ዓለም አቀፍ የፋይናንስ ኮርፖሬሽን ለኢትዮጵያ ገቢ ንግድ ዋስትና የሚሰጥ ስምምነት ፈረመ
በውጭ ምንዛሪ ለተገኙ ብድሮች በአገር ውስጥ መገበያያ መክፈል የሚቻልበትን ድጋፍ ያደርጋልዓለም አቀፍ የፋይናንስ ኮርፖሬሽን (አይኤፍሲ) ለኢትዮጵያ አስመጪዎች ዕፎይታ የሚሰጥ የገቢ ንግድ ዋስትና ስምምነት ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር ተፈራረመ፡፡ በመንግሥት በኩል ስምምነቱ የኢትዮጵያን የገቢ ንግድ ሙሉ በሙሉ የዋስትና ከለላ የሚሰጥ ዕድል መፈጠሩ ተስፋ ተደርጓል፡፡ ለሳምንት ያህል በአዲስ አበባ ቆይታ ያደረጉት የአይኤፍሲ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ሚስተር ፍሊፕ ለ ሆሩ፣ ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር በርካታ ስምምነቶችን እንደተፈራረሙ ገልጸዋል፡፡ በተለይ ለኢትዮጵያ ባንኮች የውጭ ምንዛሪ እጥረት ዕፎይታን እንደሚያስገኝ የታመነበትን የድጋፍ ስምምነት ጨምሮ፣ በውጭ ምንዛሪ ለተሰጡ ብድሮች በብር እንዲከፍሉ የሚደረግበትን ስምምነት ኮርፖሬሽኑ ለመፈራረም መብቃቱን አስታውቀዋል፡፡ የገቢ ንግድ ፋይናንስ ዋስትናው ሰኞ ታኅሳስ 8 ቀን 2011 ዓ.ም. በዓለም ባንክ ጽሕፈት ቤት በተፈረመበት ወቅት ሚስተር ፍሊፕ እንዳሉት፣ ኮርፖሬሽኑ ለሥጋት የተጋለጡ የገቢ ንግድ እንቅስቃሴዎችን ፋይናንስ በማድረግ ያግዛል፡፡ ከዚህም በተጨማሪ የአገር ውስጥ ባለሀብቶች በውጭ ምንዛሪ ብድር አግኘተው፣ ነገር ግን የውጭ ምንዛሪ በማያመነጩ ዘርፎች ውስጥ ለአገር ውስጥ ፍጆታ የሚውሉ ምርቶችን በማምረት ተግባር ውስጥ ያላቸውን ሚና እንደሚያግዝ የታመነበት ስምምነትም ሌላኛው ወሳኝ ማዕቀፍ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ በተለይ የሁለተኛው ስምምነት ማለትም በውጭ መገበያያ ገንዘቦች የተገኘውን ብድር በውጭ ምንዛሪ መክፈሉ ለኢትዮጵያ ባለሀብቶች ፈታኝ እንደሆነ ያብራሩት ሚስተር ፍሊፕ፣ በተለይም የምንዛሪ ለውጦች በሚኖሩበት ወቅት የዕዳውን ጫና የበለጠ ከባድ በማድረግ በተበዳሪዎች ላይ የሚያሳርፈው ተፅዕኖ ቀላል እንደማይሆን ጠቁመዋል፡፡ በተጓዳኝም፣ ‹‹ስምምነቱ ለግሉ ዘርፍ ወሳኝ ሚና አለው፡፡ አዲሱ መንግሥት የወሰዳቸውን የሪፎርም ዕርምጃዎች በጥንቃቄ በመመልከት ስትራቴጂካዊ አጋር ለመሆን እንዲህ ያለውን ስምምነት አድርገናል፤›› ብለዋል፡፡ ለወጪ ንግዱ ዘርፍ በሚሰጠው የዋስትና ድጋፍ መሠረት፣ ባንኮች ለአስመጪዎች የሚከፍቱት ሌተር ኦፍ ክሬዲት እንደ ቆይታው ጊዜ ማለትም ለ30፣  ለ60 ወይም ከዚያ በላይ ላሉ ቀናት ሲከፈትና የማስያዣ ተቀማጭ አስመጪው ዕቃውን ከሚያስመጣበት ላኪ ባንክ ጋር በሚገባው ውለታ መሠረት፣ ከኢትዮጵያ አስመጪ ባንክ ገንዘቡ በተባለው ጊዜ ውስጥ ገቢ ባይደረግ አይኤፍሲ በሚሰጠው ዋስትና ይሸፈናል ማለት ነው፡፡ ይህ ማለት አስመጪው ከውጭ ለሚያስገባቸው ዕቃዎች መግዣ የውጭ መገበያያ ገንዘብ ያስፈልገዋል፡፡ በሕጉ መሠረት አስመጪው የውጭ ምንዛሪ ማግኘት ያለበት ከባንኮች ነው፡፡ የውጭ ምንዛሪ በቀላሉ ስማይገኝ ነጋዴው የጠየቀው የውጭ ምንዛሪ ከሚያስመጣው