Rauðyllir
{{taxobox
| image = Sambucus racemosa 6261.JPG
| regnum = Jurtaríki (Plantae)
| divisio = Dulfrævingar (Magnoliophyta)
| classis = Tvíkímblöðungar (Magnoliopsida)
| ordo = Stúfubálkur (Dipsacales)
| familia = Geitblaðsætt (Adoxaceae)
| genus = Yllir (Sambucus)
| species = S. racemosa
| binomial = SAmbucus racemosa
| binomial_authority = L.
| subdivision_ranks = Undirtegundir
| subdivision =
S. racemosa subsp. racemosa (autonym)
S. r. subsp. kamtschatica (E.L.Wolf) Hultén
S. r. var. melanocarpa (A. Gray) McMinn 
S. r. subsp. pubens (Michx.) House   
S. r. subsp. sibirica (Nakai) H.Hara
S. r. subsp. sieboldiana (Miq.) H.Hara
 List source :
| range_map = 
| range_map_caption = 
}}Rauðyllir''' (fræðiheiti: Sambucus racemosa) er tegund af ylli sem ýmist er skipt í allnokkrar undirtegundir, eða sjálfstæðar tegundir.

Útbreiðsla og búsvæði
Rauðyllir er upprunninn frá Evrópu, norðurhluta Asíu, og Norður Ameríku. Hann vex í frjósömum og rökum jarðvegi, á árbökkum og skógum.

LýsingSambucus racemosa er runni eða tré að 6m hátt. Stofninn og greinarnar eru með mjúkum kjarna.

Hvert blað er samsett af 5 til 7 blaðlaga smáblöðum, hvert að 16 sm langt, lensulaga til mjóegglaga, og óreglulega tennt á jaðrinum. Blöðin eru með óþægilega lykt ef þau eru kramin.

Blómskipunin vægt keilulaga. Blómaknúpparnir eru bleikleitir óopnaðir, og ilmandi blómin hvít, rjómahvít til gulleit.

Berin eru fagurrauð, jafnvel purpuralit, með 3 til 5 fræjum.

Afbrigði og undirtegundir
Sambucus racemosa subsp. kamtschatica —  ættaður frá norðaustur Asíu.
Sambucus racemosa var. melanocarpa — Svartberjayllir, ættaður frá vesturhluta Bandaríkjanna og vesturhluta Kanada, þar á meðal Klettafjöllunum og í Sierra Nevada.
Sambucus racemosa subsp. pubens — Dúnyllir, Rauðberjayllir
Sambucus racemosa subsp. racemosa — Rauðberjayllir.
Sambucus racemosa  var. racemosa —   
Sambucus racemosa subsp. sibirica — Síberíuyllir, ættaður frá Síberíu.
Sambucus racemosa subsp. sieboldiana — Japansrauðyllir

Nytjar
Stofnar, rætur og blöð eru eitruð, og berin geta verið eitruð eða valdið velgju ef þau eru étin hrá.

Til lækninga
Hann hefur verið notaður í hefðbundnar lækningar innfæddra,, þar á meðal Bella Coola, Carrier, Gitksan, Hesquiaht, Menominee, Northern Paiute, Ojibwa, Paiute, og Potawatomi.University of Michigan at Dearborn: Native American Ethnobotany for  Sambucus racemosa Þar á meðal til uppkasta, stemmandi (hægðir), gegn kvefi og hósta, við húðvandamálum og kvenlækningar og blóðstemmandi.

Til matar
Berin eru talin örugg til átu ef þau eru elduð, en yfirleitt eitruð hrá. Þau voru nytjuð af ýmsum innfæddum ættflokkum, þar á meðal Apache, Bella Coola, Gitxsan, Gosiute, Makah, Ojibwa, Quileute, Skokomish og Yurok.

Berin eru vinsæl hjá fuglum, sem svo dreifa berjunum. 

RæktunSambucus racemosa'' er ræktaður sem skrautplanta eða runni, og til að forma landslag.

Images

Tilvísanir

Ytri tenglar
CalFlora Database: Sambucus racemosa (red elderberry, American red elder)
Jepson Manual (JM93) treatment of Sambucus racemosa
Jepson eFlora (TJM2) treatment of Sambucus racemosa
Burke Museum Profile 
UC Photos gallery — Sambucus racemosa

Geitblaðsætt
Yllir