Tumulus
En Tumulus (laténgesch: tumulus Koup Buedem, Hiwwel, Grafhiwwel; Méizuel: Tumuli), ass e Grafhiwwel oder en Hiwwelgraf. Et handelt sech ëm en opgeschotte Koup Buedem ënner deem souwuel eng Läich wéi och d'Äsche vun engem Doudegen (an enger Urn oder a Form vu Läichebrand) kënne begruewe sinn.

Tumuli zu Lëtzebuerg 
De Paul Modert, deen op ronn 4000 ha Bësch vun 8 Gemengen am Oste vum Land zirka 300 där Hiwwele vu verschiddenen Dimensioune fonnt huet, datéiert s'an déi eeler Eisen- oder sougenannt Hallstattzäit.

De Jean Engling hat an de Joren 1851-54 eng Lëscht vun de réimeschen Tumuli zu Lëtzebuerg opgestallt:
den Tumulus beim Spëttelhaff ("op der Tonn" oder "Tomm" zu Fluessweiler)
den Tumulus um Fouss vum Tëtelbierg
dee fréieren Tumulus net wäit vu Chrëschtnech
Tumuli an der Gemeng Bierg
Tumuli an der Géigend vu Biwer
Tumuli bei Lelleg
Tumuli tëscht Konsdref a Bäerdref
Tumuli an der Géigend vu Kiemen
Tumuli no bei Helzen
den Tumulus net wäit vun Uewerwampech
Tumuli bei Thommen (Hochtumsknopf tëscht Thommen a Maldingen) (haut: Belsch)
Tumuli bei Nidderwampech
Tumuli zu Tratten
Tumuli bei Hengescht
den Tumulus um Hiddelskneppchen tëscht Wilwerdang an Drénkelt
en Tumulus am Bësch „Beyerholtz“ bei Rued-Sir
5 Tumuli am Gemengebësch vun Ohn
en Tumulus tëscht Tratten a Kréindel
en deemools scho bal verschwonnen Tumulus bei Zéisseng
en Tumulus am Ettelbrécker Bësch
en Tumulus am Bësch bei Hemstel (Am Dräieck Hemstel, Rippeg, Schanz, um Lieu-dit Nengtendeelen)
e klengen Tumulus op der Schanz, am Marscherwald 
e puer Tumuli beim Hubertushaff
e fréieren Tumulus um Flouer „Hohlstatt“ bei Feelen
2 Tumuli um Wee vum Fënsterdall op Biissen
en Tumulus mat interessantem Inhalt tëscht Bungeref a Wolwen
4-5 verschwonnen Tumuli am Gréngewald

Plazeweis ginn net wäit dovun al Weeër laanscht, wéi beim Tumulus op der Schanz oder bei dem bei der Tonn genannten Hiwwelgraf bei Fluessweiler, dat aus der Réimerzäit staamt.

Literatur 
 Ebel, W., Die römischen Grabhügel des ersten Jahrhunderts im Treverergebiet (Band 12, Marburger Studien zur Vor- und Frühgeschichte).
 P. V. Glob: Vorzeitdenkmäler Dänemarks. Neumünster 1968 S. 169ff.
 Engling, Jean, 1851-53. "Die Römertumuli im Grossherzogthum Luxemburg". In: Institut grand-ducal, 1851-53. Publications de la Section historique de l'Institut grand-ducal de Luxembourg N° 7-9. V. Bück, Luxembourg.

Um Spaweck 

 Hiwwelgriewer am Kulmbacher Land (Landschaftsmuseum Obermain)

 

gl:Mámoa
pt:Mamoa
ru:Курган