ከጭምብል አጠቃቀማችን የሚታረሙ ስህተቶች
ዓለማችን ከምታስበው በላይ ጨካኝ፣ ከምታምነው በላይ ኃያልና ከምትገምተውም በላይ ጠንካራ በሆነባት የኖቭል ኮሮና ቫይረስ ምክንያት በከባድ የስቃይ ምዕራፍ ውስጥ ትገኛለች። ቫይረሱም በቴክኖሎጂ የመጠቁ፣በኢኮኖሚያ የበለፀጉና በህክምና አገልግሎት አቅርቦትም ሆነ ጥራት ከፊተኞቹ ተርታ ስማቸው የሚጠራላቸው አገራትን ሳይቀር አስጨንቃል። አሸብራል። 
የጤናው ዘርፍ ጠቢቢን ብሎም የምርምር ተቋማትም ዓለም ከቫይረሱ ጋር ከተዋወቀችበት ጊዜ አንስቶ መድኃኒትና ክትባት ፍለጋ ሌት ተቀን ደክመዋል። የወረርሽኙን ስርጭት ለመከላከልና ጉዳቱን ለመቀነስ መድኃኒት ከሚሆኑት አንዱ የአፍን አፍንጫ መሸፈኛ ጭንብል መጠቀም መሆኑን ከመጠቆም የተሻገረ መፍትሔን መስጠት ግን አልሆነላቸውም። 
ኢትዮጵያም ይህን የመፍትሔ አቅጣጫ በመከተል ዜጎቻ ጭንብል መጠቀም ግዴታቸው መሆኑን ካሳወቁ አገራት መካከል አንዷ ናት። ይሁንና ህዝቦቿ ተገቢውን የጭንብል አጠቃቀም ሂደት መከተልና ጥንቃቄ ማድረግ ላይ በግልፅ የሚታይ ድክመት እንዳለባቸው ይነሳል። 
የአዲስ አበባ ከተማ ነዋሪ የሆነችው ወይዘሪት ሜሮን ሙሉጌታም፣ ‹‹በመዲናዋ የአፍና አፍንጫ መሸፈኛ ጭንብልን በአግባቡ ከሚጠቀሙት ይልቅ የማይጠቀሙት ይበልጣሉ፣ በተለይ የአንዳንዱ ተግባር በጋራ ዓለምና ሰማይ ስር የብቻውን ጤና የሚያጣጣም፡ የሌሎችን ሕይወት እያደፈረሰ የራሱን ለማጥራት የሚታትር ይመስላል›› ትላለች። 
ጭንብል በሚደረግበት ጊዜ አፍና አፍንጫን እንዲሁም አገጭ ድረስ መሸፈን እንደሚገባ ቢገለፅም፤ በርካቶች ከአፍንጫቸው ዝቅ በማድረግ ለአፋቸው ብቻ ሲጠቀሙ›› ይስተዋላል የምትለው ሜሮን፣አንዳንዱ ደግሞ ጭንብል ለመግዛት ሞክሮ ሲያስቀምጥ መታዘቧን ታስታውሳለች። 
ከመሰል የአጠቃቀም ድክመት ባሻገር በአሁን ወቅት በየመንገዱ የሚሸጡና ከጨርቅ የሚሠሩ ጭንብሎች ምን ያህል የመከላከል አቅም አላቸው? የሚለውን በቅጡ አለመታወቁ መሆኑን የምትገልጸው ሜሮን፣ጭንብሎቹ በማን እና በምን መሠራት እንዳለባቸው የሚገልጽ መረጃ አለማግኘቷን ትመሰክራለች። 
ከደረጃው መለየት አንስቶ አጠቃቀምና አወጋገድን በሚመለከት ሁሉንም የሚያስማማና የሚስማማ ሃሳብ መፍጠር እንዳልተቻለ በመጠቆም እነዚህን የተራራቁ የግንዛቤ ክፍተቶችን ማገናኘትም ለነገ የማይቀመጥ የቤት ሥራ እንዳልሆነ ታስገነዝባለች። 
በተለይ ለውጥ በአንድነት እንጂ በመለያየት
 እውን አይሆንምና ወይዘሪት ሜሮን መደረግ ስላለበት ስትገልጽም፣ቫይረሱ እጅ እንድንሰጥ የሚያደርጉ መሰል ስህተታችንን ሳይውል ሳያድር በመሞረድና በማስተካከል በተለይ በቸልተኝነት በማድረግ በሰውነታችን ለሰው ሁሉ ጤና ጥብቅና እንቁም›› ስትልም ነው ጥሪ ያቀረበችው። 
የየካቲት 23 ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት መምህሩ አቶ ኡመር አብዱም.፣ህብረተሰቡ ‹‹ከጭንብሉ ጋር እንዴት ተዋውቆና ተግባብቶ መኖር እንደከበደው ለመረዳት የአንዳንዶቹን ምግባርና ተግባር ማየት በቂ ነው›› ይላል። 
በከፍተኛ ጥንቃቄ ፋይዳውን ተገንዝቦ ጭንብሉን በአግባቡ የሚጠቀም ባይጠፋም የአንዳንዱ የጭንብል አጠቃቀም ራሱን አስደስቶ ሌላውን የሚያስኮርፍ መሆኑንም ያነሳሉ። ጭንብል የሚለብሱት የራሳቸውን ጤና ለመጠበቅ የማይመስላቸውና የፀጥታ አካላትን ሲመለከት ጭንብል የሚያጠልቁም ለዚህ እሳቤ ምስክር አድርጎ ያቀርባል። 
‹‹ከዚህ ባሻገር የጭንብል ጥቅም ጨካኝ መሆኑን እየስመሰከረ የሚገኘውን ቫይረስ ለመከላከል ሳይሆን ለፋሽን የሚመስላቸውና ከቅርብ አይደለም ከርቀት በጎልቶ በሚታይ መልኩ የንፅሕና ችግር የሚታይበት ጭንብል የሚጠቀሙ እንዳሉ መታዘብ ችያለሁ›› የሚሉት አቶ ኡመር፣ከተጠቀሙ በኋላ በየቦታው በመጣል ሕፃናትና እንስሳትን ለጉዳት የሚያጋልጡ መመልከት ብርቅ አለመሆኑን ይጠቁማሉ። 
የወረርሽኙ ስርጭን አዲስ አበባ ላይ ጎልቶ መታየቱን ተከትሎ ጭንብል መጠቀም በመዲና ሙሉ በሙሉ በሚባል መልኩ ቢስተዋልም ሌሎች የአገሪቱ ከተሞች ላይ ግን ተግባራዊነቱ ደካማ ሆኖ ማስተዋላቸው ሌላኛው ግዙፍ ስህተት መሆኑን ያስገነዝባሉ። 
‹‹መሰል መታረም የሚችሉ ስህተቶች በእንጭጭነታቸውና በችግኝነታቸው መቆረጥ አለባቸው፣ይህን ማድረግም ለነገ የሚቀመጥ የቤት ሥራ አለመሆኑ መታሰብ አለበት›› የሚሉት አቶ ኡመር፣ምን ይደረግ ለሚለውም ሲያስረዱም፣የአጠቃቀምና አወጋገድ ስነስርዓቶችን ይበልጥ መቆጣጠርና ጠንካራ ዕርምጃዎችን መውሰድ እንደሚገባውም ያሳስባሉ። በተጨማሪም በአሁን ወቅት የሚስተዋሉ የሰብዓዊነትና የመአድ ማጋራት መርሐ ግብሮች ላይ ከምግብ ባሻገር ለአቅመ ደካሞችን ድሆች የጭንብል ድጋፎችን ማበርከት ሊታሰብበት እንደሚገባም ሳያስገነዝቡ አላለፉም። 
በአራዳ ክፍለ ከተማ የምግብ መድኃኒትና ጤና ክብካቤ ቁጥጥር ፅሕፈት ቤት ከፍተኛ የቁጥጥር ባለሙያ አቶ አለማየሁ መስፍንም፣ ‹‹ህዝቡ የቫይረሱን ቅኔ በቅጡ መረዳትና በአግባቡ መፍታት አልቻለም ይላሉ። በተለይ የጭንብል አጠቃቀም ውስንነት በከፍተኛ የመንግሥት ባለሥልጣናት ላይ ሳይቀር እንደሚስተዋል የሚጠቁሙት
