Hélder Câmara
Helder Pessoa Câmara, pe eeunoc'h, Dom Helder, bet ganet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1909 e Fortaleza e stad Ceará, e Brazil hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Eost 1999 le 27 e Recife, oa un eskob katolik brazilian. Bet eo bet Arc'heskob Olinda ha Recife eus 1964 e 1985. Anavezet eo evit ar stourm en deus renet enep ar baourentez en e eskopti hag er bed a-bezh.

Emañ ar prosez evit lakaat anezhañ war roll ar sent en hent abaoe an 8 a viz Gouere 2013.

Mab da João Câmara Filho hag Adelaide Pessoa Câmara, Helder Câmara oa an eil diwezhañ eus ur familh 13 bugel. Skolaerez oa e vamm ha kelaouenner e dad. Beleget eo bet d'ar 15 a viz Eost 1931 e Foraleza. Anvet e voe keneskob d'ar c'hardinal Jaime de Barros Câmara, arc'heskob Rio de Janeiro, d'an 3 a viz Meurzh 1952 ha kensakret eskob gantañ d'an 20 a viz Ebrel. Anvet eo arc'heskob Olinda ha Recife, en Nordeste, unan eus paourañ lodennoù Brazil d'an 12 a viz Meurzh 1964. Chomet eo betek an 2 a viz Ebrel 1985.

Difenner gwirioù mab-den e Brazil eo bet e Brazil hag unan eus perzhidi heverk teologiezh an dieubidigezh en Amerika ar Su. Emouestlañ a reas eus tu ar re baourañ. Kemer a reas perzh e krouidigezh Kuzul eskibien Amerika Latin (CELAM) e 1955). Tost oa ouzh C'hardinal Montini a zeuas da vezañ ar Pab Paol VI. Oberiant-tre e voe e-pad Sened meur Vatikan II oc'h enebiñ groñs ouzh an tu mirour. Er CELAM e sikouras da dermenañ " an dibab bezañ eus tu ar beorien da gentañ". Abalamour da se e voe taget feuls gant strolladoù mirour tost ouzh Gustavo Corção. A-boan anvet eskob Recife e tibabas Helder Câmara kuitaat palez an eskob evit ober e annez en un ti dister e unan eus karterioù paourañ ar gêr.

Lakaet e voe a-gostez gant e genseurted brazilian. Sevel a reas enep diktatouriezh ar jeneraled (1964-1985). Dont a reas da brezegenniñ en Europa hag e Frañs peurgetket evit lakaat war wel paourentezh broioù an trede-bed, stourm ouzh ar werzh armoù, brezel Viêt Nam ha feulster an diktatouriezh brazilian.

Tost oa ouzh al luskadoù nann-feuls ha diskouez a rae bezañ awenet gant Gandhi ha Martin Luther King. Diazezañ a reas e zoare da avielañ war ar servij d'ar re baour. Fellout a rae dezhañ gwelout an danvez beleien stummet kement war dachenn an obererezh sokial ha war hini an deologiezh.

Daoust da Yann-Baol II bezañ enoret anezhañ e 1979, e tibabas envel en e blas José Cardoso Sobrinho e 1985. Diskaret e voe an darn vrasañ eus e labour gant an eskob nevez bet pell o vevañ e Roma. Sentus, ne lavaras Dom Helder netra.

Enorioù
Bet eo bet graet Doktor "honoris causa" meur a Skol-veur : Leuven e 1970, Chicago e 1974, Amsterdam e 1975 hag Uppsala e 1977.
Priz Pacem in Terris
Priz all ar peoc'h (Prix de la paix alternatif) 1974
Priz Thomas Merton 1976
Prix Niwano ar Peoc'h 1983

Oberennoù bet troet e galleg
Le tiers monde trahi, Pariz, Desclée, 1968.
Spirale de la violence, Pariz, DDB (Desclée de Brouwer), 1970.
Révolution dans la paix, Pariz, Le Seuil, 1970.
Pour arriver à temps, Pariz, DDB, 1970.
Une journée avec Don Helder Camara, Pariz, DDB, 1970.
Le désert est fertile, Pariz, DDB, 1971.
Mille raisons pour vivre, Pariz, Le Seuil, 1980.
Des questions pour vivre, Pariz, Le Seuil, 1984.
L'Évangile avec Dom Helder, Pariz, Le Seuil, 1985.
Le rosaire de Dom Helder, Pariz, DDB, 1997.

Eskibien
Tud Ceará
Ganedigezhioù 1909
Marvioù 1999