Kêr-Is
Kêr-Is, Kêr-Iz, ar Gêr a Iz zo ur gêr vojennel e Kernev hag a vije bet koñfontet gant ar meurvor er  da heul dibalamour ar briñsez Dahud, merc'h ar roue Gradlon.
C'hwec'hvet kan Barzhaz Breizh Théodore Hersart de la Villemarqué eo Liñvadenn Gêr Is.
Hervez ar skrid koshañ (1636) e vije bet kêr Is e pleg-mor Douarnenez ; meur a lec'h all zo bet kinniget abaoe a-feur ma voe brudet ar vojenn, an darn vuiañ anezho er-maez eus Kernev war-bouez Beg ar Raz ha pleg-mor Gwaien – unan anezho eo Ar Yeoded, en abeg d'an anv moarvat, ha da zismantroù un oppidum a zo bet kavet eno.

Istor « Liñvadenn gêr Is »

Is e oa kêr-benn rouantelezh Kernev pa oa Gradlon Meur o ren. Gant ur puñs divent e veze diwallet diouzh an aloubadegoù hag ar reverzhioù bras. Un nor guzh a oa d'ar puñs-se, a veze digoret pe brennet diouzh ma troe an traoù ; gant ar roue e veze an alc'hwez aour-se bepred.
Sant Gwenole, kuzulier Gradlon, en deveze poan o kendrec'hiñ ar roue da lakaat termen da emzalc'h diroll ha dizoue ar briñsez Dahud ; diouganañ a reas e vije liñvet Is en abeg dezhi.
D'un noz end-eeun e teuas Dahud da laerezh alc'hwez ar puñs p'edo he zad o kousket, kement-se evit difinañ war un dirolladeg he devoa kaset en enor d'he c'haredig. Pa voe digoret ar skluz ez eas ar mor tre e kêr.
O tec'hel war varc'h e oa Gradlon, e verc'h gantañ war an talier, pa c'hourc'hemennas Gwenole dezhañ divarc'hañ Dahud abalamour ma oa re garget ar jav : « Diabenn an droukspered hag a zo a-dreñv dit ! » Sentiñ a reas ar roue, ha lonket gant an donn e voe ar briñsez.
Abaoe al liñvadenn e vez klevet kleier-galv Is o vrallañ ha Dahud o c'hlac'hariñ pa vez ar reverzhioù brasañ.

Gwrizioù ar vojenn
Keltiek eo orin mojenn kêr Is, pa vez kanet e Breizh, e Kembre hag en Iwerzhon, pep hengoun o lec'hiañ Is en e vro. Pa gan Breizhiz a-zivout ur puñs ez eo feunteunioù a liñv kêr er broioù all.
Bepred e vez lakaet bugel ar roue – priñs pe briñsez – da atebek war ar reuz, ha bewech e vez kastizet gant an doue kristen, dre veuziñ pe dre dreiñ d'ur vorganez – ar pezh a zo pagan.

Ar vojenn skrivet
Kanet e veze mojenn liñvadenn gêr Is a rumm da rumm betek ma voe lakaet war baper e 1636 gant ar Montroulezad Albert Le Grand.
1839 en he c'haver e kentañ embannadur Barzhaz Breizh, heuliet e 1844 gant Émile Souvestre.
War-dro 1850 e voe savet Gwerz Kêr Is gant Olier Souetr.
Guy de Maupassant a skrivas un doare e 1882 evit ar gazetenn Le Gaulois.
Bloaz diwezatoc'h, e 1883, e teuas dindan pluenn Paul Sébillot
Gant Anatole Le Braz e voe kontet ivez e 1893.
En , e 1926, e voe adkontet mojenn kêr Is gant Charles Guyot.
E 1935, en deus Roparz Hemon skrivet Santez Dahud, un istor disheñvel e-lec'h m'emañ Dahud ur Santez. Adembannet eo bet betek ar pevare embannadur e 1998.

Hêrezh

Lennegezh
 En doare bet skrivet gant Charles Guyot e 1926 e ra dave an darn vuiañ eus an dud pa vez meneg eus mojenn kêr Is.
  Henri Quéffelec (1962), Tempête sur la ville d'Ys (ASIN : B003X85AGU)
  Michel Le Bris (1985), Ys, dans la rumeur des vagues (ASIN : B0014JVX1G)
  Poul & Karen Anderson (1986-1988), The King of Ys
 Roma Mater  •  
 Gallicenae  •  
 Dahut 
 Roma Mater 
  Françoise Gange (1992), La ville plus basse que la mer 
  Martial Caroff (2007), Les cinq saisons d'Ys 
  Michel Brosseau (2011), Folie d'Ys

Istorioù evit ar vugale
  Régine Joséphine & Virginie Grosos (2008), Au pays d'Ys 
  Fanny Cheval (2015), La ville d'Ys – Une légende de Douarnenez

Bannoù-treset
  Claude Auclair & Alain Deschamps (1981), Bran Ruz 
  Raquel Alzate & Rodolphe (2013), La ville d'Ys
 La folie Gradlon 
 Morgane la Rouge

C'hoariva
  Strollad ar Vro Bagan (1987), Ys la maudite

Levrlennadur
 Théodore Hersart de La Villemarqué, Le Barzhaz Breizh, meur a embannadur :
• Librairie académique Perrin, (1867) 1963, 
• Mouladurioù Hor Yezh, 1988 
• Coop Breizh, 1999 
 Emmanuel Salmon-Legagneur, Les noms qui ont fait l’Histoire de Bretagne, Coop Breizh/Institut Culturel de Bretagne, 1997  & 
 Charles Guyot, La Légende de la ville d’Ys, Coop Breizh, Spézet, 1998, 
 Anatole Le Braz, Magies de la Bretagne (tome 1), Robert Laffont, 1994 
 Françoise Le Roux & Christian-Joseph Guyonvarc'h, La Légende de la ville d’Is, Ouest-France, 2000 
 Thierry Jigourel, Merlin, Tristan, Is et autres contes brittoniques, Jean Picollec, 2005,

Notennoù

Kêr vojennel
Mojennoù Breizh
Lec'hioù gwengelouriezh Preden
Bae Douarnenez