Plötzensee (toull-bac'h)
Toull-bac'h Plötzensee (alamaneg : Strafgefängnis Plötzensee) a oa un toull-bac'h savet detre 1869 ha 1879 e-kichen lenn Plötzensee, e karter Charlottenburg e Berlin. E-pad an Trede Reich (1933-1945) e voe lazhet 2 891 den ennañ. En o zouez izili Rote Kapelle, re Kelc'h Kreisau, enepnazied eus Tchekoslovakia ha tud a all a veze laaket da "enebourien ar Stad" gant lez-varn ar bobl (alamaneg : Volksgerichtshof).

Istor
Da vare an Impalaeriezh alaman ha Republik Weimar (1890-1932) e voe dibennet 36 den en toull-bac'h. An holl anezho a oa muntrerien. Da vare an Nazied e voe lazhet 2 891 den en toull-bac'h. An hanter anezho a oa Alamaned, bet bac'het ha kondaonet d'ar marv peogwir e oant enepnazi. Bez e voe ivez 677 prizoniad eus Tchekoslovakia, 253 eus Polonia ha 245 eus Bro-C'hall. An dud-se a oa stourmerien enepnazi pe tud bet kaset da Alamagn da labourat dre ret.

 D'ar 14 a viz Gwengolo 1952 e voe savet ur monumant da enoriñ an dud bet lazhet (krouget pe dibennet e veze ar brizonidi) e toull-bac'h Plötzensee.

Goude an Eil Brezel-bed ha betek 1987 e voe implijet toull-bac'h Plötzensee da vac'hañ tud yaouank etre 14 hag 20 vloaz. Ur wech kaset an dud yaouank-se d'un toull-bac'h all (Jugendstrafanstalt Berlin e Friedrich-Olbricht-Damm)e teuas da vezañ un toull-bac'h ma oa tu da vac'hañ betek 577 den.

Tud brudet bet lazhet e toull-bac'h Plötzensee
Abdulla Aliş
Cato Bontjes van Beek
Liane Berkowitz
Robert Bernardis
Eugen Bolz
Eva-Maria Buch
Musa Cälil
Hans Coppi
Hilde Coppi
Alfred Delp
Benita von Falkenhayn
Erich Fellgiebel
Eberhard Finckh
Jakob Gapp
Julius Fučík
Carl Friedrich Goerdeler
Hans Bernd von Haeften
Albrecht von Hagen
Otto ha Elise Hampel
Georg Hansen
Arvid Harnack
Mildred Harnack
Paul von Hase
Ulrich von Hassell
Egbert Hayessen
Wolf-Heinrich Graf von Helldorf
Albert Hensel
Liselotte Herrmann
Erich Hoepner
Caesar von Hofacker
Helmuth Hübener 
Friedrich Gustav Jaeger
Otto Kiep
Johanna Kirchner
Hans Georg Klamroth
Friedrich Klausing
Theodor Korselt
Alfred Kranzfelder
Karlrobert Kreiten
Adam Kuckhoff
Julius Leber
Wilhelm Leuschner
Hans Otfried von Linstow
Herbert Michaelis
Helmuth James Graf von Moltke
Renate von Natzmer
Vera Obolensky
Paul Ozgorkow
Erwin Planck
Johannes Popitz
Adolf Reichwein
Rudolf von Scheliha
Fritz-Dietlof von der Schulenburg
Harro Schulze-Boysen
Libertas Schulze-Boysen
Elisabeth Schumacher
Kurt Schumacher
Ulrich Wilhelm Graf Schwerin von Schwanenfeld
Robert Stamm
Berthold Schenk Graf von Stauffenberg
Helmuth Stieff
Carl-Heinrich von Stülpnagel
Maria Terwiel
Elisabeth von Thadden
Fritz Thiele
Adam von Trott zu Solz
Peter Yorck von Wartenburg
Erwin von Witzleben

Notennoù

Levrlennadur
Brigitte Oleschinski: Gedenkstätte Plötzensee. Berlin: Gedenkstätte Dt. Widerstand, 1997 (3. Auflage), ISBN 3926082054

Liammoù diavaez

Levr elektronek diwar-benn toull-bac'h Plötzensee
Toull-bac'h Plötzensee e lec'hienn Berlin.de 
Maen-koun Plötzensee

Trede Reich