Serge Gainsbourg
Serge Gainsbourg, bet ganet Lucien Ginsburg d'an 2 a viz Ebrel 1928 e Pariz (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) ha marvet d'an 2 a viz Meurzh 1991 er memes kêr, a oa un aktour, livour, kaner-sonaozer, filmaozer, pianoour, skrivagner, ha saver senario gall. 

Mab e oa da zivroerien yuzev rus. En e yaouankiz e hunvree bezañ livour. Dont a reas da vezañ brudet e-giz kaner-sonaozer, ha stekiñ a reas ouzh meur a zoare-sonerezh, met ivez ouzh ar sinema hag al lennegezh. Koulskoude, pa grogas da vont war al leurenn ne oa ket ken aes ha se dre e gorfelezh diaes. E vuhez pad, Serge Gainsbourg a c'houzañvas dre m'en doa ar santimant da vezañ laosket a-gostez ha dre ar skeudenn a gase dezhañ e velezour : hini ur paotr termenet e-giz droch. Krouet en deus meur a film, videooù-klipoù ha kompozet ouzhpenn 40 bandenn-sklent.

A-benn ar fin en em krouet eo ur skeudenn barzher milliget hag arveller. Testennoù e ganaouennoù a c'hoari kalz war ur ster doubl hag a ro ur skeudenn eus e goust evit an arvell, dreist-holl orgedus (Lemon Incest) pe gadalek (Love on the Beat). Plijout a ra ivez da Serge Gainsbourg c'hoari gant e venegoù lennegel evel Alphonse Allais (l'Ami Caouette) pe Paul Verlaine (Je suis venu te dire que je m'en vais). Koulskoude, soñjal a ra dezhañ e oa ar c'hanaouennoù, ha dreist-holl komzoù ar c'hanaouennoù, evel un dra ha n'eo ket ken pouezus ha se, memes ma implije stummoù barzhek evel e-barzh Comment te dire adieu ?. 

Dre zaremprediñ ha daremprediñ, Gainsbourg a hoalo merc'hed brav-tre, eus Brigitte Bardot da « Bambou », Caroline Paulus eus e wir anv, hag a roio dezhañ e vugel diwezhañ, Lucien, « Lulu », en ur dremen dre Jane Birkin, gant piv en do e verc'h Charlotte Gainsbourg.

Buhezskrid

Yaouankiz 
E dad, Joseph Ginsburg, a-raok bezañ dedennet gant al livadur, a zo aet da Skol-Sonerezh Sant-Petersbourg, ha da hini Moskov evit studiañ ar sonerezh : dibabet en doa ar piano. Hag, e Krime, kejañ a ra gant Olia Besman, ur mezzo-soprano hag a zeuio da vezañ e wreg. Joseph hag Olga a guitaas Rusia e 1919, evit mont da B/Pariz, evit tec'hel rak ar brezel hag ar volcheviked, en ur dremen dre Istanboul, ha dre vMarselha. Joseph a oa c'hoarier piano en un ostaleri hag Olga a gane er skol sonerezh rusian. Bevañ a reont rue de la Chine en 20vet arondisamant Pariz. Bez' o deus ur mab kentañ, Marcel, hag a varv yaouank gant kleñved. Bez' o devo da c'houde ur plac'h, Jacqueline, e 1926, ha gevelled, Liliane ha Lucien, anvet bremañ Serge Gainsbourg, e 1928.

Bloavezioù an eil brezel bed a zo bet diaes dezho : Serge a zo bet rediet da zougen ar steredenn velen. Ret e vo dezhañ mont da guzhat er c'hoadoù e-pad tri devezh dre m'emañ an SS o klask war-lerc'h ar Yuzevien. Ar familh a gavo repu e proviñs, en ur gêriadenn eus Haute-Vienne, e 1944, dindan anv Guimbard.

En distro da Bariz, goude an dieubidigezh, ar familh vihan a chomo er 16vet arondisamant e Pariz. Lucien a zilez e vloavezhioù skol un tamm a-raok ar vachelouriezh el lise Condorcet. Enskrivañ a ra neuze e skol an arzoù met aet eo skuizh gant al live uhel matematik hag e leuskel a ra da gouezhañ. Ober a ra anaoudegezh gant Élisabeth Levitskye e 1947, hag e vo e gompagnunez betek o eured d'an 3 a viz Du 1951.

