Gáttaþefur
Gáttaþefur er ellefti jólasveinninn kallaður sem kemur til manna, þann 22. desember, samkvæmt þeirri röð sem birt er í Þjóðsögum Jóns Árnasonar frá 1862.  

Gáttaþefur hafði mjög stórt nef og fann ilminn af laufabrauði langt upp á heiðar og lokkaði það hann til bæja.

Um hann kvað Jóhannes úr Kötlum:

 Ellefti var Gáttaþefur 
 -aldrei fékk sá kvef, 
 og hafði þó svo hlálegt 
 og heljarstórt nef. 

 Hann ilm af laufabrauði 
 upp á heiðar fann, 
 og léttur, eins og reykur, 
 á lyktina rann.

Sjá nánar 
 Jólasveinar Jóhannesar úr Kötlum

Tengt efni 
 Nöfn jólasveina eftir Árna Björnsson

Tenglar
 Skáldasetur Jóhannesar úr Kötlum

Íslensk kvæði
Jól á Íslandi
Íslensku jólasveinarnir