Шумер чĕлхи
Шумер чĕлхи — пирĕн эрăччен тăваттăмĕш пинçуллăхра Кăнтăр Месопотамире пурăннă авалхи шумерсен чĕлхи. Пирĕн эрăччен 2000 ç. шумер чĕлхине пуплеврен аккад чĕлхи ылмаштарать пулин те, унпа таса, литургиллĕ тата ăслăх чĕлхи вырăнне хурса пирĕн эрă пуçланичченех усă кураççĕ.

Истори 

Шумер чĕлхин аталанăвĕнче пилĕк тапхăра палăртаççĕ:

 Архаика (п. эрч. 3000—2750 çç.)
 Ватă шумер (п. эрч. 2750—2136 çç.)
 Çĕнĕ шумер (п. эрч. 2136—1996 çç.)
 Кай шумер е Ватă вавилон шумер (п. эрч. 1996—1736 çç.)
 Шумер хыççăнхи (п. эрч. 1736 ç. — п. эрч. II ĕмĕр)

Çырулăхĕ 
Чĕлхере савăл çырулăхĕпе усă курнă. Çырулăхĕ сăмахлă-сыпăклă. Никĕсĕнче ӳкерчĕк паллисем (пиктограммăсем) выртаççĕ, çак идеограммăсем сăмаха мар, ассоциативлă çыхăннă темиçе пĕлертĕве (концепта) кăтараççĕ.

Грамматикăна пахалани 
Шумер чĕлхи — агглютинативлă чĕлхе, сăмаха çыхăнуллă уйрăм суффикссемпе морфемсенчен тытăнса тăрать. Синтаксис енĕпе чĕлхене эргативлисен шутне кĕртеççĕ.

Каçăсем 
 Шумер чĕлхи: Euskara exotica
 Sumerian Language Page
 Sumerian language article in 1911 Encyclopedia Britannica
 An overview of Sumerian provided on the page of the Electronic Text Corpus of Sumerian literature 
 CDLI: Cuneiform Digital Library Initiative  a large corpus of Sumerian texts in transliteration, largely from the Early Dynastic and Ur III periods, accessible with images.
 Electronic Pennsylvania Sumerian Dictionary (EPSD) 
 Sumerisch (An overview of Sumerian by Prof. Dr. Kausen, in German) 
 The Life and Death of the Sumerian Language in Comparative Perspective by Piotr Michalowski
 handout (PDF)
 Cale Johnson 
 handout  (PDF)
 Jarle Ebeling (PDF)
 Graham Cunningham (PDF)

Çывăх Тухăçри авалхи чĕлхесем
Авалхи Месопотамири чĕлхесем
Евразири изолятсем
Шумер