Ксенон


Тĕпчесе уçнин историйĕ 
Элемента 1898 çулта акăлчан тĕпчевçисем — У. Рамзай тата М. Треверс криптон çумĕнчи пĕчĕк хутăш тесе (грек чĕлхипе ксенос - ют).

Тупăçлани 
 Ксенона металлурги завочĕсенче ксенон-криптон концентратне пуçтарса, ректификацилесе тупăçлаççĕ.

Усă курни 
Хаклă пулин те, ксенона улăштарма май çук:
 Ксенона  хĕртмелли  лампăна, хăват газоразряд тата импульс çутăн (лампăсен колбинчи газ атомĕн пысăк йывăрăшĕ вольфрам хĕртмелли  çип çийĕнчен тарма чарать) çуткуçĕсене тултараççĕ.
 Радиохастар изотопĕсемпе (127Xe, 133Xe, 137Xe, тата ыттисем) применяют в качестве источников излучения в радиографие и медицинăра диагностика енĕпе, вакуумлă хатĕрсене сывлăш кĕмест-и тесе тĕрĕслеççĕ.
 Ксенонăн фторичĕсемпе металсене сӳрĕклетес (пассиваци) тĕллевĕпе усă кураççĕ

Хими пахалăхĕсем 
«Сӳрĕк газсенчен» çак газа пĕрремĕш хими элеменчĕсемпе çыхăнтарнă.

Изотопĕсем

Физиологиллĕ ĕçĕсем 
 Ксенон газĕ сиенсĕр, анчах та наркоза кĕртме пултарать, ытлашши концентрациллĕ чух (80 % ытла) сывлăш çитмесĕр пăвăну (асфикси) пулать.
 Ксенон фторичĕсем наркăмăшлă, сывлăшри ПДК — 0,05 мг/м³.

Асăрхатарусем

Каçăсем 
 Ксенон Webelements çинче
 Ксенон Хими элеменчĕсен халăх валли вулавăшĕнче
 Ксенон — анестетик тата сиплĕх япали
 Ксенон автомобиль индустринче

Ксенонăн геохимийĕ
 АНОМАЛЬНЫЙ КСЕНОН ЗЕМЛИ

Пархатарлă газсем
Газсем
Хими элеменчĕсем
Металмаррисем