“ምናልባትም በቀበሌያቸው አምስት ሰው በዚህ በሽታ ቢቀብሩ የዚህ ዓይነት አመለካከት ላትመለከት ትችላለህ፡፡” ዶክተር አንዳርጌ ታዬ
ባሕርዳር፡ ግንቦት 18/2012 ዓ.ም (አብመድ) የኮሮናቫይረስ ወረርሽኝን አስመልክቶ በሚተላለፈው መልእክት ማኅበረሰቡ የባሕሪ ለውጥ አለማምጣቱን የአማራ ክልል የኮሮናቫይረስ መከላከልና መቆጣጠር ግብረ ኃይል ሴክሬታሪያት አስታወቀ፡፡ ከአብመድ ጋር ቆይታ ያደረጉት የአዕምሮ ጤና ባለሙያ ደግሞ የችግሩን ምንጭ እና የመፍትሔ ሐሳብ አካፍለውናል፡፡ወረርሽኙ በኢትዮጵያ መግባቱ እንደተረጋገጠ በኅብረተሰቡ ዘንድ ከፍተኛ ስጋት ነበር፡፡ ከሕክምና ባለሙያዎች የሚሰጡ የጥንቃቄ መልእክቶችም በተገቢው ተግባራዊ ይደረጉ ነበር፡፡ በጊዜ ሂደት ሰዎች ስለበሽታው ያላቸው አመለካከት እየተቀየረ የሕክምና ባለሙያዎችን ምክር መተግበር እየተዘነጋ ነው፡፡ ከአጎራባች ሀገራት የሚመለሱ ሰዎች ወደ አስገድዶ ለይቶ ማቆያ ውስጥ ከመግባት ይልቅ ተደብቆ ወደ ቤተሰብ መቀላቀልን እየመረጡ ነው፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ ከነበሩበት የአስገድዶ ለይቶ ማቆያ አምልጠው የሚወጡ እና ለመውጣትም የሚሞክሩ እንዳሉ ለማወቅ ተችሏል፡፡በደሴ ከተማ አስተዳደር ግንቦት 15/2012 ቫይረሱ እንዳለበት የተረጋገጠው ግለሰብ ወደ ለይቶ ማቆያ ላለምግባት ጥረት ሲያደርግ እና 14 ቀን እንደቆየ ተደርጎ ሲወራ እንደነበር ተሰምቷል፡፡ ከመተማ የአስገድዶ ልይቶ ማቆያ 38 ሰዎች አምልጠው መውጣታቸውን መዘገባችንም የሚታወስ ነው፡፡ ከሱዳን በምዕራብ ጎንደር ዞን በኩል ወደ ኢትዮጵያ የሚገቡ ሰዎች በቀጥታ ወደ ማኅበረሰቡ እየተቀላቀሉ መሆናቸውንም ዘግበን ነበር፡፡ ከሱዳን ወደ ሀገራቸው ሲገቡ በለይቶ ማቆያ ሆነው ምርመራ ከተደረገላቸው መካከል በኮሮናቫይረስ የተያዙ ሰዎችም ተገኝተዋል፡፡ ይህም ተደብቀው ወደ ማኅበረሰቡ የገቡ ሰዎች የቫይረሱ ተጠቂ ሊሆኑ እንደሚችሉ ማሳያዎች ናቸው፡፡ስለወረርሽኙ በብዛት የሚሠራጩ ተደጋጋሚ መረጃዎች ለምን የባሕሪ ለውጥ አላመጡም?የአማራ ክልል የኮሮናቫይረስ መከላከልና መቆጣጠር ግብረ ኃይል ሴክሬታሪያት ቡድን በሁሉም ዞኖች እና ብሔረሰብ አስተዳደሮች ቅኝት እና የዳሰሳ ጥናት አድርጓል፡፡ በዳሰሳ ጥናቱ ማኅበረሰቡ በቂ መረጃ ቢኖረውም የባሕሪ ለውጥ አለመምጣቱ ተረጋግጧል፡፡ የግብረ ኃይሉ ሴክሬታሪያት ሰብሳቢ አንዳርጌ ታዬ (ዶክተር) እንዳሉት ሕዝቡ ስለ ኮሮናቫይረስ በቂ መረጃ ቢኖረውም ወደተግባር አልቀየረውም፡፡ በዳሰሳ ጥናቱ ከ80 በመቶ በላይ የኅብረተሰብ ክፍሎች የሕክምና ባለሙያዎች ያስተላለፏቸው መከላከለያ መንገዶች ጠቃሚ መሆናቸውን ያውቃሉ፤ ነገር ግን በወረርሽኙ ሊጠቁ እንደሚችሉ የሚያምኑት 40 በመቶ የሚጠጉት ብቻ ናቸው፡፡ ቀሪዎቹ ግን ተጠቂ እንደማይሆኑ ነው የመለሱት፡፡ በጥናቱ የተረጋገጠው የመረጃ እጥረት አለመኖሩን ነገር ግን በተገኘው መረጃ የባሕሪ ለውጥ ማምጣት አለመቻሉን ነው፡፡በዚህ ጉዳይ ላይ ከአብመድ ጋር ቆይታ ያደረጉት በአሜሪካ ኦክለሆማ ስቴት ዩኒቨርሲቲ የአዕምሮ ጤና ትምህርት ረዳት ፕሮፌሰር ማስተዋል መኮንን (ዶክተር) ችግሩን ከግንዛቤ ፈጠራው ተፅዕኖ ፈጣሪነት አናሳ መሆን ጋር አያይዘውታል፡፡ ዶክተር ማስተዋል እንዳሉት ሰዎች ወደ አስገድዶ ለይቶ ማቆያ ከመግባት ይልቅ ተደብቀው ወደሚወዷቸው ቤተሰቦቻቸው መሄዳቸውና ከለይቶ ማቆያ አምልጦ ለመውጣት መፈለጋቸው በሚተላለፉ የጥንቃቄ መልዕክቶች የባሕሪ ለውጥ አለመምጣቱና የኃላፊነት ስሜት እንዲሰማቸው በሚያስችል መልኩ መልእክቱን ባለመረዳታቸው የተፈጠረ ነው፡፡አካላዊ እና ሥነ ልቦናዊ ነፃነትን የመሻት የሰው ልጅ ተፈጥሯዊ ስሪት ከቤተሰብ መለዬትን ነፃነትን እንደማጣት እንዲቆጠር እንደሚያደርም አመላክተዋ፡፡ በተለይም ልምድ በሌላቸው ሰዎች ላይ ጎላ ብሎ የሚስተዋል ችግር መሆኑን ነው ዶክተር ማስተዋል የተናገሩት፡፡ ይህም ሰዎች ወደ ለይቶ ማቆያ እንደሚገቡ ሲያስቡ ስጋት እና ፍርሃት ያሳድርባቸዋል፡፡ የአኗኗር ሁኔታው ከተለመደው ሕይወት የተለከዬ እንደሚሆን እሙን ቢሆንም ከግንዛቤ እጥረት በሚመነጭ የተሳሳተ አረዳድ እስር ቤት እስኪመስላቸው ድረስ አጋንነው ሊመለከቱት እንደሚችሉም አስገንዝበዋል፡፡ የግንዛቤ እጥረቱ የመገለል ስሜት በማሳደርም የአስገዳጅ ለይቶ ማቆያን እንዲጠየፉ ያደርጋል፡፡