Karaez-Plougêr
Karaez, ent-hir Karaez-Plougêr, a zo ur gumun eus Breizh, pennlec'h kanton Karaez, ha kêr-benn Poc'hêr e Kerne. Er bloaz 1956 e voe kendeuzet Karaez gant Plougêr. Un enklozadur e oa Kêr-Garaez en homañ. E Penn-ar-Bed emañ, gennet etre tri departamant abaoe an dispac'h gall: Penn-ar-Bed, Mor-Bihan hag Aodoù-an-Arvor, ar pezh zo bet drastus evit hec'h armerzh.

Douaroniezh

Anv

Stummoù skrivet 
 Erwan Vallerie : "Caer Ahes, 1081 ; Carahes, 1146 ; Carhahes, Caraes, XIIè ; Carahes, 1214 ; Carahais, 1278 ; Kerahes, 1290 ; Quarhez, 1305 ; Kerahes, 1306 ; Kerahes, Carahez, 1315 ; Karahes, 1320 ; Carahes, 1327 ; Kar heys, 1362 ; Carhaiz, 1363 ; Karahais, 1367 ; Kerhaes, 1368 ; Kerahaiz, 1370 ; Carahes, 1371 ; Carahes, Sancti Tremori de Karahes, 1371 ; Kerahes, 1378 ; Karahes, 1381 ; Carhaix, 1381 ; Kerahez, 1394 ; Kaerahees, 1405 ; Kaerahes, Kaerahez, 1415 ; Kerahes, 1420 ; Kerahez, Kerahes, 1422 ; Karhez, 1457 ; Guicaraix  (anv-tiegezh*), 1457 ; Karheix, 1460 ; Keraheix, 1462 ; Kerahaix, 1466 ; Kerahez, 1467 ; Kerahes, 1469 ; Kerahes, 1488 ; Carhaix, 1489 ; Kerahes, 1513 ; Kerahes, 1516 ; Carhaix, 1519 ; Karhez, 1523 ; Kerahez, 1524 ; Kerahes, 1536 ; Carhaix, 1565 ; Kerahes, 1574 ; Kerahez, 1591 ; Quarahez, 1593 ; Karaes, Keraes, Carès, Kaerais, Kerhahez, Karhez, 1636 ; Ker-Aes, 1779".

Gerdarzh 
Kalz a draoù zo bet kinniget evit an anv se, darn iskis ha fentus.
 Gregor Rostren : Urbs AEsia.
 Dom Lobineau : diwar Ker-Is.
 Corret de la Tour d'Auvergne : diwar Aetius (gouarnour roman Galia).
 Ogée : Carhaix pe Ker-aes : diwar Aetius (gouarnour roman Galia).
 Jacques Cambry : priñsez Ahès, merc'h Conan Meriadec, pe hini ar roue Gradlon.
 Chevalier de Fréminville : diwar Ahès (priñsez).
 Deric : diwar ar ger brezhonek Ker-Heic hag a dalv kement ha "klujar", abalamour ma vefe kalz anezho er vro.
 Moët de la Forte-Mason, meneget gant Marteville & Varin = omne metallum "kêr ar metaloù" abalamour da vengleuzioù Poullaouen.
 Marteville & Varin : Urbs AEsia. Tostaet o deus ivez Keraes ouzh Mons Aerus > Mené-Arès = Menez Arre.
 René Jouan : diwar anv Cherem pe Keren, kêr eus Tyr (Liban).
 Anatole Le Braz : Kêr-Is =  Carhaix, kêr-benn an Osismied.
 François Taldir-Jaffrennou : mann da welout gant Caer Aétius na Caer Ahès. Gwelloc'h eo tostaat ouzh ur gêr kerneveurek Carhays, 14 km eus Truru,  5 km eus Tregony.
 O.-L. Aubert : Caer-Arhès.
 Francis Gourvil : Car- n'eus mann da welout gant Kêr.
 Léon Fleuriot : Corophes > Carofes > Carifes > Carahaes. 
 François Moal : eus Caer Isc = Exeter, pe Caerhayes e Kernev-Veur, pe Caerleon-Upon-Usk e Kembre.
 Patrick Galliou ha Bernard Tanguy : Corophesium < Carrofens(em) < carruvium < quadruvium = kroashent.
 Bernard Tanguy : carruvium < quadruvium ' = kroashent.
 Gwenc'hlan Le Scouezec  : Kera(h)es = Kêr (prinsez) Ahès.
 Éditions Flohic : carofes, kroashent.
 Guide Michelin : "Kaer" signifie "ville" ; Ahès désignerait les Osismes, une tribu celte.
 Christian Y.-M. Kerboul : Carophesium > Carofès : kêr ar c'hroashent.
 Daniel Delattre : Corophesium,  ; Kerahes, eusKer-Ahès, eil merc'h Gradlon.
 Christiane Kerboul-Vilhon : diwar Carhays eus Kernev-Veur.

Ardamezioù

Istor

Henamzer 
 Vorgium eo anv latin ar geoded c'halian, kêr-benn an Osismied, a zo deut da vout Karaez.
 Kentañ roudoù tud eno a zo eus ar . Meneget eo e Taolenn Peutinger. Edo e-kreiz ur rouedad hentoù, galian da gentañ, roman goude, e stumm ur steredenn. Da skouer e kase an hentoù-se d'ar Pouldu dre Lannejenn ha Kemperle, da v-Blabia (Porzh-Loeiz bremañ) dre Henbont ha da Rieg dre Skaer ha Banaleg.

kantved 
 Emsavadeg ar Bonedoù ruz: trubuilhoù a voe e kêr d'ar 6 ha d'ar 7 a viz Gouere 1675; d'ar 6 e vo preizhet ha lakaet en arigrap ti Claude Sauvan, fermour an dleoù, an aotrou Châteaufort gant ur yoc'h a dud: 150 gwaz ha 42 vaouez a voe tamallet oute bet kemeret perzh en trubuilhoù, lazhet ur mevel, laeret gwin-ardant, argant, pezhioù-arrebeuri, paperioù, ha kendalc'het e voe d'ar 7 daoust d'ar gouarnour, an aotrou Kerloued, bout deut war al lec'h.

Dispac'h Gall 
 Gant al lezenn eus an 26 a viz C'hwevrer 1790 e voe lakaet Karaez da benn ur bann.



Brezelioù 

 Monumant ar re varv e Karaez.
 Monumant ar re varv e Plougêr, luc'hskeudenn.

Brezel-bed kentañ 
 Mervel a reas 145 gwaz eus Karaez, da lâret eo 4,15% eus ar boblañs e 1911, ha 62 eus Plougêr, eleze 5% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

Eil brezel-bed 
 Mervel a reas 27 milour, 24 den all a va varvas, lazhet d'an Alamaned pe er c'hampoù-bac'h.

Trevadennoù 
 Brezel Indez-Sina: seizh gwaz a varvas.
 Brezel Aljeria: pevar gwaz a varvas.

Tachennoù all 
 Liban: mervel a reas ur milour e 1983;
 Bosnia: ur milour a varvas e 1997.

Kendeuziñ 
 1956: bodet e voe Karaez ha Plougêr en ur gumun hepken, anvet "Karaez-Plougêr".

Monumantoù ha traoù heverk 

 Dourbont roman
 Pont Toull Vihan
 Iliz-parrez Sant Treveur, Karaez
 Iliz Sant Pêr, Plougêr
 Maner Kernigez
 Ti ar Senechal
 Pont ar Veilh Veur
 Kouent an Aogustined
 Kouent Karmez
 Kouent an Ospitalierezed
 Ar mirva henoniezh
 Plasenn an Tour d’Auvergne
 Chapel Santez Anna
 Kastell Kerampuilh
 Ar C’hastell Ruz
 Marc'h-tan kozh
 Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun
 

Mervel a reas d'an 13 a viz C'hwevrer 1943 e-pad an Eil Brezel Bed.

Dezougen 

 An ti-gar.

Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Brezhoneg 
 E 1921, d'an 2 a viz Gwengolo, e voe votet un het gant kuzul-kêr Karaez evit goulenn ma vije kelennet ar brezhoneg er skolajoù hag el liseoù hag e vije posupl tremen un arnodenn brezhoneg er vachelouriezh.
 Ar Brezoneg er Skol, 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

Ya d'ar brezhoneg 
 D'ar 27 a viz Gwengolo 2004 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.
 D'ar 14 a viz Meurzh 2005 e oa bet roet da gumun Karaez al label Ya d'ar brezhoneg live 2.
 D'an 31 a viz Genver 2009 e oa bet roet da gumun Karaez al label Ya d'ar brezhoneg live 3.

Buhez foran 

 Unan eus ar c'humunioù e-penn a-raok evit lakaat ar brezhoneg war wel er vuhez foran eo Karaez abaoe ar bloavezhioù 1980 da nebeutañ. Bet eo ar gumun gentañ o staliañ panelloù heñchañ divyezhek, pa oa maer Jean-Pierre Jeudy. Gant Kristian Troadeg, maer abaoe 2001 ez eus bet graet ur c'hammed all war-raok ha votet ez eus bet un destenn politikerezh yezh a-unvouezh. Ur bodad trakêr a vod dileuridi eus Ofis Publik ar Brezhoneg, kevredigezhioù brezhonek ar gumun hag hiniennoù kar-o-yezh zo bet savet dindan renerezh Visant Abaziou eilmaer brezhoneger e-karg eus ar sevenadur.
 E 1999 eo bet staliet sez Ofis ar Brezhoneg, benveg politikerezh yezh Rannvro Breizh e Karaez, gant ar Rannvro.

Deskadurezh 
 Skolioù divyezhek a zo eno abaoe 1985.
 E Karaez eo bet staliet al lise Diwan kentañ e Breizh.
 E 2011 ez eus kaoz da serriñ an hentad vrezhonek en eil derez er skolioù Stad.
 E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 471 skoliad (27,4 % eus skolidi ar gumun evit a sell ouzh ar c'hentañ derez). https://www.brezhoneg.bzh/98-kelenn.htm

Bugaligoù
 Al liezdegemer "Galipette/Toutig penn" en deus sinet Live 1 karta Divskouarn.
 Al liezdegemer "La main dans la main" en deus sinet ul live tost da live 1 karta Divskouarn.

Kelaouiñ 

 E Karaez emañ sez ar gazetenn c'hallek sizhuniek Poher-Hebdo.

Post 

 An ti-post.

Gouelioù dibar 
 Gouel an Erer Kozh, e miz Gouere
 Bagadañs, e miz Gouere
 Saloñs al Levrioù ha Romantourien Breizh, en diskaramzer

Melestradurezh

Tud

Tud bet ganet eno

 1743 : Théophile-Malo Corret de La Tour d'Auvergne
 1909 : Vefa de Bellaing, songarourez, emsaverez yezh ha sevenadur Breizh ha barzhez

Tud douaret eno 

 Frañsez Jaffrennou-Taldir.

Ardamezeg ar familhoù

Gevellerezh 
Gevellet eo kêr gant:

Darvoudoù-sport a bep seurt
 6 a viz Gouere 2011 : 5 tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Karaez hag ar C'hab Frehel; trec'h eo Mark Cavendish (Enez-Vanav).

Liammoù diavaez 

  Lec'hienn an ti-kêr
  Karaez-Plougêr war lec'hienn Geobreizh
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Daspun etrebroadel ar c'hoarioù Kelted e Karaez-Plougêr 1990
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Gouel an Erer Kozh 1995
 L'Ouest en mémoire (Ina) - Spered Kreiz Breizh 1998
  Istor Vorgium

Daveoù ha notennoù 

Karaez-Plougêr
Kumunioù Penn-ar-Bed
Kumunioù Kerne
Emsavadeg ar Bonedoù ruz
Pennlec'hioù bannoù Breizh
Ar Brezoneg er Skol
Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Penn-ar-Bed