ጎንደር ዩኒቨርሲቲ መንግሥት በመተማ ድንበር በኩል ያሳየው ዳተኝነት ዋጋ ያስከፍላል የሚል ሥጋት እንዳለው አስታወቀ
‹‹ለሌላ ሕክምና የመጡ ስድስት ሰዎች የኮሮና ቫይረስ ተገኝቶባቸዋል›› ጥቁር አንበሳ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታልየኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ወደ ኢትዮጵያ የገባው ከውጭ በመጡ መንገደኞች መሆኑን ያስታወሰው የጎንደር ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል፣ በድንበር እያቋረጡ የሚገቡ ኢትዮጵያውያን ቁጥር እጨመረ መሆኑንና በተለይ በመተማ ድንበር አካባቢ መንግሥት እያሳየ ያለው ዳተኝነት ከፍተኛ ዋጋ ያስከፍላል የሚል ሥጋት እንዳለው አስታወቀ፡፡ የሱዳንና የኢትዮጵያ አዋሳኝ ድንበር በመሆኑና የሚመለከተውም የፌዴራል መንግሥቱን መሆኑን የገለጸው ሆስፒታሉ፣ ለፌዴራል መንግሥትና ለአማራ ክልል መንግሥት በተደጋጋሚ ቢያሳውቅም ችላ እያሉት መሆኑን አስታውቋል፡፡ የጎንደር ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል ምክትል ፕሬዚዳንት ረዳት ፕሮፌሰር አሽናፊ ታዘበው (ዶ/ር)፣ ፒፕል ቱ ፒፕል ዩኤስኤ ከወረርሽኙ ጋር ፊት ለፊት የሚጋፈጡት የጤና ባለሙያዎች ተግዳሮትና ተላላፊ ወረርሽኝን ለመከላከል ስለሚደረግ ዝግጅት፣ በበይነ መረብ ስብሰባ (Webinar) ግንቦት 22 ቀን 2012 ዓ.ም. አዘጋጅቶት በነበረው የውይይት መድረክ ላይ እንዳብራሩት፣ በጎንደር ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል የሚገኙ የኮሮና ቫይረስ ሕሙማን 54 ናቸው፡፡ ከሕሙማኑ ውስጥ እስከ 95 በመቶ የሚሆኑት በመተማ ኳራንታይን ሴንተር የነበሩ ናቸው፡፡ ቦታው ከፍተኛ አደጋ ያለበት ቦታ መሆኑ በተደጋጋሚ ለፌዴራልና ለክልል መንግሥታት ማሳወቁን፣ ሆስፒታሉ ቡድን አቋቁሞ ምን ያህል የኳራንታይንና የሕክምና ማዕከል እንደሚያስፈልግ ምክረ ሐሳብ (ፕሮፖዛል) ጽፈው ያቀረቡ ቢሆንም፣ የተገኘ ምላሽ እንደሌለ ተናግረዋል፡፡ ‹‹የሆስፒታሉ አመራር በተደጋጋሚ የጮኸው በመተማ ድንበር ወደ አገር ውስጥ የሚገቡት ዜጎች በቂ ምርመራ ሳይደረግላቸው ወደ ማኅበረሰቡ መቀላቀላቸው አደጋ እንዳለው በመረዳቱ ቢሆንም፣ ማንም ነገሬ ያለው የለም፤›› ብለዋል፡፡ አካባቢው ከሱዳን ጋር በድንበር ማካለል ውዝግብ ሳቢያ ያልተረጋጋ ከመሆኑ ጋር ተያይዞ የፀጥታው ችግር ሌላ ችግር ይዞ እንዳይመጣ፣ የፌዴራል መንግሥት ሊያስብበት እንደሚገባም ተናግረዋል፡፡ በድንበሩ አካባቢ ኳራንታይን ላደረጉ ዜጎች የምግብና የመኝታ ዕርዳታ የሚሰጥ ጠፍቶ ሆስፒታሉ ከራሱ ወጪ በማድረግ ለጊዜው እየተፍጨረጨረ መሆኑን ጠቁመው፣ ምንም እንኳን ወረርሽኙ በዝቅተኛ ደረጃ ላይ ያለ ቢሆንም የፌዴራልና የክልሉ መንግሥታት ሊያግዙ እንደሚገባ አሸናፊ (ዶ/ር) አስረድተዋል፡፡ የቴሌ ሜዲሲን ለመጀመር አብዛኛው ሕሙማን በገጠር አካባቢ የሚኖሩ በመሆናቸው ጥናት ማድረግ እንደሚያስፈልግም ገልጸዋል፡፡ ጎንደር ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል ለ15 ሚሊዮን ዜጎች እንደሚደርስ የጠቆሙት አሸናፊ (ዶ/ር)፣ በተለይ ለሰሜን ምዕራብ ዞኖች የኮሮና ማዕከል እንዲሆን መደረጉን ተናግረዋል፡፡ ኮቪድ በሌሎች የዓለም አገሮች እየተስፋፋ በነበረበትና በኢትዮጵያ ባልነበረበት ጊዜ የነበውን ሁኔታ በተለይ ወረርሽኝ ከመከሰትና ከመቆጣጠር አንፃር እንዳስረዱት፣ ከመጋቢት 4 ቀን 2012 ዓ.