Ugolino della Gherardesca
Ugolino della Gherardesca (Pisa, 1220 – Pisa, 1289) a oa ur politikour italian en XIIIvet kantved, kont Donoratico ha tirant Pisa. A orin lombard e oa e diegezh, Della Gherardesca.

Brudet eo evel an den krisañ zo bet en Italia an , ha patrom an haroz daonet en Divina Commedia gant Dante Alighieri, kondaonet da vervel gant an naon goude bout debret e vugale.

En XIIIvet kantved e oa bec'h bras en Italia etre Gwelfed ha Gibellined, kostezenn ar pab a-enep kostezenn an impalaer santel.

Etre daouarn ar C'hibellined e oa Pisa pa oa ar Welfed e penn ar c'hêrioù tro-war-dro, ha dreist-holl kêrioù Genoa ha Firenze. E penn kêr Pisa e oa bet lakaet gouarnamant kreñv ur podestà, un despot koulz lavarout

Ugolino a oa ganet e Pisa en tiegezh della Gherardesca, tud a ouenn uhel, a orin lombard, hag a oa liammet ouzh an impalaerien Hohenstaufen hag a oa e-touez renerien Toskana hag e penn ar C'hibellined e Pisa. Trubardiñ a reas kostezenn ar C'hibellined, pa reas da gêr Pisa koll un emgann war vor o tilezel e arme. Se ne viras ket outañ da gemer ar galloud goude, dre widre pe dre c'hourdrouz, ha da lazhañ kement hini a enebe outañ.

Gouarn kêr Bisa a reas dre ar c'hleze ken na voe steuet un irienn gant an arc'heskob Ruggeri Ubaldini a deuas a-benn da gregiñ ennañ. Kraouiet e voe Ugolino ha pevar mab dezhañ en un tour : da gentañ e roas dezho un tamm boued, dister a-walc'h, ha goude o leuskel da vervel gant an naon.

Notennoù

Levrlennadur 
Paola Benigni, Massimo Becattini. Ugolino della Gherardesca: cronaca di una scoperta annunciata. Archeologia Viva n. 128 (2008).
Thomas Caldecot Chub. Dante and His World. Boston: Little, Brown and Co. (1996).
Joan M. Ferrante. The Political Vision of the Divine Comedy. Princeton: Princeton University Press (1984).
Robert Hollander. "Inferno XXXIII, 37-74: Ugolino's Importunity". Speculum 59 (July 1984), p. 549–55.
Robert Hollander. Circle 9 The Trustees of Princeton University (1997).
James Miller. Dante & the Unorthodox; The Aesthetics of Transgression. Waterloo, Canada: Wilfrid University Press (2005).
Gilbert, Allan H. Dante's Conception of Justice. Duke University Press, 1925.
Francesco Mallegni, M. Luisa Ceccarelli Lemut. Il conte Ugolino di Donoratico tra antropologia e storia, Pisa 2003. ISBN 88-8492-059-0.
Nicole Martinelli, "Dante and the Cannibal Count", Newsweek (1 February 2007).
Guy P. Raffa.  Circle 9, Cantos 31–34. University of Texas at Austin (2002).
Theodore Spencer. "The Story of Ugolino in Dante and Chaucer". Speculum 9 (July 1934), p. 295–301.
Paget Toynbee, A Dictionary of the Proper Names and Notable Matters in the Works of Dante, Oxford University Press (1968).
Frances A. Yates. "Transformations of Dante's Ugolino". Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 14 (1951), p. 92 – 117.

Tud Pisa
Ganedigezhioù 1220
Marvioù 1289