Valide Sultan
Valide Sultan a oa an titl roet da vamm ar sultan en Impalaeriezh Otoman. 

An eil den pouezusañ en impalaeriezh e oa, war-lerc'h ar sultan e-unan. 
Dre ma oa mamm ar sultan he devoa levezon bras war renerezh an aferioù politikel, hervez ar sturienn vuzulmat "Gwir ur vamm eo gwir Doue". Kement-se a voe gwir er XVIIvet kantved dreist-holl, pa voe un toullad sultaned gwall zivarrek, pe bugale anezho: neuze e kreskas levezon ar valide sultan. 
 

An hini vrudetañ eus ar maouezed-se e oa Hürrem Sultan, anavezet en Europa evel Roxelana.

Anvioù ar Valide Sultan 

Nilüfer (Valide Sultan) (pried Orhan I, mamm Murat I, :tr:Nilüfer Hatun)
Hüma (pried Murat II, mamm Mehmet II, :tr:Hüma Hatun)
Amina Gul-Bahar (pried Mehmet II, mamm Bayezid II, :tr:I. Gülbahar Hatun) (1481-1492)
Ayşe Hafsa (pried Selim I, mamm Suleyman I, :tr:Ayşe Hafsa Sultan) (1520-1534)
Hürrem (pried Suleyman I, mamm Selim II, Hürrem Sultan)
Nurbanu (pried Selim II, mamm Murat III, :tr:Nurbanu Sultan)
Safiye Sultan (pried Murat III, mamm Mehmet III, :tr:Safiye Sultan)
Handan (pried Mehmet III, mamm Ahmet I, :tr:Handan Sultan)
Mahfiruz Hadice (pried Ahmet I, mamm Osman II, :tr:Mahfiruz Hadice Sultan)
Kösem (Mahpeyker, pried all da Ahmet I, mamm Murat IV ha Ibrahim I, :tr:Kösem Sultan)
Turhan Hadice (pried Ibrahim I, mamm Mehmet IV, :tr:Turhan Hatice Sultan)
Saliha Dilashub (Saliha Dilaşub, pried all da Ibrahim I, mamm Suleyman II, :tr:Saliha Dilaşub Sultan)
Mah-Para Ummatullah Rabia Gül-Nush (pried Mehmet IV, mamm Mustafa II and Ahmet III, :tr:Emetullah Rabia Gülnuş Sultan)
Saliha Sabkati (pried Mustafa II, mamm Mahmut I, :tr:Saliha Sultan)
Shehsuvar (pried all da Mustafa II, mamm Osman III, :tr:Şehsuvar Sultan)
Mihr-i shah (pried da Mustafa III, mamm Selim III :tr:Mihrişah Valide Sultan)
Ayşe Seniyeperver (Aisha Sina Parvar, Ayse Sine-perver, pried Abdülhamit I, mamm Mustafa IV, :tr:Ayşe Seniyeperver Sultan)
Naksh-i-Dil (pried all da Abdülhamit I, mamm Mahmut II,:tr:Nakşidil Sultan) [Kaoz zo bet diwar he fenn ha lavaret e oa keniterv da Josephine, gwreg kentañ Napoleone Buonaparte. Gwelout Aimée du Buc de Rivéry] 
Pertevniyal (pried Mahmut II, mamm Abdülaziz, :tr:Pertevniyal Valide Sultan)
Bezmiâlem (Bazim-i Alam, pried all da Mahmut II, mamm Abdülmecit I, :tr:Bezmialem Sultan)
Rahime Perestu (pried Abdülmecit I, advamm da Abdülhamit II, :tr:Perestü Kadın Efendi)

Levrlennadur 
Leslie Peirce, The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire, Oxford University Press, 1993, ISBN 0-19-508677-5 (paperback)

Notennoù

Istor Turkia
Valide Sultan