የኢትዮጵያ ማዕድንና ባዮፊውል ኮርፖሬሽን በካፒታል እጥረት አጣብቂኝ ውስጥ ገብቷል
በአገሪቱ የሚገኘውን የማዕድን፣ ነዳጅና ባዮፊውል ዕምቅ ሀብት እንዲያለማ በ15 ቢሊዮን ብር የተፈቀደ ካፒታል በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ የተቋቋመው የኢትዮጵያ ማዕድን፣ ነዳጅና ባዩፊውል ኮርፖሬሽን፣ በገጠመው ከፍተኛ የካፒታል እጥረት ምክንያት አጣብቂኝ ውስጥ መግባቱ ተገለጸ፡፡የኮርፖሬሽኑ ማኔጅመንትና ሠራተኞች ለአምስት ቀናት ሲያካሂዱ የቆዩትን የጥልቅ ተሃድሶ ሥልጠና ሐሙስ ሐምሌ 13 ቀን 2009 ዓ.ም. ሲያጠቃልሉ የመዝጊያ ንግግር ያደረጉት ዋና ሥራ አስፈጻሚው አቶ ሙሉጌታ ሰዒድ፣ ኮርፖሬሽኑ ከፍተኛ የሆነ የገንዘብ እጥረት እንደገጠመው ተናግረዋል፡፡ ኮርፖሬሽኑ የተቋቋመው በ15 ቢሊዮን ብር የተፈቀደና አራት ቢሊዮን ብር የተከፈለ ካፒታል ቢሆንም፣ ከመንግሥት የተሰጠው 400 ሚሊዮን ብር ብቻ በመሆኑ ከፍተኛ የካፒታል እጥረት እንዳጋጠመው አቶ ሙሉጌታ ገልጸዋል፡፡ይሁን እንጂ ኩባንያው የገጠሙትን ውስብስብ ችግሮች ተቋቁሞ 95 ቶን ታንታለም ኮንሰንትሬት አምርቶ ለውጭ ገበያ በማቅረብ 2.7 ሚሊዮን ዶላር የውጭ ምንዛሪ በማስገባት፣ በኢትዮጵያ ንግድ ባንክ መሸለሙን አቶ ሙሉጌታ ተናግረዋል፡፡ ኮርፖሬሽኑ ያሉበትን ችግሮች በመቋቋም የተለያዩ የኢንዱስትሪ ግብዓት ማዕድናት አምርቶ ለአገር ውስጥ ፋብሪካዎች በማቅረብ ላይ እንደሆነ ተገልጿል፡፡አቶ ሙሉጌታ ለሪፖርተር እንደተናገሩት፣ ኮርፖሬሽኑ ከተፈቀደለት አራት ቢሊዮን ብር የተከፈለ ካፒታል ሦስት በመቶ ብቻ የተሰጠው በመሆኑ ከፍተኛ የገንዘብ እጥረት ገጥሞታል፡፡ ‹‹ይህ በሥራችን ላይ ከፍተኛ ተፅዕኖ ፈጥሮብናል፡፡ በሙሉ አቅማችን እንዳናመርት አድርጎናል፡፡ ብዙ የታቀዱ ፕሮጀክቶች ወደ ተግባር እንዳይገቡና ያረጁ ማሽነሪዎች እንዳንለውጥ፣ የተበላሹትን እንዳንጠግን አድርጓል፤›› ያሉት አቶ ሙሉጌታ፣ የካፒታል እጥረቱ ኮርፖሬሽኑን ፈታኝ ሁኔታ ውስጥ እንደከተተው ተናግረዋል፡፡‹‹የካፒታል እጥረት የኮርፖሬሽኑን ህልውና እየተፈታተነ ይገኛል፡፡ ይህ መቀየር እንዳለበት መንግሥት አምኖበታል፤›› ያሉት አቶ ሙሉጌታ፣ ኮርፖሬሽኑ የተፈቀደለት ካፒታል እንዲሰጠው ለቦርዱና ለመንግሥት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር ጥያቄ ማቅረቡን ተናግረዋል፡፡ በቅርቡም በተካሄደው የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ስብሰባ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለ ማርያም ደሳለኝ ኮርፖሬሽኑ የገጠመው የፋይናንስ ችግር እንደሚፈታ ማረጋገጫ ሰጥተዋል፡፡የኮርፖሬሽኑ ህልውና በአብዛኛው በታንታለም ምርትና ሽያጭ ላይ የተንጠለጠለ ነው፡፡ የታንታለም ማምረቻው በኦሮሚያ ክልላዊ መንግሥት ጉጂ ዞን ቀንጢቻ በተባለ ከአዲስ አበባ በስተደቡብ 600 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ይገኛል፡፡ የማምረቻ ማሽኖቹ ከ20 ዓመት በላይ ያገለገሉ በመሆናቸው ኮርፖሬሽኑ የዕቅዱን ያህል ማምረት እንደተሳነው ዋና ሥራ አስፈጻሚው ገልጸዋል፡፡ ኮርፖሬሽኑ በተጠናቀቀው በጀት ዓመት 