Çу, 30


Уявсем 

 АПШ, вăрçăра вилнисене асăну кунĕ. 
 Кастили Таса Фердинанди (капăрл.)кунĕ. 
 Руан хулинче Жанна д’Арка вĕлернĕ.
 Фиджи, Рату Сир Лала Сукуна кунĕ. 
 Хорвати, Пăхăнманлăх кунĕ.

Пулса иртнĕ 
 1416 — Католици чиркĕвĕ чехсен тĕн реформаторне (çĕнетекенĕ) Иероним Пражскине çунтарса вĕлернĕ.
 1431 — Руанра Жанна д’Арка çунтарса вĕлернĕ.
 1498 — Христофор Колумбăн () виççĕмĕш экспедицийĕ.
 1527 — Марбургра (Германи) университет никĕсленĕ.
 1594 — Персие вырăс элчи кнеç А. Звенигородский кайнă.
 1805 — Войсковым наказным атаманом М. И. Платовым основан г. Новочеркасск как новый административный центр Земли войска Донского.
 1814 — Наполеон Бонапарта () Эльба утравĕнче ирĕксĕр усрама янă.
 1858 — Хабаровск хулине никĕсленĕ.
 1871 — Париж коммуни пĕтнĕ.
 1872 — Пĕрремĕш политехник кăтартăвĕ, Мускав. Кайран, Политехника музейĕ пулса тăнă.
 1879 — Америка магначĕ Уильям Вандербильт () Нью-Йорк хулинче «Мэдисон Сквер Гарден» спорт  комплексне тума шутланă.
 1884 — Екатеринослав чукун çулне ĕçе кĕртнĕ, вăл  Донбасса Кривбасспа çыхăнтарнă.
 1886 — Раççейре кашни чун налукне 1887 çултан пуçласа илме пăрахăçланă.
 1896 — Пĕрремĕш автоавари, Нью-Йорк. Генри Уэллс автомобилĕ Ивлин Томас велосипедистпа çапăннă. Велосипедистăн ури хуçăлнă.
 1908 — Аслă Британире пĕрремĕш хут сывлăшçӳревçĕсен тĕнчери ăмăртăвне ирттернĕ.  Лондон çумĕнчи в Фулхэмри Харлингэм-клуб патĕнчен тӳпене 30 аэростат хăпарнă. Европăн 5 çĕршывĕн çыннисем ăмăртăва хутшăннă.
 1911 — Паллă «Индианаполис 500 милĕ» автоăмăрту пĕрремĕш хут иртнĕ. Рэй Хэрроун çĕнтернĕ.
 1913 — Лондонра Болгарипе Турци мирлĕ килĕшӳ алă пусса çирĕплетнĕ, пĕрремĕш Балкан вăрçи вĕçленнĕ.
 1917 — Пĕрремĕш ăнăçлă дирижабль вĕçĕвĕ: ВМС АПШ В-1 фирмы «Гудиир» совершил хăйĕн пĕрремĕш хут Чикагăран (Иллинойс штачĕ) Акронран (штат Огайо) инçех мар Уингфут хулине вĕçсе çитнĕ.
 1922 — Вашингтонра АПШан Аслă сучĕн Ертӳçĕ Уильям Говард () Линкольн Мемориалне чаплăн уçнă.
 1941 — Германи çарĕсем Крит утравне ярса илнĕ.
 1942 — Кёльн хулине акăлчан авиацийĕ бомбăсемпе аркатнă.
 1948 — Британин гражданлăх акчĕ британисен статусĕпе Пĕртуслăх гражданĕсене пурне те тивĕçтернĕ.
 1949 — Германире, совет оккупаци пайĕнче, Халăх конгресĕ çĕнĕ конституци йышăннă 
 1950 — ЦК ВК (б) пĕчĕк колхозсене пысăклатас йышăну кăларнă.
 1953 — СССР Турци , в частности на город Карс.
 1959 — Уайт (Англи) утравĕ çинче первое испытание судна на воздушной подушке.
 1962 — Бенни Гудмен () хăйĕн ансамблĕпе пĕрремĕш хут Совет Союзне килнĕ. Америка джазменĕсем СССР-та 6 концерт ирттернĕ.
 1965 — Москва-Стокгольм тата Москва-Осло чукун çул çыхăнăвĕсене уçнă.
 1971 — Маринер-9 спутника Марс патнелле хăпартса янă.
 1977 — АПШпа Куба дипломати элчисемпе çšхăну тытма йышăннă (авăн, 1 пуçласа).
 1982 —  Испани ÇАПУн вунулттăмĕш çĕршывĕ пулса тăнă.
 1992 — Кейӳре «Грин Грей» музыка ушкăнĕ йĕркеленнĕ.
 1994 — «Час пик» Листьев Владислав Николаевич пĕрремĕш хут тухнă.
 1995 — Раççейре çĕрпинтенкĕллĕ укçапа усă курма тытăннă.
 2003 — «Конкорд»ăн юлашки вĕçĕвĕ.

Çуралнă 
 1220 — Александр Невский, кнеç, Юрий Долгорукийĕн мăнукĕн ывăлĕ, Всеволод Пысăк Йăва мăнукĕ.
 1265 — Данте Алигьери (), итали сăвăçи.
 1423 — Георг фон Пойербах (), австри математикĕ, астроном.
 1609 — Даниелюс Клейнас (), автор первой грамматики литовского языка (ум. 1666).
 1814 — Бакунин Михаил Александрович, вырăс философĕ, революционер, анархист.
 1841 — Абаза Константин Константинович, раççей çар историкĕ, çыравçă.
 1846 — Фаберже Карл Густавович (), вырăс ювелирĕ.
 1853 — Винсент Ван Гог (), голланди ӳнерçи.
 1859 — Пьер Жане (), франци психологĕ, невропатолог.
 1862 — Фофанов Константин Михайлович, вырăс сăвăçĕ, «Волки» (Кашкăрсем) поэма çыраканĕ.
 1875 — Джованни Джентиле (), итали философĕ, фашизм идеологĕ, министр образования в правительстве Муссолини ().
 1876 — Владимир Назор (), хорвати çыравçи, кайранхи «хорват модерн» енĕпе çыраканĕ.
 1888 — Мигай Сергей Иванович, юрăçă (лирикăллă баритон), педагог.
 1896 — Хокс Хоукс (), америка режиссерĕ, сценарист, продюсер.
 1899 — Ирвинг Тальберг (), америка киноĕçченĕ.
 1907 — Кибардина Валентина Тихоновна, артистка.
 1908 — Соболев Владимир Степанович, паллă геолог, академик, минералог.
 1908 — Ханнес Альвен (), швеци астрофизикĕ, Нобелб преми лауреачĕ 1970.
 1908 — Мел Бланк (), артист, мультипликацире чылай ĕçленĕ.
 1908 — Янис Озолиньш (), композитор, дирижер, педагог.
 1908 — Луи Дакен (), франци режиссерĕ.
 1909 — Бенни Гудмен (), америка кларнетисчĕ.
 1912 — Ошанин Лев Иванович, сăвăçă, нумай юрă валли сăвă çырнă.
 1912 — Хью Гриффит (), акăлчан артисчĕ.
 1912 — Джулиус Аксельрод (), америка биохимикĕ, фармаколог.
 1920 — Франклин Шефнер (), америка кинорежиссерĕ.
 1921 — Джейми Юйс (), кăнтăр-африка режиссерĕ.
 1922 — Витоль Арнольд Янович, раççей сценарисчĕ.
 1925 — Адольфас Мекас (), америка критикĕ, режиссер.
 1926 — Агапова Нина Фёдоровна, артистка («Дайте жалобную книгу», «Корона Российской империи», «Старики-разбойники»).
 1928 — Аньес Варда (), франци режиссерĕ.
 1930 — Ральф Кирстен (), нимĕç режиссерĕ.
 1933 — Серджо Читти (), итали режиссерĕ.
 1934 — Леонов Алексей Архипович, космонавт.
 1936 — Попов Валентин Васильевич, артист, режиссер.
 1936 — Кир Далли (), америка артисчĕ.
 1937 — Демьяненко Александр Сергеевич, киноартист («Кавказская пленница», «Операция Ы», «Карьера Димы Горина», «Иван Васильевич меняет профессию», «Зеленый фургон»).
 1939 — Майкл Дж. Поллард (), америка артисчĕ.
 1945 — Лефтий Антонина Владимировна, украина артистки.
 1945 — Николай Ковальский, кинорежиссер («По улице комод водили», «Только в мюзик-холле»).
 1951 — Стивен Тоболовски (), америка артисчĕ.
 1953 — Колм Мини (), ирланди артисчĕ.
 1953 — Бабаян Роксана Рудековна, эстрада юрăçи, артистка («Импотент», «Бабник»).
 1955 — Ники Хидон (), «Clash» ушкăнĕнче, псевдоним Топпер.
 1957 — Билозир Оксана Владимировна, украина юрăçи.
 1958 — Маpи Фридрикксон (), «Roxette» дуэт юрăçи.
 1958 — Майорова Елена Владимировна, артистка («Вам и не снилось», «Одиноким предоставляется общежитие», «Забытая мелодия для флейты»).
 1960 — Теодор Кучар, америка дирижерĕ,  Украина Симфони оркестрĕн ертӳçĕ.

