Хурăн
Хурăн () — çулçă ӳкерекен йывăçсемпе тĕмсен  йышĕ.  Çурçĕр полушаринче анлă сарăлнă. Раççей территоринче чи анлă сарăлнă йывăçсен шутне кĕрет. Тĕсĕсен шучĕ çĕре яхăн  е нумайрах .

Биологи 
 Хурăн йышăнчи ӳсентрансенчен нумайĕшĕ 30-45 м çӳллĕш йывăçсем, вуллине ыталасан  120—150 см таран. Хăшпĕр тĕсĕсем - тĕмсем,  çĕр çинче выртса кăштах çĕкленекен таран. Пурте пĕр çуртлă, аçа тата ама чĕчеклĕ, кăчăка тусанне çилпĕ сараççĕ.
Тымарĕсем хăватлă. Хăшпĕр тĕсĕсен çĕр çиĕн, нумайĕшĕн чалăшрах тарăн каять. Хунавĕн тĕп тымарĕ хăвăрт ӳсме прахать, анчах айккинчисем вăйлă ӳсеççĕ, вĕсем çинче нумай вĕтĕ пĕчĕк тымар çитĕнет. Хурăн малтанхи çулсенче кăна майĕпен ӳсет, кайран вăйланса кайса курăксенчен иртсе каять.

Хурăнсен нумай тĕсĕсен хуппи шурă, сарă, сарăрах, шупкарах е хĕрлĕ хĕмăр тĕслĕ, хăшпĕр тĕссен сăрă, хăмăр е хура пулать. Пробка клеткисем хушшинче шурă сăмала евĕрлĕ япалапа - бетулинпа тулнă, çавă хурăн хуппине шурă тĕс парать . Çиелти сийĕ çăмăллăн хăюсемпе уйрăлать. Ватă йывăçсен хуппи хура тĕслĕ, çуркаланса пĕтнĕ.
Хурăн çулçисем 7 см тăршшĕ, 4 см сарлакăш таран, тăкăнас умĕн сарăлаççĕ. Çамрăк çулçисем çыпçăнаççĕ.
 (Betula pumila)]]

Сăртĕсем 

Хурăнăн капăрлатас тĕллĕвпе ӳстерекен нумай сорчĕсем пур:
 |Betula nigra|cv=Heritage — кĕренрех тĕслĕ хуппи уйрăлсан çаврăнса пырать;
 Betula pendula|cv=Purpurea — хĕрлĕ çулçăллă;
 Betula pendula|cv=Laciniata (е — ) — çĕре çити усăнакан туратлă, çулçисем тарăн каснă евĕрлĕ;
 Betula pendula|cv=Tristis — çĕре çити усăнакан туратлă;
 Betula pendula|cv=Yongii — çĕре çити усăнакан туратлă;
 Betula platyphylla|cv=Whitespire}} — шап-шурă хупăллă çӳллĕ яштак йывăç;
 Betula utilis|cv=Jermyns — шап-шурă хупăллă çӳллĕ йывăç.

Классификаци 

Тĕрлĕ авторсем тĕрлĕрен пайлаççĕ. Çĕре  яхĕн тĕс тесе шутлаççĕ е кăштах нумайрах .

Ку списока Кьюри король ботаника сачĕсен даннăйсем тунă.

Хурăн ӳнерте

Усă курни 
 Тикĕт
 Хурăн шывĕ
 Хурăн хуппи
 Милĕк
 Хăма
 Вутă

Асăрхатарусем

Вуламалли 
 Корчагина И. А. Жизнь растений. В 6-ти т. М.Просвещение. 1980, т. 5. Ч. 1. Цветковые растения, с. 311—324|.
 Данченко А. М. Популяционная изменчивость берёзы. Новосибирск:Наука, Сиб. отд-ние. 1990, с.202.
 Данченко А. М., Трофименко Н. М. Экология семенного размножения берёзы. Новосибирскă Наука, Сиб. изд. фирма.1993.с.182.
 Ботаника. Энциклопедия «Все растения мира»: Пер. с англ.М.: Könemann. 2006 . с.142—144.
 Пономарёв Н. А. Берёзы СССР. М.: Гослестехиздат.1932.247.
  Черняева Г. Н., Долгодворова С. Я., Бондаренко С. М.Экстраутивные вещества берёзы. Красноярск.1986. с.122.
 Иллюстрированный определитель растений Ленинградской области. М.:Товарищество научных изданий КМК.2006.с.167.
 Животные и растения. Иллюстрированный энциклопедический словарь.М.:Эксмо.2007.с.117-119.
 Растительные ресурсы России: Дикорастущие цветковые растения, их компонентный состав и биологическая активность. М.:Товарищество научных изданий КМК. 2008.Т.1. Семейства Magnoliaceae — Juglandaceae, Ulmaceae, Moraceae, Cannabaceae, Urticaceae. с.164—176.

Каçăсем 
 БСЭ 
 дерево ЭСБЕ
 Лесная энциклопедия. В 2-х т.. М.:Сов. энциклопедия.1985.Т.1.

Ӳсентăрансем
Йывăçсем
Хурăн йышшисем
Сиплĕ ӳсентăрансем
Капăрлатмалли ӳсентăрансем