Paolo Giovio
Paolo Giovio, pe Paulo Jovio, a oa ganet war lez lenn Como, e Lombardia, en Italia d'an 19 a viz Ebrel 1483, ha marvet e Firenze d'an 11 a viz Gwengolo 1552, a oa ur medisin, istorour, hag eskob italian. Gallekaet e vez e anv gant ar C'halloued, a ra Paul Jove anezhañ.

E vuhez 
Eus e yaouankiz n'ouzer ket kalz a dra. E Como e oa ganet. Krediñ a reer e oa e dud eus an Isola Comacina, an enezenn e lenn Como. Noter e oa e dad, marvet war-dro 1500. E vreur Francesco Giovio, lenneg hag istorour, a reas war-dro e zeskadurezh. Troet e oa gant al lennegezh met kaset e voe da skol-veur Padua da studiañ medisinerezh, ha diplomet e voe e 1511.

Labourat a reas evel medisin e Como met pa deuas ar vosenn da Gomo ez eas da Roma da chom e 1513. Gant ar pab Leon X, ur Medici eus Firenze anezhañ, e voe roet dezhañ ar gador a gelenner Moral Philosophy ha goude hini Natural Philosophy eskol-veur Roma. Anvet e voe da varc'heg ivez gant ar pab. En amzer-se eo e krogas da skrivañ arnodskridoù istor, hag unan diwar-benn ar pab Leon X pa varvas.

E 1517 e voe anvet da vedisin personel gant ar c'hardinal Giulio di Giuliano de' Medici a vo anvet da bab goude evel Klemañs VII. Pa voe lakaet Roma en arigrap e 1527 e sikouras ar pab. E 1528 e voe anvet eskob Nocera de' Pagani. Skrivañ a reas un danevell eus kannadiezh Dmitry Gerasimov d'ar pab, ma kaver munudoù diwar-benn douaroniezh Moskovia. Beajiñ a reas neuze dre Europa evel diplomat ha resev a reas taolennoù digant rouaned ha tud uhel.

E 1536 e lakaas Giovio sevel ur palez war lez lenn Como, kinklet gant murlivadurioù Giorgio Vasari, ha gantañ e voe anvet Museo rak eno e tastume e boltredoù tud brudet. Pa varvas ar pab Klemañs VII ez eas war e leve.

E 1549 e voe nac'het outañ gant ar pab Paol III e envel da eskob Como. Mont a reas neuze da Firenze da chom hag eno eo e varvas e 1552.

E zastumad 
Klask a rae kaoutlivadurioù ha kavout delwennoù kozh. Unan eus ar re gentañ e oa o kaout pezhioù eus ar Bed Nevez.

E oberenn 
Skrivet en deus e latin dreist-holl, diwar-benn loened (pesked), buhezioù-tud, brezelioù, hervez doare oberourien an Henamzer (Ploutarc'hos, Caesar).

Notennoù

Oberoù 

1524 De romanis piscibus. Skrid enlinenn: (B.N.F. Gallica) : http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k74828z.         
1525 De legatione Basilii Magni Principis Moschoviae ad Clementem VII.
1531 Commentari delle cose de’ Turchi. Adembannet e latin e 1537.        
1546 Elogia virorum litteris illustrium. Skrid enlinenn: (B.N.F., Gallica) : http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k111561p
1548 Descriptio Britanniae, Scotiae, Hyberniae et Orchadum.   
1549 Vitae. Le vite di dicenove huomini illustri. Di dodici Visconti, & di Sforza, Duchi di Milano. Di Leone Decimo, & Adriano Sesto Pontefici. Di Pompeo Cardinal Colonna. Di Ferrante Davalo Marchese di Pescara. Del Gran Capitano. Et d'Alfonso Primo da Este, Duca terzo di Ferrara...              
1550-52 Historiarum sui temporis ab a. 1494 ad a. 1547 libri XLV.
1556 Ragionamenti sopra i motti e i disegni d'arme e d'amore che comunemente chiamano Imprese.
1559 Dialogo dell'imprese militari et amorose di Monsignor Giovio Vescovo di Nocera 
1559 Larii lacus descriptio, Venetiis.
1560 Vite Brevemente scritte d'huomini illustri di guerra
1605 Lettere volgari, raccolte dal Domenichi.

Levrlennadur 
 Oman, Charles. A History of the Art of War in the Sixteenth Century. London: Methuen & Co., 1937.
 Zimmermann, T. C. Price. Paolo Giovio: The Historian and the Crisis of Sixteenth-Century Italy. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1995.

Liammoù diavaez 
Article in the Catholic Encyclopedia
Elogia Doctorum Virorum online (English translation, with life of Paulus Jovius)
Vita de Leonis X 
Elogia virorum litteris illustrium or Elogia doctorum virorum (1546)

Istorourien Italia