Roazhon
Roazhon (distaget ['rwa:zõn] peurliesañ) eo eil brasañ kêr Breizh goude Naoned, e kember ar Gwilen hag an Il e reter ar vro, e Breizh-Uhel. Ur rol melestradurel ha armerzhel pouezus he deus. Kêr-benn ha sez prefeti rannvro velestradurel Breizh eo, pennlec'h ha sez prefeti departamant Il-ha-Gwilen, sez ar Rannvro vilourel Kôrnog, Akademiezh Roazhon ha lez-varn galv Roazhon lec'hiet e savadur Breujoù Breizh. Lakaet eo da vezañ unan eus div gêr-benn Breizh gant Naoned. 216 815 annezad en deus ar gêr e 2017, 335 092 en tolpad kêrel, 447 429 en tolpad-kêr ha 727 357 en tolead kêr (e 2016).

Ur rol a-bouezh en deus c'hoariet Roazhon e Istor Breizh. En he Iliz-veur e veze kurunet Duged Breizh. Sez Breujoù Breizh e teuas da vezañ goude ma voe staget Breizh ouzh Bro-C'hall. Aze e tarzhas Emsavadeg ar paper timbr e 1675 ha an Dispac'h gall e 1789. Un tann-gwall bras a zistrujas ul lodenn eus ar gêr kozh e 1720, adsavet er giz klasel.

E Roazhon emañ sez mediaoù rannvroel evel Ouest-France ha France 3 Ouest, embregerezhioù er greanterezh (labouradeg PSA La Janais, an TNKK) hag er genad tredeel. Ur pol imbourc'h eo ivez.

Douaroniezh 
Diazez Kêr Roazhon en em gav ouzh kember ar stêrioù Ill ha Gwilen.

Anv

Stummoù skrivet 

Anne-Marie Rouanet-Liesenfelt ː Condate (It. Ant.); Redonas (Not. Dig.); Civitas Redonum (Not. Gall.); Condate (Tab. Peut.); Rhedonicam, Redonicam (Gregor Teurgn); Civitas Riedonum (CIL), C R (war mein-bonn ː Civitas Riedonum).
Erwan Vallerie ː Civitas Redonum, IVvet; Redonas, IXvet; Reygnes, 1291; Reynes, 1295, 1313; Rengnes, 1337; Resne, 1340; Raynes, 1352.

Gerdarzh 

 condate = kember
 Redonum, Roazhon = eus anv ar meuriad galian Redones a oa staliet el lodenn-se eus Arvorig en eil kantved kent J.-K.

A-raok amzer an doare-skrivañ peurunvan e veze kavet meur a stumm skrivet : Roazon e Leon, Kerne ha Treger, dre vras, ha Roahon, Roéhon, Roaon e Gwened.

Roazhoniz a vez lavaret eus tud Roazhon.

E galleg e skriver Rennes, distaget , hag e gallaoueg e skriver Resnn pe Renn.

Ardamezioù

Poblañs 
 Da 220 488 a dud e save poblañs ar gumun e 2019.

Istor

Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh 59 den eus Roazhon goude Emsavadeg ar Bonedoù ruz.

Kerzu 1720: Tan-gwall bras Roazhon.

Dispac'h Gall 
 Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Roazon da benn ur bann.

1857: tizhet eo Roazhon gant an hent-houarn.



Brezel-bed kentañ  
 Fuzuilhet e voe pevar soudard bet ganet er gumun gant al lu gall.
 Ur soudard bet ganet e Kesoue a voe fuzuilhet gant al lu gall e Roazhon d'an 21 a viz Eost 1916.
 1 841 den a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 2,32% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

