Lạm dụng chất gây nghiện có nhiều khả năng được chẩn đoán ở những người mới bắt đầu sử dụng ma túy và thường là triệu chứng ban đầu của sự phụ thuộc vào chất gây nghiện. Tuy nhiên, tình trạng lệ thuộc vào chất kích thích có thể xuất hiện mà không có lạm dụng chất gây nghiện và việc lạm dụng chất kích thích có thể tồn tại trong một thời gian dài mà không chuyển sang lệ thuộc chất gây nghiện.