Улатимĕр кĕпĕрни
Улати́мĕр кĕпĕрни  — Раççей империн тата РСФСР-н 1796—1929 çулсенчи администрациллĕ-территориллĕ виçи. Кĕпĕрне хули — Улатимĕр.

Тавралăхĕ 

Улатимĕр кĕпĕрни çурçĕр енче Ярославль тата Кострома, тухăç енчен — Чулхула, анăç енчен — Мускав тата Тĕвер, кăнтăр енчен — Тамбов тата Кисан кĕпернисемпе чикĕ тытнă.

1918 çулчен кĕпĕрне 40 339 çухрăм² (45 910 км²), Стрельбицкин шутлавĕпе - 42 930,5 çухрăм², çав шутра кӳлĕсем патĕнче 99 çухрăма² яхăн. 1926 çулта кĕпернен лаптăкĕ 33 023 км² çитнĕ. Хĕвел тухăçĕнчен хĕвел анăçнелле чи нумай тăсăлăвĕ 325 çухрăм (347 километр), анлăшĕ çурçĕртен кăнтăралла 240 çухрăм (256 километр).

Кун-çулĕ

Администрациллĕ пайлану 

Йĕркеленĕ саманта 1796 çулта кĕпернере 10 уес пулнă: Улатимĕр, Вязники, Гороховец, Меленки, Мурăм, Переславль, Пукрав, Суздаль, Шуя, Юрий.

1803 çулта тепĕр 3 уеса йĕркеленĕ: Александров, Ковров тата Судогода.

Çакăн пек администрациллĕ пайлану 1918 çулчен тытăнса тăнă. XIX ĕмĕрĕн вĕçĕнче кĕпĕрне йышне 13 уес кĕнĕ, вĕсем 222 вулăсран тытăнса тăнă. 

1918 çулта Шуя уесе çĕнĕ Иваново-Вознесени кĕпĕрнине куçарнă. 1920 çулта Кольчуга районне йĕркеленĕ (4 çул хушши пулнă). 1921 çулта Пукрав уесне пĕтьерсе унăн вырăнне Киржач уесне уса хунă. Тепĕр 3 çултан Гороховец, Киржач тата Суздаль уесĕсене йĕркеленĕ. 1925 çулта Поляк Юрий уесне Иваново-Вознесени кĕпĕрнине панă. Тепĕр çултан Меленкипе Судогода уесĕсене пăрахăçланă, вĕсен территоринче Гуç уесне туса хунă. 

Çапла 1926 çулта Улатимĕр кĕпĕрнине 7 уес кĕнĕ:

1929 çулхи кăрлачăн 14-мĕшĕнче Улатимĕр кĕпĕрнине тата унăн мĕнпур уесне пăрахăçланă, весен çĕрĕсене Иваново Промăçлă тата Чулхула облаçĕсем хушшинче пайланă.

Пурăнан вырăнсем 
XIX ĕмĕрĕн вĕçĕнче кĕпĕрнере 15 хула, 1 посад (Гавриловский посад) тата 8 227 ытти пурăнан вырăн шутланнă. Чи пысăк хуласем: Иваново-Вознесенск (54 208 çын), Улатимĕр (28 479 çын) тата Шуя (19 583 çын).

Пурăнан халăх 
1886 çулта кĕпĕрнере 1 416 750 яхăн çын пурăннă. 1897 çулти халăх çыравĕпе кĕпернере 1 515 691 çын пурăннă (690 312 арçынпа 825 379 хĕрарăм), вĕсенчен хулара 190 618 çын. Пĕтĕм Раççейри 1926 çулти халăх çыравĕпе кĕпĕрнере 1 321 140 çын шутланнă, вĕсенчен хула çынни - 263 942.

Наци йышĕ 
1897 çулти наци йышĕ

Дворян ăрачĕсем  
Изединовсем, Каблуковсем, Калакутскисем, Калачовсем, Карякинсем, Касаговсем.

Кĕпĕрнаттăрсем 
 Рунич Павел Степанович 6.01.1797-      1802
 Долгоруков Иван Михайлович .02.1802-23.03.1812
 Супонев Авдей Николаевич 23.03.1812-      1817
 Юрлов Иван Иванович 1.02.1817-25.05.1820
 Кавелин Дмитрий Александрович 25.05.1820-1821
 Апраксин Пётр Иванович 15.06.1821-29.07.1827
 Курута Иван Эммануилович 12.08.1827-27.11.1832
 Ланской Сергей Степанович 27.11.1832-31.12.1834
 Паскевич Степан Федорович 13.01.1835-23.04.1836
 Курута Иван Эммануилович 23.04.1836-12.07.1842
 Донауров Петр Михайлович 14.07.1842- 8.04.1851
 Зарин Владимир Иванович 29.06.1851-28.02.1852
 Синельников Николай Петрович  28.02.1852- 9.12.1852
 Анненков Владимир Егорович 9.12.1852-14.06.1856
 Тиличеев Егор Сергеевич 15.06.1856-18.09.1861
 Самсонов Александр Петрович 18.10.1861- 1.01.1865
 Шахотин Платон Александрович 8.10.1865- 4.03.1866 (в.ĕ. 1.01.1865- 8.10.1865)
 Струков Владимир Николаевич 8.03.1866-12.12.1875
 Судиенко Иосиф Михайлович  30.08.1876- 5.12.1892 (в.ĕ. 2.01.1876-30.08.1876)
 Теренин Михаил Николаевич 22.01.1893-30.05.1898
 Цеймерн Николай Максимович  3.06.1898-16.10.1901
 Клингенберг Николай Михайлович 19.10.1901- 1.07.1902
 Леонтьев Иван Михайлович  6.07.1902-25.07.1906
 Сазонов Иван Николаевич 29.07.1906- 5.06.1914
 Крейтон Владимир Николаевич 9.06.1914- 3.03.1917

Промăçлăх

Транспорт

Чукун çул транспорчĕ

Шыв транспорчĕ

Символика

Тĕн

Вуламалли 
 Памятная книжка Владимирской губернии на 1848 год
 Списки населенных мест Владимирской губернии 1863, PDF 
 Памятная книжка и адрес-календарь Владимирской губернии 1844-1917, PDF,DJVU
  Мазанов И. Библиография Владимирской губернии. Улатимĕр. 1905 ç.

Асăрхавсем

Каçăсем 

 
 Карта Владимирской губернии из «Атласа» А.А.Ильина 1876 года (просмотр на движке Google на сайте runivers.ru)
 Библиотека Царское Село, книги по истории Владимирской губернии (Астăвăм кĕнекисем), PDF 

Раççей империн кĕпĕрнисем