Магас
Магас (, ) — Ингушети Республикин, Раҫҫей субъекчӗн тӗп хули. Пӗр чи ҫамрӑк Раҫҫейӗн хулисенчен.

Хула пуҫлӑхӗ Мальсагов Дауд Азиевич.

Этимологи 
«Магас» ячӗ Кодзоев Н.Д. хайласа тупнӑ. Ҫапла ят Авалхи Аланин тӗп хули пекех. 

«Магас» топонимӗре «Ма» сӑмахӗ «хӗвел» пӗлтерет, слогпа «га»/«го» («ҫавракӑш», «диск») — «мага»/«маго» пӗлтерет «хӗвел ҫавракӑшĕ, хӗвел дискӗ». «С» саспалли сӑмахӑн вӗҫӗнче —  «са» сӑмахӗрен — «ҫӗр, вырӑн» ингуш топоформанчӗ.

Ҫапла ӗнтӗ, «Магас» сӑмахӗ «ҫӗр, хӗвел вырӑнӗ», тата «хӗвел хули».

Географи 
Магас Назраньран кӑнтӑр-хӗвелтухӑҫра 4 ҫухрӑмра, Ингушетипе Ҫурҫӗр Алани - Осети чиккирен 500 метртан вырнаҫнӑ. Хула Сунжа юханшывӗ инҫех мар вырнаҫнӑ, абсолютлӑ ҫӳллӗшӗ — тинӗс шайӗнчен 540 метртан - 600 метр таран. Магас мускав сехет зонинче вырнаҫнӑ.

Кунҫул 
Нарӑс, 23-мӗшӗнче 1994 ҫулта, Руслан Аушев, пӗрремӗш Ингушетин президенчӗ, Магас хулин пӗрремӗш чулне хывнӑ. Ака, 15-мӗшӗнче 1994 ҫулта, Борис Ельцин, пӗрремӗш РФ президенчӗ, "Ингуш Республикин тӗп хулин туни ҫинчен" указӗ алӑ пуснӑ. Ҫак кун "Магас хули кунӗ" пекех ирттерет. Ака, 3-мӗшӗнче 1998 ҫулта, Ингушетин Халӑх Пухӑвӗ - Парламенчӗ  "Ингуш Республикин тӗп хулине ят пар — Магас хули ҫинчен" постановленине йышӑннӑ. Юпа, 31-мӗшӗнче 1998, пӗрремӗш объект - Президент керменӗ, ӑҫта Ингушетин Пуҫлӑхӗн Администрацийӗ вырнаҫнӑ, уҫса уяв иртрӗ. Унтан Ингуш Республикин Правительстви тата Ингуш Республикин Халӑх Пухӑвӗ - Парламенчӗ ҫурчӗсем уҫнӑ. Раштав, 20-мӗшӗнче 2000 ҫулта Раҫҫей Федерацийӗн Федераци Пухӑвӗн Федераци Канашӗн постановленипе № 149-ФС "Ингуш Республикин тӗп хулине ят пар — Магас ҫинчен" Федераци саккунӗ йышӑннӑ. Раштав, 26-мӗшӗнче РФ президенчӗ В.В. Путин ӑна алӑ пуснӑ. 2013 ҫулта хула варринче наци стилӗпе, ингуш традициллӗ башня пекех, 100 метрлӑ Килӗшӳ Башни тунӑ.

Асăрхавсем

Каçăсем 
 Магас Администрацийӗ
 Магас сайчӗ
 Магас в энциклопедии «Мой Город»
 Современные фотографии города Магас
Указ Президента Российской Федерации от 15.04.1994 г. № 788
Постановление Совета Федерации ФC РФ О Федеральном законе «О присвоении столице Республики Ингушетия наименования — Магас»