Çĕнĕ Торъял районĕ
Çĕнĕ Торъя́л райо́нĕ () — Мари Элĕн çурçĕр-тухăç пайĕнче вырнаçнă районĕ.

Тавралăхĕ 
Çурçĕр енче — Киров облаçĕн Пишă тата Совет районĕсемпе, тухăç енче — Мари Элĕн Сернур, кăнтăрпа кăнтăр-тухăç енче — Совет тата Куçенер, анăç енче — Орша районĕсемпе юнашар пулать. 

Административлă тĕпĕ — хула евĕр посёлок Çĕнĕ Торъял.

Районăн çĕр-шыв лаптăке  е . 

Ял хуçалăх ĕçлĕхĕнчи çĕр лаптăкĕ — , вăрман çĕрĕсем — .

Район çĕр-шывĕнче шывлăх , шурлăх —  йышăнать. Район тăрăх Немда, Толмань тата Шукшан шывĕсем юхаççĕ.

Район тытăмĕ, халăх йышĕ 
2005 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне Çĕнĕ Торъял районĕнчи 147 пурăн вырăнра 181 пин çын пурăннă.

Кун-çулĕ 
1920 çулччен Çĕнĕ Торъял район территорийĕ Вятка кĕпернин Уржум тата Яран уесĕсен шутĕнче пулнă. Мари автономи облаçне туса хунипе хальхи Çĕнĕ Торъял районĕн пурăну выранĕсене Çернур кантонĕ шутне кĕртнĕ. 

1924 çулта Çĕнĕ Торъял кантонне йĕркеленĕ.
  
1959 çулхи от пушăн 11-мĕшĕнче РСФСР Аслă Канашĕн Президиумĕн Хушăвĕпе Пектупай районе пĕтернĕ, унăн чылай ялне Çĕнĕ Торъял районне кĕртнĕ.

1963 çулхи нарăсăн 1-мĕшĕнче РСФСР Аслă Канашĕн Президиумĕн Хушăвĕпе çĕнĕ административлă йĕркепе Мари АССРĕнче 7 ял хуçалах районне туса хунă. Çенĕ Торъял районне пăсса хунă, унăн территорине Совет районĕ çумне хушнă. 

1964 çулхи пушăн 4-мĕшĕнче РСФСР Аслă Канашĕн Президиумĕн Хушăвĕпе каллех Çĕнĕ Торъял районне йĕркелеççĕ.

Ял хуçалăхĕ 
Районра 17 ялхуçалăх йĕркелĕх ушкăнĕ, 2 пин çын ĕçлет. Чи пысăккисем:
 «Первое Мая»
 «Прогресс"

Çутĕç 
 18 шкул
 11 шкул çулне çитмен ача-пăча çурчĕсем
 Ача-пăча хевтелĕх çурчĕ
 Çамрăк ачасен спорт шкулĕ
 Э. Сапаев ячĕллĕ ӳнер шкулĕ.

Сывлăха сиплев çурчĕсем 
 Çĕнĕ Торъял тĕп пульници, 200 выртмалăх вырăн
 Пектупай врач амбулатори
 Масканур врач амбулатори
 29 медицина вырăнĕ.

Асăрхавсем

Вуламалли

Каçăсем 
 Герои Великой Отечественной войны Новоторъяльского района 
 Новоторъяльский муниципальный район Официальный сайт администрации

1924 çулта килнисем
Администрациллĕ виçесем, алфавитпа
Çĕнĕ Торъял районĕ