Космологилле модель
Космологилле модель, нумайлă хисепре космологилле модельсем —  Çут Тĕнче пĕрпĕтĕмлĕх пулса еплерех аталаннине кăтартакан модель (модельсем).

Кунашкал модельсене ăсталама физикăн çакнашкал уйрăмĕсене тата теорийĕсене усă кураççĕ:
 Шайлашуллă статистикăлла физика, унăн тĕп анлавĕсем тата принципĕсем, çавăн пекех релятивизмла газ теорийĕ.
 Гравитаци теорийĕ, ытларах чухне ОТО. Ку теорие Хĕвел тытăмĕн шайĕнче çеç тĕплĕн тĕрĕсленĕ, çавăнпа та ăна пысăкрах масштабсенче усă курнине тиркеме те пулать.
 Элементарлă пĕрчĕсен физикинчи хăшпĕр хыпар-хăнар: тĕп пĕрчĕсен ят-йышĕ, палăрăмсем, хире-хирĕç вăйăмсен тĕсĕсем, сыхланаслăх саккунесем. Космологилле  модельсем чылай ансатрах пулĕччĕç, енчен те  протон  стабиллĕ пĕрчĕ пулмасăр  арканайнă-тăк, анчах та çакна лабораторисенчи  хальхи  экспериментсем çирĕплетмеççĕ.

Хальхи вăхăтра ак çакнашкал чи аван тĕрĕсленнĕ  комплекслă модельсем пур:

асăрх.: симĕс тĕс — тĕппипех (абсолютлă) вăйра тăракан теорисем; янтарлă тĕс — йышăннă, анчах сÿтсе явма пăрахман теори; хĕрлĕ тĕс — йышăнма йывăр тата тата час-часах тиркев тÿсекен теори.

Асăрхавсем

Каçăсем 
 Экзотические вселенные (Самые необычные концепции Вселенной) // Популярная механика № 12, Декабрь 2012

Космологи
Риманла (тата псевдо-Риманла) геометри
Хальхи физикăн татса паман проблемисем

Хальхи физикăн татса паман ыйтăвĕсем