Раççей чукун çулĕсем
УАО «Раççей чукун çулĕсем» (УАО «РЧÇ») — раççей сети чукун çулсен раççей эрешĕн инфраструктурин харпăрçи, тĕнчери пысăк транспорт компанисенчен пĕри. Тулли ячĕ — Уçăллă акционер этем пĕрлĕхĕ «Раççей чукун çулĕсем». Штаб-хваттерĕ — Мускавра, Новая Басманная урамĕнче, çурт 2. Тĕп аппарачĕн пайĕсем (профиллĕ чукун çул департаменчĕсем) çаплах Каланчёвская урам, ç. 35 вырнаçнă.
УАО «РЧÇ» 2003 çулхи авăн, 18 Раççей Федераци Правительствин 585-мĕш №-лĕ йышăнăвĕпе туса хунă. 2003 çулхи юпан 1-мĕшĕнче РЧÇ Чукун çулсен министерствинчен (ЧÇМ) чукун çул транспорчĕн управлении функцине илет (ЧÇМ патшалăх енчен йĕркелесе пырать). РЧÇ ЧÇМ сиситеминчи 2046 предприятирен 987-ĕшне (ведомствă активĕсен 95 % пурлăхнĕ) из 2046 хăй çумне куçарать.

Харпăрçисемпе ертӳçисем 

Раçсей Федерацийĕ обществăн пĕртен пĕр акционерĕ шутланать. Патшалăх ятĕнчен акционер полномочисене Раççей Федерацин Правительстви тытса пырать. Вăлах общество президентне ĕçе илет, кашни çулах директорсен канашне йĕркелет, çул пĕтĕмлетĕвĕсене çирĕплетет.

УАО «РЧÇ» директорĕсен Канашĕн председателĕсем 
 Христенко Виктор Борисович (2003, юпа, 16 — 2004, утă, 20)
 Жуков Александр Дмитриевич (2004, утă, 20 —)

УАО «РЧÇ» президенчĕ 
 Фадеев Геннадий Матвеевич (2003 авăн, 23 — 2005 çĕртме, 14)
 Якунин Владимир Иванович (2005 çĕртме, 14 —)

Тытăмĕ 

УАО «РЧÇ» чукун çул эрешне 17 филиал çине пайланă:

 Тухăç-Çĕпĕр чукун çулĕ
 Горький чукун çулĕ
 Инçет Тухăç чукун çулĕ
 Байкал лешьен чукун çулĕ
 Анăç-Çĕпĕр чукун çулĕ
 Калининград чукун çулĕ
 Красноярск чукун çулĕ
 Куйбышев чукун çулĕ
 Мускав чукун çулĕ
 Октябрь чукун çулĕ
 Атăлçи чукун çулĕ
 Сахалин чукун çулĕ
 Свердловск чукун çулĕ
 Çурçĕр чукун çулĕ
 Çурçĕр-Кавказ чукун çулĕ
 Кăнтăр-Тухăç чукун çулĕ
 Кăнтăр-Урал чукун çулĕ

Кашни чукун çулăн тытăмĕнче чукун çул уйрăмĕсем (Сахалинпа Калининградрисĕр пуçне), çул пăхăнавĕн предприятисем пур.

Тăван компанисем 

 УАО «РЧÇ» ХАО «ТрансТелеКом» телекоммуникаци компанин 100 процентлă акционерĕ.
 Çаплах УАО «РЧÇ» шутне УАО «ТрансКонтейнер» — Раççейĕн контейнер турттаракан пысăк операторĕ.
 ТрансКредитБанкăн 74,995 % акцийĕ
 «ЧÇАСО» — страховани
 УАО «Пĕрремĕш япала турттаракан компани» (УАО «ПГК»)
 УАО «БетЭлТранс» (ОАО «БЭТ»)
 Воронеж, Новороссийск тата Тамбов завочĕсене пĕрлештерекен УАО «ВагонРемМаш»

Пĕрлешĕнни тата ярса илни 

2008 çулхи юпан 8-мĕшĕнче финансă кризисĕнче лакăма лекнĕ, унчен УАО "«АЛРОСА» инвестици ушкăнĕ («АЛРОСА» алмаз тупăшлакан раççей ушкăнĕн тăван компанийĕ) шутĕнчи «КИТ Финанс» банкăн 90 % акцине туяннă (РЧÇ банкăн 45 % акцине харпăрланă). 9 октября стало известно, что РЖД купило акции КИТ Финанс за символические 100 рублей.

Ӗç=хĕлĕ 
Компанин коммерци ĕçлĕхĕн тĕп тĕлĕсем — япала тата пассажир турттарасси. УАО «РЧÇ» Раççейĕн 99 % чукун çулĕсен 85 500 км тăсăлăвлĕ магистралĕсене (харпăр компанисисемсĕр, тĕслĕхрен, Норильск чукун çулĕ тата ур.), чарăнусемпе вокзалсем, депо тата диспетчер системисене харпăрлать.
2007 çул вĕçнелле Раççейĕн 79 объекчĕнче ĕçленĕ тата пиллĕккĕшне кĕме шухăш пур.

