ጠሪ ያላከበሩት እንግዶች
የኢትዮጵያ እግር ኳስ ክለቦች ፈርጣማ የገንዘብ ጡንቻቸውን ለማሳየት በማይጠቅም እልህ፣ባልተገባ የእርስ በርስ ሽኩቻ እንዲሁም አሸናፊና ተሸናፊ በሌለበት ብስለት የጎደለው የዝውውር ፉክክር እርስ በርስ በመጠላለፍ ህልውናቸውን ለአደጋ ካጋለጡ ይተዋል። ይህን ፍልሚያ ያስተዋሉ ተጫዋቾችም ተደራ ጅተው የመደራደሪያ ገንዘባቸውን እየወሰኑና እየተ መካከሩ ዋጋቸውን
ከፍ በማድረግ ክለቦችን እነርሱ በሚፈልጉት የዝውውር ቀለበት ውስጥ ከተዋቸዋል። ተጫዋቾች በጋራ ድምፅ ከአንድ ወይም ከሁለት አመት
ኮንትራት ውጪ አንፈርምም እያሉ ከክለብ ወደ ክለብ ይዘዋወራሉ። በዚህም ረብጣ የደሞዝ ክፍያ ይቋደሳሉ። በተለይ የክልል ክለቦች እጅግ የተጋነነ ክፍያ ለተጫዋቾች በመክፈል ወደር አልተገኘላቸውም። ከህዝብ፣ ከግብርና
ታክስ በተሰበሰበ ገንዘብ፣ ከክልል መስተዳድሮች በሚሰጥ በጀት እየተመደበ ያለተጠያቂና ውጤት ተኮር ዓላማ ለተጫዋቾች የሚወጣው በሚሊየኖች
የሚቆጠር ገንዘብ እጅጉን ያስደነግጣል። በዚህም ምክንያት በሊጉ የተጫዋቾች ደመወዝ ባልተጠና መንገድ ተመንድጓል። ክለቦችም ገደብ የለሽ ከፍተኛ ገንዘብ
ለተጫዋቾ እየከፈሉ ቡድን ለመስራት መሯሯጡን ቀጥለውበታል። ይህም የፋይናንስ አቅማቸውን ክፉኛ ፈትኖታል። የፋይናንስ ቀውስ ማሳያ ከሆኑ ከለቦች አንዱ የሆነው ጅማ አባ ጅፋር ለተጫዋቾቹ ደመወዝ መክፈል ተቸግሮ ከመቆየቱ
ባለፈ ለካፍ ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ ከቡድን አባላቱ መካከል ግማሽ ያህሉን ተጫዋቾች ብቻ ይዞ ወደ ሞሮኮ እንዲጓዝ አስገድዶታል። ክለቡ ሃገርን በወከለበት ውድድር ላይ ተጫዋቾቹን በዚህ አይነት መልኩ ይዞ ለመጓዝ የተገደደው ቢብስበት እንጂ
ተገቢ እንዳልሆነ ይታወቃል። ከለቡ ከዚህ ደረጃ በላይ በውድድሩ አለመዝለቁ እንጂ በውጤት ወደፊት ቢራመድ ቀጣይ ወጪውን ሸፍኖ በውድድሩ
እንደማይዘልቅ ያስታውቅ ነበር። ከፍተኛ የተጫዋቾች ዝውውር ክፍያን ከኢት ዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ጋር ያስተዋወቀው ደደቢትም ሌላኛው ቅጥ ያጣ
ገንዘብ አወጣጥ ላይ የቆየ ክለብ ነበር። ክለቡ በዚህ የተነሳም ነው ለቀውስ የተዳረገው። ክለቡ ባሳለፍነው አመት ‹‹በስህተቴ ወድቄአለሁ፣
በተጫዋቾች የዋጋ ንረት ከስሬለሁ፣ ህልውናዬ አደጋ ላይ ነው፣ እናም መንገድን ቀይሬአለሁ፣ ከእኔ ተማሩ›› በሚል መቀመጫውን ከአዲስ
አበባ ወደ መቀሌ ማዛወሩም ይታወሳል። በ2011 ከኢትዮጲያ ፕሪሚየር
ሊግ የውድድር አመትም ለተጫዋች ደሞዝ ለመክፈል ተቸግሮ ሲንገዳገድ ተስተውላል። በሊጉም የደረጃ ሰንጠረዥ መጨረሻ ሲዳክር ከርሞም
በጣር ውድድሩን በማጠናቀቅ ወደ ታችኛው ሊግ መውረዱም ይታ ወሳል። በወቅቱ ይህ አስደንጋጭ
የደደቢት እግር ኳስ ክለብ ውድቀት ለተቀሩት የፕርሚሪየር ሊግ ክለቦች ቀይ መስመር ያመላከተ ቢሆንም፣ አብዛኞቹ የኢትዮጵያ ክለቦች
ግን እርስ በእርስ ባልተገባ ፉክክር እየተጠላለፉ ከዚህ መማር የፈለጉ አይመስሉም፤መማር ያቃታቸውም ይመስላል። በዚህ ውጤት አልባ
