Хам
Хам (, , Cham, , xam, «вĕри») — библири персонаж, Пĕтĕм тĕнчене шыв илнĕ хыççăн çăлăнса юлнăскер, Нойăн виç ывăлĕнчен пĕрри, Иафетпе Симĕн тăванĕ (), африка халăхĕсен халаплă çуратаканĕ,  (чăвашла путсĕрлĕх) сăмах унран пуçланса кайнă, вăл культура чаракĕсене вырăна хуманнине пĕлтерет.

Биографи 
Пĕтĕм тĕнче шыва путас умĕн 100 çул маларах çуралнă, ковчегре арăмĕпе, ашшĕпе, шăллĕсемпе пĕрле () чĕрĕ юлнă. Ытти çăлăннисемпе пĕрле, Хам  Арарат тăвĕ çинче çĕр çине ура пуснă () та Сеннаар çĕрĕнче пурăннă. Пĕр версипе, ашшĕпе харкашнă хыççăн, пулас, Хам Икĕпатра пурăнма тытăнать —  Псалмсенче ăна Хам çĕрĕ теççĕ ().

Çылăх 

Библире çырнипе,ашшĕ ӳсĕрĕлса кайнă хыççăн Хам хăйне намăсла тытнă. Вăл ашшĕ çарамас выртнине курнă та шăллĕсене каласа панă ().

Несĕлсем 
Библире çырнипе, Хамăн  Хуш, Мицраим, Фут тата Ханаан ывăлĕсем пулнă(). Иосиф Флавий шухăшĕпе, Хуш ячĕ хыçĕнче эфиопсем, Мицраим — икĕпатсем , Фут ячĕ хыçĕнче — ливисем (маврсем), Ханаан ячĕ хыçĕнче — ханаансем тăраççĕ.

Хамăн тата унăн несĕлĕсен ăрăвĕ

Хам ăрăвĕ 
Кивĕ Халалпа килĕшӳллĕ, Хамăн Шыв илни хыççăн тăваттă ывăл пулнă ().
 Хуш: (эфиопсем, кушитсем, тен, химьяритсем тата сабейсем)
 Мицраим: коптсем
 Фут: берберсем
 Ханаан: еврейсемчен Палестинăра пурăннă халăхсем

Хуш несĕлĕсем 

Библире çырнипе, Хуш Хамăн пĕрремĕш ывăлĕ пулнă, унăн улттă ывăл пулнă: Сева, Хавила, Савта, Раама, Савтеха тата Нимрод.

Мицраим несĕлĕсем 

Мицраимăн çичӗ ывăлĕ: Лудим, Анамим, Легавим, Нафтухим, Патрусим, Каслухим  тата Кафторим.

Фут несĕлĕсем 

Библире Фут ывалĕсен ячĕсене асăнман.

Ханаан несĕлĕсем 

Библире çырнмпе, Ханаанăн вунпĕр ывăл пулнă: Сидон, Хет, Иевусей, Аморрей,  Гергесей, Евей, Аркей, Синей, Арвадей, Цемарей тата Химафей.

Хам сăнарĕ кинематографра 
 Ной / Noah (2014; США) режиссёр Даррен Аронофски, Хам ролĕнче  Нолан Гросс (ача чухне), Логан Лерман (çамрăк чухне).

Асăрхавсем

Çăлкуçсем 
 Библи
 Книга Юбилеев
 Иосиф Флавий. Иудейские древности. Книга 1, гл. 6
 Полный Православный Богословскій энциклопедическій словарь, въ двухъ томахъ, Санктъ-Петербургъ, Издательство П. П. Сойкина, 1913.

 
Ной арчи

Хам
Иудаистика халаплăхĕ