ህገ መንግስቱ በችግር ጊዜ የሚተኛበት ሳይሆን የሚያሻግር መሆኑ ተገለጸ
አዲስ አበባ፡- ህገ መንግስቱ በችግር ጊዜ የሚያስተኛ ሳይሆን የሚያሻግር አንቀጾችን የያዘ እንደሆነ በህገ መንግስቱ ማርቀቅ የተሳፉ በተመድ የኢትዮጵያ ቋሚ መልእክተኛ ባለሙሉ ስልጣን አምባሳደር ታዬ አጽቀስላሴ ገለጹ፡፡ 
የህገ መንግስት ጉዳዮች አጣሪ ጉባኤ የህገ መንግስት ትርጉምን በተመለከተ ባዘጋጀው የባለሙያዎች ሃሳብ መስጫ መድረክ ላይ ሃሳባቸው ያካፈሉት አምባሳደር ታዬ አስቀስላሴ እንደገለጹት፤ የኮሮና ቫይረስ ክስተት ያልተለመደና ድገተኛ በመሆኑ በህገ መንግስቱ ምርጫና አስቸኳይ አዋጅ ሲያጋጥም ያስቀመጠው ነገር ባይኖርም አሁን ያለው ሁኔታም የስልጣን ክፍተት ይፈጥራል የሚል እምነት የላቸውም፡፡ ህገ መንግስቱ ውስጥ ቅቡልነትቱንና አገባብነቱን መተርጎም፣ ማፍታትት፣ ማብራራት የሚያስችሉ አንቀጾች ተቀምጠዋል፡፡ የህገ መንግስት አጣሪ ጉባኤ እነዚህን ማፍታታት የሚችል ሲሆን፣ ህገ መንግስቱም ሊተኛበት ሳይሆን ፈተና ሲያጋጥም የሚያሻግር አንቀጽ የያዘ ነው፡፡ 
ህገ መንግስቱን በማዳበር የህገ የበላይነትን ማረጋጋጥ የራሱ ታሪካዊ ዳራ እንዳለው አምባሳደር ታዬ ገልጸው፤ ‹‹አሁን ካለንበት ሁኔታ አንጻር የህገ መንግስቱን አንድ አንቀጽ ለማብራራት፣ ለማፍታታትና ለማሻሻል ሲያስፈልግ ራሱን ብቻ እንደሰበዝ ለይተን የምናወጣው ሳይሆን የህገ መንግስቱን መንፈስ፣ መርሆዎችና ግቦቹ መታየት አለባቸው›› ብለዋል፡፡
ብሄር ብሄረሰቦችና ህዝቦች መንግስትን የሚያዋቅሩት በሰላም ለመኖርና የሰላም ዋስትናቸውን ለመረጋጋጥ መሆኑን ገልጸው፤ ህገ መንግስቱ አገር በትክክለኛ ካዝማ ላይ የተዋቀረች መሆኑንና ሳይታሰብ በሰው ልጅ ላይ የወረደን መዓት ማሻገር የሚችል መሆኑን የሚያስችሉ አንቀጾችን ማካተቱን አብራርተዋል፡፡ 
እርሳቸው እንደገለጹት፤ ማንኛውም ህገ መንግስት የስልጣን ክፍተትን አይጋብዝም፤ ከአቅም በላይ የተፈጠሩ ችግሮች ካሉ ያለ ህገ መንግስት አገር እንድትቆይ የሚያስብና የሚያውጠነጥን ሊኖር አይገባም ካልሆነ የኢትዮጵያ አገረ መንግስት ከታሪካችን እንደምናየው ያለ መንግስት መቆም ማለት መዘዙ ከባድ፤ ጥፋቱም አያሌ በመሆኑ ህገ መንግስቱን መተርጎም፣ ማሻሻልና ማፍታት ይቻላል፡፡
የውጭ ወረራ ሲያጋጥም፣ ህግ መንግስታዊ ሥርዓቱ አደጋ ላይ ሲወድቅ፣ የተፈጥሮ አደጋ ሲያጋጥምና የህዝብ ጤና አደጋ ሲያጋጥም አስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የሚደነገግ መሆኑን በህገ መንግስቱ መስፈሩን አምባሳደሩ አስታውሰው፤ አስቸኳይ ጊዜ ሲታወጅ አዋጁ ምን ያህል ጊዜ ይቆያል፤ መታገድ ያለባቸው መብቶችና ምርጫ እንዲሁም የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ከተገጣጠሙ በምን አግባብ ይታያሉ የሚሏቸው ሃሳቦች በወቅቱ ተነስተው ክርክር እንደተደረገበት አውስተዋል፡፡
