Chamberwale vum 20. Oktober 2013
Bei de Chamberwale vum 20. Oktober 2013 handelt et sech ëm virgezunne Wale fir d'Chamber, dat lëtzebuergescht Parlament.

Si si fälleg ginn, wéi et den 11. Juli 2013 am Kader vun der Debatt an der Chamber ëm d'Conclusioune vun der SREL-Enquêtekommissioun kloer gi war, datt d'Regierung Juncker-Asselborn II keng Majoritéit méi hanner sech hat. No Consultatioune mat de Parteipresidenten an dem Regierungschef Jean-Claude Juncker huet de Groussherzog Henri den 19. Juli ugekënnegt, datt en d'Chamber de 7. Oktober 2013 opléise géif an et den 20. Oktober zu Neiwale kéim.

Walrecht
Zur Wiel sti 60 Mandater, déi sech op 4 Walbezierker verdeelen. Jee no der Zuel vun de Walberechtegte gi pro Bezierk ënnerschiddlech vill Deputéiert gewielt: Am Walbezierk Süde sinn et der 23, am Zentrum 21, am Norden der 9, an am Walbezierk Osten der 7. All Partei däerf maximal sou vill Kandidaten opstellen, wéi Mandater an deem jeeweilege Bezierk ze vergi sinn. Kandidaten däerfe sech nëmmen an engem Walbezierk opstellen. D'Wieler kënnen entweeder eng Parteilëscht wielen, deemno all hir Stëmmen enger Partei ginn, oder eenzel Kandidate stëmmen, sief et all vun enger Lëscht, sief et vun hirer méi (Panachéieren), andeems se hinnen eng bis zwou Stëmme ginn (am Ganzen awer net méi, wéi d'Zuel vun den Deputéiert am Walbezierk).

Et gëtt keng explizit Spärklausel (d. h. e minimale Prozentsaz, deen eng Partei oder e Kandidat misst kréien, fir an d'Parlament ze kommen). Well d'Mandater duerch den D'Hondt-Procedé vergi ginn, gëtt et, wéinst der ënnerschiddlecher Zuel vu Sëtz pro Bezierk, implizit Spärklausele vu ronn 4 % am Süde bis 12 % am Osten.

Walberechtegt sinn all Lëtzebuerger iwwer 18 Joer. Et besteet eng allgemeng Walflicht, ausser fir Walberechtegter iwwer 75 Joer an där, déi am Ausland wunnen oder do den Dag vun der Wal berufflech ze dinn hunn, an déi als eenzeg per Bréifwal stëmme kënnen. Et ass net erlaabt, engem Aneren eng Procuratioun ze gi fir an engem senger Plaz ze wielen.

Parteien 
Déi heite Parteien hunn hir Lëschte mat am Ganze 540 Kandidate fir d'Chamberwalen agereecht gehat; d'Nummere vun de Lëschte goufen den 22. August 2013 vun der Presidentin vum Haaptwalbüro, Eliette Bauler, ausgeloust:

 1. déi Lénk 
 2. Alternativ Demokratesch Reformpartei (ADR)
 3. Kommunistesch Partei Lëtzebuerg (KPL)
 4. Demokratesch Partei (DP)
 5. Piratepartei Lëtzebuerg
 6. déi gréng 
 7. Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei (LSAP)
 8. Chrëschtlech-Sozial Vollekspartei (CSV)
 9. Partei fir Integral Demokratie (PID)

Resultater 

D'CSV blouf mat 23 Sëtz déi stäerkst Partei, huet der awer 3 par rapport zu deene leschte Wale missen abéissen. D'LSAP konnt hir 13 Sëtz vun de virege Walen halen, iwerdeems d'DP 4 Sëtz bäikritt huet a gläichop mat der LSAP koum. Déi Gréng, wéi och d'ADR hu je ee Sëtz verluer, a koumen op 6, respektiv 3 Mandater. Déi Lénk hunn hir Presenz an der Chamber vun engem op zwéi Sëtz verduebelt. Net gewielt goufen d'PiD, d'KPL an d'Piratepartei.

Kuerz no de Walen huet de Jean-Claude Juncker den Usproch erhuewen, datt d'CSV als stäerkst Partei de Premierminister stelle sollt a sech e Koalitiounspartner siche kéint. Méindes, den 21. Oktober owes, hunn awer d'Parteicheffe vun de potentielle Koalitiounspartner ugekënnegt, si wieren un enger Koalitioun mat der CSV net intresséiert a géife Gespréicher féieren, fir eng Koalitioun tëscht hinnen dräi ze maachen (déi, wéinst de Faarwen, déi d'Parteie symboliséieren, Gambia-Koalitioun genannt gëtt). Sou eng Dräierkoalitioun hätt 32 Sëtz an der Chamber an domat eng Majoritéit. Den 23. Oktober huet de Groussherzog Henri de Georges Ravarani, President vum Verwaltungsgeriicht, zum Informateur ernannt. Nodeem deen dem Grand-Duc Rapport gemaach hat, huet dësen de 25. Oktober de Xavier Bettel zum Formateur vun enger neier Regierung chargéiert. Den 3. Dezember hunn d'Parteikongresser vun DP, LSAP an Déi Gréng de Koalitiounsaccord guttgeheescht, soudatt d'Regierung Bettel-Schneider de 4. Dezember 2013 vereedegt gouf.

