Santez Nolwenn
Santez Noal a vefe bet ur werc'hez verzherez vreizhat er  a vefe bet dibennet nepell diouzh Begnen diwar urzh un tirant anvet Nezan pe Nizon.
Maeron iliz Noal-Pondivi eo ; ur chapel zo gouestlet dezhi e Begnen, hag unan all e Kistreberzh.
D'ar 6 a viz Gouere e vez lidet gant ar gristenien gatolik.

Disoc'h un drouvesk eo bezoud santez Nolwenn pe santez Gwennoal war a hañval.
Noal-Guen e oa anv ar barrez e 1373-1387, kent bout Santez-Noal e 1478 ha Noal-Pondivi hiziv. Eno emañ chapel Santez-Noal e kêriadenn Noal-Guen, a zo bet anvet Guen-Noual ivez.
Roud zo eus ar barrez-se er pezh-c'hoari kerneveurek Beunans Meriasek ("Buhez sant Meriadog"). Meneg zo eus ur barrez anvet plu voala er gwerzennoù 2078 ha 2203 :

W. Stokes a veneg un evezhiadenn digant Théodore Hersart de La Villemarqué ma tispleg ez eo Plu Noala ar Plebs Nuial a zo e Diellaoueg Redon (bloaz 1082) hag e Noal abati Verrepoz (1204) ; Noual a lenner en ur skrid eus 1274, hag an holl anvioù a gaver a zo evit Noal-Pondivi.
Ar bomm kerneveurek plu Wyn Noala zo "parrez Gwenn Noal", ha Gwennoal eo anv brezhonek Noal-Pondivi hiziv.

Hervez Gw. ar Menn bepred, gwirheñvel eo e vefe bet ur sant pe ur santez anvet « Gwenn Noal » pe « Noal Gwenn », alese ar stummoù Gwennoal ha Noaluen, Nolwenn.

Met ur santez gembreat e c'hellfe Nolwenn bezañ, rak damheñvel eo mojenn he buhez ouzh hini Gwenvred, ur werc'hez ha merzherez bet ganet dindan ren Cadfan ap Iago, roue Gwynedd er , hag a voe dibennet gant ur priñs Karadog. Candida ("Gwenn") e voe lesanv Gwenvred abalamour da c'hlanded he buhez. Marteze ez eo bet droukvesket Gwynedd ha Gwened gant ar gloaerien.

Levrlennadur 
 Gouel ar sent a-hed ar bloaz, bevañ gant ar sent, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994

Notennoù 

Sentezed brezhon