Eil brezel-bed 
 Etre 2 000 ha 4 000 a dud a varvas pa voe bombezet trenioù e La Plaine de Baud gant al Luftwaffe (aerlu alaman) d'ar 17 a viz Even 1940, unan ag an trenioù a oa leun gant danvez-tarzh ha tennoù. Siviled ha soudarded breizhveuriat ha gall e trenioù all a voe lazhet ivez. Diaes e voe anavezout ar c’horfoù.
 D'an 18 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman e Roazhon.
 Bombezadegoù ar Re Gevredet e 1943:
 bombezet e voe Roazhon gant ar Royal Air Force d'an 18 ha d'ar 26 a viz C'hwevrer (skiberioù ar morlu alaman) ha d'an 29 a viz Mae ha d'an 8 a viz Meurzh gant an USAAF;
 d'an 8 a viz Eost e kouezhas ur c'harr-nij Boston IIIA marilhet BZ 335 ha kodet OM-U eus ar 107th Squadron eus ar Royal Air Force (aerlu ar Rouantelezh-Unanet) er straed Amiral-Courbet e Roazhon goude bout stoket ouzh gwezennoù pupli; lazhet e voe e holl nijourion, beziet e voe pemp korf hag ur vrec'h e Bered ar Reter e Roazhon; ar 107th Squadron a oa o tagañ skiberioù ar morlu alaman en hent an Oriant.
 D'ar 6 a viz Here 1943 e kouezhas un nijerez Junkers Ju 88 D-1 eus an aerlu alaman (Luftwaffe) gant pevar nijour en en he bourzh e "La Plaine de Baud" e Roazhon; lazhet e voe daou nijour, douaret e voent e Bered ar Reter e Roazhon a-raok bout beziet e Mont-de-Huisnes.
 32 ezel eus ar Rezistañs (nav Spagnol en o mesk) a voe fuzuilhet e kazarn ar C'houldri gant an Alamaned d'an 8 a viz Even 1944.
 Dieubet e voe Roazhon da 9 eur beure d'ar 4 a viz Eost 1944 gant tirlu SUA, ar "Combat Command A" o tont eus Baen dre hentoù Kastell-Briant ha Naoned hag an 8 Rannlu Hobregonet o tont eus an norzh hag ar reter.

Mojenn Maximus ha Konan Meriadeg 
Istorourien Breizh hag all o deus kemeret Roazhon evit Redonum, anv ur gêr eus Galia roet gant Jafrez Menoe, kêr bet tapet gant Maximus (Magnus Clemens Maximus) ha Konan Meriadeg, goude o dilestradeg hag o trec'h war Himbaldus war an aodoù, d'an nevez-amzer 383. Ar Redonum se e vije bet tapet war un taol, d'an abardez.

Un dra diaez da grediñ ma vez laret hag o devoa dilestret e Plougerne, pe dost da Sant-Maloù, pe c'hoaz e Naoned, hag abalamour da se kaset da vojenn.

Ur gammgemeradenn e oa, dre ma vez mesket ha luziet Aremorica an amzer se ha Breizh a-vremañ.

Diskoulmet eo bet ar gudenn se pa'z eo bet dizoloet, dre ur skeudenn arkeologiezh dre nij, hag ar villa Himbaldus e oa e le-Vieux-Rouen-sur-Bresle, ha Château-Hubault e Saint-Germain-sur-Bresle, e-kichen, en tu all d'ar stêr Bresle, an div kumunn se o vezhañ en Aremorica kenkoulz ha Roazhon. Ar ger Vieux-Rouan e dalv kement hag hen-roudour, pe vicus ar roudour. Ur wrizienn *rit- a zo e-gevred etre Roazhon ha le Vieux-Rouan-sur-Bresle.

War un hent roman, aet da hent ar pesked war lec'h, etre Saint-Valery-sur-Somme (Leuconos), le Tréport, ha Pariz, emañ le Vieux-Rouen-sur-Bresle. An emgan etre Maximus ha Grasian e zigouezhas e-kichen Pariz. Grasian e oa laket war dec'h.

Monumantoù ha traoù heverk 

 Breujoù Breizh
 Chapel sant Erwan
 Iliz-Veur sant Pêr
 Iliz Santez-Anna
 Iliz Sant-Jermen
 Koc'hu al Lisoù
 Lise Émile Zola
 Liorzhoù-kêr an Thabor
 Opera
 Palez ar C'henwerzh
 Palez sant Jord
 Poull-neuial sant Jord

Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor da Roazhon.

Monumantoù-brezel 
 Brezel 1870-1871[http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=135415 Monumant ar re varv - Memorial Genweb</ref>, 1896.