Ar bloavezh 1948 a zo ur bloavezh pouezus dre ma ra Lucien e servij soudard e Courbevoie e_lec'h ma vo kaset alies d'an toull-bac'h evit disujidigezh. Kregiñ a ra amañ e "brantad " alkol, en em vezviñ a ra gant ar gwin a-gevret gant kamaraded e rejimant. Er prantad-mañ en deus desket seniñ gitar ivez.

E penn kentañ e bed ar sonerezh 
Kanaouennoù kentañ en deus kompozet Serge a zo bet da 22 vloaz. Ober a ra war-dro ar fonksion edukatour evit ar vugale yuzev savetaet eus ar c'hampoù nazi, e kreizenn Champsfleur. Deuet e oa amañ nemet evit gounit un tamm arc'hant met kemer a ra perzh ha kelenn a ra d'ar vugale tresañ, ober a ra troioù-hud, ober a ra war-dro al laz-kanañ, aozañ a ra beilhadegoù a-gevret gant e c'hitar ha sonioù en deus kompozet. Betek 30 vloaz, Serge Gainsbourg a vev gant labourioù bihan. Kelenner eo bet war an tresañ, war ar c'han, evezhier... Met e dudi pennañ eo an tresañ.

E-pad vakañsoù pask 1954 engouestlet eo e-giz soner piano en Touquet, gwelout a raio e gevrat nevesaet ar bloavezh war-lerc'h. Amañ e raio anaoudegezh gant e gempenner da-zont, Alain Goraguer. E miz Gwengolo eo gopraet e tavarn Madame Arthur e-giz soner piano adarre hag e-giz mestr laz-soniñ. Kemer a ra e dad ul labour all dezhañ e Milord l'Arsouille. Un nozvezh e ra anaoudegezh gant Boris Vian. Eñ a ziviz cheñch e anv Lucien evit dont da vezañ Serge.

E album kentañ, Du chant à la une, a ziston met a zo ur c'hwitadenn genwerzhel. Remerket eo gant Marcel Aymé. E vestr Boris Vian, a-raok mervel e 1959, a laka anezhañ da dennañ ouzh Cole Porter.

Ober a ra anaoudegezh gant Elek Bacsik ha Michel Gaudry, goulenn a ra diganto ober ur bladenn gantañ. Bez' e vo Gainsbourg Confidentiel merket gant ur jazz modern-tre hag a blije kalz da Serge Gainsbourg, met, gouzout a ra, ne c'hello ket permetiñ dezhañ tizhout an trec'h. Ar bladenn-se a zo gwerzhet nemet da 1500 skouerenn. E bladenn da-heul Gainsbourg Percussions a zo awenet gant ul lusk afrikan gant Miriam Makeba ha Batatunde Olatunji.

Pa grog da vezañ anavezet 
O skrivañ evit Juliette Gréco (Accordéon, La Javanaise) ha Petula Clark (La Gadoue) e krogo d'ober berzh, met gant Françoise Hardy (Comment te dire adieu ?) ha dreist-holl gant France Gall e teuio a-benn da gaout ur publik yaouank. Goude e sonioù brudetañ (N'écoute pas les idoles, Laisse tomber les filles), France Gall a c'hounez, e 1965, priz bras kenstrivadeg Eurovision ar ganaouenn goude bezañ choazet an titl Poupée de cire poupée de son, skrivet gant Gainsbourg, e-touez an dek a oa kinniget dezhi. Ar ganaouenn-se a zeu da vezañ ur ganaouenn etrebroadel brudet war an holl wagennoù radio ha France Gall a enroll anezhi e japaneg zoken. Gainsbourg a gendalc'h e berzh gant France Gall, e 1966, a-drugarez da Baby Pop ha dreist-holl Sucettes à l'anis.

Bevañ a ra un istor garantez berr gant Brigitte Bardot, e fin 1967, ha skrivañ a ra ar ganaouenn Initials B.B. goude bezañ skrivet dezhi meur a ditl : Harley Davidson, Bonnie and Clyde, Je t'aime ... moi non plus, hemañ ziwezhañ a zo bet enrollet e koublad, e 1967, en un doare siñfonienn hag a zo bet brudet ar bloavezh da c'houde gant Jane Birkin (ar stumm orin a yelo er-maez nemet e 1986, a zo brudet-kenañ ivez).

