Kallag
Kallag a zo ur gumun eus Bro Gerne ha pennlec'h kanton Kallag, e departamant Aodoù-an-Arvor, e kreiz Breizh.

Douaroniezh
Kallag en em gav e-kichen eienn ar stêr Hier (Evara ?), adstêr d'an Aon, ha war zu kreisteiz menezioù Arre (Bro-Gernev).

Kumunioù amezek : Ar Chapel-Nevez; Plougonveur; Bulad-Pestivien; Sant-Servez; Duod; Pluskelleg; Kalanhel

Anv
a. Botmael :

R. de St Jouan : Botnumel ( cf : Gesta sanctorum rotonensium, IXvet) ; Botmel, 1637; Bonmel, 1778

Talvoudegezh : an anezadenn war beg ar run (*mell-os)

b. Kallag

Bernard Tanguy : Gallac, 1182; Callac, 1389; par. de Botmel et Callac, 1591.

Talvoudegez :

- marteze eus anv-den Callus + acos (diasur)

- gwelloc'h marteze eus ur wrizienn *kal- = mein-(eg), roc'h

 Ar galleg a ra gant Callac (stumm ofisiel), ha gant Callac-de-Bretagne a-wechoù, evit an ti-post, abaoe 1856.

Ardamezioù

Istor 
Kallag a zo e bro Gerne, eus parrez Botmael, trev Pluskelleg, eus eskopti Kemper.

1363 : tapet eo kastell Kallag gant Gwesklin
 1393 : dispennet ei kastell kallag. E vo adsavet gant aotrouien Pluskelleg.

xvvet kantved

xvivet kantved 
 Aotrouniezh Kallag a zo roet d'an abati Kroaz-Santel Gwengamp

1619 : dispennet eo kastell Kallag;

Emsavadeg ar Bonedoù ruz  
 Trubuilhoù a voe er barrez d'an 12 a viz Gouere 1675. 200 kouer eus ar vro en em sko war ar gêr, kaset gant an eil-diagon Fañch ar Maerdi. 
 Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh un den eus Kallag, Guillaume Le Maréchal, beleg, goude Emsavadeg ar Bonedoù ruz.

Miz Du 1719, tremenn a ra markiz Pont-Kallek daouzek deiz er maner Kermabilo, e-ti e eontr markiz an Neved.
 28 C'hwevrer 1790 : ur c'huzul kumunn a zo dliennet e kêr Kallag, hag unan all e parrez Botmael.
 13 Du 1790 : dilezenn eo lakaet kuzul kumunn Kallag, ha staget ouzh hini Botmael.
 An III: sez ar gumunn a zo lakaet e kêr Kallag.

30 Ebrel ha In Mae 1840 : savadeg a-enep telloù-kêr. Archerien a zeu en noz 3-4 Mae.
 5 Ebrel 1848 : savadeg nevez war ar marc'had, a-enep talioù ar blasoù.
 29 Here 1874 : Landujen a zo distaget diouzh Kallag, ha staget ouzh Duod
 8 Gwengolo 1875 : beniget eo maen kentañ iliz Sant-Laorañs
 9 Kerzu 1877 : echuet eo iliz Sant-Laorañs
 28 Gouere 1892 : sakret eo iliz Sant-Laorañs



Brezel-bed kentañ  
 168 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.le. 4,66 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

Eil Brezel-bed 
 penn-kentañ Meurzh 1944 : devet eo melestradur alaman gant tud an F.T.P.F
 25 Meurzh 1944 : taget eo ur wetur archerdi Gwengamp gant rezistanted Kallag
 D'an 9 a viz Ebrel 1944 e voe rastellet tud gant al lu alaman e Kallag.

 En noz etre an 30 hag an 31 a viz Mae 1944 e voe taget an archerdi gant pempzek den eus ar Rezistañs, hervez danevell sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg; tapet eo ganto 700 litrad esañs.
 3 Mezheven 1944, e Pont-Gwernaded, emgann etre Rezistanted ha gwardoù-bro.
 4 Eost 1944, dalc'hed eo kêr Gallag gant tud an F.T.P (strollad Le Borgne) 
 Mervel a reas 55 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

Trevadennoù 
 Brezel Aljeria: un is-ofisour a varvas.

