Eneppab
Un eneppab (liester: eneppibien pe eneppibion), pe ‘’adpab’’, zo un den a zo bet dezhañ karg ur pab ha douget an anv a bab ha n’eo ket anavezet ar garg-se ken gant an iliz katolik roman a hiriv.

Pab hag eneppab 
Reuz zo bet da vareoù zo eus istor an Iliz, dilennadeg zo bet a-wechoù da envel ur pab nevez pa oa ur pab dija. Eneppibien zo a voe dilennet pa ne oa pab ebet met en un doare direizh. A-wechoù e veze rannet an dilennourien etre daou vagad enebet ruz, ha dilennet gante pep a bab disheñvel en hevelep deiz. Darn eus an adpibien-se zo bet anvet gant rouaned pe impalaerien evit o gounid dezho, met envel ar pab a zo bet un doare reizh da zibab ar pab a-wechoù. Aes a-walc’h e vez peurvuiañ disheñvelout pab hag eneppab, met ne vez ket atav, abalamour d’ar mesk en istor an Iliz. Meur a zegouezh a zo bet sklaeraet kalz diwezhatoc’h, darn n’int ket c’hoazh (gwelout roll ar bibien). 

Reizhded un dilennadeg n’eo ket an abeg nemetañ da ziazezañ un diviz : a-wechoù e oa padet an helebini etre daou bab abalamour ma n’halled ket lavarout e oa direishoc’h an eil evit egile.
 En afer ar c’hendamouez etre Inosant II hag Anaklet II, da skouer, eo bet sklaeraet an traoù gant marv Anaklet evit brasañ gounid Inosant. 
 En afer Skism meur ar C’hornaoueg ez eus bet ur Sened-Meur o tispabañ an tri fab o keveziñ hag o tibab ur pab all, ha n’eo nemet goude e voe divizet ne vije gwelet evel pibien reizh nemet re Roma, da direizh re Avinhon ha Pisa, goude ma’z eo gant pab Pisa e oa bet galvet an eskibien d’ar Sened-Meur.
 En afer ar c’hendamouez entre Leon VIII ha Benead V n’eo ket bet diskoulmet ar gudenn gant an Annuario pontificio hag an daou zo anavezet!
Gant anavezout pibien zo a posteriori, ha dispabiñ re all, ez eus bet lakaet un tamm mesk e niverenniñ ar bibien. 
Peurvuiañ ne lakaer da eneppab nemet ar re zo bet skoazellet gant tud a ziavaez pe stadoù. 
Gant se ne gonter ket tud evel an daou Benead XIV hag an holl «eneppibien» a vremañ ha n’eo ket bras niver o diskibien.

Eneppibien deroù istor an Iliz betek ar Grennamzer 
Hervez an hengoun katolik eo Hippolit Roma a voe dilennet a-enep Kalist gant ur strollad all e Roma en . 
Echuiñ e vuhez a reas Hippolit en harlu e mengleuzioù Sardinia goude heskinerezh an impalaer, a-gevret gant ar pab anvet war-lerc’h Kalist I, Pontien e anv, hag ar peoc’h a reas gant e genvreudeur. 

Sed amañ anvioù an eneppibien ha bloavezhioù o fabiezh
 Hippolit Roma, eus 217 da 235
 Novasian, eus 251 da 258 (?)
 Feliz II, eus 355 da 365
 Ursin, eus 366 da 367
 Eulalien, eus 418 da 419
 Laorañs, eus 498 hag eus 501 da 505
 Dioskor, e 530
 Teodor II, e 687
 Paskal Iañ, eus 687 da 692 
 Koñstantin II, eus 767 da 769
 Fulup, eus 767 da 768
 Yann VIII, eus 844
 Anastaz III Bibliothecarius, e 855
 Sergius, e 891
 Kristofor, eus 903 da 904
 Benead V, eus 964 da 966
 Bonifas VII, eus 974 hag eus 984 da 985
 Yann XVI, eus 996 da 998
 Gregor VI, e 1012
 ar pab Jelvestr III (1045) a vez gwelet evel un eneppab alies, met anavezet evel pab reizh eo hervez listenn an Annuario pontificio.
 ar pab Gregor VI (1045 — 1046) a vez gwelet evel un eneppab a-wechoù.
 ar pab Klemañs II (1046 — 1047) a vez gwelet evel un eneppab a-wechoù.
 Benead X, eus 1058 da 1059 
 Honorius II Cadalus, eus 1061 da 1072
 Klemañs III, e 1080 hag eus 1084 da 1100
 Tieri (Theodoric), eus 1100 da 1102
 Alberzh, e 1102
 Jelvestr IV Maginulf, eus 1105 da 1111
 Gregor VIII, adalek 1118 betek 1121
 Anaklet II, eus 1130 da 1138
 Viktor IV, e 1138
 Viktor IV, eus 1159 da 1164
 Paskal III, eus 1164 da 1168
 Kaliz III, eus 1168 da 1178 
 Inosant III, eus 1179 da 1180 
 Nikolaz V, eus 1328 da 1330

E-pad mareadoù trubuliet 'zo en istor an Iliz hag istor Europa ez eus bet aozet dilennadegoù direizh a-benn lakaat e Roma pleustrerien ha goulennerien en desped ma oa dija ur pab e karg eus an Iliz. 

Eneppibien a zo bet dilennet (en un doare direizh ha kuzh an aliesañ) pa n'oa den ebet ken e karg eskopti Roma. Hag a-wechoù e veze dibabet daou pab pa na oant ket gouest an dilennerien d'en em lakat a-du. Met darn eus an enep-pibien zo bet lakaet e plas gant roueed evit kreñvat o c'halloud.

Memes ma'z eo aes a-walc'h ober ur roll eus an eneppibien, n'eo ket bet sklaer evit reoù 'zo. Dav e oa gortoz bloavezhioù evit gouzout gant pellder an darvoudoù piv a oa ar muiañ er wirionez eget an hini all. Hag a-wechoù ne veze diskoulmet ar stourm etre ar bibien nemet gant marv naturel pe feuls hemañ pe henhont. Ha luziadeg ar stourmoù-se a zispleg ar fazioù veze graet gant niveriñ ar bibien.

Kronologiezh

Liammoù diabarzh 
 Roll ar bibien

(diechu)

Eneppibien