የኢትዮጵያ መልካም ገጽታ በታላቁ ሩጫ
ብርሃን ፈይሳከዓለም ምርጥ አስር ተወዳጅና ሳቢ የጎዳና ላይ ሩጫዎች መካከል አንዱ ታላቁ የኢትዮጵያ ሩጫ ነው።ኢትዮጵያን የሯጮች ሃገር ከመሆኗ ባሻገር በአፍሪካ ቀዳሚ የሆነውን የጎዳና ላይ ሩጫ በማዘጋጀትም ስሟን ያስጠራው ይህ ሩጫ፣ ሁለት አስርት ዓመታትን በስኬት ለመጓዝም በቅቷል። ደማቁና ተናፋቂው ሩጫ፤ ኤይምስ/የጎዳና ላይ ሩጫዎችን ደረጃ የሚሰጥ አለም አቀፍ ተቋም/ ከመዘገባቸው 400 ውድድሮች መካከል በየዓመቱ አወዳድሮ የሚሰጠውን ሽልማት ለሁለት ጊዜያት ‹‹ኤይምስ ግሪን አዋርድ›› እና ‹‹ኤይምስ ሶሻል አዋርድ›› ወስዷል።‹‹ራነርስ ወርልድ›› የተባለው መጽሄትም በቅርቡ ምርጥ የ10 ኪሎ ሜትር ሩጫ በሚል ሽልማት አበርክቶለታል፡፡ ኢትዮጵያን በመልካም ገጽታ ከመገንባት ባሻገር አዳዲስ ሃሳቦችን በማመንጨት፣ በየዓመቱ ሩጫውን ከማሳደግ፣ ተሳታፊዎችን ከማስደሰት፣ ማህበራዊ ጉዳዮችን ከማንጸባረቅና የማህበራዊ ኋላፊነቱን ከመወጣት አኳያም ውጤታማ ስራዎችን ላለፉት ሁለት አስርት ዓመታት ሲሰራ ቆይቷል።20ኛ ዓመቱን አስመልክቶም በታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ የስትራቴጂና ኢኖቬሽን ማናጀር ዳግም አማረ ከአዲስ ዘመን ጋር ቆይታ ያደረጉትን ቆይታ ይዘን ቀርበናል። በየዓመቱ የተሳታፊዎቹን ቁጥር በመጨመርና አዝናኝ ነገሮችንም በማከል ተወዳጅነቱን ያሳደገው ውድድሩ፤ የተሳታፊዎቹ ቁጥር በመጨመር አዲስ አበባን በ45ሺ የሯጮች ማዕበል በማጥለቅለቅ ስኬት አስመዝግቧል።በዓለም አቀፍ ደረጃ ዕውቅናን ያተረፈው ሩጫው፤ የሚካሄድበት መንገድና በተሳታፊዎቹ ብዛት ከሌሎች አፍሪካ በዓለም አትሌቲክስ የወርቅ፣ ብርና ነሃስ ደረጃ ከተሰጣቸው ጋር ሊወዳደር የሚያስችለው ነው።በእርግጥ ሃገሪቷ ካለችበት የቦታ አቀማመጥ ጋር ተያይዞ በርቀቱ ክብረ ወሰን ማስመዝገብ እጅግ ከባድ ነው፤ ነገር ግን ለሌሎች ውድድሮች ብቁ የሆኑ አትሌቶች ያበቃል።በዚህም በዓለም የስፖርት ተቋማት ሽልማቶች ሃገርንም በበጎ በማስጠራት ከፍተኛውን   ድርሻ መወጣቱን መመልከት ይቻላል።ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ በሃገር ውስጥ ውድድርን በማዘጋጀት ለአትሌቶች ምቹ ሁኔታን ከመፍጠር ባሻገር፤ በሌሎች ውድድሮች ተሳታፊ የሚሆኑ አትሌቶች ቁጥር ላይ ብልጫ የሚታይበትም ነው።ኢትዮጵያ በአትሌቲክስ ስፖርት ታዋቂ እንደመሆኗ በዚህ ውድድር ላይ ብቻ እስከ 500 የሚደርሱ አትሌቶች ይሳተፋሉ፡፡ በኤምስ ዕውቅና ያገኘ የ10 ኪሎ ሜትር ሩጫ እንደመሆኑ ከሌሎች ዓለም አቀፍ ውድድሮች ጋር እኩል ደረጃ ያለው በመሆኑም በርካታ የሃገር ውስጥና ከውጪ ሃገራት የተወጣጡ አትሌቶች የሚመርጡት ሆኗል።ከዚህ በተጓዳኝ በየዓመቱ በውድድር ላይ ያሉም ሆኑ ውድድር ያቆሙ ዝነኛና ታዋቂ አትሌቶችንና የስፖርቱን ሰዎች በመጋበዝም ለውድድሩ ተጨማሪ ድምቀት እንዲሆኑ ይደረጋል።ከዚህ ቀደም ከተገኙት መካከል፤ ፓውላ ራድክሊፍ፣ ሜሪ ጉተምበርግ፣ ሂቻም ኤል ግሩዥ፣ ኤድና ኪፕላጋት፣ … ማንሳት ይቻላል።