መዘናጋት የከፋ ዋጋ እንዳያስከፍለን
በጃንሜዳ አትክልት ተራ ከጠዋቱ አራት ሰዓት ነበር የተገኘነው፤ በቅጥር ግቢው ውስጥ ስንገባ የሰው ጎርፍ ከላይ ከታች ይራወጣል። ሰውና መኪናው ሁሉም ቅጥ በሌለው እንቅስቃሴ ይተረማመሳል። ወደ ውሰጥ ለመግባት ሙከራ ሳደርግ ጭቃው የቀለጠ ቅቤ መስሎ መቆሚያ መርገጫ ጠፍቷል። በጭቃው ላይ የተዘረጉ አትክልትና ፍራፍሬዎች፤ነጋዴዎች፤ የእለት ጉርሳቸውን ለማግኘት የሚሯሯጡ ወዛደሮች፤ ሻጩ ገዥው ሁሉም በየራሱ ጉዳይ ጠደፍ ጠደፍ እያለ ይታያል።ይህ ሁሉ ትእይንት በሚታይበት የገበያ ስፍራ የአፍ መሸፈኛ ጭንብል ያላደረጉ፤ ያደረጉትም ቢሆኑ አገጫቸው ላይ አውረደው ይታያሉ። እጅ ለመታጠብ የሚያስችል ቦታ ይኖር ይሆን ብዬ ለመመልከት የተወሰነ ርቀት ወደገበያው መሃል ተጓዝኩኝ። አንድም የእጅ መታጠቢያ ቦታ ለመመልከት አልቻልኩም። ህብረተሰቡም እርስ በእርስ እየተገፋፋ ከመተላለፍ በስተቀር በወቅቱ የተከሰተውን የኮሮና ወረርሽኝ ለአፍታ እንኳን ያስታወሰው አይመስልም። ከህክምና ባለሙያዎች የሚሰጡ መመሪያዎች በዚህ ስፍራ አይተገበሩም።የኮሮና ቫይረስን ሰርጭት ለመከላከል ታስቦ ከፒየሳ ተነስተው ወደ ጃንሜዳ አትክልት ገበያ የሄዱት ነጋዴዎች ዛሬም እንደትናንቱ በጥንቃቄ ዙሪያ ለውጥ አለመኖሩን ይናገራሉ። ከነጋዴዎቹ መካከል የፊት መሸፈኛ ጭንብላቸውን በአግባቡ ከመልበሳቸውም በተጨማሪ እጃቸውን በተገቢው ሁኔታ በእጅ ማፅጃ ሲያፀዱ ያገኘኋቸው አቶ ኡመር እድሪስ “ለራሴና እኔን ለሚጠብቁኝ ቤተሰቦቼ ስል እራሴን በአግባቡ እየጠበኩኝ ነው” ብለዋል።እንደ አቶ ኡመር
ገለፃ፤ አሁን ያለው
የአትክልት መሸጫ ስፈራ
ቀደም ብሎ ለዚሁ
አገልግሎት ባለመዘጋጀቱ ዝናብ
ጠብ ባለ ቁጥር
እየጨቀየ ለእንቅስቃሴ የማይመች
ሆኗል። ከዚህም በሻገር
ለሽያጭ ምቹ ባልሆነ
ቦታ ጭቃና ቆሻሻ
ላይ የሚሸጥ አትክልት
ጤናው ስለመጠበቁ ምንም
ዋስትና እንደማይኖረው አስረድተዋል። ህብረተሰቡም የእለት ጉርሱን ከማግኘት ባለፈ ስለጤናው ብዙም እንደማይጨነቅ የተናገሩት አቶ ኡመር፤ “እስካሁን ካጣናችው ሰዎች በላይ በርካቶችን አጥተን የበለጠ ዋጋ ከመክፈላችን በፊት የሚመለከተው አካል አንድ ነገር ቢያደርግ ይሻላል” ብለዋል።ሌላዋ በአትክልት ችርቻሮ ንግድ ላይ የተሰማሩት ወይዘሮ ዘውዴ ሺሰማ እንደሚሉት፤ ሰው ሆኖ በሽታን ምርጫው ሊያደርግ የሚችል ባይኖርም ረሃብ ቀን አይሰጥምና የዛሬን በልቶ ለማደር ወደስራ ወጥተዋል ። ልጆቻቸውን ለማሳደግ ረዳት እንደሌላቸው ተናግረው የአፍ መሸፈኛ ጭንብል በመጠቀም እጃቸው ላይ ጓንት በማጥለቅ እራሳቸውን ከበሽታ ለመከላከል ጥረት እንደሚያደርጉ አስረድተዋል። “ይህ ሁሉ ቢደረግም” ይላሉ ወይዘሮ ዘውዴ፤ በየእለቱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች ገብተው በሚወጡበት የገበያ ስፍራ መዋል በራሱ ከፍተኛ የጤና ስጋት ነው።በሸክም ስራ የሚተዳደረው
ወጣት አያሌው ቢያዝን
ከአፍንጫው በታች ያደረገውን
የአፍ መሸፈኛ ጭንብል
በጭቃ በተለወሰ እጁ
እያስተካከለ ከረሃብ ሰርቶ
ማደር የተሻለ በመሆኑ
ለኮሮና ወረርሽኝ የተጋለጠ ቦታ
