Mougev Fingal
Mougev Fingal zo ur vougev vor anavezet evit he c'hlevidikted, lec'hiet en Enez Stafa e rannvro Na h-Eileanan a-staigh, e Bro-Skos. Ur Mirva Naturel Broadel (National Nature Reserve) eo, perc'hennet gant an aozadur Urras Nàiseanta na h-Alba (National Trust for Scotland).

Leuniet e vez ar vougev pa vez lanv.

Diwar Fingal, haroz ar stirad barzhonegoù The Ossian Poems ("Barzhaz Oisean") embannet adalek 1760 gant ar barzh hag istorour skosat James Macpherson (1736-1796), e teu an anv.

An Uamh Bhin ("Ar Vougev Heson") e oa an anv gouezelek betek 1772, pa voe adanvet Fingal's Cave gant an naturelour ha louzawour saoz Joseph Banks (1743-1820) diwar haroz oberenn J. Macpherson.

Istor
Mogerioù ar vougev en he fezh zo pileroù bazalt c'hwec'hkognek stummet diwar ur red lava c'hoarvezet er Plioken ha par d'an hini a stummas Chaoser ar Ramzed e Norzhiwerzhon. En Enez Ulbha, nepell diouzh Enez Stafa, ez eus frammoù damheñvel ivez.

En tri lec'h-se e koazhas hag e faoutas gorre laez ha traoñ al lava kalet p'edo o yenaat en ur stummañ pileroù pevarc'hognek ; tamm-ha-tamm e troas ar pileroù da c'hwec'hkognek dre faoutoù a-skouer gant o gorre.

Tra ma kendalc'he al lava da yenaat e tonaas ar faoutoù war-du kreiz ar red, ar pezh a roas ar pileroù c'hwec'hkognek hir a weler hiziv. Stummoù damheñvel a weler er fank disec'het, abalamour d'ar sec'hor e-lec'h d'ar yenijenn.

Klann MacQuarrie a oa perc'henn war inizi Ulbha ha Stafa betek 1777.

En arzoù

Sonerezh
Ar sonaozour alaman Felix Mendelssohn (1809–1847) a weladennas Fingal's Cave e 1829; ker hoalet e voe gant heklevioù ar vougev ma savas Die Hebriden (Op. 26, MVW P 7) e 1830 ; kempennet e voe e 1832 hag embannet bloaz goude. Kentañ gwech ma voe leurennet e voe d'ar 14 a viz Mae 1832 e Londrez, dindan ren F. Mendelssohn e-unan. Un dek munutenn bennak e pad ar pezh sonerezh-se.
Ar strollad Pink Floyd a skrivas e 1969 ur pezh anvet Fingal's Cave evit ar film Zabriskie Point (Michelangelo Antonioni, 1970) ; ne voe ket implijet.
Fingal's Cave zo ur pezh sonerezh (6'13") gant ar strollad skosat Wolfstone, 11 ton o femvet albom, Seven (1999).
Livouriezh
Staffa, Fingal's Cave zo un eoullivadur gant Joseph M. W. Turner e 1832.
Lennegezh
Jules Verne a veneg mougev Fingal en e romantoù Voyage au centre de la Terre (1864), L'île mystérieuse (1875), ha Le rayon vert (1882).
Sinema
Mougev Fingal a weler er film When Eight Bells Toll (Étienne Périer, 1971).

Levrlennadur
 Haswell-Smith, Hamish : The Scottish Islands, Canongate Books Ltd., 2004

Liammoù diavaez
Fingal's Cave
Fingal's Cave
Die Hebriden F. Mendelssohn

Notennoù

Bro-Skos
Inizi Gall tostañ
Mougevioù