2023
La yaro 2023 (MMXXIII per Romala algarismi) esos ordinara yaro komenconta ye sundio segun la Gregoriala kalendario. Ol esos la  23ma yaro de la 3ma yarmilo, la 23ma yaro de la  21ma yarcento, e la 4ma yaro de la yari 2020a.

Dum ca yaro, cesis global urjanteso deklarita da Mondal Organizuro pri Saneso pro la pandemio di KOVID-19. L'invado di Ukraina da Rusia duris, e serio di stato-stroki, armala konflikto e politikala krizi eventis en multa nacioni di Afrika. En oktobro, pos atako da Hamas kontre Israelana teritorio, komencis milito kontre Palestinani en Gaza.

En 2023 eventis multa developi teknologiala pri artificala inteligenteso, exemple kande organizuro OpenAI kreis stabila versiono di "babilo-roboto" ChatGPT, e teknologiala grupo Alphabet Inc., suportita da Google expansis lua agado en diversa faki di nova teknologii.

Segun Chiniala horoskopo, 2023 esis la Yaro dil Kuniklo.

Klimato ed ambiento* 
Ye la 3ma di januaro, Usana ciencala centro National Snow and Ice Data Center publikigas raporto pri vasteso di glacio-kovrajo en Antarktika. La raporto montras ke la nuna kovrajo esas la min granda en 45-yara studio di satelitala fotografuri. Ye la 25ma di januaro, giganta glaciomonto, kovranta entote 1550 km² (tam vasta kam urbo Sao Paulo) separas su de Antarktika. Tamen, ciencisti del instituto British Antarctic Survey (BAS) afirmas ke ca evento ne esas konsequo de globala varmesko.

Ye fino di januaro, pluvegi efektigis inundadi en Auckland, Nova-Zelando, e produktis adminime 4 morti e granda destruktado. Dum la komenco di la monato, Latvia frapesis da la maxim serioza inundadi pro desfrosto depos 1981. Ye la 26ma di januaro, tropikala tempesto Cheneso frapis Madagaskar, afektis 89 mil personi, e produktis 30 morti e 20 plusa homi desaparinta. Ye la 30ma di januaro komencis serio di forestala incendii en la sudo di Chili, qui produktas 24 morti e plu kam 2000 plusa homi vundita. Plu kam 12 milion hektari brulesis.

Ciklono Freddy, qua originis ye la 5ma di februaro proxim minora Insuli Sunda, che Indiana Oceano, frapis sudal Afrika (Madagaskar, Mozambik, Eswatini, Zimbabwe, Malawi, Sud-Afrika, Zambia, insuli Mascarenhas), ante desaparar ye la 14ma di marto. En kelka regioni ol frapis nur kom tropikala tempesto, kontre ke en altra ol frapis per venti qui atingis 270 kilometri po horo. Ol esis la maxim duranta e longe parkuranta tempesto de la historio, e produktis entote 1434 morti e 556 plusa homi desaparinta. La tempesto eventis meze epidemio di kolero en Mozambik e Malawi, e plumaleskis la severeso dil epidemio.

Ye la 12ma di februaro, ciklono Gabrielle frapis Nova-Zelando e produktis adminime 11 morti e severa inundadi. Ye la 19ma di februaro eventis violentoza pluvego en la norda litoro dil stato Sao Paulo, en Brazilia. Sur urbo São Sebastião falis plu kam 600 mm di pluvi, qui efektigis dizastroza terglitadi e produktis plu kam 36 morti, cirkume 40 desaparinti, e granda destruktado.

En februaro e marto, landi de sudal Europa konfrontis serioza sikeso, en qua kelka riveri e kanali divenis komplete senaqua. Nivuro en Alpi diminutis per 63%, segun ciencal organizuro CIMA Research Foundation. Pro la poka pluvo-quanto e nivuro, Franca guvernerio decidis proskriptar 9 nova granda projeti pri domo-konstruktado en la sudo di la lando por la proxima 4 yari. La manko di aquo anke minacas la navigado en kelk arei.

Ye la 2ma di marto, Usana jurnalo Science publikigas artiklo montranta ke incendii en boreala foresti - qui ordinare reprezentas 10% del emiso globala di CO2 - reprezentis 23% de globala emisi di ca polutanto en 2021. To esas la maxim alta chifro depos la yaro 2000. En Peru ed Equador, ciklono Yaku produktis adminime 8 morti e granda destruktado de la 7ma til la 20ma di marto. Ank en marto e komenco di aprilo, forta pluvi en la norda ed en la Nord-estala regioni di Brazilia afektis mili di personi en diversa urbi. Che urbo Rio Branco, Acre, pluvis dum 24 hori inter la 24ma e la 25ma di marto, 75% de la pluvo-quanto expektata por tota monato marto.

Dum autuno en norda misfero, kelka regioni enrejistris rekordi di alta temperaturi, exemple 36°C (96°F) en Windsor Locks, Connecticut, Usa ye la 14ma di aprilo, 38,8 °C en Córdoba, Hispania ye la 27ma di aprilo, e 36,1°C en Shanghai, Popul-Republiko Chinia, ye la 29ma di mayo. Ye la 21ma di aprilo en Myanmar, violentoza tornado frapis vilaji Aung Myin Kone e Tadaw, proxim la chef-urbo Naypyitaw, produktanta adminime 8 morti e 128 plusa homi vundita, e destruktanta adminime 232 domi. Ye la 29ma di aprilo, decensanta ventegi frapis sudala Texas e produktis deki di mili di dolari en domaji. De la 19ma di mayo til la 3ma di junio, tifono Mawar, anke konocata kom "supertifono Betty", la maxim violentoza enrejistrita dum monato mayo en la historio, produktis 2 morti en Guam, 1 en Filipini, 1 en Taiwan e 2 en Japonia, e granda destruktado.

Dum la somero en norda misfero la temperaturi en multa loki atingis historiala rekordi. Exemple en Palermo, Sicilia, enrejistresis 47°C, en Tunis, Tunizia, enrejistresis 50°C, ed en Amman, Jordania, enrejistresis 39°C. Diversa incendii en multa loki di Usa ed Europa augmentis la destruktado. De la 19ma til la 29ma di julio, tifono Doksuri frapis Filipini, Taiwan, Vietnam e Popul-Republiko Chinia e produktis entote 137 morti e 289 plusa homi vundita e 46 desaparinti. Ol ank efektigis 15,4 miliard dolari en materiala domaji, esanta la 2ma maxim destruktiva tifono di la histori e la maxim destruktiva di Popul-Republiko Chinia. Ye la 1ma di agosto, Iranana deklaras vakancodio en tota la lando dum du dii, pro la temperaturi extreme alta, klozanta tota skoli, banki e publika kontori. Ye la 3ma di agosto, komencas serio di inundadi pro pluvegi en sudal Austria (Karintia) e Slovenia. En 48 hori, pluvis 275 mm en Loibl, Slovenia, e 3 personi mortis. Segun raporto publikigita ye la 8ma di agosto 2023 dal Europana sistemo Copernicus Programmme kreita por studiar klimatala chanji, julio 2023 esis la maxim varma julio segun historiala registragi. La recenta varmesko klimatala afektabas serioze la quanto di glacio en Alpi: segun studii publikigita da Autrian Akademio pri Cienci, en agosto, la glacieri di Estal Alpi desaparigos komplete ante 2050.

En Kanada, forestal incendii komencis ye la 1ma di marto 2023, e til la 20ma di agosto li destruktabis plu kam 14 milion hektari (cirkume 5% ek la foreti di la lando) ed efektigis la morto di 5 personi, e la diplaso di  plusa homi til la 7ma di julio. La "fairala sezono" di 2023 en Nord-Amerika ja judikesas kom la maxim mala de la historio, e superiris olta di la yaro 2020. La fumi emisita afektis la qualeso dil aero en multa urbi, ed en junio li trairis Atlantiko ed atingis Europa. En Italia, nome en Sicilia, fairi komencis ye la 23ma di julio, qui destruktabis  hektari til la 28ma di julio. Samatempe, violentoza tempesti frapis la nordo di la lando.

De la 16ma til la 24ma di agosto, uragano Hilary, kategorizita kom "4" segun forteso di venti, frapis Basa Kalifornia e pose la sudo di Kalifornia, en Usa. Ol esis l'unesma uragano en la regiono pos 84 yari. De la 22ma di agosto til la 3ma di septembro, tifono Saola o Goring frapis la sudo di Taiwan, la nordo di Filipini e la sudo di Popul-Republiko Chinia. Ye la 4ma di septembro, tifono Haikui frapis Taiwan, e koaktis l'evakuo di 7 mil personi. Ne eventis morti, tamen l'intensa pluvi efektigis inundadi e granda destruktado.

