Бахтин Михаил Михайлович
Михаи́л Миха́йлович Бахти́н (чӳк, 17, 1895, Орёл — пуш, 7, 1975, Мускав) — вырăс философĕ, культуролог, европа культурипе ӳнерĕн теоретикĕ. Чĕлхе, эпос формисене тата европа роман жанрне тĕпченĕ. Европа романĕн çĕнĕ теорине, çав шутра литература хайлавĕнчи  полифонизм (нумай саслăх) теорине, тăваканĕ. 

Франсуа Рабле романĕн пултарулăх принципĕсене тĕпченĕ май, Бахтин теорию халăхăн универсаллă кулăш культури теорине аталантарнă.

Бахтин полифонизм, кулăш культури, хронотоп, карнавализаци, мениппея литература пĕлĕвĕн ăнлавĕсене ăслăха кĕртнĕ.
стилистикăпа калаçу жанрĕсен пĕрлехи теорипе темиçе лингвистика ĕç хайланă. «Бахтин çаври» ятлă ăслăх-философи кĕтесĕн ăс-тăн ертӳçи.

Биографи 
Орёл хулара нумай ачаллă çемьере çуралнă. Ашшĕ банкра ĕçленĕ. Каярах вĕсем Вильнăра (халĕ Вильнюс; 1905—1911) тата Одессăра (1911 — ?) пурăннă. Хăй каласа панипе, Петроградри тата Çĕнраççей университечĕсенче (çирĕплетекен документсем çук) пĕлӳ илнĕ. Пиччĕшĕ — Николай, философ, аваллăха тĕпчекенĕ.

1918 çултанпа Невельре пурăннă, пĕрлехи ĕçлев шкулĕнче вĕрентнĕ. Унтах Бахтин таврашĕнче пĕр майлă шухăшлакан интеллектуалсем — М. И. Каган, Л. В. Пумпянский, В. Н. Волошинов, М. В. Юдина, Б. М. Зубакин — чăмăртаннă. 1919 çулта Михаил Михайлович пĕрремĕш статьяна — «Искусство и ответственность» — пичетленĕ.

1920 çултанпа Витебскре пурăннă, пединститутра тата консерваторире вĕрентнĕ,  философипе, эстетикăпа, литературăпа лекцисем вуланă. Унăн юлташĕсен шутĕнче П. Н. Медведев, В. Н. Волошинов тата И. И. Соллертинский пулнă. 1920—1924 çулсенче Достоевский пирки вĕçлеймен философи трактачĕсене çырнă. 

1921 çулта Елена Александровна Околовича качча илнĕ.

1936 çулта, ссылкă вĕçленсен, мăн хуласенче пурăнма чарнипе, Бахтина Саранска, Мордва патшалăх педагогика институтне ĕçлеме кайма тивнĕ, анчах унтан та 1937 çулта тухса каймалла пулнă та 1945 çулчен Калинин облаçĕнчи Савёлово станцинче 14 № шкулта вĕрентнĕ. 1938 çулта остеомиелит вĕрĕлсе кайнипе сылтăм урине татнă.

Вăрçăччен Бахтин СССР Ăслăх Академин А. М. Горький ячĕллĕ Тĕнчери литература институчĕн (ИМЛИ) литература секцин ĕçĕсене  хутшăннă, унта роман теорипе 2 доклад туса панă. Пĕрремĕш докладне — «Слово в романе» — 1940 çулхи юпан 14-мĕшĕнче («Вопросы литературы» журнал, 1965, № 8 пичет.) тата иккĕмĕшне — «Роман как литературный жанр» 1941 çулхи пушăн 24-мĕшĕнче  («Вопросы литературы» журнал, 1970, № 1 пичет.) вуласа панă.

Çав çултах вăл Саранска таврăннă та Мордва патшалăх педагогика институтĕнче (1957-па — Мордва патшалăх университечĕ) 1961 çулчен мĕнпур литература  кафедринче вăйне хунă.

1946 çулхи чӳкĕн 15-мĕшĕнче Бахтин Мускавра, Тĕнчери литература институтĕнче, «Рабле в истории реализма» темăпа хӳтĕленĕ  . 

Хăй вăхăтĕнче манăçа тухнăскер (1930 - 1963 çулсенче хаçатсенче 3 ытла паллăрах мар статья çеç пичетленнĕ), Бахтин 1960-мĕш çулсенче Совет Союзĕнчи ăслăх уçлăхне, ăна вĕрентӳçĕ вырăнне хунă пĕр шухăшлисем пулăшнипе, таврăнма пултарнă. 1960 çулта ун патне литература пĕлевçисем (Тĕнчери литература институчĕн ăсчахĕсем В. В. Кожинов, С. Г. Бочаров, Г. Д. Гачев, П. В. Палиевский, В. Д. Сквозников.) пĕрле çыру янă.

1969 çулта Саранскран Мускава куçса килнĕ.  1960—1970-мĕш çулсенче Бахтин хăйĕн статьисене ИМЛИ кăларăмĕсенче — «Вопросы литературы» журналпа «Контекст» пухмачĕ — пичетленĕ. Рабле пирки, Достоевский пирки (тĕрĕссипе çĕнĕ редакципе) кĕнекесене кăларнă, «Вопросы литературы и эстетики. Исследования разных лет» ĕçе (автор вилнĕ хыççăнах тухнăскер) хатĕрленĕ.

