማዋ ነዋሪ በበኩላቸው "በአካባቢው ታጥቀው የሚንቀሳቀሱ አካላት ንግድ ቤቶች እንዳይከፈቱ በማዘዛቸው የተነሳ ከመንግሥት መስሪያ ቤቶች እስከ ንግድ ድርጅቶች ያሉ ተቋማት ከተዘጉ አምስት ቀናት አልፏቸዋል" ብለዋል።በቴፒ ኩቢቶ በሚባል አካባቢ እንደሚኖሩ የተናገሩ አንድ ግለሰብ የከተማው ህዝብ ያነሳውን የመዋቅር ጥያቄ አስመልክቶ እስካሁን ሳይመለስ መቆየቱ የፈጠረው ቅሬታ ወደ ተቃውሞ እንደመራው ይናገራሉ።በአካባቢው የመንግሥትም ሆነ የግል ተቋማት እንደማይሰሩ እንዲሁም ትራንስፖርት አገልግሎት እንደሌለ የሚገልፁት እኚህ ግለሰብ ወጣቶች ጫካ መግባታቸውን ገልፀዋል።ሌላ የከተማው ነዋሪ ደግሞ "ታጣቂዎች አላዘጉንም፤ ማንም ዝጋ ብሎ ያዘጋው የለም፤ ህብረተሰቡ ለራሱ ደህንንት ፈርቶ ነው የዘጋው" ብለዋል።የደቡብ ክልል ፖሊስ ልዩ ኃይል አዛዥ ረዳት ኮሚሽነር እንዳለ አበራ በበኩላቸው አካባቢው አሁን የተረጋጋ ሁኔታ መኖሩን በመግለጽ ችግር የሚፈጥሩት "የታጠቁ ሽፍቶች" መሆናቸውን ለቢቢሲ አስረድተዋል።አካባቢው ውስጥ ታጥቀው የሚንቀሳቀሱ ሽፍቶች መኖራቸውን የሚናገሩት ኮሚሽነሩ "መንገድ ላይ መኪና በማስቆም ይዘርፋሉ፤ ሕብረተሰቡን በየቤቱ በመሄድ ገንዘብ አምጣ በማለት ይዘርፋሉ፤ እምቢ ካሉም ይገላሉ" በማለት በአካባቢው ታጣቂዎች የሚያደርሱትን ችግር ተናግረዋል።ቢቢሲ ያነጋገራቸው ነዋሪዎች ጫካ ገቡ የሚባሉት ወጣቶች መሳሪያ መታጠቃቸውን አረጋግጠዋል።ኮሚሽነሩ ሕብረተሰቡ ሰላም ወዳድ ነው በማለት ተናግረው፣ ነገር ግን የንግድ ተቋማት ሲከፍቱ አትክፈቱ "ባንክ አገልግሎት አይስጥ አለበለዚያ እናቃጥላለን" የሚሉ ማስፈራሪያዎች መኖራቸውን ለቢቢሲ ተናግረዋል።የታጠቁ አካላት ያሏቸው የሚንቀሳቀሱት "በየኪ ወረዳ ውስጥ ባሉ ቀበሌዎች ነው" ያሉት ረዳት ኮሚሽነሩ፣ ታጣቂዎቹ ባደረሱባቸው ችግር የተነሳ ከመኖሪያቸው ተፈናቅለው ወደ ቴፒ የመጡ፣ ከቴፒ ሸሽተው ወደሌላ አካባቢ የሄዱ፣ ንብረታቸው የወደመ እና የሞቱ ሰዎች መኖራቸውንም ተናግረዋል።ኮሚሽነሩ በተጨማሪም መንግሥት እነዚህ ወገኖች ወደ ቀያቸው ለመመለስ እየሰራ መሆኑንም አስረድተዋል።ኮሚሽነሩ ሽፍቶች ካሏቸው መካከል፣ የተወሰኑት በቁጥጥር ስር መዋላቸውን እንዲሁም አድማ ያሳድማሉ ከተባሉት መካከልም የተወሰኑት በሕግ መጠየቃቸውን ለቢቢሲ ተናግረዋል። ቢቢሲ ያነጋገራቸው ሌላ ግለሰብ በበኩላቸው ወጣቱ ጫካ ገባ የሚባለው በአካባቢው በግብርና የሚተዳደሩ ሰዎች አብዛኞቹ በቡና እና አቮካዶ እርሻቸው አካባቢ እንዲሁም በከተማው ቤት ያላቸው በመሆኑ፣ "ወጣቱ የፀጥታ ኃይሎች የሚያደርሱበትን እንግልት ሸሽቶ ወደ እርሻ መጠበቂያ ቤቱ በመሄዽ በመደበቁ ነው" ይላሉ።ሌላኛው ነዋሪ በበኩላቸው ንግድ ቤቶቹ ሊዘጉ የቻሉት ወጣቶች ዝጉ የሚል መልዕክት ስለሚያስተላልፉ በአንድነት ከፍራቻ የተነሳ መዘጋታቸውን ተናግረዋል።አካባቢው ረዘም ካለ ጊዜ አንስቶ በኮማንድ ፖስት ስር ሲሆን በቴፒ ከተማም የመከላከያና የክልሉ ልዩ ኃይል እንደሚንቀሳቀስ ነዋሪዎች ለቢቢሲ አረጋግጠዋል።በከተማዋ በርካታ ወጣቶች እንደታሰሩ የሚናገሩት ነዋሪዎች ግጭቱ የተነሳው የአካባቢው ነዋሪ ያነሳው የዞን ጥያቄ ምላሽ ባለማግኘቱ እና ጥያቄያቸው በኃይል በመታፈኑ መሆኑን ይናገራሉ።ኮሚሽነር ወጣቶቹ የመዋቅር ጥያቄ አለን በሚል አደባባይ መውጣታቸውን በማንሳት፣ ሕብረተሰቡ በአሁን ሰዓት "ጥያቄያችን የመዋቅር አይደለም፤ የመዋቅር ጥያቄ መንግሥት ይፈታል፤ እኛ ሰላም እንፈልጋለን" ማለቱን  ነገር ግን "እየዘረፉ የግል ሃብት ያካበቱ ግለሰቦች" አካባቢውን ሰላም መንሳታቸውን ተናግረዋል።በከተማዋ በተደጋጋሚ ወጣቶች ከፀጥታ አካላት ጋር እንደሚጋጩ በዚህም የተነሳ በርካቶች መታሰራቸውን በፀጥታ አካላት በተወሰደ እርምጃም መሞታቸውን ደግሞ ነዋሪዎች ለቢቢሲ ገልፀዋል። በወረዳው ከዚህ ቀደም ከመኖሪያቸው ተፈናቅለው የወጡ ግለሰቦች እስካሁን ወደ ቤት ንብረታቸውን አለመመለሳቸውን የሚናገሩት ነዋሪዎች አሁንም በከተማው አስተዳደር አዳራሽ እንዲሁም በድንኳን ውስጥ እንደሚገኙ በመግለጽ መፍትሄ ለማግኘት መቸገራቸውን ገልፀዋል።የሸካ ዞን በዋናነት የሶስት ብሔር ተወላጆች ይኖሩበታል፤ ሸካ፣ ሸኮ እና መዠንገር።በደቡብ ክልል ሸካ ዞን ስር ሶስት ወረዳዎች የሚገኙ ሲሆን በተደጋጋሚ አስተዳደራዊ በደል ይደርስብናል በሚል ቅሬታ የሚያቀርቡት ወገኖች በየኪ ወረዳ የሚገኙ ነዋሪዎች ናቸው።የየኪ ወረዳ ነዋሪዎች በሸካ ዞን ስር ላለመቀጠል በተደጋጋሚ ቅሬታ ሲያቀርብ የነበረ ሲሆን ይህ የመዋቅር ጥያቄም ሳይፈታ መቆየቱን ነዋሪዎች በተደጋጋሚ ተናግረዋል።በአካባቢው በተደጋጋሚ አለመረጋጋት ተነስቶ በርካቶች ከቀያቸው የተፈናቀሉ ሲሆን በአካባቢው ላይ የኮማንድ ፖስት ተመድቦ ሰላምና ደህንነትን ለማስጠበቅ እየሰራ ይገኛል።የኪ ወረዳንም ሆነ የወረዳዋን ከተማ የሆነችው ቴፒን ከተለያዩ አካባቢ የሚያገናኙ መንገዶች ከተዘጉ ረዥም ወራት እንዳስቆጠራቸው ቢቢሲ ያነጋገራቸው ነዋሪዎች ተናግረዋል።ወደ ጅማ፣ ሚዛን፣ ማሻ ጎሬ፣ ጋምቤላ ክልል የሚወስዱ መንገዶች መዘጋታቸውንና የትራንስፖርት አገልግሎት አለመኖሩን ቢቢሲ ያነጋገራቸው ነዋሪዎች አስረድተዋል።በየኪ ወረዳ 18 ያህል ብሄር ብሄረሰቦች እንደሚኖሩ ይነገራል። 