ም. በፊት ሆስፒታሉ ይወስዳቸው የነበሩት ዕርምጃዎች ቅድመ ማስጠንቀቂያ መስጠት ነበር፡፡ በሆስፒታሉ ውስጥ ከአፍና አፍንጫ ለሚወጡ ብናኞች (Aerosols) ጥንቃቄ ይደረግ ነበር ብለዋል፡፡ የፊት መሸፈኛ ማስክም ማድረግ ስላልተለመደ ተግዳሮት እንደገጠመ ገልጸዋል፡፡ በመሆኑም ሦስት ዋና ዋና የመከላከልና የመቆጣጠር ዕርምጃዎች ተወስደዋል ብለዋል፡፡ የመጀመርያው ልምድ ያላቸውን ሐኪሞች በቡድን በማዋቀር ስለወረርሽኙ ማስተማርና ጥንቃቄ ስለሚደረግበትና መቆጣጠር ስለሚቻልበት ሁኔታ ግንዛቤ የማስጨበጥ ሥራ መከናወኑን፣ አልኮልነት ያላቸውን የእጅ ማፅጃ ሳኒታይዘሮችን በሆስፒታሉ ውስጥ በማምረት ለሆስፒታሉ ማኅበረሰብ በብቃት እንዲዳረስ ማድረግና ፀረ ባክቴሪያ ልማት በመሥራት የመከላከልና የመቆጣጠር ሥራ ሲከናወኑ መቆየታቸውን ተናግረዋል፡፡ በጎንደር ዩኒቨርሲቲ ሆስፒታል የመጀመያው ተጠቂ ከተገኘ በኋላ፣ ሁሉም ትኩረቱን ወደዚያ ማድረጉንም አክለዋል፡፡ የጥቁር አንበሳ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ባልደረባ ረዳት ፕሮፌሰር ወንድወሰን አሞኘ (ዶ/ር)፣ አሁን ያለውን ችግር ባለበት ለማቆም እጅን መታጠብ፣ አካላዊ ፈቀቅታ፣ ትምህርት ቤት መዝጋትና የመሳሰሉት ዕርምጃዎች መወሰዳቸውን አስታውሰዋል፡፡ ይህ ሁሉ የተደረገው በበሽታው የተጠቁ ሰዎች ቁጥር እየጨመረ ከመጣ በኢትዮጵያ ያሉ የጤና ተቋማት ከአቅማቸው በላይ ስለሚሆን፣ አገልግሎት መስጠት የማይችሉበት ደረጃ ላይ ይደርሳሉ ከሚል ሥጋት መሆኑንም ተናግረዋል፡፡ የሕክምና ተቋማት ማከም የማይችሉበት ደረጃ ከደረሱ ደግሞ የሚደርሰው አደጋ ከፍተኛ መሆኑን በመገንዘብ መንግሥት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ከማወጅ ጀምሮ የተለያዩ ዕርምጃዎችን መውሰዱን፣ የጤና ባለሙያዎችም ማኅበረሰቡ ምን ዓይነት ጥንቃቄ ማድረግ እንዳለበት እስካሁንም ድረስ እየሠሩ መሆኑንም አክለዋል፡፡ ጥቁር አንበሳ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል ወረርሽኙ ከመከሰቱ በፊት የኢንፌክሽን መከላከያና መቆጣጠሪያ ቡድን ማዋቀሩን የገለጹት ወንድወሰን (ዶ/ር) የሐኪሞችን ሥራ መከታተል፣ የማስተማሪያ ፖስተሮችን ማዘጋጀትና ተደራሽ ማድረግ፣ የሕሙማንን የምርመራ መረጃዎች (Datas) በመከለስና ሌሎች ሥራዎችን ሲከናወኑ መቆየታቸውን አስረድተዋል፡፡ ወረርሽኙ ከመከሰቱ በፊት አልኮልነት ያለው የእጅ ማጽጃ ሳኒታይዘር በሆስፒታሉ ማምረት ተችሎ እንደነበርም ጠቁመዋል፡፡ የመጀመርያው ኬዝ በኢትዮጵያ መገኘቱ ይፋ ከተደገ በኋላ ሁሉም ምልከታ ወደ እሱ በመዞሩ፣ ሌሎች የሕክምና ሥራዎች እየተቀዛቀዙ መምጣታቸውንም ገልጸዋል፡፡ በሆስፒታሉ ሜዲካል ዳይሬክተር የሚመራ ጠንካራ ማኔጅመንት እንዳለ ጠቁመው፣ ይህ የአስተዳደር ቡድን የወረርሽኙ ተጠቂዎች ቁጥር እየጨመረ መምጣቱን በማስመልከት ተደጋጋሚ ስብሰባዎችን በማድረግ፣ ስለበሽታው እንዴት ማስተማር እንዳለባቸው፣ ምን ዓይነት አማራጮችን ማቅረብ እንዳለባቸው፣ በሠራተኛውና በአስተዳደር ሠራተኛው መካከል ተመሳሳይ መረዳት እንዲፈጠር፣ ሊመጣ የሚችለውን ሁኔታ ደግሞ የተለያዩ ኬዝ ሴናሪዎችን በማዘጋጀት ሆስፒታሉ አሁን ካለበት ሁኔታ እንዴት ወደ ኮሮና ማዕከልነት ሊቀየር እንደሚችል ጭምር የሚመለከቱ ሰፊና በርካታ ውይይቶችን ማድረጋቸውን ተናግረዋል፡፡ ይህንንም ወደ ተግባር ለመለወጥ ኢመርጀንሲ ኦፕሬሽን ሴንተር (EOC) ማቋቋማቸውንም ጠቁመዋል፡፡ ሴንተሩ የተለያዩ የሥራ ክፍሎች እንዳሉት፣ የኬዝ ማኔጅመንት ቲም፣ ማቴሪያሎችን ማዘጋጀትና ከሠራተኛው ጋር በበይነ መረብ በጠቃሚ ርዕሶች ላይ ውይይት እንደሚያደርጉና ሌሎችም ጉዳዮችን በማንሳት ከተማሪዎችና መምህራን ጋር ጭምር እንደሚነጋገሩ ገልጸዋል፡፡ ሆስፒታሉ በየቀኑ በአሥር ሺዎች የሚቆጠሩ ሕመምተኞችን እንደሚያይ ጠቁመው፣ በዚህ ሁኔታ መቀጠል ስለማይቻል ለመጀመርያ ጊዜ በአገሪቱ ውስጥ የቴሌ ሜዲስን ልምምድ መጀመሩንም ገልጸዋል፡፡ ለጤና ሚኒስቴር በተለያዩ መስኮች እንደሚያግዝ፣ በተለያዩ ሕዝባዊ አገልግሎቶች ላይ ምርምር መጀመሩንና ሌሎችንም በርካታ ሥራዎችን እያከናወነ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ በከተማው ውስጥም በተለያዩ ቦታዎች የሙቀት መለካትና የተቀናጀ ጥረት በማድረግ ላይ መሆናቸውንም አክለዋል፡፡ ካለፉት ሳምንታት ጀምሮ እውነተኛው ወረርሽኝ እየታየ መሆኑንና በጥቁር አንበሳ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታልም ለሌላ ሕክምና መጥተው የነበሩ ስድስት ሕሙማን የኮሮና ቫይረስ እንደተገኘባቸው ገልጸው፣ ሆስፒታሉ ብዙ ነገሮች ላይ እየሠራና እየተዘጋጀም መሆኑን ጠቁመዋል፡፡ የጤና ባለሙያዎችን ጥንቃቄ በተመለከተ እንዳስረዱት መጀመርያ ጊዜ መደናገጥ፣ መፍራትና ግራ መጋባት እንደነበረና በተለይ ደግሞ የግል መከላከያ ቁሳቁሶች በሆስፒታሉ ውስጥ አነስተኛ ስለነበር፣ ይህንን ችግር ለመቅረፍ የተለያዩ አካላትን ማግባባትና ዕርዳታ መጠየቅ የሚችሉበትን ሲስተም በመፍጠር ከጊዜ ወደ ጊዜ እየተሻሻለ በመምጣቱ በወረርሽኙ ላይ መሥራት የሚቻልበት ሁኔታ መፈጠሩን አስረድተዋል፡፡ ‹‹አሁን ወደ ማኅበረሰቡ ገብቷል፡፡ ሕዝቡ ደግሞ ለተለያዩ ሕክምናዎች ወደ ሆስፒታሉ ይመጣል፡፡ በዚህ ጊዜ የጤና ባለሙያዎች በቫይረሱ መጠቃታቸው ይጨምራል፡፡ በመሆኑም ጥቁር አንበሳ ሆስፒታል የኮሮና ቫይረስ ምርመራ በራሱ ለማድረግ ዝግጅቶችን እየጨረሰ ነው፤›› ያሉት ወንድወሰን (ዶ/ር)፣ የጤና ባለሙያዎች ፊት ለፊት የሚጋፈጡ በመሆናቸውና ድንገት ቫይረሱ ቢተላለፍባቸው ወደ ቤታቸው ወስደው ቤተሰቦቻቸውን እንዳይጎዱ የሚል ሥጋት ስለተፈጠረ፣ እዚያው የሚቆዩበትን ሁኔታ ለማመቻቸት እንቅስቃሴ እየተደረገ መሆኑንም አክለዋል፡፡ እንደ ኢትዮጵያ ያሉ አገሮች ወረርሽኙን ባለበት ለማቆየት እንጂ ሌላ የማድረግ አቅም እንደሌላቸውም ተናግረዋል፡፡ በመሆኑም ከተቻለ ለመቀነስ ወይም ባለበት ለማቆም እየተሠራ መሆኑን ገልጸዋል፡፡ 