В-13
«В-13» (IX-бис серинчи, С — «Вăтам») — Иккĕмĕш Тĕнче вăрçи вăхăтĕнчи совет дизель-электрика торпедăллă шывай кимми.

Историлле хыпар 

Кимĕне 1938 çулхи юпан 19-мĕшĕнче Чулхулари 112 № «Красное Сормово» савутра тума пуçланă, шыва 1939 çулхи акан 25-мĕшĕнче антарнă, çар йĕрне 1941 çулхи утăн 31-мĕшĕнче кĕртнĕ те 1941 çулхи çурла 14-мĕшĕнче Балти флочĕ йышне кĕнĕ.

Çапăçу харçисем 
«С-13» 4 çапăçу харçинче пулнă, 12 хутчен атакăланă, 19 торпедăпа пенĕ, пиллĕк транспорта путарнă, пĕрне амантнă.

 авăн, 2 1942 — юпа, 19 1942
 юпа, 1 1944 — чӳк, 11 1944
 кăрлач, 11 1945 — нарăс, 15 1945
 ака, 20 1945 — çу, 23 1945

Путарнă транспортсем 
Нимĕçсен «Wilhelm Gustloff» тата «General Steuben» транспорчĕсене шыва путарнă хыççăн «В-13» чапа тухать.
 авăн, 11 1942 финн транспорчĕ «Hera» (1 379 брт)
 авăн, 12 1942 финн пăрахучĕ «Jussi Н.» (2 325 брт)
 авăн, 18 1942 голланд пăрахучĕ «Anna W.» (290 брт)
 юпа, 9 1944 «Siegfried» (563 брт) нимĕç транспортне амантнă
 кăрлач, 30 1945 «Wilhelm Gustloff» нимĕç транспорчĕ (25 484 брт)
 нарăс, 10 1945 нимĕç транспорчĕ «General Steuben» (14 660 брт)

«Wilhelm Gustloff» 

1945 çулхи кăрлачăн 30-мĕшĕнче В-13, А. И. Маринеско ертсе пынипе, 21сех. 15 мин. Эскорт хӳтĕлевĕпе пыракан «Wilhelm Gustloff» нимĕç транспортне асăрхать. Совет шывай кимми хăвалама тытăнать те 23:08 вăхăтра 4,8 кабельт дистанцирен транспорта виçĕ торпедăпа тапăнать. Виççĕшĕ те тĕле çитеççĕ, тепĕр 40 минутран карап путать «Wilhelm Gustloff» затонул. Хальхи хаклавсемпе 6000 яхăн çын пĕтнĕ.

Карап çинче:
 экипажăн 173 пайташĕ
 вермахтăн аманнă 162 çар çынни
 373 хĕрарăм çар çынни
 шывай вăйĕсен 2-мĕш вĕренӳ дивизин 918 матросĕпе офицерĕ
 3000 паллă мар çын
 5000 яхăн вăрçăран тарнă çын (çав шутра 3000 яхăн ача, ыттисем хĕрарăмсем) пулнă.

«Wilhelm Gustloff» транспорта путарни право енчен тĕрĕсех тенĕ, мĕншĕн тесен транспорт хăйне кирлĕ пек кăтартса мар, çар карапĕсем хушшинче пынă, борт çинче хĕçпăшал, çар çыннисем пулнă.

«General Steuben» 

1945 çулхи нарăсăн 10-мĕшĕнче совет субмарини нимĕçсен хĕçпăшалланнă хоспиталь «General Steuben» карапне (ăна «Эмден» класĕнчи крейсер тесе) шыраса тупнă. Çĕрле, 00:50 вăхăтра карапа икĕ торпедăпа атакăланă. Иккĕшĕ те тĕл лекнĕ те карап 15 минутран шыва чăмать. 3000 ытла çын пĕтет (çак хисепсене кăтартаççĕ: 3608 çын вилнĕ, 659 çынна çăлнă), ытларах суранлă çăр çыннисемпе вăрçăран тарнăскерсем

Карап çинче пулнă:

 160 экипаж пайташĕ
 2800 аманнă çын
 800 вăрçăран тарнă çын
 100 хĕçпăшалланнă салтак
 270 медицина ĕçтешĕ
 Нимĕç Хĕрлĕ Хĕресĕн 12 аппăшĕ
 64 зенитчик
 61 ТÇВ ăстаçи (çыхăнуçсем, сигнальщиксем)

«Wilhelm Gustloff» тата «General Steuben» пĕтни тĕнчери тинĕс катастрофисем йышĕнче

Кăсăклă фактсем 
 Шыва путарнă пĕтĕмĕшле тоннажпа (44 138 брт) «В-13» ШК Совет Союзĕн ТÇФ иккĕмĕш (Л-3» ШК хыççăн) вырăнта.
 1945 çулхи акан 20-мĕшĕнче «В-13» ШК Хĕрлĕ Ялав орденĕпе чысланă.
 1954 çулхи юпан 6-мĕшĕнче  «В-13» кимĕне «КБП-38» ят панă. 
 1954 çулхи авăнăн 7-мĕшĕнче «В-13» çапăçу йышĕнчен кăларнă, хĕпăшалне антарнă, ишсе çӳрекен вĕренӳ шывай киммине куçарнă.
 1956 çулхи пушăн 23-мĕшĕнче «В-13» ТÇФ 11 № Ăслăлăх-тĕпчев институчĕн шывра çӳрекен хатĕрсен ушкăнне кĕртнĕ.
  1956 çулхи раштавăн 17-мĕшĕнче «В-13» ТÇФ шывпа çӳрев хатĕрĕсен ят-йышĕнчен кăларнă.
 1957 çулхи çăвăн 31-мĕшĕнче «В-13» йĕркерен кăларнă, каярах вакланă.
 Хĕçпăшаллă Вăйсен Тĕп музейĕнче «В-13» шывай киммин ялавне курма пулать. 
 «В-13»  ШК рубкин копине Чулхула кремлĕн территоринче курма пулать.

Асăрхавсем

Каçăсем 
 www.sovboat.ru // С-13
 www.morflot.tsi.ru// IX-бис тĕсĕн шывай киммисем 
 Вăрçă-промăçлă курьер 

IX-бис серин шывай киммисем
«Красное Сормово» савучĕн шывай киммисем