Кĕмĕл


Истори 
Этем кĕмĕлпе авалтанах паллашнă. Кĕмĕл, ылтăн пекех, çутçанталăкра хăйшăран тĕсĕпе тĕл пулать — ăна тăпраран шăратмасăрах тупнă. Çавăнпа ĕнтĕ кĕмĕл нумай халăх культурă йăлисенче ĕмĕрсем витĕр курăнать. Ассирипе Пайпăлта кĕмĕл таса металл вырăнĕнче пулса Уйăхăн символĕ шутланнă. Вăтам ĕмĕрсем тапхăрĕнче кĕмĕл тата унăн шăрантарнă хутăшĕсем алхимиксем таврашĕнче питĕ чыслă пулнă. XIII ĕмĕрĕн варринчен пуçласа кĕмĕл савăт-сапа тумалли йăлаллă материал пулса каять. Унсăр пуçне, кĕмĕлпе паянкуна çити те хыт укçа çапма усă кураççĕ.

Физикă-хими уйрăмлăхĕсем 
Кĕмĕл, хими палли Ag, - шурă метал, çемçе те туптанакан. Кĕмĕлĕн çутă хирĕç хевтелĕхĕ 94%, шăрату температури — 964,5 Цельси градусĕ. Тачăлăхĕ — 10,5 г/см^3.
Тап-таса кĕмĕле техникăра тата капăрлатакан ӳнерлĕхре çĕмçе пирки усă курмаççĕ. Савăт-сапа тата ювелир япалисене тунă чух халĕ кĕмĕлĕн пăхăрпа хутăш шăранăвĕ. Кĕмĕле хачăпа тата пăчкăпа касса ăсталама çăмăл, гравир тума ансат, тăсăлавлăхĕ çав тери мăнаç: металăн пĕр грамне 2 çухрăма туртса тăсма пулать. Кĕмĕл лаптакне 0.25 мм çинçелĕхчен туптанать.

Изотопĕсем

Усă курни 

 Хаклă металл вырăнĕнче ювелир ĕçĕнче усă курни
 Вак укçа çапма усă курни (уйрăмах ĕлĕк)
 Кĕмĕл галогенечĕсене тата кĕмĕл нитратне хăватлă çутă сисĕнлĕхне пула фотографире усă курни.
 Пысăк электрохăвăртлăхне тата çирĕп йӳçĕклĕх хирĕçлĕхне пула усă курни:

Асăрхавсем

Каçăсем 
 Кĕмĕл, Webelements çинче
 Мĕншĕн кĕмĕл япаласем тĕксĕмленеççĕ
 Кĕмĕл Хими элеменчĕсен халăх вулавăшĕнче
 Металл. Статьясем. Кĕмĕлен 75 ĕмĕрĕсем 
 Энциклопеди Кругосвет
 Кĕмĕлĕн термодинамикă пахалăхĕсем (Mathcad Calculation Server)
 Муречина. Кĕмĕл савăт-сапа . "Çĕнĕ Геродотăн Помпеи. Утăм хыç утăм".

Паха йышши металсем
Апата хушмаллисем