እነ አቶ ጃዋር መሐመድ በታሰሩበት ማረሚያ ቤት አካባቢ ጊዜያዊ ችሎት እንዲቋቋምላቸው ጠየቁ
‹‹ለሕይወታችን ያሠጋናል›› በማለት በተደጋጋሚ ፍርድ ቤት አልቀረቡምጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ለፍርድ ቤት የሰጠው ምላሽ ተቃውሞ ገጠመው ለተከሳሾች የቅድመ ክስ መቃወሚያ ዓቃቤ ሕግ ምላሽ ሰጠ የወንጀል ሕግ አንቀጽ 32 (1ሀ እና ለ)፣ አንቀጽ 35፣ 38 እና 240 (1ሀ እና ለ) እና (2) ድንጋጌዎችን ተላልፈው፣ አንዱ ብሔር ከሌላው ብሔር ጋር የእርስ በርስ ግጭት እንዲያነሳ፣ እንዲሁም ሕዝብ በመንግሥት ላይ እንዲነሳ ለማድረግ ባደረጉት እንቅስቃሴ ለ180 ሰዎች ሞት፣ ከ300 በላይ ሰዎች ከባድና ቀላል የአካል ጉዳትና ከአምስት ቢሊዮን ብር በላይ የንብረት ውድመት በማድረስ ወንጀል ክስ ተመሥርቶባቸው በእስር ላይ የሚገኙት እነ አቶ ጃዋር መሐመድ፣ በታሰሩበት ማረሚያ ቤት አካባቢ ጊዜያዊ ችሎት እንዲቋቋምላቸው ጠየቁ፡፡ከንብረት ዕግድ ጋር በተያያዘ ፍርድ ቤት ተደጋጋሚ ቀጠሮ ቢኖራቸውም፣ ‹‹ለሕይወታችን ያሠጋናል›› በማለት ሳይቀርቡ የቀሩት አቶ ጃዋር መሐመድ፣ አቶ በቀለ ገርባ፣ አቶ ሐምዛ አዳነና አቶ ሸምሰዲን ጠሃ ዓርብ ኅዳር 18 ቀን 2013 ዓ.ም. በነበራቸው መደበኛ ቀጠሮም ሳይቀርቡ ቀርተዋል፡፡ በእነ አቶ ጃዋር የክስ መዝገብ የተካተቱት ተከሳሾች 24 ናቸው፡፡ እነሱም አቶ ደጀኔ ጣፋ፣ አቶ ብርሃነ መስቀል አበበና አቶ ፀጋዬ አራርሳ በሌሉበት የተከሰሱ ሲሆን፣ በአዲስ ዘመን ጋዜጣ ጥሪ ተደርጎላቸው ሊቀርቡ ባለመቻላቸው፣ በሌሉበት ክሳቸው እንዲታይ ፍርድ ቤቱ ወስኗል፡፡ ለሕይወታቸው እንደሚፈሩ በደብዳቤ ከገለጹት አቶ ጃዋር፣ አቶ በቀለ፣ አቶ ሐምዛና አቶ ሸምሰዲን በስተቀር 21 ተከሳሾች በችሎት እየተገኙ ክሳቸውን እየተከታተሉ ነው፡፡ የፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ልደታ ምድብ ወንጀል ችሎት የእነ አቶ ጃዋርን የክስ መዝገብ ለኅዳር 18 ቀን 2013 ዓ.