ሲቪል አቪዬሽን የግሉን ዘርፍ ያበረታታል ያለውን ሕግ እያረቀቀ ነው
የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን የግሉ ዘርፍ በአቪዬሽን መስክ ኢንቨስት እንዲያደርግ የሚያበረታታ ሕግና ደንብ በማርቀቅ ላይ ነው፡፡ ባለሥልጣኑ ዓርብ ታኅሳስ 19 ቀን 2011 ዓ.ም. ከባለድርሻ አካላት ጋር ባካሄደው የምክክር መድረክ ያዘጋጀውን ረቂቅ የሲቪል አቪዬሽን አዋጅ ማሻሻያ፣ የአየር ትራንስፖርት ተደራሽነትና ማስፋፊያ ደንብና የአነስተኛ ኤርፖርቶች ባለቤትነት፣ ግንባታና አስተዳደር ደንብ ለውይይት አቅርቧል፡፡ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር ወሰንየለህ ሁነኛው (ኮሎኔል) በሰጡት ማብብራሪያ በሥራ ላይ ያለው የሲቪል አቪዬሽን ሕግ የወጣው በ2001 ዓ.ም. መሆኑን ጠቅሰው፣ የአቪዬሽን ኢንዱስትሪው በፍጥነት የሚያድግና የሚለዋወጥ በመሆኑ አሁን ካለው ሁኔታ ጋር እንደማይጣጣም ተናግረዋል፡፡ አሁን ባለው ሕግና ደንብ የዓለም አቀፍ ሲቪል አቪዬሽን ድርጅትን ደረጃዎች ማሟላት እንደማይቻል የተናገሩት ዋና ዳይሬክተሩ፣ በአቪዬሽን ዘርፍ የግሉን ዘርፍ ተሳትፎ ማሳደግ አስፈላጊ ሆኖ መገኘቱን አስረድተዋል፡፡‹‹የግሉ ዘርፍ ተሳትፎ ውስን ነው፡፡ የአቪዬሽን ዘርፉን ለማሳደግ የግሉ ዘርፍ ኢንቨስትመንት ማሳደግ አስፈላጊ ነው፤›› ብለው፣ የክልል መንግሥታትና የከተማ አስተዳደሮችም በአቪዬሽን መስክ ተሳትፎ እንዳልነበራቸው ገልጸው በረቂቅ አዋጁና ደንብ ተሳታፊ የሚሆኑበት ሁኔታ መመቻቸቱን ጠቁመዋል፡፡ ቀደም ሲል ተረቆ የነበረው ብሔራዊ የአቪዬሽን ፖሊሲ ለውይይት አለመቅረቡን ገልጸው፣ በቀጣይ ረቂቅ የአቪዬሽን ፖሊሲው ላይ መንግሥት በሚሰጠው አቅጣጫ ማሻሻያ ተደርጎበት ለውይይት እንደሚቀርብ ተናግረዋል፡፡ የአየር ትራንስፖርት ዳይሬክተር አቶ እንደሻው ይገዙ ባለው ዕድል ልክ የአየር ትራንስፖርት ዘርፉ እንዳላደገ ተናግረዋል፡፡ መንግሥት የአየር ትራንስፖርት መሠረተ ልማት ራሱ ገንብቶ፣ ባለቤት ሆኖና አስተዳድሮ ሊቀጥል እንደማይችል የገለጹት አቶ እንደሻው፣ ዓለም እየከተለ ባለው ገበያን ክፍት የማድረግ ፖሊሲ የግሉን ዘርፍ ኢንቨስትመንት መሳብ አስፈላጊ እንደሆነ ጠቁመዋል፡፡ እስካሁን ኢትዮጵያ ውስጥ የግሉ ዘርፍ ተሳትፎ አነስተኛ መሆኑን ገልጸው፣ መንግሥት እየተከተለ ያለው አቅጣጫ ለግሉ ዘርፍ ክፍት የማድረግ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ የኤርፖርት መሠረተ ልማት በፌዴራል መንግሥት፣ ከግሉ ዘርፍ ጋር በሽርክና፣ በግሉ ዘርፍ ባለቤትነት፣ በክልል መንግሥታትና በከተሞች የሚለማበት አማራጮች መቅረቡን ተናግረዋል፡፡ የምድር ላይ ድጋፍ አገልግሎቶች፣ የአውሮፕላን አካላት ንድፍ፣ ምርትና ጥገና ሥራዎች ለግል ባለሀብቶች ክፍት የሚሆኑበት አሠራር ተነድፏል፡፡ ረቂቅ አዋጁ የውጭ ኩባንያዎችና ዜጎች በአቪዬሽን ሥራ ውስጥ የሚሳተፉበት አግባብ የሚፈቅድ ሲሆን፣ አብዛኛው የኩባንያው የባለቤትነት ድርሻ በኢትዮጵያውያን የተያዘና ኩባንያው ኢትዮጵያ ውስጥ የተመሠረተ መሆን እንዳለበት