ኮሮና የፈጠረውን ዕድል በመጠቀም ኢኮኖሚውን መደገፍ ተችሏል ተባለ
ግንቦት 1 ቀን 2012 ዓ.ም በሚኒስትሮች ምክር ቤት በተደረገው 5ኛ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት 5ኛ ዓመት የሥራ ዘመን 5ኛ ልዩ ስብሰባ ላይ የተገኙት ጠቅላይ ሚኒስትር ዶክተር አብይ አህመድ፤ ከምክር ቤቱ አባላት ለቀረበላቸው ጥያቄዎች ምላሽና ማብራሪያዎችን መስጠታቸው ይታወሳል። በዚህም በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ወቅት የአገሪቱ ኢኮኖሚ ሳይጎዳ በወጪ ንግዱ ዘርፍ በተለይም በቡና፣ በሥጋና በአበባ ምርት የተሻለ ውጤት መመዝገቡን ጠቅላይ ሚኒስትሩ ተናግረዋል። 
መንግስት የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝን ተቋቁመው ኢኮኖሚውን መደገፍ ችለዋል ባላቸው ዘርፎች ላይ የታየውን ውጤት በመተመለከተ እንዲሁም በቀጣይስ ኢኮኖሚውን ከጉዳት በመጠበቅ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝን መዋጋት የሚቻለው እንዴት ባለ መንገድ ነው? ስንል የኢኮኖሚ ምሁራንን አነጋግረናል።
በኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ምክንያት ብዙ አገራት እንደ ኢኮኖሚ አቅማቸው በራቸውን በከፊል እና ሙሉ በሙሉ የዘጉበት ሁኔታ እንደነበር የጠቀሱት በኢትዮጵያ ኢኮኖሚስት ማህበር የድህነትና የሰብአዊ ልማት ከፍተኛ ተመራማሪ ዶክተር ደግዬ ጎሹ፤ ሲያብራረሩ ኢትዮጵያ እንደሌሎች አገራት በሯን ዝግ ማድረግ አትችልም። ዝግ ከሆነ የሚያሳድርብን ኢኮኖሚያዊ ጫና ከፍተኛ ነው። 
ብዙ አቅራቢዎች ኢኮኖሚያቸው የዳበረ ከመሆኑ ጋር ተያይዞ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ ሲፈትናቸው ዝግ አድርገዋል። እኛም በድፍረት ይህን ቀዳዳ ተጠቅመን በመላካችን በተባሉት ዘርፎች ላይ የወጪ ንግዱ የተሻለ ውጤት አምጥቶ ይሆናል። ነገር ግን ውጤቱ የመጣው የአቅርቦት አቅማችን ተሻሽሎና ከሌሎች አገራት ጋር ተወዳድረን ወይም ዓለም አቀፍ የገበያ ፍላጎት ጨምሮ አይደለም ይህ መታወቅ አለበት የሚሉት ዶክተር ደግዬ፤ 
የተመዘገበው ውጤት ችግሩ የፈጠረውን ዕድል ተጠቅመን ያገኘነው ቢሆንም ኢኮኖሚው በተፈራው መጠን እንዳይጎዳ አግዞታል። ለዚህም መንግስት ኢኮኖሚው ሳይጎዳ በሽታውን መከላከል የሚቻልባቸውን የተለያዩ አቅጣጫዎችን መከተሉ ዕሙን ነው። አሁን ባለው ተጨባጭ ሁኔታም ለተመዘገበው ውጤት የካርጎ በረራ ትልቁ የውጭ ምንዛሪ ምንጭ ተደርጎ የተወሰደ መሆኑንም ዶክተር ደግዬ አብራርተዋል። 
አሁን ባለው ሁኔታ የበሽታው ደረጃ ገና ያልታወቀ ከመሆኑ ባሻገር መች ጫፍ ላይ እንደሚወጣና ምን ያህል ጉዳት እንደሚያስከትል አይታወቅም። ያሉት ዶክተር ደግዬ፤ በቀጣይም መንግስት ኢኮኖሚው እንዳይጎዳ አስቀድሞ መገመት አለበት። በተለያዩ ሴክተሮች ያለውን ነባራዊ ሁኔታ በማጥናት በከፍተኛ መጠን ተጋላጭ የሚሆኑ ዘርፎችን በመለየት የማገገሚያ ስትራቴጂዎችን አዘጋጅቶ አስፈላጊ የሆኑ ድጋፎችን ማድረግ እንዳለበት ጠቁመዋል። 
የማገገሚያ እርምጃዎችን ለመውሰድ ደግሞ ካሁኑ ጥናት በማድረግ መረጃዎችን መያዝ ተገቢ ነው። ይህም አገሪቷ ያላትን ውስን ሀብት በአግባቡ መጠቀም እንደሚያስችል የጠቆሙት ዶክተር ደግዬ፤ ዘርፎቹን በጥናት መለየቱ በዋናነት በሚደረገው የማገገሚያ ድጋፍ ቅሬታ እንዳያስነሳ ያደርጋል። በተጨማሪም መንግስት በሚሰራው ሥራ ውጤታማ እንዲሆን ያደርጋልም ብለዋል። 
