Charlotte Guest
Charlotte Bertie, anavezetoc'h evel Charlotte Guest, ganet d'an 19 a viz Mae 1812 en Uffington, Lincolnshire, e Bro-Saoz, ha marvet d'ar 15 a viz Genver 1895, a zo brudet evel ar vaouez a droas ar Mabinogi eus ar c'hembraeg d'ar saozneg en XIXvet kantved.

He buhez
Ganet e oa en Uffington House, en Uffington, ha merc'h e oa da Albemarle Bertie, navet Kont Lindsey, ha d'e eil pried, Charlotte Susanna Elizabeth Layard. Mervel a eure he zad pa oa 6 vloaz, hag addimeziñ a reas he mamm da Peter Pegus, ur beleg a zisplije kenañ da Charlotte.

Barrek e oa war ar studi, hag hec'h-unan e teskas arabeg, hebreeg, ha perseg. Benjamin Disraeli, a oa da vezañ Kentañ Ministr diwezhatoc'h, a reas un tamm lez dezhi pa oa krennardez.

E 1835, ha hi en he 23 bloaz, e timezas da Sir Josiah John Guest (1785 - 1852), a oa unan eus mistri labouradegoù houarn e kreisteiz Kembre, ha perc'henn labouradegoù houarn Dowlais (Dowlais Iron Company). Eured a voe abalamour da zimeziñ an arc'hant kozh d'an arc'hant nevez, ha n'eo ket abalamour da soñjoù romantel diouzh ar c'hiz e lennegezh ar mare. 23 bloaz e oa hi, 51 e oa eñ. Mont a rejont da chom da Dowlais, e Merthyr Tudful, goude ma voe bet dilennet he fried da gannad evit pastell-vro Merthyr Tudful e 1832. Evurus e voent ha 10 bugel o doe.
Troet e oa Charlotte gant gwelvaoù romantel Kembre, ha gant lennegezh he bro nevez. Deskiñ kembraeg a reas mat a-walc'h da lenn ha da gomz ouzh he bugale, pezh na veze ket graet en he metoù tamm ebet en amzer-se. Perzh a gemeras en obererezh he fried, ken evit ar gumuniezh, ken evit e aferioù ivez, pa droas e galleg meur a skrid teknikel. Anvet e voe John Guest da varonet e 1838.
Pa grogas yec'hed he fried da vont war fallaat e voe ret da Charlotte tremen muioc'h a amzer war-dro an embregerezh, ha ne reas nemet se ken goude e varv e 1852.

E 1855 e lezas ar garg a rener gant G. T. Clark pan eas da zimeziñ da Charles Schreiber, ul lenneg hag a oa kannad evit Cheltenham ha divwezhatoc'h evit Poole e Bro-Saoz.

Kuitaat a rejont Kembre hag e-pad meur a vloaz ne rejont nemet beajiñ dre Europa ha dastum priajoù-poazh a voe roet d'ar mirdi Victoria and Albert Museum goude. Hi a zastume ivez kartennoù-c'hoari, plenk-echedoù, a voe roet d'ar British Museum.

He mab henañ Ivor Bertie Guest, a zimezas da Lady Cornelia Spencer-Churchill, merc'h henañ seizhvet Dug Marlborough, da lavarout eo e oa moereb da Winston Churchill.

He labour lennegel

The Mabinogion

E 1838 e stagas da dreiñ e saozneg danevelloù ar Mabinogion. Harp a gavas gant John Jones (Tegid) ha Thomas Price (Carnhuanawc) ha labourat a eure war ur skouerenn eus dornskrid Llyfr Coch Hergest. Reiñ a reas an anv The Mabinogion d'an dastumad, a oa ennañ unnek danevell, ha chomet eo abaoe; hervez an arbennigourien e tlefe bezañ ar Mabinogi. 
Sed a gaver el levr: 
ar Pevar Skourr, pe Pevar Skourr ar Mabinogi, peder danevell a vije koshoc'h eget ar re all,
Y Tair Rhamant, tri romant, pe teir danevell kentoc'h, a zo tost-kar da oberenn Chrétien de Troyes, 
 ar "chwedlau brodorol", an danevelloù "breurel" (kar dre an danvez anezho) 
 Breuddwyd Macsen Wledig (Hunvre Macsen), diwar-benn an impalaer roman Magnus Maximus
 Lludd a Llefelys (Lludd ha Llevelys)
 Culhwch ac Olwen ( Kulhwch hag Olwen )
 Breuddwyd Rhonabwy ( Hunvre Rhonabwy )
 Hanes Taliesin  ( Istor Taliesin), zo un oberenn skrivet kalz diwezhatoc'h, ha n'emañ ket el Levrioù Gwenn na Ruz, ha ne vez ket embannet en troidigezhioù a zo bet graet abaoe.

Embannet e voe an troidigezhioù e teir levrenn, a ginnige ar skrid krenngembraek ivez e 1846. Un embannadur all a voe e 1877, gant skeudennoù, ha hep kembraeg.

Gallout a reer soñjal eo harpañ Tegid ha Charnhuanawc en o labour treiñ a reas kentoc'h eget ober an troidigezhioù hec'h-unan. Daoust da se e chom skrid Charlotte Guest un oberenn glasel saoznek, ur skouer eus lennegezh ar Romantelezh.

Levrlennadur 
The Mabinogion (3 levrenn, 1844; eil embannadur en ul levrenn, 1877; meur a embannadur all abaoe)
Fans and Leaves (1888-90)
Playing Cards of various Countries and Ages (1892-95)
Lady Charlotte Schreiber's Journal (2 gyfrol. 1911). Embannet gant he mab.
Lady Charlotte Guest, Extracts from her Journal (2 levrenn, 1950, 1952). Embannadur aozet gant Iarll Bessborough)
D. Rhys Phillips, Lady Charlotte Guest and the Mabinogion (1921)

Notennoù

Skrivagnerien Kembre
Lennegezh Kembre
Troerien
Mabinogi
Ganedigezhioù 1812
Marvioù 1895