በሙስና የተጠረጠሩት የስኳር ኮርፖሬሽንና የአዲስ አበባ መንገዶች ባለሥልጣን ኃላፊዎች ክስ ተመሠረተባቸው
በድምሩ ከ228.2 ሚሊዮን ብር በላይ ጉዳት አድርሰዋል ተብሏልከፍተኛ የሙስና ወንጀል ፈጽመዋል ተብለው ለ50 ቀናት በጊዜ ቀጠሮ ላይ የነበሩት የስኳር ኮርፖሬሽንና የአዲስ አበባ ከተማ መንገዶች ባለሥልጣን ኃላፊዎች ላይ፣ የፌዴራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ክስ መሠረተ፡፡      ዓቃቤ ሕግ ለፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ተረኛ ችሎት መስከረም 2 ቀን 2010 ዓ.ም. በተለያዩ መዝገቦች ክስ የመሠረተባቸው፣ በስኳር ኮርፖሬሽን የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ስድስት ኃላፊዎችና አንድ ነጋዴ ላይ፣ እንዲሁም በአዲስ አበባ ከተማ መንገዶች ባለሥልጣን አራት ኃላፊዎችና አንድ የውጭ አገር ዜጋ ላይ ነው፡፡      በስኳር ኮርፖሬሽን የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ተከሳሾች የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ዋና ሥራ አስኪያጅ የነበሩት አቶ ፈለቀ ታደሰ፣ የግዥና ንብረት አስተዳደር ዘርፍ ምክትል ዋና ዳይሬክተር የነበሩት አቶ ኤፍሬም ዓለማየሁ፣ የአገዳ ተከላና ፋብሪካ ግንባታ ዘርፍ ምክትል ዋና ዳይሬክተር የነበሩት አቶ አበበ ተስፋዬ፣ የተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ዋና ሥራ አስኪያጅ የነበሩት አቶ ዮሴፍ በጋሻው፣ የመሬት ልማትና ዝግጅት ቡድን መሪ የነበሩት አቶ ወንድምአገኝ ታፈሰና የመሬት ልማትና ዝግጅት ሱፐርቫይዘር የነበሩት አቶ ሰለሞን ገነቱ ሲሆኑ፣ በንግድ ሥራ የተሰማሩት የየማነ ግርማይ ጠቅላላ ሥራ ተቋራጭ ድርጅት ዋና ሥራ አስኪያጅ አቶ የማነ ግርማይም የክሱ አካል ናቸው፡፡      ተከሳሾቹ የማይገባ ጥቅም ለማግኘትና ለማስገኘት በማሰብ ሥልጣናቸውን ያላግባብ በመገልገል የኮርፖሬሽኑ የግዥ አፈጻጸም መመርያ ተከትለው ውል መዋዋልና የተዋዋሉትን ማሠራት ሲገባቸው፣ መመርያውን በመተላለፍና ከሌሎች ጋር በመመሳጠር በጠቅላላው ከ95,830,906 ብር በላይ በመንግሥትና በሕዝብ ላይ ጉዳት ማድረሳቸውን ዓቃቤ ሕግ የመሠረተባቸው ክስ ያስረዳል፡፡ዓቃቤ ሕግ በክሱ እንዳብራራው በ2006 ዓ.ም. ለተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ መሬት ዝግጅት ሥራ ባቱ ኮንስትራክሽን በአንድ ሔክታር 25,818 ብር ሒሳብ 1,000 ሔክታር መሬት ለማዘጋጀት ተመጨማሪ እሴት ታክስን ጨምሮ፣ በ29,691,551 ብር ለመሥራት የስምምነት ውል ፈጽሟል፡፡ ነገር ግን በስኳር ኮርፖሬሽን የግዥ አፈጻጸም መመርያ መሠረት የሥራ አመራር ኮሚቴው ሳይፈቅድ ተከሳሾቹ በውስን ጨረታ በተጋነነ ዋጋ ሥራውን ከባቱ ኮንስትራክሽን በመንጠቅ፣ ለየማነ ግርማይ ጠቅላላ ተቋራጭ መስጠታቸውን ገልጿል፡፡ ለ1,000 ሔክታር ተጨማሪ እሴት ታክስን ጨምሮ በ82,972,500 ብር መስጠታቸውንም ዓቃቤ ሕግ ጠቅሷል፡፡ ልዩነቱም 53,820,949 ብር መሆኑንና ሥራውን በዋናነት የፈጸሙትም ዋና ሥራ አስኪያጁ አቶ ፈለቀ ታደሰ መሆናቸውንም አክሏል፡፡ተከሳሾቹ በተጋነነ ዋጋና በውስን ጨረታ ለተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ መሬት ዝግጅት ለየማነ ግርማይ ጠቅላላ ተቋራጭ የሰጡት፣ አቶ የማነ ለከሰም ስኳር ኮርፖሬሽን ሰጥተውት የነበረውን ውል የተጋነነ ዋጋ ወደ ተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ በማዛወር መሆኑን ዓቃቤ ሕግ በክሱ ገልጿል፡፡ አቶ ኤፍሬምና አቶ አበበ የተባሉት ተከሳሾች በኮርፖሬሽኑ የግዥ አፈጻጸም መመርያ ከአሥር ሚሊዮን ብር በላይ የመሬት ዝግጅት ሥራ በውስን ጨረታ መፈጸም እንደማይቻል እያወቁ፣ ለከሰም ስኳር ፋብሪካ የተሰጠን ዋጋ ለተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ በተጋነነ ዋጋ ሲሰጥ እያወቁ ዝም ብለው በማለፋቸው፣ በልዩነት 53,280,949 ብር ጉዳት እንዲደርስ ማድረጋቸውን ዓቃቤ ሕግ በክሱ ተንትኗል፡፡አቶ ዮሴፍ፣ አቶ ወንድማገኝና አቶ ሰለሞን ከአቶ የማነ ግርማይ ጋር በመመሳጠር የተንዳሆ መሬት ዝግጅት ከባቱ ኮንስትራክሽን ተነጥቆ ለየማነ ግርማይ ጠቅላላ ተቋራጭ እንዲሰጥ ማድረጋቸውን ዓቃቤ ሕግ ጠቁሟል፡፡ ባቱ ኮንስትራክሽን ከተሰጠው 1,000 ሔክታር ውስጥ 487.18 ሔክታር ተሠርቶ እያለ የማነ ግርማይ ጠቅላላ ተቋራጭ ሙሉውን ሥራ የሠራ በማስመሰል ክፍያ እንዲፈጸም በማድረግ፣ 42,549,957 ብር ያላግባብ እንዲከፈል ማድረጋቸውን ዓቃቤ ሕግ አብራርቷል፡፡ የመሬት ዝግጅቱ በአግባቡና ጥራቱን በጠበቀ ሁኔታ መሠራት አለመሠራቱን ዓይተው መረከብ ሲገባቸው ሳያረጋግጡ በመረከባቸው፣ በፋብሪካው የውስጥ አቅም በድጋሚ እንዲሠራ በማድረግ ፋብሪካው ተጨማሪ ወጪ እንዲያወጣ ማድረጋቸውንም ገልጿል፡፡አቶ የማነ ከኮርፖሬሽኑ ኃላፊዎች ጋር በመመሳጠር የከሰም ስኳር ፋብሪካ መሬት ዝግጅት በተጋነነ ዋጋ ጨረታ ካሸነፉ በኋላ ከተንዳሆ ስኳር ፋብሪካ ጋር ምንም ዓይነት ውል ሳይኖራቸው ባቱ ኮንስትራክሽን 1,000 ሔክታር የመሬት ዝግጅት በ29,691,551 ብር እየሠራው የነበረውን ሥራ በ82,972,500 ብር በመሥራትና ጥራት የሌለው ሥራ በማስረከብ በፋብሪካው የውስጥ ኃይል እንዲሠራ በማድረግ በድምሩ ከ95,830,906 ብር የሚገመት ጉዳት ማድረሳቸውን ዓቃቤ ሕግ በክሱ ገልጿል፡፡የፌዴራል ዓቃቤ ሕግ በሌላ የክስ መዝገብ ክስ የመሠረተባቸው የአዲስ አበባ ከተማ መንገዶች ባለሥልጣን ዋና ሥራ አስኪያጅ በነበሩት  ፈቃዱ ኃይሌ (ኢንጂነር)፣ የኮንትራት መንገዶች ቨርዢን ኃላፊ አህመዲን ቡሴር (ኢንጂነር)፣ የዲዛይን መገምገምና ማፅደቅ ኬዝ ቲም አስተባባሪ ዋሲሁን ሽፈራው (ኢንጂነር) እና የዲዛይን ዋና የሥራ ሒደት ሙሉጌታ አብርሃ (ኢንጂነር በሌሉበት) ሲሆኑ፣ የትድሃር ኤክስካቬሽን ኤንድ ኧርዝ ሙቪንግ ሊሚትድ ዋና ሥራ አስኪያጅ ሚስተር ሚናሼ ሌቪ በክሱ ተካተዋል፡፡የባለሥልጣኑ ኃላፊዎች ከእስራኤላዊው ሚስተር ሌቪ ጋር በመመሳጠር በሕዝብና በመንግሥት ላይ የ132,436,433 ብር ጉዳት ማድረሳቸውን ዓቃቤ ሕግ በክሱ ገልጿል፡፡ባለሥልጣኑ የባቡር ሐዲድ (መስመር) ተከትሎ ከማዕድን ሚኒስቴር በመገናኛና ለም ሆቴል እስከ ውኃ ልማት ሚኒስቴር ድረስ ያለውን መንገድ ለማስገንባት፣ የእስራኤሉን ኩባንያ ትድሃር ኤክስካቬሽን ኤንድ ኧርዝ ሙቪንግ ሊሚትድ ድርጅትን መምረጡን ዓቃቤ ሕግ በክሱ አስረድቷል፡፡ ነገር ግን ባለሥልጣኑ ከድርጅቱ ጋር ውል ሲፈጽም የከተማ አስተዳደሩ የግዥ አፈጻጸም መመርያ ቁጥር 3/2002 አንቀጽ 15(16)፣ 5(25) እና 15(26) በሚያዘው መሠረት ለቅድመ ክፍያና ለመልካም ሥራ አፈጻጸም የባንክ ዋስትና ማቅረብ የነበረበት ሲሆን፣ ሳያቀርብ ስምምነት ላይ በመድረሳቸው ሥራ ማስጀመራቸውን ዓቃቤ ሕግ በክሱ አብራርቷል፡፡ትድሃር በገባው ውል መሠረት ሥራውን ማስኬድ ባለመቻሉ ከነሐሴ 21 ቀን 2007 ዓ.ም. ጀምሮ ውሉ ሲቋረጥ ባለሥልጣኑ ለሥራ ተቋራጩ ከሰጠው የማቴሪያል 17,558,963 ብር፣ የተሽከርካሪ ግዥ 8,360,000 ብርና ቅድመ ክፍያ 106,518,239 ብር በድምሩ 132,436,433 ብር መመለስ የሚገባው ቢሆንም፣ አለመመለሱን ዓቃቤ ሕግ አስታውቋል፡፡ ምክንያቱ ደግሞ ተቋራጩ ያቀረበው ዋስትና መመርያው በሚያዘው መሠረት የባንክ ሳይሆን በሁኔታ ላይ የተመሠረተ የኢንሹራንስ ዋስትና በመሆኑ፣ ኢንሹራንስ የሰጠው የኢንሹራንስ ኩባንያ ክፍያ መፈጸም ባለመቻሉ የተጠቀሰውን ያህል የገንዘብ ጉዳት ሊደርስ መቻሉንም ዓቃቤ ሕግ በክሱ ጠቅሷል፡፡ ሚስተር ሌቪም ከኃላፊዎቹ ጋር በመመሳጠር ማቅረብ የነበረባቸው በባንክ የተያዘ ኢንሹራንስ መሆኑን እያወቁ በጥቅም በመተሳሰር ከላይ የተጠየቁትን ንብረቶች የተረከቡ ቢሆንም፣ በውላቸው መሠረት ሥራውን ማከናወን ባለመቻላቸው ውሉ ሲቋረጥ መመለስ የነበረባቸውን የመንግሥት ንብረት አለመመለሳቸውንም ዓቃቤ ሕግ ገልጿል፡፡ ባቀረቡት በሁኔታ ላይ የተመሠረተ ኢንሹራንስ ስም ክፍያ ሊፈጽሙ አለመቻላቸውን ዓቃቤ ሕግ አክሏል፡፡ የባለሥልጣኑ ኃላፊዎች የወንጀል ሕግ አንቀጽ 32 (1ሀ)፣ 33 እና 411 (3) በመተላለፍና ከሚስተር ሌቪ ጋር በመመሳጠር የመንግሥትን ሥራ በማያመች አኳኋን በመምራት የከባድ የሙስና ወንጀል ክስ ዓቃቤ ሕግ መሥርቷል፡፡ ፍርድ ቤቱ ለተከሳሾች እንደገለጸው የተጠቀሰባቸው የወንጀል ሕግ በራሱ ዋስትና ይከለክላል፡፡ በስኳር ኮርፖሬሽን ተከሳሾች ላይ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 407 (1 ሀ እና 3)፣ እንዲሁም በአዲስ አበባ ከተማ መንገዶች ባለሥልጣን ኃላፊዎች ላይ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 411( 3) መሆኑንም ፍርድ ቤቱ ጠቅሷል፡፡ በመሆኑም ተከሳሾቹ በማረሚያ ቤት ሆነው ክሳቸውን እንዲከታተሉ ነግሮ የክስ መቀወሚያ ካላቸው ለመጠባበቅ ለጥቅምት 8 ቀን 2010 ዓ.ም. ቀጠሮ ሰጥቷል፡፡ በቀጣይ ቀጠሮ ያልተያዙትን የአዲስ አበባ ከተማ መንገዶች ባለሥልጣን የዲዛይን ዋና የሥራ ሒደት ኃላፊ ሙሉጌታ አብርሃን (ኢንጂነር) ፌዴራል ፖሊስ ተከታትሎና ይዞ እንዲያቀርብ፣ ሚስተር ሌቪም ከሚገኙበት ማረሚያ ቤት እንዲቀርቡ ትዕዛዝ ተሰጥቷል፡፡