Чарли Чаплин
Ча́рли Ча́плин (Чарльз Спенсер Чаплин ; ака, 16 1889 — раштав, 25 1977) — акăлчан киноартисчĕ, сценарист, композитор тата режиссёр, синематографăн тем тĕрлĕ ăсти, тĕнчери кино чаплă сăнарне — Чарли çапкаланчăк ӳнер сăнарне тăваканĕ. Унăн пиччĕшĕ — Сидни Чаплин. Америка Киноакадеми парнине икĕ хут (1929, 1972) тивĕç пулнă.

Кун-çулĕ 
Чарли Чаплин 1889 çулхи  ака, 16 Лондонра, мюзик-холл артисчĕсен çемйинче çуралнă.

Чарли çуралсанах ашшĕпе амăшĕ уйрăлаççĕ; ачисем амăш —Ханна Хэрриетт Хилл — çумне юлаççĕ, вăл варьеттере ĕçлет. Темиçе çултан унăн сасси çĕтет, 1896 çулта сценăна хăварать. Сидпа Чарли чухăн та тăлăх ача-пăча шкулĕнче веренеççĕ.

Чарли пĕрремĕш хут сценăри пултарулăхне 1894 çулта кăтартать, ун чух вăл пиллĕк çулта çеç пулнă. 1898 çул вĕçĕнче вăл «Саккăр ланкашир каччи» ачасен ташă ушкăнне хутшăнать. Каярах ăна тиркевçĕсем Чаплин фильмĕсене «фильм-балет» тесе палăртаççĕ. 1900 çулхи раштава «Ланкашир каччисем» «Золушка» пантомимине кăтартаççĕ; Чаплин кушак тумĕпе  куракансене кулăштарать. 1901 çулхи çуркунне Чаплин «Ланкашир каччисен» уйрăлса тухать. 1901 çулхи çу, 9 Чаплинăн 37 çулхи ашшĕ вилет. Чарли шкула сиктерсе çӳрет, хаçат суткалать, типографире те, тухтăра пулăшса та ĕçлет, анчах пĕчĕк пулнипе ниçта та ăна чылай вăхăт тытмаççĕ.

1903 çулта (14 çул ӳсĕмĕнче) театрта пĕрмайхи ĕçе тупать, «Шерлок Холмс» пьесинче Билли хушу ача рольне хевтелет. Çакăн чух Чаплин вулама та пĕлмен. Текста вĕренме Сидни пиччĕшĕ пулăшать.

Темиçе çул хушши Чарли çаплах варьетере те вылять. 16 çултанпа пĕрмаях сĕрме купăса кунне 4—16 сехет хушши сĕрет, театр дирижёрĕнчен, унăн юлташĕсенчен урок илет.

1908 çулхи нарăс, 21 Фред Карно театăрĕнче артиста вырнаçать, часах пьесăсенче кирлĕ артистсенчен пĕри пулса тăрать, мюзик-холлсем вали  скетчсемпе пантомимăсем хатĕрлет, вĕсенчен чылайăшне каярах кинора чĕртет.

Карно ушкăнĕпе Чаплин 1910, авăн —1912, çĕртме вăхăтĕнче АПШ-ра гастрольре ĕçлет. 1912 çулта вăл пиллĕк уйăхлăха Англие таврăнать, 1912, юпа, 2 Карно ушкăнĕпе АПШ-на каять те унтах юлать. Унăн пултарулăхне кинопродюсер Мак Сеннет асăрхать. Ăна Чарли вылявĕ килĕшет, вара вăл артиста хăйĕн «Кистоун Филм» (Keystone Film) студине чĕнет. 1913 çулхи авăн, 23 Чаплин «Кистоун Филм» студипе ĕç хучĕ çырса ал пусать, эрнине $150 шалупа килĕшет.

Чарли хĕрарăмĕсем

Хетти Келли

Эдна Первиэнс

Милдред Харрис

Лита Грей

Полетт Годдар

Уна О’Нил

Фильмографи

Вуламалли 
 Чаплин Ч. С. Моя биография. Акăлчанран З. Гинзбург куçарнă. — М.: «Вагриус», 2000. — 520 с. ISBN 5-264-00127-8. 
 Кукаркин А. В. Чарли Чаплин. 2-е изд., дораб. и доп. — М.: «Искусство», 1988. — 287 с.
 Садуль Ж. Чарли Чаплин. Франци челхинчен куçарнă. — М.: «Искусство», 1981. — 209 с.

Каçăсем 

 Чарли Чаплин çинчен 
 Чарли Чаплин: вырăсла 
 Чарли Чаплин çинчен www.levsha.by çинче 
 "Чарли Чаплин: Тĕнче гражданинĕ" 
 Чарльз Чаплин, "Ӗмĕрли" кĕвĕ, кинофильм "Рампа йалкăшĕ". "СКАЗ"квартет концерчĕ, çырса илни
 Чарльз Спенсер Чаплин режиссерăн кун-çулĕ, фильмографийĕ 
 Британи Кино Институчĕ. Кун-çулĕ, фотографисем, постерсем, документсем, фильмографи 

Ака, 16 çуралнисем
1889 çулта çуралнисем
Раштав, 25 вилнисем
1977 çулта вилнисем
АПШ артисчĕсем
АПШ кĕвĕçĕсем
АПШ кинорежиссёрĕсем
Сассăр кино режиссёрĕсем
Сассăр кино артисчĕсем
Чаплин
Комиксем
BAFTA парни лауречĕсем
«Оскар» парни лауреачĕсем
Тĕнчери лăпкăлăх парни лауреачĕсем
Пайăр çынсем:АПШ