Хуналуг чӗлхи
Хуналуг/Khinalug(вӑл та ҫырни Khinalig, Khinalugi, Xinalug(h), Xinaliq е тата Khinalugh) - Ҫурҫӗр-Хӗвелтухӑҫ Кавказӗн чӗлхи (унта 3000-е яхӑн ҫын Хуналг тата Гюлюстан ялӗсенче, Губин районӗнчи ту ҫинче, ҫурҫӗр Азербайджан теҫҫӗ. Вӑл ҫурҫӗр кавказ чӗлхин ҫемйинче хӑйӗн никама пӑхӑнман турачӗ пулса тӑрать.

Хиналуг ҫухалнинчен тата классификацилес хӑрушлӑх пур, мӗншӗн тесен ҫак тӗнчери ЮНЕСКО чӗлхисем ҫухалнинчен питӗ хӑрушӑрах.

Истори 
Хуналуг-Губин районӗнчи Хуналуг-Азербайджан чӗлхи. Малтанхи тӗпчевҫӗсем ӑна Ҫурҫӗрпе Хӗвелтухӑҫ Кавказ чӗлхин лезгин ҫемйин членӗ дагестан ҫемйин членӗ тесе малтанах класа кассификациленӗ, хиналг чӗлхи ялти официаллӑ чӗлхепе шутланать пулин те, унта ытларах наци азербайджан чӗлхи официаллӑ майпа пӗлӳ парас тата нехиналугла носительсемпе хутшӑнас тӗлӗшпе усӑ курнӑ. Хиналг чӗлхи ҫухалас хӑрушлӑх патне илсе пыракан чӗлхе шутланать. Юлашки ҫулсенче вӑл пурӑнакан яла илсе пыракан ҫул юрӑхсӑра тухнӑ, ҫавна пула района пуринчен ытла изоляциленӗ.

Фонологи 
Хиналуга валли латин орфографийӗ 2007 ҫулта Мускав патшалӑх университечӗн лингвистсен командипе ялта шкулти учительсемпе пӗрле ӗҫлеме йӗркеленӗ. Ӑна таблицӑсенче курсивпа палӑртнӑ.

Хупӑ сасӑсем 

1 Орфографири Седилла <z> аялти пайӗн варринче

2 Kh тата gh сайра тӗл пулаҫҫӗ.

3 Kx сыпӑк сайра питӗ тӗл пулать.

4 Тӗп карланкӑ ытларах арабла кивҫенсенче тӗл пулаҫҫӗ.

Уҫӑ сасӑсем 
Хиналугра тӑхӑр уҫӑ та тӑватӑ дифтонг. 

Дифтонгсем кӗреҫҫӗ: [iu] [ui] [oe] [oa].

Сӑмах запасӗ 
Ҫак сӑмахсене Хуналуг ҫинчен фонетикӑлла ҫырнӑ:

Алфавит