E 1968 e ra anaoudegezh gant Jane Birkin. Je t'aime ... moi non plus ha 69 Année érotique, kanaouennoù skrivet dezhi, a zo brudet-tre. Dont a reont e-pad 10 bloaz da vezañ ur c'houblad lakaet kalz war-raok gant ar mediaioù, e ditloù bras an neventi.

Ar bloavezhioù 1970 a vo merket gant skritur ha kompozadur pevar album nevez : Histoire de Melody Nelson e 1971, Vu de l'extérieur (hag e ganaouenn Je suis venu te dire que je m'en vais) e 1973, Rock around the bunker e 1975, ha L'homme à la tête de chou gant Variations sur Marilou e 1976. Ar pladennoù-se n'o deus ket kement a vrud kenwerzhel (30000 skouerenn gwerzhet). LHistoire de Melody Nelson a zo degemeret gant ar gazetennoù e-giz « le premier vrai poème symphonique de l'âge pop ». Ar bladenn Rock around the bunker en doa meur a ditl hag a oa atahinour, e-giz an titl Nazi rock, SS si bon pe Tata teutonn. Met, e fin ar bloavezhioù 1980, ar bladenn-se a vo Pladenn aour. Sevel a ra ivez sonioù brudet evel L'Ami Caouette. E 1979, kejañ a ra gant ar strollad rock Bijou war al leurenn hag e ouelo un tamm zoken : an arvesterien yaouank a ra dezhañ ur youadeg.

E miz Mae 1973, Serge Gainsbourg a zo drouktizhet gant un taol-kalon. Diskleriañ a ra d'ar c'hazetennoù ez a da greñvaat e lonkañ alkool ha butun.

Kemer a ra perzh e meur a film, met hoken ma'z eo gwelet evel un aktour awenet, c'hoari a ra nemet e filmoù gant nebeud a vrud. Krouiñ a ra tri film : Équateur, Charlotte for Ever ha Stan the Flasher. Ar filmoù-se a gomz eus an heñvelreizh, an dispakerezh ...

« Gainsbarre » 
Ar boestoù-noz, al lonkiri ... Muioc'h muiañ e teu Serge Gainsbourg da vezañ « Gainsbarre ». Tremen a ra e abadennoù 'zo er skinwel e lec'h ma vo kazi mezv. Krouiñ a ra e-mod-se e vojenn barzher milliget. E miz gwengolo 1980, ober a ra 10 bloaz emañ Serge Gainsbourg gant Jane Birkin, met, he, ne c'hell ket gouzañv anezhañ ken neuze ez a kuit. Anzav a ra Jane Birkin en un abadenn da c'houde e varv : « Karet am eus kalz Gainsbourg, met aon am boa eus Gainsbarre ».

Ober a ra un anaoudegezh nevez gant Bambou ha skrivañ a raio dezhi (Made in China e 1989). Goude ez a kuit da New York e lec'h ma enrollo e div bladenn diwezhañ : Love on the beat ha You're Under Arrest. Goude ar reggae, ober a ra hip-hop ha funk. Ober a ra meur a sonadeg e Kasino Pariz.

Gainsbourg a varv e 1991 da heul ur pempvet taol-kalon.

Interet eo gant e gerent e bered Montparnasse. E vez a zo unan eus ar re hag a zo gweladennet ar muiañ, muioc'h eget Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir hag eget Charles Baudelaire. Abaoe 1991, e vez a zo bepred gant ur bern plantoù hag traoù all (fotoioù, kaol, gerioù bihan, tikedoù metro). Anv ar vez a zo anv Serge Gainsbourg hag e gerent, Olga (1894-1985) ha Joseph (1896-1971) Ginsburg.