ጉዞም ተጨዋቾችን ከአንዱ ክለብ ወደ አንድ ክለብ ክብረ ወሰን በሆነ ገንዘብ ማዘዋወራቸውን ቀጥለዋል። ዘግይቶም ቢሆን ታዲያ በቅርቡ
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ የክለብ ተጫዋቾች የደመወዝ ጣሪያ በወር ከ50 ሺህ ብር እንዳይበልጥ ውሳኔ ተላልፏል። ዓርብ ነሐሴ 3
ቀን 2011 ዓ.ም የኢፊዲሪ ስፖርት ኮሚሽን፣ የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን፣ የክልል ስፖርት ቢሮ ኃላፊዎችና የፕሪሚየር ሊግ
ክለቦች አመራሮች በተገኙበት ቢሾፍቱ በተደረገው ጉባዔ ላይ ነው ውሳኔው የተላለፈው። ይህን የተጫዋቾች የደመወዝ
ጣሪያ ውሳኔ ተከትሎም ሁለት አይነት አስተያየቶች ተሰምተዋል። በርካቶች ውሳኔው ቅጥ ያጣውን የከለቦች ከፍተኛ የደሞዝ ክፍያ መጠን
ፈር ለማስያዝ ወሳኝ ሰለመሆኑ ተስማምተውበታል። አንዳንዶች በአንፃሩ ውሳኔው
‹‹በቂ ጥናቶች አልተደረገበትም፣እንዲህ በግርድፉ አገሪቱ ከሌሎች የአፍሪካ አገራት በላይ ልትከፍል አይገባም በሚል የተወሰነ ነው።
ማንኛውም አይነት ውሳኔ ወደ ተግባር ከመተላለፉ በፊት የጊዜ ገደብ ያስፈልገዋል፤ የተጫዋቾች የደመወዝ ጣሪያ ውሳኔው ይህን ከግምት
አላስገባም›› የሚሉ ትችቶችን ሰንዝረውበታል። ከሁሉም በላይ ግን በተጫዋቾች
የደመወዝ ጣሪያ ውሳኔው ‹‹የሚመለከታቸው ዋነኛ ባለድርሻዎች ተጫዋቾች ሆነው ሳለ በመድረኩ አልተወከሉም፣ በጉዳዩ ላይም በቂ ውይይት
አልተደረገም፣ ጉዳዩ በአግባቡ አልተብራራም፣ ግንዛቤም አልተ ፈጠረበትም፣ የሁሉም ባለድርሻዎች አካላት አስተያየት አልተደመጠም››
የሚሉ ቅሬታዎችም ቀርበውበታል። ይህን ቅሬታ ያደመጠው የኢትዮጵያ
እግር ኳስ ፌዴሬሽንም ባለፈው ሳምንት መጨረሻ በከፍተኛ እና አንደኛ ሊግ ላይ የሚገኙ ተጫዋቾችን “የደሞዝ ጣሪያ” በተመለከተ የምክክር
መድረክ አዘግጅቶ ነበር። ዓለም ገና በሚገኘው ‹‹ኢንኮር››ሆቴል፣ በተጠራው የውይይት መድረክ ላይም ለ36 የከፍተኛ እንዲሁም ለ55
የአንደኛ ሊግ (በቀድሞ መጠሪያው ብሄራዊ ሊግ) ክለቦች ጥሪ ተደርጎላቸዋል። መድረኩ ከማካሄዱ አስቀድሞም
ምልአተ ጉባኤው ሙሉ በሙሉ መሟላት አሊያም ከሶስት አራተኛው በላይ ስለመገኘታቸው ቆጠራ የተካሄደ ሲሆን፣ ግኝቱም ምልአተ ጉባኤው
ሙሉ ሆኖ አለመቅረቡን ተረጋግጧል። ከ36 የከፍተኛ ሊግ ተወካዮች መካከል 19 እንዲሁም ከ55 የአንደኛ ሊግ ከለቦች መካከል
14 ብቻ በአጠቃላይ ከ91 ተወካዮች 33ቱ ብቻ መገኘታቸው ታውቋል። ውይይቱን ለማካሄድ የታዳሚውን
ፈቃድ ማግኘት ግድ ብሏል። ታዳሚውም ሁለት አይነት አስተያየቶችን ሰንዝሯል። አንዳንድ የስብሰባው ተሳታፊዎች ‹‹ደንብ፣ስርአት፣
መመሪያና ሰአት፣ አክብረን በቦታው ስለተገኘን ውይይቱ ሊካሄድ ይገባል፣ይህ ካልሆነ ቀሪዎቹ ሲመጡ፣ ዛሬ የተገኙት ቀርተዋል እየተባለ
‹ተጨማሪ ጊዜ ስለሚወስድ ውይይቱ መካሄድ አለበት›› ሲሉም ጠይቀዋል። በጣም ርቀት ካላቸው ክልሎች
የመጡ የጉባኤው ታዳሚዎች በበኩላቸው ‹‹ምልአተ ጉባኤው ባይማሏም ውይይቱ ዛሬ መካሄድ አለበት፣ የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽንም
