አሸንዳ – ለአብሮነትና ለሠላም
በንግስተ ሳባ (አዜብ ዘመነ መንግሥት) ከክርስቶስ ልደት በፊት በ950 ዓመተ ዓለም ቀዳማዊ ምኒልክ የሌዊ ነገድ ከሆኑት 12 ሺህ እስራኤላውያን ጋር በመሆን ታቦተ ጸዮንን በመያዝ በኤርትራ ማይብላ አድርጎ ቀይ ባህርን አቋርጦ አክሱም እንደመጣ ጥንታዊ የብራና መጻሕፍትና የታሪክ ምሁራን በጸሑፋቸው አስፍረዋል። ወቅቱም ‹‹አሸንዳ›› የሚባለው ለታቦት ክብር የሚነሰነስ ከለምለም ሣሮች ሁሉ ረጅምና ሰፋ ያለ የሣር ዓይነት የሚበቅልበት ስለነበር እናቶች በመታጠቅና በመጎዝጎዝ ተቀብለውታል። የአሸንዳ በዓል ጅማሮ ከዚህ እንደሆነም ይነገራል። ታቦቱ አክሱም ከገባበት
ወቅት እስከ 87 ዓ.ም
ድረስ ‹‹አሸንዳ›› በመባል
ይጠራ ነበር። ከቅድስት
ድንግል ማርያም እረፍት
ከዚያም እርገት በኋላ
በ340 ዓ.ም መታሳቢያነቱን ለማሳየት በወቅቱ ነገስታት በመወሰኑ ምክንያት ‹‹ማርያ›› በመባል ይከበር ጀመር። በአሁኑ ወቅትም በአክሱም ዓይኒዋሪ፣ በኤርትራ ማርያ እንዲሁም በተለያዩ የትግራይ ክልል አካባቢዎች በእነዚህ ስያሜዎችና አሸንዳ በመባል ይከበራል። በትናትናው ዕለትም ከነሐሴ 14 እስከ መስከረም 17 ድረስ በድምቀት በሚከበረው በበዓሉ የአሸንዳ ልጃገረዶች እየጨፈሩ ወደ ሚሌኒየም አዳራሽ ገብተዋል። ልጃገረዶቹ ጋሜና ሌሎች ለበዓሉ የሚሆኑ የጸጉር አሰራር ተሰርተው፣ በላዩ ላይ የተለያዩ ቀለማት ያላቸው ክሮች በመርፌ ቁልፍ አስይዘዋል። በተመሳሳይ በግንባራቸው በተለያዩ ቀለማት የተገመደ ክር(ስንዲድ) አስረዋል። የዓይን ቆባቸው እስከ ቅንድባቸው ከቅቤ ጋር የተለወሰ ስር ኩል ደምቆ ተኩሏል። አንገታቸው ላይ የተለያየ መጠን ያለው መስቀል ያሰሩ ሲሆን፤ ከላይ ዝብጦ ቀጥሎ መካከለኛ ከታች ደግሞ ትልቅ መስቀልን
በሦስት ደረጃ አስረዋል።
እጃቸው በአምባር/ ዱከት/
በአልቦ ያሸበረቀው እግራቸው
ደግሞ ኮንጎ ጫማን
ተጫምቷል። በአንገታቸውና በእጃቸው
በኩል አሾልከው በተለያዩ
ቀለማት የተገመደ ክር(ድሪ)
አጥልቀዋል። ጥልፍ ቀሚሳቸው
ላይ ሸብ ባደረጉት
መቀነት ያሰሩትን አሸንዳ
ከግራ ወደ ቀኝ
