Arz disteraet
Arz disteraet (alamaneg : entartete Kunst) a oa un dro-lavar ijinet gant an Nazied da envel an holl arzoù modern. An arz-se a voe berzet ganto peogwir e kave dezho e oa enebalaman pe yuzev ha bolchevik. Kastizet e voe neuze an arzourien a save oberennoù lakaat da zister : berzet e voe outo kelenn, diskouez o oberennoù pe sevel oberennoù zoken.

Arz disteraet a voe ivez anv un diskouezadeg aozet gant an Nazied e München e 1937 ma voe diskouezet oberennoù modern en dizurzh ha gant panelloù ma veze goapaet an arz. Pal an diskouezadeg a oa lakaat an arvesterien da sevel a-enep ar vodernegezh. Aozet e voe an diskouezadeg e meur a gêr en Alamagn hag en Aostria.
Tra ma veze berzet an arzoù modern e vroude an Nazied arzoù hengounel ma veze uhelaet glanded ar ouenn, ar soudardegezh hag ar sentidigezh. Ar sonerezh jazz hag ar filmoù a veze kontrollet ivez.

An diskouezadeg Entartete Kunst

D'an 30 a viz Even 1937 e c'houlennas Joseph Goebbels gant Adolf Ziegler, hag eñ e penn Reichskammer der Bildenden Künste (Kambr arzoù ar gweled ar Reich), bezañ e penn ur bodad-labour c'hwec'h den ennañ o c'harg dastum kment oberenn vodern, disteraet pe dispac'hus en holl virdioù ha dastumadoù arzoù a oa er Reich. Da-heul e vefe diskouezet an oberennoù-se d'an dud da greñvaat o heug ouzh "ar spered gwallsiek yuzev" en em sile er sevenadur alaman.

Ouzhpenn 5000 oberenn a voe dastumet, en o zouez : 1052 gant Nolde, 759 gant Heckel, 639 gant Ernst Ludwig Kirchner ha 508 gant Max Beckmann, hag ivez re all gant Alexander Archipenko, Marc Chagall, James Ensor, Henri Matisse, Pablo Picasso ha Vincent van Gogh. En diskouezadeg e voe kinniget 650 livadur, delwenn, engravadur ha levrioù bet tapet e dastumadoù 33 mirdi alaman. Digoret e voe an diskouezadeg d'an 19 a viz Gouere 1937 e München hag e chomas digor betek an 30 a viz Du. Goude-se e voe kinniget e unnek kêr en Alamagn hag en Aostria. 
Er sal gentañ e oa oberennoù ma veze goapaet, hevrez an Nazied, ar relijion, en eil hini oberennoù savet gant yuzevien hag en trede hini oberennoù ma veze goapaet maouezed, soudarded ha labourerine-douar Alamagn. Ne oa urzh ispisial ebet er peurrest eus an diskouezadeg.
Pal an diskouezadeg a oa lakaat splann e oa ar vodernegezh heñvel ouzh un irienn kaset gant tud o doa kas ouzh an dereadegezh alaman. Lakaet e oa ivez ar vodernegezh da vezañ gwelet evel aozet gant yuzevien ha bolcheviked, daoust ma ne oa nemet 6 yuzev e-touez an 112 arzour kinniget.
Un nebeud sizhunvezhiom goude digoridigezh an diskouezadeg e kemennas Goebbels ma vefe dastumet oberennoù all; En holl e eo neuze 16 558 oberenn a voe dastumet.

Da vare an diskouezadeg Entartete Kunst e voe aozet an hini anvet Grosse deutsche Kunstausstellung (Diskouezadeg arz meur Alamagn) en Haus der deutschen Kunst (Ti an arz alaman), ma oa diskouezet oberennoù savet gant arzourien priziet gant an Nazied evel Arno Breker pe Adolf Wissel. Ouzhpenn daou vilion a dud az eas da welout diskouezadeg an Entartete Kunst dindan pevar miz, teir gwech hanter nebeutoc'h a dud az eas da welout ar Grosse deutsche Kunstausstellung.

Tonkadur an arzourien hag o oberennoù

An arzourien rakward alaman a voe lakaet neuze da enebourien ar stad ha da zistrujerien ar sevenadur alaman. Ur bern anezho a guitaas ar vro. Da zevezh kentañ an diskouezadeg "arz disteraet" e tec'has Max Beckmann da Amsterdam. Max Ernst a voe sikouret gant Peggy Guggenheim hag ez eas d'ar Stadoù-Unanet. Ernst Ludwig Kirchner en em lazhas e Suis e 1938. Paul Klee a gasas e vloavezhioù harlu e Suis, met ne voe ket roet ar vroadelezh suis dezhañ, war zigarez e oa bet kinniget e obernenoù en diskouezadeg arz disteraet.
Arzourien all a zibabas an harlu diabarzh : Otto Dix en em stalias war ar maez ma savas livadurioù gweledvaoù spis hep diskouez den warno Gant ar Reichskulturkammere voe nac'het ouzh Edgar Ende hag ouzh Emil Nolde prenañ dafar livañ. Berzet e voe d'an holl re a chomas en Alamagn labourat er skolioù-meur ha gweladennoù dic'hortoz a-berzh izili Gestapo o doe, a-benn bezañ sur ne gendalc'hent ket da sevel oberennoù. Nolde a gendalc'has da livañ dre guzh, met gant dourlivaj nemetken, evit chom hep bezañ tapet abalamour da c'hwezh an eoullivaj. Hini ebet anezho a voe kondaonet d'ar marv, met ar re a orin yuzev ha ne zeujont ket a-benn da vont kuit a voe kaset da gampoù-bac'h..

Goude an diskoueadeg e voe dibabet livadurioù zo da werzhañ diouzh ar c'hresk e Suis. Re zo a voe prenet da lakaat e mirdioù, re all a voe prenet gant tud war o anv. Pennoù-bras nazi zo a brenas oberennoù zo ivez : Hermann Göring a dapas pevarzek oberenn en o zouez unan gant Van Gogh hag unan gant Cézanne. E miz Meurzh 1939 e voe devet war-dro 400 oberenn n'od doa ket kalz talvoudegezh gant pomperien Berlin.

Kalz oberennoù gant Picasso, Dalí, Ernst, Klee, Léger ha Miró a voe taolet en tan d'ar 27 a viz Gouere 1942 e liorzhoù Galerie nationale du Jeu de Paume e Pariz.
Goude diskar Alamagn e voe tizhet Berlin gant an Arme Ruz. Ul lodenn eus oberennoù an diskoueadeg a voe kavet kuzhet dindan zouar. Ne ouezer ket pet anezho en em gavas goude-se e Mirdi ar Peniti e Sankt Peterbourg. Er mirdi ez eo skrivet ez int a orin dianav.

