አደጋ የደረሰበትን የኢትዮጵያ አየር መንገድ አውሮፕላን መረጃ መንግሥት ተረከበ
የመረጃ ሳጥኑን ይዞ ወደ ፓሪስ የተጓዘው ልዑክ ወደ አዲስ አበባ ተመልሷልአደጋ በደረሰበት በኢትዮጵያ አየር መንገድ ቦይንግ 787-8 ማክስ አውሮፕላን የመረጃ ሳጥን ምርመራ ያካሄደው የፈረንሣይ ቢኢኤ ኩባንያ፣ ያገኘነውን መረጃ ለኢትዮጵያ አደጋ ምርመራ ቢሮ እንዳስረከበ ገለጸ፡፡ቢኢኤ ሰኞ መጋቢት 10 ቀን 2010 ዓ.ም. ባወጣው መግለጫ ከበረራ መረጃ መቅጃ (FDR) እና ከመቅረፀ ድምፁ የተገኙ መረጃዎች በተገቢው መንገድ መገልበጣቸውን በኢትዮጵያ አደጋ ምርመራ ቢሮ፣ በቢኢኤና በአሜሪካ ናሽናል ትራንስፖርት ሴፍቲ ቦርድ (NTSB) እንደተረጋገጠ አስታውቋል፡፡ በማረጋገጫ ሒደቱ ከበረራ መረጃ መቅጃው የተገኘው መረጃ፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድ በረራ ቁጥር 302 እና የኢንዶኔዥያ በረራ ቁጥር 610 መካከል ተመሳሳይ ኩነቶች እንደታዩ ጠቁሟል፡፡ እሑድ መጋቢት 1 ቀን 2011 ዓ.ም. ማለዳ አደጋ የደረሰበት የኢትዮጵያ አየር መንገድ ቦይንግ 737-8 ማክስ አውሮፕላን፣ ባለፈው ጥቅምት ወር በኢንዶኔዥያ መዲና ጃካርታ ከተነሳ ጥቂት ደቂቃዎች በኋላ ከወደቀው ማክስ አውሮፕላን ጋር ተመሳሳይነት እንዳለው ቢኢኤ አረጋግጧል፡፡ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ቦይንግ 737-8 ማክስ አውሮፕላንና የላይን ኤር ቦይንግ 737-8 ማክስ አንድ ዓይነት አውሮፕላኖች ከተነሱ ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ፣ ከበረራ መቆጣጠሪያ መሣሪያ ጋር በተያያዘ ችግር መውደቃቸው በማክስ አውሮፕላኖች ላይ የዲዛይን ችግር መኖሩን እንደሚያመላክት የአቪዬሽን ባለሙያዎች እየገለጹ ነው፡፡ የሁለቱም አውሮፕላኖች ዋና አብራሪዎች የበረራ መቆጣጠሪያ መሣሪያ እክል እንደገጠማቸው በመግለጽ ተመልሶ ለማረፍ ፈቃድ መጠየቃቸው፣ አውሮፕላኑን ለመቆጣጠር መቸገራቸው ሁለቱን አደጋዎች ተመሳሳይ አድርጓቸዋል፡፡ የኢንዶኔዥያው ላይን ኤር ማክስ አውሮፕላን ከጃካርታ ከተነሳ 13 ደቂቃ በኋላ ለመመለስ ጥረት በማድረግ ላይ ሳለ ጃቫ ባህር ውስጥ የወደቀ ሲሆን፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ማክስ አውሮፕላን ከአዲስ አበባ ቦሌ ዓለም አቀፍ ኤርፖርት ከተነሳ ስድስት ደቂቃ በኋላ ቢሾፍቱና ሞጆ ከተማ መካከል ኢጄሬ የተባለ ሥፍራ መውደቁ ይታወሳል፡፡ የበረራ ቁጥር ኢቲ 302 ዋና አብራሪ ያሬድ ጌታቸው (ካፒቴን) አውሮፕላኑ ከተነሳ ከአራት ደቂቃ በኋላ የበረራ መቆጣጠሪያ ችግር እንደገጠማቸው በመግለጽ ወደ አዲስ አበባ ኤርፖርት ለመመለስ የአየር ትራፊክ መቆጣጠሪያ ጣቢያ ፈቃድ ጠይቀው እንደነበር፣ የአየር መንገዱ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ተወልደ ገብረ ማርያም ገልጸዋል፡፡ ሁለቱም አውሮፕላኖች ኤምካስ የተሰኘ የበረራ ሶፍትዌር ይጠቀሙ እንደነበርና አብራሪዎቹ ልምድ ያላቸው እንደነበሩ ሲኤንኤን ዘግቧል፡፡ የላየን ኤር በረራ ቁጥር 610 ዋና አብራሪ ከ6,000 በላይ የበረራ ሰዓት ያለው ሲሆን፣ የኢትዮጵያው በረራ ቁጥር 302 ዋና አብራሪ ያሬድ ጌታቸው (ካፒቴን) 8,100 የበረራ ሰዓት እንዳላቸው ተገልጿል፡፡ ባለፈው ሳምንት የመረጃ ሳጥኑን ይዞ ወደ ፓሪስ ያቀናው የኢትዮጵያ የአደጋ ምርመራ ልዑክ ማክሰኞ መጋቢት 10 ቀን 2011 ዓ.