ዕቃ ዝርዝር ጋር በማያያዝ (በፕሮፎርማ ኢንቮይስ) ባንኩን ይጠይቃል፡፡ አስመጪው ዝርዝር ዕቃዎቹን በውጭ ምንዛሪ ሲያቀርብ፣ ባንኩ ለቀረበለት የዋጋ መጠን የውጭ ምንዛሪ ይሰጠዋል፡፡ ሆኖም ገንዘቡ የሚሰጠው በጥሬው ሳይሆን፣ ዕቃውን ለሚያቀርብለት ድርጅት ማለትም በፕሮፎርማ ኢንቮይሱ ለተጠቀሰው የውጭ ድርጅት ባንክ ሒሳብ ቁጥር ገንዘቡን በባንክ ያስተላልፋል፡፡ ይህንን ሒደት ብሔራዊ ባንክ ይቆጣጠራል፡፡መጠነኛ የዶላር መጠን በተለይም እስከ አስምት ሺሕ ዶላር ከሆነ፣ በ‹‹ቴሌግራፊክ ትራንስፈር›› ገንዘቡን ይልከዋል፡፡ ወይም ደግሞ በ‹‹ካሽ ኢን አድቫንስ›› ወይም በሌተር ኦፍ ክሬዲት ያስተላልፋል፡፡ በመሆኑም የኢትዮጵያ ባንክ ላኪው በሚገኝበት አገር ባንክ ውስጥ ለአስመጪው የተላከውን ገንዘብ በውጭ ምንዛሪ ዕጦት ሳያስገባ ቢያዘገይ፣ አይኤፍሲ ዋስትና ሰጥቶ ለአገር ውስጥ ባንክ ከለላ ይሰጣል፡፡ ይህ ስምምነት በውጭ ምንዛሪ እጥረት ሳቢያ ባንኮች አጣብቂኝ ውስጥ የገቡበትን ችግር እንደሚቃልል ታምኖበታል፡፡ ጥቂት የማይባሉ የንግድ ባንኮች ያልከፈሉት ውዝፍ የገቢ ንግድ ዕዳ እየታየባቸው በመሆኑ ምክንያት፣ በውጭ ባንኮች ዘንድ አመኔታ እያጡ መምጣታቸው መሰማት ከጀመረ ሰነባብቷል፡፡ በውጭ ባንኮች አመኔታ ያጡ የኢትዮጵያ አስመጪዎችም በባንክ ከሚደረግ ግብይት ይልቅ በጥሬ ገንዘብ እጅ በእጅ ካልከፈሉ በቀር መስተናገድ የማይችሉባቸው አጋጣሚዎች ተከስተዋል፡፡ በተለይም የብራዚል ባንኮች እንዲህ ያለውን ግብይት ብቻ ማስተናገድ እንደ ጀመሩ ሪፖርተር ለማወቅ ችሏል፡፡ስለዚሁ ጉዳይ ሪፖርተር ጥያቄ ያቀረበላቸው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ ይናገር ደሴ (ዶ/ር)፣ እንዲህ ያለውን ሥጋት የሚቀንስ ስምምነት ከአይኤፍሲ ጋር በመደረጉ ትልቅ ዕፎይታ ይኖራል ብለዋል፡፡ በእሳቸው እምነት አይኤፍሲ ለአገሪቱ ዓመታዊ የገቢ ንግድ ዘርፍ ሙሉ በሙሉ ዋስትና እንደሚሰጥ ይጠበቃል፡፡ ስምምነቱም በዚህ ደረጃ እንደሆነ ጠቁመዋል፡፡ የአገሪቱ የገቢ ንግድ በየጊዜው እየጨመረ መጥቶ በአሁኑ ወቅት ወደ 20 ቢሊዮን ዶላር እየተጠጋ ሲሆን፣ የአይኤፍሲ ድጋፍ ከዚህ ውስጥ ለምን ያህሉ ድጋፍ ያደርጋል ለሚለው የሪፖርተር ጥያቄ ግልጽ ምላሽ አልተሰጠበትም፡፡ አንደኛው ምክንያት የገቢ ንግዱ መጠን በየዓመቱ ተለዋዋጭ በመሆኑ የሚሰጠው የዋስትና ድጋፍ ሊለያይ እንደሚችል በመገለጹ ነው፡፡ ከዚህ ባሻገር በአገር ውስጥ የመገበያያ ገንዘብ ወይም በብር ታሳቢ ተደርጎ የብድር ዕዳው እንዲከፈል የሚያስችል ድጋፍ የተሰጠበት ስምምነትም ትልቅ ዋጋ እንዳለው፣ በኢትዮጵያ የአይኤፍሲ ኃላፊ ሚስተር አዳሙ ላባራ ለሪፖርተር አስረድተዋል፡፡ ተቋሙ በተመረጡ እንደ አግሪቢዝነስ፣ ማኑፋክቸሪንግና መሰል መስኮች ለአገር ውስጥ ፍጆታ የሚያመርቱ የግልና የመንግሥት ኩባንያዎች ድጋፍ የሚያገኙበት ስምምነት ነው ብለዋል፡፡አይኤፍሲ ከብሔራዊ ባንክ ጋር ከተስማማባቸው መካከል ኢትዮጵያ የብድር ስምምነቶችንና ዕዳዎችን ሪፖርት የምታደርግበትን ሥልት ማገዝ፣ በአገሪቱ የካፒታል ገበያ እንዲጀመር የሚያስችሉ ሥራዎችን መደገፍና ጥናቶችን ማገዝ እንደሆነ ሚስተር ፍሊፕ አስታውቀዋል፡፡  