ስንዴና ማዳበሪያ ከጂቡቲ ለማንሳት ርብርብ እየተደረገ ነው
- የባህር ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ አገልግሎት 300 የጭነት ተሽከርካሪዎች ሊገዛ ነውበድርቅ ለተጎዱ ወገኖች መንግሥት በከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ የገዛውን ስንዴና ማዳበሪያ የጫኑ መርከቦች የጂቡቲ ወደብን በማጨናነቃቸው፣ ጭነቱን በወቅቱ ለማንሳት የሚመለከታቸው የመንግሥት መሥሪያ ቤቶችና የትራንስፖርት ኩባንያዎች ከፍተኛ ርብርብ በማድረግ ላይ መሆናቸው ተገለጸ፡፡ይህ የተገለጸው የትራንስፖርት ሚኒስቴር ከባለድርሻ አካላት ጋር ሰሞኑን በኢሊሊ ሆቴል ባዘጋጀው የውይይት መድረክ ላይ ነው፡፡ በወደብና ሎጂስቲክስ አገልግሎት ዙሪያ ለተነሱ ጥያቄዎች ምላሽ የሰጡት የፌዴራል ትራንስፖርት ባለሥልጣን ዋና ዳይሬክተር አቶ ካሳሁን ኃይለ ማርያም፣ የጂቡቲ ወደብ ሊጨናነቅ የቻለው መንግሥት ታይቶ በማይታወቅ መጠን ስንዴና ማዳበሪያ በመግዛቱ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ መንግሥት ድርቁን ለመቋቋም 16 ሚሊዮን ኩንታል ስንዴ መግዛቱን የገለጹት አቶ ካሳሁን፣ ከዚህ ቀደም ከ400,000 ኩንታል በላይ ወደ ኢትዮጵያ ገብቶ እንደማያውቅ ተናግረዋል፡፡‹‹ይህን ያህል መጠን ያለው ዕቃ ለማንሳት ርብርብ እየተደረገ ነው፡፡ የማንሳት አቅማችንን በቀን እስከ 17,000 ቶን አሳድገናል፡፡ በታሪክ ከ7,000 ቶን አልፎ አያውቅም፤›› ብለዋል፡፡በአሁኑ ወቅት 36 ያህል መርከቦች በጂቡቲ ወደብ አቅራቢያ ቆመው ወረፋ በመጠበቅ ላይ ይገኛሉ፡፡ የጂቡቲ ወደብ በአንድ ጊዜ 13 መርከቦች የማስተናገድ አቅም ሲኖረው፣ የኢትዮጵያ መንግሥት በሦስት የመርከብ ማቆሚያዎች (በርዝ) በቀን ስድስት መርከቦች እንዲያራግፉ በማድረግ ላይ ነው፡፡ በዚህም በቀን እስከ 12,000 ቶን ብትን ጭነት ስንዴና ማዳበሪያ በማራገፍ ከወደብ 17,000 ቶን በማንሳት ላይ ይገኛል፡፡ ይህ በታሪክ ታይቶ የማይታወቅ መጠን እንደሆነ አቶ ካሳሁን ተናግረዋል፡፡‹‹መርከቦች ባህር ላይ መቆማቸው አግባብ አይደለም በማለት በተቻለ መጠን የጭነት ተሽከርካሪዎችን 24 ሰዓት እንዲሠሩ አድርገናል፡፡ በጋላፊ ኬላ ብዙ ዓመት ተደራድረን ያልተሳካልን በአሁኑ ወቅት ኬላው 24 ሰዓት እንዲሠራ አድርገናል፡፡ ጉምሩክ 24 ሰዓት እየሠራ ነው፤›› ብለዋል አቶ ካሳሁን፡፡ጭነት አመላላሾች ስንዴና ማዳበሪያ ከጂቡቲ እንዲያመላልሱ የግዳጅ ሥምሪት የተሰጣቸው ሲሆን፣ 24 ሰዓት በመሥራት በወር አምስት ምልልስ እንዲያደርጉ ታዘዋል፡፡ የጭነት አመላላሾች በትራንስፖርት ታሪፍና አሠራሮች ላይ ቅሬታዎች እንዳሏቸው በስብሰባው ላይ ገልጸዋል፡፡ የጂቡቲ ጭነት አመላላሾች ማኅበር ተወካይ እንደተናገሩት፣ መንግሥት የሚከፍለው የትራንስፖርት ታሪፍና ግለሰቦች (ድርጅቶች) የሚሰጡት ዋጋ የማይገናኝ በመሆኑ ባለመኪኖች ትተዋቸው እየሄዱ ነው፡፡ ‹‹ድርቅ መኖሩን እናውቃለን፡፡ ነገር ግን የመንግሥት ስንዴና ማዳበሪያ ስናጓጉዝ የሚከፈለን ክፍያ አነስተኛ በመሆኑ መኪኖች የተሻለ ክፍያ ፍለጋ ጥለውን እየሄዱ፣ ጨረታ ገብተን የተቀበልነውን ጭነት ማጓጓዝ አልቻልንም፤›› ብለዋል፡፡ሌላው የጭነት አመላላሾች ያነሱት ቅሬታ ከቅንጅታዊ አሠራር ጋር የተያያዘ ነው፡፡ የማኅበሩ ተወካይ መንግሥት በወር አምስት ምልልስ እንዲሠሩ የተነገራቸው ቢሆንም፣ በተለያዩ ምክንያቶች ለረዥም ቀናት እንዲቆሙ እንደሚገደዱ ተናግረዋል፡፡ ጉምሩክ የተሻለ ሥራ እየሠራ እንደሆነ የገለጹት ተወካዮቹ ደረጃዎች መዳቢ፣ ንግድ ሚኒስቴርና ትራንስፖርት ሚኒስቴር ተናቦ የመሥራት ችግር እንዳለባቸው አስረድተዋል፡፡ ብረት ጭኖ የመጣ መኪና በደረጃ መዳቢዎች እስከሚፈተሽ 16 ቀናት ያህል በጉምሩክ ግቢ ለመቆም እንደሚገደድ በምሬት ተናግረዋል፡፡ለተነሱት ጥያቄዎች ምላሽ የሰጡት አቶ ካሳሁን የጭነት ትራንስፖርት ታሪፍ ገበያ መር መሆኑን አስረድተዋል፡፡ ‹‹ነፃ ሲባል ግን በተጨናነቀ ወቅት አይደለም፤›› ያሉት አቶ ካሳሁን፣ ከፍተኛ መጠን ያለው ስንዴና ማዳበሪያ በመምጣቱ ያለውን ውጥረት መነሻ በማድረግ የግል ነጋዴዎች የሚሰጡት የጭነት ታሪፍ ከፍ ማለቱን ገልጸዋል፡፡ ‹‹ይህን ጊዜያዊ ታሪፍ የአገሪቱ የትራንስፖርት ታሪፍ ይሁን ብሎ መጠየቅ ከባድ ነው፡፡ ሁሉንም ወገን ነው የሚጎዳው፤›› ብለዋል አቶ ካሳሁን፡፡መሥሪያ ቤታቸው ከጭነት አመላላሾች ጋር ስብሰባ ተቀምጦ መነጋገሩን የገለጹት አቶ ካሳሁን፣ ስንዴው በድርቅ ለተጎዱ ወገኖች በአስቸኳይ መድረስ ያለበት መሆኑን፣ ማዳበሪያው ዝናብ መጣል በመጀመሩ በቶሎ ለአርሶ አደሩ መሠራጨት እንዳለበት አስረድተው፣ የጋራ መግባባት ላይ በመድረስ የትራንስፖርት ታሪፍ መውጣቱንና ግዳጁን የተወጣ አመላላሽ ወደ ሌላ ሥራ እንዲሰማራ እንደሚፈቀድለት ተናግረዋል፡፡‹‹ለስንዴና ለማዳበሪያ ቅድሚያ መስጠት አለብን ብለን ከባለሀብቶች ጋር ተነጋግረን ተማምነን ተንቀሳቅሰናል፡፡ በዚህ ጊዜ ግን ኢኮኖሚው እንዳይጎዳ በመልቲ ሞዳል ትራንስፖርት የመጡትን ዕቃዎች አልነካንም፡፡ ከመልቲ ሞዳል ውጪ የመጡትን አብዛኛውን ብረት ነክ ዕቃዎች ለተወሰነ ጊዜ አቆይተናል፡፡ እንደ ዜጋ ለዚህ ጉዳይ ሁሉም ነው ማሰብ ያለበት፤›› ብለዋል፡፡የኢትዮጵያ ማሪታይም ጉዳዮች ባለሥልጣን ምክትል ዳይሬክተር አቶ ሮባ መገርሳ የማሪታይምና ሎጂስቲክስ ጉዳዮችን የሚከታተል የዕዝ ማዕከል መቋቋሙን፣ ከኢትዮጵያ ጭነት አስተላለፊዎችና መርከብ ወኪሎች ማኅበር ሁለት ተወካዮች በዕዝ ማዕከሉ እንዲገቡ መደረጉን ተናግረዋል፡፡ የማሪታይም ጉዳዮች ባለሥልጣን ከማኅበሩና ከተለያዩ ባለድርሻ አካላት ጋር በርካታ ውይይቶች አካሂዶ ብሔራዊ የሎጂስቲክስ ስትራቴጂ አዘጋጅቶ ወደ ትግበራ በመግባት ላይ መሆኑን አቶ ሮባ ተናግረዋል፡፡ኢትዮጵያ የብትን ጭነት በብዛት ማምጣት ከጀመረችበት ከ2004 ዓ.