Pietro Aretino
Pietro Aretino (20 a viz Ebrel 1492 – 21 a viz Here, 1556) a oa ur barzh italian, skriver pezhioù-c'hoari ha flemmskridoù, hag en doe levezon bras meurbet war an arz hag ar politikerezh hag a ijinas ar bornografiezh lennegel.

E vuhez 
Ganet en Arezzo en noz entre an 19 hag an 20 a viz Ebrel 1492, mab e oa d'ur botaouer-lêr anvet Luca (marteze Del Tura e anv-tiegezh) hag ur c'hast prostituta, Margherita dei Bonci, lesanvet Tita, a veze ivez patrom e ti al livourien ha kizellerien. Dont a ra e anv Aretino eus hini e barrez c'henidik (Aretino, "eus Arezzo" en italianeg).

N'eo ket deskadurezh vras en doe en Arezzo, ha harluet e voe. Chom a reas e Perugia e-pad un dek vloaz bennak a-raok mont da Roma. Eno e voe gwarezet gant Agostino Chigi, un arc'hantour bras a oa gwarezour Raffaello. Pa varvas Hannon, un olifant a oa d'ar pab Leon X, e 1514, e skrivas Aretino ur flemmskrid anvet "Youl Diwezhañ ha Testamant an Olifant Hanno." Er skrid-se e rae goap ouzh tud veur kêr Roma, politikerien ha tud a iliz, hag ouzh ar pab zoken. Berzh a reas, ha brudet e voe Aretino evel paotr ar flemmskridoù ha lesanvet e voe ...

La cortigiana zo un drevezaden eus Il Cortegiano, gant Baldassare Castiglione; E-barzh eo kontet troioù un denjentil a Siena a ya da Roma da vout kardinal. Ur serc'h a garfe kaout ivez met sevel a ra karantez ennaén ouzh ur plac'h en he frenestr.

Mignon e oa d'al livour Tizian, a reas tri foltred anezhañ. Mervel a reas, a lavarer, diwar tagañ o c'hoarzhin."

Notennoù

E oberennoù

en italianeg
 Sonetti lussuriosi.
Dubbi amorosi 
 Lettere 
Ragionamenti.
Orlandino 
-evit ar c'hoariva: 
Fraza 
La cortigiana 
Il marescalco 
La talanta 
Lo ipocrito 
Il filosofo 
Orazia (reuzc'hoari)

troet e galleg
 Lettres, troet gant André Chastel ha Nadine Blamoutier, Scala, 1988
 Ragionamenti, troet gant Giovanni Aquilecchia ha Paul Larivaille, Les Belles Lettres, div levrenn, 1998,  
 Sonnets luxurieux, tresadennoù gant Giulio Romano, troet gant Paul Larivaille hag Alcide Bonneau, Payot, 1996 
 Div varzhoneg eus  Sonetti lussuriosi  Aretino lakaet e galleg gant Apollinaire
  Buhez

Dihelloù

e galleg
 Bertrand Levergeois, L’Arétin ou l’insolence du plaisir, Paris, Fayard, 1999

e saozneg
 Cleugh, James, 1965. The Divine Aretino (Pietro of Arezzo, 1492-1556, A Biography	
Hutton, Edward, 1922. Pietro Aretino: The scourge of princes. 
Robert Greene, The 48 Laws of Power, Viking Penguin, 1998, ISBN 0-14-028019-7	
Norton, Rictor (ed.) My Dear Boy: Gay Love Letters through the Centuries. Leyland Publications, San Francisco. 1998

Liammoù diavaez 

 Encyclopedia Britannica
Buhez Pietro Aretino, berr ha berr
Ur poltred all gant Tizian en Dastumad Frick 
Jakob Burckhardt's severe assessment of Pietro Aretino in Civilization of the Renaissance in Italy, 18
 Sixteen Postures illustrations by Agostino Carracci, late 16th century 

Skrivagnerien Italia