ም. ቀጥሮ የነበረው፣ ተከሳሸቹ በቀረበባቸው ክስ ላይ ባቀረቡት የመጀመርያ የክስ መቃወሚያ ላይ የዓቃቤ ሕግን መልስ ለመቀበል፣ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በዋና ዓቃቤ ሕጉ አማካይነት ንፁህ ሆነው የመገመት መብታቸውን በሚያሳጣ ሁኔታ ለውጭ መገናኛ ብዙኃን የሰጠው መግለጫ፣ ‹‹ሕገ መንግሥታዊ መብታችንን አሳጥቶናል፤›› በማለት ተከሳሾች ባቀረቡት አቤቱታ ላይ፣ ዓቃቤ ሕግ በጽሑፍ ምላሽ እንዲሰጥ የታዘዘውን መልስ ለመጠባበቅ ነበር፡፡ፍርድ ቤቱ ተከሳሾች በችሎት መገኘታቸውን በሚመለከት ባረጋገጠበት ወቅት አራቱ ተከሳሾች አለመቅረባቸውን አስታውቆ፣ ምክንያታቸውን በደብዳቤ እንዳሳወቁ ገልጿል፡፡ ደብዳቤ የጻፉት አቶ ጃዋርና አቶ በቀለ ሲሆኑ፣ አቶ ሐምዛና አቶ ሸምሰዲን ግን ለምን እንደቀሩ የተባለ ነገር የለም፡፡ ሁለቱ ተከሳሾች ለፍርድ ቤቱ በላኩት አጭር ደብዳቤ እንደገለጹት ከተከሰሱበት ጉዳይ አወዛጋቢነት፣ በአገሪቱ ፖለቲካ ውስጥ ካላቸው ሚናና ሲነዛባቸው ከነበረው ሰፊ የሚዲያ ፕሮፓጋንዳ አንፃር ለማንኛውም ጥቃት ተጋላጭ መሆናቸውን ያምናሉ፡፡ ከሚገኙበት እስር ቤት (የት እንደሆነ አልገለጹም) እስከ ልደታ ፍርድ ቤት ድረስ ያለው ርቀትና የተጨናነቀው መንገድ ተጋላጭነታቸውን የበለጠ ከፍ እንደሚያደርገው፣ በጉዞ ላይ ሊደርስባቸው የሚችለው ትንሽ የጥቃት ሙከራ አሁን ካለው ፖለቲካዊ ትኩሳት ጋር ተዳምሮ አገሪቱን ወደ ከፍተኛ ቀውስ ይወስዳታል የሚል ሥጋት እንዳላቸው፣ ምንም እንኳን የተፋጠነ ፍርድ ለማግኘት የሚፈልጉ ቢሆንም ለአጠቃላይ ደኅንነት ሲባል የራሳቸውን ፍላጎት ገታ አድርገው ፍርድ ቤት እንዲቀርቡ ትዕዛዝ በተሰጠበት ኅዳር 18 ቀን 2013 ዓ.ም. የማይቀርቡ መሆናቸውን በማሳወቅ፣ በታሰሩበት አካባቢ ጊዜያዊ ችሎት እንዲቋቋምላቸው መጠያቃቸውን ፍርድ ቤቱ ገልጿል፡፡ ተከሳሾቹ በቀረበባቸው ክስ ባቀረቡት የመጀመርያ የክስ መቃወሚያ ላይ ዓቃቤ ሕግ ምላሽ ሰጥቷል፡፡ ተከሳሾች የቀረበባቸውን ክስ ፍርድ ቤቱ የማየት ሥልጣን እንደሌለው ያቀረቡት መቃወሚያን በሚመለከት ዓቃቤ ሕግ በሰጠው ምላሽ፣ በአዋጅ ቁጥር 25/1988 እና በሌሎችም አዋጆች ተደንግጎ እንደሚገኝና በወንጀለኛ መቅጫ ሥነ ሥርዓት ሕግ አንቀጽ 99 እና 102 (ሐ እና መ) ሥር ተደንግጎ እንደሚገኘው፣ በእነ አቶ ጃዋር ላይ የቀረበው ክስ መታየት ያለበት በፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት መሆኑን በስፋት አብራርቷል፡፡ ሰበር ሰሚ ችሎትም በቅፅ 12 መዝገብ ቁጥር 54577 እና ቅፅ 17 መዝገብ ቁጥር 105962 ትርጉም እንደተሰጠበትም አክሏል፡፡ክሱ (ጉዳዩ) በፍርድ ቤት የሚታይ (Justiciable Matter) አይደለም በማለት