ኪነ ጠቢብና የቴአትር ተባባሪ ፕሮፌሰር ተስፋዬ ገሠሠ (1929 - 2013)
በኢትዮጵያ ትውፊታዊ የጥበባት ታሪክ የተውኔት አላባ ካለው ሥርዓተ አምልኮ ባሻገር፣ በ19ኛው ምዕት ዓመት በኢትዮጵያ የዘመናዊ ትምህርት ጥንስስ ከተገኘበት የትግራዩ አሊተና ይስጥ ከነበረው የሥነ ጥበብ ትምሀርት ወዲህ፣ በአዲስ አበባ ዘመናዊ ቴአትር በ20ኛው ምዕት ዓመት ሲነሳ ከሚወሱ ኪነ ጠቢባን ተርታ ተስፋዬ ገሠሠ ይጠቀሳሉ፡፡ ተስፋዬ ገሠሠ ተዋናይነትን፣ የቴአትር አዘጋጅነትን ደራሲነትን፣ ገጣሚነትን፣ ተርጓሚነትን፣ መምህርነትን አስተባብረው በኢትዮጵያ የጥበብ ገበታ ውስጥ ከስድስት አሠርታት በላይ ዘልቀዋል፡፡ በለጋ ዕድሜያቸው የደራሲ ከበደ ሚካኤል ‹‹የትንቢት ቀጠሮ›› ቴአትር ላይ የሚያለቅስ ሕፃን ገፀ ባህሪ ተላብሰው የተጫወቱት ተስፋዬ፣ በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ቴአትር ቤት ንጉሠ ነገሥቱ በተገኙበት በቀረበው ‹‹ኢዮብ›› ተውኔት ተግባራቸው ወደ ቴአትር ሙያ ዘልቀው እንዲገቡ በር እንደከተፈላቸው ይወሳል፡፡ ለሁለተኛ ዲግሪ ለሕግ ትምህርት ወደ ፈረንሣይ ሊያቀኑ የነበረውን ጃንሆይ ‹‹የለም አንተ መማር ያለብህ ቴአትር ነው›› በማለት አሜሪካ ሄደው እንዲማሩ አድርጓቸዋል፡፡ ኪነ ጠቢቡ ገጸ ታሪካቸው እንደሚያስረዳው በስድስት አሠርታት የጥበብ ጎዳናቸው ከ100 በላይ የጥበብ ሥራዎችን ለሕዝብ አቅርበዋል፡፡ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የባህል ማዕከል በቀድሞ ጥሪው ቤተ ኪነ ጥበባት ወቴአትር እንዲመሠረት ከተጉት አንዱ ነበሩ፡፡በሀገር ፍቅርና በብሔራዊ ቴአትር እንዲሁም በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ባህል ማዕከል በሠራተኝነትና በኃላፊነት ከመሥራት ባለፈ ለበርካታ ዓመታትም በመምህርነት ሙያ በማገልገል እስከ ተባባሪ ፕሮፌሰርነት ደርሰዋል፡፡ እንደ ብሔራዊ ቴአትር መግለጫ፣ የጸሐፌ ተውኔት ሎሬት ጸጋዬ ገብረ መድኅን ‹‹የእሾህ አክሊል›› ቴአትርን በአዘጋጅነትና በመሪ ተዋናይነት ከመሥራት ባለፈ በርከት ባሉ ሥራዎች ላይ በተዋናይነት፣ በደራሲነትና አዘጋጅነት ተሳትፈዋል፡፡ ለአብነትም ኢዮብ፣ ሀምሌት፣ ጴጥሮስ ያቺን ሰዓት፣ የእሾህ አክሊል፣ ቴዎድሮስ፣ አሉላ አባነጋ - አጎቴ ቫኒያ፣ ሮሚዮና ዡሌት፣ ባለካባ እና ባለዳባ፣ ጠልፎ በኪሴ ይጠቀሳሉ፡፡በኢትዮጵያ ሬዲዮ ‹‹በኪነ ጥበባት ጉዞ›› እና በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ‹‹ኅብረ ትርዒት›› የተሰኙ ፕሮግራሞችም ላይ ሲሠሩ በቅርብ ዓመታትም በናሁ ቴሌቪዥን ያቀርቡት የነበረ ‹‹ሥነ ስኬት›› የተሰኘ መሰናዶም ነበራቸው፡፡በድርሰቱ ጎራ ተውኔትንና ግጥምን፣ አጭርና ረዥም ልቦለዶችን፣ እንዲሁም ትርጉሞችን ያማከሉ አሥራ ሦስት መጻሕፍትን ያሳተሙት ኪነ ጠቢቡ ተስፋዬ፣ 84ኛ ዓመት ልደታቸውን መስከረም 17 ቀን 2013 ዓ.ም. ባከበሩት ዕለት ‹‹መደበሪያ›› የተሰኘውን የመጨረሻው ልቦለዳቸው አስመርቀዋል፡፡ ከመጽሐፎቻቸው መካከል በ2002 ዓ.ም. ‹‹ሽልማቱ›› በሚል ርዕስ ያሳተሙትና በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ሽልማት ድርጅት ኃላፊ፣ እንዲሁም ዕንቁ ተሸላሚዎች እጅግ የተከበሩ የዓለም ሎሬት ሜትር አርቲስት አፈወርቅ ተክሌ፣ የረቂቅ ሥዕል ፋና ወጊ ገብረ ክርስቶስ ደስታ፣ የሽልማት ድርጅቱ ዋና ዳይሬክተር በነበሩት የታሪክ ሊቅ ብርሃኑ አበበ (ዶ/ር) ላይና በሌሎችም በተፈጥሮአቸው/ገጽታቸው ላይ የተሳለቁበት ‹‹ልቦለድ›› በወቅቱ ከማወዛገብ ባለፈ ክፉኛ አስተችቷቸው ነበር፡፡ በቀድሞው ሐረርጌ ጠቅላይ ግዛት ጎሮ ጉቱ በሚባል አካባቢ ከአባታቸው ከአቶ ገሠሠ ቆለጭ እና ከእናታቸው ወ/ሮ በለጥሻቸው ያየህይራድ መስከረም 17 ቀን 1929 ዓ.ም. ነው የተወለዱት ኪነ ጠቢቡ ተስፋዬ፣ የመጀመሪያና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርታቸውን በተፈሪ መኮንን ትምህርት ቤት ካጠናቀቁ በኋላ፣ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ በ1951 ዓ.ም በጄነራል ሂውማነቲስ የመጀመሪያ ዲግሪን፣ በ1953 ዓ.ም. ደግሞ በኖርዝ ዌስተርን ዩኒቨርሲቲ የቴአትር ትምህርት ቤት በሁለተኛ ዲግሪ ተመርቀዋል።ባደረባቸው ሕመም ምከንያት ታኅሣሥ 7 ቀን 2013 ዓ.ም. አርፈው ሥርዓተ ቀብራቸው በማግሥቱ በመንበረ ጸባዖት ቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ተፈጽሟል። ተባባሪ ፕሮፌሰር  ተስፋዬ ገሠሠ የሦስት ወንዶችና የሁለት ሴቶች ልጆች አባት የነበሩ ሲሆን፣ አሥር የልጅ ልጆችንም አይተዋል።ኪነ ጠቢቡ ከድርሰት ትሩፋቶቻቸው ባንዱ ስለራሳቸው እንዲህ ብለው ነበር፡፡‹‹የሰማይ ጨረቃ ... ብቅ በይ በጓዳ
ተስፋዬን ብትሺው አራዳ ላራዳ
ከንቱ ነው አትልፊ! አንቺ ድንቡል ቦቃ
ማ'ፊሽ የሱ ነገር ... ኦሮማይ...ኦሮማይ
ተከተተ በቃ!››