Bólivaríska bandalagið fyrir Ameríkuþjóðir
Bólivaríska bandalagið fyrir Ameríkuþjóðir (spænska: Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América; skammstafað ALBA) er alþjóðastofnun sem byggir á hugsjóninni um pólitískan og efnahagslegan samruna ríkja í Rómönsku Ameríku og á Karíbahafinu.

ALBA var upphaflega stofnað af Kúbu og Venesúela árið 2004 og samtökin eru vanalega tengd við sósíalískar og sósíaldemókratískar ríkisstjórnir sem vilja ná fram efnahagslegum samruna í þessum heimshluta með samfélagsvelferð, vöruskipti og gagnkvæma efnahagsaðstoð að leiðarljósi. Núverandi aðildarríki samtakanna eru Antígva og Barbúda, Bólivía, Kúba, Dóminíka, Grenada, Níkaragva, Sankti Kristófer og Nevis, Sankti Lúsía, Sankti Vinsent og Grenadínur og Venesúela. Súrínam hlaut gestaaðild að ALBA á fundi samtakanna í febrúar 2012. Aðildarríki ALBA mega versla sín á milli með stafrænum gjaldmiðli sem heitir SUCRE. Venesúela og Ekvador gerðu fyrsta tvíhliða verslunarsamninginn með notkun Sucre í stað Bandaríkjadollara þann 6. júlí 2010. Ekvador sagði upp aðild sinni að samtökunum í ágúst 2018.

Söguágrip

Frumkvæðið að stofnun Bólivaríska bandalagsins fyrir Ameríkuþjóðir kom frá ríkisstjórn Venesúela á stjórnartíð Hugo Chávez. Samtökin áttu að vera annar valkostur við Fríverslunarsvæði Ameríku (FTAA eða ALCA), fríverslunarsamningi sem Bandaríkin stungu upp á en varð aldrei að veruleika.

Chávez og Fidel Castro, forseti Kúbu, undirrituðu samkomulag um stofnun samtakanna þann 14. desember 2004 Samstarfið gekk þá út á að ríkin myndu deila með sér hráolíu og gögnum í mennta- og heilbrigðisgeirunum. Venesúela byrjaði á því að flytja um 96.000 olíutunnur frá ríkisrekna olíufélaginu PDVSA til Kúbu á hverjum degi á mjög hagstæðu verði. Í staðinn sendi Kúba 20.000 heilbrigðisstarfsmenn og þúsundir kennara til fátækustu svæðanna í Venesúela. Samkomulagið heimilaði jafnframt Venesúelum að ferðast til Kúbu til að gangast undir sérstaka læknismeðferð án endurjalds.

Þegar ALBA var stofnað árið 2004 voru aðildarríkin aðeins tvö. Fleiri ríki gerðust síðar aðilar að „Verslunarsamningi þjóðanna“, sem á að lögfesta meginreglur ALBA. Bólivía gerðist aðili að ALBA á stjórnartíð Evo Morales árið 2006, Níkaragva á stjórnartíð Daniels Ortega árið 2007 og Ekvador á stjórnartíð Rafaels Correa árið 2009. Manuel Zelaya leiddi Hondúras inn í bandalagið árið 2008 en ríkið sagði upp aðild sinni árið 2010 eftir valdaránið í landinu árið áður. Karíbahafsríkin Antígva og Barbúda, Dóminíka, Sankti Vinsent og Grenadínur og Sankti Lúsía gengu einnig í bandalagið.

Hugo Chávez bauð Jamaíku, Mexíkó og ríkjum Mið-Ameríku að ganga í ALBA og bauð Argentínu að nota rafmiðilinn SUCRE. Á 11. þingi ALBA í febrúar 2012 sóttu Súrínam, Sankti Lúsía og Haítí um aðild að samtökunum. Haíti hlaut fasta áheyrnaraðild og hin tvö ríkin hlutu tímabundna aðild á meðan unnið væri að fullri aðlögun þeirra.

Eftir dauða Chávez heiðruðu níu aðildarríki ALBA hann á 12. forsetafundi samtakanna í júlí 2013 ásamt gestaríkjunum Úrúgvæ, Argentínu, Brasilíu, Súrínam, Gvæjana og Haítí.

Grenada og Sankti Kristófer og Nevis voru samþykkt sem fullgild aðildarríki á þrettánda fundi samtakanna í Havana á Kúbu í desember 2014.

Ekvador sagði sig úr ALBA í ágúst árið 2018. Starfsstjórn Bólivíu sagði upp aðild Bólivíu í nóvember 2019 en nýkjörin stjórn Luis Arce gekk í samtökin á ný eftir kosningar í landinu árið 2020.

Bandalagið bauð Rússlandi að taka þátt í íþróttakeppni ALBA árið 2023 eftir að Rússland hafði einangrast nokkuð á alþjóðasviðinu vegna innrásarinnar í Úkraínu.

Stafrænn gjaldmiðill
Í október 2009 sammældust leiðtogar ALBA um að búa til stafrænan gjaldmiðil eftir fund í Bólivíu. Evo Morales, forseti Bóliviu, staðfesti að samkomulag hefði náðst um rafeyrinn. Hugo Chávez tilkynnti í kjölfarið að SUCRE væri „sjálfstætt og fullvalda peningakerfi“ sem yrði virkjað árið 2010. Árið 2015 var gjaldmiðillinn notaður í verslun milli Bólivíu, Kúbu, Níkaragva og sér í lagi Ekvador og Venesúela.

Tilvísanir

Alþjóðastofnanir