አዳዲስ ቤቶችን ለመገንባት የተዘጋጀው ቤቶች ኮርፖሬሽን በንግድ ቤቶች ላይ የሚፈጸም ሕገወጥነትን አልታገስም አለ
የንግድ ቤቶች ኪራይ ዋጋ ላይ ማሻሻያ አደረገከ27 ዓመታት በኋላ እንደ አዲስ ወደ ቤቶች ግንባታ ለመግባት እየተንደረደረ የሚገኘው የፌዴራል ቤቶች ኮርፖሬሽን፣ በሚያስተዳድራቸው የንግድ ቤቶች ላይ የተንሰራፋውን ሕገወጥነት እንደሚገታ አስታወቀ፡፡ የፌዴራል ቤቶች ኮርፖሬሽን በአጠቃላይ ከሚያስተዳድራቸው 18,445 ቤቶች ውስጥ 6,574 የሚሆኑት የንግዱ ማኅበረሰብ የተከራያቸው ናቸው፡፡በተለይ ከንግዱ ማኅበረሰብ ውስጥ የተወሰኑ ግለሰቦች ቁልፍ በመሸጥ ያልሠሩበትንና ያልተገባቸውን ሕገወጥ ጥቅም በማካበት ላይ በመሆናቸው፣ ኮርፖሬሽኑ ይህንን አሠራር ከዚህ በኋላ እንደማይታገስ አስታውቋል፡፡ የፌዴራል ቤቶች ኮርፖሬሽን ዋና ሥራ አስፈጻሚ አቶ ረሻድ ከማል ረቡዕ ኅዳር 5 ቀን 2011 ዓ.ም. ለጋዜጠኞች እንደገለጹት፣ ቁልፍ መሸጥ እንደ ሕጋዊ ድርጊት እየተቆጠረ የመንግሥት ሀብት እያባከነ ነው፡፡ ‹‹ቁልፍ ሽያጭ ሕጋዊ አይደለም፡፡ ሳይለፉ ሀብት ማካበት ሕገወጥነት ነው፡፡ ነገር ግን የንግድ ሕጉ እየተጠቀሰ አግባብ ያልሆነ ድርጊት እየተፈጸመ ነው፤›› ሲሉ አቶ ረሻድ ገልጸው፣ ‹‹የንግድ ሕጉ የሚለው አንድ ነጋዴ የድርጅቱን መልካም ስም ማስተላለፍ ይችላል ነው፡፡ መልካም ስም ማለት ቁልፍ መሸጥን አይጨምርም፤›› በማለት አሠራሩ ሕገወጥ መሆኑን አስረድተዋል፡፡ አቶ ረሻድ ጨምረው እንደገለጹት፣ የንግድ ሕጉ በትክክል በሚተገበርበት ሁኔታ ላይ ቤቶች ኮርፖሬሽን ከንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ጋር እየተነጋገረበት ነው፡፡ ‹‹አንድ ነጋዴ አምስት ሚሊዮን ብር አውጥቶ በገዛው ቁልፍ ያገኘውን የኮርፖሬሽኑን ቤት፣ ከዓመት በኋላ ቁልፉን መልሶ በመሸጥ እስከ አሥር ሚሊዮን ብር ድረስ ያገኛል፤›› በማለት ገልጸው፣ ይህንን አሠራር ኮርፖሬሽኑ ሥርዓት እንደሚያስይዝ አስታውቀዋል፡፡ ሌላው የኮርፖሬሽኑ የትኩረት አቅጣጫ በንግዱ ማኅበረሰብ በተያዙ ቤቶችና በኮርፖሬሽኑ ቤቶች መካከል የሚታየውን የተለጠጠ የኪራይ ዋጋ ማጥበብ ነው፡፡ ኮርፖሬሽኑ የሚያከራቸው የንግድ ቤቶች በግል ባለሀብቶች ከተያዙ ንግድ ቤቶች ዋጋ ጋር ሲነፃፀር እጅግ የተጋነነ ልዩነት እንዳለው ይናገራል፡፡ ለአብነት ያህል በአዲስ ከተማ ክፍለ ከተማ መርካቶ ጣና ገበያ አካባቢ በግል ባለሀብቶች ተገንብተው የሚከራዩ የንግድ ቤቶች በካሬ ሜትር በአማካይ 2,600 ብር ዋጋ ሲያመጡ፣ በአንፃሩ ኮርፖሬሽኑ የሚያከራየው የንግድ ቤት በካሬ ሜትር 24 ብር መሆኑ በምሳሌነት ይቀርባል፡፡ ይህ ክፍተት የገበያ ውድድሩን ያዛባው ከመሆኑም በላይ ኮርፖሬሽኑ ማግኘት ያለበትን አሳጥቶታል ተብሏል፡፡ በዚህና በሌሎች አሠራሮች ላይ የተንሰራፋውን ችግር ለማስተካከል ኮርፖሬሽኑ ያሉትን ቤቶች የቆጠረ ሲሆን፣ የኪራይ ተመን ጥናትም አካሂዷል፡፡ የቆጠራው ዓላማ የቤቶችን መረጃ አያያዝና አስተዳደር ሥርዓት ዘመናዊ ለማድረግ ነው ተብሏል፡፡ ከቆጠራው የተገኘው ውጤት ደንበኞችና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ሙሉ መረጃ እንዲኖራቸው ከማድረጉም በላይ፣ ኮርፖሬሽኑ ለሚሰጣቸው ውሳኔዎች ከፍተኛ አስተዋጽኦ ይኖረዋል ተብሏል፡፡ የኪራይ ተመን ማሻሻያውም ገበያው ትክክለኛ መወዳደርያ እንዲኖረው ከማስቻሉ በተጨማሪ፣ በኮርፖሬሽኑ ቤቶች መካከል ያለውን የዋጋ ልዩነት እንዲስተካከል ያደርጋል ተብሏል፡፡ኮርፖሬሽኑ ከደርግ መንግሥት ውድቀት ዋዜማ በ1982 ዓ.ም. የቤቶች ግንባታ አቁሞ ነበር፡፡ በዚህ ጊዜ የከተማ ቦታና ትርፍ ቤት የመንግሥት ንብረት ለማድረግ በወጣው አዋጅ ቁጥር 47/1967 መሠረት የተወረሱ ቤቶችን፣ እንዲሁም ራሱ የገነባቸውን አሥር ሺሕ ቤቶች ሲያስተዳደር ቆይቷል፡፡ነገር ግን በኢሕአዴግ መንግሥት ምንም ዓይነት የመኖሪያ ቤት ግንባታ እንዲያካሂድ ተከልክሎ የቆየ በመሆኑ፣ ለተሿሚዎችም ሆነ ለተጠቃሚዎች ቤት ማቅረብ ተስኖት ነበር፡፡ ነገር ግን መንግሥት ጉዳዩን ካጤነ በኋላ በ2009 ዓ.ም. እንደ አዲስ በደንብ ቁጥር 398/2009 የፌዴራል ቤቶች ኮርፖሬሽን ተብሎ ተቋቁሟል፡፡ ኮርፖሬሽኑ በአዲስ ደንብ ቤቶች እንዲገነባ ተፈቅዶለታል፡፡ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ባወጣው ደንብ ቁጥር 398/2009 መሠረት በ33.14 ቢሊዮን ብር የተፈቀደ ካፒታል፣ በ11.04 ቢሊዮን ብር በጥሬ ገንዘብና በዓይነት በተከፈለ ካፒታል ተቋቁሟል፡፡ ‹‹ኮርፖሬሽኑ የ40 ዓመታት ታሪክ ቢኖረውም፣ የተወሰኑ አገልግሎቶችን ከመስጠት ባለፈ በቂ ሥራ አልሠራም፡፡ እንደ አዲስ ሲደራጅ በርካታ ማነቆዎቹ ተፈተው ወደ ግንባታ ለመግባት ዝግጅቱ ተጠናቋል፤›› ሲሉ አቶ ረሻድ ገልጸዋል፡፡  ኮርፖሬሽኑ ባዘጋጀው ስትራቴጂካዊ ዕቅድ 16,173 ቤቶችን ለመገንባት የተዘጋጀ ሲሆን፣ እነዚህም ቤቶች 53 ቪላዎችና 16,120 አፓርትመንቶች ናቸው፡፡ በዚህ ግዙፍ ፕሮግራም ኮርፖሬሽኑ የራሱ ይዞታ የሆነ 55 ሔክታር መሬት የመደበ ሲሆን፣ ለግንባታው 32.9 ቢሊዮን ብር ያስፈልገዋል፡፡ ኮርፖሬሽን ይህን ገንዘብ ከደንበኞች ከሚሰበስበውና ከሌሎች ምንጮች የማሟላት ዕቅድ ይዟል፡፡     