ድምፃዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ (1976 - 2012)
ድምፃዊ ሃጫሉ ሁንዴሳ (1976 - 2012)በኦሮሚኛ ሙዚቃ ታሪክ ሁነኛ ሥፍራ እንዳለው የሚነገርለት በሙዚቃው ስለሕዝብ መብት፣ ፍትሕና ነፃነት በማቀንቀን ይታወቃል ድምፃዊው ሃጫሉ ሁንዴሳ፡፡በኢትዮጵያ ከቅርብ ዓመታት ወዲህ በተነሳው የሕዝብ ንቅናቄ ተከትሎ የተፈጠረው መንግሥታዊ ለውጥ ዕውን እንዲሆን ካደረጉ የጥበብ ሰዎች መካከል ከመጀመርያው ረድፍ እንደሚሠለፍ የሚነገርለት ሃጫሉ፣ በተለያዩ ጊዜያት የሠራቸው ሙዚቃዎች ቋንቋውን የማያውቁ ሁሉ ቀልብን የገዙ መሆናቸው ይወሳል፡፡ሙዚቃን በትውልድ ቦታው በአምቦ ከተማ ታዳጊ ሳለ በማንጎራጎር የጀመረው ድምፃዊው በኦሮሞ የሙዚቃ ባህልና ትውፊትን መሠረት ያደረጉ የጌረርሳ (ቀረርቶ) ሥልት የያዙ ሥራዎቹ፣ የበርካቶችን ትኩረት እሱ ላይ እንዲያርፍ አድርገውታል፡፡በአንድ ወቅት በሬዲዮ በተደረገለት ቃለ ምልልስ ያንፀባረቀው አስተያየት አቋሙን የሚያሳይ ነው፡፡ ‹‹በኃይል የሚጫነኝ ሰው አልወድም፡፡ ሰውን በኃይል መጫንም አልወድም፡፡ በመነጋገር በመግባባት እንጂ፣ የበላይነት የሚባለው ነገር አይመቸኝም፤›› ብሎ ነበር፡፡ ሃጫሉ ገጸ ታሪኩ እንደሚያስረዳው፣ በ1995 ዓ.ም. በአምቦ ከተማ በተነሳው የሕዝብ የተቃውሞ ንቅናቄ በመሳተፉ ከጓደኞቹ ጋር ለአምስት ዓመታት ታስሯል፡፡ በእስር ቤት በነበረበት ወቅት ከእስር ቤቱ አስተዳዳሪዎች ጋር በመሆን የትምህርት ዕድል ላላገኙ ወገኖች መሠረተ ትምህርት እንዲሰጥ ማድረጉ ተገልጿል፡፡ገጣሚም የዜማ ደራሲም የሆነው ሃጫሉ ከእስር ቆይታው በኋላ የመጀመርያውን አልበም አዲስ አበባ ላይ በማውጣት በአጭር ጊዜ ውስጥ በአገሪቱ የተለያዩ አካባቢዎች መድረስ ችሏል፡፡ የሕዝቡን ብሶት በዜማው ያቀረበ፣ ሹማምንትን እየተቸ ያቀነቀነውን ሃጫሉ፣ ‹‹በተወዳጅ ድምፁ ታግሎ ሌሎችን ያነሳሳ፣ በዘፈኖቹ አንድነትን የሰበከ›› ሲሉም ይገልጹታል፡፡ከአባቱ አቶ ሁንዴሳ ቦንሳና ከእናቱ ወ/ሮ ጉደቱ ሆራ በ1976 ዓ.ም. በአምቦ ከተማ 06 ቀበሌ ልዩ ስሙ አራዳ በሚባለው ቦታ የተወለደው ሃጫሉ፣ የመጀመርያና የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን በአምቦ ተከታትሏል፡፡ በእስር ምክንያት አቋርጦ የነበረውን የመሰናዶ ትምህርቱን ያጠናቀቀው ሃጫሉ፣ በአገር ውስጥና በውጭ አገሮች የሙዚቃ ኮንሰርት አቅርቧል፡፡ከሙያው ባሻገር በተለያዩ ማኅበራዊ አገልግሎቶች ተሳታፊ የነበረውና ሰኔ 22 ቀን 2012 ዓ.ም.  ከምሽቱ 3፡30 ሰዓት በአቃቂ ቃሊቲ ክፍለ ከተማ ገላን ኮንዶሚኒየም አካባቢ ባልታወቁ ታጣቂዎች በተተኮሰበት ጥይት ሕይወቱ ያለፈው ድምፃዊ ሃጫሉ፣ ሥርዓተ ቀብሩ በአምቦ ከተማ ገዳመ ኢየሱስ ሐሙስ ሰኔ 25 ቀን 2012 ዓ.ም.  ተፈጽሟል፡፡ ሃጫሉ ባለትዳርና የሦስት ሴቶች ልጆች አባት ነበር፡፡ ወላጅ አባቱ አቶ ሁንዴሳ በሥርዓተ ቀብሩ ላይ፣ ‹‹ልጄ እውነቱን ይናገራል እንጂ ያጠፋው ነገር የለም፡፡ የሚያውቀውን እውነት ነው የተናገረው፡፡ ያጠፋው ነገር ምን እንደሆነ አላውቅም፡፡ ነገር ግን ፍትሕ እንድናገኝ ከፈጣሪ ለምኑልን፤›› ብለዋል፡