በቀን ገቢ ግምቱ ላይ በቂ ግንዛቤ አለመፈጠሩ ነጋዴው እንዲደናገር እንደዳረገው ተገለጸ
በአዲሱ የቀን ገቢ ግምት ላይ በቂ ግንዛቤ ባለመፈጠሩ ነጋዴውን ላላስፈላጊ መደናገር እንደዳረገው ተገለጸ ።ከአዲሱ የቀን ገቢ ግምት አተማመኑ ጋር በተያያዘ የተጋነኑ ግምቶች እንዳሉና አዋጁ የሚመለከታቸው በዝቅተኛ ንግድ ውስጥ ያሉ የህብረተሰብ ክፍሎች የቀን ገቢ ግምት እንደተወሰነባቸው ዋልታ ባዘጋጀው የእንነጋገር ፕሮግራም ላይ የተሳተፉ የነጋዴ ተወካዮች ገልጸዋል፡፡   የገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን በበኩሉ የቀን ገቢ ግምቱ ወደታክስ ስርዓቱ ያልገቡትን ህጋዊ መስመር ለማስያዝ እንጂ ህጋዊ ነጋዴው ላይ ተጨማሪ ግብር ለመጫን እንዳልሆነ አስረድተዋል፡፡በሌላ በኩል በአፈጻፀም ላይ የታዩ ችግሮች ካሉ ባለስልጣን መሥሪያ ቤቱ  ለማረም ዝግጁ መሆኑን የሥራ ሃላፊዎቹ ስታውቀዋል፡፡በታክስ እና ግብር ላይ የተደረጉ ጥናቶች እንደሚያመለክቱት በኢትዮጵያ ውስጥ እየተሰበሰበ ያለው ግብር ከ 13 በመቶ የበለጠ አይደለም፡፡ይህ ደግሞ ከሰሃራ በታች ካሉ ሃገራት  በዝቅተኛ ደረጃ ላይ የሚቀመጥ ነው፡፡በአዲስ አበባም ቢሆን በዓመት ከ 40 እስከ 50 ቢሊዮን ብር የመሰብሰብ አቅም ቢኖርም በተጨባጭ እየተሰበሰብ ያለው ግን ከግማሽ  የዘለለ አይደለም ተብሏል ፡፡ይህንንና በአሁኑ ወቅት ያለውን የገንዘብ የመግዛት አቅም መቀነስ ከግምት ውስጥ በማስገባት ከሚያዝያ ወር 2009 ዓ.ም ጀምሮ የቀን ገቢ ግምት ጥናት ሲካሄድ ቆይቷል፡፡በዚሁ መሰረትም በከተማዋ የሚገኙ ከ330 ሺህ በላይ ግብር ከፋዮች የዕለት ሽያጫቸው እንዲጠና ተደርጎ ከሃምሌ 1 ቀን 2009 ዓ.ም ጀምሮ ወደ ትግበራ ተገብቷል፡፡ይሁን እንጂ ጥናቱ ነጋዴውን ያላሳተፈ፣ በቂ ግንዛቤ ያልተፈጠረበት፣ በተከታታይ ቀናት የነጋዴውን የሽያጭ መጠን ከግንዛቤ ያላስገባና በአንድ ቀን እይታ ብቻ የቀን ገቢ ግምት የተወሰነበት፤ ነጋዴው ካመነው ሽያጭ በሶስትና በአራት እጥፍ ውሳኔ የተሰጠበት መሆኑን ዋልታ ባዘጋጀው እንነጋገር ፕሮግራም ላይ የተሳተፉ የነጋዴ ተወካዮች አረጋግጠዋል፡፡የቀን ገቢ ግምቱ ነጋዴው ሸጦ ወይም አገልግሎት ሰጥቶ በሚያገኘው ገቢ መሰረት መሰላት ሲገባው የተጋነነና ነጋዴው ከሚሸጠው ጋር ሲነፃጸር የተራራቀ በመሆኑ አብዛኛውን ነጋዴ ቅሬታ ውስጥ እንዲገባ አድርጎታል ብለዋል የነጋዴ ተወካዮቹ፡፡አዋጁ ከግብር ውጭ ያደረጋቸውን የህብረተሰብ ክፍሎች በቀን ገቢ ግምት ውስጥ እንዲካተቱ ማደረጉንም ተወያዮቹ ገልጸዋል፡፡በውይይቱ ላይ የተገኙት የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን የሥራ ኃላፊዎች በበኩላቸው ከ2003 ጀምሮ ላለፉት ስድስት ዓመታት የቀን ገቢ ግምት መረጃና ጥናት በወቅቱ ባለመካሄዱ ፍትሃዊ የንግድ ሥርዓት ለማስፈን አዳጋች ሆኖ መቆየቱን አመልክተዋል ።አዲሱ የቀን ገቢ ግምት ወደ ታክስ ሥርዓቱ ያልገቡትን ህጋዊ መስመር እንዲከተሉ የሚያስችል እንጂ በህጋዊ ነጋዴ ላይ ተጨማሪ ግብር ለመጣል ያለመ እንዳልሆነ አብራርተዋል፡፡የቀን ገቢ ግምቱ ጥናት ሲካሄድ የንግድ ቦታ ዘግቶ መጥፋት፣ከንግድ መደብሩ እቃ ማሸሽ፣ ለመረጃ ሰብሳቢዎቹ የተዛባ መረጃ መስጠትና ሽያጭን አሳንሶ መናገር በነጋዴው በኩል የታዩ ችግሮች እንደነበሩ ሃላፊዎች አስገንዝበዋል፡፡በግብር ሰብሳቢው በኩል ተከታታይነት ያለው የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራዎች ያለመሰራታቸውና በነጋዴውም በኩል በተሟላ መልኩ ተገቢውን ግብር መክፈል አለብኝ የሚል አመለካከት አለመዳበሩ እንደችግር ተጠቅሰዋል፡፡እንዚህን ችግሮች በጋራ ለመቅረፍ ፍትሃዊና ዘመናዊ የታክስ ስርዓት እንዲዘረጋ የየበኩላቸውን አስተዋፅኦ ለማበርከት በመስማማት ውይይቱ ተቋጭቷል፡፡ 