En septembro, pluvegi en la centro e la sudo di Hispania produktis du morti, du desaparinti ed efektigis granda inundadi e destruktado. Ye la 4ma di septembro, ciklono frapis la centro e la nordo di Braziliana stato Rio Grande do Sul, efektigis pluvego ed inundadi en multa urbi e produktis adminime 21 morti. Ye la 6ma di septembro, tempesto Daniel frapis Turkia, Grekia e Bulgaria, ed efektigis grava inundadi e granda destruktado, e produktis adminime 7 morti. Che urbo Voros, distanta 330 km norde de Athina, pluvis 375 mm en 14 hori, dekople la quanto di pluvi expektita por la tota monato. Daniel anke frapis nord-estala Libia de la 10ma til la 12ma di septembro, e produktis adminime  morti e  plusa homi desaparinta. En Popul-Republiko Chinia eventis granda inundadi en Guangdong e Fujian kande ciklono Haikui frapis li ye la 8ma di septembro. Pluvegi en Hong-Kong e Shenzhen atingis historiala rekordi en 140 yari. Ye la 11ma di septembro, urbo Leominster, en Massachusetts deklaras urjanteso-stando pos ke 280 milimetra pluvego efektigis giganta inundado.

Ye la komenco di oktobro, anuncesis ke la sikeso en la Norda e Nord-estala regioni di Brazilia ja esas la maxim serioza depos la yaro 1980. La manko di pluvi afektas la distributo di aquo por la habitanti e la produktado di elektro e nutrivi. On previdas ke la sikeso, qua afektas 8 stati - Amazonas, Pará, Acre, Amapá, Maranhão, Piauí, Bahia e Sergipe duros adminime til januaro 2024. De la 4ma til la 5ma di oktobro en Sikkim, India, pluvegi efektigas brechizo che glaciala lago Suda Lhonak e sequante inundado, qua arivas che aquobarilo Teesta III, produktanta lua rupto. Plu kam 74 personi mortas. Ye la 25ma di oktobro, uragano Otis frapas Acapulco, Mexikia, per venti qui atinga 270 km/h, produktanta adminime 39 morti. Ol esis l'unesma uragano di Pacifiko qua atingis kategorio 5 che skalo Saffir-Simpson.

Eventi

Januaro
 1ma di januaro - Kroatia adoptas Euro kom monetaro.
 1ma di januaro - Luiz Inácio Lula da Silva asumas triesmafoye kom prezidanto di Brazilia, pos vinkir la duesma balotado di prezidantal elekto eventinta ye la 31ma di oktobro 2022.
 7ma di januaro - En Israel, komencas serio di stradala protesti kontre reformo di judiciala povo propozita da Benjamin Netanyahu.
 8ma di januaro - Suporteri di Jair Bolsonaro, ex-prezidanto di Brazilia, invadas l'edifici di Nacionala Kongreso, di prezidantala palaco e di la Supra Federala Tribunalo, che urbo Brasília, e produktas granda destruktado. Kom respondo, prezidanto Luiz Inácio Lula da Silva dekretas federala interveno en Brasília.
 18ma di januaro - Nguyễn Xuân Phúc renuncas la prezidanteso di Vietnam pro skandalo pri korupto.
 11ma di januaro - Suocidanta teroristo del Islamana Stato - Provinco Khorasan explozas su e mortigas adminime 20 personi en Kabul, Afganistan.
 19ma di januaro - Komencas serio di striki en Paris ed en altra loki di Francia kontre modifiko en pensiono-sistemo. La striki duros dum plu kam 2 monati.
 20ma di januaro - Parlamento di Trinidad e Tobago elektas chefministrino Christine Kangaloo kom prezidanto di la lando, per 48 voti kontre 22.
 25ma di januaro - Chris Hipkins sucedas Jacinda Ardern kom chefministro di Nova-Zelando, pos elua renunco.
 27ma til la 28ma di januaro - Eventas la duesma votado por prezidanto en Chekia, e Petr Pavel proklamesas vinkinto.
 30ma di januaro - Adminime 59 personi mortas e plusa 170 homi vundesas pos ke teroristo detonigas explozivi atachita a sua korpo che moskeo en Peshawar, Pakistan.

Februaro 
 3ma di februaro - Defens-autoritatozi de Usa anuncas ke observo-baloni de Popul-Republiko Chinia detektesis fluganta super Latin Amerika, Kanada ed Usa. On suspektas ke ca baloni uzesas por spionado.
 6ma di februaro - Du ter-tremi frapas la sudo di Turkia e la nordo di Siria; un ek li en la provinco Gaziantep, kun forteso 7.8 che skalo di Richter, e l'altru kun forteso 7.5 en la provinco Kahramanmaraş. La du efektigas granda destruktado e produktas plu kam 33 mil morti, e mili di plusa homi vundita en amba landi.
 9ma di februaro - Polonia klozas la precipua frontierala paseyo kun Bielorusia, pro la kresko di tensi inter la du landi.
 13ma di februaro - Eventas prezidantal elekto en Bangladesh, kun Shahabuddin Chuppu kom sola kandidato por sucedar Mohammad Abdul Hamid.
 15ma di februaro - En Los Planes, Panama, acidento kun autobuso transportanta ekmigranti kun destino ad Usa produktas 41 morti.
 19ma di februaro - Pluvego che norda litoro dil stato Sao Paulo, Brazilia efektigas inundadi e ter-glitadi kun granda destrukto di imobli, precipue en urbi São Sebastião ed Ubatuba. Adminime 57 personi mortas, di qui 56 en São Sebastião.
 23ma di februaro - Ter-tremo kun forteso 6.8 til 7.2 che skalo di Richter frapas Tadjikistan e parto di Popul-Republiko Chinia.
 26ma di februaro - Adminime 59 personi mortas kande batelo transportanta plu kam 150 personi de Afganistan, Iran, Pakistan e Siria naufrajas proxim Crotone, Italia. On kredas ke la batelo havis ecesiva pezo.
 28ma di februaro - En Grekia, du treni voyajanta en opozita direcioni - un ek li transportanta vari e l'altru transportanta pasajeri - kolizionas proxim urbo Larissa. L'acidento efektigas incendio e produktas adminime 36 morti e 85 plusa homi vundita.

