Kraozon
Kraozon (distaget Kraon er vro: ) a zo ur gumun eus Breizh e Kerne ha pennlec'h kanton Kraozon. Ar gumun bennañ eus Gourenez Kraozon a zo anezhi.

Douaroniezh 
Kelc'hiet eo gant ar mor: en hanternoz dezhi emañ lenn-vor Brest, er c'hreisteiz Bae Douarnenez hag er c'huzh-heol ar Meurvor Atlantel. Anavezet mat eo ivez ar c'hourenez abalamour d'he geologiezh dibar. Gallout a reer kavout eno roudoù eus darvoudoù a-bouez e buhez an douar a ro tu da gompren penaos ez a fiñvadennoù ar douar en-dro. Kavet e vez e Kraozon ur pleg antiklinal mil anavezet (pleg an douar e stumm un A).

Anv 
Bernard Tanguy : "Plueu Crauton, Crauthon,  XIvet; Crauzon, 1173; Craozon, 1192-1202; Craothon, c. 1214; Crauzon,         1263, c. 1330, 1535;

Ardamezioù 
En aour e leon kudennek en sabel; e vevenn en gul, e deir mailhenn en aour
Sturienn: Etre daou vor
Diviz-kêr: 17 a viz Kerzu 1977
Kroaz-vrezel 1939-1945 a vez lakaet da ginkladur diavaez

Istor

Dispac'h Gall
Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Doixant e anv, Ha Meillard, kure.

Krouet e voe kumun Lañveog e 1872 diwar ul lodenn eus kumun Kraozon.



Brezel-bed kentañ 
 Mervel a reas 340 gwaz eus ar gumun, eleze 4,09% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.
 Ur c'hamp-bac'h a voe digoret en Enez-Hir er gumun e 1914 evit derc'hel ennañ 400 sujed alaman ha 250 sujed aostrian bet tapet e miz Gwengolo p'edont o veajiñ e bourzh ar mordreizher Nieuw Amsterdam diwar ar raktres bet graet gant ar gouarnamant gall e 1913.

Eil Brezel-bed  
 Mervel a reas 168 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hag ur soudard ag ar gumun e Baden-Baden d’an 10 a viz Ebrel 1946 el lu gall a oa o terc'hel  Alamagn.
 D'an 9 a viz Genver 1942 e kouezhas ur c'harr-nij Manchester I marilhet L7322 ha kodet EM-Q eus ar 207th Squadron eus Royal Air Force|aerlu ar Rouantelezh-Unanet) en Enez-Hir; tri nijour a voe lazhet, beziet int e bered ar gumun; d'ar 1 a viz C'hwevrer 1942 e kouezhas un nijerez Manchester I marilhet L7472 ha kodet QR-? eus ar 61st Squadron eus ar Royal Air Force e Morgad; daou nijour a varvas, n'int ket bet kavet; ar c'hwec'h nijour all a voe tapet d'an Alamaned; d'ar 16 a viz C'hwevrer 1943 e kouezhas ur c'harr-nij B-17F-25-BO  (anvet "Spook", marilhet 41-24541 ha kodet VK-B) eus aerlu ar Stadoù-Unanet er mor e-tal Gourenez Kraozon; diwar an dek milour eus e baread e voe tapet tri gant an Alamaned, ne voe ket adkavet ar re all; d'an 18 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij Blenheim marilhet LJ878 eus ar Royal Air Force e Kraozon, lazhet e voe e dri nijour; d'ar 14 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez Lancaster I marilhet PD222 ha kodet KM-U eus ar 44th Squadron eus ar Royal Air Force er mor e Kraozon; pemp nijour a varvas, tri anezhe a voe douaret e bered Kraozon ha daou all e Saint-Charles de Percy War Cemetery (Bro-C'hall), unan all a zeuas a-benn da achap hag ar seizhvet hini a voe adkavet gant ar Re Gevredet.

Monumantoù ha traoù heverk 
Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.

Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun 

Karrnijourion e oant holl. Mervel a rejont e-pad an Eil Brezel Bed.

Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Melestradurezh

Brezhoneg

Ar Brezoneg er Skol 
1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

Ya d'ar brezhoneg
 D'an 29 a viz Mae 2009 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.
 D'ar 26 a viz Meurz 2013 e oa bet roet d'ar gumun al label Ya d'ar brezhoneg live 1.

Deskadurezh
 Ur skol divyezhek a zo eno abaoe 1989. 
 E distro-skol 2022 e oa 43 skoliad enskrivet er skol Diwan (6,4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

Tud

Tud bet ganet eno
 1887 : Louis Jouvet, aktour (c'hoariva ha sinema) ha leurenner.

Tud bet marvet eno
 1909 : Anna Mezmeur, leanez skrivagnerez vrezhonek.

Ardamezeg ar familhoù

Gevelliñ

Gwelet ivez
Morgad

Luc'hskeudennoù

Liammoù diavaez 

 Lec'hienn an ti-kêr

Levrlennadur 
 Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
 Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée. ArMen. 1990

Daveoù ha notennoù 

Kraozon
Kumunioù Penn-ar-Bed
Kumunioù Kerne
Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed
Kampoù-bac'h gall ar Brezel-bed kentañ
Ar Brezoneg er Skol
Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed