Naoned
Naoned [ˈnɑ̃wnət] eo kêr vrasañ ha kêr-benn istorel Breizh, e gevred ar vro e Breizh-Uhel, war ribl al Liger. Ur rol melestradurel hag armerzhel pennañ he deus. Pennlec'h ha sez predelezh rannvro Broioù al Liger eo, pennlec'h ha sez prefedelezh departamant al Liger-Atlantel ha sez Akademiezh Naoned. Ur porzh kenwerzh a-bouezh war aber al Liger e-pad kantvedoù, chomet eo Naoned ur pol armerzhel hag industriel pennañ. 309 346 annezad he deus e 2017, 619 240 annezad e Naoned Meurgêr, 622 693 annezad en unvez kêrel ha 934 165 annezad er tolead kêr.

C'hoariet en deus Naoned ur rol hep e bar e Istor Breizh. Deuet da vezañ kêr-benn Breizh gant Alan Barvek er , sez gouarnamant Dugelezh Breizh e oa betek ma voe staget ar vro ouzh Bro-C'hall er . Kastell Duged Breizh, he Iliz-veur hag he Skol-veur savet e 1460 a ziskouezh c'hoazh hiziv galloud ha souvereniezh an Duged d'ar mare-se. Pa zeuas Roazhon da gaout ur rol melestradurel pouezus e framm Proviñs Breizh er c'hantvedoù da heul, e tiorrenas Naoned war an dachenn armerzhel, dre he forzh (gant ar c'henwerzh tric'horniek dreist-holl), hag he greanterezh adalek an Dispac'h Greantel en , aroueziet gant an Tour Lu, aspadenn labouradeg kozh an embregerezh vrudet, deuet da vezañ ul lec'h sevenadurel. Pinvidik eo buhez sevenadurel ar gêr, heñvel ouzh arvestoù ar gompagnunezh hollvrudet Royal de Luxe.

Douaroniezh
War lezioù aber al Liger emañ Kêr Naoned, 50 kilometr hepken eus ar Meurvor Atlantel. War lez hanternoz al Liger emañ Erv Breizh (lost Kein Breizh). Plaenoc’h eo an douar war ribl ar c'hreisteiz.

E-pad pell e voe graet "Venezia ar c’hornôg" eus Naoned peogwir e oa treuzet gant adstêrioù al Liger ha gant kanolioù ivez. Kalz inizi a oa etre daou ribl al Liger: Enez Beaulieu, Enez Santez-Anna, Enez Feydeau, Enez Gloriette... 

En , goude 1930, e oa bet peurgarget pe goloet meur a ganol hag adstêr eus al Liger (re ribl an hanternoz dreist-holl).
Bremañ eo treuzet meurgêr Naoned gant al Liger, an Erzh, ar Sevr, ar C'hezin hag ar C'hent.

Anv

Naunnt eo hec'h anv e gallaoueg, Nantes e galleg, Nantas en okitaneg.
 Dauzat & Rostaing (1963-1978) : Condevincum,  ; urbem Namneticam, Namnetas, .  
 Jean-Yves Le Moing : Condiouicnon, II kantved, Ptolemaios.
 Erwan Vallerie : Namnetas, 1453.
Gerdarzh
Diwar anv ar bobl Namnetes / Namneted, staliet war lez hanternoz ar stêr Liger.

Ardamezioù

Istor 
Pennad pennañ : Istor Naoned

Amzer ar Gelted kozh 
Goude ma vije bet ar Gelted e Naoned, poblad arvorigat (daveoù mar plij) an Namneted en doa graet e annez tal al Liger. Met ne ouezer ket mat e pelec'h e oant staliet, nemet e oa ur gêrig dezho e-barzh karter ar Bouffay, met e 56 a-raok J.-K e oant bet aloubet gant Jul Kezar, hag anvet e vije bet ar gêr nevez Portus Namnetus. Aesoc'h e oa neuze da Jul Kezar tagañ ar Veneted p'en deus lakaet listri-brezel da vezañ savet di. Marteze eo bet Portus Namnetus porzh an Namneted a oa gevell da hini ar Biktoned a zo bet e anv Portus Ratiatus, deuet da vezañ Reudied rak tal riblenn Su al Liger: kavet ez eus bet roudoù savadurioù galian-ha-roman e kreiz ar gêr-se.

En  ha  kantved, evel meur a gêrbenn galian-ha-roman, e cheñchas Condevicnum hec'h anv ur wech ouzhpenn. Meur a cheñchamant lec'hanvadur a oa bet e-kerzh ma oa an impalaeriezh roman o vont da get. Gwelet e vez neuze un distro eus kredennoù koshoc'h, a oa dija galianeg. Tamm-ha-tamm e oa bet adkemeret un anv galianek evit ober sin d'ar c'hredennoù.

Naoned a zeuas da vezañ kristen e-kerzh an  kantved. Hag an iliz-veur a zeuas da vezañ "kador-berc'h" an eskopti.
Siwazh da-se tagadennoù a voe eus perzh ar Saksoned pe Frizoned, galvet e oant gant poblañs dianav kenañ ar Vagaudiz ha savet e voe neuze mogerioù-difenn evit diwall ar gêr diwarno.

Naoned e Breizh
Gwelout ar pennad Naoned e Breizh.

Maered Naoned (dre red an amzer)

Eus 1564 da 1791

Chuined Naoned (dre red an an amzer) 

(war ar stern)

Tud brudet 
Anna Breizh
Claude Bazin de Bezons, priol Pirmil e 1683
François Simon de la Carterie, selaiouer ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1698
Charles Le Roux (1814-1895), livour ha politikour
 Charles Leduc (1831-1911), tresour ha livour

Tud bet ganet eno 
Anna Breizh
Jacques Cassard, moraer ha kourser, 30 a viz Gwengolo 1679.
 Régis-Marie-Joseph de l'Estourbeillon de la Garnache, kannad mirelour ar Mor-Bihan, saver Kevredigezh Broadel Breizh, 10 a viz C'hwevrer 1858.
 Maxime Maufra, livour, 17 a viz Mae 1861
 Édouard Nignon, keginour, 9 a viz Du 1865
 Edgar Maxence, livour, e 1871
 Gustave Gallet, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), 7 a viz Ebrel 1875.
 Jean Émile Laboureur, livour, engravour ha skeudennaouer 16 a viz Eost 1877
 Paul Ladmirault, sonaozer, 8 a viz Kerzu 1877.
 Marc Elder, skrivagner, 31 a viz Here 1884.
 Jean Brochard, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), 12 a viz Meurzh 1893.
 Robert Ballanger, politikour, kannad komunour adalek 1945 betek 1981, 2 a viz Du 1912.
 Denys de La Patellière (1921-2013), filmaozer ha senarioour
 Jean Graton, treser bannoù-treset, e 1923.
 Éric Tabarly (1931-1998), moraer.

Soudarded vreizhat bet fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ 
Pevar milour bet ganet e Naoned a voe fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ :
 Jules Allard, soudard en 62vet rujumant war-droad, fuzuilhet d'an 13 a viz C'hwevrer 1917 e Verdun, da 24 bloaz, tamallet dezhañ bezañ "dizertet en diabarzh" ;
 Louis Julien Le Madec (10 a viz Meurzh 1886), soudard er 65vet rujumant war-droad, fuzuilhet pe lazhet gant un ofiser d'ar 16 a viz Here 1914 en Englebelmer (meneget eo war ar mortuaj: «indigne» (dizellezeg));
 Louis Longuetaud (12 a viz Gwengolo 1889 -14 a viz Meurzh 1915 e Bourg-et-Comin), soudard en 249vet rujumant war-droad, fuzuilhet evit «feulster ha gourdrouz ouzh unan a-us»;
 Jean Michel Suraud, soudard, fuzuilhet d'ar 7 a viz Gwengolo 1916, da 34 bloaz.

Arzourien bet awenet gant Naoned
Livourien: Louis Garneray, Charles Leduc, Robert Micheau-Vernez, Nicolas Ozanne, William Parrott, Jean-François Sablet, Joseph Mallord William Turner

Tud bet marvet eno 
 Jean Meschinot, barzh gallek, e lez Duged Breizh Frañsez II hag e verc'h Anna Vreizh, d'an 12 a viz Gwengolo 1491.
 François-Athanase de Charette de La Contrie, tudenn ar chouanerezh, d'an 29 a viz Meurzh 1796.
 Jacques Vaché (An Oriant 1895 - Naoned 1919), livour.
 Jean Rigollet, micherour bet lazhet gant ur CRS d'an 19 a viz Eost 1955 e-pad an harzoù-labour.
 Jean Brochard, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), d'an 17 a viz Mezheven 1972.
 Claude Auclair, aozer bannoù-treset, d'an 20 a viz Genver 1990.

Ardamezeg ar familhoù

Brezhoneg 

Klasoù divyezhek a zo eno abaoe 1981.

E 1985 e voe krouet ar gevredigezh Kentelioù an Noz e Naoned, evit ober war-dro ar c'helenn brezhoneg d'an dud deuet, gant Gweltaz Adeux, Roland Mogn ha Gwenola Rossinyol. En deiz a hiziv eo oberiant ar gevredigezh-se e seizh karter ag ar gêr, gant kentelioù hag obererezhioù liesseurt.

Ur skol Diwan a zo e Naoned, unan eus ar re vrasañ e Breizh, 180 bugel a zo er skol (niver distro-skol 2012-2013).
Un eil skol Diwan a zo bet krouet e su Naoned. Digoret eo bet en distro-skol 2012 gant 6 bugel.

E distro-skol Gwengolo 2022 e oa 456 skoliad enskrivet er skolioù Diwan hag er c'hlasoù divyezhek (1,6 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez)

Ur skolaj Diwan a zo bet krouet e 2008 e Sant-Ervlan, sko ouzh Naoned, evit bugale al Liger-Atlantel met ivez evit re all ho tont eus skol Diwan Pariz. 48 skolajiad a zo enskrivet e 2012-2013.

Ur sturlevr divyezhek diwar-benn Naoned a zo bet embannet e 2006 gant Yoran Embanner. Ar rakskrid a zo bet graet gant an istorour Armel de Wismes. An oberer - an Naonedad Pierre-Emmanuel Marais - en deus skrivet "Ronan ar c'horrigan" e 2007 (Keit Vimp Bev). Resevet en deus al levrig-mañ an eil priz evit ar genstrivadeg "Priz ar Vugale 2008".

Evit difenn ar brezhoneg ez eus bet graet ur fest-deiz gant Ai'ta!, tre e-kreiz Kastell an Duged, e Naoned.

D'an 21 Kerzu 2007 e oa bet staliet panelloù mont-tre divyezhek e Naoned.

D'ar 24 Kerzu 2007 e oa distro ar brezhoneg ouzh ar skramm e Naoned, 4 bloavezh goude bezañ lamet an abadennoù brezhoneg gant renerien Frañs 3. War ar chadenn lec'hel Telenantes e oa skignet ar sitkom kentañ bet graet e brezhoneg.

D’ar 27 a viz Genver 2012 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

D'an 10 Meurzh 2021 e oa bet roet ar c'hentañ levrig familh brezhonek gant ti-kêr Naoned.

Emdroadur ar boblañs

Ekonomiezh

KKG 
Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Naoned / Sant-Nazer zo e Naoned. Eno emañ ivez KKR Broioù al Liger.

Porzh Emren 
N'eo ket bev porzh Naoned ken. E 2005 e oa tremenet 35,5 milion a donennoù e Porzh Emren Naoned / Sant-Nazer met nemet 10% anezho a oa bet e Naoned da lavaret pe e Chevire (produioù koad) pe Ar Roc'h-Morvan (ed). Er porzh emren e tremen ivez lodennoù eus an A380 a ya da Vourdel.

Cassegrain 
Ar stal boued-mir bet savet gant Charles Cassegrain a oa bet krouet e 1856 e Naoned. Unan eus politkourien veur Naoned eo bet Léopold Cassegrain.

Trenioù 
Emañ Naoned war al linenn hent-houarn a ya eus Paris d'ar Groazig. Ac'haleno e c'haller mont ivez da :
 Redon (hag alese pe da Gemper pe da Roazhon) ;
 da Lyon;
 d'ar Roc'hell (hag alese da Vourdel) ;
 da Bornizh.

N'eus linenn ebet etre Naoned ha Roazhon.

Tramgirri 
Ur rouedad tramgirri a oa bet e Naoned etre 1876 ha 1958. Roet e oa lañs dezhañ e 1876 gant Louis Mékarski, ar mekanikoù a yae en-dro gant aer moustret. E 1914 e teue da vezañ melen ar girri, ha gant tredan e yeont en-dro. Dilezet e oa an tramgarr e 1958 betek miz Genver 1985 pa oa savet ul linenn etre Bellevue ha La Haluchère. D'an 2 a viz Gwengolo 2000 e oa astennet al linenn 1 ha digoret al linenn 3 etre Plaissance ha Hôtel Dieu.

Ne oa ket dibabet ar metro gant ti-kêr Naoned, pa oa bet gant Roazhon, kêr vihanoc'h anezhi.

Monumantoù ha traoù heverk 
Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

Iliz-Veur Sant Pêr ha Sant Paol 
Diavez

Diabarzh

Penniliz Sant Nikolaz 
Diavez

Diabarzh

Iliz ar Groaz Santel

Iliz Sant Kler

Kastell an Duged 
Diavez 

Diabarzh

Mirdioù 
Evel pep meurgêr he deus Naoned kalz mirdioù disheñvel, testoù e c'hlad hag e istor pinvidik :
 Mirdi Istor Naoned, e Kastel Duked Breizh
 Mirdi an Arzoù-Kaer
 Mirdi Thomas Dobrée, mirdi henoniezh
 Muzeom Istor Naturel
 Mirdi Jules Verne
 Mekanikoù an Enez (an Olifant bras, ha kement zo...)
 Mirdi ar Voulerezh

Liorzhoù ha parkoù 
100 liorzh a zo e Naoned, en o zouez 11 park, evel Park Procé, Park ar Blottereau, Park ar Gaudinière, al Liorzh botanek...

Bezioù ar C'hommonwealth e beredoù ar gumun 
Bezioù ar C'hommonwealth e bered La Bouteillerie

Marvet int e-kerzh ar Brezel-bed kentañ.
Bezioù ar C'hommonwealth e bered Pont-du-Cens

Marvet int e-kerzh an Eil Brezel-bed .

Sport

Marc'hhouarnerezh

Tro Bro-C'hall
 13 a viz Gouere 1903 : 5 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Maurice Garin.
 18 a viz Gouere 1903 : loc'hañ a ra 6 ha diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Pariz.
 20 a viz Gouere 1904 : 5 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Hippolyte Aucouturier (divarrekaet d'an 30 a viz Du).
 23 a viz Gouere 1904 : loc'hañ a ra 6 ha diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Pariz.
 22 a viz Gouere 1906 : 10 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
 24 a viz Gouere 1906 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
 28 a viz Gouere 1907 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; trec'h eo Lucien Petit-Breton (lesanv Lucien Mazan).
 30 a viz Gouere 1907 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; trec'h eo Gustave Garrigou.
 2 a viz Eost 1908 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Lucien Petit-Breton
 4 a viz Eost 1908 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant François Faber (Luksembourg).
 25 a viz Gouere 1909 : 11 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
 27 a viz Gouere 1909 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant Gustave Garrigou.
 25 a viz Gouere 1910 : 12 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bourdel (Gironde) ha Naoned ; aet ar maout gant Louis Trousselier.
 27 a viz Gouere 1910 : 13 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; aet ar maout gant Gustave Garrigou.
 7 a viz Gouere 1932 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Naoned ; aet ar maout gant Kurt Stöpel (Alamagn).
 9 a viz Gouere 1932 : loc'hañ a ra 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Bourdel (Gironde).
 27 a viz Gouere 1934 : 21 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre La Roche-sur-Yon (Vañde) ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Antonin Magne.
 28 a viz Gouere 1934 : loc'hañ a ra 22 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Caen (Calvados).
 26 a viz Gouere 1935 : 19 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre La Roche-sur-Yon (Vañde) ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Jean Aerts (Belgia).
 27 a viz Gouere 1935 : loc'hañ a ra 20 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Vire (Calvados).
 7 a viz Gouere 1938 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Naoned ; aet ar maout gant Gerrit Schulte (Izelvroioù).
 8 a viz Gouere 1938 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha La Roche-sur-Yon (Vañde) (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Eloi Meulenberg (Belgia).
 14 a viz Gouere 1939 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Oriant ha Naoned ; aet ar maout gant Amédée Fournier.
 15 a viz Gouere 1939 : loc'hañ a ra 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
 2 a viz Gouere 1948 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Naoned ; aet ar maout gant Guy Lapébie.
 3 a viz Gouere 1948 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
 9 a viz Gouere 1953 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre ar Mañs (Sarthe) ha Naoned ; aet ar maout gant Livio Isotti (Italia).
 10 a viz Gouere 1953 : loc'hañ a ra 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Bourdel (Gironde).
 27 a viz Mezheven 1957 : loc'hañ a ra 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Granville (Manche).
 30 a viz Mezheven 1959 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Blaen ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Roger Rivière.
 1 a viz Gouere 1959 : loc'hañ a ra 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du ar Roc'hell (Charente-Maritime).
 4 a viz Gouere 1968 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Oriant ha Naoned ; aet ar maout gant Franco Bitossi (Italia).
 5 a viz Gouere 1968 : loc'hañ a ra 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Royan (Charente-Maritime).
 6 a viz Gouere 1980 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Maloù ha Naoned ; aet ar maout gant Jan Raas (Izelvroioù).
 3 a viz Gouere 1981 : 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rochefort (Charente-Maritime) ha Naoned ; aet ar maout gant Ad Wijnands (Izelvroioù).
 5 a viz Gouere 1981 : loc'hañ a ra 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Ar Mañs (Sarthe).
 12 a viz Gouere 1982 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Pluveleg ha Naoned ; aet ar maout gant Stefan Mutter (Suis).
 7 a viz Gouere 1983 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Kastellbriant ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant Bert Oosterbosch (Izelvroioù).
 8 a viz Gouere 1983 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned hag Enez-Oléron (Charente-Maritime).
 6 a viz Gouere 1984 : 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Ar Mañs (Sarthe) ha Naoned ; aet ar maout gant Pascal Jules.
 7 a viz Gouere 1984 : loc'hañ a ra 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Bourdel (Gironde).
 11 a viz Gouere 1986 : 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Saint-Hilaire-du-Harcouët (Manche) ha Naoned ; aet ar maout gant Eddy Planckaert (Belgia).
 12 a viz Gouere 1986 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall e Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant ar Breizhad Bernard Hinault.
 13 a viz Gouere 1986 : loc'hañ a ra 10 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du park tematek Futuroscope (Vienne).
 5 a viz Gouere 1988 : loc'hañ a ra 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Ar Mañs (Sarthe).
 2 a viz Gouere 1990 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Poitiers (Vienne) ha Naoned ; aet ar maout gant Moreno Argentin (Italia).
 3 a viz Gouere 1990 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Menez Mikael ar Mor ; aet ar maout gant Johan Museeuw (Belgia).
 6 a viz Gouere 1999 : loc'hañ a ra 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Laval (Mayenne).
 3 a viz Gouere 2000 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Loudun (Vienne) ha Naoned ; aet ar maout gant Tom Steels (Belgia).
 4 a viz Gouere 2000 : 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Sant-Nazer (a-benn d'an eur dre skipailh) ; aet ar maout gant Once (Spagn).
 26 a viz Gouere 2003 : 19 hag eil diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Pornizh ha Naoned (a-benn d'an eur) ; aet ar maout gant David Millar (Skos).
 7 a viz Gouere 2008 : 3e tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Maloù ha Naoned ; aet ar maout gant Samuel Dumoulin.

Mell-droad
 30 a viz Mae 1965 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar wech kentañ, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent.
 12 a viz Mezheven 1966 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit an 2 gwech, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent.
 2 a viz Mezheven 1973 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit an 3e gwech, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent.
 8 a viz Mezheven 1977 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar 4e gwech, Jean Vincent e c'hourdoner d'an ampoent.
 27 a viz Mezheven 1980 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar 5 gwech, Jean Vincent e c'hourdoner d'an ampoent.
 3 a viz Mezheven 1983 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar 6 gwech, Jean-Claude Suaudeau e c'hourdoner d'an ampoent.
 24 a viz Mezheven 1995 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned Atlantel evit ar 7 gwech, Jean-Claude Suaudeau e c'hourdoner d'an ampoent.
 19 a viz Mezheven 2001 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned Atlantel evit an 8 gwech, Raynald Denoueix e c'hourdoner d'an ampoent.

Basketball 
En eil rummad e c'hoari Hermine de Nantes.

Handball 
E-touez gwellañ skipailhoù Bro-C'hall emañ HBC Nantes.

Rugbi 
En trede rummad e c'hoari ar Stade Nantais.

Melestradurezh

Liammoù etrebroadel

Gevelliñ 
Kêrioù gevellet
 Agadir , Souss-Massa-Draâ), abaoe 1993
 Kolozsvár  Treuzsilvania, abaoe 1991
 Cochabamba , abaoe 1999
 Dschang , Kornôg, abaoe 2002
 Durban , KwaZulu-Natal), abaoe 2004
 Jacksonville  (Stad Florida), abaoe 1985
 Kerdiz , abaoe 1964. War boulouard Naoned emañ ti-kêr Kerdiz
 Niigata , Chūbu), abaoe 1999
 Qingdao  (Shandong), abaoe 2005
 Recife , abaoe 2003
 Rufisque , Rannbarzh Dakar
 Saarbrücken  (Saarland), abaoe 1965. Ur blasenn e Saarbrücken zo anvet « Plasenn Naoned »
 Seattle  (Stad Washington), abaoe 1980
 Suncheon , abaoe 2007
 Tbilisi , abaoe 1979
Emglevioù
 Artibonite , abaoe 2005
 Desdunes , abaoe 2005
 Jeriko , Sisjordania, abaoe 2001
 Nantes , abaoe 2009
 Pétion-Ville , abaoe 2005
 St. Martinville , Louisiana, abaoe 1993

Koñsuldioù 
Teir c'hoñsuliezh hollek a zo e Naoned : Tunizia staliet straed Boileau, Turkia kae François Mitterrand, hag Aljeria straed ar jeneral Buat.

Gwelet ivez 
 Iliz-veur Naoned
 Enez Naoned
 Istor Naoned
 Listenn maered Naoned
 Kastell Duged Breizh
 Embann Naoned, embann gant ar roue gall Herri IV, sinet e Naoned en 1598.

Liammoù diavaez

 Lec'hienn ofisiel Naoned Meurgêr ha kêr Naoned

Levrlennadur 
 Adolphe Joanne ː Géographie du département de Loire-Inférieure. Librairie Hachette et Cie. 1884
 Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
 Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

Notennoù ha daveoù 

Kumunioù Liger-Atlantel
Kumunioù Bro-Naoned
Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall