Ódæmigerð kyneinkenni
Ódæmigerð kyneinkenni eða intersex er þegar fólk fæðist með breytileika í kyneinkennum eins og kynlitningum, kynkirtlum, kynhormónum og kynfærum sem passar ekki vel inn í almennar skilgreiningar karls og konu. Kynfæri geta verið óræð og arfgerð önnur en XY (kynlitningar í karli) og XX (kynlitningar í konu).

Fólk með ódæmigerð kyneinkenni hefur mátt þola félagslega útskúfun og afneitun í sinni fjölskyldu og nærsamfélagi. Það hefur verið látið gangast undir geldingu, aðgerðir á kynfærum og hormónameðferð til að aðlagast samfélagslegum viðmiðum um kyn.

Sumt fólk með ódæmigerð kyneinkenni hefur verið alið upp sem karl eða kona en hafa samsamað sig öðru kyni en það var látið aðlagast.

Réttindamál

Ísland
Árið 2019 gaf Amnesty International út skýrslu þar sem heilbrigðiskerfið var gagnrýnt fyrir ófullnægandi þjónustu við fólk með ódæmigerð kyneinkenni. Intersex Ísland eru samtök sem hafa með réttindabaráttu fólks með ódæmigerð kyneinkenni.

Evrópa
Árið 2015 gerði Malta það ólöglegt að láta fólk gangast undir aðgerðir á kynfærum án samþykkis viðkomandi.

Tíðni 
Á Íslandi er talið að um 6.000 manns séu með ódæmigerð kyneinkenni. Ekki eru til nákvæmar tölur um hversu algeng ódæmigerð kyneinkenni eru, en um 1 af hverjum 1500 börnum fæðast með ódæmigerð kynfæri. Þegar talin eru með kyneinkenni sem koma ekki fram fyrr en seinna á ævinni er mögulegt að algengi sé um 1 af hverjum 60 einstaklingum.

Í eftirfarandi töflu má sjá lista yfir helstu ástæður ódæmigerðra kyneinkenna og tölur yfir tíðni. Dæmigerður karl hefur einn X-litning og einn Y-litning, kona hefur tvo X-litninga. Mannsfrumur hafa vanalega 46 litninga.

Tilvísanir

Kyn

Heimild