Введени çăвин 21-мĕш участокĕнче пытарнă.

Пичетленĕ ĕçĕсем 
 К философии поступка // Философия и социология науки и техники. Ежегодник. 1984—1985. — М., 1986. (Бахтин начинает писать эту работу в 24 года (1919—1921 гг.). Многие страницы рукописи были утеряны или написаны неразборчиво. В работе автор создаёт собственную философскую концепцию, основываясь на философии Канта. В первой части исследования он рассматривает принципы архитектоники действительного мира, «не мыслимого, а переживаемого»).
 Проблемы творчества Достоевского Л., «Прибой», 1929. — 244 с., 2 000 экз.; Киев, 1994.
 Проблемы поэтики Достоевского. — М., 1963; 1974; 1979 (4-е изд.); Киев, 1994 (5-е изд.).
 Творчество Франсуа Рабле и народная культура средневековья и Ренессанса. — М., 1965; 1990.
 Вопросы литературы и эстетики. — М., 1975.
 Эстетика словесного творчества. — М., 1979.
 Литературно-критические статьи. — М., 1986.
 

 Тетралогия. — М., 1998.
 Собрание сочинений: В 7 т. / Институт мировой литературы им. А. М. Горького РАН. — М., 1996—:
 Т. 1. Философская эстетика 1920-х годов. — М.: Русские словари; Языки славянской культуры, 2003. — 957 с.
 Т. 2. Проблемы творчества Достоевского. Статьи о Толстом. Записи курса лекций по истории русской литературы. — М.: Русские словари, 2000. — 799 с.
 Т. 3. Теория романа (1930—1961 гг.). — М.: Языки славянских культур, 2012. — 880 с. — ISBN 978-5-9551-0500-0.
 Т. 4 (1). Франсуа Рабле в истории реализма (1940). Материалы к книге о Рабле (1930—1950-е гг.). Комментарии и приложения. — М.: Языки славянских культур, 2008. — 1120 с. — ISBN 978-5-9551-0266-5.
 Т. 4 (2). Творчество Франсуа Рабле и народная культура средневековья и Ренессанса. Рабле и Гоголь (Искусство слова и народная смеховая культура). — М.: Языки славянских культур, 2010. — 752 с.
 Т. 5. Работы 1940-х — начала 1960-х годов. — М.: Русские словари, 1997. — 732 с. — ISBN 5-89216-011-4.
 Т. 6. Проблемы поэтики Достоевского. Работы 1960—1970 гг. — М.: Русские словари; Языки славянской культуры, 2002. — 800 с.
 Эпос и роман. Сборник. — СПб.: Азбука, 2000. — 304 с., 10 000 экз. — ISBN 5-267-00273-9.
 Беседы с В. Д. Дувакиным. — М.: Согласие, 2002. — 398 с. — ISBN 5-86884-099-2.

Литература 
 
 
 
 
 
 
  (обл.)
 
 
 

Интернетри Бахтин пирки хыпарсем
 Аверинцев С. С. Бахтин, смех, христианская культура  // М. М. Бахтин как философ. — : Наука, 1992. — С. 7—19.
 Бузгалин А. В., Булавка Л. А. Следующие сто лет М. Бахтина: Диалектика диалога versus метафизика постмодернизма  // Вопросы философии. — 2000. — № 6. — С. 119—132.
 Соболевский А. Провидец  // Литературная Россия. — 2001. — 23 февраля.
 Исупов К. Г. Уроки М. М. Бахтина  // М. М. Бахтин: Pro et Contra. Личность и творчество М. М. Бахтина в оценке русской и мировой гуманитарной мысли. — Т. I. — : РХГИ, 2001. — С. 7—44.
 Медведев Ю. П., Медведева Д. А. Круг М. М. Бахтина как «мыслительный коллектив» // Звезда. — 2006. — № 7. — С. 197—198.
 
 Иглтон Т. Вместить в себя многообразие: слово Бахтина и слово о Бахтине (Перевод Иосифа Фридмана) — рецензия на книгу: Mikhail Bakhtin: The word in the world by Graham Pechey.
 Хронотоп и окрестности. под ред. Б. В. Орехова. — Уфа: Вагант, 2011. — 387 с. — ISBN 978-5-9635-0312-6.
 Медведев Ю. П., Медведева Д. А. Круг М. М. Бахтина. К обоснованию феномена // Звезда. СПб., 2012. — № 3. — С. 202—215.

Асăрхавсем

Каçăсем 
 Статья о Бахтине в Энциклопедии Кругосвет.
 Биография Бахтина на сайте Биография.ру.
 Барски, Роберт. Михаил Бахтин, 1895—1975  // Галерея Международного Общества Философов.
 Книги М. Бахтина в библиотеке Гумер.
 Поисковые машины по текстам Бахтина.
 Новиков, Владимир. Михаил Бахтин: синтез филологии и философии // телеканал «Культура».

СССР литература пĕлевçисем
СССР филологĕсем
СССР лингвисчĕсем
СССР философĕсем
Чĕлхе философĕсем
Пайăр çынсем:Саранск
Франсуа Рабле
Филологи ăслăхĕсен кандидачĕсем
Ӳнер философĕсем
Литература философĕсем
Эстетсем
Введени çăвинче пытарнисем