Lily Tomlin
Lily Tomlin (fædd Mary Jean Tomlin , 1. september 1939) er bandarísk leikkona, handritshöfundur, framleiðandi og uppistandari, sem er þekktust fyrir hlutverk sín í The West Wing, Rowan and Martin's Laugh-In, Nine to Five og Nashville.

Einkalíf 
Tomlin fæddist í Detroit, Michigan en ólst upp í Paducah, Kentucky. Stundaði hún nám við Wayne State-háskólann þar sem áhugi hennar á leiklist og gjörningi hófst. Eftir nám þá byrjaði hún að koma fram sem uppistandari í næturklúbbum í Detroit og seinna meir New York-borg. Hún lærði leiklist við HB Studio í Greenwich Village í New York-borg.

Í mars 2009 fékk Tomlin Fenway Healths - Dr. Susan M. Love-verðlaunin fyrir framlag sitt til heilsu kvenna.

Þann 16. mars 2012 voru Tomlin og Jane Wagner heiðraðar með stjörnu á Walk of Stars í Palm Springs, Kaliforníu.

Tomlin er samkynhneigð og hefur verið í sambandi við Jane Wagner síðan 1971.

Ferill

Plötuútgáfa 
Fyrsta grínplata Tomlin, This Is A Recording, kom út árið 1971. Á henni leikur hún persónuna Ernestine, sem er talsímadama og samskipti hennar við viðskiptavini gegnum símann. Tomlin fékk Grammy-verðlaunin fyrir grínplötu ársins. 

Önnur grínplata hennar, And That's The Truth, kom út árið 1972. Á henni er einleikur persónunnar Edith Ann. Var hún tilnefnd til Grammy-verðlaunanna fyrir bestu grínplötuna. 

Þriðja grínplata hennar, Modern Scream, kom út árið 1975, á henni koma fram fjölmargar persónur Tomlins. Var hún tilnefnd til Grammy-verðlaunanna.

Árið 1977 þá gaf Tomlin út Lily Tomlin On Stage, sem er byggt á Broadway sýningu hennar. Var hún tilnefnd til Grammy-verðlaunanna.

Leikhús 
Fyrsta hlutverk Tomlin í leikhúsi var árið 1964 í World of Illusion.  Árið 1977 kom Tomlin fyrst fram á Broadway í Appearing Nitely sem var skrifað og leikstýrt af Jane Wagner. 

Tomlin hefur einnig komið fram í Arf/The Great Airplane Snatch, Below the Belt og My Trip Down the Pink Carpet. 
Árið 1985 kom Tomlin fram á Broadway í einleiknum The Search of Signs of Intelligent Life in the Universe sem skrifaður var af Jane Wagner. Tomlin fór svo í ferðlag um Bandaríkin til að sýna einleikinn. Endurtók hún síðan leikinn árið 2000 á Broadway.  

Tomlin ferðist aftur um Bandaríkin árið 2004 til að sýna The Search. Leikritið var einnig sýnt á Broadway við frábærar viðtökur sem og í Los Angeles og San Francisco .

Sjónvarp 
Fyrsta sjónvarpshlutverk Tomlin var árið 1966 í The Garry More Show. Tomlin var kynnir í þættinum Music Scene árið 1969 og sama ár gerðist hún meðlimur þáttarins Rowan & Martin´s Laugh-In. Þar urðu til persónurnar; hin skapbráða talsímadama Ernestine og hin kvikindslega sex ára stelpa Edith Ann og urðu þær vinsælustu persónur Tomlin í þættinum. 

Tomlin var ein af fyrstu grínleikkonunum til að koma fram í karlkynsbúniningi sem persónurnar Tommy Velour og Rick í Rowan & Martin´s Laugh-In.

Á árunum 1973-1982, skrifaði Tomlin ásamt Jane Wagner sex grínþætti þar sem Tomlin lék aðalhlutverkið. Fyrir hlutverk sitt í þáttunum þá vann hún þrenn Emmy-verðlaun og Writers Guild of America-verðlaunin.

Tomlin hefur komið fram sem gestaleikkona í þáttum á borð við Saturday Night Live, Sesame Street, Desperate Housewives, NCIS, Frasier og Will & Grace.

Árið 1994 – 1997 talaði Tomlin inn á teiknimyndaþáttinn The Magic School Bus sem Ms. Valerie Frizz. 

Tomlin lék forsetaritarann Debroah Fiderer í dramaþættinum The West Wing árin 2002 – 2006.

Kvikmyndir 
Fyrsta kvikmyndahlutverk Tomlin var árið 1972 í Scarecrow in a Garden of Cucumbers. Árið 1975 þá var henni boðið hlutverk í mynd Robert Altmans Nashville þar sem hún lék Linnea Reese. Fyrir hlutverk sitt í myndinni þá var Tomlin tilnefnd til Óskarsverðlaunanna. Síðan árið 1980 þá lék hún í Nine to Five á móti Dolly Parton og Jane Fonda. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við Big Business, Short Cuts, Getting Away with Murder, Tea with Mussolini, A Praire Home Companion og The Pink Panther 2.

Kvikmyndir og sjónvarp

Leikhús 

World of Illusion (24. júní 1964 – 23. ágúst 1964) – ónefnt hlutverk (Actors´ Playhouse). 
Below the Belt (21. júní 1966 – 8. október 1966) –  ónefnt hlutverk (Downstairs at the Upstairs). 
Arf/The Great Airplane Snatch (27. maí 1969 – 31. maí 1969) – Farþegi nr. 3/Erlend kona/Flugþjónn/Ung kona (Stage 73). 
Appearing Nitely (24. mars 1977 – 12. júní 1977) – ónefnt hlutverk (Biltmore Theatre). Leikstýrði og skrifaði handritið líka.
The Search for Signs of Intelligent Life in the Universe (26. september – 5. október 1986) –  Mörg hlutverk  (Plymouth Theatre)
The Search for Signs of Intelligent Life in the Universe (16. nóvember 2000 – 20. maí 2001) –  Mörg hlutverk  (Booth Theatre)
My Trip Down the Pink Carpet (19. apríl 2010 – 3. júlí 2010) –  (Midtown Theatre at HA!). Framleiðandi leikrits.

Verðlaun og tilnefningar 
Academy of Science Fiction, Fantasty & Horror Films verðlaunin
1982: Tilnefnd sem besta leikkona fyrir The Incredible Shrinking Woman.

American Comedy  verðlaunin
1996: Tilnefnd sem fyndnasta leikkona í aukahlutverki fyrir Blue in the Face.
1994: Verðlaun sem fyndnasta leikkona í aukahlutverki fyrir Short Cuts.
1992: Verðlaun sem fyndnasta leikkona í aðalhlutverki fyrir The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe.
1991: Verðlaun sem fyndnasta leikkona í sjónvarpi fyrir An Evening With...Friends of the Environment.
1988: Verðlaun sem fyndnasta kvenn uppistandari.
1987: Verðlaun sem fydnnasta kvenn uppistandari.
1987: Lifetime Achievement verðlaunin í gamanleik.

BAFTA verðlaunin
1978: Tilnefnd sem besta leikkona fyrir The Late Show.
1976: Tilnefnd sem upprennandi byrjandi í kvikmynd fyrir Nashville.

Berlin International Film Festival verðlaunin
1977: Verðlaun sem besta leikkona fyrir The Late Show.

Broadcast Film Critics Association verðlaunin
2007: Tilnefnd sem besti leikhópur fyrir A Prairie Home Companion.