Marto 
 2ma di marto - Invado di Ukraina da Rusia: che oblast Briansk, Rusia, eventas ataki kontre du frontierala vilaji, en qua du civili mortigesas, e 10-yar evanta puero vundesas serioze. Pose, nacionalisti Rusa de extrema dextra asumas l'autoreso dil ataki.
 6ma di marto - En Indonezia, terglitado en la regiono Kabupaten Natuna produktas adminime 50 morti e cirkume 4 plusa homi restas desaparinta.
 10ma di marto - Usana banko Silicon Valley Bank, la 16ma maxim granda de Usa, bankrotas. To krea timo pri bankroto di altra granda banki.
 13ma di marto - Ciklono Yaku frapas Lima, Peru, efektigas pluvego kun granda inundadi e terglitadi, e produktas adminime 5 morti.
 17ma di marto - L'Internaciona Kriminala Korto lansas arest-impero kontre Rusa prezidanto Vladimir Putin, pro mortigi dum l'Invado di Ukraina.
 18ma di marto - Ter-tremo kun epicentro en Balao, municipo distanta 140 kilometri de Guayaquil, frapas Equador kun forteso 6.5 che skalo di Richter. Ol anke frapas min intense Peru, Chili e Mexikia, e produktas adminime 13 morti en Equador.
 19ma di marto - Suisa koloko-banko UBS Group AG aceptas komprar banko Credit Suisse po 3 miliard Suisa franki, pos konkordo negociita kun Suisa guvernerio e la Nacionala Banko Suisa.
 26ma di marto - Eventas grandega spontana protesti en diversa urbi Israelana, pos ke chefministro Benjamin Netanyahu demisionas ilua defenso-ministro, qua disursis kontre la judiciala reformo propozata.
 28ma di marto - Adminime 40 personi mortas dum incendio en diteneyo por migranti nelegala en Ciudad Juarez, Mexikia.
 29ma di marto - Unesmafoye mohamedano, Hamza Yusuf, divenas chefa ministro di Skotia.
 30ma di marto - En New-York, jurio akuzas ex-prezidanto Donald Trump pri sekrete pagar ex-pornografial aktorino Stormy Daniels por ne divulgar afero inter le du ante prezidantal elekto di 2016, e samatempe mentiar pri la karaktero di la pago, dicante ke ol esis pago pri servado di advokati.

Aprilo 
 4ma di aprilo - Finlando membreskas NATO.
 4ma di aprilo - Ex-prezidanto di Usa Donald Trump formale akuzesas pri fraudo, relate pago facita ad ex-pornografial aktorino ante l'elekto di 2016, por ke el ne revelis ke ambe havis afero. La pago mencionesis da lu kom "pago ad advokati". Unesmafoye en la historio di Usa, ula ex-prezidanto formale akuzesis ante judiciala korto.
 11ma di aprilo - En Myanmar, aer-armeo bombardas vilajo Pazigyi, e produktas 165 morti.
 15ma di aprilo - Germania klozas lua lasta nuklear elektriferio.
 15ma di aprilo - En Khartoum e Darfur, komencas armala konflikto inter rivala grupi de la militala guvernerio di Sudan. La konflikti produktis 413 morti e mili di plusa homi vundita til la 21ma di aprilo, segun Mondal Organizuro pri Saneso.
 19ma di aprilo - Tumulto en amasego di individui qui expektis recevar donacaji en Sanaa, Yemen, produktas adminime 78 morti.
 20ma di aprilo - En Boca Chica, Texas, fuzeo Starship de kompanio Space X da Elon Musk explozas 4 minuti pos lansado.
 22ma di aprilo - Adminime 9 personi mortas e 60 plusa homi vundesas pro triopla suocidant atako da bombo-homi che urbo Sévaré, en Mali. L'explozi destruktas 20 domi.