Bezioù ar C’hommonwealth e bered ar gumun: Rennes Eastern Communal Cemetery 

<div style="clear:both;">

Armerzh 

 Greanterezh
 Saverezh kirri e Karnod e Mervent Roazhon, lec'h m'emañ staliet PSA eus ar strollad Peugeot-Citroën. Enno e vez savet otoioù ar gamm uhel (C5, C6, 407...) abaoe 1960
pellgehenterezh hag urzhiataerezh, Roazhon a zo e penn pol kevezuster "Skeudenn ha Rouedad" Breizh ha Broioù-al-Liger, dre ziorroadur an teknopol Roazhon Atalant. 
Kenstagouriezh: sez an embregerezh Legris.
 Mediaoù
Sez ar gazetenn bemdeziek Ouest-France
Sez aozadur skinwel Frañs 3 Kornôg (sellet ouzh Skinwel brezhonek ivez)
Melestradurezh
Sez ar velestradurezh-Stad, -departamant ha -rannvro
Sez ar C'huzul-Rannvro
Sez Kuzul-departamant Il-ha-Gwilen
Sez ar Rannvro vilourel Kornôg

Emdroadur ar boblañs

adalek dibenn ar  betek dibenn an  
 dibenn ar : 12 000
 dibenn ar : 24 000-27 000
 dibenn ar : 27 000-30 000
 dibenn an : 35 000-36 000
.

abaoe 1793

Melestradurezh

Kêraozerezh 

Abaoe meur a vloaz e vez distrujet tier ha tachennoù glas evit sevel savadurioù uhel da lojañ muioc'h a dud, evel e straed an Alma pe e straed Sant-Brieg.

Implijet e vez an tachennoù labouradegoù ha kazarnioù kozh, evit dastum annezidi nevez ha kreskiñ ar boblañs. Gant-se e kresk ar c'hudennoù stag ouzh an dezougen.

Karterioù
Keryann
Kreiz-kêr
Italie
Landrel
Maurepas

Deskadurezh

Skolioù-meur 
Div skol-veur zo e kêr : Skol-Veur Roazhon I ha Skol-Veur Roazhon II.

Brezhoneg 

 D'ar 24 a viz Genver 2008 e oa bet sinet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun. Roet e oa bet d'an deiz-se ivez al label Ya d'ar brezhoneg live 1. Al live 2 oa bet roet d'ar gumun.
 Sinet e oa bet d'ar 4 a viz C'hwevrer 2014 gant Nathalie Appéré, maerez Roazhon, live 2 ar garta, gant ar pal tizhout al label live 2 e 2017.
 Abaoe deroù an  ha savidigezh ar gador geltiek e skol-veur Roazhon ez eus diorroet ur vuhez vrezhonek virvidik e Roazhon. Meur a zen brudet eus an Emsav zo bet o vevañ er gêr-se, evel Taldir Jafrennoù en deus tremenet eno an dezenn gentañ e brezhoneg, Per Jakez Elias, Per Denez, bet e penn ar gevrenn geltiek e-pad-pell, Roparz Hemon, pe Lena Louarn, e-touez ur bern re all. Talvezet he deus ar skol-veur da vodañ en-dro dezhi studierien yaouank kar-o-yezh ha kar-o-bro.
 Meur a intrudu talvoudus-kaer evit hor yezh zo bet loc'het eus Roazhon evel ar gevredigezh Skol an Emsav e 1969, ar gelaouenn Yod-Kerc'h e 1972, pe ar gazetenn vrezhonek Bremañ e 1980. Bet eo Roazhon sez meur a gevredigezh ha kalzik a gevredigezhioù breizhek o deus burevioù eno, evel Skol-Uhel ar Vro gwechall, Kuzul Sevenadurel Breizh, Dastum pe Ofis Publik ar Brezhoneg.
Krouidigezh Skol an Emsav e 1969.
Krouidigezh Yod-Kerc'h e 1972.
Krouidigezh ar gazetenn vrezhonek Bremañ e 1980. 
Krouidigezh UGB e 1982.

Deskadurezh 

 Ur skol Diwan a zo eno abaoe 1978. 
 E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 921 skoliad (4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). Ofis ar Brezhoneg

Tud

Tud bet ganet eno
1665 : Toussaint Rallier du Baty, maer.
1698 : Germain-François Poullain de Saint-Foix, soudard ha skrivagner.
1701 : Loeiz ar Chalotez, den a lezenn ha prokulor, an emsaver kentañ.
1737 : Michel Gérard, kouer breizhat ha kannad an Trede-Stad e 1789.
1748 : Pierre-Louis Ginguené, barzh.
1754 ː François-Charles-Joseph Frey, mestr diwezhañ ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1786. Marvet e 1800. 
1763 ː Charles Malenfant, koronal en karg an urzh e Santo-Domingo.
1816 : Paol Feval, skrivagner.
1817 : Paul de Geslin, beleg ha skrivagner gallek.
1846 : Loeiz Kerzilin, barzh.
1889 : Maurice Noguès, nijour.
1903 : Frañsez Debauvais, emsaver.
1903 : René Guillou, sonaozour.
1921 : Pêr Denez, emsaver, yezhour ha skrivagner.
1927 : Françoise Le Roux, skrivagnerez ha gouiziegez.
1952 : Patrick Jeffroy, keginer.