CableICE verðlaunin
1995: Tilnefnd sem besta leikkona í kvikmynd eða míniseríu fyrir And the Band Played On.
1994: Verðlaun fyrir drama eða leikhús sérþátt fyrir The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe.
1994: Tilnefnd fyrir besta flutning í gamanþætti fyrir The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe.
1993: Tilnefnd fyrir besta flutning í gamanþætti fyrir 10th Annual Montreal Comedy Festival.

Daytime Emmy verðlaunin
1998: Tilnefnd fyrir besta flutning í teiknimyndaþætti fyrir The Magic School Bus.
1997: Tilnefnd fyrir besta flutning í teiknimyndaþætti fyrir The Magic School Bus.
1996: Tilnefnd fyrir besta flutning í teiknimyndaþætti fyrir The Magic School Bus.
1995. Verðlaun fyrir besta flutning í teiknimyndaþætti fyrir The Magic School Bus.
1985: Tilnefnd fyrir besta flutning í barnaþætti fyrir Pryor´s Place.

Drama Desk verðlaunin
2001: Tilnefnd fyrir endurupptöku á leikriti fyrir The Search for Signs of Intelligent in the Universe.
1986: Verðlaun sem besta leikkona í leikriti fyrir The Search for Signs of Intelligent in the Universe.
1986: Verðlaun sem besta leikhúsreynslan fyrir The Search for Signs of Intelligent in the Universe.

Emmy verðlaunin
2010: Tilnefnd sem besta leikkona í gestahlutverki í dramaseríu fyrir Damages.
1996: Tilnefnd sem besta leikkona í gestahlutverki í dramaseríu fyrir Homicide: Life on the Street.
1996. Tilnefnd fyir besta upplýsinga sérþátt fyrir The Celluloid Closet.
1994: Tilnefnd fyrir einstaklingsframmistöðu í variety/tónlistar þætti fyrir The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe.
1993: Tilnefnd fyrir besta tónlistar/gaman sérþátt fyrir The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe.
1984: Tilnefnd fyrir einstaklingsframmistöðu í variety/tónlistar þætti fyrir Live...and in Person.
1981: Verðlaun fyrir besta tónlistar/gaman þátt fyrir Lily: Sold Out.
1978: Verðlaun fyrir besta handrit í gaman/tónlistar sérþætti fyrir The Paul Simon Special.
1976: Verðlaun fyrir besta handrit í gaman/tónlistar sérþætti fyrir The Lily Tomlin Special.
1976: Tilnefnd fyrir besta tónlistar/gaman sérþátt fyrir The Lily Tomlin Special.
1975: Tilnefnd fyrir besta tónlistar/gaman sérþátt fyrir Lily.
1975: Tilnefnd fyrir besta handrit í tónlistar/gaman sérþætti fyrir Lily.
1974: Verðlaun fyrir besta handrit í tónlistar/gaman sérþætti fyrir Lily.
1974: Verðlaun fyrir besta tónlistar/gaman sérþátt fyrir Lily.
1973: Tilnefnd fyrir bestu frammistöðu í aukahlutverki í tónlistar/variety þætti fyrir Rowan & Martin´s Laugh-In.
1973: Tilnefnd fyrir besta handrit í tónlistar/gaman þætti fyrir The Lily Tomlin Show.
1972: Tilnefnd fyrir besta afrek leikkonu í tónlistar/variety þætti fyrir Rowan & Martin´s Laugh-In.
1971: Tilnefnd fyrir einstaklingsframmisöðu í klassískum sérþætti – einstaklingar fyrir Rowan & Martin´s Laugh-In.

Fantafestival verðlaunin
1981: Verðlaun sem besta leikkona fyrir The Indcredible Shrinking Woman.

Golden Globe verðlaunin
1994: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir Short Cuts.
1985: Tilnefnd sem besta leikkona í gaman/söngleikja kvikmynd fyrir All of Me.
1978: Tilnefnd sem besta leikkona í gaman/söngleikja kvikmynd fyrir The Late Show.
1976: Tilnefnd fyrir frumraun sína í kvikmynd fyrir Nashville.
1976: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir Nashville.
1972: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki í sjónvarpi fyrir Rowan & Martin´s Laugh-In.

