በኮረና ጉዳይ ከዘመቻ ባለፈ
ሞገስ ተስፋመርካቶ በኢትዮጵያ ብሎም በአፍሪካ ግዙፉ የገበያ ማዕከል ነው። በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍሎች የሚገኙ ነጋዴዎች የሸቀጥ ፍሎጎታቸውን ለማሟላት መርካቶን መጎብኘታቸው የግድ የሚባል ነው። ከዚህ የተነሳም መርካቶ ሁሌም ከሰው መጨናነቅ ተላቅቃ አታውቅም። ይህ የመርካቶ መለያ የሆነው እውነታ የኮረና መከሰትን ተከትሎ በገበያ ስፍራው ለሚገኙ ገዥም ሆነ ሻጭ ጥልቅ ስጋት ሆኗል። እንዲያውም በሀገሪቱ ስለ በሽታው የሚነገረው ሳይሆን የሚታየው መዘናጋት ጥክክለኛ ማሳያ እስኪመስል ድረስ የመዘናጋት ጥግ የሚታይት ሆኗል።በመርካቶ ከሚተረማመሰው ህዝብ የአፍ እና የአፍ ጭንብል የሚደርጉት ከአምስት በመቶ ይበልጣል ለማለት የሚያስደፍር አይደለም። በዛ የሚገኘው የነጋዴው ማህበረሰብ መዘናጋት በጤና ሚኒስቴር እና በኢትዮጵያ ህብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት እለት ተእለት ለሚተላለፈው መልእክት ፍጹም ባእድ የሆኑ ያህል ነው።ከሃና ማሪያም ወደ መርካቶ ለገበያ ከታክሲ ስትወርድ ያገኘናት ወይዘሮ እየሩስ ተስፋ ትባላለች ፤ታክሲ ስትሳፈር የታክሲው ሹፌር ማክስ አድርጉ ሲል ብቻ እንደምታደርግ ትናገራለች። በሱቋ ሊገዙ የሚመጡ ሰዎች ማክስ እንደማያደርጉ፤ እንዲያደርጉ
ስትጠይቅም ሃሳባቸውን ቀይረው ሳይገዙ የሚመለሱ እንዳሉ ፤ በዚህም ማክስ አድርጉ በገበያዋ ላይ ተፅዕኖ እየፈጠረ ነው ። አንዳንዶች ማክስ እንዲያደርጉ ስትጠይቅ ኮሮና የለም፣ ኮሮና የሆነብን በሀገሪቱ ያለው ፖለቲካ ነው ወዘተ በሚሉ አዘናጊ ሃሳቦችን እንደሚያነሱላት፤ “መሸጥ ከፈለግሽ ዝም ብለሽ ሽጭ” እንደሚሏት ትናገራለች። ኮሮና በማህበረሰቡ ካደረሰው ጉዳት ይልቅ በንግድ እንቅስቃሴው ላይ ያሳደረው ጫና የኑሮ ውድነቱን ጣራ ላይ ሰቅሎታል የሚል ሃሳብ አላት። እንደ ወይዘሮ እየሩስ ከሆነ ፣ መርካቶ በተወሰነ ደረጃ ከሌላ ቦታ የሚመጡ ነጋዴዎች ማክስ ያደርጋሉ እንጂ በጅምላ ማከፋፈል ስራ የተሰማሩት ነጋዴዎች በርካቶች ማክስ አያደርጉም። ከዚህ የተነሳም የእኔ ብቻ ጥንቃቄ ራሴን ማዳን ስለማያስችለኝ በሚል ከጊዜ ወደ ጊዜ ማክስ ማድረጉን እየተወችው ነው። ሌላው በመርካቶ ያነጋገርናቸው በአልባሳት ንግር በጅምላ አከፋፋይነት የተሰማራው አቶ ኑረዲን ሰይድ ነው። እሱ እንደሚለው ፣ በአካባቢው ኮሮና እንደገባ ብዙው ማክስ ለማድረግ ተሞክሮ ነበር ፣ ነገር ግን ከእቃዎች ጋር ካለን ሰፊ ንክኪ ጋር በተያያዘ በሽታውን በማክስ ብቻ መከላከል አይቻልም የሚል ውሳኔ ላይ በመድረስ አብዛኛው ነጋዴ ማክስ ማድረጉን ትቶታል። ልክ ባይሆንም ምርጫ ስላልነበርን አላህ ጠብቀን ብለን ስራችን