 አቶ አለማየሁ፣አንዳንዱ አፉን ብቻ ሸፍኖ ማየታቸውን ያሰታውሳሉ። በሥራና በመስሪያ ቤቶች ውስጥ ሲሆኑ ጭንብላቸውን የሚያወልቁም ቁጥራቸውን ከፍተኛ መሆኑን ይጠቁማሉ። 
‹‹ትንሿ ቁልፍ ግዙፉን በር ትከፍታለች›› እንደሚባለው፣በዚህ ወቅት የአፍና የአፍንጫ ጭንብል ማድረግ በምንም እና በማንም የማይተካውን ሕይወትን ለማትረፍ ወሳኝ መሆኑን የሚያስገነዝቡት አቶ አለማየሁ፣ጭንብል ማድረግ ብቻው ለጤና ዋስትና አለመሆኑንም ያስረዳሉ። 
‹‹ሰዎች ጭንብል አጠቃቀምን በአግባቡ ካላወቁበት ከመከላከል በተቃራኒ በተሳሳተ መልኩ እንዲረጋጉና እንዲዘናጉ በማድረግ የኢንፌክሽን ምንጭ ሊሆንም ይችላል›› የሚሉት አቶ አለማየሁ፣ጭምብሉ በሚደረግበትና በሚወልቅበት ጊዜ ጥንቃቄ የጎደለውና ያልተገባ መንገድን መቀየር፣ከመጠቀም አስቀድሞ እጅን በውሃና በሳሙና መታጠብ አሊያም በሳኒታይዘር ማፅዳት እንደሚገባ አስረድተዋል። 
ህብረተሰቡ ጭንብሉን በሚገዛበት ወቅት በከፍተኛ ጥንቃቄ የተቀደደ ወይም ያልተበሳ መሆኑን መመልከት፣የማይታጠበውን ማስክ ከተጠቀመ በኋላም ክዳን ባለው የቆሻሻ ማጠራቀሚያዎች ውስጥ ማስወገድ እንደሚገባውም ነው ያሳሰቡት። 
ወረርሽኙን በሚመለከት ፍርሐት ሲበዛም ሆነ ሲያንስ ችግሩን ከመፍታት ይልቅ የበለጠ እንደሚያወሳስበው በመረዳትም መረጃዎችን ከአስተማማኝ ምንጮች ብቻ በመቀበል የተሳሳቱ መረጃዎች ከሚያስከትሉት መደናገርና ፍርሐት እራሱን መከላከል እንደሚገባም ሳያስገነዝቡ አላለፉም። 
‹‹ጥንቁቅነት ከልባሞች የሚመነጭ ቅድመ መከላከያ ነው፣ተግባሩ ፍራቻ አለመሆኑን የሚረዱትም አስተዋዮች ብቻ ናቸው›› የሚሉት አቶ አለማየሁ፣ህዝቡም ሆነ የሚመለከታቸው አካላት መሰል በቀላሉ የሚታረሙ ስህተቶችን በማስተካከል ብሎም ጭንብል ማድረግን ከሌሎች የመከላከያ ዘዴዎች ጋር እያስማሙና እያግባቡ በመተግበር ወረርሽኙን በመፋለም ሂደት ጉልህ ሚና በማበርከት ይህን አስከፊ ጊዜ መራመድ እንደሚገባም አፅእኖት ሰጥተውታል። 
የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈጻጸም መርማሪ ቦርድም ከቀናት በፊት የአፍና የአፍንጫ መሸፍኛ ጭንብሎች ጥራት መረጋገጥ እንዳለበት አሳስባል። የፌዴራል ምግብ መድኃኒትና ጤና ክብካቤ ቁጥጥር ባለስልጣን በሰጠው መግለጭም፣ጭንብል አጠቃቀምን ማስተካከል ግድ መሆኑና የመተንፈሻ ቀዳዳ የተገጠመላቸው ጭምብሎች በቀዳዳው የሚወጣው ትንፋሽ በቀጥታ በአካባቢው ለሚገኝ ሰውና ቁስ ስለሚለቁ ባለማድረግ የቫይረሱን ስርጭት መከላከል እንደሚገባ አሳስቧል።
አዲስ ዘመን ሰኔ 15/2012
ታምራት ተስፋዬ