በዘንድሮው ውድድር ደግሞ ኬንያዊው ፖል ቴርጋት የክብር እንግዳ ይሆናል።ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ ሲመሰረት በዋናነት የያዘው ዓላማ፤ በስፖርት ማህበረሱቡን ማቀራረብ የሚል መሆኑን ማናጀሯ ይጠቁማሉ። በዚህ ረገድም ትልቅ እምርታ መታየቱንና ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ ዓላማውን ማሳካቱን ያረጋገጠበት ነው ይላሉ። ህዝቡን ከስፖርት ጋር በማገናኘት የተወጣውን ሚና እና እድገቱን አያይዘውም እንደሚከተለው ያብራራሉ።ውድድሩ ሲጀመር የአንድ ዕለት ሩጫ ብቻ በመሆኑ ተሳታፊዎቹ በቀጣዩ ቀን ከጡንቻ ጋር ለተያያዘ ጉዳት ይዳረጋሉ።ይህንን በመረዳትም ከሩጫው እለት አስቀድሞ ልምምድና ዝግጅት የማድረግ አስፈላጊነትን እንዲሁም በምን መልኩ ዝግጅት ሊደረግ እንደሚችል በተለያዩ ዘዴዎች ህብረተሰቡን ማስገንዘብ በመጀመሩ ብዙ ለውጦችን መመልከት ተችሏል።በየጊዜው የስፖርት ቴክኖሎጂ ውጤቶችን ወደ ውድድር እንዲገቡ በማድረግም ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ ከዘመኑ ጋር መራመድ የሚችልና ከሌሎች የጎዳና ሩጫዎች ጋር ተወዳዳሪ እንዲሆን አስችሎታል።ውድድሩ አትሌቶች የሚገቡበትን ሰዓት መመዝገብ የሚችልና በእግር ላይ የሚገጠም ቴክኖሎጂን ከዓመታት በፊት ነው መጠቀም የጀመረው።የሩጫው ተካፋዮች ምዝገባም ከወረቀት ይልቅ በቴክኖሎጂ እንዲታገዝ ለማድረግም ተችሏል።በኢትዮጵያ ብዙም ያልተለመደውን የስፖርት ንግድ ሃሳብን በማስተዋወቅና በማስፋፋትም ከታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ የቀደመ ሊኖር ይችላል ለማለት አዳጋች ነው።የስፖርት ቱሪዝምን በመጨመር አኳያም፤ በሩጫው ለመካፈል ከተለያዩ የዓለም ሃገራት ሰዎችን ወደ ኢትዮጵያ ለመሳብ መቻሉን በጉልህ ማንጸባረቅ ይቻላል። የጎዳና ላይ ሩጫዎች ከሚካሄዱባቸው ዓላማ መካከል አንዱ በጎ አድራጎት ነው።ይህ እሳቤ በኢትዮጵያ መንጸባረቅ የጀመረው በቅርቡ ሲሆን፤ ‹‹ለበጎ ነገር እሮጣለሁ›› በሚል ከሩጫው ጎን ለጎን የገንዘብ ማሰባሰብ ስራ ይከናወናል።በአንድ ቀን ሩጫ አካላዊ እንቅስቃሴ ከማድረግና ተሳታፊውን ከማስደሰት ባሻገር ለውድድሩ ተጨማሪ እሴትና ዋጋ የሚጨምረው ይህ የበጎ አድራጎት ስራ መሆኑ ግልጽ ነው።በዚህም በ20 ዓመት ጉዞ ከ19 ሚሊዮን ብር በላይ የተሰበሰበ ሲሆን፤ ለበጎ አድራጎት ድርጅቶች ገንዘቡን ከመለገስ ባለፈም ትምህርት ቤቶችን ለማስገንባትም ተችሏል።ከዚህ ጎን ለጎን በጾታ እኩልነት፣ በትምህርት፣ በድህነት፣… ያተኮሩ ማህበራዊ ሃሳቦችን በማስተላለፍም ውድድሩ ከሩጫም በላይ መሆኑን በተጨባጭ ማሳየት የቻለም ነው፡፡ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ የሁሉም ሰው ሩጫ ነው፤ በመሆኑም ውድድሩ ሶስት ዓመታትን ካስቆጠረ በኋላ ሌላኛው የሩጫ ዓይነት የህጻናት ሩጫ ተጀምሯል።ባለፉት ሁለት አስርት ዓመታት ከታዩና ተጠቃሽ ከሆኑት ስኬቶች መካከል አንዱ በመጀመሪያው የህጻናት ውድድር ተሳታፊ የነበረ ታዳጊ አሁን በአዋቂ ዘርፍ ለማወዳደር ማብቃቱ ነው።ይኸውም ትውልዱን በስፖርት ተሳታፊ ከማድረጉም ባሻገር ሁለት ደረጃዎችን ያሳደገ ሊባልም ይቻላል።በልጆች፣ በአዋቂዎች፣ በአትሌቶች እና በአካል ጉዳተኞች ምድብ የተለያዩ ውድድሮችን ማካተቱም አሳታፊነቱን የሚያጎላ ነው።ውድድሩን በሁለት ቀናት ብቻ ከመገደብ ባለፈ ለሳምንትና ከዚያ በላይ ለሆነ ጊዜ በስፖርት ኤክስፖና በተለያዩ መርሃ ግብሮች ማሳለፍም ተጠቃሽ ነው። እንደ ማናጀሯ ገለጻ፤ ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ በ20 ዓመታት ጉዞው ያሳካቸውና ያለፈባቸው የዕድገት ደረጃዎችን በዚህ መልክ መዘርዘር ከሰፊው ባህር በማንኪያ የመቆንጠርን ያህል ነው።በዚህ ሂደት ውስጥ የማይዘነጋው ግን የተቋሙ ሰራተኞች ቅንጅትና ለአንድ ዓላማ መቆም ነው።በውድድር ላይ የታደመ ማንኛውም አካል በቀላሉ ሊረዳው የሚችለው እያንዳንዱ ባለሙያ ከጊዜ ወደጊዜ ክህሎቱን በማሳደግ ውድድሩ በታቀደው መልኩ ስኬታማ ሆኖ እንዲጠናቀቅ ያላቸውን መሻትና ጥረት ነው።ይህም ተቋሙ ከኢትዮጵያ ባለፈ ውድድሮችን በጎረቤት ሃገራትም እስከ መምራት አድርሶታል።ከላይ የተዘረዘሩት ስኬቶች ለበርካታ ተቋማት ተምሳሌት ያደርገዋል፤ ማሳያ የሚሆኑትን ሃሳቦችም ማናጀሯ ይዘረዝራሉ። በኢትዮጵያ የውድድር ደረጃን ማስቀመጥ የቻለ ሩጫ ነው።ስፖርትን እንዴት ከሃብት ጋር ማስተሳሰር እንደሚቻልም ማሳያ መሆን የሚችል ነው።በስራ ትልቅ ስምን በመትከል ሃገርን የማስጠራት ምስጢርንም ያስተምረል።ለውድድሩ አጋሮችና ተሳታፊዎች በቃል በመገኘት ታማኝነትን ያስመሰከረም ነው።የውድድር ጥራትን እንዲሁም ሰዓትን በማክበርም ተምሳሌት መሆን የሚችል ተቋም ነው። 20ኛው ታላቁ ሩጫ በኢትዮጵያ በቀጣዩ ሳምንት መጨረሻ እንደሚካሄድ ይታወቃል፤ ይህንን ተከትሎም እቅዶቹ የሚከተሉት ናቸው።ዘንድሮ ውድድሩን በልዩ ሁኔታ ለማካሄድ የታቀደ ቢሆንም በኮቪድ 19 ወረርሽኝ ምክንያት ጊዜውን መለወጥና የተሳታፊዎቹን ቁጥር መቀነስ የግድ ሆኗል።12ሺ500 ሯጮችና 300 አትሌቶች ተካፋይ የሚሆኑበት ይህ ሩጫ፤ በሶስት ምድብ ተከፍሎ ይካሄዳል።ይህም በሶስት አቅጣጫዎች 4ሺ ሯጮችን ከቦሌ፣ ከሂልተን እና በመገናኛ አቅጣጫዎች በተለያዩ የመነሻ ሰዓቶች ሩጫው ይካሄዳል።በአንድ አቅጣጫ የሚሮጡት ደግሞ ለአራት ተከፍለው በመሮጫ መንገድ ላይ በሚቀመጠው ምልክት መሰረት ርቀታቸውን ጠብቀው እንዲሮጡ ለማድረግም ታቅዷል።ውድድሩ እስኪጀመር እና በሜዳሊያ መቀበያ ስፍራዎች ተሳታፊዎች የአፍ እና የአፍንጫ መሸፈኛ ጭምብል ማድረግም ግዴታ ማናጀሯ ያስገነዝባሉ።የሙቀት መለኪያ እና የእጅ ማጽጃዎች እንዲሁም ሊፈጠሩ የሚችሉ ድንገተኛ አደጋዎችን ለመከላከል በየቦታው የህክምና ባለሙያዎችና አምቡላንሶች ተዘጋጅተዋል።የልጆች ሩጫ ደግሞ እንዳለፈው ጊዜ በአንድ ቦታ ሳይሆን በያሉበት በቤተሰብ እገዛ ቨርቹዋል ሩጫ እንዲያደርጉም ነው ሲሉ ያብራራሉ።አዲስ ዘመን ታኅሣሥ 26 2013 