Kalmanstunga
Kalmanstunga er stórbýli í Hvítársíðu og efsti og austasti bær í Borgarbyggð, um 50 km frá sjó. Að sögn Landnámu heitir bærinn svo eftir suðureyskum landnámsmanni sem flutti þangað bú sitt frá Katanesi eftir að synir hans drukknuðu í Hvalfirði. 

Kalmanstunga var á árum áður hvoru tveggja í senn, afskekkt sveitabýli umgirt torfærum ám og stórbýli í þjóðbraut þá er fjölfarinn reiðvegur lá norðan úr landi um Stórasand og Arnarvatnsheiði og áfram um Kaldadal suður á Þingvelli. Það var ekki fyrr en á sjötta tug síðustu aldar að Kalmanstunga komst í varanlegt og gott vegasamband, þegar brýr voru gerðar yfir Norðlingafljót og Hvítá. 

Kalmanstunguland er hvað víðáttumest landareign í Mýrasýslu og er þar undir meðal annars allt Hallmundarhraun inn að jöklum. Kirkja var í Kalmanstungu til 1812, en aðeins tveir aðrir bæir áttu þar kirkjusókn. Eftir það átti Kalmanstunga kirkjusókn til Gilsbakka til 1907 þegar sú sókn var sameinuð Reykholtsprestakalli.

Heimildir 
 
 

Íslenskir sveitabæir
Hvítársíða