33-мĕш çар (СССР)
33-мĕш çар (СССР) — Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи тапхăрĕнчи СССР хĕçпăшаллă вăйĕсен шутĕнчи оперативлă çар пĕрлешĕвĕ (пĕрлехи çар).

Çара Мускав вăрçă тăрăхĕнче 1941 çулхи утă уйăхĕнче йĕркеленĕ.

1945 çулхи çурла уйăхĕнче салатнă. Çар тытăмлавне Смулен вăрçă тăрăхĕн тытăмлавне тума хушнă.

Çарăн çарпуçĕсем 
 комбриг Д. П. Онуприенко (утă, — юпа, 25 - 1941)
 генерал-лейтенант М. Г. Ефремов (юпа, 25 - 1941 — ака -1942)
 çар генералĕ К. А. Мерецков (çу — çĕртме - 1942)
 генерал-лейтенант М. С. Хозин (çĕртме — юпа - 1942)
 генерал-полковник В. Н. Гордов (юпа - 1942 — пуш - 1944)
 генерал-лейтенант И. Е. Петров (пуш — ака - 1944)
 генерал-лейтенант В. Д. Крючёнкин (ака — утă - 1944)
 генерал-лейтенант С. И. Морозов (утă — авăн - 1944)
 генерал-полковник В. Д. Цветаев (юпа - 1944 — çу -1945)

Çар йышĕ

Малтанхи 
 1-мĕш халăх пуçтарăнăв дивизийĕ
 5-мĕш халăх пуçтарăнăв дивизийĕ
 9-мĕш халăх пуçтарăнăв дивизийĕ
 17-мĕш халăх пуçтарăнăв дивизийĕ
 21-мĕш халăх пуçтарăнăв дивизийĕ
 артиллери тата урăх чаçсем

Раштав, 25 - 1944 
 16-мĕш стрелок корпусĕ:
 89-мĕш стрелок дивизийĕ
 339-мĕш стрелок дивизийĕ
 383-мĕш Шахтёр стрелок дивизийĕ
 38-мĕш стрелок корпусĕ:
 64-мĕш стрелок дивизийĕ
 95-мĕш стрелок дивизийĕ
 323-мĕш стрелок дивизийĕ
 62-мĕш стрелок дивизийĕ:
 49-мĕш стрелок дивизийĕ
 222-мĕш стрелок дивизийĕ
 362-мĕш стрелок дивизийĕ
 115-мĕш ХР
 5-мĕш артиллери дивизийĕ
 35 мбр
 1091 тап
 20 табр
 25 гмбр
 305 гмп
 56 гмп
 64-мĕш тӳпе дивизийĕ
 9-мĕш танк корпусĕ
 244 тп
 257 тп
 360 хап
 361 сап
 33 хсуз
 183 АЗСП

Ирĕке кăларнă хуласем 
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче 33-мĕш çар çак хуласене тăшманран çĕнтерсе илнĕ:
 Наро-Фоминск — 26 декабря 1941 года в ходе контрнаступления под Москвой
 Боровск — кăрлач, 4 -  1942 çул, Мускав патĕнчи хирĕç тапăнура
 Верея — кăрлач, 19 - 1942 çул, Ржев-Вязьма операцинче
 Вязьма — пуш, 12 - 1943 çул, Ржев-Вязьма операцинче (5-мĕш çарпа пĕрле)
 Спас-Деменск — çурла, 13 - 1943 çул, Сăпас-Демен операцинче (49-мĕш çарпа пĕрле)
 Починок — авăн, 23 - 1943 çул, Смулен-Рославль операцинче
 Горки — çĕртме, 26 - 1944 çул, Могилёв операцинче
 Шклов — çĕртме, 27 - 1944 çул, Могилёв операцинче
 Приенай (халĕ Пренай) — утă, 22 - 1944 çул, Каунас тĕлнелле тапăнса пынă чухне
 Мариямполе — утă, 31 -  1944 çул, Каунас операцинче
 Солец-Куявски — кăрлач, 15 - 1945 çул, Варшава-Познань операцинче
 Илжа — кăрлач, 16 - 1945 çул, Варшава-Познань операцинче
 Радом — кăрлачăн 16-мĕшĕ, 1945 çул, Варшава-Познань операцинче (69-мĕш çарпа пĕрле)
 Лодзь — кăрлач, 19 - 1945 çул, Варшава-Познань операцийĕ (8-мĕш гварди, 69-мĕш, 1-мĕш гварди танк çарĕсемпе, 16-мĕш тата 18-мĕш сывлăш çарĕсем пулăшнипе)
 Калиш — 23 января 1945 года в ходе Варшавско-Познанской операции
 Швибус (халĕ Свебодзин) — кăрлач, 31 - 1945 çул, Варшава-Познань операцинче (69-мĕш çарпа пĕрле)
 Франкфурт-Одер-çинчи, тухăç енĕ (халĕ Слубице) — ака, 19 - 1945 çул, Берлин операцинче (69-мĕш çарпа пĕрле)
 Франкфурт-Одер-çинчи, анăç енĕ — ака, 23 - 1945 çул, Берлин операцинче (69-мĕш çарпа пĕрле)

Асăрхавсем

Вуламалли 
 
 И. Жоров В тылу врага под Вязьмой, ВИЖ, 1965, № 6.
 Владимир Мельников. Трагедия и бессмертие 33-й Армии / Патриот, 2006

Каçăсем 
 Страница военно-патриотического клуба «Память» Воронежского государственного университета. 33-я армия

Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи
Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи
Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçи тапхăрĕнчи СССР пĕрлĕ тĕслĕ çарĕсем