ፖለቲካና ሙያን የሚለየውን ጥናት ችላ ያለው የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ፈተና ተጋርጦበታል
በቅርቡ በተሻሻለው ቻርተር መሠረት መደበኛ ባልሆነ መንገድ በምክትል ከንቲባ መመራት የጀመረው የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር፣ ፖለቲካና ሙያ የሚለየውን ጥናት ችላ በማለቱ ከፊቱ ፈተና ተጋርጦበታል፡፡በፌዴራል መንግሥትና በአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ይሁንታ የአደረጃጀትና የመዋቅር ጥናት ፕሮጀክት ጽሕፈት ቤት ተቋቁሞ የተካሄደው ጥናት፣ ከ2009 ዓ.ም. ጀምሮ ተግባራዊ ይደረጋል ተብሎ ነበር፡፡ይህ ጥናት በዋናነት ከያዛቸው ጉልህ ለውጦች መካከል ተደበላልቀው የሚገኙትን የፖለቲካና የባለሙያ ሥራዎች መለያየት ነው፡፡ በጥናቱ መሠረት የከተማው አስተዳደር አንድ ከንቲባና አምስት ምክትል ከንቲባዎች ይኖሩታል፡፡ ከንቲባውና ምክትል ከንቲባዎቹ የካቢኔ አባላት የሚሆኑ ሲሆን፣ ሥራቸውም ስትራቴጂ ጉዳዮች ላይ በማተኮር ክትትልና ግምገማ ማካሄድ ነው፡፡ ምክትል ከንቲባዎቹ የኢኮኖሚ ዘርፍ፣ የመሬት ዘርፍ፣ የቤቶች ልማትና ኮንስትራክሽን ዘርፍ፣ የትራንስፖርት፣ መሠረተ ልማትና አካባቢ ጥበቃ ዘርፍ፣ የማኅበራዊ፣ የመልካም አስተዳደር፣ የፍትሕና የደኅንነት ዘርፍ ይመራሉ ተብሎ ነበር፡፡ በባለሙያዎች የሚወከናወኑ ሥራዎች ደግሞ ማዘጋጃ ቤታዊ አገልግሎቶችን ጨምሮ የተለያዩ ቢሮዎች፣ ኤጀንሲዎች፣ ባለሥልጣን መሥሪያ ቤቶችና ኮሚሽኖችን ያጠቃልላል፡፡ ይህ ጥናት ተጠናቆ በሚመለከታቸው አካላት ውይይት የተደረገበትና በውይይት ወቅት መልካም ጎኑ የተነገረለት ቢሆንም፣ መንግሥት ይህንን ጥናት ተግባራዊ ለማድረግ የደፈረ አይመስልም፡፡ ምክንያቱም ጥናቱ ይተገበራል ከተባለ ሁለት ዓመት ቢያልፈውም ባለፈው ሳምንት የተሰየመው አዲስ አስተዳደር ጥናቱን ያላገናዘበ ብቻ ሳይሆን፣ እንዲቀር የተደረገ ‹‹በምክትል ከንቲባ ማዕረግ›› የተሰኘ የአስተዳደር ዘይቤ ድጋሚ መከተሉ ነው፡፡ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር በሥሩ ከ84 በላይ መሥሪያ ቤቶች፣ አሥር ክፍላተ ከተሞችና 116 ወረዳዎች የተዋቀሩ ሲሆን፣ 34 የሚሆኑት የካቢኔ አባላት ናቸው፡፡ በእነዚህ መዋቅሮች የከተማ ነዋሪዎች ጥያቄ መመለስና ተገቢውን አገልግሎት መስጠት አስቸጋሪ እየሆነ በመምጣቱ የተለያዩ መዋቅሮች ሲሞከሩ ቆይተዋል፡፡ ጥቅምት 2008 ዓ.ም. በምክትል ከንቲባ ማዕረግ ክላስተሮችን እንዲመሩ ሦስት ባለሥልጣናት ተሰይመው ነበር፡፡ ይህ አሠራር የሚያስኬድ አይደለም ተብሎ ማዕረጉም ሆነ ክላስተሩ ባለፈው በጀት ዓመት እንዲፈርስ ተደርጎ ነበር፡፡ ነገር ግን መንግሥት ከተማው የተቋቋመበትን ቻርተር በፓርላማ እንዲሻሻል በማድረግ የምክር ቤት አባል ያልሆኑትን አቶ ታከለ ኡማ (ኢንጂነር) ምክትል ከንቲባ በማድረግ ከተማውን እንዲመሩ ያደረገ ሲሆን፣ በምክትል ከንቲባ ማዕረግ ደግሞ ወ/ሮ ዳግማዊት ሞገስና ሰለሞን ኪዳኔ (ዶ/ር) ተሹመዋል፡፡በምክትል ከንቲባ ማዕረግ የተሾሙት ወ/ሮ ዳግማዊትም ሆኑ ሰለሞን (ዶ/ር) የትኞቹን ዘርፎች እንደሚመሩ እስካሁን አለመወሰኑን ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ ይህ መደበኛ ያልሆነ አሠራር ከ27 ዓመታት ወዲህ ተግባራዊ ሲሆን ለሦስተኛ ጊዜ ነው፡፡ ኢሕአዴግ መራሹ መንግሥት አገሪቱን እንደተቆጣጠረ ከ1983 እስከ 1985 ዓ.