የማዳበሪያ ግዥ በሕግ እየተመራ ባለመሆኑ አገሪቱን ለኪሳራ እየዳረገ ነው
ኢትዮጵያ በየዓመቱ ከውጭ ከምታገባቸው ገቢ ዕቃዎች ሁሉ ከነዳጅ ቀጥሎ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ የሚወጣበት የማዳበሪያ ግዥ በአግባቡ እየተመራ ባለመሆኑ፣ አገሪቱን ለኪሳራ እየዳረገ መሆኑን መረጃዎች አመለከቱ፡፡መረጃዎች እንደሚያመለክቱት ለ2011 ዓ.ም. ምርት ዘመን የሚያስፈልገውን 1.25 ሚሊዮን ኩንታል ማዳበሪያ ለመግዛት ባለፈው ሳምንት ጨረታ የወጣ ቢሆንም፣ አሁንም በግዥ መመርያው ላይ ለውጥ አልተደረገም፡፡የኢትዮጵያ የግብርና ሥራዎች ኮርፖሬሽን ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ከፍያለው ብርሃኑ ረቡዕ ነሐሴ 23 ቀን 2010 ዓ.ም. በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ፣ የማዳበሪያ ግዥና ሥርጭት የሚመራበት የሕግ ማዕቀፍ ባለመኖሩ ብክነት ተፈጥሯል፡፡‹‹ከ2006 ዓ.ም. እስከ 2008 ዓ.ም. አጋማሽ ድረስ ከትዕዛዝ ውጪ 450 ሚሊዮን ብር ወጪ ተደርጎ የተገዛው ማዳበሪያ መሥፈርቱን የሚያሟላ ባለመሆኑ ፈላጊ አጥቶ መጋዘን ይዞ ተቀምጧል፤›› ብለዋል፡፡ይህ ያለምንም ጥቅም የተቀመጠው ማዳበሪያ የመንግሥትን ውሳኔ ቢጠብቅም፣ እስካሁን ውሳኔ ባለመገኘቱ መጋዘኖችን አጣቦ እንደሚገኝ ተመልክቷል፡፡‹‹የማዳበሪያ ግዥ ፍላጎት ላይ ማተኮር አለበት፡፡ በመጠኑና በሥርጭቱ ላይ ተጠያቂነት መኖር ስላለበት መንግሥት የሕግ ማዕቀፍ ሊያወጣ ይገባል፤›› ሲሉ አቶ ከፍያለው አስረድተዋል፡፡እስካሁን ለተፈጠረው ችግር በተለይም በ450 ሚሊዮን ብር ተገዝቶ ያለሥራ በተቀመጠው ማዳበሪያ ላይ ተጠያቂ የሚሆኑ ግለሰቦች መለየታቸው ተገልጿል፡፡ በኮርፖሬሽኑ በኩል ጥፋቱን ፈጽመዋል በተባሉ ሠራተኞች ላይ ከሥራ እስከማሰናበት ድረስ ዕርምጃ መወሰዱን አቶ ከፍያለው ጠቁመዋል፡፡ ከኮርፖሬሽኑ ሠራተኞች አሥር በመቶ ያህሉ መሰናበታቸውን አስታውቀዋል፡፡ ‹‹ዘጠና በመቶ የሚሆነውን ችግር የፈጠሩ አካላት ግን ከኮርፖሬሽኑ ውጪ ያሉ ናቸው፤›› ያሉት አቶ ከፍያለው፣ መንግሥት በጉዳዩ ጣልቃ መግባት አለበት ብለዋል፡፡ ለ2011 ምርት ዘመን በአጠቃላይ 1.25 ሚሊዮን ኩንታል ማዳበሪያ ያስፈልጋል፡፡ ኮርፖሬሽኑ ባለፈው ሳምንት 1.1 ሚሊዮን ኩንታል አራት ዓይነት ማዳበሪያዎችን ለመግዛት ጨረታ አውጥቷል፡፡የማዳበሪያ ግዥ፣ የሚፈጸምበት በተለይ ፍላጎት፣ ግዥና ሥርጭት ላይ ተጠያቂነትን መሠረት ያደረገ መመርያ የተዘጋጀ ቢሆንም፣ መመርያው ባለመፅደቁ ግዥው አሁንም በተለመደው አሠራር ይፈጸማል ተብሏል፡፡ለማዳበሪያ ግዥ በየዓመቱ ከ400 እስከ 600 ሚሊዮን ዶላር ድረስ ወጪ ይደረጋል፡፡ ነገር ግን አርሶ አደሮች የተለያዩ ምክንያቶችን በመጥቀስ ከፍተኛ ቅሬታ የሚያሰሙት በማዳበሪያ አቅርቦትና ዋጋ ላይ ነው፡፡አሁን በተለመደው አሠራር መሠረት የማዳበሪያ ግዥ የሚፈጸመው በክልሎች ፍላጎት መሠረት ቢሆንም፣ ይህ የክልሎች ፍላጎት ተዛብቶ በሚቀርብበት ወቅት ተጠያቂ አካል የለም፡፡ ከዚህም ባለፈ ከሚፈለጉ የማዳበሪያ ዓይነቶች ውጪ ግዥ በሚፈጸምበት ወቅት ተጠያቂነት አለመኖሩ አሠራሩን እያስተቸው ነው፡፡ 