ለድካማችን እውቅና ሊሰጠን ይገባል›› ሲሉ በብርቱ ተከራክረዋል። አንዳንዶች በአንፃሩ ይህን
ታሳቢ በማድረግ ውይይቱ ቢካሄድ እንኳ በመድረኩ ያልተገኙት ባለድርሻዎች ቅሬታ ማቅረባቸው አይቀሬ ነው፣ነገ ‹‹እኔ አልወሰንኩም››
የሚል አቋም ይንፀባረቃል፤ እናም እነርሱ ባልተገኙበት ውይይቱን ማካሄድ ትርፉ ድካም ነው፤ ያላወቁት እንዲያውቁ፣ የዘነጉትም እንዲያስታውሱ
በማድረግ ዳግም ብንገኛኝ ይሻላል›› የሚል አስተያየት ሰጥተዋል። ከሁሉም በላይ ግን አንዳንድ
ክለቦች በዝውውር መስኮቱ ተጫዋቾችን ማስፈረም ቢጀምሩም ደሞዝ ክፍያውን አስመልክቶ ይህ ነው የሚባል ደንብ፣ ስርአትና መመሪያ አለማግኘታቸውን
በመጥቀስ ይህም በስራቸው ላይ እንቅፋት መፍጠሩን አስገንዝበዋል። ‹‹ይህ በመሆኑም ውይይቱ ተካሂዶ ችግሮች በቶሎ መፍትሄ መያዝ
ይኖርባቸዋል›› ብለዋል። በዚህ መልኩ የየቅል አስተያየትን
ያስተናገደውን የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን በሳምንቱ መጨረሻ ሊያካሂድ ያቀደው ይህ የውይይትና የግንዛቤ ፈጠራ መድረክም ጠሪአቸውን
አክብረው ባልተገኙ ባለ ድርሻዎች ምክንያት ሳይካሄድ ቀርቷል። ባለድርሻዎቹ በውይይቱ ላይ
ላለመገኘታቸውም ከእለቱ ዝናባማ መሆን በላይ ፌዴሬሽኑ ጥሪ ሲያደርግ በመድረኩ ለመታደም የሚመጡ ግለሰቦች ወጪአቸውን በራሳቸው እንዲችሉ
ማሳወቁ እንደ አንድ ምክንያት በጉባኤተኛው የተገለፀ ሲሆን፣ ‹‹ፌዴሬሽኑ የውሎ አበል እከፍላለሁ›› የሚል ቢያካትት አዳራሹ ሙሉ
ይሆን ነበር›› ተብሏል። ከቀጣዩ አመት በፊት ተጫዋቾችን
በማስፈረም ቶሎ ወደ ዝግጅት ምእራፍ ስለመግባትና በደሞዝ ጣሪያው ውሳኔ ላይ በፍጥነት ስለመግባባትና ወደ ስራ ስለ መግባት ከመጠየቅ
ይልቅ የውሎ አበል ወጪ ጥያቄ ተደጋግሞ በተነሳበት በዚህ መድረክም፣ በቀጣይም ፌዴሬሽኑ የተሳታፊዎችን ወጪ ሸፍኖ በመድረኩ የሚገኙበትን
መንገድ ቢያመቻች፣ጥሪውም በድጋሚ ተደርጎ በአጭር ጊዜ ውስጥ መድረኩ እንዲካሄድ ይደረግ የሚል አስተያየት ቀርቧል። ‹‹ጥያቄው ከእናንተው ተነስቶ
እናንተው ከመድረኩ መቅረታችሁ ግር የሚያሰኝ›› ነው ያሉት የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ፕሬዚዳንት አቶ ኢሳያስ ጂራ፣ባለድርሻዎች
በዚህ መድረክ እንዲገኙለትም ከአምስት ቀናት በፊት ጥሪ ማቅረቡን ተናግረዋል። ‹‹አንድ ሊታወቅ የሚገባው
ነገር ቢኖርም፣ ፌዴሬሽኑ የደሞዝ ጣሪያው ውሳኔ አካል አይደለም፣ ወሳኙ እናንተው ናችሁ›› ያሉት ፕሬዚዳንቱ፣ ‹‹እኛ ምንም የምንሰጠው
አጀንዳ ወይም ሰነድ የለም፤ የእናንተው ጉዳይ ነው፤ እኔም ተቋሜም በዚህ ጉዳይ ወሳኝ አይደለንም አመቻቺዎች ነን» ብለዋል። ፕሬዚዳንቱ በቀጣይም በፌዴሬሽኑ
ግፊት የሚሆን ነገር እንደማይኖር አስገንዝበው፣ጥሪ ያላከበሩት እንግዶች ሌላ ጥሪ ቀርቦላቸው የውይይቱም ቀን ከሁለት ሳምንት በኋላ
ለነሀሴ 25 እንዲሆን ውሳኔ ተላልፏል። አዲስ ዘመን ነሀሴ 14/2011ታምራት ተስፋዬ 