በጣና ሐይቅ ላይ በተንሰራፋው እንቦጭ አረም ላይ ተገቢው ዕርምጃ አለመወሰዱን ነዋሪዎች ገለጹ
ከጊዜ ወደ ጊዜ በጣና ሐይቅ ላይ እየተንሰራፋና ከፍተኛ ጉዳት እያደረሰ ያለውን የእንቦጭ አረም ለመከላከል አስቸኳይ የመፍትሔ ዕርምጃ እየተወሰደ እንዳልሆነ የአካባቢው ነዋሪዎች ገለጹ፡፡በጣና ሐይቅ ላይ ዓሣ በማስገር ሕይወታቸውን እንደሚመሩ የሚናገሩት አቶ ተሻለ ማዘንጊያ ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ ከ2004 ዓ.ም. ጀምሮ በጣና ሐይቅ ላይ የተከሰተውን የእንቦጭ አረም በመከላከል በኩል ከመንግሥትም ሆነ ከሌሎች ከሚመለከታቸው አካላት የመፍትሔ ዕርምጃ እየተወሰደ እንዳልሆነ ገልጸዋል፡፡መሠረቱን እያሰፋ የመጣው የእንቦጭ አረም ጣና ሐይቅን በሚያስደነግጥ ሁኔታ ከቀን ወደ ቀን እየሸፈነና የውኃውን መጠን እየቀነሰ መምጣቱን አቶ ተሻለ ጠቁመዋል፡፡በጣና ሐይቅ በአሁኑ ወቅት ከ50 ሺሕ ሔክታር በላይ ስፋት ያለው ክፍል በአረም እንደተሸፈነ የተገለጸ ሲሆን፣ በዚህ ሁኔታ ከቀጠለ በቅርብ ዓመታት ሐይቁን ከመድረቅ የሚያድነው እንደማይኖር ባለሙያዎች እየተናገሩ ነው፡፡ ሐይቁ ሙሉ በሙሉ በመድረቅ የአገሪቱን ገጽታ ከማበላሸት ባለፈ፣ ከፍተኛ የሆነ የኢኮኖሚ ጉዳት እንደሚያስከትልም ተገልጿል፡፡ለሐይቁ ከፍተኛ ሥጋት ከሆነው የእንቦጭ አረም በተጨማሪ፣ በሐይቁ ዙሪያ ያሉ የመንግሥት ተቋማትና ሆቴሎች ቆሻሻዎችንና ሌሎች ፍሳሾችን ወደ በመልቀቅ ሐይቁ በደለል እንዲሞላና ውኃው እንዲበከል እያደረጉ መሆኑም ተገልጿል፡፡በባህር ዳር ከተማ አስተዳደር የጤናና ጤና ነክ ኬዝ ቲም አስተባባሪና ቁጥጥር ባለሙያ አቶ ተስፉ መኰንን ለሪፖርተር እንደገለጹት፣ በጣና ሐይቅ ዙሪያ ያሉ የመንግሥት ተቋማትና ሆቴሎች ፍሳሻቸውን በቀጥታ ወደ ጣና ሐይቅ ይለቃሉ፡፡በአሁኑ ወቅትም 200 የአካባቢው ነዋሪዎች የዘንዘልማ ካምፓስ የቆሻሻ ፍሳሽ በጤናችንና በከብቶቻችን ጤና ላይ አደጋ ከማስከተሉ በተጨማሪ፣ ለጣና ሐይቅ በደለል መሞላትና መበከል አስተዋጽኦ እያደረገ ነው በማለት ለባህር ዳር ከተማ ከንቲባ ጽሕፈት ቤት ተፈራርመው ቅሬታ ማቅረባቸውን ገልጸዋል፡፡ከእነዚህ ተቋማት መካከል ባህር ዳር ዩኒቨርሲቲንና ድብ አንበሳ ሆቴልን ለከተማ ነክ ፍርድ ቤት የከተማው ጤና መምርያ መክሰሱን አቶ ተስፉ አስረድተዋል፡፡ምንም እንኳ እነዚህ ተቋማት የተከሰሱ ቢሆንም፣ በዙሪያው ያሉ ሌሎች  ተቋማት ተመሳሳይ ችግር እየፈጠሩ በመሆኑና አንዱን ከሶ ሌላውን መተው ተገቢ ባለመሆኑ አፈጻጸሙ ላይ ችግር እየተፈጠረ መሆኑን አቶ ተስፉ ገልጸዋል፡፡ እነዚህ ተቋማት ፈሳሽ ቆሻሻዎችን እስከ ዛሬ ድረስ ወደ ሐይቁ እየለቀቁ እንደሆነም አብራርተዋል፡፡ከዚህ ችግር ጋር በተያያዘ የባህር ዳር ዩኒቨርሲቲ የምርምር ዳይሬክተር፣ የውኃና ተያያዥ ጉዳዮች ተመራማሪ ዋሴ አንተነህ (ዶ/ር) ሪፖርተር ያነጋገረ ሲሆን፣ የፍሳሽ ችግር እንዳለ እስከ ዛሬ ድረስ ሰምተው እንደማያውቁና ችግር ካለ በአፋጠኝ መፍትሔ እንዲሰጠው የበኩላቸውን እንደሚያደርጉ ተናግረዋል፡፡ተመራማሪው በጣና ሐይቅ ላይ የተደቀነውን የእንቦጭ አረም ለመከላከል ዩኒቨርሲቲው ምን ዓይነት የመፍትሔ ዕርምጃ እየወሰደ እንደሆነ ተጠይቀው፣ በምላሻቸው የተለያዩ የመፍትሔ ዕርምጃዎች እየተወሰዱ ነው ብለዋል፡፡ እነዚህ ዕርምጃዎች ግን በዛሬው ዕለት የሚተገበሩና ዛሬውኑ መፍትሔ የሚያመጡ እንዳልሆነ አክለዋል፡፡ተመራማሪው የእንቦጭ አረም በ2004 ዓ.