Kötlugos
Kötlugos er gos í megineldstöðinni Kötlu sem staðsett er í suðaustanverðum Mýrdalsjökli. Kötlugos hafa að meðaltali orðið tvisvar á öld, Kötlugos  frá landnámi eru um það bil 20 talsins. Síðasta Kötlugos var árið 1918.

Gostegundir í Kötlu 
Á síðustu 10.000 árum hafa þessar þrjár gerðir eldgosa orðið í eldstöðvakerfi Kötlu:
 Basísk eldgos á sprungum undir jökli
 Súr eldgos sem sennilega hafa byrjað undir jökli
 Basísk flæðigos á sprungum utan Kötlu.

Flest gos Kötlu á sögulegum tíma hafa verið á vatnasvæði Kötlujökuls og valdið hlaupi niður á Mýrdalssand. Síðasta gos (1918) varð þar og  mestar líkur eru á að næsta gos verði þar einnig. Gos Eyjafjallajökuls og Kötlugos hafa komið á svipuðum tíma og virðist eldvirkni í þessum eldfjöllum vera tengd.

Fyrirboðar um væntanlegt gos 
Frá árinu 1999 hefur verið hægt en stöðugt landris, aukin jarðskjálftavirkni og aukinn jarðhiti í Kötluöskjunni. Þetta eru taldar vísbendingar og langtímafyrirboðar um að bergkvika sé að safnast fyrir undir Kötlu og Kötlugos sé í vændum. Þegar kvika fer að brjóta sér leið upp til yfirborðs og eldgos að hefjast, þá er líklegur fyrirboði þess að skammt sé í að gos hefjist áköf jarðskjálftahrina og stundum landsig. Talið er að fyrirvari frá því að jarðskjálftar hefjast og þar til gos hefst geti verið frá einni klukkustund til eins sólarhrings.

Fyrri Kötlugos 
Ritaðar lýsingar á Kötlugosum eru til allt frá árinu 1625. Vart hefur orðið við jarðskjálfta í sveitunum 2 til 9 klukkustundum áður en hlaup kemur fram á Mýrdalssand.

Heimildir

Tenglar 
 
 
 
 Katla og Kötlugos; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999
 Kötlugosið 1625; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1935
 Kötlugos fyrir 200 árum; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1955
 Kötlugos og jökulhlaup; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1958
 Eldstöðin Katla; grein í Morgunblaðinu 2004
 Þrýstingur vex undir Kötlu; grein í Náttúrufræðingnum 2003
 Hættan á hamfarahlaupi; grein í Morgunblaðinu 2004
 Katla komin á steypirinn; grein í Fréttablaðiu 2004
 Um Kötlugosið 1918 ásamt yfirliti um fyrri gos; grein í Náttúrufræðingnum 1944
 Ýmislegt smávegis viðvíkjandi Kötlugosinu 1918; grein í Eimreiðinni 1919
 Katla, þú ert kyndugt fjall; grein í Fréttablaðinu 2004
 Mestu vatnsflóð á jörðinni; grein í Morgunblaðinu 2004

Katla
Eldgos á Íslandi