Kastell an Tarv
Kastell an Tarv zo ur c'hreñvlec'h savet war ur roc'h anvet « an Tarv » e Bae Montroulez. E kumun Plouezoc'h emañ.

Istor
Savet e voe kastell an Tarv da ziwall korn-bro Montroulez diouzh argadennoù Bro-Saoz, adalek 1542. Unan eus porzhioù bras Breizh e oa Montroulez en amzer-se, an trede porzh pouezusañ er vro, goude Naoned ha Sant-Maloù, ha brav e oa ar stal gant tud ar c’hornad, gant kenwerzh al lin hag al lien. Brav e oa lec’hiet Montroulez ivez, en arvor Mor Breizh, evit ober kenwerzh gant Bro-Saoz, Holland, Spagn ha Portugal.

Gant se e teue preizherien eus Bro-Saoz hag eus lec’h all da ober ar riñs war korn-bro Montroulez. E 1522 e voe lakaet an arigrap war kêr Vontroulez ha devet e voe gant moraerien saoz. War atiz kêriz Montroulez e voe savet kastell an Tarv neuze, adalek 1542, evit mirout ouzh Saozon pe breizherien all da sevel pelloc’h en douaroù gant ar stêr betek Montroulez. Maer Montroulez an hini e oa “kabiten ar c'hastell”.

Labourioù Vauban
E 1661 e voe perc’hennet ar c’hastell gant Loeiz XIV. En amzer-se ne oa ket a genwerzh etre Breizh ha Bro-Saoz ken, dre ma oa stegn an traoù etre an div rouantelezh. Urzh a voe roet da Vauban da adkempenn kastell an Tarv evit ober anezhañ unan eus kreñvlec’hioù difenn harzoù ar rouantelezh. Pemp bloaz ha daou-ugent e padas al labourioù. Brasaet e voe ar c’hastell da reiñ bod d’ur strollad soudarded, lakaet e voe kanolioù ennañ, savet e voe ur gegin, ur chapel, daou doull-bac’h. Dastumet e veze an dour-glav en un oglenn, evit kaout dour da evañ. 

Adalek 1721 e teuas kastell an Tarv da vezañ ur prizon hepken. Ennañ e voe bac’het prokulor Breujoù Breizh, Loeiz ar Chalotez, e 1756, dre m’en doa kemeret penn an eneberezh ouzh penngomandant Breizh, an dug d'Aiguillon. E-pad an Dispac'h gall e voe toullbac’het beleien didou ennañ, kenkoulz ha dispac’herien na blijent ket d’ar galloud. Da-heul emsavadeg Kumun Pariz, e 1871, e teuas di Louis Auguste Blanqui (1805-1881), ar prizoniad brudet diwezhañ e Kastell an Tarv. Dilezet e voe prizon an Tarv e 1890 met lakaet e voe ar savadur e rummad ar Monumantoù istorel e 1914.

Amzer vremañ
E 1930 e teuas buhez en-dro da gastell an Tarv, pa voe feurmet gant ar familh de Vilmorin digant ar Stad c’hall a oa perc'henn warnañ. O zi-hañv e oa ar c’hastell.

E-pad an Eil Brezel-bed e voe aloubet gant an arme alaman. Dilezet e voe goude ar brezel, ha n’eo nemet e 1960 e teuas advuhez d’al lec'h, gant ur gevredigezh bageerien. War o atiz e voe feurmet gant kêr Vontroulez ha staliet e voe ur skol-vageal ennañ, betek 1980. 

Dilezet e voe adarre, hag e 1989, diwar atiz tud ha dilennidi ar c’hornad e voe roet lañs d’ur raktres adkempenn. Arc’hant a voe diyalc’het gant ar Stad c’hall e 1996, ha kaset e voe ar raktres neveziñ war-raok gant Kambr Kenwerzh ha Greanterezh Montroulez.
Heñvel eo ar c'hastell bremañ ouzh an hini a voe savet adalek 1689, gant greunvaen eztennet e Kalod pe en inizi all e-kichen. En em astenn a ra war ar roc’h penn-da-benn, koulz lavaret : 60 metr hed, 12 metr led ha 12 uhelder eo ar savadur ha 1 450 m² eo e c’horread.

E 2006 e oa bet echuet al labourioù ha digoret ar c’hastell d’ar weladennerien. E Karanteg hag e Plouganoù e c’haller lestrañ e bourzh bigi da vont betek ennañ.

Levrlennadur 
 F. Le Coat, Louis Le Guennec, Le Château du Taureau, embannadurioù Le Curieux / la Plomée, Gwengamp, adembannadur 1996, 160 p.
 Guillaume Lécuillier, Le Taureau, Forteresse Vauban, Baie de Morlaix, Skol Vreizh, Morlaix, 2005, 144 p.
 François de Beaulieu, Hervé Ronné, Le Taureau, sentinelle de la Baie de Morlaix, embannadurioù Ouest France, 2006, 32 p.
 Daniel & Marie-Claude Appriou, Le château du Taureau, bastion et prison, éditions finistériennes, 2005, 80 p. .

Liammoù diavaez 
 Lec’hienn ofisiel Kastell an Tarv (galleg hepken)
 Glad, le portail des patrimoines de Bretagne – fichenn Kastell an Tarv
 Le Taureau, Forteresse Vauban, Baie de Morlaix 

Tarv
Monumantoù istorel e Penn-ar-Bed