ድህነት ቅነሳው ከ19 ወደ 7.7 በመቶ
የአገሪቱ የአስር ዓመት መሪ እቅድ የድህነት ቅነሳን ከ19 በመቶ ወደ 7.7 በመቶ ለማውረድ ያለመ ነው። ይህንን ዕቅድ ለማሳካት የሚያስችሉ ምን ምቹ ሁኔታዎች አሉ ስንል ለምጣኔ ሀብት ባለሙያዎች ጥያቄዎች አንስተናል። የምጣኔ ሀብት ባለሙያዎቹም ዕቅዱን በውጤት ለመደምደም መንግስትም ሆነ ማህበረሰቡ ሊተገብራቸው የሚገቡ በርካታ ጉዳዮች መኖራቸውን ገልጸዋል። 
መሪ እቅዱ ለውይይት በቀረበበት ወቅት ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ እንደተናገሩት፤ የድህነት ቅነሳን ለማምጣት መጀመሪያ መሪ እቅዱ ሁሉን አሳታፊና መሰራት የሚቻል መሆን አለበት። እስከዛሬ ለችግሮች መንስኤ የነበሩትም እነዚህ ነበሩ። በተመሳሳይ ከግብርና ወደ ኢንዱስትሪ መሸጋገር የሚለውን መፈክር አድርጎ መንቀሳቀሱም ፈተና ነበር። 
በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የምጣኔ ሀብት መምህሩ ዶክተር አጥላው አለሙ እንደሚገልጹት፤ በብዙ ሥራዎቹ ውስጥ ሙሰኞች መቀነስ ሳይቻል፣ የተቀናጀ የመንግስት አሰራር ሳይፈጠር፤ የመንግስት ሀቀኝነትና ቁርጠኝነት እንዲሁም ስራና ሰራተኞች ሳይገናኙ ድህነትን በዚህ ደረጃ እንቀንሳለን መባሉ ተስፋ ብቻ ሊሆን እንደሚችል ይናገራሉ። ከራሳቸው ይልቅ ለአገሪቱ የሚሰሩ ሰራተኞች በሌሉበት ሁኔታ እቅዱን ስኬታማ እናደርጋለን ብሎ ማሰብ ብዙ ያለፋል። 
እንደ ዶክተር አጥላው ገለጻ፤ መንግስት በአሰራሩ እየተሻሻለ ከመጣ ድህነትን በ10 ዓመት ሳይሆን ከዛ ባነሰ ጊዜ በሚገባ መቀነስ ይቻላል። ምክንያቱም ድህነት ቅነሳ ማለት የድህነት መስመሩን ማሳለፍ መቻል ነው። አንድ ሰው የቀን ገቢው ከ40 ብር በላይ እንዲያደርግ ማገዝ ነው። ግን እንደ አገር መልከ ብዙ የድህነት ችግር ያለብን በመሆኑ ሰባት በመቶ ማውረዱን ይፈትናል። 
ለዜጎች ከቀን ገቢ በተጨማሪ ነጻ የጤና፣ የትምህርትና መሰል ማህበረሰባዊ ዋስትናዎችን መስጠትም አዳጋች ነው። ከውጭ አገራት መጥተው ሥራዎችን እንዲከውኑ የሆኑት የሰለጠነ የሰው ሃይል ጠፍቶ ሳይሆን ለመስራት ዝግጁነት ያለው ዜጋ በመጥፋቱ እንደሆነም ያስረዳሉ። 
በዲላ ዩኒቨርሲቲ የምጣኔ ሀብት ባለሙያው ዶክተር
 ዳዊት ሀይሶ በበኩላቸው፤ ድህነት ሲባል የተለያየ ብያኔ ይሰጠዋል። አንጻራዊ፣ መልከ ብዙና የቀን ገቢያቸው ከ40 ብር በታች የሆኑ። ጤናማ ኑሮ፣ ጤናማ አስተሳሰብ እንዲኖር ማግኘት ያለበት ካሎሪ፣ ምግብና መጠለያን በዋናነት ታይቶ የሚለካ ነው። ስለዚህም አገሪቱ ይህንን ሁሉ እያየች ከ19 ወደ ሰባት ታወርዳለች የሚለው ግምት አሁን በአለችበት ሁኔታ እጅግ ፈታኝ ነው። ‹‹ይቻላል›› የሚለውንም ጥያቄ ውስጥ ይከታል። 
አገሪቱ ድሃ ከሚባሉት ተርታ በመሰለፏ መልከ ብዙ የድህነት ቅነሳውን እንኳን በተገቢው መንገድ አልተወጣችም። በመሪ እቅዱ ሰባት በመቶ ላይ እንደሚደርስ ተገልጿል ይሄ እንደ ግብ ምንም አከራካሪ አይደለም። ድህነትን መቀነስ ለእድገትም ሆነ ለአገር ደህንነት ወሳኝ ነው። ሆኖም ወደ አንድ አሀዝ የሚያወርድ መሰረታዊ ነገር ባልተሟላበት ሁኔታ ላድርግ ማለቱ እንደሚፈትን ይገልጻሉ። 