ም. ድረስ አቶ ሙሉዓለም አበበ ለሁለት ዓመታት ከንቲባ ነበሩ፡፡ ከዚያን ጊዜ በኋላ አዲስ አበባ ስምንት ከንቲባዎችን ያስተናገደች ሲሆን፣ ከዚህ ውስጥ ሁለቱ መደበኛ ባልሆነ አሠራር የተሰየሙ ናቸው፡፡ አቶ ታከለ ሲጨመሩ ደግሞ ሦስተኛው ማለት ነው፡፡ የመጀመርያው አርከበ ዕቁባይ (ዶ/ር) የመጡበት መንገድ ሲሆን፣ በአቶ አሊ አብዶ የሥልጣን ዘመን ከተማው በከፍተኛ ማጥ ውስጥ ተዘፍቋል በሚል ምክንያት ‹‹የአዲስ አበባ ከተማ ጊዜያዊ አስተዳደር›› በሚባል የአስተዳደር ዘይቤ ከ1995 እስከ 1998 ዓ.ም. ድረስ ለሦስት ዓመታት አርከበ (ዶ/ር) ሥልጣን ላይ ቆይተዋል፡፡ አጋጣሚ ሆኖ በምርጫ ያሸነፈው ቅንጅት ለአንድነትና ለዴሞክራሲ አስተዳደሩን መረከብ ባለመቻሉ፣ አዲስ አበባ ከተማ ከጊዜያዊ አስተዳደር ወደ ባለአደራ አስተዳደር ለመሸጋገር ተገዳለች፡፡ አርከበ (ዶ/ር) በሠሩት ሥራ ‹‹ቡልዶዘር›› የተሰኘ ቅጽል ስም ያገኙ ሲሆን፣ የባለአደራው ከንቲባ ብርሃነ ደሬሳ ደግሞ ‹‹ፋየር ብርጌድ›› የተሰኘ ቅጽል አግኝተው ነበር፡፡ ከዚያ በኋላ በተካሄዱ ሁለት ምርጫዎች አቶ ኩማ ደመቅሳና አቶ ድሪባ ኩማ ከተማውን ያስተዳደሩ ቢሆንም፣ የአቶ ድሪባን አስተዳደር ‹‹እንደሌለ የሚቆጠር ካቢኔ›› በማለት የሚጠሩት በርካታ ናቸው፡፡ ይህን የሚሉት ባለሙያዎች ምክንያታቸውን ሲያስረዱም ካቢኔው መሠረታዊ ለውጥ የሚያመጡ ውሳኔዎችን ከመወሰን የታቀበ በመሆኑ ነው፡፡ ከዚያ በኋላ የሚመጣው አዲስ ካቢኔ ተስፋ ተደርጎ ይጠበቅ ነበር፡፡ አቶ ታከለ ሊቆዩ የሚችሉት ቀጣዩ ምርጫ እስኪካሄድ ድረስ በመሆኑና ይህም ከሁለት ዓመት ስለማይበልጥ፣ ከዚህ በተጨማሪ በነበረው ካቢኔ ላይ ለውጥ ባለመደረጉ ከተማው የሚፈልገውን ለውጥ ያገኛል ወይ የሚል ጥያቄ እየተነሳ ነው፡፡የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር አራቱ የኢሕአዴግ ብሔራዊ ድርጅቶች በተዋጽኦ በሚያቀርቧቸው አመራሮች የሚመራ ስለሆነ የተዋሀደና የተናበበ ውሳኔ በመወሰን በኩል ችግር አለ የሚሉ አሉ፡፡ ይህ ተዋጽኦ ሥራዎችን በብቃት ሊያሠራ የማይችል በመሆኑ፣ አዲሱ የመዋቅር ጥናት ተግባራዊ ሊደረግ ይገባል የሚሉ ባለሙያዎች በርካቶች ናቸው፡፡አዲሱ ምክትል ከንቲባ ታከለ አስተዳደሩን ተረክበው ለመምራት የከተማውን ቁልፍ ከአቶ ድሪባ ሲረከቡ ባደረጉት ንግግር፣ ‹‹አዲስ አበባ ነዋሪዎች የሚገባቸውን መሠረታዊ አገልግሎት ከማቅረብ አንፃር፣ በሽፋንም ሆነ በተለይም ደግሞ ከጥናት ጋር ተያይዞ ብዙ የሚቀሩት ከተማ መሆኑን እንገነዘባለን፤›› በማለት ከተማዋ ያለችበትን ሁኔታ እንደሚያውቁ ተናግረዋል፡፡‹‹አዲስ አበባ የሁላችንም ናት፣ ስለሆነም የሁሉም ኢትዮጵያውያን ባህል፣ ሃይማኖትና የአኗኗር ዘይቤ የቀረፈች እንድትሆን ተግተን እንሠራለን፤›› ሲሉ ምክትል ከንቲባው ተስፋ የሚያጭር ንግግር ቢያደርጉም፣ ከፊታቸው ብዙ ሥራዎች እንደሚጠብቃቸው ግን ብዙዎች ያምናሉ፡፡