Svartur á leik
Þessi grein fjallar um kvikmyndina „Svartur á leik“, en getur einnig átt við samnefnda skáldsögu Stefáns Mána.

Svartur á leik er íslensk glæpamynd frá árinu 2012 sem Óskar Þór Axelsson leikstýrði og skrifaði. Þorvaldur Davíð Kristjánsson, Damon Younger og Jóhannes Haukur Jóhannesson fara með aðalhlutverkin í myndinni sem er byggð á samnefndri skáldsögu eftir Stefán Mána. Myndin fjallar um fíkniefnaverslun í Reykjavík og á sér stað á miðjum tíunda áratugnum. Margir erlendir aðilar komu að framleiðslu myndarinnar og voru bæði Chris Briggs og Nicolas Winding Refn framleiðendur. Framleiðslufyrirtækin Zik Zak og Filmus stóðu að gerð myndarinnar.

Söguþráður 
Svartur á leik gerist á þeim ótryggu tímum þegar undirheimar Reykjavíkur eru að stækka og verða hættulegri á miðjum tíunda áratugnum. Áhorfendur fylgjast með upprisu og falli í hópi karaktera; Stebba, venjulegum manni sem flækist inn í eiturlyfjaheiminn í gegnum vin sinn frá barnæsku, Tóta. Tóti starfar sem handrukkari fyrir Jóa Faró, stærsta eiturlyfjabarón landsins síðan á 7. áratugnum. Tóti ásamt Bruno yfirtaka rekstur Jóa og breyta eiturlyfjamarkaðinum. Í byrjun myndar stendur Stebbi frammi fyrir því að fá á sig ákæru vegna slagsmála sem hann lenti í þegar hann var drukkinn. Hann rekst á Tóta sem bíður honum besta sakamálalögfræðing landsins ef hann kemur að vinna fyrir sig. Stuttu seinna þegar Bruno kemur frá sjálfskipaðari árs útlegð sinni erlendis, þá sér Stebbi að undir yfirborðinu liggur mikil spenna. Bruno er siðblindur og þrífst á hættu og glæpum. Tóti er hins vegar í tenglum við raunveruleikann og vill einungis reka fyrirtæki með hagnaði. Innrivalda togstreita byrjar og Stebbi er fastur í miðjunni. Sagan er sögð frá sjónarhóli Stebba og fer fyrri helmingur myndarinnar fram og tilbaka á milli Stebba, sem er að læra tökin og verða meðlimur klíkunnar með ágætis framahorfur, og baksögu Tóta og upphafs klíkunnar. Í seinni helmingnum hefur Bruno komið aftur og klíkan byrjuð að brotna niður. Endar það með því að Stebbi finnur sig fastan á milli steins (Tóta) og sleggju (Brúnó).

Leikendur 
 Þorvaldur Davíð Kristjánsson sem Stebbi Psycho
 Jóhannes Haukur Jóhannesson sem Tóti
 Damon Younger sem Brúnó
 María Birta sem Dagný
 Vignir Rafn Valþórsson sem Robbi rotta
 Egill Einarsson sem Sævar K
 Björn Jörundur Friðbjörnsson sem Óskar tattoo
 Ísak Hinriksson sem Nóri litli
 Andri Már Birgisson sem Rósi
 Þór Jóhannesson sem Eddi Krueger
 Rúnar Freyr Gíslason sem Árni Jónsson RLR
 Hilmar Jónsson sem Konráð Geirsson RLR
 Þröstur Leó Gunnarsson sem Jói Faraó
 Steinn Ármann Magnússon sem Einar Skakki
Sveinn Geirsson sem Viktor lögfræðingur

Framleiðsla 
Árið 2005 festu kvikmyndafyrirtækin Zik Zak og Filmus kaup á kvikmyndaréttinum að bókinni og stóð þá fyrst til að fá Stefán Mána til þess að skrifa handritið. Óskar Þór tók þó seinna yfir starf handritshöfunds og var árið 2008 valinn leikstjóri kvikmyndarinnar. Svartur á leik tók rúm sjö ár í framleiðslu og reyndist fjármögnun erfið. Andri Sveinsson og Heiðar Guðjónsson voru aðalfjárfestar myndarinnar en hún hlaut einnig 64 milljón króna styrk frá Kvikmyndasjóði Íslands. Í byrjun ársins 2009 fór Axel Þór að velja í aðalhlutverk myndarinnar og voru prufur auglýstar nemendum Listaháskóla Íslands. Í undirbúningi fyrir hlutverk sitt í myndinni fór Jóhannes Haukur Jóhannesson í heilsuátak og réð sér einkaþjálfara og hóf að stunda líkamsrækt sex sinnum í viku. Þorvaldur Davíð Kristjánsson var valinn í hlutverk Stebba en Stefán Máni, höfundur bókarinnar, sagðist alltaf hafa séð hann fyrir sér sem persónuna.

Heimildir 

Íslenskar kvikmyndir
Kvikmyndir frumsýndar 2012