ም. ጀምሮ ወደ ጂቡቲ የሚመጣው ብትን ጭነት በከፍተኛ መጠን እያደገ መምጣቱን የገለጹት አቶ ሮባ፣ ‹‹የምንጠቀመው በዚያን ወቅት የነበረ አንድ ፋሲሊቲ ነው፡፡ ያለውም አገልግሎት ሰጪ ድርጀት አንድ ብቻ ነው፤›› ብለዋል፡፡ከዝናብ እጥረት ጋር ተያይዞ የምግብ ዋስትናን የተፈታተነ ችግር መከሰቱን፣ ይህን ለመቋቋም መንግሥት የተቀናጀ እንቅስቃሴ በማድረግ ላይ መሆኑን አስረድተዋል፡፡ ‹‹የመቀናጀት አቅማችንን፣ የጂቡቲ ወደብ የማስተናገድ አቅም፣ የተሽከርካሪ አቅርቦታችንን የፈተነ፣ አማራጭ የወደብ ኮሪደሮች በደንብ ጠልቀን እንድናስባቸውና እንድንሞክራቸው ያደረገን ፈተና ነው የገጠመን፤›› ያሉት አቶ ሮባ፣ የኢትዮጵያ ገቢ ጭነት ከአምስት ዓመት በፊት ስምንት ሚሊዮን ቶን የነበረው ወደ 13 ሚሊዮን ቶን ማደጉን ተናግረዋል፡፡የብትን ጭነት ተርሚናሉ አቅም ውስንና ኩባንያው አገልግሎቱን በሞኖፖል የሚሰጥ መሆኑ ተገልጿል፡፡ በሚኒስትሮች ደረጃ ከጂቡቲ መንግሥት ጋር በተካሄዱ ድርድሮችና በተፈረሙ ስምምነቶች ኢትዮጵያን ተጠቃሚ ያደረጉ መልካም ሥራዎች መሠራታቸውን የገለጹት አቶ ሮባ፣ የኢትዮጵያ መንግሥት ለሚያቀርበው ጥያቄ ሁሉ በጎ ምላሽ እያገኘ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ ‹‹በዚህ በጭንቅ ወቅት የጂቡቲ ባለሥልጣናት እያደረጉልን ላለው ትብብር ሊመሰገኑ ይገባል፤›› ብለዋል፡፡አቶ ሮባ የብረት ጭነቶች ክምችት አሳሳቢ መሆኑን ገልጸዋል፡፡ በማንኛውም ጊዜ ጂቡቲ ቢኬድ በፕሮጀክትና በግል አስመጪዎች የመጡ 300,000 ቶን ብረት ተከማችቶ እንደሚገኝ ተናግረዋል፡፡ ብቸኛ የመልቲ ሞዳል ትራንስፖርት ኦፕሬተር የሆነው የኢትዮጵያ ባህር ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ አገልግሎት ድርጅት የተከማቸውን የብረት ምርት ወደ አገር እንዲያጓጉዝ ኃላፊነት ተሰጥቶት ወደ ሥራ መግባቱን ገልጸዋል፡፡ የማሪታይም ጉዳዮች ባለሥልጣን የወደብ እንቅስቃሴውን በቅርበት ለመከታተል በጂቡቲ ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤት ለመክፈት በዝግጅት ላይ መሆኑ ተገልጿል፡፡ የጂቡቲ ወደብ በአንድ ጊዜ 13 መርከቦች የማስተናገድ አቅም ያለው ሲሆን፣ እያደገ የመጣውን የኢትዮጵያ ገቢ ንግድ በመገንዘብ በአንድ ጊዜ 27 መርከቦች የሚያስተናግድ አራተኛ የወደብ ግንባታ ሥራ መጀመሩን ለማወቅ ተችሏል፡፡በተያያዘ ዜና የኢትዮጵያ ባህር ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ አገልግሎት ድርጅት 300 ከባድ የጭነት ተሽከርካሪዎችን ለመግዛት በእንቅስቃሴ ላይ መሆኑ ታውቋል፡፡ ድርጅቱ እያንዳንዳቸው 600 ኩንታል የሚጭኑ 200 የጭነት ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች ሲኖሩት፣ የኢትዮጵያ ገቢ ንግድ በከፍተኛ መጠን እያደገ በመምጣቱ ያሉት ተሽከርካሪዎች በቂ ባለመሆናቸው ተመሳሳይ የጭነት አቅም ያላቸው ተጨማሪ 300 ተሽከርካሪዎች እንዲገዙ በድርጅቱ ቦርድ መወሰኑን ምንጮች ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ 