Атлантида
Атланти́да () — халапсенче асăнакан çĕр (утрав-призрак, архипелаг е континент). Платон тăрăх хальхи Атлантика океанĕ вырăнĕнче пулнă. Халапсем тăрăх 11 500 çул каялла паллă мар катаклизма пула мĕн-пур çыннисемпе (атлантсемпе) пĕрле тинĕс айне пулнă. Сăлтавĕ талай та, çĕр чĕтренĕвĕ те пулма пултарнă. Пĕрремĕш хут Платон ăна хăйĕн «Тимей» тата «Критий» диалогĕсенче асăнать. Хальхи саманта ăслăхсем ăна е пĕтĕмпех Платон шутласа кăларнă философи халапĕ, е авалхи катострофа асаилĕвĕсем никĕсĕпе хайланă халап тесе йышăнаççĕ. Ăслăх таврашĕнче Атлантида пирки темĕн тĕрлĕ гипотеза çуралнă . Атлантида çавăн пекех илемлĕ пултарулăх,  фантастика хайлавĕсенче мăн вырăн йышăнать.

Халап историйĕ

Платон диалогĕсем 

Атлантида пирки пĕтĕм хыпар Платонăн икĕ диалогĕсенче: «Тимей» (кĕскен) тата «Критий» (анлă ăнлантарнă).

Аваллăхри урăх авторсем

Гипотезăсем

Атлантида — Платон шутласа кăларнăскер

Атлантида Атлантика океанĕнче

Атлантида Вăтаçĕр тинĕсĕнче

Циркумпонти регионĕ (Хура тинĕс)

Атлантида Каçпи тата Хура тинĕсĕсенче (метрополи, архонлăх тата колонисем)

Тип çĕр гипотезисем

Андăри Атлантида

Этеплĕхе сĕм яни 

 Атлантида ӳкĕнĕвĕ — франци барокко сăрăçисен коллективлă Монсу Дезидерио суя ячĕпе кăтартнă фантастика ӳкерчĕкĕ  (XVII ĕмĕр.)

Фантастика литературинче 
 Жюль Вернăн «Çирĕм пин лье шыв айĕнче» капитан Немо Аронакс профессора Атлантика океанĕн тĕпĕнчи Атлантидăна кăтартать; вĕсем океан тĕпĕпе водолаз тумĕпе утса çӳреççĕ.
 Алексей Толстойăн «Аэлитинче» этемлĕхĕн ум кун-çулĕн версине сĕннĕ. Атлантида шыв тĕпне çĕр чĕтренĕвĕ хыççăн анса ларать, çапах та атлантсен пайĕ — магацитăлсем — Марс çине куçса каяççĕ.

Урăх литературăра 
 1910-1920 çулсенче Атлантида этемлĕх сăпки гипотези çын этеплĕхĕнче Валерий Брюсов, «Учители учителей» атлантсем çинчен антракт авторĕн ĕçĕсенче палăрать.
 Джеймс Чĕрчвăрт акăлчан оккультисчĕн «Çухалнă Му континент» (1926) кĕнекинче Атлантида лăпкă океан континентăн çӳллĕ аталаннă расин колонийĕ пулать.
 Лев Кассилĕн «Кондуит и Швамбрания» повĕçĕнче Степан «Атлантида» гимназиста кăтартнă, ăна çапла çухална материка туаса ӳнта социализммйĕркелесшĕн ĕмĕтшĕн витлев ят панă.
 Анчаровăн «Самшитовый лес» романĕнче археологпа вăрттăн атлантолог Аркадий Максимович Атлантида çинчен авалхи документ тупаççĕ, тепĕртакран ăслăх дискуссинче, романăн тĕп паттăрĕ Сапожников, Атлантида пулмалла тет — вăл пулни тата çухални историри тата палеонтологири нумай çитменлĕхсене ăнлантарать.
 Дэвид Гиббинсăн археологăн «Атлантида» (2005) романĕнче — атлантсем Хура тинĕсри Гибралтар кӳлмекĕ пулнă хыççăн  тăварсăр кӳлĕ таврашĕнче пурăннă неолит шайĕнчи инди-европейсем. Çавăн пек вара, атлант халапĕсене авалхи икĕпатсем çырса хунă, каярах улăштарса Солонпа Платон патне лекнĕ.

Синематографра 
 1992 çулта Lucas Arts студинче тӳрех жанр классикĕ пулса тăнă Indiana Jones and the Fate of Atlantis компьютер квесчĕ тухать.

 «Çăлтăр хапхи:Атлантида» ăслăх-фантастика телесериалĕнче Атлантида — «Авалхисен» этемлĕх расин темиçе миллион çул каялла Çĕрĕн Кăнтăр полюсĕнчен (Орай чуминчен пулнăскер, пулас) вĕçсе тухнă хула-космос карапĕ Пегас галактикине çитсе, унта çĕнĕрен пурнăç чĕртме. 10 пин çул маларах Атлантидăна океан тĕпне вăрçăпа çĕнтернĕ Рейфсенчен хӳтĕленсе антарнă. Хула шыва анса ларсан  авалхисем Çăлтăр хапхаи витĕр Çĕр çине таврăннă. Сериал версипе, çав таврăннă Авалхисенчен Платон Атлантида пирки тата вăл океан тĕпне анса ларнине пĕлет.

Атлантида пирки илемлĕ кинофильмсем 
 Вожди Атлантиды (1977)
 Сериал "Атлантида", СТС телеканалпа 2007 çулта кăтартнă.

Мусăкра 
 Symphony X V ушкăнĕ— The New Mythology Suite альбумĕ.
 Therion ушкăнĕ— «Crowning of Atlantis» юрри.
 Nautilus Pompilius ушкăнĕ— «Атлантида» юрри.
 Imperio ушкăнĕн «Anlantis» юрри
 Bal-Sagoth британсен хевтелĕхĕ

Литература 
 Амельченко В.М., "Золото амазонок, героев и царей привело к Атлантиде", isbn = 5-86692-169-3, 2007, Ростов-Тан-çинчи, "Новая книга" изд.
 Амельченко В.М., "Древнейшая цивилизация юга России", isbn = 5-86692-169-3, 2009, Ростов-Тан-çинчи, издательство "Новая книга", DVD
 Аноприенко А.Я., "Атлантида и индоевропейская цивилизация: новые факты, аргументы и модели", isbn 966-8248-12-0, 2007, Донецк, издательство «УНИТЕХ»
 Ж.-И.Кусто и Паккале И. В поисках Атлантиды. — Мысль, 1986
 Щербаков В. повести: Золотой чертог Посейдона, Далекая Атлантида; документальные: Где искать Атлантиду?, Все об Атлантиде. — 1986—1990
 Воронин А. А. Морские колонии Атлантиды. — М.: Вече, 2004.- 480 с.-(Библиотека Атлантиды);
 Доннели И. Гибель богов в эпоху Огня и Камня/ И. Доннели. — М.: Вече, 2007. — 400 с.;.- (Тайны древних цивилизаций);
 Дэвинь Р., Берлиц Ч. Атлантида. В поисках пропавшего континента . — М.: Вече, 2004. — 320 с. — (Библиотека Атлантиды);
 Жиров Н. Ф. Атлантида. Основные проблемы атлантологии. — М.: Вече, 2004. −512 с.-(Библиотека Атлантиды);
 Зайдлер Л. Атлантида. Великая катастрофа . — М.: Вече, 2005. — 368 с.-(Библиотека Атлантиды);
 Кавказ и Дон в произведениях античных авторов Составители: В. Ф. ПАТРАКОВА, В. В.ЧЕРНОУС
 Панченко Д. В. Платон и Атлантида Л.: Наука. Ленингр.отделение. 1990.- 190 с.
ИЗДАТЕЛЬСТВО «РУССКАЯ ЭНЦИКЛОПЕДИЯ»,  Ростов-на-Дону,  1990;
 Мук О. Небесный меч над Атлантидой / О. Мук . — М.: Вече, 2007.- 320 с.- (Тайны древних цивилизаций);
 Сора Д. Атлантида и царство гигантов. Религия гигантов и цивилизация насекомых/ Дени Сора . — М.: Вече, 2005. — 320 с.- (Библиотека Атлантиды).
 Роберт Т. Кэррол, "Энциклопедия заблуждений: собрание невероятных фактов, удивительных открытий и опасных поверий", Атлантида''' пайĕ, тăван ячĕ The Skeptic's Dictionary: A Collection of Strange Beliefs, Amusing Deceptions, and Dangerous Delusions, isbn = 5-8459-0830-2, 2005, Мускав, издательство «Диалектика»

 Асăрхавсем 

 Каçăсем 

 Атлантида çинчен — Пророк, Эдгар Кейси
 Фрэнсис Бэкон''  Çĕнĕ Атлантида
 Платон. Тимей
 Платон. Критий
 Платон. «Диалоги» Максим Мошков вулавăшĕнче.
 Гибель Атлантиды  на сайте Geographer.ru — Атлантида пулнă пирки версисенчен пĕри
 Е. Г. Рабинович. Атлантида (платон халапĕн контексчĕсем) 
 Аноприенко А. Я. Презентация книги «Атлантида и индоевропейская цивилизация» 
 Алекс Р. Гонсалес. Мифы и реальность Атлантиды 
 Кузьмин И. «Открытая Атлантида?» — теория заговора
 Атлантида — непознанное — четыре публикации о жизни Атлантиды, описании гибели в легендах, возможных причинах гибели.
 Гибель Атлантиды в новейшей русской литературе

Халаплăхри патшалăхсем
Путнă çĕрсем пирки халапсем
Аваллăх вăхăтĕнчи мĕлке-утравсем
Шухăшласа кăларнă континентсем
Грек халаплăхĕн географийĕ
Халăплăхри утравсем
Гипотетикăри çĕрсем