Mayo 
 3ma di mayo - Pafado che skolo "Vladislav Ribnikar" en Beograd, Serbia, produktas 9 morti, di qui 8 pueri.
 3ma di mayo - Serio di inundadi e terglitadi frapas vilaji este de Demokratial Republiko Kongo e produktas plu kam 400 morti.
 6ma di mayo - Charles la 3ma di Unionita Rejio kronizesas che abadeyo di Westminster.
 9ma di mayo - Ciklono Mocha formacas sur Indiana Oceano, frapas Myanmar e Bangladesh, e produktas 400 morti e plu kam 700 plusa homi vundita.

Junio 
 2ma di junio - Che stato Odisha, India, du treni ekreligas pos ke un ek li kolizionas kontre altra treno transportanta vari e partale invadas l'opoza treko. L'acidento esis la maxim mortigiva ferovoyal acidento di India, e produktis 288 morti e cirkume 900 plusa homi vundita.
 11ma di junio - Honduras inauguras lua ambasadeyo en Beijing.
 12ma di junio - Che stato Kwara, Nigeria, batelo sinkas e produktas cirkume 100 morti e kelka desaparinti.
 18ma di junio - Mikra submara navo Titan implozas mortiganta 5 individui qui navigabis por vizitar restaji de navo Titanic, qua sinkis en 1912.
 20ma di junio - Adminime 46 personi mortas dum konflikto inter membri de kriminala grupi MS-13 e Barrio 18 en karcereyo por mulieri proxim Tegucigalpa, Honduras.

Julio 
 4ma di julio - Iran membreskas la Koopero-Organizuro di Shanghai, divenanta la 9ma membro dil organizuro.
 9ma di julio - Nova-Zelando signatas pakto pri libera komerco kun Europana Uniono.
 20ma di julio - Komencas la Mondala Kupo di Futbalo por mulieri en Australia e Nova-Zelando.
 20ma di julio - Tri personi mortas per pafo, inkluzite la pafero, e 10 plusa homi vundesas en edifico che aferala quartero di Auckland, Nova-Zelando.
 21ma di julio - Invado di Ukraina da Rusia: Rusa armeo bombardas depozeyi di vari en Odesa, e destruktas 120 tuni di rakoltaji enmagazinigita ibe.
 21ma di julio - Milito di Darfur: adminime 20 civili mortas e 45 plusa homi vundesas pos atako per fuzei en rezidal arei di Nyala, Sudal Darfur, ed explozi proxim hospitali en El-Obeid, Nord-Kordofan.
 23ma di julio - Incendii en Grekia: deki di mili di turisti fugas del insulo Rhodes pro incendii ed alta temperaturi.
 25ma di julio - Parlamento di Ghana aprobas lego abolisanta mortopuniso.
 26ma di julio - En Nijer, stato-stroko revokas prezidanto Mohamed Bazoum. Generalo Abdourahamane Tchiani asumas la povo.
 30ma di julio - En Khar, Pakistan, 56 personi mortas e cirkume 200 plusa homi vundesas kande suocidanta atakero explozas bombi atachita a lua korpo. Islama Stato revendikas l'atako.
 31ma di julio - En Nuh, stato Haryana, India, 5 personi mortas e 20 plusa homi vundesas pos konflikti inter hindui e Mohamedani, pos ke Mohamedani atakis Hindua procesiono.

