Tony Scott
Anthony „Tony“ D. L. Scott (fæddur 21. júní 1944, dáinn 19. ágúst 2012) var breskur kvikmyndaleikstjóri og yngri bróðir kvikmyndaleikstjórans Ridley Scott.   

Helstu myndir hans eru Top Gun, Days of Thunder, The Last Boy Scout, True Romance, Crimson Tide, Enemy of the State, Man on Fire og Spy Game.

Einkalíf 
Tony fæddist í Stockton-on-Tees í  norðaustur-Englandi. Hann hóf feril sinn fyrir framan myndavélina þegar hann var sextán ára og lék í stuttmyndinni Boy and Bicycle, sem bróðir hans leikstýrði. Hann fylgdi í fótspor bróður síns, stundaði nám við Grangefield School, West Hartlepool College of Art og University of Sunderland þaðan sem hann fékk gráðu í fagurlistum. Hann útskrifaðist frá Royal College of Art til þess að verða málari. En það var eftir velgegni Ridleys í sjónvarpsauglýsingaframleiðslu, Ridley Scott Associates (RSA), sem hann snéri athygli sinni að kvikmyndum.

„Tony langaði að gera heimildarmyndir til að byrja með. Ég sagði honum, ‚Ekki fara til BBC, komdu til mín fyrst.‘ Ég vissi að hann hafði mikinn áhuga á bílum, þannig að ég sagði honum 'Komdu að vinna með mér og innan árs þá munt þú eiga Ferrari'. Sem hann gerði“ (Ummæli Ridley Scott um leikstjórana).

Næstu tvo áratugi leikstýrði Scott yfir þúsund sjónvarpsauglýsingum fyrir RSA, ásamt því að sjá um rekstur fyrirtækisins á meðan bróðir hans var að þróa kvikmyndaferil sinn. Tony tók einnig tíma út árið 1975 til þess að leikstýra sögu Henry James The Author of Beltraffio fyrir  franskt sjónvarp, verkefni sem hann fékk eftir að hafa unnið peningakast á móti bróður sínum. Eftir að hafa séð bresku leikstjóra félaga sína Hugh Hudson, Alan Parker, Adrian Lyne og eldri bróður sinn á seinni hluta 8. áratugarins og fyrri hluta 9. áratugarins, byrjaði Scott að fá samninga frá Hollywood, fyrst árið 1980 en sama ár dó eldri bróðir hans úr krabbameini.

Fjölskylda 
Scott var giftur þrisvar sinnum
 Donna W. Scott frá 1994 – 2012 (til dauðadags hans); tvö börn.
 Glynis Sanders frá 1986 – 1987
 Gerry Scott frá 1967 – 1974

Andlát 
Þann 19. ágúst 2012, var tilkynnt af lögreglunni í Los Angeles að Tony Scott hafði framið sjálfsmorð með því að stökkva ofan af Vincent Thomas-brúnni í San Pedro hverfinu. Rannsóknarmenn frá lögreglunni fundu upplýsingar í bíl hans sem var lagður við brúnna, og bréf fannst á skrifstofu hans til fjölskyldunnar.

9. áratugurinn 
Scott hóf leikstjórnarferil sinn með því að leikstýra kvikmynd byggð á bók Anne Rice, Interview with the Vampire, sem var þá í þróun. MGM höfðu aðra vampírusögu í huga sem þeir vildu fá Tony til að leikstýra og eftir að hafa reynt að sannfæra fyrirtækið um að hætta við verkefnið og takast á við Interview í staðinn, ákvað Scott að taka tilboði MGM. Árið 1982 hóf Scott framleiðslu á The Hunger með David Bowie og Catherine Deneuve í aðalhlutverkum. Scott reyndi í örvæntingu sinni að stöðva hina ótímabæru öldrun Bowies. Í þessari mynd kom Willem Dafoe fram í fyrsta sinn, þó bara í litlu hlutverki. The Hunger hafði ítarlega ljósmyndun og íburðarmikla framleiðsluhönnun, ólíkt öðrum myndum sem komu út á sama tíma. Myndin féll ekki í kramið hjá áhorfendum og fékk harkalega dóma gagnrýnenda og miðasalan gekk ekki vel (þó að hún yrði vinsæl seinna meir). Eftir myndina var Scott án Hollyowood-verkefna næsta þriðja hálfa árið og snéri því sér aftur að gerð auglýsinga og tónlistarmyndbanda.

