Sagnmyndir
Sagnir hafa þrjár myndir, germynd, miðmynd og þolmynd. Ræðst notkun þeirra af því hvort áhersla er fremur lögð á geranda eða þolanda.

Germynd 
Germynd  er algengasta sagnmyndin. Áherslan er á geranda setningarinnar; t.d. Jón klæddi sig, móðirin klæðir drenginn.

Miðmynd 

Miðmynd  þekkist á því að endingin -st (sem kallast miðmyndarending) bætist við germyndina (t.d. Jón klæddist). Á undan miðmyndarendingunni falla þó niður endingarnar -ur, -r og r-ð

Dæmi:
 þú kemur → þú kemst

Miðmynd segir frá því hvað gerandi/gerendur gerir/gera við eða fyrir sjálfan/sjálfa sig, t.d. hann leggst, þeir berjast.

Fyrir kemur að germynd lítur út sem miðmynd, t.d. þú stökkst út í lækinn. Til að greina á milli er hentugt að skipta um persónu eða tölu; þú stökkst út í lækinn - > ég stökk út í lækinn - sem leiðir í ljós germynd þar eð endingin -st verður að vera í öllum persónum í miðmynd.

Miðmyndarsögn 
Sumar sagnir eru aðeins til miðmynd (t.d. sagnirnar nálgast, vingast, óttast, öðlast, ferðast, heppnast og kallast) og eru þær kallaðar miðmyndarsagnir.

Miðmyndarending 
Miðmyndarending er endingin -st (áður -zt og í forníslensku -sk) sem bætt er við germyndina til að mynda miðmynd. 

Miðmyndarendingin -st fellur niður á eftir -st eða -sst í germynd:
 haldast: Staðan hélst óbreytt
 festast: Fóturinn hefur fest
 kyssast: Hjónin hafa kysst
 hittast: Höfum við hist?

Miðmyndarendingin í forníslensku 
Um árið 1200 endaði -umk í fyrstu persónu eintölu þar sem -mk hlutinn er komin af orðinu mik (gömul mynd persónufornafnsins mig), og í öllum öðrum beygingarmyndum endaði hún á -sk sem er komið orðinu sik (sem er gömul mynd afturbeygða fornafnsins sig). 

Upp úr 1200 fær 1. persóna einnig endinguna -sk/-zk í staðin fyrir -mk. Hætt var að nota -sk um lok 13. aldar (um 1300) og endingin -z notuð í staðinn. Á 14. öld komu endigarnar -zt og  -zst fram (og virðist framburðurinn þá orðinn st eins og hann er núna) en á 15. öld er endingin -zt nær eingöngu notuð. Á 15. öld koma fram nýjar endingar; -nzt og -zt og síðar -nst og -st. Á 17. öld var farið að bæta við endinguna -st þannig að hún varð -ustum (berjustum). Á 18. öld endurvöktu málhreinsunarmenn gömlu miðmyndarendinguna -umst og er það endingin sem notuð er í dag (köllumst, berjumst, elskumst..)

Og svo miðmyndarsögnin kallast sé tekin til dæmis í öllum persónum;

Þolmynd 

Þolmynd  er mynduð með hjálparsögninni ‚að vera‘ eða ‚að verða‘ og lýsingarhætti þátíðar af aðalsögn. Þolmynd leggur áherslu á þolanda setningar en geranda er sjaldnast getið, dæmi:
 Jón var klæddur af móðurinni.
 Vitað er að jörðin er lífvænleg.
 Henni var hjálpað.

Tengt efni 
 Aflagssögn
 Miðmyndarsögn

Heimildir

Frekara lesefni 
 
 
 

Málfræði
Sagnorð

cs:Trpný rod
fi:Passiivi