ይጠቁማል፡፡ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን የኤሮድሮም ሴፍቲና ስታንዳርድ ዳይሬክተር ሃና ተገኘወርቅ ባለሀብቶች አነስተኛ ኤርፖርቶችና ሔሊኮፕተር ማሳረፊያዎች ለመገንባት ጥያቄ በማቅረብ ላይ እንደሆኑ ገልጸዋል፡፡ ‹‹በሆስፒታሎችና በሆቴሎች ላይ ሔሊኮፕተር የማሳረፍ ጥያቄ እየቀረበ ነው፤›› ብለዋል፡፡ የአየር ትራንስፖርት ኢትዮጵያ ውስጥ አላደገም የሚለው ሐረግ ከኢትዮጵያ አየር መንገድ ኃላፊዎች ከፍተኛ ተቃውሞ ቀስቅሷል፡፡ የኢትዮጵያ አየር መንገድ ቺፍ ኦፕሬቲንግ ኦፊሰር አቶ መስፍን ጣሰው አዲስ አበባን በአፍሪካ ውስጥ ዋነኛ የአየር ትራንስፖርት መናኸሪያ ማድረግ መቻሉን፣ በመንገደኛ ብዛትና በመዳረሻዎች ብዛት ያለውን ዕድገት በመጥቀስ የአየር ትራንስፖርት ዘርፍ አላደገም ማለት ተገቢ እንዳልሆነ ተናግረዋል፡፡ የትራንስፖርት ሚኒስትር ዴኤታ ሕይወት ሞሲሳ የኢትዮጵያ አየር መንገድ በፍጥነት በማደግ ላይ መሆኑን፣ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣንና ኤርፖርቶች ድርጅት ማደጋቸውን ገልጸው በአጠቃላይ የአቪዬሽን ኢንዱስትሪው ሲታይ ግን ማደግ የሚገባውን ያህል እንዳላደገ አስረድተዋል፡፡ ‹‹ጄኔራል አቪዬሽኑ በእንጭጭ ደረጃ ላይ ይገኛል፡፡ መሸፈን ያለብንን የቱሪስት መዳረሻዎች በሙሉ አልሸፈንም፡፡ የአቪዬሽን ኢንዱስትሪው በሺዎች ለሚቆጠሩ ለዩኒቨርሲቲ ተመራቂዎች መፍጠር የሚገባውን የሥራ ዕድል አልፈጠረም፡፡ የአቪዬሽን ኢንዱስትሪው ከዚህ በበለጠ ለኢኮኖሚው የላቀ አስተዋጽኦ ማድረግ እንደሚችል ተገንዝበን፣ የግል ዘርፉን ተሳትፎ በማሳደግ ዘርፉን በፍጥነት እናሳድግ፤›› ብለዋል፡፡ አቶ መስፍን የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን የአየር ቲኬት ዋጋ መቆጣጠር እንደሌለበት ገልጸው፣ ከቲኬት ሽያጭ የአቪዬሽን ታክስ ለመሰብሰብ ማሰቡ ተገቢ እንዳልሆነ ተናግረዋል፡፡ በኤርናቪጌሽን አገልግሎት አሰጣጥ ላይ ችግር የሚስተዋል በመሆኑ፣ ወደፊት አገልግሎቱ ራሱን ችሎ ከሲቪል አቪዬሽን የማውጣት ሐሳብ እንዳለ ጠይቀዋል፡፡የአቢሲኒያ በረራ አገልግሎት ማኔጂንግ ዳይሬክተር ሰለሞን ግዛው (ካፒቴን) የግል አየር መንገዶች ዕድገት ተገድቦ እንደቆየ ገልጸው፣ ስለአፍሪካ የጋራ የአየር ትራንስፖርት ገበያ ምሥረታ በሚነገርበት ወቅት የኢትዮጵያም ገበያ መከፈት እንዳለበት አሳስበዋል፡፡ የግል አየር መንገዶች መደበኛ የአገር ውስጥና የውጭ በረራ ያለ ገደብ እንዲሠሩ መፈቀድ እንዳለበት ተናግረዋል፡፡ ‹‹ደፍረን ስለ ነፃ ገበያ ካወራን ከዚሁ መጀመር አለብን፡፡ እስከ መቼ ሁለት ቱሪስት ይዘን ጂንካ እንበራለን?