Gotham verðlaunin
2006: Tilnefnd sem besti leikhópur fyrir A Prairie Home Companion.

Grammy verðlaunin
1977: Tilnefnd sem sem besta grínplatan fyrir Lily Tomlin On Stage.
1975: Tilnefnd sem besta grínplatan fyrir Modern Scream.
1973: Tilnefnd sem besta grínplatan fyrir And That´s The Truth.
1972: Verðlaun sem besta grínplatan fyrir This Is A Recording.

Independent Spirit verðlaunin
1997: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir Flirting with Disaster.

Kansas City Film Cirtics Circle verðlaunin
1976: Verðlaun sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir Nashville.

Lucy verðlaunin
2003: Heiðruð fyrir störf sín í sjónvarpi.

Mark Twain Prize for American Humor verðlaunin
2003: Verðlaun fyrir framlag sitt til Amerísk spaugs (gríns).

Michigan Women´s Hall of Fame
1998: Heiðruð fyrir vinnu sína gagnvart listum og skemmtanaiðnaðinum.

National Society of Film Critics verðlaunin
1975: Verðlaun sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir Nashville.

New York Film Critics Circle verðlaunin
1975: Verðlaun sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir Nashville.

Outer Critics´ Circle verðlaunin
1985-1986: Verðlaun sem besta leikkona fyrir The Search for Signs of Intelligent in the Universe.

Óskarsverðlaunin
1976: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir Nashville. 

Peabody verðlaunin
1996: Verðlaun fyrir The Celluloid Closet sem kynnir og meðframleiðandi,  ásamt Telling Pictures, HBO, Channel 4 og ZDF-Arte.
1996: Verðlaun fyrir Edith Ann´s Christmas – Just Say Noël sem Tomlin and Wagner Theatricalz, ásamt ABC og Kurtz & Friends.

Province International Film Festival verðlaunin
2000: Lily verðlaunin.

Satellite verðlaunin
2006: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki fyrir A Prairie Home Companion.

Screen Actors Guild verðlaunin
2005: Tilnefnd sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir The West Wing.
2003. Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu fyrir The West Wing.
2003: Tilnefnd sem besti leikhópur í dramaseríu fyrir The West Wing.

Seattle International Film Festival verðlaunin
1991: Verðlaun sem besta leikkona fyrir The Search for Signs of Inteligent Life in the Universe.

Tony verðlaunin
2001: Tilnefnd fyrir endurupptöku á leikriti fyrir The Search for Signs of Intelligent in the Universe.
1986: Verðlaun sem besta leikkona í leikriti fyrir The Search for Signs of Intelligent in the Universe.
1977: Sérstök verðlaun.

U.S. Comedy Arts Festival verðlaunin
2002: Career Tribute verðlaunin.

Venice Film Festival verðlaunin
1993: Verðlaun með leikhópi fyrir Short Cuts.

WinFemme Film Festival verðlaunin
2002: WIN Lifetime Achievement verðlaunin.

Women in Film Crystal verðlaunin
1992: Crystal verðlaunin.

Writers Guild of America verðlaunin
1974: Tilnefnd fyrir besta handritið fyrir Lily.

Tilvísanir

Heimildir 
 
 
 Ævisaga og ferill Lily Tomlin á heimasíðu hennar
 Leikhúsferill Lily Tomlin á Internet Broadway Database síðunni
 Lily Tomlin á The Internet Off-Broadway Database síðunni

Tenglar 
 
 Ævisaga og ferill Lily Tomlin á heimasíðu hennar
 Leikhúsferill Lily Tomlin á Internet Broadway Database síðunni
 Lily Tomlin á The Internet Off-Broadway Database síðunni 

Tomlin, Lily