Турккă чĕлхи
Турк чĕлхи (Türk dili (кĕскен: Türkçe)), — тĕрĕк чĕлхи, тĕрĕк чĕлхисен огуз чĕлхисем патне кĕреть, Турцин чĕлхи. Турк чĕлхи патне чи çывăх чĕлхесем: гагауз чĕлхи, азербайджан чĕлхи, туркмен чĕлхи. Çавăн пекех турккă чĕлхи патне Молдавири балкан-тĕрĕк гагаузсен диалекчĕ çывăх.

Алфавит 

Турккă чĕлхи 29 саспаллинчен тăрать.

a b c ç d e f g ğ h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z

Уçă сассисем:

хыттисем: a/ı, o/u

çемçисем: e/i, ö/ü

Глаголĕ 

Хальхи вăхăчĕ (Şimdiki zaman)

Иртнĕ вăхăчĕ

Bilinen geçmiş zaman

Öğrenilen geçmiş zaman

Пулас вăхăчĕ
 
Geniş zaman

Gelecek zaman

Şart kipi

Gereklilik kipi

İstek kipi

Хушнă глаголĕ (Emir kipi)  

İyelik eki (Камăнни)

 1п. пĕр. уçă сасă хыççăн - m, хупă сасă хыççăн - ım, - im, - um, - üm
 2п. пĕр. уçă сасă хыççăн - n, хупă сасă хыççăн - ın, - in, - un, - ün
 3п. пĕр. уçă сасă хыççăн - sı, - si, - su, - sü, хупă сасă хыççăн - ı, - i, - u, - ü
 1п. нум. уçă сасă хыççăн - mız, - miz, - muz, - müz, хупă сасă хыççăн - ımız, - imiz, - umuz, - ümüz
 2п. нум. уçă сасă хыççăн - nız, - niz, - nuz, - nüz, хупă сасă хыççăн - ınız, - iniz, - unuz, - ünüz
 3п. нум. уçă сасă хыççăн - lar, -ler, хупă сасă хыççăн - ları, - leri

Прототипĕ

Чăваш чĕлхипе танлаштарăвĕ 
Чăваш чĕлхи пек турккă чĕлхи тĕрĕк чĕлхе ушкăнĕ кĕнипе вĕсем çывăх. Сăмахсен нумайăшĕ пĕр тымарлă. Ӗлĕк тĕрĕк чĕлхи мĕнле пулни пирки тĕпчевçĕсем паян кун та тавлашаççĕ пулин те хăш пĕрисем чăваш чĕлхи ĕлĕк тĕрĕк чĕлхине чи çывăх иккене пĕлтереççĕ.Çăлкуç кирлĕ.

Тăтăшах тĕл пулакан сыпаксен улшăнăвĕсем (чăвашла - турккăлла)
 çу - ya: çун - yan, 
 ю (йу) - ka: юр - кар, юл - кал, юн - кан...
 вă - o: вăл - ol, вăкăр - öküz
 ви - ö: вил - öl
 м - b: ме! - be!, мана - bana
 ку - gö: кур - gör, куç - göz, кул - göl
 р - z: эпир - biz, эсир - siz, вăкăр - oguz
 ç - y: çăлтăр - yıldız, çĕнĕ - yeni
 у - a: урапа - araba, юл - kal, юн - yan
 х - k: хура - kara, хĕрĕх - kırk

Вуламалли

Каçăсем 
 Нумайчĕлхеллĕ турккă чĕлхин сăмахсарĕ  (Акăлчанла, нимĕçле, вырăсла, французла, испанла, италиле, яппунла, корейла, арабла, китайла)
 чӑвашла-турккӑлла пӗрпеклӗ сӑмахсен пуххи, Виктор Бычковӑн блогӗ.

 
Тĕрĕк чĕлхисем