የመድኃኒት ፈንድና አቅርቦት ኤጀንሲ ከ800 ሚሊዮን ብር በላይ ገንዘብ መሰብሰብ አልቻለም
የመድኃኒት ፈንድና አቅርቦት ኤጀንሲ ከ800 ሚሊዮን ብር በላይ ያልተሰበሰበ ገንዘብ እንዳለው አስታወቀ፡፡ የኤጀንሲው ባለ ዕዳ የሆኑ የጤና ተቋማት 12 መሆናቸው ተገልጿል፡፡ እነሱም ጥቁር አንበሳ፣ ቅዱስ ጳውሎስ፣ የካቲት 12 መታሰቢያ ዋና ዋናዎቹ ሆስፒታሎች እንደሆኑ፣ ከሌሎቹ በተለየ ለኤጀንሲው እንዲከፍሉ የሚጠበቅባቸው ዕዳ ከፍተኛ መሆኑን፣ የኤጀንሲው ምክትል ዋና ዳይሬክተሩ አቶ መሐሪ ተከስተ ለሪፖርተር ገልጸዋል፡፡ ከፍተኛ ዕዳ ክምችት ያለበት ጥቁር አንበሳ ሆስፒታል 112 ሚሊዮን ብር ለኤጀንሲው ያልከፈለው ውዝፍ እንዳለበትም አክለዋል፡፡  ‹‹ተቋሙ በራሱ በጀትና አቅም እንደመንቀሳቀሱ መጠን የዚህ ገንዘብ አለመሰብሰብ በሥራው ላይ ከፍተኛ ተግዳሮት ፈጥሮበታል፡፡ ይህንን ያህል ዕዳ ሊጠራቀም የቻለው ሆስፒታሎቹ ለኤጀንሲው መክፈል የሚገባቸውን ገንዘብ ሳይከፍሉ ከሦስትና ከአራት ዓመታት በላይ በማለፋቸው ነው፤›› በማለት፣ ገንዘቡ ወቅቱን ጠብቆ ገቢ ባለመደረጉ በሥራቸው ላይ ችግር እየፈጠረ እንደሚገኝ አቶ መሐሪ ገልጸዋል፡፡ኤጀንሲው መድኃኒቶችንና ሌሎች የሕክምና መገልገያ ግብዓቶችን በሁለት መንገዶች ማለትም በመደበኛ በጀትና በጤና ፕሮግራም በኩል ያገኛል፡፡ በጤና ፕሮግራም መድኃኒቶች ከተለያዩ ዓለም አቀፍ ለጋሽ ድርጅቶች የሚገኙ ናቸው፡፡ የጤና ፕሮግራም ለተላላፊና ተላላፊ ላልሆኑ በሽታዎች የሚሆኑ የቤተሰብ ምጣኔ፣ የኤችአይቪ/ኤድስ፣ የቲቢና የመሳሰሉት መድኃኒቶችን ያጠቃልላል፡፡ በመደበኛ በጀት የሚገዙ መድኃኒቶች ማለት ደግሞ በተቋማት ወጪ የሚገዙ ዋና ዋና የጤና ችግሮችን ይፈታሉ ተብለው የተለዩ መሠረታዊ መድኃኒቶች ናቸው፡፡ ተቋማቱ ነባራዊ ሁኔታን መሠረት ያደረገ ትንበያ በማውጣት የሚያስፈልጋቸውን የመድኃኒት ዓይነትና መጠን ኤጀንሲው እንዲያቀርብላቸው ጥያቄ ያስገባሉ፡፡ ገንዘቡን የሚከፍሉት ግን መድኃኒቱ በእጃቸው ከገባ በኋላ ነው፡፡ ኤጀንሲው ከተቋቋመ ጊዜ ጀምሮ ይህንን የአሠራር ሥርዓት ይከተላል፡፡ አሠራሩ ግን በክፍያ ሥርዓቱ ላይ ለተፈጠረው ክፍተት ምክንያት መሆኑ ይገለጻል፡፡ ‹‹ሆስፒታሎቹ ሲጠየቁ ከፍተኛ የበጀት እጥረት አለብን