ተከሳሾች ያቀረቡትን መቃወሚያ፣ ዓቃቤ ሕግ የወንጀል ሕግንና ሌሎች ሕጎችን በመጥቀስ የፈጸሟቸው ወንጀሎች የሚያስቀጡ መሆናቸውን በግልጽ የሚያሳይ፣ የወንጀል ድርጊት መፈጸማቸውንና የሰው ሕይወት መጥፋቱን፣ አካል መጉደሉንና ንብረት መውደሙን የሚያረጋግጡ መሆናቸውንና በፍርድ ቤት በሚደረግ ክርክር ውሳኔ መቋጫ ሊያገኝ የሚገባው ሆኖ ሳለ፣ በፍርድ ቤት የሚታይ አይደለም ማለት ተገቢነት እንደሌለው በዝርዝር ጠቅሶ ምላሽ ሰጥቷል፡፡ ክሱ ሕጋዊ መርህን እንደሚፃረር ጠቁመው ተከሳሾች ላቀረቡት መቃወሚያም ዓቃቤ ሕግ በሰጠው ሰፊ ምላሽ፣ በክሱ ላይ የተቀሰው የወንጀል ሕግ አንቀጽ 240 (1ሀ እና ለ) እና (2 እና 3) ድንጋጌን ተላልፈው ወንጀል መፈጸማቸውን ጠቁሟል፡፡ በመሆኑም ወንጀልን ማቋቋም የሚችል ድርጊት መፈጸማቸውን በዝርዝር አስረድቷል፡፡ ክሱ የሕገ መንግሥትን እኩልነት መርህ በመጣስ የቀረበ መሆኑን ጠቅሰው ተከሳሾች ላቀረቡት መቃወሚያ ዓቃቤ ሕግ በሰጠው ምላሽ እንዳብራራው፣ ተከሳሾች ነፍጠኛ ተብለው በተለዩት የአማራ ብሔር ተወላጆች ላይና የኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች ላይ ዕርምጃ እንዲወሰድ ትዕዛዝ መስጠታቸውን፣ በዚህም የሰው ሕይወት እንዲጠፋ፣ አካል እንዲጎድልና ንብረት እንዲወድም ማድረጋቸው ከእኩልነት መርህ ጋር የማይገናኝ መሆኑን ሰፋ ባለና በዝርዝር አስረድቷል፡፡ ዓቃቤ ሕግ ተከሳሾቹ ላቀረቡት የመጀመርያ የክስ መቃወሚያና በአጠቃላይ ባቀረበው ሰፊ ምላሽ፣ ተከሳሾች በክሱ ላይ ያቀረቡት መቃወሚያ ተገቢ እንዳልሆነ በማብራራት፣ መቃወሚያቸውም ችሎቱ በሒደት አከራክሮ ዳኝነት ሊሰጥባቸው የማይችሉ ጉዳዮች በመሆናቸውና ጊዜ የሚወስድ በመሆኑ፣ በቀጣይ ለችሎቱ የሚቀርቡ ክርክሮች በወንጀል ሙግት ሒደት ታይተው ውሳኔ በሚሰጥባቸው ጉዳዮች ላይ ብቻ እንዲያተኩሩ ለተከሳሾቹና ለጠበቆቻቸው ማስጠንቀቂያ ሰጥቶ የእምነት ክህደት ቃላቸውን እንዲቀበልለት ጠይቋል፡፡   ሌላው ፍርድ ቤቱ የተመለከተው የጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ዋና ዓቃቤ ሕግ ጌዴዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ለውጭ መገናኛ ብዙኃን በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ፣ የተከሳሾችን ንፁህ ሆነው የመገመት ሕገ መንግሥታዊ መብታቸውን እንዲያጡ አድርገዋል በሚለው አቤቱታ ላይ፣ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በደብዳቤ የሰጠውን ምላሽ ነው፡፡ ዓቃቤ ሕግ በሦስት ገጽ ባቀረበው ምላሽ እንደገለጸው፣ የተሰጠው መግለጫ የዓቃቤ ሕግን የመወሰን ደረጃና የድምዳሜ ዓይነትን በተከተለ መንገድ የቀረበ እንጂ፣ ተከሳሾችን ‹‹ወንጀለኞች ወይም ጥፋተኞች እንደሆኑ አድርጎ አላቀረበም፤›› ብሏል፡፡ ተከሳሽ ግለሰቦቹ በቀሰቀሱትና ባነሳሱት ሁከት በቀጥታ የተጎዱ በመቶ የሚቆጠሩ ዜጎች መኖራቸውን፣ ወንጀሉ ብሔርንና ሃይማኖትን መሠረት ያደረገ መሆኑንና በመቶ ለሚቆጠሩ ዜጎች ሞት ምክንያት ስለመሆኑና ስለመከሰሳቸው መረጃ ከመስጠት ባለፈ፣ ንፁህ ሆኖ ከመገመት መብትም ይሁን የፍርድ ቤት ገለልተኝት መርህን የሚጥስ አለመሆኑን ጠቁሞ፣ የተከሳሾቹ አቤቱታ ተገቢነት የሌለው መሆኑን ለፍርድ ቤቱ አሳውቋል፡፡ተከሳሾቹ በጠበቆቻቸው አማካይነት (ሰባት ጠበቆች) ባቀረቡት የመቃወሚያ አቤቱታ፣ የጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ተቋም ምላሽ መስጠቱ ተገቢ አለመሆኑን ገልጸዋል፡፡ እነሱ የጠየቁት ዋና ዓቃቤ ሕግ ጌዴዮን ጢሞቴዎስ (ዶ/ር) ከተሰጣቸው ሥልጣን ውጪ፣ ሥልጣናቸውን ያላግባብ ተጠቅመው የደንበኞቻቸው ንፁህ ሆነው የመገመት መብታቸውን ስላጠፉ በአካል ፍርድ ቤት ቀርበው ማብራሪያ እንዲሰጡ በመሆኑ በድጋሚ ትዕዛዝ እንዲሰጥላቸው ጠይቀዋል፡፡ዓቃቤ ሕግ በበኩሉ በሰጠው ምላሽ፣ ፍርድ ቤቱ ቀደም ብሎ በዋለው ችሎት ዋና ዓቃቤ ሕጉ ይቅረቡና ያስረዱ ባላለበት ሁኔታ ተቃውሞ ማቅረቡ ተገቢ እንዳልሆነ በመግለጽ ተከራክሯል፡፡ ከሥልጣን ውጪ የቀረበ ነገር እንደሌለም አስረድቷል፡፡ፍርድ ቤቱ በሰጠው ትዕዛዝ፣ አቶ ጃዋርና አቶ በቀለ በታሰሩበት አካባቢ ጊዜያዊ ችሎት እንዲቋቋምላቸው ያቀረቡትን ጥያቄ በሚመለከት አቤቱታቸው ለበላይ አካል ቀርቦ ይቋቋም ወይም አይቋቋም የሚል ምላሽ እንዲሰጥበት፣ ዋና ዓቀቤ ሕጉ ለሚዲያ ሰጥተዋል የተባለው መግለጫ በአማርኛ ተተርጉሞና በሲዲ (CD) ሆኖ እንዲቀርብ ትዕዛዝ በመስጠት ለታኅሳስ 8 ቀን 2013 ዓ.ም. ቀጠሮ ሰጥቷል፡፡ ዋና ዓቃቤ ሕጉ በፍርድ ቤት ቀርበው እንዲያስረዱ ትዕዛዝ አለመስጠቱንም ፍርድ ቤቱ አስታውቋል፡፡ በቀጣይ ትርጉሙንና ሲዲውን ተመልክቶ ተጨማሪ ትዕዛዝ የሚጥበት መሆኑን ገልጿል፡፡  