Химилле номенклатура
Химилле номенклату́ра —  химилле япалалăхсен тата вĕсен ушкăнĕсемпе тĕсĕсен хăйсене тивĕçлĕ (индивидуаллă) харпăр ячĕсен йышĕ, çавăн пекех вăл ятсене майлаштармалли йĕркесемпе йĕркевсем. 

Историре чылай вăхăт кунашкал ятсем тĕлли-паллисĕр, мĕнле май килет çавăн пек, çуралса тата çирĕпленсе пынă. Унашкал ятсене тривиаллĕ ятсем теççĕ. 

Анчах та химилле япалалăхсен йышĕ тĕнчере çав тери пысăк, вĕçĕ-хĕрри те çук теме пулать. Çавăнпа та вĕсене ятарлă йышăннă йĕркепе ятсем парса тухас ыйту çуралать. 1798-мĕш çулта А. Л. Лавуазье тĕнчере пĕрремĕш хут япалалăхсен ячĕсем валли ансатлатнă номенклатура сĕннĕ.

1801-мĕш çулта  В. М. Севергин  Лавуазье классификацине йышăнать, куçарать тата хăйĕнчен хими терминĕсен ячĕсене кĕртет. Вăл кĕртнĕ терминсем: «кислотвор» (халĕ кислород теççĕ, чăвашла йӳçамăш), водород (чăвашла шывамăш), азот, углерод (чăвашла кăмрăкамăш). Тата ытти те.  Малалла вăл сăмахсарсене куçарнă тата хăй ăсталанă, çапла майпа вырăсла химилле номенклатура аталаннă.
Чăваш чĕлхинче химилле номенклатура тăвас тесе Тимухха Хĕветĕрĕ кирлĕ утăмсем тунă.

Номенклатура тĕсĕсем

Рационаллă номенклатура тĕпре тăракан япалалăхсем

Япалалăхсен триваллĕ ячĕсем 
Тривиаллĕ ятсем — нимĕнле номенклатурăна та пăхăнмаççĕ.

Çавăн пекех

Вуламалли
Химический энциклопедический словарь. М.: «Советская энциклопедия», 1983.
Лоуренс Краусс. Почему мы существуем. Величайшая из когда-либо рассказанных историй = Krauss. The Greatest Story Ever Told - So Far: Why Are We Here?. — М.: Альпина Нон-фикшн, 2018. — ISBN 978-5-91671-948-2.
Главный редактор А. М. Прохоров. Физическая энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия.

Асăрхавсем 

Физика
Хими
Химилле номенклатура