Soudarded vreizhat bet ganet er gumun fuzuilhet gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ 
 Pierre Le Mével, d'ar 26 a viz Genver 1888, zouav en 2 rujumant kerzhet Afrika, dic'haloñset ha fuzuilhet e Zeitenlik Salonik (Gres) d'an 11 a viz Gouhere 1916, abalamour ma «nac'has mont d'an ti-gar da gemer an tren da vont d'an talbenn».
 Alexis Oho, ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1893, marc'heger er 14 rujumant husarded, fuzuilhet d'an 30 a viz Genver 1915 e Courtisols (Bro-C'hall), abalamour m'en dije «klasket laerezh gant armoù, ha klasket lazhañ tud».
 Louis Pérenin, d'ar 17 a viz Gouhere 1886, hemolc'her en 3 batailhon kerzhet skañv Afrika, fuzuilhet d'an 19 a viz Here 1917 e Cramant (Bro-C'hall), evit «dezerterezh».
 Pierre Rocher, d'an 28 a viz Eost 1892, soudard en 70 rujumant war-droad, fuzuilhet d'an 11 a viz Gouhere 1915 e Duisans (Bro-C'hall) evit «nac'h sentiñ» ha «dilez e bost dirak an enebour» />.

Tud marvet eno 
1034 : Hawiz, gwreg Jafrez Iañ, dug Breizh.
1578 : Gilles de Kerampuil, beleg ha troour.
1591 : Noël du Fail, gwiraour, reizhaouer ha skrivagner.
1916: Pierre Marie François Mathurin Lagrée, ganet e Kesoue d'an 20 a viz Du 1896 hag o chom er Stadoù-Unanet, soudard e 1añ rujumant war-droad an trevadennoù, fuzuilhet d'an 21 a viz Eost 1916 e Roazhon gant al lu gall.
1925 : Ivonig Picard, skrivagner brezhonek.
1926 ː Jeanne Malivel, arzourez, liammet gant ar Seizh Breur
1951 : Kerverzhioù, skrivagner brezhonek.
1984 : Per Roy, emsaver ha skrivagner brezhonek.
2009 : Joseph Martray, kelaouenner hag emsaver.
2015 : Henri Lécuyer, emsaver breton, ezel eus Urzh an Erminig.

Tud liammet gant kêr 
 Bertrand d'Argentré (1519-1590), istorour, beziet e Roazhon.
 Laurent Pokou (1947-2016), melldroader Stade Rennais Football Club etre 1973 ha 1979

