Ндебеле (чĕлхе)
Ытти пĕлерĕшĕсене Ндебеле (пĕлтерĕшĕсем)) статьяра тупăр:

Çут тĕнчере ндебе́ле палăртуллă икĕ чĕлхе пур:

 çурçĕр ндебеле - банту ушкăнĕн чĕлхи (нгуни ушкăнь айĕ), Зимбабвере саралнă
 кăнтăр ндебеле - банту ушкăнĕн чĕлхи (нгуни ушкăнь айĕ) КАР. Çак чĕлхе сото-тсвана чĕлхисен сĕмĕ айне пулнипе хăш чух ăна çак ушкăнь шутне те кĕртеççĕ.

Кун-çулĕ 
Ндебеле кăнтăр Африкăра анлă сарăлнă зулус чĕлхинчен пуçланса кайнă. Шакан çарпуçĕ  Мзиликази хăйĕн ăрачĕпе (ндебеле) патшине хирĕç пăлханса хăйĕн Матабелеленд патшалăхне туса хурать , унăн халăхĕ зулусла калаçнă. Йăхăн пĕр пайĕ хальхи Претори çĕрĕнче пурăннă, зулус чĕлхипе юнашар халăхсен сото-тсван чĕлхисенчен кăнтăр Ндебеле чĕлхи çуралать. Ндебелĕн чылайăшĕ хальхи Зимбабве çĕрĕнче вырнаçать, çакна пула сото-тсван чĕлхисен сĕмĕнчен тухса, çурçĕр Ндебеле чĕлхине никĕслет.

Каçăсем 
 Омниглот

Банту чĕлхисем
КАР чĕлхисем
Зимбабве чĕлхисем