በፌዴራል በመለስ ዜናዊ አመራር አካዳሚ ተባባሪ ፕሮፌሰር መምህር ዶክተር ወንዳፈራሁ ሙሉጌታ ‹‹የተመዘገበው ዕድገት በጣም ጥሩና ሊያበረታታን የሚገባ ነው። ምንም እንኳን ሌሎች አገራት በበሽታው ምክንያት መዝጋታቸውን ተከትሎ የወጪ ንግዱ በተለይም በቡና በሥጋና በአበባ ምርቶች ውጤታማ ብንሆንም አጠቃላይ ኢኮኖሚው ሳይጎዳ የኮሮና ቫይረስን ለመዋጋት እየተደረገ ያለው ጥረት ሊበረታታ የሚገባው ነው›› ይላሉ።
ችግሩ አስተምሮን የሚያልፋቸው በርካታ ነገሮች መኖራቸውን የጠቆሙት ዶክተር ወንዳፈራሁ፤ አያይዘውም ይህን ዕድል በመጠቀም የተገኘውን ሰፊ የገበያ ዕድል ማጠናከርና የማምረት አቅምን ማሳደግ ይገባል ብለዋል። የፋብሪካ ምርቶችን መጨመርና በቀጣይ ገበያውን በዘላቂነት ለመያዝ ከፍተኛ ጥረት ማድረግ እንደሚጠበቅ ተናግረዋል። 
በቀጣይም ኢኮኖሚው ሳይጎዳ በሽታውን መከላከለ እንዲቻል መንግስት የሚወስዳቸው እርምጃዎች እንዲጠናከር ህብረተሰቡም በራሱ እያደረገ ያለው መደጋገፍና መረዳዳት አንድ ድጋፍ እንደሆነ በመጠቆም አሁን የገጠመው ችግር በአሸናፊነት እንወጣን ብለዋል፡፡
በቀጣይም በሽታው እስኪያልፍ በሚኖረው ጊዜ ኢኮኖሚው እንዳይቀጭጭ ግብርናው ላይ በሚገባ መሰራት አለበት። አርሶአደሩ የሚፈልጋቸውን እንደ ምርጥ ዘር እና ማዳበሪያ የመሳሰሉ ግብዓቶችን በተገቢው መጠንና በወቅቱ ተደራሽ በማድረግ ምርትና ምርታማነት እንዲጨምር መሰራት አለበት። አርሶአደሩ በሽታውን እየተከላከል ስራውን እንዲሰራ ምቹ ሁኔታ ሊፈጠርለት እንደሚገባም አሳስበዋል።
አሁን ባለንበት ወቅት ይህን ዜና መስማት መልካም ነው የሚሉት በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ተባባሪ ፕሮፌሰር ዶክተር አሰፋ አድማሴ ናቸው። እንደሳቸው ማብራሪያ በሽታው ወደ አገራችን ሲገባ የነበረው ሁኔታ በጣም ከባድ ነበር፤ የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በሰዎች ሕይወት ላይ ከሚያስከትለው ጉዳት በበለጠ ኢኮኖሚውን በእጅጉ እንዳይጎዳ ትልቅ ስጋት እንደነበር ተናግረዋል። አያይዘውም እስካሁን ባለው ሁኔታ በሽታው በፈራነው ልክ ጉዳት አላደረሰብንም። ይህ በጣም ሊበረታታ የሚገባው ነው ብለዋል።
በመሆኑም መንግስት በሽታውን ከመከላከል ጎን ለጎን ኢኮኖሚውን ለመደገፍ እየወሰደ ያለውን እርምጃ አጠናክሮ በመቀጠል በሽታው በኢኮኖሚው ላይ የሚያደርሰውን ጉዳት መቀነስ አለበት። ቻይና አስቀድማ በቶሎ በሽታውን መቆጣጠር መቻሏን በጥሩ ጎኑ ያነሱት ዶክተር አሰፋ፤ አሁንም በአንዳንድ በአውሮፓ አገራት በሽታው የመጨረሻ ጫፍ ላይ ደርሶ እየወረደ ያለበት ሁኔታ መኖሩንና ሌሎች አገራት ከገበያ ውጭ በመሆናቸው የተገኘ ውጤት ነው። ቢሆንም መልካም ዜና ነው በማለት አብራርተዋል። 
በቀጣይም የኮሮና ቫይረስ ወረርሽኝ በጤናው ላይ ከሚያደርሰው ችግር በበለጠ ኢኮኖሚውን እንዳይጎዳና ችግሩን በመጠነኛ ጉዳት መሻገር እንድንችል ጭምር በሽታው ወደ ገጠር እንዳይስፋፋ የሚደረገው ቁጥጥር መጠናከር አለበት። የግብርናው ሴክተር ለአምራች ኢንደስትሪዎች ከፍተኛ አስተዋፅኦ የሚያበረክቱ በመሆናቸው ለአርሶአደሩ አስፈላጊ የሆኑ ግብአቶችን በማቅረብ ከፍተኛ ጥንቃቄ ሊደረግላቸው እንደሚገባ አሳስበዋል።
አዲስ ዘመን ሰኔ 4/2012
 ፍሬሕይወት አወቀ