Гильберт, Давид
Давид Гильберт  – (03.01.1862, Велау, Прусси  — 04.02.1943,Гёттинген, Германи) - Математика енĕпе ĕçленĕ ăславçă. Инвариантсен теорине тата  Евклид геометрийĕн аксиоматикине ăсталанă.

Кёнигсберг университетне пĕтерсе 1885-мĕш çулта инвариантсен теорийĕпе диссертаци хӳтĕлет. Тепĕр çултан ку университетăн математика профессорĕ пулса тăрать.

1895-мĕш çулта Феликса Клейна чĕннипе Гильберт Гёттинген университетне куçса вăхăтĕнче Гаусс тата  Риман ертсе пынă кафедрăна йышанать. Ку вырăнта вăл 35 çул ĕçленĕ.

Гёттингенра Гильберт вĕренекенĕсем хушшинче Эрнст Цермело, Герман Вейль, Джон фон Нейман (ун ассистенчĕ пулнă), Рихард Курант, Гуго Штейнгауз, Эммануил Ласкер шахмат чемпионĕ тата ыттисем те.
Ăна хăйĕн вĕрентекенĕ тесе шутлакансен йышĕ тата пысăкрах, çав шутра Эмми Нётер тата Алонзо Чёрч. Ун доктор диссертцине хӳтĕленĕ 69 аспирант пулнă.

Математикăна пăрахса поэт пулса тăнă пĕр аспиранчĕ пирки калани паллă: «Лайăх, ун математика валли фантази сахал».

Вырăсла куçарнă ĕçĕсем
 Гильберт Д. Избранные труды: в 2 т. // Под ред. А. Н. Паршина. — М.: Факториал, 1998. — ISBN 5-88688-028-3
 Т. 1: Теория инвариантов. Теория чисел. Алгебра. Геометрия. Основания математики. — 575 с. — ISBN 5-88688-029-1.
 Т. 2: Анализ. Физика. Проблемы Гильберта. Personalia. — 607 с. — .
 Гильберт Д. Основания геометрии . М.-Л.: Гостехиздат, 1948. — Серия: Классики естествознания.
 Гильберт Д., Аккерман В. Основы теоретической логики. М.: Издательская группа URSS, 2010, 304 с. ISBN 978-5-484-01144-5.
 Гильберт Д., Бернайс П. Основания математики. М.: Наука.
 Том I. Логические исчисления и формализация арифметики.  1979, 560 c.
 Том II. Теория доказательств.  1982, 656 с.
 Гильберт Д., Кон-Фоссен С. Наглядная геометрия , М.-Л., ОНТИ, 1936. — 304 с. Переиздание: Гостехиздат (1951), Едиториал УРСС (2010).
 Курант Р., Гильберт Д. Методы математической физики. Том I, 1933. Том II, 1945.

Вуламалли
 
 Визгин В. П. Релятивистская теория тяготения (истоки и формирование. 1900—1915 гг.). — М.: Наука, 1981. 352 с.

Каçăсем

 Биография в архиве Mac Tutor 
 Информация на сайте ИС АРАН
 
 Гильберт Давид

Асăрхавсем 

Германи математикĕсем
1862 çулта çуралнисем
Кăрлачăн 3-мĕшĕнче çуралнисем
1943 çулта вилнисем
Нарăсăн 4-мĕшĕнче вилнисем
Математика философĕсем
Кёнигсбергри Вильгельм гимназинче вĕренсе тухнисем
Кёнигсберг университетĕнче вĕренсе тухнисем
Кёнигсберг университечĕн вĕрентӳçисем
Гёттинген университечĕн вĕрентӳçисем
Н. И. Лобачевский ячĕллĕ премин лауреачĕсем
Гёттинген хулин çăвинче пытарнисем