Компани шутне 20 пине яхăн локомотив (локомотив паркĕн 90 % яхăн), 600 пинрен ытла япала тата пассажир вакунĕ кĕрет. Пассажир локомотивĕсен йышĕ 12 % яхăн. Пассажирсене УАО «РЧÇ» эрешĕпе, сăмахран, Мускав — Санкт-Петербург йĕрĕпе, харпăр пуйăссем турттараççĕ.

Тарифсем

Ӗçлĕх кăтартăвĕсем 

2006 çул пĕтĕмлетĕвĕсемпе компанин усламĕ РСБУ енĕпе 59,2 млрд тенкĕ, таса усламĕ — 26,4 млрд тенкĕпе танлашнă. Япала турттарăвепе услам 105,3 млрд тенкĕне, пассажир куçарăвĕн тăкакĕ — 43,2 млрд тенкĕне çитнĕ

2005çул тĕлне чукун çул çинчи çурт-йĕр кивелĕвĕн коэффициенчĕ 70 %, пассажир вакунĕсен — 65,5 % çитнĕ. 2006—2007 çулта кивелсе тухнă майĕпе 10 % вакун паркне ĕçрен кăлармалла, вакунсен усă куру вăтам çулĕ 18 çултан иртрĕ; вĕсен 70 % сывлăш кондицилемелли системи çук. Туяннă вакунсен шучĕ 1615 виçерен (1992) 183 çити (1998) ӳкрĕ. 2006 çулта çĕнĕ 731 вакуна ĕçе кĕртме палăртнă пулин те, ку çителĕксĕр. Инвестици ресурсĕсен çитменлĕхĕ пассажир комплексĕнче, РЧÇ хаклавĕсемпе, çулне 60 млрд тенкĕрен кая мар пулать.

2009 çулхи авăн уйăхĕ тĕлне иртнĕ çулхипе танлаштарсан япала турттарасси 11,3 % ӳкнĕ.

Çулсерен УАО «РЧÇ» 1,3 млрд ытла пассажирпа 1,3 млрд тонн япала турттарать.

2006 çулта раççей чукун çулĕсем тăрăх 1352,8 млн пассажир куçарнă,ку ĕнтĕ 2005 çулхипе танлаштарсан, 33,9 млн çын е 2,5 % ытларах пулать. Çав шутра турттарнă:
 инçе çӳрекен пуйăссенче — 135,3 млн çын;
 хулаçум электропуйăсĕсенче — 1217,5 млн çын.

УАО «РЧÇ» пĕтĕм ĕçлекенĕ— 1300 пин çын.

РЧÇ куçару пуйăсĕ

Инвестици программи 
2007—2009 çулсене РЧÇ инвестици программи 694 млрд тенкĕ калăпăшлĕ, вĕсенчен 82 % инвестицине инфраструктурăна çĕнетме, 16 % — пуйăссене çĕнетме тăкаклама палăртнă. 2007 çулхи инвестпрограммăна 210 млрд тенкĕ калăпăшлĕ тума йышăннă, 2008 çулта —231 млрд тенкĕ, 2009 çулта —252 млрд тенкĕ.

2007 çулхи III кварталĕ тĕлне РЧÇ тĕп фонд кивелĕвĕ 58 %, япала турттармалли вакунсен — 80 % яхăна çитнĕ .
Пуйăссен ĕçлĕх ресурсне тăсса пымасан, çулсерен 15 пине яхăн япала вакунне пăрахăçламалла пулать, ĕçсем çакăн пек пырсан 2010 çул тĕлне 588 пин вакунран 220-ĕшне пăрахăçлама тивет; çакна шута илсе, япала турттармалли вакун шучĕ çулсерен 30 пинрен сахал мар кирлĕ.

Компани ĕç-хĕлĕнчи чи малти шухăшлă тĕлĕсенчен пĕри Кăнтăр федераци тăрăхĕнчи инфраструктурине аталантарасси. Çакна пурнăçа кĕртме 2030 çулчен 585 млрд тенкĕпе усă курма йышăннă. УАО РЧÇ президенчĕ Владимир Якунин каланипе, Раççей субъекчĕсем хăйсем çине программăна 7 % укçапа тивĕçтермелле, ытти тăкакне федераци бюджечĕ хăй çине илет.

2008 çулхи инвестици программипе РЧÇ 1042 вакун (ку вара иртнĕ çулпа танлаштарнипе 132 виçе нумайрах) туяннă, вĕсенчен 329 плацкарта, 602 купе, 41 СВ, 4 ятарвакун, 40 вакун-ресторан тата 26 тӳлек канлĕ вакун. Çак тĕлсене 21,8 млрд тенкĕ уйăрнă.

Чылай пуйăсне Тĕвер вакун тăвакан заводĕнче тунă, 2008 çулхи раштав, 18 тĕлне вăл РЧÇ çул тăршшинчи пиннĕмĕш пассажир вакунĕпе тивĕçтернĕ.