D'Resultat an Zuelen 

* D'ADR krut 2009 4 Sëtz. 2 vun hiren Deputéierten hunn 2012 d'Partei verlooss, soudatt se just nach 2 Sëtz hat. Een huet spéiderhi seng eege Partei 
gegrënnt, d'PiD.

Resultater no Walbezierk (Prozenter)

Resultater no Walbezierk (Zuel vun de Sëtz)

Gewielt Deputéiert
Dës 60 Deputéiert goufen direkt gewielt, respektiv sinn no der Regierungsbildung nogeréckelt:

ADR 

 Gast Gibéryen
 Fernand Kartheiser
 Roy Reding

CSV 

 (Jean-Claude Juncker)****
 (Luc Frieden)*** 
 Marc Spautz 
 Jean-Marie Halsdorf
 Félix Eischen
 Claude Wiseler
 Gilles Roth
 Michel Wolter
 Nancy Arendt
 Sylvie Andrich-Duval
 Laurent Mosar
 Paul-Henri Meyers
 Serge Wilmes 
 Diane Adehm 
 Marcel Oberweis
 Marc Lies
 Marco Schank
 Martine Hansen
 Françoise Hetto-Gaasch
 Emile Eicher
 Ali Kaes
 Octavie Modert
 Léon Gloden

Nogeréckelt

 Martine Mergen am September 2014 fir de Luc Frieden
 Laurent Zeimet, am Oktober 2014 fir de Jean-Claude Juncker

déi gréng 

 (Félix Braz)*
 Josée Lorsché 
 (François Bausch)*
 Viviane Loschetter
 (Camille Gira)*
 Henri Kox

Nogeréckelt

 Sam Tanson amplaz vum Claude Adam, virdrun: Claude Adam amplaz vum François Bausch)
 Roberto Traversini amplaz vum Félix Braz
 (Christianne Wickler amplaz vum Camille Gira)
 Gérard Anzia amplaz vum Christianne Wickler

déi Lénk 

 (Serge Urbany)
 (Justin Turpel)

Nogeréckelt

 David Wagner (am Juni 2015 fir de Justin Turpel)
 Marc Baum (am Abrëll 2016 fir de Serge Urbany)

DP 

 (Xavier Bettel)*
 (Claude Meisch)*
 Lydie Polfer
 (Anne Brasseur) (den 1. Februar 2018 zeréckgetrueden)
 (Charles Goerens)** 
 Simone Beissel
 (Corinne Cahen)*
 Alexandre Krieps 
 Eugène Berger
 (André Bauler)*
 Gusty Graas
 (Maggy Nagel)*
 Lex Delles

Nogeréckelt

 (Fernand Etgen)* amplaz vum Charles Goerens, gëtt sengersäits duerch de Marc Hansen ersat
 Guy Arendt amplaz vum Xavier Bettel
 Joëlle Elvinger amplaz vum Corinne Cahen
 Max Hahn amplaz vum Claude Meisch
 Gilles Baum amplaz vum Maggy Nagel
 Edy Mertens amplaz vum André Bauler
 Frank Colabianchi den 1. Februar 2018 amplaz vun der Anne Brasseur

LSAP 

 (Jean Asselborn)*
 Mars Di Bartolomeo
 Alex Bodry
 (Lydia Mutsch)*
 (Dan Kersch)*
 Georges Engel
 (Etienne Schneider)*
 Yves Cruchten
 (Romain Schneider)*
 Marc Angel
 Franz Fayot
 Claude Haagen
 (Nicolas Schmit)*

Nogeréckelt

 Taina Bofferding amplaz vum Lydia Mutsch
 Claudia Dall'Agnol amplaz vum Dan Kersch
 Simone Asselborn-Bintz amplaz vum Roger Negri; dëse virdrun amplaz vum Jean Asselborn
 Cécile Hemmen amplaz vum Etienne Schneider
 Fränk Arndt amplaz vum Romain Schneider
 Tess Burton amplaz vum Nicolas Schmit

*): Hunn op hiert Deputéiertemandat verzicht, fir Member vun der Regierung ze ginn.

**): Huet 3 Deeg no der Wal op säi Mandat verzicht, de Fernand Etgen ass nogeréckelt.

***): Ass am September 2014 zu Gonschte vun der Martine Mergen zeréckgetrueden.

****): Ass am September 2014 zeréckgetrueden, fir President vun der Europäescher Kommissioun ze ginn. De Laurent Zeimet ass a senger Plaz nogeréckelt.

Um Spaweck 
 elections.public.lu - Deen offiziellen Internetsite iwwer d'Wale vum Oktober 2013

Literatur 
 Steve Bissen: "Die Liberalen sind das Zünglein an der Waage." wort.lu, 08.09.2018.

2013
2013