COVID-19
COVID-19 er smitsjúkdómur af völdum kórónuveirunnar SARS-CoV-2. COVID-19 kom upp í Wuhan héraði í Kína síðla árs 2019 og varð að kórónaveiruheimsfaraldri árið 2020. Alls hafa um 7 milljónir látist úr sjúkdóminum og 700 milljónir smitast. Fjöldi dauðsfalla er líklega vanmetinn. Í þróunarlöndum er illa haldið utan um smit og dauðsföll. 

Fyrsta tilvik sjúkdómsins á Íslandi var greint 28. febrúar 2020.

17. mars voru smitin 199 á Íslandi. Um miðjan ágúst voru greind smit á Íslandi orðin um 2000 og dauðsföll vegna veirunnar 10 talsins. Sjúkdómurinn var í rénun frá lok apríl og aðeins 8 smit greindust í maí. Hins vegar fjölgaði smitum aftur um mitt sumar og aftur um haustið. Þriðja bylgja faraldursins hófst 11. september 2020. Um miðjan október lést fyrsta manneskjan í þriðju bylgjunni úr Covid-19. Hópsmit kom upp á Landakotsspítala og létust 13 af völdum þess.  

250 hafa alls látist á Íslandi og um 209.000 smitast eða um 56% landsmanna.

Veiran sem veldur COVID-19 breiðist aðallega út í gegnum úðadropa sem myndast þegar smitaður einstaklingur hóstar, hnerrar eða andar frá sér og smitast í gegnum augu, nef, munn eða kynfæri.

Á meðan faraldurinn gengur yfir er mikil áhersla lögð á hreinlæti svo sem handþvott, spritt og grímunotkun eða félagsforðun. Barir og líkamsræktarstaðir lokuðu ásamt fleiru. Einnig var sett samkomubann fyrir stærri viðburði. Þá hefur verið mælt með því að almenningur haldi 2 metra fjarlægð milli sín. Sóttkví er einnig beitt fyrir þá sem að hafa annaðhvort verið í návígi við smitaðan einstakling eða einhvern sem hefur komið frá hættusvæði.  

Sjúkdómurinn hefur mismunandi áhrif eftir einstaklingum. Flestir þeir sem sýkjast fá væg eða miðlungsmikil einkenni. Sumir eru í meiri hættu á að veikjast alvarlega en aðrir, hættan eykst með aldri. Þeir sem eru 60 ára og eldri eru í aukinni hættu á að fá alvarleg einkenni. 

Í Bretlandi 8. desember 2020 fékk fyrsti einstaklingurinn í heiminum bólusetningu, sú sprauta kom frá Pfizer. Á Íslandi fékk fyrsti einstaklingurinn sprautu 29. desember 2020. Önnur samþykkt bóluefni ásamt Pfizer eru m.a Moderna og AstraZeneca.

Tengt efni
 Kórónaveirufaraldurinn 2019–

Tenglar
 Hvaðan kom COVID-19 veiran? - Vísindavefurinn
 Upplýsingasíða embættis landlæknis og almannavarnadeildar ríkislögreglustjóra um COVID-19
 Spálíkan um fjölda tilvika og álag á heilbrigðisþjónustu
 Kórónaveira (Upplýsingasíður Landlæknisembættis)

Tilvísanir

Veirusjúkdómar