የተረጋጋ ፖለቲካ ባልተፈጠረበት፣ ሰላም በሌለበት እንዲሁም የኮሮና ወረርሽኝ ትልቅ ችግር በሆነበት ሁኔታ ይህንን ያህል ግብ ማስመዝገብ አዳጋች ሊሆን እንደሚችል ተናግረዋል። ዶክተር ዳዊት እንዳሉት፤ ብዙዎች መበልጸግ የቻሉት በአንድ ጀንበር ሳይሆን ከ30 እና 40 ዓመታት በላይ ለፍተው በመሆኑ መጀመሪያ ይህ ችግር ሊታሰብበት እንደሚገባ ያነሳሉ። ተስፋው መልካም ሆኖ ሳለ ምኞት ብቻ እንዳይሆን መሰራት ወሳኝ ጉዳይ መሆኑን ይጠቅሳሉ። 
ጠቅላይ ሚኒስትሩ እንዳሉት ፤ ድህነት እንዲቀንስ ኢኮኖሚው የሚያድግበትን አሰራር መዘርጋት ያስፈልጋል። የወጪ ንግድ፣ ግብርና፣ ማኑፋክቸሪንግ፣ የማዕድንና ንግድ ዘርፎች እያመጡ ያለውን እድገትም መደገፍ የግድ ነው። አብዛኛው ማህበረሰብ የምግብ ዋስትናውን የሚያረጋግጠው በግብርናው ዘርፍ ላይ ተመስርቶ በመሆኑም ግብርናውን ማዘመን፣ ምርትና ምርታማነት ማሳደግ ላይ ትኩረት ተሰጥቶ ይሰራል። 
ዶክተር አጥላው በበኩላቸው እንደሚሉት፤ የድህነት ቅነሳ ሲታሰብ በዋናነት መሰራት ያለበት የሰዎችን የቀን ገቢ ማሳደግ ላይ ነው። ድሃ ጉልበቱ ሀብቱ፣ ወደ ብልጽግና መሻገሪያው ነው። ስለሆነም ሰርቶ ገቢውን የሚያሳድግበትን ሁኔታ ማመቻቸት ያስፈልጋል። ገቢ ማግኘት እንዲችል አሰራሮችን ማዘመንና ከሙስና ማጽዳትም ይገባል። ሥራ አጥነትን፣ ልመናን ማስቀረትና ስራ ወዳድ ዜጋ ማብዛት
 ላይ መሰራት አለበት። 
መንግስት ኢኮኖሚው የሚያድግበትን መንገድ ክፍት ማድረግ እንዳለበት የሚያነሱት ዶክተር አጥላው፤ ኢንቨስተሮች ስራ እንዲፈጥሩ መርዳት፣ ቢሮክራሲዎችን መቀነስ፣ የተለያዩ የሥራ እድሎችን ማስፋት፣ ህዝቡ ለመስራት ዝግጁ እንዲሆን ማነቃቃት ተገቢ እንደሆነ ይናገራሉ። 
ዶክተር ዳዊት በበኩላቸው፤ መፍትሄው መጀመሪያ መሪ እቅዱ ተግባራዊ ሲሆን እውን የሚያደርጉትን አስቻይ ሁኔታዎች ማስቀመጥ ነው። ከእነዚህ መካከል ቅድሚያ ሊሰጠው የሚገባው ፈጣን የኢኮኖሚ እድገት ማስመዝገብ ሲሆን፤ እድገት ለማሰብ በቅድሚያ በአገሪቱ ውስጥ ሰላምና መረጋጋት መፍጠር ያስፈልጋል። ኢንቨስትመንትና ሥራ ፈጣሪዎች እንደልባቸው እንዲንቀሳቀሱ ማድረግ እንደሚያስፈልግ ይገልጻሉ። 
የተረጋጋ ፖለቲካን መፍጠርም ዋነኛ ተግባር መሆን እንዳለበት የሚያነሱት ዶክተር ዳዊት፤ የፖለቲካ ቁርጠኝነት ከምንም በላይ አስፈላጊ እንደሆነ ይናገራሉ። ሰዎችን በፊት ከሚኖሩበት ሁኔታ ወደ ድህነት እያስገባ ያለው የዋጋ ንረት ጉዳይም ሊታሰብበት እንደሚገባ ያሳስባሉ። 
ወጪና ገቢን እንዲመጣጠኑ ማድረግ፣ የበጀት ጉድለቶች፣ ብድርን መስመር ማስያዝ፣ የውጭ ኢንቨስትመንቱን በስፋት ማሻሻል፣ የንግድና የግንዛቤ ፖሊሲ ማሻሻል ለድህነት ቅነሳው ሚናው የላቀ መሆኑን ይናገራሉ። የታክስ ማሻሻያ ሊኖር ያስፈልጋል። የተሻለ ሥራ ለሚሰሩ ኢንቨስተሮች ምቹ ሁኔታ መፈጠር አለበት ይላሉ። 
ቀደም ሲል በአገሪቱ ውስጥ 22 በመቶ የሚሆነው ህዝብ ከድህነት ወለል በታች እንደነበር ይታወቃል። ሆኖም በተለያዩ ስራዎች ምክንያት ወደ 19 ዝቅ ብሏል። አሁን እየታሰበ ያለው ወደ አንድ አሀዝ ዝቅ ማድረግ ነው። ይህንን ለማሳካት ጠንክሮ ከተሰራ ሰባት በመቶ የማይደርስበት ምንም ምክንያት የለም።
አገሪቱ በብዙ አገሮች ዘንድ ተስፋ የተጣለባት ነች። በመሆኑም እድገቷን ጨምራ ድህነትን ባሰበችው ደረጃ መቀነስ ከቻለች በቀጣይ ለብዙ ድሃ አገራት ተስፋ፤ ለአገሪቱ ዜጎች የመኖራቸው ምክንያት ትሆናለች። ለራሷ ደግሞ የምትታወቅባቸውን ባህሎቿን ማውጣት እንድትችል፤ ካደጉት አገራት ተርታም እንድትሰለፍም እድል ይሰጣታል።
አዲስ ዘመን ሰኔ 14/2012
ጽጌረዳ ጫንያለው