Kleñved Naplez
Kleñved Naplez, pe naplez(enn), a reer eus ur c'hleñved dre ma kreder e vije deuet eus Naplez, pe Napoli, degaset gant ar C'hallaoued pa oant bet oc'h ober brezel en Italia er XVvet ha XVIvet kantved, hag a deu eus an Treponema pallidum, pe treponem disliv, ur vakterienn. Ur c'hleñved infektus diwar an embarañ eo, pegus ha kontammus. En deroù e teu ul livant war groc'hen kalc'h ar baotred, goude se, a-wechoù bloavezhioù goude, e vez taget ar bouzelloù hag an nervennoù.

Treponemoù 
Treponema pallidum zo bet diskoachet gant Fritz Schaudinn hag Erich Hoffman e Berlin en 1905.

En 1963 e kinnigas Hackett un displegadur all. Dont a rafe an treponem disliv eus un treponem all, Treponema caracteum e anv, a vije mamm an Treponema pallidum sub species endemicum anvet ivez bejel.

Anvioù hervez ar broioù

Istor 

N'ouzer ket a belec'h e teu an naplez ervat. Pell amzer e kredas an dud e oa bet degaset eus ar Bed Nevez da Europa gant martoloded beaj kentañ Kristof Kolomb. Hiziv avat e tiskreder war gement-se. Un nebeud fedoù a ziskouez e oa anavezet abaoe pell.

Hippokrates en dije deskrivet trede stumm ar c'hleñved. Kavet ez eus bet roud eus ar c'hleñved en Italia, e kêr c'hresian Metaponte er VIvet kantved kent JK. E Pompei ez eus bet kavet dent bugale a denn da re bugale naplezet pa oa brazez o mamm.
 
Met ar splannañ prouenn eus ar c'hleñved en Europa ar Grennamzer a zo bet kavet e biz Bro-Saoz, e-kichen porzh Kingston-upon-Hull, e-kerzh ur furchadeg en ur manati kozh eus an XIIIvet ha XIVvet kantved.

Emdroadur ar c'hleñved

Tud brudet o c'hleñved 

(m = marvet gant ar c'hleñved)
 1488-1523 Ulrich von Hutten
 1491-1547 Herri VIII ha pemp pried dezhañ
 1537-1553 Edouarzh VI, mab da Herri VIII
 1606-1668 William Davenant
 1776-1822 Ernst Hoffmann
 1797-1828 Franz Schubert
 1797-1848 Gaetano Donizetti
 1810-1856 Robert Schumann (a greder)
 1818-1862 Mary Todd Lincoln
 1821-1867 Charles Baudelaire, m
 1824-1884 Bedrich Smetana
 1830-1870 Jules de Goncourt
 1840-1897 Alphonse Daudet
 1844-1900 Friedrich Wilhelm Nietzsche (a greder)
 1849-1895 Randolph Churchill
 1850-1893 Guy de Maupassant
 1853-1890 Vincent Van Gogh
 1862-1921 Georges Feydeau
 1862-1934 Frederick Delius 
 1864-1901 Henri de Toulouse-Lautrec
 1868-1917 Scott Joplin
 1870-1924 Lenin
 1872-1906 Harry Nelson Pillsbury
 1883-1945 Benito Mussolini
 1895-1962 Karen Blixen
 1899-1947 Al Capone
 1905-1976 Howard Hughes hag un toullad aktourezed darempredet gantañ 
 1911-1938 Robert Johnson
 1924-2003 Idi Amin Dada (a greder)
 1932-1972 Ar glañvourien e studienn Tuskegee diwar-benn an naplez

Levrlennadur 
 La Méthode Curatoire de la maladie venerienne vulgairement appelée grosse Vérole et de la diversité de ses symptômes. Arnoul L'Angelier. 1552, Paris, Nicolas Pepingué, 1660

Pennadoù kar

Liammoù diavaez 

 Moulage pédagogique ancien (cire) présentant les papules squameuses typiques d'une syphilis secondaire (Collection des moulages de l'hôpital Saint-Louis)
 Moulage pédagogique ancien (cire) présentant chez un bébé des syphilides papuleuses et pustuleuses (Collection des moulages de l'hôpital Saint-Louis)
 Moulage pédagogique ancien (cire) présentant un chancre syphilitique (Collection des moulages de l'hôpital Saint-Louis)

Notennoù 

Kleñvedoù