Serge Gainsbourg hag ar sonerezh klasel
A-hed e vicher e voe levezonet-mat Gainsbourg gant ar sonerezh klasel. Ma azasaas un toullad kanaouennoù diwar ton bommoù klasel amprestet digant :
 Johannes Brahms (1833-1897) : Baby alone in Babylone (1983, Jane Birkin),
 Aram C'hatchatourian (1903-1978) : Charlotte for ever (1986, Charlotte ha Serge Gainsbourg), 
 Frédéric Chopin (1810-1849) : Jane B. (1969, Jane Birkin), Dépression au-dessus du jardin (1981, Catherine Deneuve), Lemon Incest (1984, Charlotte ha Serge Gainsbourg),
 Antonín Dvořák (1841-1904) : Initials B.B. (1968, Serge Gainsbourg),
 Edvard Grieg (1843-1907) : Lost Song (1987, Jane Birkin),
 Albert Ketèlbey (1875-1959) : My Lady Héroïne (1977, Serge Gainsbourg),
 Ludwig van Beethoven (1770-1827) : Poupée de cire, poupée de son (1965, France Gall), Ma lou Marilou (1976, Serge Gainsbourg).

E vuhez prevez ha santimantel 
E 1951, Serge Gainsbourg a zimez gant Elisabeth Levitsky, ha chom a raio ganti betek 1957.

Ober a ra da c'houde anaoudegezh gant Françoise-Antoinette Pancrazzi. D'ar 7 a viz Genver 1964 e timez ganti. Bez' o deus ur bugel asambles, Natacha, d'an 8 a viz Eost 1964. Dispartiañ a reont met e 1967 ez int asambles adarre. En nevez-amzer 1968, bez4 o deus ur bugel all asambles, Paul. Met Paul n'en deus ket anavezet kalz e dad.

E 1968, ober a ra anaoudegezh gant an aktourez Jane Birkin. O merc'h Charlotte Gainsbourg a zo bet ganet d'an 21 a viz Gouere 1971 e Kêr Londrez. Dispartiañ a reont e 1980. Kanet en deus gant e verc'h ar son Lemon Incest er bladenn Love on the beat e 1984. Graet en deus ivez ar bladenn Charlotte for Ever eviti e 1986.

E 1981, dimeziñ a ra gant an diskouezerez-c'hiz yaouank, Bambou, ur mab o do, Lucien, galvet Lulu Gainsbourg, bet ganet d'ar 5 a viz Genver 1986.

Ur film war e vuhez 
Savet e oa bet ur film war buhez Serge Gainsbourg gant ar skriver senario ha tresour Joann Sfar. C'hoariet eo tudenn Gainsbourg gant Eric Elmosnino. Aet e oa er-maez Gainsbourg, vie héroïque er salioù sinema d'an 20 a viz Genver 2010.

Dastummad Pladennoù

Albomoù 
 1958: Du chant à la une
 1959: Disque N°2 
 1961: L'Étonnant Serge Gainsbourg 
 1962: Disque N°4 
 1963: Gainsbourg Confidentiel 
 1964: Gainsbourg Percussions 
 1967: Anna 
 1967: Gainsbourg ha Brigitte Bardot: Bonnie & Clyde 
 1968: Gainsbourg ha Brigitte Bardot: Initials B.B. 
 1968: Ce Sacré Grand-Père
 1969: Jane Birkin/Serge Gainsbourg 
 1970: Cannabis
 1971: Histoire de Melody Nelson 
 1973: Vu de l'extérieur 
 1975: Rock Around the Bunker 
 1976: L'Homme à tête de chou
 1977: Madame Claude 
 1979: Aux armes et cætera 
 1980: Enregistrement public au Théâtre Le Palace (live)
 1981: Mauvaises nouvelles des étoiles 
 1984: Love On The Beat 
 1985: Serge Gainsbourg live (Casino de Paris) 
 1987: You're Under Arrest 
 1988: Le Zénith de Gainsbourg (live)
 1989: De Gainsbourg à Gainsbarre (Box Set)

Kanaouennoù pennañ 
 "Aux armes et caetera"
 "Baby Pop"
 "Black Trombone"
 "Bonnie and Clyde"
 "Comment te dire adieu"
 "Couleur Café"
 "Dieu fumeur de havanes"
 "Dis-lui toi que je t'aime"
 "Élisa"
 "Hold Up"
 "Initials B.B."
 "Je suis venu te dire que je m'en vais"
 "Je t'aime... moi non plus"
 "La Décadanse"
 "La Gadoue"
 "La Javanaise", a zo bet lakaet e brezhoneg. 
 "La Noyée"
 "Lemon Incest"
 "Les Incorruptibles"
 "Les Sucettes"
 "L'Homme à Tête de Chou"
 "Lola Rastaquouère"
 "Marilou"
 "New York U.S.A."
 "Poupée de cire, poupée de son"
 "Pour un con"
 "Sorry Angel"
 "Sea, Sex and Sun"
 "You're Under Arrest"
 "Mon légionnaire"
 "White and Black Blues" (lyrics)