ፕሮፌሰር አንድሪያስ እሸቴ በበኩላቸው እንደገለጹት፤ ህገ መንግስቱ ዴሞክራሲያዊ ፣ራስ ገዝነትና የተገደበ የመንግስት ስልጣንን ያከብራል፤ ለህዝብ ሉዓላዊነት ከፍተኛ ቦታ ይሰጣል፤ ህዝብ በራሱ ተሳትፎ እንዲሁም በመረጣቸው የህዝብ ተወካዮች በተሰጣቸው የጊዜ ገደብ የህዝብ ተጠሪ እንዲሆኑ ይጠይቃል፡፡ 
የህገ መንግስት የተለያዩ የትርጉም ስልቶች መኖራቸውን ገልጸው፤ ህገ መንግስታዊ መርሆዎች፣ ተጨባጭ ሁኔታዎች፤ የህገ መንግስቱን መንፈስና መሪ ሃሳቦች እያዛመዱና እያስተያዩ ውሳኔ ላይ መድረስ እንደሚገባ ተናግረዋል፡፡
እንደ ፕሮፌስሩ ገለጻ፤ አገሪቱ በደረሰባት አስቸኳይ ችግር የተነሳ ምርጫ ማድረግ አልተቻለም፡፡ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ አሁን ባለው ሁኔታ በዓመትና በሁለት ዓመት የሚወገድ አይደለም፡፡ ምን አልባትም ክትባትና ፍቱን መድሃኒት ካልተገኘ በስተቀር አደጋው በቀላሉ የሚጠፋ አይደለም፡፡ ምሁራኑ በሰጡት አስተያየት መሰረት ምርጫ ይካሄድ ከተባለ ወረርሽኙ እያለ ነው የሚደረገው፡፡ ወረርሽኙ እስካልጠፋ ድረስ ምርጫ አይካሄድም የሚል ሃሳብ ካለ ባልተመረጠ መንግስት ለዓመታት መመራት ይሆናል፡፡ ለረጅምና ላልተወሰነ ጊዜ ባልተመረጠ መንግስት መተዳደር ደግሞ አስቸጋሪ ይሆናል፡፡
በመንግስት መርሆ አንድ መንግስት የራሱን የስልጣን ጊዜ ራሱ መወሰን እንደሌለበት ያስቀምጣል ያሉት ፕሮፌሰሩ፣ ይህ ማለት ምርጫ አሁን ማድረግ እንችላለን ማለት አይደለም፡፡ ምርጫው የጊዜ ገደብ ኖሮት ከወዲሁ ለነጻ ምርጫ ዝግጅት ማድረግ አለብን ሲሉ አስተያየታቸውን ሰጥተዋል፡፡
በውይይቱ ላይ በባለሙያዎች የቀረቡ ጽሑፎች እየተመረመሩ መሆኑን የጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚዳንትና የሕገ መንግሥት አጣሪ ጉባኤ ሰብሳቢ ወይዘሮ መዓዛ አሸናፊ ተናግረዋል።
በህገ መንግስት ትርጉም ጥያቄ ላይ የባለሙያዎችን ሃሳባቸውን የሰጡበት መድረክ ተካሂዷል፡፡ መድረኩ ባለፈው ቅዳሜ የህገ መንግስት ጉዳዮች አጣሪ ጉባኤ የህገ መንግስት ትርጉምን በተመለከተ ያዘጋጀው የባለሙያዎች ሃሳብ መስጫ መድረክ ቀጣይ ክፍል ሲሆን፣ በመድረኩ ላይ ህገ መንግስቱ ሲረቀቅ የነበሩ ሰዎችን ጨምሮ ለጉዳዩ ቅርበት ያላቸው ምሁራን አስተያየታቸውን ሰጥተዋል።አዲስ ዘመን ግንቦት 11/2012ጌትነት ምህረቴ