Agosto 
 3ma di agosto - Granda terglitado en Shovi, Gruzia, produktas adminime 17 morti e plusa 18 homi desaparinta.
 8ma di agosto - En Maui, Havayi, plu kam 5200 hektari brulas, produktanta adminime 106 morti e cirkume 1300 plusa homi desaparinta.
 9ma di agosto - Batelo transportanta enmigranti kulbutas proxim insulo Lampedusa, Italia, e produktas 41 morti.
 9ma di agosto - En Quito, Equador, prezidantala kandidato Fernando Villavicencio asasinesas da pafisti.
 10ma di agosto - Rusia lansas kosmoprobilo Luna 25, l'unesma misiono sendita por explorar la Luno depos 1976. Ol eniras lunala orbito ye la 16ma di agosto.
 13ma di agosto - Milito di Amhara: en Finote Selam, Etiopia, 26 personi mortigesas pro aeral atako kontre regiono kontrolita da milicani de etnio Fano.
 14ma di agosto - En Hpakant, Myanmar, adminime 25 ministi mortas e 14 plusa homi desaparas dum terglitado en mineyo di jado.
 15ma di agosto - En Paraguay, Santiago Peña sucedas Mario Abdo Benítez kom prezidanto.
 15ma di agosto - En India, adminime 65 personi mortas e 20 plusa homi restas desaparinta pro inundadi e terglitadi norde de la lando.
 17ma di agosto - Ter-tremo en Kolumbia, kun forteso 6,3 segun skalo di Richter ed epicentro proxim urbeto Medina, Cundinamarca, produktas 2 morti, 50 plusa homi vundita, e domajas multa konstrukturi en diversa urbi, inkluzite Bogota. La ter-tremo havis kelka repeti min intensa ye la sama dio.
 19ma di agosto - Kanadana guvernerio imperas l'evakuo di  personi pro forestal incendii en Britaniana Kolumbia.
 23ma di agosto - Chandrayaan-3 de India divenas l'unesma kosmoprobilo qua terovenas sur la suda polo di la Luno.
 23ma di agosto - Atako Rusa per senpilotist aviacili kontre loki por enmagazinigado di agrokultivala produkturi en Ismail, Ukraina, destruktas 13 mil tuni di cereali
 30ma di agosto - Pos anunco di la rielekteso di Ali Bongo Ondimba kom prezidanto, militisti de Gabon facas sucesoza stato-stroko e kreas tale nomizita "Transito-Komitato por Restauro dil Institucuri" por guvernar la lando. To signifikas la fino di 56-yara guvernado da familio Bongo en la lando.
 30ma di agosto - Invado di Ukraina da Rusia: Rusa senpilotist aviacili bombardas Kyiv, produktanta 2 morti.
 31ma di agosto - Fairo en edifico di Johannesburg, Sudafrika, ube rezidis enmigranti produktas adminime 73 morti e 40 plusa homi vundita.

Septembro 
 1ma di septembro - Tharman Shanmugaratnam elektesas prezidanto di Singapur, per 70% ek la voti.
 6ma di septembro - Invado di Ukraina da Rusia: Adminime 17 personi mortas e plusa 32 homi vundesas dum atako Rusa kontre Ukrainana urbo Kostiantynivka.
 6ma di septembro - Milito en Sudan: adminime 19 civili mortas dum nepreciza artilriala bombardo kontre pozicioni de la Trupi por Rapida Suporto di Sudan, che suburbo Umbada, weste de Omdurman.
 7ma di septembro - Terorist-ataki en nord-estala Mali produktas la morto di 49 civili e 15 soldati. Islamala Stato revendikis l'autoreso dil ataki.
 8ma di septembro - Ter-tremo kun forteso 6.8 che skalo di Richter ed epicentro proxim Marrakesh frapas Maroko e produktas adminime 1305 morti e plu kam 1800 plusa homi vundita.
 9ma di septembro - Afrikana Uniono divenas permananta membro de G20.
 15ma di septembro - Usana sindikato laborala Union Auto Workers komencas striko demandanta augmento di salarii, 32-hora laborojornedo e protekto kontre klozado di fabrikerii, qua paralizas automobila produktado en Ford Motor Company, General Motors e Stellantis.
 20ma di septembro - La maxim anciena ligna strukturo konocata deskovresas proxim aquofalo Kalambo, en Zambia.
 22ma di septembro - Invado di Ukraina da Rusia: projektilo Ukrainana frapas sideyo di Rusa mar-armeo en Sevastopol, Krimea.
 23ma di septembro - Adminime 20 personi, la maxim multa ek li civili, mortas pos atako per atomobilo-bombo en Beledweyne, Somalia.
 26ma di septembro - Incendio, posible pro uzo di piroteknaji interne salono, produktas adminime 113 morti e plua kam 150 plusa homi vundita dum mariajo en la provinco Nineveh, Irak.

Oktobro 
 4ma di oktobro - Adminime 13 personi mortas e 24 plusa homi vundesas dum incendio che noktala klubo Fonda Milagros en Murcia, Hispania.
 2ma di oktobro - En Tahoua, Nijer, adminime 29 soldati mortas dum embusko da Mohamedana extremisti, uzanta automobilo-bombi e bombardi. Diversa extremisti mortigesas dum kontreatako.
 4ma di oktobro - FIFA anuncas ke partii de la Mondala Kupo di Futbalo 2030 eventos en t landi: Uruguay, Arjentinia, Paraguay, Maroko, Portugal e Hispania.
 20ma di oktobro til la 5ma di novembro - En Santiago, Chili, eventos la 19ma Tot-Amerika Ludi.
 7ma di oktobro - Tri ter-tremi kun fortesi 6.3, 5.9 e 5.5 che skalo di Richter frapas Afganistan e produktas plu kam 2.000 morti.
 7ma di oktobro - Trupi de Hamas lansas ataki kontre urbeti Be'eri ed Ofakim, sude de Israel, e produktas plu kam 250 morti e plusa 1590 vunditi. Hamas anke lansas fuzei kontre Israelana urbo Ashkelon. Israel respondas per aerala bombardo kontre Gaza-strio, produktanta adminime 232 morti.
 13ma di oktobro - Israel informas Unionita Nacioni ke ol lansis ultimato por ke 1,1 milion Palestinani habitanta la nordo di Gaza translojez su adsude en 24 hori.
 13ma di oktobro - Suicidant atako kontre moskeo en Puli Khumri, provinco Baghlam, Afganistan, mortigas 7 personi e vundas 15 plusa homi.
 15ma di oktobro - Daniel Noboa elektesas prezidanto di Equador.
 17ma di oktobro - Adminime 471 personi mortas e 314 plusa homi vundesas pos explozo che hospitalo Al-Ahli, en Gaza.
 23ma di oktobro - En Bhairab, Bangladesh, treno transportanta vari kolizionas kontre pasajero-treno, produktanta adminime 17 morti.