Top Gun og Beverly Hills Cop 
Árið 1985 fengu framleiðendurnir Don Simpson og Jerry Bruckheimer Scott til að leikstýra Top Gun. Þeir voru báðir aðdáendur að The Hunger og ákváðu því að fá Scott til liðs við sig – sérstaklega þegar þeir höfðu séð auglýsinguna sem Scott hafði gert fyrir Saab. Í henni tókust Saab-bíll og Saab 37 Viggen-orrustuflugvél á. Scott var í fyrstu tregur til að taka við verkefninu. Top Gun var ein af tekjuhæstu myndum ársins 1986 og skaut Tom Cruise upp á stjörnuhimininn.

Eftir velgegni Top Gun var Scott kominn í aðalleikstjóraklíkuna í Hollywood. Hann endurtók samstarf sitt við Simpson og Bruckheimer árið 1987 til þess að leikstýra Eddie Murphy og Brigitte Nielsen í framhalsdmyndinni Beverly Hills Cop II. Þó svo myndin væri ekki upp á marga fiska varð hún ein af tekjuhæstu myndum ársins. Á meðan tökum stóðu yfir á Beverly Hills Cop II þá var hann kenndur við Brigitte Nielsen. Bæði voru þau gift á þeim tíma, Nielsen við Sylvester Stallone. Scott viðurkenndi sambandið sem endaði með skilnaði við aðra eiginkonu hans.

Næsta mynd hans var, Revenge, spennumynd um framhjáld og hefnd sem átti sér stað í Mexíkó, sem markaði tímamót hjá leikstjóranum. Aðalhlutverkin léku Kevin Costner, Madeleine Stowe og Anthony Quinn en myndin fékk slæma dóma og lítið seldist af miðum á hana. Scott var neitað um lokaklippingu í eftirvinnslunni en í staðinn vann Ray Stark það verk.

10. áratugurinn 
Scott ákvað að vinna aftur með Simpson-Bruckheimer og saman gerðu þeir myndina Days of Thunder. Enn og aftur lék Tom Cruise í aðahlutverki. Myndin kom út sumarið 1990 og náði ekki hylli áhorfenda. Næsta mynd hans var spennumyndin The Last Boy Scout. Árið 1992, eftir fund með fyrrverandi starfsmanni, kynntist Scott Quentin Tarantino, sem var mikill aðdáendi Scotts. Tarantino bauð honum sýnishorn af vinnu sinni til þess að lesa, á meðal þess var handrit að Reservoir Dogs og True Romance. Scott sagði Tarantino að hann væri til í að gera þær báðar. Tarantino svaraði honum að Scott fengi ekki réttinn að Dogs, þar sem Tarantino ætlaði að leikstýra henni sjálfur. En Scott mátti fá réttinn að True Romance.
True Romance kostaði einungis þrettán milljónir dollarar árið 1993. Í myndinni léku Christian Slater, Patricia Arquette, Dennis Hopper, Christopher Walken, Gary Oldman, Brad Pitt, Tom Sizemore, Chris Penn, Val Kilmer, James Gandolfini og Samuel L. Jackson. True Romance var sú mynd sem gerði Scott að alvöru leikstjóra. Þó að viðbröðgin við myndinni væru misjöfn þá varð hún mjög dýrkuð seinna meir. Tarantino sjálfur var mjög ánægður með lokamyndina, samþykkti hann meðal annars að tala inn á endurútgáfuna. Áfram hélt hann samstarfi við Simpson-Bruckheimer með því að framleiða Crimson Tide, kafbátamynd með Gene Hackman og Denzel Washington. Hún var stórmynd ársins 1995. Næsta mynd hans var The Fan með Robert De Niro, Wesley Snipes, Ellen Barkin og Benicio del Toro), sem var lægsti punktur í ferli Scott: mynd sem fékk ekki góðar viðtökur hjá gagnrýnendum og áhorfendum. Scott kom aftur fram á sjónvarsviðið með Enemy of the State, spennumynd með Will Smith og Gene Hackman.

