Чулхула кĕпĕрни
Чулхула кĕпĕрни () — Раççей империн тата РСФСР 1714—1929 çулсенчи администраци-территориллĕ виçи. Кĕпĕрне хули — Чулхула.

Тавралăхĕ 
Чулхула кĕпĕрни çак çĕрсемпе чикĕ тытнă: анăçра — Улатимĕр, çурçĕрте — Кострома тата Вятка, тухăçра — Хусан тата Чĕмпĕр, кăнтăрта — Пенза тата Тамбов кепернисемпе.

Кĕпĕрнен çĕр лаптăкĕ 48 241 км² 1847 çулта, 51 252 км² - 1905 çулта пулнă, 81 458 км² - в 1926 году.

Хура Атăлпа Атăл кĕпĕрне территорине икĕ пая уйăрнă, весем çĕр пичĕпе, геологи тăрăмĕпе, тăпрапа тата флорăпа урăхла: çурçĕр енĕ — айлăмлă, кăнтăр енĕ — туçи.

Кун-çулĕ

Чулхула çĕрĕ Петĕр вăхăтĕччен

Кĕпĕрнесене йĕркелени

Администрациллĕ пайĕсем 

Çакăн пек, 1918 çулчен кĕпĕрне шутне 11 уес кĕнĕ:

Революци хыççăнхи улшăнусем 

1917 çулхи революци хыççăн кĕпĕрне йышĕ питĕ улшăннă.

1918 — Горбат уесне Павлово ята куçарнă. Воскресени уесне йĕркеленĕ.

1920 — Макар уесне Лысково ятне панă.

Çапла, 1926 çулта кĕпĕрне йышне 11 уеспе 4 район кĕнĕ:

Пурăнан халăх

Халăх йышĕ

Тĕн 

1897 çулхи халăх çыравĕпе кĕпĕрне территоринче тĕне тытакансем çапла валеçĕннĕ:

Кĕпĕрне территоринче паллă кивĕ йăла-йĕркиллĕ Керж скичĕсем ларнă. Урăх юхăмсенчен пачăшкăсăррисем (ытларахăшĕпе помор тата сăпас килĕшĕвĕсем; федосейсем те тĕл пулкалăнă. Пачăшкаллисен ĕненӳ енĕпе окружниксем тата окружниксене хирĕçсисем пулнă. Молокансем те пурăннă. 

Арканса каясран миссионерсен «Сăв. Хĕрес тăванлăхĕ» ĕçленĕ.

Нацисен йышĕ 
Кĕпĕрнен Атăл лешьен пайĕнче вырăс халăх кăна пулнă; только небольшая часть Васильсăр тата Макар уесĕсен пысăках мар пайĕнче çеç марисем пурăннă. Туçи тăрăхĕнче çуррине май вырăса тухнă мордва халăхĕ вырнаçнă пулнă. Ирçĕсем  Лукоян, Арзамас, Сергач, Княгинино тата Ардат уесĕсенче, мăкшăсем — Лукоян, терюхансем — Чулхула, марисем — Васильсăр тата Макар уесĕсенче вырнаçăннă. 45 пине яхăн тутар халăхĕ Сергач уесĕнче тата  Княгинино уесĕн икĕ ялĕнче пурăннă.

1905—1906 çç. кĕпернере вырăс националисчĕсем «Шурă ялав» пĕрлешĕвне йĕркеленĕ, кайран вăл Вырăс халăхĕн пĕрлĕхĕн кĕпернери уйрăмĕ пулса тăрать, революции тăвас текенсене пусарнă. Унăн шутне кĕпернери 13 уйрăм кĕнĕ, пайташ йышĕ 4,2 пине çитнĕ.

Нацисен йышĕ 1897 çулта:

Чулхула кĕпĕрнаттăрĕсем 

Губернаторы Нижегородской губернии. 
Туртса кăтартни — 5 çултан сахалрах ертсе пынă кĕпернетĕрсем.
 Измайлов Андрей Петрович (кăрлач, 20, 1714 — çу, 31, 1714)
 Путянин Степан Иванович (1714 — пуш, 19, 1717)
1717 çулхи пуш уйăхĕ — 1719 çулхи çу уйăхĕччен кĕпернене хусан кĕпернетĕрне П. С. Салтыкова пăхăнтарнă.
 Ржевский Юрий Алексеевич (май 1719—1728)
 Хвостов Фёдор Максимович (1729—1730)
 Бестужев-Рюмин Пётр Михайлович (февраль 1730 — март 1730)
 Волынский Иван Михайлович (1730—1740)
 Семён Гагарин (утă, 1740—пуш, 1742)
 Друцкий, Даниил Андреевич (1742—1752)
 Панин Александр Иванович (1753—1756)
 Бакшеев Максим Иванович (е Макшеев) (1757—1762)
 Измайлов Сергей Иванович (1762—1764)
 Аршеневский Яков Степанович (1764—1770)
 Квашнин-Самарин Андрей Никитич (1770—1773)
 Ступишин Алексей Алексеевич (1773—1779, генерал- кĕпернетĕр, 1779—1784)
 Ребиндер Иван Михайлович (Рейнгольд-Иоган) (1783 — пушăн, 1-мĕшĕ, 1792, генерал- кĕпернетĕр)
 Каховский Михаил Васильевич (1792—1796)
 Вяземский Андрей Иванович (пушăн 13-мĕшĕ, 1796 — раштав, 1796)
 Обухов Фёдор Васильевич (1779—1780)
 Белавин Иван Савинович (21 августа 1780—1796)
 Львов Андрей Лаврентьевич (1796—1798)
 Вяземский Андрей Иванович (1792—1800, генерал- кĕпернетĕр)
 Кудрявцев Егор Францевич (1798—1802)
 Руновский Андрей Максимович (1802—1813)
 Быховец Степан Антипович (1813—1818)
 Крюков Александр Семёнович (1818—1826)
 Бахметев Алексей Николаевич (1826—1828, генерал-кĕпернетĕр)
 Кривцов Николай Иванович (1826—1827)
 Храповицкий Иван Семенович (1827—1829)
 Бибиков Илларион Михайлович (1829—1831)
 Бутурлин Михаил Петрович (1831—1843)
 Урусов Михаил Александрович (1843—1855)
 Анненков Фёдор Васильевич (1855—1856)
 Муравьёв Александр Николаевич (1856—1861)
 Одинцов Алексей Алексеевич (1861—1873)
 Кутайсов Павел Ипполитович (1873—1880)
 Безак Николай Александрович (1880—1882)
 Баранов Николай Михайлович (1882—1897)
 Унтербергер Павел-Симон Фридрихович (1897—1905)
 Фредерикс Константин Платонович (1905—1906)
 Шрамченко Михаил Николаевич (1907—1910)
 Хвостов Алексей Николаевич (1910—1912)
 Борзенко Виктор Михайлович (1913—1915)
 Гирс Алексей Фёдорович (1915—1917)

Асăрхавсем

Каçăсем 

 
 Чулхула енĕн кун-çулĕ
 «Нижегородский сборник» издаваемый Нижегородским статистическим Комитетом, под редакцией Действительного члена и секретаря Комитета А.С. Гациского, в 10-ти томах  (Статьи о всех сторонах жизни губернии в 1860-х гг)
 Адрес-календарь Нижегородской губернии на 1891 год
 Списки населенных мест Нижегородской губернии 1863, JPG 
 Библиотека Царское Село, книги по истории Нижегородской губернии, PDF 
 Карта Нижегородской губернии из «Атласа» А. А. Ильина 1876 года (просмотр на движке Google на сайте runivers.ru)

Чулхула кун-çулĕ