ማዕድን ሚኒስቴር የአላና ፖታሽ ፕሮጀክትን መረከብ አልቻለም
የማዕድን፣ ፔትሮሊየምና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር አላና ፖታሽ አፋር አቋርጦ የወጣውን የፖታሽ ማዕድን ልማት ፕሮጀክት ሊረከብ አለመቻሉን ገለጸ፡፡የማዕድን፣ ፔትሮሊየምና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር ዴኤታ አቶ ቴዎድሮስ ገብረአብ ለሪፖርተር እንደተናገሩት፣ አላና ፖታሽ አፋር ያሉበትን የታክስ ግዴታዎች ተወጥቶ ከግብር ነፃ መሆኑን የሚያረጋግጥ መሸኛ ከገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን ማቅረብ ባለመቻሉ፣ ሚኒስቴሩ የፖታሽ ፕሮጀክቱን እስካሁን ሊረከብ አልቻለም፡፡ ‹‹ኩባንያው ያልጨረሳቸው የታክስ ጉዳዮች አሉ፡፡ አላና ፖታሽ አፋር እየለቀቀ ያለው በራሱ ውሳኔ ነው፡፡ የማዕድን ሚኒስቴርም ሆነ ገቢዎች ልቀቅ አላሉትም፡፡ አንድ ኩባንያ ፕሮጀክቱን ለቆ ሲወጣ ሊከተላቸው የሚገባ መመርያዎች አሉ፡፡ ከዚያ ውስጥ አንዱ የሚጠበቅበትን የታክስ ግዴታዎች መወጣት ነው፤›› ያሉት አቶ ቴዎድሮስ፣ ሚኒስቴሩ ኩባንያው የግብር ዕዳ ነፃ ማረጋገጫ እንዲያቀርብ ቢጠይቅም እስካሁን ይህን ማድረግ አለመቻሉን ገልጸዋል፡፡አላና ፖታሽ አፋር አላና ፖታሽ በተባለ የካናዳ ኩባንያ ኢትዮጵያ ውስጥ የተቋቋመ የማዕድን ኩባንያ ሲሆን፣ በአፋር ክልል ዳሎል አካባቢ የፖታሽ ማዕድን ፍለጋ ሥራ ለአራት ዓመታት ሲያካሂድ ቆይቷል፡፡ አላና ፖታሽ አፋር ባካሄዳቸው የማዕድን ፍለጋ ሥራዎች 3.2 ቢሊዮን ቶን የፖታሽ ማዕድን ክምችት መኖሩን በማረጋገጡ፣ እ.ኤ.አ. በ2013 የከፍተኛ ማዕድን ምርት ፈቃድ ከማዕድን ሚኒስቴር ተሰጥቶታል፡፡ ኩባንያው በወቅቱ ማዕድኑን ለማልማት 750 ሚሊዮን ዶላር እንደሚያስፈልገው ገልጾ ነበር፡፡ በዓለም ገበያ የፖታሽ ዋጋ በማሽቆልቆሉና ኩባንያው የሚያስፈልገውን የካፒታል መጠን ማሟላት ባለመቻሉ፣ አላና ፖታሽ እ.ኤ.አ. በ2015 ሙሉ ለሙሉ እስራኤል ኬሚካልስ (አይሲኤል) ለተባለ ኩባንያ ተሸጧል፡፡አይሲኤል የአላና ፖታሽ የማዕድን ምርት ፈቃድ እንዲዛወርለት ለማዕድን ሚኒስቴር ጥያቄ አቅርቦ ጉዳዩ በመታየት ላይ ሳለ፣ የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን 50 ሚሊዮን ዶላር የሚሆን የግብር ጥያቄ ለአላና ፖታሽ አፋር በማቅረቡ በኩባንያውና ባለሥልጣን መሥሪያ ቤቱ መካከል አለመግባባት ተፈጥሯል፡፡የታክስ ጥያቄውን አላና ፖታሽ አፋር ያልተቀበለው ሲሆን፣ የአይሲኤል ቦርድ በጥቅምት ወር ባወጣው መግለጫ፣ ‹‹የኢትዮጵያ መንግሥት ሊያሠራን ስላልቻለ የጀመርነውን ኢንቨስትመንት አቋርጠን ለመውጣት ወስነናል፤›› ብሏል፡፡ ኩባንያው ለማዕድን፣ ፔትሮሊየምና የተፈጥሮ ጋዝ ሚኒስቴር በጻፈው ደብዳቤ ፕሮጀክቱን ለማስረከብ ፍላጎት እንዳለው አስታውቋል፡፡አቶ ቴዎድሮስ ሚኒስቴሩ የሚያውቀው አላና ፖታሽ አፋር ኩባንያን ብቻ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ ‹‹አላና ፖታሽ አፋር የገጠመውን ችግር ለመፍታት የሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱ ብቻ ሳይሆን፣ ከፍተኛ የመንግሥት አመራሮች ከኩባንያው ጋር ለመነጋገር ፈልገው ነበር፡፡ የመንግሥት ፍላጎት በንግግር የገጠሙትን ችግሮች ፈትቶ ሥራውን የሚቀጥልበትን ሁኔታ ማመቻቸት ነበር፤›› ያሉት አቶ ቴዎድሮስ፣ በኤምባሲና በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በኩል ጥሪ ቢተላለፍም የኩባንያው ከፍተኛ ኃላፊዎች ምላሽ እንዳልሰጡ አስረድተዋል፡፡‹‹የኩባንያው ከፍተኛ የሥራ ኃላፊዎች ከመንግሥት ከፍተኛ አመራሮች ጋር በቀጥታ እንዲደራደሩ፣ ቀርበው የገጠማቸውን ችግር እንዲያስረዱ በተደጋጋሚ ጥሪ ቢደረግም አልመጡም፡፡ የሚልኩት ለመደራደር ያን ያህል አቅም የሌላቸው ተወካዮችን ነው፤›› ያሉት አቶ ቴዎድሮስ፣ ኩባንያው የግብር መጠኑ በዛብኝ የሚል ከሆነ ቀርቦ መደራደር ሲችል ፕሮጀክቱን ጥሎ መሄዱ አግባብ እንዳልሆነ አስረድተዋል፡፡አናላ ፖታሽ አፋር የሚጠበቅበትን የታክስ ክፍያ ፈጽሞ ፕሮጀክቱን ካላስረከበ የማዕድን ሚኒስቴር በቀጣይ የሚወስደው ዕርምጃ ምን እንደሚሆን የተጠየቁት አቶ ቴዎድሮስ፣ ሚኒስቴሩ እስካሁን የኩባንያውን ኃላፊዎች እየጠበቀ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ ‹‹የማይመጡ ከሆነ የፖታሽ ማዕድኑ የአገር ሀብት ነው፣ መልማት አለበት፡፡ ፕሮጀክቱ ተንጠልጥሎ መቅረት ስለሌለበት መንግሥት ተገቢውን ውሳኔ ያሳልፍበታል፤›› ብለዋል፡፡ሪፖርተር የገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣን አስተያየት ለማግኘት ያደረገው ሙከራ አልተሳካም፡፡ የአላና ፖታሽ አፋር ኃላፊዎችም በኢሜል ለተላከላቸው ጥያቄዎች ምላሽ አልሰጡም፡፡ 