Novembro

Decembro

Naski

Morti 
 3ma di januaro - Abdelsalam al-Majali, chefministro di Jordania (n. 1925)

 6ma di januaro - Gianluca Vialli, Italiana futbalisto (n. 1964)
 8ma di januaro - Roberto Dinamite, Braziliana futbalisto (n. 1954)
 9ma di januaro - Karl Alexander Müller, Suisa fizikisto, Nobel-laureato (n. 1927)
 10ma di januaro - Jeff Beck, Britaniana gitaristo (n. 1944)
 10ma di januaro - Rejulo Konstantinos la 2ma di Grekia (n. 1940)
 12ma di januaro - Lisa Marie Presley, Usana kantistino e kompozistino (n. 1968)
 16ma di januaro - Gina Lollobrigida, Italian aktorino (n. 1927)
 18ma di januaro - David Crosby, Usana muzikisto e kantisto (The Byrds, Crosby, Stills, Nash & Young) (n. 1941)

 23ma di januaro - Álvaro Colom, prezidanto di Guatemala (n. 1951)
 3ma di februaro - Paco Rabanne, Hispana modisto (n. 1934)
 4ma di februaro - Sherif Ismail, chefministro di Egiptia (n. 1955)
 5ma di februaro - Pervez Musharraf, prezidanto di Pakistan (n. 1943)
 6ma di februaro - Lubomír Štrougal, chefministro di Chekoslovakia (n. 1924)
 8ma di februaro - Burt Bacharach, Usana kompozisto e kantisto (n. 1928)
 8ma di februaro - Ivan Silayev, chefministro di Soviet-Uniono (n. 1930)

 10ma di februaro - Carlos Saura, Hispana filmifisto (n. 1932)
 10ma di februaro - Hugh Hudson, Britaniana filmifisto (n. 1936)
 10ma di februaro - Sergei Tereshchenko, chefministro di Kazakstan (n. 1951)
 10ma di februaro - Hans Modrow, chefministro di Est-Germania (n. 1928)
 15ma di februaro - Paul Berg, Usana biokemiisto, Nobel-laureato (n. 1926)

 15ma di februaro - Raquel Welch, Usan aktorino (n. 1940)
 22ma di februaro - Ahmed Qurei, chefministro dil Autoritato Nacionala Palestinana (n. 1937)
 27ma di februaro - Gérard Latortue, chefministro di Haiti (n. 1934)
 1ma di marto - Just Fontaine, Franca futbalisto (n. 1933)
 2ma di marto - Wayne Shorter, Usana saxofonisto (n. 1933)
 3ma di marto - Kenzaburo Oe, Japoniana skriptisto, Nobel-laureato (n. 1935)
 8ma di marto - Marcel Amont, Franca kantisto ed aktoro (n. 1929)
 18ma di marto - Pōhiva Tuʻiʻonetoa, chefministro di Tonga (n. 1951)
 25ma di marto - Pascoal Mocumbi, chefa ministro di Mozambik (n. 1941)

 26ma di marto - María Kodama, Arjentiniana skriptistino (n. 1937)
 31ma di marto - Rabbie Namaliu, chefministro di Papua-Nova-Guinea (n. 1947)
 5ma di aprilo - Kiumars Pourahmad, Iranana filmifisto (n. 1949)
 9ma di aprilo - Richard Ng, Chinian aktoro (n. 1939)
 13ma di aprilo - Mary Quant, Britaniana modistino (n. 1930)
 22ma di aprilo - Mudar Badran, chefministro di Jordania (n. 1934)
 22ma di aprilo - Barry Humphries, Australian aktoro, komediisto e skriptisto (n. 1934)