ም. ማለዳ አዲስ አበባ እንደገባ ሪፖርተር አረጋግጧል፡፡የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር ወሰንየለህ ሁነኛው (ኮሎኔል) እና የአደጋ ምርመራ ቢሮ ኃላፊ አምድዬ ፈንታ (ኮሎኔል) ከቢኢኤ መርማሪዎች የተረከቡትን መረጃ ይዘው መመለሳቸውን ምንጮች ለሪፖርተር ተናግረዋል፡፡ የትራንስፖርት ሚኒስትሯ ዳግማዊት ሞገስ እሑድ መጋቢት 8 ቀን 2011 ዓ.ም. በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ፣ ቢኢኤ ከበረራ መረጃ መቅጃና መቅረጸ ድምፁ የሚፈለገውን መረጃ ሙሉ በሙሉ በተሳካ ሁኔታ ማውረዱን ገልጸዋል፡፡ የተገኙት መረጃዎች የኢትዮጵያ አየር መንገድና የላይን ኤር አውሮፕላን አደጋዎች ላይ ተመሳሳይ እንደሆኑ እንደሚጠቁሙ ሚኒስትሯ አስታውቀዋል፡፡ የአደጋ ምርመራው የመጀመሪያ ደረጃ ሪፖርት ከአንድ ወር በኋላ እንደሚወጣ አስታውቀዋል፡፡ የሚኒስትሯን መግለጫ ተከትሎ የቦይንግ ኩባንያ ሰኞ መጋቢት 9 ቀን 2011 ዓ.ም. ባወጣው መግለጫ ደንበኞች ከሆኑ አየር መንገዶች፣ ከዓለም አቀፍ የአቪዬሽን ባለሥልጣናትና ከመንግሥታት ጋር በመተባበር የተከሰተውን አደጋ ምርመራ እንደሚደግፍ አስታውቋል፡፡ ምን እንደተፈጠረ በመረዳት ወደፊት ተመሳሳይ አደጋዎች እንዳይከሰቱ ለማድረግ እየተሠራ እንደሆነ ጠቁሟል፡፡ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ስለገጠመው አደጋ የበለጠ ለማወቅ ከመረጃ ሳጥኑ በተገኙ መረጃዎች ላይ ሥራ በፍጥነት በመሠራት ላይ እንደሆነ የገለጸው ቦይንግ፣ ለምርመራ ቡድኑ ሙያዊና የቴክኒክ ድጋፍ በማድረግ ላይ እንደሆነ አስታውቋል፡፡ ከኢትዮጵያ አየር መንገድ አውሮፕላን አደጋ በኋላ የቦይንግ ኩባንያ የሰላ ትችት ከየአቅጣጫው እየተሰነዘረበት ይገኛል፡፡ የቦይንግ 737 ማክስ አውሮፕላኖችን ለአደጋ ያጋለጠው ኤምካስ የተሰኘው የበረራ ሶፍትዌር እንደሆነ የሚናገሩት የአቪዬሽን ባለሙያዎች፣ የቦይንግ ኩባንያ ስለዚህ አዲስ ሶፍትዌር ለአየር መንገዶች አለማሳወቁና አብራሪዎች ስለሶፍትዌሩ በቂ ሥልጠና እንዲያገኙ አላደረገም የሚል ወቀሳ እያቀረቡበት ነው፡፡ በተጨማሪም የላየን ኤር አደጋ ባለፈው ጥቅምት ወር ከደረሰ በኋላ የበረራ መቆጣጠሪያ መሣሪያው ችግር እየታወቀ፣ ቦይንግ ተገቢውን የማስተካከያ ዕርምጃ ባለመውሰዱ የኢትዮጵያ አየር መንገድ አደጋ ሊከሰት እንደቻለ እየገለጹ ነው፡፡ የአሜሪካ ጀስቲስ ዲፓርትመንት ከማክስ አውሮፕላን ጋር በተያያዘ በቦይንግ ኩባንያና በፌዴራል አቪዬሽን አድሚኒስትሬሽን (FAA) ላይ ምርመራ በማካሄድ ላይ እንደሆነ ሲያትል ታይምስ ዘግቧል፡፡ ቦይንግ ለማክስ አውሮፕላን የብቃት ማረጋገጫ ከፌዴፈራል አቪዬሽን አድሚኒስትሬሽን እንዴት እንዳገኘ የጀስቲስ ዲፓርትመንት የወንጀል ምርመራ እንደጀመረ ተገልጿል፡፡ የቦይንግ ኩባንያ 5,000 ያህል 737 ማክስ አውሮፕላኖች ለ100 አየር መንገዶች እንደሸጠ ድረ ገጹ ያሳያል፡፡ ተመርተው ወደ ሥራ የገቡት 350 ማክስ አውሮፕላኖች ብቻ ሲሆኑ፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድም አምስት አውሮፕላኖች አሉት፡፡ ቦይንግ ባለፈው ዓመት 100 ቢሊዮን ዶላር ገቢ ማስመዝገቡ ሲታወቅ፣ ከዚህ ውስጥ አንድ-ሦስተኛው የተገኘው ከቦይንግ 737 አውሮፕላኖች ሽያጭ እንደሆነ ታውቋል፡፡ 