Ardamezeg ar familhoù

Sport

Mell-droad
Stad Roazhon
Breizh Fobal Klub

Darvoudoù-sport a bep seurt

 26 a viz Gouere 1905 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre ar Roc'hell (Charente-Maritime) ha Roazhon ; trec'h eo Louis Trousselier.
 28 a viz Gouere 1905 : loc'hañ a ra 10 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Caen (Calvados).
 21 a viz Gouere 1933 : 21 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre ar Roc'hell (Charente-Maritime) ha Roazhon ; trec'h eo Jean Aerts (Belgia).
 22 a viz Gouere 1933 : loc'hañ a ra 22 hag 2 diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Caen (Calvados).
 23 a viz Gouere 1937 : 18 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre La Roche-sur-Yon (Vande) ha Roazhon ; trec'h eo Paul Chocque.
 24 a viz Gouere 1937 : loc'hañ a ra 19 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Vire (Calvados).
 11 a viz Gouere 1939 : 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Vire (Calvados) ha Roazhon ; trec'h eo Eloi Tassin.
 12 a viz Gouere 1939 : 3 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Roazhon ha Brest ; trec'h eo ar Breizhad Pêr Gloareg.
 9 a viz Gouere 1951 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Roazhon ; trec'h eo Édouard Muller.
 25 a viz Mezheven 1952 : 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Roazhon ; trec'h eo Rik Van Steenbergen (Belgia).
 26 a viz Mezheven 1952 : loc'hañ a ra 2 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du ar Mañs (Sarthe).
 29 a viz Mezheven 1959 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rouan (Seine-Maritime) ha Roazhon ; trec'h eo Jean Graczyk.
 27 a viz Mezheven 1963 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rouan (Seine-Maritime) ha Roazhon ; trec'h eo Antonio Bailetti (Italia).
 28 a viz Mezheven 1963 : loc'hañ a ra 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Añje (Maine-et-Loire).
 22 a viz Mezheven 1964 : loc'hañ a ra 1 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Lisieux (Calvados).
 29 a viz Mezheven 1970 : 3 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) ha Roazhon ; trec'h eo Marino Basso (Italia).
 29 a viz Mezheven 1970 : loc'hañ a ra 4e tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Lisieux (Calvados).
 10 a viz Gouere 1977 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre an Oriant ha Roazhon ; trec'h eo Klaus-Peter Thaler (Republik Kevreadel Alamagn).
 6 a viz Gouere 1989 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Roazhon (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Greg LeMond (Stadoù Unanet).
 7 a viz Gouere 1989 : loc'hañ a ra 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du park tematek Futuroscope (Vienne).
 14 a viz Gouere 1991 : 9 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Alençon (Orne) ha Roazhon ; trec'h eo Mauro Ribeiro (Brazil).
 15 a viz Gouere 1991 : 10 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Roazhon ha Kemper ; trec'h eo Phil Anderson (Aostralia).
 8 a viz Gouere 1994 : 6 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Roazhon ; trec'h eo Gianluca Bortolami (Italia).
 9 a viz Gouere 1994 : loc'hañ a ra 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du park tematek Futuroscope (Vienne).
 8 a viz Gouere 2006 : 7 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Gregor ha Roazhon (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Serhiy Honchar (Ukraina).
 11 a viz Gouere 2015 : loc'hañ a ra 8 tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Roazhon war-du Mur.

Liammoù etrebroadel

Gevelliñ 
Gevellet eo gant 13 kêr :

Koñsuldioù 
Div goñsuliezh hollek a zo e Roazhon : Maroko staliet boulouard Sevigneg hag ar Stadoù-Unanet kae Chateaubriand. Un Ensavadur gall-hag-amerikan a zo ivez abaoe fin an Eil brezel bed.

Liammoù diavaez 
 Pennad Les Echos Une balade qui en dit long sur la manière dont les rois de France imposèrent leur pouvoir
 INA 
L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon goude bezañ bet bombezennet 1943
 L'Ouest en mémoire (Ina) - An aliañs e Roazhon 1944
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Digoradur ti ar c'hultur 1965
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon 2000 1967
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Ar C'holombier : kreizkêr nevez 1972
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon oc'h en em industrializañ 1974
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Henry Fréville 1976
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Edmond hervé: aotrou maer Roazhon 1977
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Cleunay e Roazhon 1981
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Emdradur ar stalioù e Roazhon : Alma
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Ar Blosne e Roazhon 1994
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Arkitekturiezh Georges Maillols e Roazhon 1998
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Roazhon : An telecom valley 2000
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Ar metro nevez e Roazhon 2002
ALBB : penaos e vez distaget Roazhon ? http://sbahuaud.free.fr/ALBB/Kartenn-544.jpg

Levrlennadur 

 Jean-Claude Even-Kernivinenn ː Genèse de la Bretagne armoricaine. Analyse de l'expédition de Maxime, Magnus Clemens Maximus, au printemps 383. Lannuon. 1003-1999
Michel Froger et Michel Pressensé : Armorial des communes des Côtes d'Armor & Ille-et-Vilaine. 2008
Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
Laurence Mathey-Maille : Geoffroy de Monmouth. Histoire des rois de Bretagne. Les Belles Lettres. Paris 1992
Anne-Marie Rouanet-Liesenfelt ː La Civilisation des Riedones. 2è supplément à Archéologie en Bretagne. Brest. 1980
Lewis Thorpe : Geoffrey of Monmouth. The history of the kings of Britain. Penguin Books Ltf. Harmondsworth. 1966 -1973
Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

Notennoù ha daveoù 

Kumunioù Il-ha-Gwilen
Kumunioù Bro-Roazhon
Pennlec'hioù departamantoù Bro-C'hall
Pennlec'hioù bannoù Breizh
Emsavadeg ar Bonedoù ruz
Bezioù-brezel ar C'hommonwealth en Il-ha-Gwilen
Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Nijerezioù alaman aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
Bombezadegoù ar Re Gevredet e Breizh e-pad an Eil brezel-bed