አሜሪካ የኒዉክለር ስምምነቱን የማታከብር ከሆነ ምላሹ የከፋ እንደሚሆን ኢራን አስጠነቀቀች
ስድስቱ የአለም ኃያላን መንግስታት በ2015 ከኢራን ጋር የገቡትን የኒዉክለር ስምምነት አሜሪካ የማታከብር ከሆነ የኢራን ምላሽ የከፋ እንደሚሆን ኢራን አስጠንቅቃለች።የኢራኑ ፕሬዝዳንት ሀሰን ሩሃኒ ሀገራቸዉ በ2015 ከአለም ሀያን ጋር የገባችዉን የኒዉክለር ስምምነት የአሜሪካዉ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ እንዲያከብሩ ጥሪ ያቀረቡ ሲሆን ፤የፕሬዝዳንት ትራምፕ ምላሽ ከዚህ በተቃራኒ የሚሆን ከሆነ ግን ዉጤቱ የከፋ እንደሚሆን አስጠንቅቀዋል።ኢራን ለአመታት ስታካሂድ በነበረችዉ የኒዉክር ኃይል ግንባታ ምክንያት ከኃያላኑ መንግስታት ጋር አመታትን የዘለቀ ዉዝግብና እሰጥ አገባ ዉስጥ ገብታ ቆይታለች።በተለይም ኢራን የኒዉክለር ግንባታዬ ለኃይል ምንጭነት የሚያገለግል ነዉ ብትልም ኃያላኑ መንግስታት በተቃራኒዉ ሀገሪቱ የኒዉክለር ጦር መሳሪያን ለመገንባት እያካሄደች ያለችዉ ጥረት ነዉ በሚል ሲወቅሷትና ከተግባሯ እንድትታቀብም በተደጋጋሚ ሲያስጠነቅቋት ቆይተዋል።የሀያላኑ ውትወታና ማስፈራራት የቀጠለ ቢሆንም ኢራን ግን ከተግባሯ ባለመታቀቧ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የፀጥታዉ ምክር ቤት በፈረንጆቹ 2006 ባስተላለፈዉ ዉሳኔ በኢራን ላይ የተለያዩ ምጣኔ ሀብታዊ ማእቀቦችን ለማስተላለፍ ተገድዷል።ከዚያን ጊዜ ጀምሮም ለ9 አመታት ያክል ኢራን በተጣሉባት ማዕቀቦች ምክኒያት ምጣኔ ሀብቷ ክፉኛ መሽመድመዱ የሚታወስ ነዉ።ሆኖም ግን ኢራን በማእቀቦቹ ብዛት በደረሰባት ኪሳራ ምክኒያት መለሳለስ በማሳየቷና በቀድሞዉ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ባራክ ሁሴን ኦባማ ዲፕሎማሲያዊ ጥረት ኢራንና ኃያላኑ መንግስታት 2015 ላይ ከስምነት መድረስ ችለዋል።በስምምነቱ መሰረት ኢራን የኒዉክለር መርሃ ግብሯን ጋብ ለማድረግ ስትስማማ ሀያላኑ መንግስታት ደግሞ በኢራን ላይ የጣሉትን ማእቀቦች ለማለዘብ መስማማታቸው ይታወሳል።በርግጥ ለስምምነቱ መስመር ያአሁኑ የኢራን ፕሬዝዳንት ሀሰን ሩሃኒ ለዘብተኛ አቋምም አስተዋፅኦ እንደነበረዉ ይነገራል።ኢራን በሚያዝያ 2015 በስዊዘርላንድ ላዉዜን በተካሄደዉ ስምምነት ከቻይና፣ ከሩስያ፣ ከፈረንሳይ፣ ከታላቋ ብሪታንያ፣ ከጀርመንና ከአሜሪካ ጋር በገባችዉ የኒዉክለር ስምምነት ብቻ በየአመቱ ከ110 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር በላይ ታተርፋለች።