21. öldin 
Spy Game var gefin út á Þakkargjörðardaginn árið 2001. Fékk hún ágæta dóma meðal gagnrýnenda og hafði tekjur upp á 60 milljón dollara í Bandaríkjunum. Man on Fire var gefin út í apríl 2004 og var mjög vinsæl meðal áhorfenda. Myndin skartaði Denzel Washington og hafði tekjur upp á 75 milljónir í Bandaríkjunum. Samt sem áður fékk hún lélega dóma frá gagnrýnendum þar á meðal Roger Ebert og Leonard Maltin. Þeim líkaði ekki við hina hröðu klippingu sem Scott notaðist við, né ofbeldið sem var að finna í myndinni. Næsta mynd var Domino með Keira Knightley, sem fékk misjafna dóma bæði hjá áhorfendum og gagnrýnendum. Næst kom myndin Deja Vu með Denzel Washington en það er spennumynd sem gerist í framtíðinni. Þær bræður, Tony og Ridley Scott, framleiddu sjónvarpsþáttinn Numb3rs en Tony leikstýrði fyrsta þætti fjórðu seríunnar. Hafa bræðurnir síðan 2009 framleidd lögfræðidramað The Good Wife. Tony er leikstjórinn á bakvið Dodge Ram Never Back Down From a Challenge-kynninguna á Dodge Ram-pallbílnum sem kom út árið 2009. Enn og aftur vann Scott með Denzel Washington með því að gera The Taking of Pelham 1 2 3, sem einnig skartaði John Travolta og var gefin út 12. júní 2009.  Myndin var endurgerð af The Taking of Pelham One Two Three frá 1974, með Walter Matthau og Robert Shaw. 

Árið 2010 leikstýrði Scott Unstoppable, sem fjallar um ómannaða flóttalest sem inniheldur hættulegan vökva og eitruð gös sem eiga að tortíma borg. Í aðalhlutverkum voru Denzel Washington og Chris Pine. Myndin var sú seinasta sem Tony leikstýrði áður en hann lést.

Leikstjóri

Kvikmyndir 
 Unstoppable (2010)
 The Taking of Pelham 1 2 3 (2009)
 Deja Vu (2006)
 Domino (2005)
 Agent Orange (2004)
 Man on Fire (2004)
 Beat the Devil (2002)
 Spy Game (2001)
 Enemy of the State (1998)
 The Fan (1996)
 Crimson Tide  (1995)
 True Romance (1993)
 The Last Boy Scout (1991)
 Days of Thunder (1990)
 Revenge (1990)
 Beverly Hills Cop II (1987)
 Top Gun (1986)
 The Hunger (1983)
 Loving Memory (1971) sem Anthony Scott
 One of the Missin (1969)

Sjónvarpsþættir 
 Numb3rs (2007) (Leikstýrði þættinum: Trust Metric)
 The Hunger (1997-1999) (Leikstýrði 2 þáttum)
 Nouvelles de Henry James (1976) (Leikstýrði þættinum: L´auteur de Beltraffio)

Stuttmyndir 
 Agent Orange (2004)
 The Hire: Beat the Devil (2002)
 One of the Missing (1971)
 Loving Memory (1969)

Tónlistarmyndbönd 
 One More Try, George Michael (1988)
 Danger Zone, Kenny Loggins (1986)

Auglýsingar 
 One Man, One Land fyrir Marlboro (2003)
 Ice Soldier fyrir bandaríska Herinn (2002)
 Player,  Achievements og Big Bang fyrir Barclays Bank (2000)
 Telecom Italia (2000) (með Marlon Brando og Woody Allen)
 DIM Underwear (1979)

Framleiðandi

Heimildamyndir 
 Gettysburg (2011) – framleiðslustjóri
 Life in a Day (2011) - framleiðslustjóri

Kvikmyndir 
 The East (2013) - framleiðandi
 Stoker (2013) - framleiðandi
 The Grey (2011) - framleiðslustjóri
 Unstoppable (2010) - framleiðandi
 The A-Team (2010) - framleiðandi
 Cyrus (2010) - framleiðslustjóri
 Welcome to the Rileys (2010) - framleiðslustjóri
 Cracks (2009) - framleiðslustjóri
 The Taking of Pelham 1 2 3 (2009) - framleiðandi
 Tell-Tale (2009 - framleiðandi
 The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford - framleiðslustjóri
 Tristan + Isolde (2006) - framleiðslustjóri
 Domino (2005) - framleiðandi
 In Her Shoes (2005) - framleiðslustjóri
 Man on Fire (2004) - framleiðandi
 Big Time (2001) - framleiðslustjóri
 Where the Money Is (2000) – framleiðslustjóri
 Clay Pigeons (1998) – framleiðslustjóri

