በማዕድን ግልጽነት ኢኒሺዬቲቭ የሲቪል ማኅበራት ተሳትፎ አነጋጋሪ ሆኗል
በማዕድን ዘርፍ ግልጽነትን ለማስፈን የሚንቀሳቀሰው የኢትዮጵያ የማዕድን ግልጽነት ኢንሺዬቲቭ ውስጥ የሲቪል ማኅበራት ያላቸው ተሳትፎ አነጋጋሪ ሆኗል፡፡መንግሥት በማዕድን ልማት ዘርፍ ግልጽነት ያለው አሠራር ለማስፈን ከ2001 ዓ.ም. ጀምሮ ሲንቀሳቀስ ቆይቶ፣ የማዕድን ሚኒስቴር በ2002 ዓ.ም. የኢትዮጵያ የማዕድን ግልጽነት ኢኒሺዬቲቩን በይፋ መሥርቷል፡፡የኢትዮጵያ የማዕድን ግልጽነት ኢኒሺየቲቭ የማዕድን ሚኒስቴር ኃላፊዎች፣ የማዕድን ኩባንያዎችና የሲቪል ማኅበረሰቡ ተወካዮች በአባልነት የሚገኙበት በማዕድኑ ዘርፍ ባሉ አሠራሮች ግልጽነት ለማስፈን የሚጥር ማኅበር ነው፡፡ ኢኒሺዬቲቩ ከዓለም አቀፍ የማዕድን ግልጽነት ኢንሺዬቲቭ ጋር በቅርበት የሚሠራ ተቋም ነው፡፡ መንግሥት ከማዕድን ኩባንያዎች ጋር ስለሚገባው ውል፣ ከማዕድን ኩባንያዎች ስለሚሰበሰበው ግብርና ሌሎች ክፍያዎች፣ እንዲሁም ኩባንያዎች ለመንግሥት ስለሚፈጽሙዋቸው ክፍያዎች ለሕዝብ በማሳወቅ፣ በማዕድን ዘርፍ ሊፈጸሙ የሚችሉ ሙስናዎችን ለመከላከል ጥረት ያደርጋል፡፡ኢንሺዬቲቩን የማዕድን ሚኒስትሩ አቶ ቶሎሳ ሻጊ በሊቀመንበርነት የሚመሩት ሲሆን ከመንግሥት፣ ከማዕድን ኩባንያዎችና ከሲቪል ማኅበራት ከእያንዳንዳቸው አምስት ተወካዮች በአጠቃላይ 15 አባላት ባሉት ተቆጣጣሪ ኮሚቴ የሚመራ የበጎ ፈቃደኞች ማኅበር ነው፡፡ ኢትዮጵያ የዓለም አቀፍ የማዕድን ግልጽነት ኢኒሺዬቲቭ ዕጩ አባል ለመሆን እ.ኤ.አ. 2011 ዓ.ም ያቀረበችው ጥያቄ የሲቪል ማኅበረሰቡን ተሳትፎ ገድባለች በሚል ወድቅ ተደርጎበት ነበር፡፡ መንግሥት በ2001 ዓ.ም ያወጣው የበጎ አድራጎት ድርጅቶችና ማኅበራት አዋጅ የሲቪል ማኅበራት ተሳትፎ ገድቧል በሚል ከተለያዩ አቅጣጫዎች ከፍተኛ ተቃውሞ እንደተቀሰቀሰበት ይታወቃል፡፡ በዚህም ምክንያት ኢትዮጵያ ዓለም አቀፍ የማዕድን ግልጽነት ኢኒሺዬቲቭ አባል ለመሆን ያቀረበችው ጥያቄ ተቃውሞ ቢገጥመውም፣ ማመልከቻዋን አሻሽላ ለሁለተኛ ጊዜ በማቅረብ በመጋቢት 2006 ዓ.ም. ድርጅቱ በዕጩ አባልነት ተቀብሏታል፡፡የኢትዮጵያ ማዕድን ግልጽነት ኢኒሺዬቲቭ በማዕድን ሚኒስቴርና በዓለም ባንክ እየተረዳ ሥራውን በማካሄድ ላይ ቢሆንም፣ ከፍተኛ ሚና ይጫወታሉ የሚባሉት የሲቪል ማኀበራት ተሳትፎ አነስተኛ መሆኑ እየተነገረ ነው፡፡ ለዚህም እንደ ማሳያ የተጠቀሰው ሚያዝያ 20 ቀን 2007 ዓ.