Перспективлă проектсем 
 Хăвăрт куçăм çак хуласем хушшинче тума палăртнă: Чулхула←→Мускав←→Санкт-Петербург←→Хельсинки.
 Транспорт хăрушсăрлăх агентстви. РЧÇ хăрушсăрлăх департаменчĕн пуçлăхĕ Александр Сергиенко авăнăн 6-мĕшĕнче УАО «Раççей чукун çулĕсем» транспорт хăрушсăрлăх пĕрлĕ агентствине тума палăртнине пĕлтернĕ:
 Транспорт çинчи пур хăрушсăрлăх ыйтăвĕсемпе ĕçлекен пĕрлĕ ведомствăна тăвасси.
 Яваплăха хытарни, çав шутра компанин пурлăхне вăрланăшăн, сăтăр тунăшăн.
 Транспорт çинчи хăрушсăрлăх ыйтăвĕсене патшалăхăн тумалла, ун пек тумасан финансă йывăрлăхĕ халăх çине ӳкет.
Сочире олимп вăййисене хатĕрленĕ май РЧÇ в 481,3 млрд тенкĕллĕ хăвăрт çитмелли Мускав-Адлер пуйăс пирки пĕлтернĕ.

Ребрендинг 

2007 çулхи çу уйăхĕнче компании ертӳçлĕхĕ корпораци имиджне улăштармалли пирки пĕлтерет. Фирма стилĕн улăштарăва темиçе тапхăрта 2007—2010 çулсенче ирттерме палăртнă. Компанин çĕнĕ логотипне BBDO янрав агентстви туса хатĕрленĕ. Çĕнĕ логотипа туса панăшăн РЧÇ компании, экспертсен хаклавĕпе, 200 000 $ тӳленĕ.

РЧÇ фирма стилĕ BBDO янрав агентстви 2007—2008 çулсенче HardCase Design берин бюровĕнче 15 йĕртен тытăнса тăракан RussianRail корпораци шрифт йыш никĕсĕнчен тапранать. Авторĕсем — Дмитрий Лавровпа  Ральф дю Карруа. Компанин çĕнĕ логотипĕнче RussianRail Grotesque Medium гротеск шрифчĕпе усă курнă. РЧÇ логотипĕн вĕçĕмлĕ вариантне çаплах  HardCase Design бюро BBDO агентствипе пĕрле 2007 çул вĕçĕнче хайланă.

«РЧÇ» çĕнĕ логотипĕ Kowloon-Canton Railway китай чукун çулĕсен операторĕн евĕрлĕрех.

Кăсăк фактсем 
 Раççей чукун çулĕсем çĕршывра туса илнĕ 6 % электроэнергине е çулта 44 млрд кВт•сех, тата 10 % дизель çунăкне çунтараççĕ.
 чи вăрăм маршрут пуйăсĕ — Харьков ↔ Владивосток (№ 053 тата 133), хушши 9722 км (каял енне — 9715 км).
 Чи тăсăлу вырăн улăштармасăр маршрутсем — 10 267 км: Мускав ↔ Пхеньян Хабаровск урлă (№ 001/002 Мускав ↔ Владивосток пуйăсăн вырăн улăштармасăр вакунĕ) тата Кейӳ → Владивосток (№ 053 Харьков ↔ Владивосток пуйăсăн вырăн улăштармасăр вакунĕ).
 Çаплах 10 000 км ытларах вырăн улăштармасăр вакунсем: Днепропетровск ↔ Владивосток тата Донецк ↔ Владивосток (№ 053 Харьков ↔ Владивосток пуйăс шутĕнче).
 Раççейре революциччен пĕр ятлă 1857 çулхи кăрлач, 26-мĕшĕнче Александр II император хушăвĕпе йĕркеленĕ Раççей чукун çулĕсен тĕп этем пĕрлĕхĕ ĕçленĕ. Этем пĕрлĕхне тăваканнисем вырăс, поляк, акăлчан тата франци банкирĕсем пулнă. Этем пĕрлĕхĕн капиталĕ  275 млн тенкĕ кĕмĕлпе танлашнă. Этем пĕрлĕхĕн управлени Канашĕн пĕрремĕш председателĕ  Пётр Казимирович Мейендорф барон, тĕп директорĕ Карл Колдиньон — Франци кĕперĕсемпе çулĕсен тĕп инспекторĕ — шутланнă. 1859 çулта кашни пассажир пĕр пăт япалана тӳлевсĕр илсе пыма пултарнă, ыттине вара  уйрăм тарифпа тивĕçтернĕ

Асăрхавсем

Çавăн пекех пăхăр 
 Чукун çул çинчи çыхăну
 Фирма пассажир пуйăсĕ
 Чукун çулсен министерстви
 Локобол — ача-пăча футбол турнирĕ, йĕркелекенĕсенчен пĕри РЧÇ пулать.

Каçăсем 
 УАО «РЧÇ» официаллă сайчĕ 
 Список отделений железных дорог России и некоторых стран СНГ
 Расписание, наличие мест, стоимость билетов 
 Билетсене онлайн-суту 
 О дальнейшей реформе ОАО «РЧÇ» , Владимир Якунин, «Эксперт» № 33 (670)/31 августа 2009

 
Раççей транспорт компанисем