Filmadurezh

E-giz film-aozer 
 1976 : Je t’aime moi non plus 
 1981 : Le Physique et le figuré (film-berr)
 1983 : Équateur
 1984 : Clip de Morgane de toi eus Renaud
 1985 : Clip de Lemon Incest
 1986 : Charlotte for Ever
 1986 : Clip de Tes yeux noirs eus Indochine
 1987 : Clip de Charlotte For Ever eu Charlotte Gainsbourg
 1990 : Stan the Flasher
 1990 : Clip de Amours des feintes eus Jane Birkin

E-giz aktour 

Skinwel
 1965 : Des fleurs pour l'inspecteur (stirad Les Cinq Dernières Minutes eus Claude Loursais : Antoine Sébastian
 1973 : Le Lever du rideau, telefilm eus Jean-Pierre Marchand, diouzh romant Vladimir Pozner : ar priñs Abdallah

Sinema
 1959 : Voulez-vous danser avec moi ? eus Michel Boisrond : Léon
 1960 : La Révolte des esclaves (La Rivolta Degli Schiavi) eus Nunzio Malasomma : Corvino
 1961 : Samson contre Hercule (Sansone) eus Gianfranco Parolini : Warkalla
 1962 : La furia di Ercole eus Gianfranco Parolini : Menistus
 1963 : Strip-tease eus Jacques Poitrenaud : ar pianoourien 
 1963 : L'Inconnue de Hong Kong eus Jacques Poitrenaud : ar pianoourien
 1966 : Carré de dames pour un as eus Jacques Poitrenaud : ar paotr a goulenn tan
 1966 : Le Jardinier d'Argenteuil eus Jean-Paul Le Chanois : Patrick Gérard
 1967 : L'Inconnu de Shandigor eus Jean-Louis Roy : mestr ar Moal
 1967 : Ce sacré grand-père eus Jacques Poitrenaud : Rémy
 1967 : Anna, c'hoarigan eus Pierre Koralnik, komzoù ha sonerezh eus Gainsbourg : mignon Serge
 1967 : Toutes folles de lui eus Norbert Carbonnaux 
 1967 : Estouffade à la Caraïbe eus Jacques Besnard : Clyde
 1968 : Erotissimo eus Gérard Pirès : ar paotr luch
 1968 : Vivre la nuit eus Marcel Camus : Mathieu
 1968 : Le Pacha eus Georges Lautner : eñ e-unan
 1969 : Mister Freedom eus William Klein : M. Drugstore
 1969 : Slogan eus Pierre Grimblat: Serge
 1969 : Les Chemins de Katmandou eus André Cayatte : Ted
 1969 : Paris n'existe pas eus Robert Benayoun : Laurent
 1970 : Cannabis de Pierre Koralnik : Serge Morgan
 1971 : 19 djevojaka i mornar eus Milutin Kosovac : ar martolod 
 1971 : Romance of a Horsethief eus Abraham Polonsky : Sigmund
 1972 : The Day the Clown Cried eus Jerry Lewis (peurechu)
 1972 : Trop jolies pour être honnêtes eus Richard Balducci : Albert
 1973 : Les Diablesses (La morte negli occhi del gatto) eus Antonio Margheriti : ensellerien an archerien
 1974 : La Dernière Violette, film-berr eus André Hardellet : al lazher
 1975 : Sérieux comme le plaisir eus Robert Benayoun : an den dianav al lenn
 1980 : Je vous aime, eus Claude Berri : Simon
 1982 : Le Grand Pardoneus Alexandre Arcady : gweledigezh eeun
 1986 : Charlotte for Ever : Stan
 1990 : Stan the flasher : Ur mignon da David

Ganedigezhioù 1928
Marvioù 1991
Kanerien Bro-C'hall