Meurgan
Ur meurgan  a zo ur varzhoneg hir-tre e gwerzennoù a zanevell da gustum kurioù hag avanturioù istorel pe mitologel sevenet gant un haroz pe gant meur a hini, hag he deus ur pouez bras evit ur sevenadurezh pe ur vroad. Implijet e vez ivez ar gerioù meurzanevell ha danevellgan evit meurgan. 
Albert Lord ha Milman Parry o deus diskouezet e oa ar meurganoù klasel ur stumm barzhoniezh dre gomz da gentañ. Koulskoude eo bet skrivet ar meurganoù zo chomet betek ennomp, evel oberennoù Virgilius, Dante Alighieri, ha John Milton. Kalz anezhe a vije bet kollet ma ne vijent ket bet skrivet.

Ar meurgan koshañ a c'heller lenn hiziv an deiz eo meurzanevell an haroz Gilgamech a oa savet en akkadeg er  ha  kantved kent Jezuz-Krist. Kavet e oa bet e 1870 en ur furchata e-barzh dismantroù levraoueg Ninive. Etre -850 ha -750 ez eus bet savet div veurzanevell vrudetoc'h hag anavezet a-gozh e henc'hresianeg, an Ilias hag an Odysseia. Savet e oant o div gant ar barzh dall Homeros a-hervez. Kemeret eo bet an daou skrid-se, evel patromoù ar meurzanevelloù gant skrivagnerien ha studierien al lennegezh klasel.

Un nebeud meurzanevelloù anavezet-mat 

 meurzanevelloù eus ar Reter-nesañ :
 Meurgan Gilgamechmeurzanevelloù savet e Europa :
 meurzanevelloù gresianek ha latin :
 An Ilias (lakaet dindan anv Homeros hervez an hengoun)
 An Odysseia (lakaet dindan anv Homeros hervez an hengoun)
 An Aeneis (Publius Vergilius Maro)
 meurzanevelloù europat ar Grennamzer :Beowulf (saksonek pe hensaozneg)
 Kan an Nibelunged (krennc'hermaneg uhel)
 Kanenn Rolant (henc'halleg)
 meurzanevelloù europat an amzerioù modern :
 Ar Franciade gant Pierre de Ronsard (galleg)
 Orlando furioso (Rolant kounnaret) gant Ariosto (italianeg)
 La Gerusalemme liberata (Jeruzalem dieubet) gant Torquato Tasso  (1544 – 1595) en italianeg
 Al Lusiades gant Luís de Camões, e portugaleg
 An Henriade gant Voltaire, e galleg, 
 Paradise lost (Ar Baradoz kollet) gant John Milton, e saozneg, 
 Sketla Segobrani (Danevell Segobranos) gant X3 (1923 - 1925) Meven Mordiern, Frañsez Vallé, Emil Ernod e brezhoneg. 
 meurzanevelloù sanskritekMahābhārata 
 Rāmāyana meurzanevelloù all :
 Shahnamè ("Levr ar roueed") (Ferdowsi - 940-1020, e perseg,
 Kalevala, e finneg
 Kalevipoeg (estonieg)
 David eus Sassoun, en armenieg
 Manas an den brokus (kirghizeg)
 Soundjata, e mandingeg
 Mojenn ar c'hantvedoù, gant Victor Hugo, e galleg.

 Levrlennadur 
Marcello Sorce Keller “L’epica, fra tradizione orale e tradizione scritta”, Cenobio, LXVII(2008), no. 4, pp. 39-48. Adembannet er Bulletin – Gesellschaft für die Volksmusik in der Schweiz'', 2009, pp. 107-111.

Notennoù