የገንዘብ ገደቡ ፋይዳዎችና መደረግ   ያለባቸው ጥንቃቄዎች
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ግንቦት 11 ቀን 2012 ዓ.ም ይፋ ባደረገው መመሪያ ከባንኮች በሚወጣ ገንዘብ ላይ ገደብ ተጥሏል። በመመሪያው መሰረት አንድ ግለሰብ በቀን ሁለት መቶ ሺህ ብር እንዲሁም በወር አንድ ሚሊዮን ብር ማውጣት ይችላል። ለኩባንያዎች ደግሞ በቀን ሶስት መቶ ሺህ ብርና በወር ሁለት ነጥብ አምስት ሚሊዮን ብር እንዲያወጡ ይፈቀድላቸዋል። ግለሰቦችም ሆኑ ኩባንያዎች ከተፈቀደው በላይ ገንዘብ ለማንቀሳቀስ ቼክ፣ ሲፒኦ እና ከአካውንት ወደ አካውንት ማስተላለፍን መጠቀም ይገባቸዋል።  ከዚህ በተጨማሪም በቀን ውስጥ ግለሰቦችም ሆኑ ኩባንያዎች ከተፈቀደው በላይ ገንዘብ እንዲያወጡ አስገዳጅ ነገር ከገጠማቸው በባንኮች ፕሬዚዳንት ውሳኔ መሰረት ሊስተናገዱ ይችላሉ። የገደቡ አስፈላጊነትም በአገሪቱ ከገንዘብ ጋር የተያያዙ ወንጀሎችን ለመከላከልና ሕገ ወጥ የገንዘብ ዝውውርን ለመቆጣጠር እንዲቻል መሆኑን ባንኩ አስታውቋል።  መመሪያው የታለመለትን ዓላማ ማሳካት እንዲችል አፈፃፀሙ ትኩረት እንደሚያስፈልገውና መሟላት የሚገባቸው ቅድመ ሁኔታዎች እንዳሉም የምጣኔ ሀብት ባለሙያዎች ያስረዳሉ። በደብረማርቆስ ዩኒቨርሲቲ የኢኮኖሚክስ መምህር የሆኑት ዶክተር አረጋ ሹመቴ እንደሚሉት፤ መመሪያው ከባንክና ከገበያ ውጭ የሚዘዋወረውን የገንዘብ መጠን በማሳነስ ሕገ ወጥ የገንዘብ ዝውውርን ለመቀነስ ይረዳል። ግለሰቦችና ድርጅቶች ወደ ሕጋዊ የግብይት ስርዓት እንዲገቡ በማድረግ ታክስ እንዳይደበቅ ያግዛል፤ የመንግሥትን ግብር የመሰብሰብ አቅም ያሳድጋል። መሰረተ ልማቱ የተሟላ ባይሆንም መመሪያው ወደ ኤሌክትሮኒክ የክፍያ ስርዓት ለመግባት ያስገድዳል።  ዶክተር አረጋ ‹‹የተጣለው ገደብ በሰዎች እጅ ያለውን ገንዘብ ለማወቅ ስለሚረዳ መንግሥት የገንዘብ ፍላጎቱንና አቅርቦቱን በቀላሉ እንዲያውቅ ያስችለዋል›› ይላሉ። ከዚህ በተጨማሪም በገደቡ ምክንያት ብዙ ገንዘብ በሰዎች እጅ ስለማይገባ የዋጋ ንረትን ለመቆጣጠር ፋይዳ እንደሚኖረውም ያስረዳሉ።  የምጣኔ ሀብት ፖሊሲ ባለሙያው ዶክተር ቆስጠንጢኖስ ብርሁተስፋ መመሪያው በርካታ ፋይዳዎች እንዳሉትና በዋናነት ሕገ ወጥ የገንዘብ ዝውውርን ለመቆጣጠር እንደሚያስችል ይገልፃሉ። እርሳቸው እንደሚሉት ብዙ ገንዘብ ከባንክ ወጥቶ በሰው እጅ ብቻ የሚዘዋወር ከሆነ ባንኮች የገንዘብ እጥረት ያጋጥማቸዋል። ገደቡ ይህን ችግር በማቃለል  ባንኮች የገንዘብ እጥረት እንዳያጋጥማቸው ያደርጋል። ገንዘብ ባንክ ውስጥ ሲቀመጥ ወለድ ስለሚኖረው ከዚህ አንፃር መመሪያው ለባንኮችም ሆነ ለገንዘቡ ባለቤቶች የጋራ ጥቅም ያስገኛል። የተጣለው ገደብ ከግብር ስወራና ማጭበርበር ጋር ተያያዥ ለሆኑ ችግሮች መፍትሄም ሊሆን ይችላል።  ከባንክ በሚወጣ ገንዘብ ላይ የሚጣል ገደብ በሌሎች አገራትም የተለመደ አሰራር መሆኑን የጠቆሙት ዶክተር ቆስጠንጢኖስ፣ ኢትዮጵያም ይህን ስርዓት መከተሏ ለሕገወጥ የገንዘብ ዝውውር አማራጭ የመፍትሄ እርምጃ እንደሚሆን ይገልፃሉ።  ይሁን እንጂ መመሪያው ከሚያስገኛቸው አወንታዊ ፋይዳዎች ባሻገር በምጣኔ ሀብት እንቅስ ቃሴ ላይ የሚያሳድራቸው አሉታዊ ተፅዕኖዎችም ሊኖሩ እንደሚችሉ ምሁራኑ ያብራራሉ።  ዶክተር አረጋ እንደሚሉት፣ የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ በአብዛኛው በጥሬ ገንዘብ ላይ የተመሰረተ ስለሆነ ባልተጠበቀ ጊዜ እንዲህ ዓይነት እርምጃ ሲወሰድ በገበያው ላይ የገንዘብ እጥረት ይከሰታል። ይህም የግብይት መዘግየት እንዲፈጠር ያደርጋል። መሰረተ ልማቱ ባልተሟላበት ሁኔታ ወደ ኤሌክትሮኒክ የግብይት ስርዓት ለመግባት አዳጋች ከመሆኑም በተጨማሪ የኔትዎርክ መጨናነቅ በመፍጠር በባንክ ስራ ላይ ጫና ያሳድራል።  ዶክተር አረጋ ከዚህ በተጨማሪም መመሪያው  በቀን ውስጥ ግለሰቦችም ሆኑ ኩባንያዎች ከተፈቀደው በላይ ገንዘብ እንዲያወጡ አስገዳጅ ነገር ከገጠማቸው በባንኮች ፕሬዚዳንቶች ውሳኔ መሰረት ሊስተናገዱ እንደሚችሉ መፍቀዱ ሙስናን ሊያስፋፋ እንደሚችልም ይጠቁማሉ።  በገደቡ ከተፈቀደው በላይ ገንዘብ ለማውጣት ቼክ መጠቀም አንዱ አማራጭ ሆኖ በመቀመጡ የደረቅ ቼክ መጭበርበር ሊፈጠር ስለሚችል ጥንቃቄ ማድረግ እንደሚገባም ያስረዳሉ።  ዶክተር አረጋ ‹‹ የግለሰቦችንና የድርጅቶችን ግንዛቤ ማሳደግ እንዲሁም ለኤሌክትሮኒክ ግብይት አስፈላጊ የሆኑ መሰረተ ልማቶችን ማሟላት ያስፈልጋል። በአጠቃላይ ጥቂት የኢኮኖሚ ዘርፎች ብቻ እየተንቀሳቀሱ በሚገኙበት በአሁኑ ወቅት ይህ መመሪያ ይፋ መደረጉ ተጨማሪ የኢኮኖሚ ችግር እንዳይፈጥር ጥንቃቄ መደረግ አለበት›› ይላሉ።  ‹‹ብዙ ሰው የለመደው በጥሬ ገንዘብ መገበያየትና የኤሌክትሮኒክ ግብይት ስርዓቱም ያልዳበረ በመሆኑ ዘመናዊ የክፍያ ስርዓቶች እስከሚስፋፉ ድረስ መጠነኛ ችግሮች ሊፈጠሩ ይችላሉ። በዚህም የስራ መዘግየት ሊፈጠር ይችላል›› የሚሉት ዶክተር ቆስጠንጢኖስ፣ መመሪያው የኤሌክትሮኒክ ግብይት ስርዓትን የሚያበረታታ በመሆኑ ወደ ግብይት ስርዓቱ ለመሸጋገር ሁኔታውን እንደመልካም አጋጣሚ መጠቀም እንደሚገባ ይመክራሉ። አዲስ ዘመን ግንቦት 19/2012 አንተነህ ቸሬ