An arzourien kinniget da-geñver an diskouezadeg Entartete Kunst e München, 1937
Jankel Adler
Ernst Barlach
Rudolf Bauer
Philipp Bauknecht
Otto Baum
Willi Baumeister
Herbert Bayer
Max Beckmann
Rudolf Belling
Paul Bindel
Theo Brün
Max Burchartz
Fritz Burger-Mühlfeld
Paul Camenisch
Heinrich Campendonk
Karl Caspar
Maria Caspar-Filser
Pol Cassel
Marc Chagall
Lovis Corinth
Heinrich Maria Davringhausen
Walter Dexel
Johannes Diesner
Otto Dix 
Hans Christoph Drexel
Johannes Driesch
Heinrich Eberhard
Max Ernst 
Hans Feibusch
Lyonel Feininger
Conrad Felixmüller
Otto Freundlich
Xaver Fuhr
Ludwig Gies
Werner Gilles
Otto Gleichmann
Rudolph Grossmann
George Grosz
Hans Grundig
Rudolf Haizmann
Raoul Hausmann
Guido Hebert
Erich Heckel
Wilhelm Heckrott
Jacoba van Heemskerck
Hans Siebert von Heister
Oswald Herzog
Werner Heuser
Heinrich Hoerle
Karl Hofer
Eugen Hoffmann
Johannes Itten
Alexej von Jawlensky
Eric Johanson
Hans Jürgen Kallmann
Vassily Kandinsky
Hanns Katz
Ernst Ludwig Kirchner 
Paul Klee
Cesar Klein
Paul Kleinschmidt
Oskar Kokoschka
Otto Lange
Wilhelm Lehmbruck
El Lissitzky
Oskar Lüthy
Franz Marc
Gerhard Marcks
Ewald Mataré
Ludwig Meidner
Jean Metzinger
Constantin von Mitschke-Collande
Laszlo Moholy-Nagy
Margarethe (Marg) Moll
Oskar Moll
Johannes Molzahn
Piet Mondrian
Georg Muche
Otto Mueller
Erich Nagel
Heinrich Nauen
Ernst Wilhelm Nay
Karel Niestrath
Emil Nolde 
Otto Pankok
Max Pechstein
Max Peiffer-Watenphul
Hans Purrmann
Max Rauh
Hans Richter
Emy Röder
Christian Rohlfs
Edwin Scharff
Oskar Schlemmer
Rudolf Schlichter
Karl Schmidt-Rottluff
Werner Scholz
Lothar Schreyer
Otto Schubert
Kurt Schwitters
Lasar Segall
Friedrich Skade
Friedrich (Fritz) Stuckenberg
Paul Thalheimer
Johannes Tietz
Arnold Topp
Friedrich Vordemberge-Gildewart
Karl Völker
Christoph Voll
William Wauer
Gert Heinrich Wollheim

Luskadoù arzoù gwelet evel disteraet
Dada
Kubouriezh
Trivliadelouriezh
Faoverezh
Eztaolouriezh
Neue Sachlichkeit
Dreistgwirvoudelezh
Bauhaus

Notennoù

Daveoù
Adam, Peter (1992). Art of the Third Reich. New York: Harry N. Abrams, Inc.. ISBN 0-8109-1912-5 
Barron, Stephanie, ed. (1991). 'Degenerate Art:' The Fate of the Avant-Garde in Nazi Germany. New York: Harry N. Abrams, Inc. ISBN 0-8109-3653-4 
Evans, R. J. (2004). The Coming of the Third Reich. New York: The Penguin Press. ISBN 1594200041
Grosshans, Henry (1983). Hitler and the Artists. New York: Holmes & Meyer. ISBN 0-8419-0746-3 
Grosshans, Henry (1993). Hitler and the Artists. New York: Holmes & Meyer. ISBN 0-8109-3653-4 
Karcher, Eva (1988). Otto Dix 1891-1969: His Life and Works. Cologne: Benedikt Taschen.  
Laqueur, Walter (1996). Fascism: Past, Present, Future. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-509245-7
Lehmann-Haupt, Hellmut (1973). Art Under a Dictatorship. New York: Oxford University Press.
Minnion, John  (2nd edition 2005). Hitler's List: an Illustrated Guide to 'Degenerates' . Liverpool: Checkmate Books. ISBN 0-9544499-2-4 
Nordau, Max (1998). Degeneration, introduction by George L. Mosse. New York: Howard Fertig. ISBN 0-8032-8367-9
Petropoulos, Jonathan (2000). The Faustian Bargain: the Art World in Nazi Germany. New York, N.Y.: Oxford University Press. ISBN 0195129644
Rose, Carol Washton Long (1995). Documents from the End of the Wilhemine Empire to the Rise of National Socialism. San Francisco: University of California Press. ISBN 0-520-20264-3
Schulz-Hoffmann, Carla; Weiss, Judith C. (1984). Max Beckmann: Retrospective. Munich: Prestel. ISBN 0-393-01937-3
Suslav, Vitaly (1994). The State Hermitage: Masterpieces from the Museum's Collections vol. 2 Western European Art. New York: Harry N. Abrams, Inc. ISBN 1-873968-03-5

Liammoù diavaez
  Original Source 1937/1938, Gothic type, including pictures, 32 pp.
  the same, but Latin type, without pictures
A Teacher's Guide to the Holocaust
Nazis Looted Europe's Great Art
State Hermitage Museum, Russia
How Greatest War in history became a war for history

Istor Alamagn
Naziegezh
Dada
Arz