Calakmul
Calakmul a zo anv roet da lec'hienn unan eus ar c'heodedoù mayat brasañ anavezet. E Mirva a Viosferenn Calakmul, e janglenn diaz Peten e Mec'hiko, 30 eus harz Guatemala.

Dizoloet e voe gant ar bevonour Cyrus L. Lundell eus ar Mexican Exploitation Chicle Company d'an 29 a viz kerzu 1931 tra ma c'hournije. Da Sylvanus G. Morley, a ergerzhe Chichen Itza evit ar Carnegie Institute e voe tremenet ar c'heloù e miz meurzh 1932.

Kreizenn ur rouantelezh, kaan pe rouantelezh an Naer e oa Calakmul, daoust ma oa bet stummet pelloc'h war-du an norzh. E-pad ar Prantad Klasel Diwezhat ez eas d'ur c'halloud meur, kevreet da Garacol ha kevezer da Dikal. Ur boblañs a 50.000 annezad he-doa Calamul moarvat ha muioc'h eget 6250 savadur a oa bet dizolet war ur gorread a 70 km²

Rouaned Calakmul anavezet 

 Dianav: Yuknoom Ch'een I
 c.520–546: Tuun K'ab' Hix
 c.561–572: Sky Witness
 572–579: First Axewielder
 579–c.611: Scroll Serpent
 c.619: Yuknoon Chan
 622–630: Tajoom Uk'ab' K'ak'
 630–636: Yuknoom Head
 636–686: Yuknoom Meur
 686–c.695: Yuknoom Yich'aak K'ak'
 c695: Split Earth
 c.702–c.731: Yuknoom Took' K'awil
 c.736: Wamaw K'awil
 c.741: Ruler Y
 c.751: Ruler Z
 c.771–c.789: B'olon K'awil
 c.849: Chan Pet
 c.909: Aj Took'

Liammoù diavaez 
 Calakmul - Patrimonio Cultural de la Humanidad lec'hienn INAH diwar-benn Calakmul
 Calakmul (eus The State of Campeche Book)
 Friends of Calakmul
 Luc'hskeudennoù Calakmul

Rouantelezhioù mayat
Istor Mec'hiko
Glad bedel