174 ቶን ታንታለም ኮንሰንትሬት ለማምረት አቅዶ የነበረ ቢሆንም፣ ማሳካት የቻለው 60 በመቶ ብቻ ነው፡፡ዕድሜ የተጫናቸውን ማሽኖች በአዲስ ለመለወጥ ጥናት ተጠንቶ 208 ሚሊዮን ብር እንደሚያስፈልግ የተገለጸ ሲሆን፣ ይህም ከልማት ባንክ በብድር ወይም የተከፈለ ካፒታል ማሟያ ከመንግሥት እንዲሰጠው ኮርፖሬሽኑ ጥያቄ አቅርቧል፡፡ የኮርፖሬሽኑን የፕሮጀክት ዕቅድ የፌዴራልና አርብቶ አደር ጉዳዮች ሚኒስትር በአቶ ካሳ ተክለ ብርሃን የሚመራው ቦርድና የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ሚኒስቴር እንደተቀበለው አቶ ሙሉጌታ ለሪፖርተር ተናግረዋል፡፡ ኮርፖሬሽኑ አሮጌ ማሽኖቹን በአዲስ ቢቀይር በዓመት ከ300 ቶን በላይ ታንታለም ማምረት እንደሚችል በጥናት ተረጋግጧል፡፡ኮርፖሬሽኑ አገሪቱ ወደ ኢንዱስትሪ የምታደርገውን ሽግግር ለማገዝ እንደ ኳርትዝ፣ ፊልድስፖር፣ ዶሎማይት፣ ዳይቶማይትና ኦሊን ያሉ የኢንዱስትሪ ግብዓት ማዕድናት በማምረት ለአገር ውስጥ ፋብሪካዎች በማቅረብ የመሳሰሉ እንደሚገኝ አቶ ሙሉጌታ ገልጸዋል፡፡ በአሁኑ ወቅት መንግሥት የኢንዱስትሪ ፓርኮች በማቋቋም ላይ መሆኑን ያስታወሱት አቶ ሙሉጌታ፣ ኮርፖሬሽኑ የተለያዩ የኢንዱስትሪ ግብዓቶች በማቅረብ የውጭ ምንዛሪ በማዳን ከፍተኛ ሚና ሊጫወት እንደሚችል አስረድተዋል፡፡ ይህን ለማድረግ ግን ኮርፖሬሽኑ የሚያስፈልገው ካፒታል ሊሟላለት እንደሚገባ በአፅንኦት ተናግረዋል፡፡ ‹‹የኢንዱስትሪ ዘርፉን ለማሳደግ ከተፈለገ ትልቅ ግብዓት ማቅረብ የሚችለው የማዕድን ዘርፍ ትኩረት ሊሰጠው ይገባል፡፡ የአምራች ኢንዱስትሪ መሠረቱ የማዕድን ዘርፍ ነው፤›› ብለዋል፡፡በተያያዘ ዜና የማዕድን፣ ነዳጅና ባዮፊውል ኮርፖሬሽን ሁለት የኤታኖል ማምረቻ ፋብሪካዎች ለመገንባት 1.4 ቢሊዮን ብር ብድር ከኢንዱስትሪ ልማት ፈንድ ጠይቋል፡፡ ኮርፖሬሽኑ በሁለተኛው የዕድገትና ትራንስፎርሜሽን ዘመን ለመገንባት ካቀዳቸው ሦስት የኤታኖል ፋብሪካዎች መካከል ሁለቱን በ2010 ዓ.ም. ለመጀመር ዝግጅት ጀምሯል፡፡የሁለቱ ኤታኖል ማምረቻ ፋብሪካዎች አዋጪነት ጥናት የተጠናቀቀ ሲሆን፣ እያንዳንዳቸው 700 ሚሊዮን ብር ወጪ እንደሚጠይቁ ተገልጿል፡፡ የኤታኖል ፋብሪካዎች በኩራዝ፣ በከሰም ወይም በተንዳሆ ስኳር ፋብሪካዎች ሊገነቡ እንደሚችሉ የጠቆሙት አቶ ሙሉጌታ ከኢንዱስትሪ ልማት ፈንድ ብድር ለማግኘት ጥያቄ መቅረቡን ተናግረዋል፡፡ ብድሩ ከተፈቀደ የፋብሪካዎቹ ግንባታ በ2011 ዓ.ም. አጋማሽ ሊጠናቀቅ እንደሚችል ተገልጿል፡፡ ኤታኖል ሞላሰስ ከተባለ ከስኳር ተረፈ ምርት የሚገኝ የነዳጅ ዓይነት ሲሆን፣ በአሁኑ ወቅት ፊንጫና መተሐራ ስኳር ፋብሪካዎች ያመርቱታል፡፡ኤታኖልን በስፋት በመጠቀም የምትታወቀው ብራዚል ስትሆን ኢትዮጵያ ውስጥ አምስት በመቶ ኤታኖል ከቤንዚን ጋር በመደባለቅ ለተሽከርካሪዎች ይቀርባል፡፡ ድብልቁን ወደ አሥር በመቶ በማሳደግ የአገሪቱን የውጭ ምንዛሪ በማራቆት የሚታወቀውን የነዳጅ ወጪ ለመቀነስ ጥረት በመደረግ ላይ ነው፡፡የአገሪቱ ዓመታዊ የነዳጅ ፍጆታ በየዓመቱ አሥር በመቶ በማደግ 2.8 ሚሊዮን ሜትሪክ ቶን የደረሰ ሲሆን፣ በዓመት ከሁለት ቢሊዮን ዶላር በላይ ወጪ ይደረጋል፡፡ ይህም የአገሪቱን 80 በመቶ የውጭ ምንዛሪ ይቀራመታል፡፡ 