ም. በጣና ሐይቅ ላይ መከሰቱን ይፋ ያደረገው የባህር ዳር ዩኒቨርሲቲ እንደሆነ ጠቁመው፣ በአሁኑ ወቅት ችግሩን ለመከላከል እየተሠራ እንደሆነ አስረድተዋል፡፡አረሙ በአፍሪካና በዓለም ተከስቶ ሊገመት በማይችል ሁኔታ አደጋ እንዳስከተለ የገለጹት ተመራማሪው፣ ባህር ዳር ዩኒቨርሲቲ ችግሩ እንዳለ ሲያውቅ ለመከላከል የተመራማሪዎች ቡድን በማቋቋም ወደ ኡጋንዳና ሌሎች የአፍሪካ አገሮች ልምድ ለ  መቅሰም መላኩን አስታውሰዋል፡፡ይህ የእንቦጭ አረም በኡጋንዳ ቪክቶሪያ ሐይቅ ላይ ተከስቶ መቆጣጠር እንደተቻለ የገለጹት ተመራማሪው፣ በጣና ሐይቅ ላይ አረሙ ከአምስት ዓመታት በላይ ዕድሜ ያስቆጠረ በመሆኑ በቀላሉ መከላከል እንደማይቻል ገልጸዋል፡፡ይህንን ችግር ለመፍታት ዩኒቨርሲቲው ሁለት መንገዶችን እየተጠቀመ እንደሆነ የሚናገሩት ተመራማሪው የመጀመሪያው ዘዴ ማሽን በመጠቀም አረሙን ማጨድ ሲሆን፣ ሁለተኛው ደግሞ ሥነ ሕይወታዊ ዘዴ መጠቀም እንደሆነ አስረድተዋል፡፡እንደዚህ ዓይነት አረምን ለማጥፋት ተግባር ላይ የሚውለው ማሽን በጣም ውድ ከመሆኑ በላይ በቀላሉ የሚገኝ ባለመሆኑ፣ ማሽኑ በዩኒቨርሲቲው ተመራማሪዎች አማካይነት እንዲሠራና በአሁኑ ወቅት በስፋት ተመርቶ ተግባር ላይ እንዲውል ጥረት እየተደረገ እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ሁለተኛና አዋጩ ዘዴ ሥነ ሕይወታዊ የሚባለው ዘዴ እንደሆነ ገልጸው፣ በአሁኑ ወቅት በዚህ ዘዴ ለመጠቀምና አረሙን ለመከላከል ጢንዚዛዎችን ከኡጋንዳ በማስመጣት እያራቡ መሆናቸውን አስረድተዋል፡፡እነዚህ ጢንዚዛዎች ከኡጋንዳ ከመጡ አራት ወራት ቢያስቆጠሩም፣ ከጣና ሐይቅ ጋር ያላቸውን መስተጋብር ሳያጠኑና በአካባቢው ላይ የሚፈጠሩትን አሉታዊ ተፅዕኖ ሳይረዱ ተግባር ላይ እንደማይውል ገልጸዋል፡፡የገዳማት መገኛና የቱሪስቶች መናኸሪያ የሆነው የጣና ሐይቅ በአሁኑ ወቅት በእንቦጭ አረም በእጅጉ እየተጎዳ እንደሆነ ይታወቃል፡፡ ምሁራንም ችግሩን ለመፍታት እየመከሩ ቢሆንም፣ እስከ ዛሬ ድረስ የመፍትሔ ዕርምጃ ሲወሰድ አለመታየቱን የአካባቢው ነዋሪዎች እየገለጹ ነው፡፡ጎንደርና ባህር ዳር ዩኒቨርሲቲዎች ችግሩን ለመፍታት ሙከራ እያደረጉ ነው ቢባልም፣ ጉዳዩ ሳይውል ሳያድር መፍትሔ ከመስጠት አኳያ አሁንም ከፍተኛ  ውስንነቶች እንዳሉ እየተጠቆመ ነው፡፡ እነዚህ ተቋማት እየተመራመሩና የተለያዩ ሥራዎችን እያከናወኑ እንደሆነ ቢገልጹም፣ ጣናን አሁን መታደግ እንዳልቻሉ የአካባቢው ነዋሪዎች ገልጸዋል፡፡በሐይቁ ዙሪያ ያሉ የመንግሥትም ሆነ የግል ተቋማት ጣናን ከመከላከልና ከእንቦጭ አረም አደጋ ከመታደግ ይልቅ፣ ለችግሩ መባባስ ምክንያት እንደሆኑ የከተማው ጤና መምርያ ገልጿል፡፡ይህንን ችግር ለመፍታት በመንግሥት በኩል እየተወሰደ ያለውን የመፍትሔ ዕርምጃ ለማወቅ የክልሉ የአካባቢ ጥበቃና ደን ቢሮ ኃላፊዎች ለማግኘት ሪፖርተር ያደረገው ተደጋጋሚ ሙከራ ሊሳካ አልቻለም፡፡ በፌዴራል መንግሥት በኩል የሚደረገው ጥረትም አልታወቀም፡፡