ም. ኢኒሺዬቲቩ በሒልተን ሆቴል በጠራው ስብሰባ ላይ የተገኙት የሲቪል ማኅበራት ተወካዮች ቁጥር አነስተኛ መሆን ነው፡፡ ኢኒሺዬቲቩ የስብሰባ ጥሪውን በተለያዩ ጋዜጣዎች ላይ ቢያስተላለፍም፣ በዕለቱ በስብሰባው ላይ የተገኙት ድርጅቶች ከ25 አይበልጡም፡፡ ኢኒሺዬቲቩ ከሲቪል ማኅበረሰቡ ጋር ባዘጋጀው የምክክር መድረክ ላይ አስተያየት የሰጡት የማኅበራዊ ጥናት መድረክ (FSS) ተወካይ አቶ አበራ ወልደ ኪዳን፣ በኢኒሺዬቲቩ ውስጥ ያሉ ሲቪል ማኅበራት ተወካዮች የተመረጡት አንዴት እንደሆነ ጥያቄ አንስተዋል፡፡ ‹‹እንደ መሰለኝ የተመረጡት በጥቆማ ነው፡፡ ተጠሪነታቸው ለማን ነው? መሆን ያለበት የሲቪል ማኅበራት መድረክ ስላለ ሊወከሉ የሚገባው በመድረኩ ነው፤›› ሲሉ አስተያየት ሰጥተዋል፡፡የተለያዩ የሲቪል ማኅበረሰቡ ተወካዮች ያነሱት ዋና ጥያቄ የሲቪል ማኅበረሰቡ ተሳትፎና ሚና እስከምን ድረስ ነው? የሚል ነው፡፡ የሲቪል ማኀበረሰቡ የኢትዮጵያ ማዕድን ግልጽነት ኢኒሺዬቲቭ በሚጠራቸው ስብሰባዎች ላይ የማይገኘው ለምንድነው ብላችሁ ምክንያቱን ለማወቅ ሞክራችኋል ወይ? የሚል ጥያቄ ተሰንዝሯል፡፡ የበጎ አድራጎት ደርጅቶችና ማኅበራት አዋጅ የበጎ አድራጎት ድርጀቶች በአስተዳደር (Governance) እና በውትወታ (advocacy) ሥራ እንዳይሰማሩ የሚከለክል በመሆኑ፣ ድርጀቶቹ ከማዕድን ግልጽነት ኢኒሺዬቲቩ ጋር አብሮ ለመሥራት ሥጋት እንዳለባቸው ተገልጿል፡፡ለቀረቡበት ጥያቄዎች ምላሽ የሰጡት የኢትዮጵያ ማዕድን ግልጽነት ኢንሺዬቲቭ ተቆጣጣሪ ኮሚቴ አባል የሆኑት አቶ አንተነህ አብርሃምና አቶ እያሱ ይመር፣ ኢኒሺዬቲቩ ሲመሠረት የስብሰባው ጥሪ በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን መተላለፉን፣ ጥሪውን ተቀብለው በተገኙ ተቋማት ተወካዮች አማካይነት ምርጫው ግልጽና ፍትሐዊ በሆነ አኳኋን መካሄዱን አስረድተዋል፡፡መንግሥት  ተወካዮቹን ከማዕድን ሚኒስቴር፣ ከኢትዮጵያ ገቢዎችና ከጉምሩክ ባለሥልጣን፣ ከብሔራዊ ባንክና ከገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት ሚኒስቴር ማስመረጡን፣ የማዕድን ኩባንያዎችም ተወካዮቻቸውን አንዳስመረጡና በወቅቱ ከተገኙ ስምንት የሲቪል ማኅበራት መካከል አምስት ተወካዮች ግልጽ በሆነ መንገድ መመረጣቸውን አቶ አንተነህ አስረድተዋል፡፡‹‹እኛ ለውይይት የጋበዝነው ሁሉንም ድርጅቶች ነው፡፡ መገደብ አልፈለግንም፡፡ እያንዳንዱ ድርጅት በተቋቋመበት ሕገ ደንብ መሳተፍ እችላለሁ አልችልም የሚለውን ራሱ ሊወስን ይችላል፤›› ብለዋል፡፡አቶ እያሱ በበኩላቸው እስካሁን በኢኒሺዬቲቩ ውስጥ የሲቪል ማኅበረሰቡን ተሳትፎ የሚከለክል ነገር እንዳላዩ ጠቅሰው፣ ድርጅቶች ሕጋዊ ያልሆነ ትስስር (Informal Network) በመመሥረት መንቀሳቀስ እንደሚችሉ አስረድተዋል፡፡ ድርጅቶች በኢኒሺዬቲቩ እስከምን ድረስ  መሳተፍ ይችላሉ ለሚለው ጥያቄ ከሕግ አንፃር ቁርጥ ያለ ትክክለኛ መልስ እንደሌላቸው አቶ እያሱ ተናግረዋል፡፡የሲቪል ማኅበረሰቡ ተወካዮች በኢትዮጵያ የማዕድን ግልጽነት ኢኒሺዬቲቭ ውስጥ ተጠሪ የሚሆኑበት የድጋፍ መሠረት (Constituency) ለመመሥረት ተስማምተዋል፡፡በስብሰባው ላይ የተገኙት የማዕድን ሚኒስትር ዴኤታ ዶ/ር ዓለሙ ስሜ፣ መንግሥት ግልጽነት ያለው አሠራር እንዲኖር ቁርጠኝነት እንዳለው ተናግረዋል፡፡ ‹‹ሕገ መንግሥታችን የግድ ስለሚል ነው፡፡ ሕዝብ የማወቅ መብት አለው፡፡ መነሻችን ይኼ ነው፤›› ብለዋል፡፡ ግልጽነት ለማስፈን መንግሥት ብቻውን የሚወጣው ባለመሆኑ የኩባንያዎችና የሕዝብ ተሳትፎ እንደሚፈለግ፣ ሲቪል ማኅበረሰቡ ሕዝብን ይወክላል የሚል ዕምነት ስለላ ሲቪል ማኅበረሰብ ትልቅ ሚና እንዳለው ገልጸዋል፡፡ኢትዮጵያ የዓለም አቀፍ የማዕድን ግልጽነት ኢኒሺዬቲቭ ዕጩ አባል እንድትሆን መንግሥት፣ የማዕድን ኩባንያዎችና ሲቪል ማኅበረሰብ የተጫወቱት ሚና ከፍተኛ እንደሆነ የገለጹት ዶ/ር ዓለሙ፣ በስብስባው ላይ የተገኙት ይህን ተሳትፎ ለማጠናከር ከመንግሥት ምን ይጠበቃል? የሚለውን ለማወቅ እንደሆነ ተናግረው፣ የሲቪል ማኅበረሰቡ ተሳትፎ እንዲያድግ የመንግሥት ፍላጎት መሆኑን ገልጸዋል፡፡ ከሕግ አንፃር የተነሳውን ጥያቄ በቀጣይ የሚታይ እንደሆነ አስረድተዋል፡፡አወዛጋቢ የሆነውን ምርጫ 97 ተከትሎ የተፈጠረው የፖለቲካ ውጥንቅጥ፣ በመንግሥትና ሲቪል ማኅበረሰቡ መካከል ተቃርኖና አለመተማመን መፍጠሩ ይታወሳል፡፡