ኮንትሮባንድ በማዕድን ዘርፉ ላይ አደጋ መጋረጡ ተገለጸ
አምስት ክልሎች ከአራት መቶ ኪሎ ግራም በላይ ወርቅ ለማቅረብ አቅደው 33 ኪሎ ግራም ብቻ አቀረቡከጊዜ ወደ ጊዜ እየተባባሰ የመጣው ሕገወጥ የማዕድን ዝውውር በማዕድኑ ዘርፍ ላይ አደጋ መጋረጡ ተገለጸ፡፡ የማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴርና የጉምሩክ ኮሚሽን የሥራ ኃላፊዎች ሰኞ መስከረም 26 ቀን 2012 ዓ.ም. በጋራ በሰጡት ጋዜጣዊ መግለጫ፣ የኮንትሮባንድ ንግድ በአገሪቱ ኢኮኖሚ ላይ እያሳደረ ያለውን ተፅዕኖ በአኃዝ አስደግፈው ገልጸዋል፡፡ የማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር የማዕድናት ግብይት አዋጅን አፀድቆ ወርቅ በባህላዊ አምራቾች ተመርቶ ለብሔራዊ ባንክ እንዲቀርብ የገበያ ሰንሰለት ቢዘረጋም፣ ከፍተኛ መጠን ያለው የወርቅና ጌጣጌጥ ማዕድናት በሕገወጥ መንገድ በተለያዩ መንገዶች ከአገር እየወጡ መሆኑንና ይህም በአገር ኢኮኖሚ ላይ ከፍተኛ ጉዳት እያደረሰ እንደሆነ ኃላፊዎቹ ገልጸዋል፡፡ አገሪቱ በአጠቃላይ ከማዕድናት የወጪ ንግድ የምታገኘው ገቢ እያሽቆለቆለ እንደመጣም ተገልጿል፡፡ በ2004 ዓ.ም. ከማዕድናት ወጪ ንግድ 650 ሚሊዮን ዶላር ገቢ ተገኝቶ የነበረ ሲሆን፣ ይህ ገቢ በየዓመቱ እየቀነሰ መጥቶ በተጠናቀቀው የ2011 በጀት ዓመት 49 ሚሊዮን ዶላር ብቻ እንደተገኘ ተነግሯል፡፡ ለዚህም ዋነኛው ምክንያት እየተስፋፋ የመጣው የኮንትሮባንድ ንግድ እንደሆነ ተመልክቷል፡፡ በማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር የገበያ ልማት ትስስርና ትንበያ ዳይሬክተር አቶ በትሩ ኃይሌ፣ የኮንትሮባንድ ማዕድናት ንግድ ዋነኛ ችግር እንደሆነ ገልጸዋል፡፡ እንደ አቶ በትሩ ገለጻ በ2012 በጀት ዓመት ከማዕድናት ወጪ ንግድ 265.82 ሚሊዮን ዶላር ገቢ ለማስገባት የታቀደ ቢሆንም፣ በሐምሌና በነሐሴ ወር የታየው አፈጻጸም አመርቂ አይደለም፡፡ በሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ ከአምስቱ ወርቅ አምራች ክልሎች የቀረበው የወርቅ መጠን ከዕቅዳቸው ጋር ሲነጻጸር እዚህ ግባ የሚባል አይደለም፡፡ የትግራይ ክልል በሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ 131 ኪሎ ግራም ወርቅ ለብሔራዊ ባንክ ለማቅረብ አቅዶ፣ ያስገባው 4.82 ኪሎ ግራም ወርቅ ብቻ እንደሆነ ተገልጿል፡፡ የኦሮሚያ ክልል በተመሳሳይ 131 ኪሎ ግራም ወርቅ ለማዕከላዊ ገበያ ለማቅረብ አቅዶ፣ ያስገባው 1.48 ኪሎ ግራም ብቻ ነው፡፡ የቤኒሻንጉል ጉሙዝ ክልል 51 ኪሎ ግራም ወርቅ ለብሔራዊ ባንክ ለማቅረብ አቅዶ፣ ያስገባው 0.74 ኪሎ ግራም ብቻ ነው፡፡ የጋምቤላ ክልል 41 ኪሎ ግራም ወርቅ ለባንኩ ለማቅረብ አቅዶ፣ ያስገባው 7.5 ኪሎ ግራም ብቻ ነው፡፡ የተሻለ አፈጻጸም ያሳየው የደቡብ ክልል 50 ኪሎ ግራም ወርቅ ለባንኩ ለማቅረብ አቅዶ፣ 19.31 ኪሎ ግራም አስገብቷል፡፡ በአጠቃላይ አምስቱ ክልሎች ከአራት መቶ ኪሎ ግራም በላይ ወርቅ ለማቅረብ ቢያቅዱም፣ 33.84 ኪሎ ግራም ወርቅ ብቻ አቅርበዋል፡፡ በባህላዊ መንገድ ወርቅ የሚያመርቱት አምስቱ ክልሎች አፈጻጸም ሲታይ፣ 8.3 በመቶ ብቻ እንደሆነ አቶ በትሩ ገልጸዋል፡፡ በትግራይ ክልል የሚንቀሳቀሰው ኢዛና ማይኒንግ በአሁኑ ወቅት በኩባንያ ደረጃ በከፍተኛ የወርቅ ምርት የተሰማራ ብቸኛ ኩባንያ ሲሆን፣ 111 ኪሎ ግራም ወርቅ ለማምረት አቅዶ 108 ኪሎ ግራም ወርቅ በማምረት 97.3 በመቶ አፈጻጸም እንዳለው ተናግረዋል፡፡ በአጠቃላይ በሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ ለብሔራዊ ባንክ 150 ኪሎ ግራም ወርቅ ቀርቦ 5.42 ሚሊዮን ዶላር እንደተገኘ ተገልጿል፡፡ ለማዕከላዊ ገበያ የሚቀርበው የወርቅ መጠን እያሽቆለቆለ የመጣው በኮንትሮባንድ ንግድ ምክንያት መሆኑን ኃላፊዎቹ ገልጸው፣ በአገር ኢኮኖሚ ላይ አሉታዊ ተፅዕኖ እያሳደረ እንደሆነ ተናግረዋል፡፡ ማዕድናት የሚመረቱት በርቀት ባሉ ቦታዎች በመሆኑ የክልል መንግሥታት የማዕድናት ምርት ሕጋዊ የገበያ ሥርዓትን ተከትሎ ለማዕከላዊ ገበያ መቅረቡን በማረጋገጥ በኩል ትልቅ ሥራ መሥራት እንደሚጠበቅባቸው ተናግረዋል፡፡ የማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር ሕገወጥ የኮንትሮባንድ ንግድን ለመቆጣጠር ከብሔራዊ ባንክ፣ ከንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴርና ከጉምሩክ ኮሚሽን ጋር ተባብሮ በመሥራት ላይ እንደሆነ አቶ በትሩ ተናግረዋል፡፡ የማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር የማዕድናት ግብይት ሕግ ማሻሻሉን፣ የወርቅ ግዥ ማዕከላት በየክልሉ እንዲከፈት ማድረጉን፣ ተጨማሪ የግዥ ማዕከላት ለመክፈት በዝግጅት ላይ መሆኑንና በጥሬ ኦፓል የመሸጫ ዋጋ ላይ ማሻሻያ ማድረጉን ገልጸዋል፡፡ ኮንትሮባንድ ነጋዴዎችን ለመዋጋት ሕዝቡ በስልክ ጥቆማ የሚሰጥበት ነፃ የስልክ መስመር (6038) መዘጋጀቱም ተገልጿል፡፡ የጉምሩክ ኮሚሽን የሕግ ተገዥነት ዘርፍ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ አቶ አሸናፊ ባሳ፣ ከሕዝብ በሚደርሳቸው መረጃ መሠረት የመሥሪያ ቤታቸው የቁጥጥር ጣቢያዎች ከፍተኛ መጠን ያላቸው ወርቅና ሌሎች የከበሩ ማዕድናትን በመያዝ ላይ እንደሆኑ ተናግረዋል፡፡ እነዚህ ማዕድናት የአገራችንን ኢኮኖሚ ለማነቃቃት ትልቅ ድርሻ ያላቸው ቢሆኑም፣ ሳንጠቀምባቸው በድንበር እየወጡ በአገር ኢኮኖሚ ላይ ትልቅ አደጋ እያስከተሉ እንደሆነ አቶ አሸናፊ ገልጸዋል፡፡ ‹‹እኛ እስከ ሰባትና ስምንት ኪሎ ግራም ወርቅ እየያዝን ነው፡፡ ይህ ምን አልባት የማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር ከአንድ ክልል ወደ ማዕከላዊ ገበያ አስገባለሁ ብሎ በዕቅድ ከያዘው መጠን ጋር የሚስተካከል ነው፡፡ እኛ የምናወራው በክትትል በእጃችን ስለያዝነው ወርቅ ነው፡፡ ያልተያዘውና አምልጦ በድንበር የወጣው ወርቅ ምን ያህል ነው ብለን ማሰብ ይኖርብናል፤›› ብለዋል፡፡ የጉምሩክ ኮሚሽን ከሕዝብና አጋር መሥሪያ ቤቶች ጋር ተባብሮ እንደሚሠራ አቶ አሸናፊ ገልጸው፣ በተለይ የኅብረተሰቡ ትብብር ኮንትሮባንድን ለመዋጋት ትልቅ እገዛ እንደሚያደርግ ገልጸዋል፡፡ ነፃ የስልክ መስመር መዘጋጀቱን፣ ጥቆማ ለሚያቀርቡ ግለሰቦች ወረታ እንደሚከፈልና መረጃው በሚስጥር እንደሚያዝ አረጋግጠዋል፡፡ ‹‹ከኅብረተሰቡ የሚደርሱን ጥቆማዎች ተጣርተው ትክክለኛነታቸው ከተረጋገጠ ወረታ እንከፍላለን፡፡ በጠቋሚዎች ላይ አደጋ እንዳይደርስ መረጃው በከፍተኛ ሚስጥራዊነት ይያዛል፡፡ ጉምሩክ ኮሚሽን ገንዘብ ሰብሳቢ ብቻ ሳይሆን የደኅንነት መሥሪያ ቤት ባህሪ ያለው ነው፤›› ብለዋል፡፡ ኅብረተሰቡ ኮንትሮባንድ በአገር ኢኮኖሚ ላይ እያደረሰ ያለውን ጉዳት ተገንዝቦ፣ ከጉምሩክ ኮሚሽንና የፀጥታ አካላት ጋር ኮንትሮባንድን ለመቆጣጠር የሚደረገውን ጥረት እንዲያግዝ ኃላፊዎቹ ጥሪ አስተላልፈዋል፡፡ 