Sant-Marzh-an-Dezerzh
Sant-Marzh-an-Dezerzh, Saint-Mars-du-Désert hec'h anv gallek ofisiel, zo ur gumun e Breizh e gevred Liger-Atlantel.

Douaroniezh

Anv 
 Jean-Yves Le Moing (1990) : Sanctus Dyonisius de Castellione, 1062 ; Sanctus Medardus, 1123.
 Erwan Vallerie, heuliañ Dauzat ː Sanctus Medardus, 1123.

Ardamezioù 
En glazur e deir ruilhenn eurioù en aour, 2, 1

Ardamezioù kanus, tennet eus anv ar familh Cadran.

Istor

Dispac'h Gall 
 Krouet e voe kumun Sant-Marzh e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Enorzh hag e Bann Naoned. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Kastell-Briant.



Brezel-bed kentañ  
 Mervel a reas 80 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,25 % eus he foblañs e 1911.
 Douaret e voe e bered ar gumun c’hwec’h ezel eus ar Rezistañs bet fuzuilhet e Naoned gant an Alamaned.
 Lazhet e voe pevar  den nann-soudard pa voe bombezet ar gumun gant ar Re Gevredet  d’an 29 a viz Gouhere 1944.
 Lazhet e voe pevar ezel eus ar Rezistañs en ti-gar gant an Alamaned d’ar 4 a viz Here 1944 p’o-doa klasket tec’hout eus an tren hag a gase anezhe davet ar c’hampoù-bac’h.

Eil brezel-bed 
 Mervel a reas unnek soudard ag ar gumun hervez monumant ar re varv.
 Douaret e voe e bered ar gumun c’hwec’h ezel eus ar Rezistañs bet fuzuilhet e Naoned gant an Alamaned.
 Lazhet e voe pevar  den nann-soudard pa voe bombezet ar gumun gant ar Re Gevredet  d’an 29 a viz Gouhere 1944.
 Lazhet e voe pevar ezel eus ar Rezistañs en ti-gar gant an Alamaned d’ar 4 a viz Here 1944 p’o-doa klasket tec’hout eus an tren hag a gase anezhe davet ar c’hampoù-bac’h.

Trevadennoù

Brezel Aljeria  
 Mervel a reas daou ilour ag ar gumun  d’ar 15 a viz Here 1961 hervez monumant ar re varv.

Brezhoneg

Monumantoù ha traoù heverk 

 Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.

Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Melestradurezh

Tud

Ardamezeg ar familhoù

Levrlennadur 
 Jean-Yves Le Moing : Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne. Coop Breizh. Spezed. 1990
 Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes de Loire-Atlantique. 1996
 Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
 Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

Daveoù ha notennoù 

Kumunioù Liger-Atlantel
Kumunioù bet krouet e Liger-Izelañ e-pad an Dispac'h Gall
Kumunioù Bro-Naoned