›› ሲሉ ጠይቀዋል፡፡ የአይካስ ኩባንያ ተወካይ አቶ መኮንን አበበ ከውጭ ቱሪስት ይዘው የሚመጡ አውሮፕላኖች አዲስ አበባ እንዲያርፉ እንደሚገደዱ ጠቅሰው፣ ለምን በቀጥታ በሚፈልጉበት የቱሪስት መዳረሻ እንዲያርፉ እንደማይፈቀድላቸው ጠይቀዋል፡፡ የናሽናል ኤርዌይስ ዋና ሥራ አስፈጻሚ አበራ ለሚ (ካፒቴን) የግል አየር መንገዶች ከ50 መቀመጫ በላይ ያለው አውሮፕላን እንዳይጠቀሙ የሚከለክለው መመርያ አላሠራ እንዳላቸው በመግለጽ በተደጋጋሚ ቅሬታ ቢያቀርቡም ምላሽ አለማግኘታቸውን ገልጸው፣ አሁንም በረቂቅ ሕጉ ላይ ለምን እንዳልተነሳ ጠይቀዋል፡፡ የአኳሪየስ አቪዬሽን ዋና ሥራ አስፈጻሚ ፍሬሕይወት ተሰማ የግል አየር መንገዶች ከፍተኛ የገንዘብ አቅርቦት ችግር እንዳለባቸው ተናግረዋል፡፡ ባንኮች ስለአቪዬሽን ኢንዱስትሪ ያላቸው ግንዛቤ አነስተኛ በመሆኑ ለግል አየር መንገዶች ብድር ለማበደር ፍላጎት እንደሌላቸው ገልጸዋል፡፡ ኩባንያቸው በወር እስከ 70,000 ዶላር ለአውሮፕላን ኪራይ እንደሚከፍል የገለጹት ዋና ሥራ አስፈጻሚዋ፣ ከዘጠኝ ዓመት በኋላ የአውሮፕላን ባለቤት ሊሆን እንደቻለ ጠቁመዋል፡፡ ኩባንያው በስሙ የተመዘገበ አውሮፕላን ባለቤት ለመሆን ረዥም ጊዜ የፈጀበት ምክንያት የብድር አቅርቦት ባለመኖሩ እንደሆነ አስረድተዋል፡፡ ‹‹የኢትዮጵያ ልማት ባንክ ስሄድ አቪዬሽን ቅድሚያ የምንሰጠው ዘርፍ አይደለም ይሉኛል፡፡ ቅድሚያ የሚሰጡት ለቱሪዝም ወይም ለአምራች ዘርፍ እንደሆነ ይነግሩኛል፤›› ብለው፣ የግል አየር መንገዶች በአዲስ አበባ ኤርፖርት ከፍተኛ የቦታ ችግር የሚገጥማቸው በመሆኑ፣ እንደ ኬንያ የግል አየር መንገዶች የሚስተናገዱበት አነስተኛ ኤርፖርት እንዲገነባ ሐሳብ አቅርበዋል፡፡ ለተነሱት ጥያቄዎች ምላሽ የሰጡት ወሰንየለህ (ኮሎኔል) የመቀመጫ ገደቡ ጉዳይ በአቪዬሽን ፖሊሲው ምላሽ እንዳገኘ ገልጸው፣ ረቂቅ የአቪዬሽን ፖሊሲው በቅርቡ ይፀድቃል የሚል እምነት እንዳላቸው ተናግረዋል፡፡ ‹‹የአቪዬሽን ፖሊሲው የማይፀድቅ ከሆነ የመቀመጫውን ለብቻ አውጥተን ገደቡን እናነሳለን፤›› ብለዋል፡፡ የአቪዬሽን ታክስን በተመለከተ እንደ ኬንያ፣ ናይጄሪያና ኡጋንዳ ያሉ አገሮች የአቪዬሽን ልማት ክፍያ ከአየር መንገዶች እንደሚሰበሰቡ ገልጸው፣ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣንም ያለበትን የበጀት እጥረት ለመቅረፍ ተመሳሳይ ክፍያ ሊሰበስብ እንደሚችል አስረድተዋል፡፡ አራት ዓለም አቀፍ ኤርፖርቶች ያሉ በመሆኑ አዲስ አበባ ኤርፖርት ብቻ መግቢያ መሆን እንደሌለበት ገልጸው ችግሩ የኢምግሬሽን፣ የሴኩዩሪቲና የጉምሩክ አገልግሎቶች ማሟላት ጉዳይ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ ‹‹እኛ በተለይ ኢንዱስትሪ ፓርኮች፣ ደረቅ ወደቦችና የቱሪስት መዳረሻዎችን ማገልገል እንዳለብን ይሰማናል፡፡ ነገር ግን በእነዚህ ቦታዎች ሁሉ የኢምግሬሽን፣ የሴኩዩሪቲና የጉምሩክ አገልግሎቶች ማሟላት የራሱ የሆነ ፈተና አለው፤›› ብለዋል፡፡ በኤርናቪጌሽን አገልግሎት በኩል ችግር እንደሌለ ገልጸው፣ በአዲስ አበባ ኤርፖርት ያለው ትልቁ ችግር የመንደርደርያ ጥበት እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ ሁሉንም በረራዎች ባለው አንድ መንደርደርያ ማስተናገድ ከባድ ሥራ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡የሲቪል አቪዬሽን ባለሥልጣን ባለድርሻ አካላት በረቂቅ አዋጁና ደንቦች ላይ ያላቸውን ግብረ መልስ በጽሑፍ እንዲያቀርቡ ጠይቀዋል፡፡ 