ንግድ ባንክ ያቀረበው የውጭ ምንዛሪ ፋብሪካ ከመዘጋት እንደማይታደጋቸው ባለሀብቶች ተናገሩ
በንግድ ባንክ በኩል የተለቀቀው 200 ሚሊዮን ዶላር ፋብሪካ ከመዝጋት እንደማይታደጋቸው ባለሀብቶች ተናገሩ፡፡ከዘጠኝ ወራት በኋላ የተለቀቀው 200 ሚሊዮን ዶላር ለእያንዳንዱ ባለፋብሪካ ሲከፋፈል አነስተኛ በመሆኑ፣ በርካታ የዘርፉ ተዋናዮች በጥቂት ወራት ፋብሪካዎቻቸውን ሊዘጉ እንደሚችሉ ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ በከፍተኛ ችግር ውስጥ ከሚገኙ አገር በቀል ባለ ኢንዱስትሪዎች መካከል ሲጂኤፍ ቢዝነስ ግሩፕና ኢስት አፍሪካ ሆልዲንግ አክሲዮን ማኅበር ይገኙበታል፡፡ ሲጂኤፍ ቢዝነስ ግሩፕ በ1996 ዓ.ም. የተቋቋመ ሲሆን፣ በወጪና በገቢ ንግድ ላይ ተሰማርቶ ቆይቷል፡፡ ባለፉት ሰባት ዓመታት ግን ወደ ማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ በመግባት አራት ግዙፍ ፋብሪካዎችን አቋቁሟል፡፡ ኩባንያው የተሰማራባቸው ዘርፎች በኢትዮጵያ ብቸኛው የሕክምና ጓንት፣ የቆርኪ፣ የከባድ ተሽከርካሪ ተሳቢ መገጣጠሚያና የጣርያ ክዳን ፋብሪካዎች ናቸው፡፡ የሲጂኤፍ ቢዝነስ ግሩፕ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ግርማይ ፈረደ ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ኩባንያዎቻቸው በውጭ ምንዛሪ እጥረት ምክንያት መሥራት ከማይችሉበት ደረጃ ላይ ደርሰዋል፡፡ እሳቸው እንደሚሉት አራቱ ፋብሪካዎች በወር 1.5 ሚሊዮን ዶላር ይፈልጋሉ፡፡ ነገር ግን ከዘጠኝ ወራት ጥበቃ በኋላ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክ የፈቀደላቸው 150 ሺሕ ዶላር ብቻ መሆኑን አቶ ግርማይ ገልጸዋል፡፡ ‹‹የሕክምና ጓንት ፋብሪካ በወር ከ400 ሺሕ እስከ 500 ሺሕ ዶላር ድረስ ይፈልጋል፡፡ ነገር ግን ከዘጠኝ ወራት ጥበቃ በኋላ የተፈቀደው 50 ሺሕ ዶላር ብቻ ነው፤›› ያሉት አቶ ግርማይ፣ ‹‹መንግሥት የሕክምና ጓንት ለመግዛት ያወጣውን ጨረታ አሸንፈን ውል ብንገባም፣ በውጭ ምንዛሪ ዕጦት ጭቅጭቅ ውስጥ ነን፤›› ሲሉ ብሶታቸውን ይገልጻሉ፡፡ ጨረታውን በ130 ሚሊዮን ብር ቢያሸንፉም በውጭ ምንዛሪ እጥረት ማምረት ባለመቻላቸው፣ ለከፍተኛ ችግር መዳረጋቸውን አስረድተዋል፡፡ የቆርኪ ፋብሪካው ለሁሉም ቢራ ፋብሪካዎች፣ ለአምቦ ውኃና ለኮካ ማምረቻ ፋብሪካዎች በዓመት ሁለት ቢሊዮን ቆርኪ የማቅረብ አቅም እንዳለውና በዓመት 600 ሺሕ ዶላር እንደሚፈልግ፣ የተሽከርካሪ ተሳቢ መገጣጠሚያ ፋብሪካውም እንዲሁ ከ400 ሺሕ እስከ 500 ሺሕ ዶላር ድረስ እንደሚያስፈልገው፣ ነገር ግን ሁለቱም ፋብሪካዎች የተፈቀደላቸው ለእያንዳንዳቸው 50 ሺሕ ዶላር ብቻ መሆኑን አስረድተዋል፡፡ ‹‹በሁሉም ፋብሪካዎች 400 ሠራተኞች የሥራ ዕድል ተፈጥሮላቸዋል፡፡ በውጭ ምንዛሪ እጥረት ምክንያት ሠራተኞችን ይዘን መቀጠል የማንችልበት ደረጃ ደርሰናል፡፡ እኛ ብቻ ሳንሆን አቅርቦቱ የማይሻሻል ከሆነ ከጥቂት ፋብሪካዎች በስተቀር ሁሉም ፋብሪካዎች የመዘጋት ዕድላቸው ከፍተኛ ነው፤›› ሲሉ አቶ ግርማይ ያላቸውን ሥጋት ገልጸዋል፡፡ ‹‹እኛን ለይተህ ብታይ አንድ ፋብሪካ ለሦስት ወራት እንዘጋለን፡፡ አንድ ፋብሪካ ደግሞ ለሁለት ወራት ይዘጋል፡፡ በዓመት ከማምረት አቅማችን ከ40 በመቶ በታች ለመጠቀም ተገደናል፤›› ብለዋል፡፡ የኢስት አፍሪካ ሆልዲንግ አክሲዮን ማኅበር ጽሕፈት ቤት ዳይሬክተር አቶ አህመድ ኑር በበኩላቸው የአቶ ግርማይን ሐሳብ ይጋራሉ፡፡ ኢስት አፍሪካ ሆልዲንግ በሥሩ ከ15 በላይ ኩባንያዎችን ያስተዳድራል፡፡ በተለይ በታይገር ብራንድ ለግልና ለቤት ውስጥ ንፅህና የሚውሉ ምርቶችን ለማምረት በወር ሁለት ሚሊዮን ዶላር ይፈልጋል ይላሉ፡፡ አቶ አህመድ እንደገለጹት፣ ከዘጠኝ ወራት ጥበቃ በኋላ ለፋብሪካዎቻቸው የተፈቀደው 135 ሺሕ ዶላር ብቻ ነው፡፡ ‹‹የውጭ ምንዛሪ ቅድሚያ እንዲያገኙ የተለዩ ዘርፎች አሉ፣ በተለይም ነዳጅ፣ ማዳበሪያ፣ መድኃኒትና ማኑፋክቸሪንግ ተጠቃሾች ናቸው፤›› በማለት፣ ‹‹ነገር ግን ከማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ ይልቅ የንግዱ ዘርፍ ቅድሚያ እያገኘ ነው፡፡ እኛም ፋብሪካዎቹን ላለመዝጋት ስንል ከነጋዴዎች 40 በመቶ የትርፍ ህዳግ እየጨመርን የጥሬ ዕቃ እየገዛን ነው፡፡ በዚያ ላይ ከውጭ ብናስመጣ ከጉምሩክ የምናገኘውን ከቀረጥ ነፃ መብት እያጣን ጭምር ነው፤›› ሲሉ የችግሩን ስፋት አብራርተዋል፡፡ አቶ አህመድ እንደሚገልጹት፣ ኢስት አፍሪካን ሆልዲንግ ከአንድ ሺሕ በላይ ሠራተኞች አሉት፡፡ በተለይ የኬሚካል ኢንዱስትሪዎቹ በውጭ ምንዛሪ እጥረት ምክንያት ከ30 በመቶ በታች ለመሥራት በመገደዳቸው፣ ከፍተኛ ችግር ውስጥ መሆናቸውን አመልክተዋል፡፡ ሁለቱ ግዙፍ ፋብሪካዎች ብቻ ሳይሆኑ ሁሉም አገር በቀል ባለኢንዱስትሪዎች የውጭ ምንዛሪው እንዴት እየተዳደረ እንደሆነ ጥያቄ እንደሆነባቸው ይገልጻሉ፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዓብይ አህመድ (ዶ/ር) አንደኛ ዓመት በዓለ ሲመታቸውን ሲያከብሩ፣ ባለፉት ሰባት ወራት 13 ቢሊዮን ዶላር ወደ አገር እንደገባ መናገራቸው ይታወሳል፡፡ ነገር ግን ለማምረቻው ዘርፍ የቀረበው ምን ያህል እንደሆነ በውል አይታወቅም ሲሉ ባለኢንዱስትሪዎች ይናገራሉ፡፡ በውጭ አቅራቢዎች ዱቤ ሽያጭ (ሰፕላየርስ ክሬዲት) አማካይነትም አገር በቀል ኢንዱስትሪዎችን በማግለል እስካሁን አምስት ቢሊዮን ዶላር መቅረቡም ይገለጻል፡፡ አቶ ግርማይም ሆኑ አቶ አህመድ የውጭ አቅራቢዎች ዱቤ ሽያጭ አሠራር፣ አገር በቀል ኢንዱስትሪዎችን ያገለለ በመሆኑ ሊስተካከል እንደሚገባ አበክረው ይናገራሉ፡፡ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ እ.ኤ.አ. ከኦክቶበር 3 ቀን 2017 ጀምሮ ተግባራዊ እንዲሆን ባዘጋጀው የውጭ አቅራቢዎች ብድርና የዱቤ ሽያጭ አቅርቦት መመርያ አንቀጽ 4 ላይ በግልጽ እንደተቀመጠው፣ ኤክስፖርት አድራጊዎችና የውጭ አገር ኢንቨስተሮች ብቻ በተናጠል ተጠቃሚ የሚያደርግ ነው፡፡ በውጭ አቅራቢዎች ዱቤ ሽያጭ የውጭ አገር አልሚዎች የሚያገኙትን የውጭ ምንዛሪ ለአበዳሪ አካላት የሚመልሱበት ብድር፣ ለአገሪቱ የውጭ ምንዛሪ ክምችት የሚፈጸምበት አሠራር ነው፡፡ የውጭ አቅራቢዎች ዱቤ ሽያጭ መንግሥት በስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ ከአገሪቱ ግምጃ ቤት ለመክፈል የተስማማው ግዴታ ቢሆኑም፣ በሌላ አገላለጽ ተጠቃሚዎች ከውጭ አምጥተው የሚከፍሉት አይደለም ሲሉ ባለኢንዱስትሪዎች ይናገራሉ፡፡ አቶ ግርማይ ደግሞ፣ ‹‹በሰፕላየርስ ክሬዲት ፕሮግራም የሚጠቀመው የውጭ አገር ኩባንያ አጋር ካለው ብቻ ነው፡፡ እኛ አስበንበት ሳይሆን በአንድ ፋብሪካችን የውጭ አጋር ነበረን፡፡ በዚያም 500 ሺሕ ዶላር አግኝተናል፡፡ አሁን እንደ ስትራቴጂ የደረስንበት ጉዳይ በሌሎቹም ፋብሪካዎች ላይ ጭምር የውጭ አጋር ማስገባት ነው፤›› ብለዋል፡፡አቶ አህመድም ይህ የውጭ አቅራቢዎች የዱቤ ሽያጭ ኤክስፖርት ለሚያደርጉና ለውጭ አገር ኢንቨስተሮች ያደላ መሆኑን ይናገራሉ፡፡ ‹‹አገር በቀል ኢንዱስትሪያሊስቶች ያለ ፍላጎታቸው የውጭ አጋር እንዲኖራቸው የሚገፉ በመሆኑ ሊስተካከል ይገባል፤›› ሲሉ መንግሥት ለጉዳዩ ትኩረት እንዲያደርግ ጠይቀዋል፡፡ከዚህ በተጨማሪም በንግድ ባንኮች በኩል የውጭ ምንዛሪ የሚፈልጉ አካላት በቂ ማስያዣ ሳይዙ ወረፋ የሚጠብቁ በመሆናቸው፣ በአጠቃላይ በአሁኑ ወቅት በርካታ የንግዱ ማኅበረሰብ አባላት በቢሊዮን የሚቆጠር የውጭ ምንዛሪ የሚጠብቁ ባለወረፋዎች ናቸው፡፡ ሪፖርተር ያነጋገራቸው ባለኢንዱስትሪዎች የጠየቁት የውጭ ምንዛሪ ቀርቶ፣ እንዴት አነስተኛ ምንዛሪ እንደተፈቀደላቸው መረጃው እንደሌላቸው ይናገራሉ፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ የብሔራዊ ባንክ ገዥ ይናገር ደሴ (ዶ/ር) አስተያየት እንዲሰጡ የተደረገው ጥረት አልተሳካም፡፡ 