ቢሆንም እንኳን የአለት
ጉርሱን ለማግኘት እንደሚሰራ
ተናግሯል። ወዛደር የሚፈልጉ
ሸማቾች እንዳያመልጡት ከመሯሯጥ
በስተቀር ከሰው መጠጋጋት
ስለሚያመጣበት ቸግር ፈፅሞ
የረሳው ወጣቱ የእለት
ጉርሱን ለማግኘት ያለጥንቃቄ
ሲሮጥ ህይወቱን ሊያሳጣው
ስለሚችለውን ኮቪድ 19 ዘንግቷል።ወይዘሪት ትእግስት አለሙ ደግሞ በአትክልት ተራ ከሚገኙ ነጋዴዎች እቁብ በመሰብሰብና በሌሎች ተባራሪ ስራዎች የምትተዳደር ወጣት ናት። ኮሮና መጣ ሲባል ከነበረበት ጊዜ የነበረው የሰዎች ጥንቃቄ የተያዘው ሰው በዛ ሲባል ይበልጥ ተጠናክሮ መቀጠል ሲገባው መዘናጋቱን ትናገራለች።የህብረተሰቡ በዚህ ልክ መዘናጋቱ በርካታ የሰው ህይወት ሊያስከፍል እንደሚችል ስጋት እንዳላት ትናገራለች። እኔም በበኩሌ የህብረተሰቡ መዘናጋትም ሆነ የገበያ ቦታው አለመመቸት ለበሽታው ተጋላጭ የሆኑ ሰዎችን ሊያበረክት እንደሚችል ታዝቤያለሁ። የጤና ባለሙያዎቹስ ምን ይላሉ ስል ወደ ኤካ ኮተቤ የኮቪድ ህከምና ማእከል ሀሎ ብያለሁ።በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ
ጤና ሳይንስ ኮሌጅ
ረዳት ፕሮፌሰርና
የውስጥ ደዌ፤ የሳንባና
የፅኑ ህመም ሀኪም
ዶክተር ዳዊት ከበደ፤
ከሦስት ወራት በፊት
በኤካ ኮተቤ የኮቪድ
ህክምና ማእከል ተመድበው
መስራት መጀመራቸውን ተናግረው
እሳቸው ህክምና መስጠት
የጀመሩ ጊዜ በላይ
አሁን በበሽታው የተጠቃ
ሰው በበዛበት ሰዓት
ያለው የህብረተሰቡ መዘናጋት
ግራ እያጋባቸው እንደሆነ
አስረድተዋል።ኮቪድ 19 በራሱ ህክምና የለውም። የሚሰጠው ህክምና ምልክቶችን የማከምና ህመም የመቀነስ ሰራ ብቻ ነው የሚሰራው የሚሉት ዶክተሩ፤ በበሽታው ተጠቅቶ ወደር ከማይገኝለት ስቃይ ጋር ከመታገል ቅድመ ጥንቃቄ ላይ አተኩሮ መስራት አማራጭ እንደማይኖረው አስጠንቅቀዋል።̋በወረት የጥንቃቄ ሥራ እየተሰራ ከእለት ከእለት ኑሯችን ጋር አብሮ የተቆራኘውን በሽታ ለመከላከል የማይቻል ነው።” ያሉት ዶክተር ዳዊት፤ ህብረተሰቡ በሌሎች ሀገራት የተመለከትነውን አሰቃቂ የሟቾች ቁጥር ላለመድገም በተቻለው መጠን እጁን ቶሎ ቶሎ በመታጠብ፤ የፊት ጭንብል በማድረግና ርቀቱን በመጠበቅ በሽታው ከሚያመጣበት ጉዳት መከላከል ይችላል።በተለይ ወጣቱ የአውሮፓ ሻንፒዮንስ ሊግ ለመመልከት በሚል ሰበብ በዲኤስ ቲቪ መመልከቻ ቤቶች ውስጥ መታጨቅ መጀመሩን አመልክተው፤ ከቻለ ባይሄድ ካልቻለ ደግሞ አፉን መሸፈን እንደሚገባው ተናግረዋል። ወጣቱ በተቻለው መጠን ተጓዳኝ በሽታዎች ያሉባቸውን ሰዎች መጠበቅ እንደሚገባው አስረድተዋል።“የህብረተሰቡ መዘናጋት በቁጥሩ አነስተኛ በሆነው የህክምና ባለሙያ ላይ የሚፈጠረው ጫና ቀላል አይደለም፤” የሚሉት ዶክተሩ፤ ቀድሞ በኤካ ኮተቤ ብቻ የሚሰጠው ህክምና አሁን በጴጥሮስ፤ በጳውሎስና ሌሎች የግል ህክምና ተቋማት ላይ በከፍተኛ ርብርብ እየተሰጠ ነው። ይህ ሁሉ ቢሆንም እንኳን ፅኑ ህሙማንን ለማስተናገድ በጣም ከባድ መሆኑን ተናግረው ህመምተኞቹ የሚሰቃዩትን ሰቃይ በመመልከት በህክምና ባለሙያዎች ላይ ከሚከሰት የስነልቦና ጫና እንታደጋቸው ይላሉ።አዲስ ዘመን ሐምሌ 22/2012አስመረት ብስራት