እያወዛወዙ ያዜማሉ።‹‹መጽአት መጽአት አሸንዳ ዕንበብ መጽአትአሸንዳ ናይ ዓሚ ናይ ዓሚየተጋኒና ሎምየ›› እያሉ ሲያዜሙ ይሰማሉ። በአማርኛ ትርጓሜውም አምና ያከበርኩሽ አሸንዳ ዘንድሮም አገኘሁሽ እንደ ማለት ነው። ተነፋፍቀው ያገኟቸውን ጓደኞቻቸውንም ሠላምታ እየተለዋወጡ ወደ ሚሌኒየም አዳራሽ ገብተዋል።‹‹አሸንዳ ለሠላማችን፣ ለአንድነታችና ለልማታ ችን›› በሚል መሪ ቃል በሚከበረው የአሸንዳ በዓል ከፍተኛ የመንግሥት የሥራ ኃላፊዎች፣ አባ ገዳዎች፣ የውጭ አገር ዲፕሎማቶች ተገኝተዋል። ለቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊና ለተሰው ሰማዕታት የህሊና ጸሎት የተደረገ ሲሆን፤ መድረኩም በታዋቂ ድምጻውያን ደምቆ አምሽቷል። የአዲስ አበባ ምክትል ከንቲባ ኢንጅነር ታከለ ኡማ ከትግራይ ሴቶች ማህበር አዲስ አበባ ቅርጫፍ የማስታወሻ ስጦታ ተበርክቶላቸዋል።ሰናይት ደስታ በዓሉን ለመታደም ከቂርቆስ ክፍለ ከተማ ወረዳ አምስት እንደመጣች ትናገራለች። በዓሉ የተለያዩ ብሔር ብሔረሰቦች በተገኙበት መከበሩ የሠላምና የአብሮነት በዓል ማሳያ ነው። በዚህ ዕለትም ልማቱን ለማስቀጠል ሴቶች ቃል የሚገቡበት እንደሆነ ጠቁማለች።ሌላኛዋ በስፍራው ያገኘናት
የበዓሉ ታዳሚ መብርሂት ኃይሉ፤ በዓሉ እስከ መስቀል እንደሚቀጥል ትናገራለች። የትግራይ ልጃገረድና ሴቶች የነፃነት ጊዜቸውን የሚያውጁበት የሆነው ይህ በዓል ለዘመናት በጋራ የኖሩ ኢትዮጵያውያን የሚያጋጥማቸውን ችግር በማለፍ ሠላማቸውን የሚጠብቁበት እንዲሆን መልካም አጋጣሚ ነው ትላለች። የአሸንዳ ልጃገረዶች የሠላም አምባሳደር መሆን እንዳለባቸው ገልጻለች።የሠላም ሚኒስትር ዴኤታ ወይዘሮ አልማዝ መኮንን እንደገለጹት፤ በዓሉ በዚህ መልኩ ደምቆ መከበር የቻለው ተነጻጻሪ ሠላም ስላለ ነው። በመሪ ቃሉ እንደተመለከተው ለአገር አንድነት ወሳኝ የሆኑ ነገሮች የሚገኙት በሠላም በመሆኑ ለሠላም ትኩረት ሊሰጥ ይገባል። በዓሉ ለመልካም ገጽታ ግንባታ ያለው ጠቀሜታ ከፍተኛ በመሆኑ በቀጣይ አገራዊ ልማትና አብሮነት አገርን ለመገንባት ትልቅ አቅም እንዳለው ሚኒስትር ዴኤታዋ ጠቁመዋል። በዚህ በዓል በዋናነት ባለቤት የሆኑት ሴቶች ለቀውስ ቀዳሚ ተጎጂ በመሆናቸው ለሠላም የበኩላቸውን ድርሻ እንዲወጡ ጥሪያቸውን አስተላልፈዋል።የሴቶችና ሕፃናት ሚኒስትር ወይዘሮ ያለም ፀጋዬና የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስትር ፈትለወርቅ ገብረእግዚአብሄር፤ አሸንዳ ሴቶች ነፃነታቸውን የሚያውጁበት ዕለት መሆኑን ተናግረዋል። ለአንድነት ያለው ሚናም ከፍተኛ መሆኑን በመግለጽ፤ ሴቶች በዓሉን ሲያከብሩ የጋራ እሴቶችን በሚያጠናክር መልኩ እንዲሆን ጥሪያቸውን አስተላልፈዋል።አዲስ ዘመን ነሃሴ 27/2011ፍዮሪ ተወልደ 