በተለይም ተጥለዉባት የነበሩት ማዕቀቦች በመነሳታቸዉ ምክኒያት ሀገሪቱ ወደ አለም አቀፉ ገበያ መቀላቀሏ ተጨማሪ ፋይዳ እንደሚሰጣትም ይነገራል። ታዲያ ለስምምነቱ መሳካት የኦባማ አስተዳዳር ከፍተኛ አስተዋፅኦ ቢኖረዉም ከሳቸዉ በኋላ ስልጣኑን የያዙት ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ ስምምነቶቹን የማይቀበሉት መሆኑና ከስምምነቱም ሀገራቸዉን ለማዉጣት በተደጋጋሚ ዛቻዎችን በማሰማታቸዉ ምክኒያት በረድ ብሎ የነበረዉ የሁለቱ ሀገራት ዉዝግብ ዳግም ወደ ቦታዉ የተመለሰ ይመስላል።ሰሞንኛዉ የፕሬዝዳንት ሀሰን ሩሃኒ ማሳሰቢያም ይህንኑ የሚያሳብቅ ይመስላል። ፕሬዝዳንቱ በቀጥታ የቴሌቪዥን ስርጭት በተላለፈዉ ንግግራቸዉ አሜሪካ ከኢራን ጋር የገባችችበትን ስምምነት አክብራ በቃሏ የማትገኝ ከሆነች የሀገራቸዉ ምለሽ ጠንካራ እንደሚሆን አስጠንቅቀዋል።ፕሬዝዳንት ሩሃኒ የማስጠንቀቂያ መልዕክቱን ያስተላለፉት ፕሬዝዳንት ትራምፕ የ2015ቱን ስምምነት ለማሻሻል ያስቀመጡት የግንቦት 12ቱ የመጨረሻ ቀነ ቀጠሮ ከመድረሱ ከሳምንታት በፊት እንደሆነም ተነግሯል።በፕሬዝዳንት ትራምፕ እምነት ሀያላኑ መንግስታት ከኢራን ጋር የገቡት የኒዉክለር ስምምንት በታሪክ አስከፊዉ ስምምነት በመሆኑ ስምምነቱ በሌላ የተሻለ ስምምነት የማይተካ ከሆነ ስምምነቱን ቀዳደዉ ለመጣል እንደሚፈልጉ ሲገልፁ ቆይተዋል። ትራምፕ ይህን ይበሉ እንጂ በርካታ የአለም መሪዎች ከሳቸዉ በተቃራኒ መስመር ላይ ቆመዉ ፕሬዝዳንቱ ከስምምነቱ እንዳይወጡና ሀገራቸዉም በቃሏ እንድትፀና እያስገነዘቡ ይገኛሉ።ለሶስት ቀናት ይፋዊ ጉብኝት በአሜሪካ የሚገኙት ወጣቱ የፈረንሳይ ፕሬዝዳንት ኢማኑኤል ማክሮንም የዚሁ ሀሳብ ደጋፊ ናቸዉ።ፕሬዝዳንት ማክሮን ወደ አሜሪካ እግራቸዉን ከማንሳታቸዉ በፊት እሁድ እለት በሰጡት ቃለምልልስ ትራምፕ ከስምምነቱ ለመዉጣት የሚወስኑ ከሆነ ሌላ ሁለተኛ አማራጭ አለመኖሩን ሊረዱ ይገባል ብለዋል።ፕሬዝዳንቱ አክለዉም የኢራን የኒዩክለር ስምምነት እንከን አልባ እንዳልሆነ እንደሚረዱና ሌላ አማራጭ ባለመኖሩ ግን በስምምነቱ መቀጠልን እንደሚመርጡ ገልጸዋል።ሆኖም ሰውየው የፕሬዝዳንት ትራምፕ የቅርብ ሰው በመሆናቸው የኢራን ኒዩክለር ስምምነት እንዲጠበቅ ግፊት ሊያደርጉ ይችላሉ ተብሎ ተገምቷል፡፡የትራምፕ ማስፈራሪያ የበረታባት ኢራንም በቅርቡ የአጸፋ ምላሽ ለመስጠት ተገዳለች።የኢራኑ የዉጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጃቫድ ዛሪፍ እሁድ እለት ሲቢኤስ ከተባለዉ የአሜሪካዉ የቴሌቪዥን ጣቢያ ጋር ባደረጉት ቃለምልልስ ሲናገሩ አሜሪካ ከስምምነቱ የምትወጣ ከሆነ ሀገራቸዉ ትታዉ የነበረዉን የኒዉክለር ግንባታ በከፍተኛ ፍጥነት እንደምትቀጥልበት ተናግረዋል።ሆኖም ከዚህ በፊት በነበረዉ ስምምነት አሜሪካ እንኳን ከስምምነቱ የምትወጣ ከሆነ ኢራን በቃሏ ፀንታ በስምምነቱ እንደምትቆይ ቃል ገብታ እንደነበር ዘገባዉ አስታዉሷል። (አልጀዚራ)