Вилнĕ 

 1431 — Жанна д’Арк (),Франци наци паттăрĕ, католиксен таса çынĕ.
 1593 — Кристофер Марло (), акăлчан сăвăçĕ, куçаруçă, драматург.
 1640 — Питер Пауль Рубенс (), фламанди ӳнерçи.
 1744 — Александр Поп (), акăлчан сăвăçĕ.
 1770 — Франсуа Буше (), франци ӳнерçи.
 1778 — Мари-Франсуа Вольтер (, чăн хушамачĕ Аруэ), франци философĕ, çыравçи.
 1861 — Горчаков Михаил Дмитриевич, кнеç, раççей çарпуçĕ.
 1911 — Фофанов Константин Михайлович, вырăс сăвăçĕ.
 1912 — Уилбер Райт (), америка изобретателĕ, авиаконструктор, лётчик.
 1917 — Юлюс Янонис (), литва сăвăçĕ, революционер; хăй çине ал хунă, Патша Салинче.
 1918 — Плеханов Георгий Валентинович, Раççейри тата тĕнчери социаллă юхăмĕн паллă ĕçченĕ.
 1925 — Артур Мёллер Ван Ден Брук (), нимĕç историкĕ, критик, 1923 çулта «Виççĕмĕш импери» («Третий рейх») кĕнеке çырнă.
 1926 — Стеклов Владимир Андреевич, вырăс математикĕ, механик. Петербургри Тĕпчевсен Академин Академикĕ.
 1942 — Сафонов Борис Феоктистович, лётчик, Совет Союзĕн Паттăрĕ.
 1952 — Альберт Ласкер (), америка филантропĕ, паянкунхи янравăн ашшĕ.
 1960 — Пастернак Борис Леонидович, вырăс сăвăçĕ, çыравçă, Нобель преми лауреачĕ 1958.
 1966 — Вяйнё Валдемар Аалтонен (), фин скульпторĕ.
 1989 — Иоанн Странник (чăн ячĕ кнеç Дмитрий Алексеевич Шаховской), Сан-Франциско архиепископĕ.
 1992 — Дуленков Борис Дмитриевич, совет кино ӳнерçи.
 1994 — Хуан Карлос Онетти (), уругвай çыравçи.
 1994 — Марсель Бик (), франци изобретателĕ.
 2004 — Ольга Бура, украина телеçăлтăрĕ, автокатастрофăра сарăмсăррăн вилнĕ.

Кунсем