Тăрна йышшисем
Тăрна () — вĕçен кайăксен çемйин тăрна евĕрлисен () ушкăнĕнчи вĕçен кайăк.

Çак авалхи çемйе динозаврсен тапхăрĕ вĕçĕнче — эоценра — 40-60 млн çул каялла çут тĕнчене палăрса тухнă. Çывăх тăванĕ пастушковые журавли (Aramidae) тата трубачи (Psophiidae), тĕп тăван çĕрĕ-шывĕ америка континенчĕ, унтан ĕнтĕ тăрна йăхĕ малтан Азие, унтан Африкăпа Австралие куçса çитеççĕ. Тăрнасем тĕнчипе анлă саралнă, вĕсене Антарктидăпа Кăнтăр Америкăра çеç курма тӳр килмест.

Çак илемлĕ те тĕлĕнтермĕшлĕ вĕçен кайăксемпе çын авалах паллă пулнă, ун пирки Африкăра, Австралире, Европăра ирттернĕ археологи тĕпчевĕсем пĕлтереççĕ.

Çемйере 4 ăрат, 15 тĕс шутланать, çавсенчен Раççейре 2 ăрата кĕрекен 7 тĕсĕ йăва çавăраççĕ.

Ӗрчени

Çутçанталăкри тăшманĕсем 
Тăрна тĕрлĕ климата хапăллать, çапла вара тăшманĕсем те унăн тĕрлĕрен. Вăтам ярăмра тăрнан çăмартисене упа, тилĕ, енот сăтăрать. Тĕк хытса çитеймен чĕпписене кашкăр йĕрлесе çӳрет. Çитĕннĕ тăрнан тăшманĕсем — тискер вĕçен кайăксем, тĕслĕхрен, пĕркĕт.

Вуламалли 
 Hayes, M.A. 2005. Divorce and extra-pair paternity as alternative mating strategies in monogamous sandhill cranes (MS thesis). Vermilion, S.D.: University of South Dakota. 86 p.
 Greshnvikov, Anatoliy. (2001) Save the Cranes, Pensoft Publishing, Sofia. 79pp ISBN 954-642-140-5

Каçăсем 
 Сайт Международного фонда охраны журавлей 
 Тăрнасем www.ecosystema.ru çинче
 Тăрнасем www.answers.com çинче
 Сравнение журавлей на сайте www.earthlife.net
 Crane mythologies. Тăрна çинчен хайланă кăссайсем
 IUCN/SSC: Обзор состояния и план по охране журавлей

Тăрна йышшисем
Вĕçен кайăксен йышĕсем
Тăрна евĕрлисем