ነው የሚሉት፡፡ እነሱ ያጋጠማቸው የበጀት እጥረት እኛም ዘንድ ከፍተኛ ችግር እያስከተለ ነው፡፡ ይህንን ያህል ዕዳ ስላለባችሁ መድኃኒት አናቀርብላችሁም ማለት በኅብረተሰቡ ላይ ሌላ ችግር መፍጠር ነው፡፡ በመሆኑም ኤጀንሲው ጫናውን ተቋቁሞ የመድኃኒት አቅርቦት ሥራውን በሆስፒታሎቹ ቀጥሏል፤›› የሚሉት ምክትል ዋና ዳይሬክተሩ፣ ተቋማቱ የሚፈልጓቸውን መድኃኒቶች ማግኘት የሚችሉት ቅድሚያ ክፍያ ከፈጸሙ በኋላ ለማድረግ ዕቅድ እንዳለ አስረድተዋል፡፡ኤጀንሲው መድኃኒቶችን ከአገር ውስጥ አምራቾችና ከዓለም አቀፍ ተቋማት በጨረታ አወዳድሮ የሚገዛ ሲሆን፣ የአገር ወስጥ መድኃኒት አምራቾችን ለመደገፍ ልዩ ከለላ እንደሚያደርግላቸው ተገልጿል፡፡ በበጀት ዓመቱ የአገር ውስጥ አምራቾችን ለማበረታታት በቀጥታ እነሱን ብቻ ለጨረታ በመጋበዝ፣ ከአንድ ቢሊዮን ብር በላይ ዋጋ ያላቸው መድኃኒቶችና የሕክምና መገልገያዎች እንዲያቀርቡ ታዘው እንደነበር፣ ይሁንና በዘጠኝ ወራት ውስጥ ማቅረብ ከነበረባቸው 791,009,082.08 ብር መጠን ውስጥ ማቅረብ የቻሉት 356,473,306 ብር ያህሉን ብቻ እንደሆነ፣ አፈጻጸማቸው 44 በመቶ ብቻ መሆኑን፣ ሐሙስ ሚያዝያ 18 ቀን 2010 ዓ.ም በኢትዮጵያ ኅብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት በሰጠው ጋዜጣዊ መግለጫ አስታውቋል፡፡ የአገር ውስጥ አምራቾችን ለማበረታታት በብሔራዊ ጨረታ ተሳትፈው ለሚያሸንፉ አምራቾች የዋጋውን 30 በመቶ ቅድሚያ ክፍያ እንዲያገኙ መደረጉን፣ በዓለም አቀፍ ጨረታዎች ሲሳተፉም 25 በመቶ የዋጋ ከለላ እንደሚያደርግላቸው፣ በተጨማሪም 30 በመቶ ቅድሚያ ክፍያ እንዲያገኙ ድጋፍ እንደሚሰጣቸው ተጠቁሟል፡፡ ኤጀንሲው ከዛሬ አሥር ዓመታት በፊት በአዋጅ ሲቋቋም 624 ሚሊዮን ብር የሚተመን ዋጋ ያላቸው መድኃኒቶችና የሕክምና መገልገያ ቁሳቁሶች ማሠራጨቱን፣ በዘንድሮ በጀት ዓመት የሥርጭት መጠኑ 15,314,798, 600 ብር መድረሱ ታውቋል፡፡ በአገሪቱ የመድኃኒት ፍላጎት ከጊዜ ወደ ጊዜ በከፍተኛ ደረጃ እያደገ መሆኑን፣ ይህንን ፍላጎት ለማርካትም ኤጀንሲው በሚጠበቅበት ደረጃ ራሱን ለማዘጋጀት የተለያዩ የአስተዳደራዊ ሥራዎችን እያከናወነ እንደሚገኝ ተወስቷል፡፡ 