 25ma di aprilo - Harry Belafonte, Usana muzikisto ed aktoro (n. 1927)
 3ma di mayo - Nikica Valentić, chefministro di Kroatia (n. 1950)
 8ma di mayo - Rita Lee, Braziliana kantisto, kompozisto e muzikisto (n. 1947)
 15ma di mayo - Robert Emerson Lucas, Jr., Usan ekonomikisto, Nobel-laureato (n. 1937)
 22ma di mayo - Wim Udenhout, chefa ministro di Surinam (n. 1937)

 24ma di mayo - Tina Turner, Usana-Suisiana kantistino (n. 1939)
 28ma di mayo - Harald zur Hausen, Germana virologiisto, Nobel-laureato (n. 1936)
 2ma di junio - Kaija Saariaho, Finlandana kompozisto (n. 1952)
 5ma di junio - Astrud Gilberto, Braziliana kantistino e kompozistino (n. 1940)
 9ma di junio - Alain Touraine, Franca sociologo (n. 1925)
 10ma di junio - Theodore Kaczynski, Unabomber, Usana teroristo (n. 1942)
 12ma di junio - Silvio Berlusconi, chefministro di Italia (n. 1936)
 15ma di junio - Glenda Jackson , Angla aktorino e politikisto (n. 1936)
 26ma di junio - John Bannister Goodenough, Usana fizikisto e kemiisto, Nobel-laureato (n. 1922)

 julio (morto anuncita ye la 26ma di julio) - Sinéad O'Connor, Irlandana kantistino (n. 1966)
 12ma di julio - Milan Kundera, Chekoslovakiana-Franciana skriptisto (n. 1929)
 15ma di julio - Francisco Ibáñez, Hispana kartunisto (n. 1936)
 16ma di julio - Jane Birkin, Britaniana-Franciana kantistino ed aktorino (n. 1946)
 21ma di julio - Tony Bennett, Usana kantisto (n. 1926)
 26ma di julio - Jean-Jacques Honorat, chefministro e ministro pri exteral aferi di Haiti (n. 1931)

 1ma di agosto - Henri Konan Bédié, prezidanto di Ivora Rivo (n. 1934)
 4ma di agosto - Boniface Alexandre, provizora prezidanto di Haiti (n. 1936)
 7ma di agosto - Aracy Balabanian, Brazilian aktorino (n. 1940)
 17ma di agosto - John Thomas Devitt, Australiana natisto, Olimpiala championo (n. 1937)
 26ma di agosto - Bob Barker, Usana televiziono-prizentisto (n. 1923)
 6ma di septembro - Giuliano Montaldo, Italiana filmifisto (n. 1930)
 9ma di septembro - Domenico De Masi, Italiana sociologo (n. 1938)
 13ma di septembro - Mircea Snegur, Moldovana politikisto (n. 1940)

 15ma di septembro - Fernando Botero, Kolumbiana piktisto (n. 
 16ma di septembro - Abdul Ati al-Obeidi, chefa ministro di Libia (n. 1939)
 18ma di septembro - Marinho Peres, Braziliana futbalisto (n. 1947)
 21ma di septembro - Walewska Oliveira, Braziliana volebalistino (n. 1979)
 22ma di septembro - Giorgio Napolitano, prezidanto di Italia (n. 1925)
 25ma di septembro - David McCallum, Skota aktoro e muzikisto (n. 1933)

 7ma di oktobro - Marouf al-Bakhit, chefministro di Jordania (n. 1947)
 8ma di oktobro - László Sólyom, Hungara politikisto, prezidanto di la lando de 2005 til 2010 (n. 1942)
 13ma di oktobro - Louise Glück, Usana poeto ed esayisto, Nobel-laureato pri literaturo (n. 1943)
 14ma di oktobro - Dariush Mehrjui, Iranana filmifisto (n. 1939)
 16ma di oktobro - Martti Ahtisaari, Ex-Prezidanto di Finlando e laureato di Nobel-premio Paco (n. 1937)
 21ma di oktobro - Bobby Charlton, Angla futbalisto (b. 1937)
 24ma di oktobro - Hans Albert, Germana filozofo (n. 1921)
 24ma di oktobro - Richard Roundtree, Usan aktoro (n. 1942)
 28ma di oktobro - Matthew Perry, Usana-Kanadan aktoro (n. 1969)

Nobel-premiiziti 
Fiziko: Pierre Agostini, Ferenc Krausz, Anne L'Huillier
Kemio: Moungi G. Bawendi, Louis E. Brus, Alexei I. Ekimov
Fiziologio o Medicino: Katalin Karikó, Drew Weissman
Literaturo: Jon Fosse
Paco: Narges Mohammadi
Ekonomiko: Claudia Goldin

Referi 

Yari 2020a