Skagafjörður
Skagafjörður er fjörður á Norðurlandi, milli Tröllaskaga til austurs og Skaga til vesturs. Nafnið er einnig haft um héraðið umhverfis fjörðinn og inn af honum. Þar er samnefnt sveitarfélag; Skagafjörður. Mikill landbúnaður er stundaður í héraðinu og er umfangsmikil útgerð stunduð á Sauðárkróki og Hofsósi.

Á firðinum eru þrjár eyjar, Málmey, Drangey og Lundey. Auk þess er höfði við austurströnd fjarðarins sem heitir Þórðarhöfði. Fjörðurinn er um 40 km langur og 15 km breiður.

Héraðsvötn renna til sjávar í tveimur kvíslum sitt hvoru megin við Hegranesið en þau verða til þar sem Austari-Jökulsá og Vestari-Jökulsá, sem báðar eiga upptök sín í Hofsjökli, koma saman neðan við bæinn Tunguháls.

Sveitir og byggðir 
Skagafjörður hefur frá fornu fari skipst í ýmis byggðalög og fóru mörk þeirra ekki alltaf alveg saman við hreppamörk. Langholt skiptist til dæmis milli Staðarhrepps og Seyluhrepps og jarðir sem töldust til Vallhólms voru í þremur hreppum. Sum nafnanna sem hér eru talin eru nú lítið notuð og einstakar sveitir hafa farið í eyði. Á hinn bóginn hafa bæst við þrír þéttbýlisstaðir, Sauðárkrókur, Varmahlíð og Hofsós.

 Skagi
 Laxárdalur (ytri)
 Reykjaströnd
 Gönguskörð
 Sauðárkrókur
 Borgarsveit
 Hegranes
 Sæmundarhlíð
 Staðarsveit (eða „út frá Stað“)
 Langholt
 Staðarfjöll (eyðibyggð)
 Vallhólmur
 Varmahlíð
 Víðimýrarhverfi
 Skörð
 Efribyggð
 Neðribyggð
 Fremribyggð
 Tungusveit
 Svartárdalur
 Vesturdalur
 Austurdalur
 Kjálki
 Norðurárdalur
 Blönduhlíð
 Hofsstaðapláss
 Viðvíkursveit
 Hjaltadalur
 Kolbeinsdalur
 Óslandshlíð
 Unadalur
 Deildardalur
 Höfðaströnd
 Hofsós
 Sléttuhlíð
 Hrolleifsdalur (í eyði)
 Bakkar
 Flókadalur
 Fljót (skiptast í Vestur-Fljót og Austur-Fljót)
 Stífla
 Lýtingsstaðarhreppur

Hreppir í Skagafirði 
Árið 2022 sameinuðust Akrahreppur og Sveitarfélagið Skagafjörður í nýtt sveitarfélag sem heitir einfaldlega Skagafjörður. Áður höfðu aðrir hreppir, utan Akrahrepps, sameinast árið 1998.

Tengt efni 
 Siðaskiptin á Íslandi
 Jón Arason
 Hólar í Hjaltadal
 Sturlungaöld
 Guðmundur Arason
 Ásbirningar
 Kolbeinn Tumason
 Kolbeinn ungi Arnórsson
 Flugumýrarbrenna
 Örlygsstaðabardagi

Heimild 
 
 Skagafjarðarútsýn; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1934

 
Firðir á Íslandi