እየሰራን ነው። ከብር፣ ከአልባሳት እና ከተለያዩ አጋላጭ ሁኔታዎች ጋር በርካታ ንክኪ ስለምናደርግ በየደቂቃው ሳኒታይዘርና አልኮል መጠቀም ከስራቸው ጋር አስቸጋሪ በመሆኑ እርግፍ አድርገን ትተነዋል ፤ አሁን ላይ ረስተነዋል “ብሏል። ማህበረሰቡ በራሱ ላይ ካልደረሰ በስተቀር ኮሮና እንዳለ አያመነ አይደለም ያሉን ደግሞ የቤት ውስጥ እቃዎች አከፋፋይ የሆነው አቶ ኑሩ አብደላ ናቸው። አሁን ያለው ነባራዊ ሁኔታ ‹‹ታሞ ከመማቀቅ አስቀድሞ መጠንቅ›› የሚባለውን ብሂል መከተል ቀርቶ ከታመምኩ በኋላ ልጠንቀቅ የሚል ትርጉም አለው ይላሉ። ችግሩን ካለመረዳት ሳይሆን ለመከላከል የሚያስፈልጉ ሁኔታዎችን ማሟላት ስለማይቻል ተስፋ ከመቁረጥ የመነጨ እንደሆነም ነግረውናል። አቶ ኑሩ እንደሚሉት፣ ኮሮና እንኳን በእኛ ድሃ በሆነች ሀገር ይቅር እና አደጉ ተመነደጉ በተባሉት ሀገራት፣ በጣም የጥንቃቄ ጥግ ባላቸው ጭምር በብዙ እየተፈተኑ ነው ፣ በሚሊዮን የሚቆጠር ህይወት አጥተዋል። ይህን ሁሉ በማየት በጥንቃቄ እንደማንተርፍ ራሳችን በማሳመን የንግድ ስራችን ቀጥለናል። በጥንቃቄ ራሳቸውን የሚከላከሉበት ሁኔታ እንዳለ ቢያምኑም ግን ከበሽታው መተላለፊያ እና መከላከያ መንገዶች አንፃር የሚደረጉ ጥንቃቄዎች ከስራቸው ነባራዊ ሁኔታ አኳያ ተስፋ አስቆራጭ መሆኑንም ያነሳሉ። ከማህበረሰቡ ጥንቃቄ ጉድለት የተነሳ ያስከተለው የከፋ ችግር አለመኖሩ በራሱ ለመዘናጋቱ ትልቅ በር ከፍቷል። ከዚህ የተነሳም ማህበረሰቡ የሚተላለፉ የጥንቃቄ መልዕክቶችን ለመስማት ፈቃደኝነት እያጣ ማስክ ማድረጉን ትቷል ፣ ኮሮና ስለመፈጠሩም ተረስቷል ሲሉ የመዘናጋቱ ጉዳይ ከልክ ያለፈ መሆኑን ገልፀዋል። ከባህር ዳር ዕቃ ለመግዛት የመጡት አቶ ወርቅነህ ንብረት በበኩላቸው እንደገለጹት፣ ኮሮና የሆነብን ኑሮ ነው፣ በስመ ኮሮና ዕቃ ሁሉ ተወደደ እንጂ እኔ በምኖርበት ባህር ዳር አንድም ነጋዴ ማስክ አድርጎ አያውቅም፣ ኮሮና ሲወራ ሁሉም ውሸት ነው እያለ እውነታውን ለመቀበል ፈቃደኝት አጥቷል። ውሸት ሲበዛ እውነት ስለሚሆን ኮሮና ቢኖርም የለም የሚል አስተሳሰብ በህብረተሰቡ ውስጥ በስፋት በመሰራጨቱ የጥንቃቄ መርሆችን ለመፈጸም አስቸጋሪ አድርጎታል ብለዋል። ጥንቃቄ ማድረግ ለራስ ጤንነት መጠበቅ ነው። ነገር ግን አስገዳጅ ህግ ካልመጣ ህብረተሰቡ ጥንቃቄ የሚያደርግ እንደማይመስላቸው አመልክተዋል። እውነታው በዚህ መልኩ በሚገለጽበት ማህበረሰብ ውስጥ ከዘመቻ ያለፈ አስገዳጅ ሁኔታ መፍጠር ካልተቻለ ኮረና ሀገርና ህዝብን ሊያስከፍል የሚችለው ከፍ ያለ ዋጋ ምን ሊመስል እንደሚችል ለማሰብ የሚከብድ አይሆንም። ችግሩ እየተፈታተኑን ካሉ ተጨማሪ ተግዳሮቶች ጋር ተደምሮ ሊያመጣብን የሚችለው ጣጣ የከፋ እንደሚሆን ለማሰብ አይከብድም።