Monumantoù ha traoù heverk 

 Tosenn Sant Trefin,, mare an Arem
 Hent roman Kerdreken
 Moudenn Kernormand,, Krennamzer
 Kleuzioù Marrous, amzer diasur
 Iliz katolik Bonvael, penn kentañ XVIvet kvd; 1628; 1633-1634; 1644; 1734. Bet enrollet d'an 22 Genver 1927

 Iliz santez Katell, war blasenn Kallag, intra-muros (bet diskaret)
 Iliz katolik Sant Laorañs

 Chapel Sant Pêr an Enez,, penn kentañ XVIvet kvd; kalvar ha leur
 Chapel santez Barba,, penn kentañ XVIvet, fin XVIIvet kvd

 Chapel Sant Trefrin, XVvet, XVIvet

 Maner Kermabilo (c. 1500)
 Maner Kerarc'here (1686)
 Maner Kerlossouarn (XVIIvet), bet diskaret evit kaout plas evit ul lodennadur er bloavezhioù 1970.
 Maner an Enez (XVIIvet)
 Feunteun Kerdiekel

 Rañvel stank ar vilin (kemeret evit ur pont galian ha roman)

 Monumant ar re varv.

 Lenn an Draonienn C'hlas

Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Brezhoneg

Ar Brezoneg er Skol 
 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

Ya d'ar brezhoneg 
 D'an 30 a viz Mezheven 2011 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

Deskadurezh 
 E 2012 e oa bet krouet un hentad divyezhek er skol bublik, ha 16 skoliad a oa bet enskrivet er c'hlas divyezhek d'ar c'houlz-se.
 E distro-skol 2022 e oa 26 skoliad en hentad divyezhek (11,9 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).[ http://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm]

Melestradurezh

Tud 
 Nevenoe, e Bonmael ? (diasur eo an dra se)
 Charlez-Herkul a Geranflec'h, aotrou ar Wern, e Botmael; bet ganet enno ar 4 C'hevrer 1749;. En eus losket skridoù war enklaskoù
 Pêr-Aleksandr a Geranflec'h, aotrou ar Wern, mab d'an hini a-us. Bet ganet e Botmael ar 24 Genver 1749. e zigouezhas penn al lu katolik ha roueel Breizh
 Jerom-Aleksandr Guyot, anvet Gwiot, bet ganet e Kallag ar 26 Genver 1760; kannad Aodoù an Hanternoz ouz Pemp-Kant (14 Ebrel 1798 betek 1799); maer Kallag; noter; aet da Anaon e Kallag an 20 Gwengolo 1814.
 Jozef-Laorañs Even, ganet e Botmael an 10 Eost 1765; noter e Kallag; pen ar Chouanted. Bet arzhet, dibrizhoniet eo gant ar Chouanted diouzh prizon Sant-Brieg ar 27 Here 1799. Bet mesket en irienn Kadoudal, didamallet eo an 10 Mezheven 1804; maer Kallag da vare ar Renevezidigezh, a ya da Anaon e Kallag ar In C'hwevrer 1828.
 Yann-Vari ar Graet a Kerouvrion, bet ganet e Kallag ar 4 Here 1768; kannad evit arondisamant Montroulez, 7 Ebrel 1823. Addilennet an 23 Mezheven 1830, e nac'has touelliñ da Loeiz-Fulup, hag en em ziskargas an 30 Eost 1830 Aet eo da Anaon e Montroulez an 12 C'hwevrer 1849.
 Gwilherm-Yann-Jozef a Geranflec'h, anvet Jupiter; mab da Pêr-Aleksandre; bet ganet er Wern, e Botmael an 9 Genver 1777. Letanant-koronal luioù katolik ha roueel Breizh eus 1797 da 1800; maer Pestivien (= Bulad).
 ar pevar breur Kermen (daou bet lazhet e 1914-1918, daou bet lazhet e 1940-1945.
 Gwilherm Kazoulat (da zont)
 Edmond Rébillé, medesin, skrivagner

Hengoun

Loened 
Naous : ur marc'h kalloc'h frouezhus brudet. Savet ez eus bet un delwenn en arem anezhañ, hervez gwir mentoù, gant ar c'hizeller Guyot, da gentañ e-kichen ti-kezeg, bremañ war blasenn an ti-kêr. 

ki-Spagn Breizh

Mirdi 
 Mirdi "Ti ar c'hi-spagnol".

Lervlennadur
 Centre généalogique et historique du Poher. Kaier ar Poher. n° 68. Meurzh 2019
Régis de Saint-Jouan : Dictionnaire des communes du département des Côtes d'Armor. Éléments d'histoire et d'archéologie. Conseil Général des Côtes d'Armor 1990
 Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Origine et signification. ArMen - Le Chasse-Marée. 1992
 Ar votez-koad e-barzh ar c'hodell, eñvorioù, EHPAD Kallag, 2009.
 Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes des Côtes-d'Armor et Ille-et-Vilaine, 2008.
Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

Liammoù diavaez 

 Kallag war lec'hienn Geobreizh
Lec'hienn J. Lohou war istor Kallag
Lec'hien Marikavel.org

Daveoù ha notennoù

Kumunioù Aodoù-an-Arvor
Kumunioù Kerne
Emsavadeg ar Bonedoù ruz
Ar Brezoneg er Skol
Archerdiez taget e Breizh gant tud eus ar Rezistañs