Hertogar af Normandí
Hertogar af Normandí – eða Rúðujarlar, kenndir við Rúðuborg – kallast þeir hertogar, sem ríktu á árabilinu 911–1204 yfir því svæði í Norður-Frakklandi, sem nú kallast Normandí.

Hertogadæmið Normandí stofnaði víkingahöfðinginn Rollo, eða Göngu-Hrólfur, árið 911 með samkomulagi við Karl einfalda Frakkakonung, sem gaf Rollo nafnbótina jarl Normanna. Í staðinn áttu Normannar að sjá um landvarnir, meðal annars gegn víkingum. Í fyrstu var um jarlsdæmi að ræða, en síðar hertogadæmi og var Ríkarður 2. sá fyrsti sem bar formlega titilinn hertogi af Normandí. 

Árið 1066 lögðu Normannar, undir stjórn Vilhjálms sigursæla, England undir sig. Varð Vilhjálmur þá konungur Englands, en Normandí var áfram hertogadæmi undir stjórn hans og afkomenda hans. Þetta leiddi til þeirrar undarlegu stöðu að Vilhjálmur var bæði konungur Englands og lénsmaður Frakkakonungs, og var þetta lengi uppspretta ófriðar á milli ríkjanna.

Árið 1204 hertók Filippus 2. Frakkakonungur hertogadæmið á meginlandinu en Ermarsundseyjar voru þó undanskildar. Konungar Englands gerðu áfram kröfu um að halda titlinum hertogi af Normandí, en með samningi milli Englands og Frakklands 1259, gáfu þeir þá kröfu eftir. Síðar reyndu þeir oftar en einu sinni að ná aftur eignum sínum í Frakklandi, einkum í Hundraðárastríðinu, en höfðu ekki erindi sem erfiði.

Listi yfir hertogana 
 911-927: Rollo eða Göngu-Hrólfur
 927-942: Vilhjálmur 1. af Normandí eða Vilhjálmur 1. langasverð
 942-996: Ríkarður 1. af Normandí 
 996-1027: Ríkarður 2. af Normandí eða Ríkarður hinn góði
 1027-1028: Ríkarður 3. af Normandí 
 1028-1035: Róbert 1. af Normandí, eða Roðbert 1. 
 1035-1087: Vilhjálmur bastarður eða Vilhjálmur sigursæli 
 1087-1106: Róbert 2. af Normandí eða Róbert stuttsokkur
Vilhjálmur 2. Englandskonungur (1096-1100, í umboði bróður síns) 
 1106-1135: Hinrik 1. Englandskonungur 
Vilhjálmur öðlingur (um tíma árið 1120, í umboði föður síns, Hinriks 1.)
 1135-1144: Stefán Englandskonungur 
 1144-1150: Geoffrey Plantagenet, greifi af Anjou og hertogi af Normandí
 1150-1189: Hinrik 2. Englandskonungur
 1189-1199: Ríkharður ljónshjarta, á frönsku: Richard Coeur de Lion
 1199-1204: Jóhann landlausi, á frönsku: Jean Sans-Terre 
Árið 1204 lagði Filippus 2. Frakkakonungur Normandí undir sig, en konungar Englands gerðu þó kröfu til hertogatitilsins. Með samningi 1259 viðurkenndu þeir yfirráð Frakka.
 1204-1216: Jóhann landlausi (hertogi að nafninu til) 
 1216-1259: Hinrik 3. Englandskonungur (hertogi að nafninu til)

Konungar Englands réðu áfram yfir Ermarsundseyjunum, sem höfðu verið hluti af hertogadæminu frá 933. Á eyjunum hefur konungurinn samkvæmt hefð alltaf verið kallaður hertogi af Normandí.

Tengt efni 
 Listi yfir þjóðhöfðingja Englands

Heimild 
 

Hertogadæmið Normandí
 
Saga Frakklands
Saga Englands