Sjónvarpsþættir 
 Killing Lincoln (2013) sjónvarpsmynd (framleiðslustjóri)
 Labyrinth (2012) sjónvarpssería (framleiðandi: 2 þættir)
 World Without End (2012) mínisería (framleiðandi: 8 þættir)
 Call of Duty Elite: Friday Night Fights (2011-2012) (framleiðslustjóri: 17 þættir)
 Coma (2012) mínisería (framleiðslustjóri: 1 þáttur)
 The Good Wife (2009-til dags) sjónvarpsseríu (framleiðslustjóri: 79 þættir)
 The Pillars of the Earth (2010) mínisería (framleiðslustjóri: 8 þættir)
 The Real Robin Hood (2010) sjónvarpsmynd (framleiðslustjóri)
 Numb3rs (2005-2010) sjónvarpssería (framleiðslustjóri: 115 þættir)
 Nomads (2010) sjónvarpsmynd (framleiðslustjóri)
 Into the Storm (2009) sjónvarpsmynd (framleiðslustjóri)
 The Andromeda Strain (2008) mínisería (framleiðslustjóri: ónefndir þættir)
 The Company (2007) sjónvarpssería (framleiðslustjóri: 6 þættir)
 Law Dogs (2007) sjónvarpsmynd (framleiðslustjóri)
 Orpheus (2006) sjónvarpsmynd (framleiðslustjóri)
 AFP: American Fighter Pilot (2002) sjónvarpssería (framleiðslustjóri)
 The Gathering Storm (2002) sjónvarpsmynd (framleiðslustjóri)
 The Last Debate (2000) sjónvarpsmynd (framleiðslustjóri)
 RKO 281 (1999) sjónvarpsmynd (framleiðslustjóri)
 The Hunger (1997-1999) sjónvarpssería (framleiðslustjóri: 2 þættir)

Stuttmyndir 
 Ticker (2002) - framleiðslustjóri
 Beat the Devil (2002) - framleiðslustjóri
 Hostage (2002) - framleiðslustjóri

Verðlaun og tilnefningar 
BAFTA-verðlaunin
 1995: Michael Balcon verðlaunin.

Broadcast Film Critics Association-verðlaunin
 2011: Tilnefndur fyrir bestu spennukvikmyndina fyrir Unstoppable.

DVD Exclusive-verðlaunin
 2003: Tilnefndur fyrir bestu Internet myndbandsfrumsýninguna fyrir Beat the Devil.

Emmy-verðlaunin
 2011: Tilnefndur fyrir bestu dramaseríuna fyrir The Good Wife.
 2011: Tilnefndur fyrir bestu míniseríu eða sjónvarpsmynd fyrir The Pillars of the Eart.
 2011: Tilnefndur fyrir besta raunveruleika sérþátt fyrir Gettysburg.
 2010: Tilnefndur fyrir bestu dramaseríuna fyrir The Good Wife.
 2008: Tilnefndur fyrir bestu míniseríuna fyrir The Andromeda Strain.
 2002: Tilnefndur fyrir bestu sjónvarpsmyndina fyrir The Gathering Storm. 
 2000: Tilnefndur fyrir bestu sjónvarpsmyndina fyrir RKO 281.

Fantasporto-verðlaunin
 1995: Tilnefndur fyrir bestu kvikmyndina fyrir True Romance.

Golden Globe-verðlaunin
 1999: Verðlaun fyrir bestu míniseríu eða sjónvarpsmynd fyrir RKO 281.

PGA-verðlaunin
 2012: Tilnefndur fyrir besta dramaþáttinn fyrir The Good Wife. 
 2003: Tilnefndur fyrir bestu sjónvarpsmyndina fyrir The Gathering Storm.

Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í San Sebastián
 1996: Tilnefndur fyrir bestu kvikmyndina fyrir The Fan.

Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Sitges-Catalonian
 1971: Verðlaun fyrir bestu stuttmyndina fyrir One of the Missing.

Tilvísanir

Heimildir

Tenglar 
 
 Daily Variety, Aug. 6, 1996: Spotlight on Tony Scott - Billion Dollar Director 

Breskir kvikmyndaleikstjórar
Fólk fætt árið 1944
Fólk dáið árið 2012