Ajax Amsterdam
Ajax Amsterdam (fullt nafn: Amsterdamsche Football Club Ajax, eða AFC Ajax) er hollenskt knattspyrnulið frá Amsterdam. Félagið hefur oftar orðið hollenskur meistari en nokkurt annað félag og er sigursælasta knattspyrnulið Hollands, ásamt PSV Eindhoven og Feyenoord Rotterdam. Liðið er auk þess eitt þriggja liða sem unnið hefur öll þrjú stórmót Evrópu (ásamt Juventus, FC Barcelona og Bayern München).

Saga

Upphaf 
Félagið var fyrst stofnað af stúdentum við framhaldsskólann Hogere Burgerschool 1883 og hlaut það heitið Union. 1894 var heitinu breytt í Foot-Ball Club Ajax og var það nefnt eftir grísku hetjunni Ajax. Eftir mikið ósætti í stjórninni var félagið hins vegar lagt niður. Það var endurstofnað 18. mars 1900. Fyrstu árin voru mögur, en félagið komst í efstu deild 1911. Fram að þessu höfðu leikmenn notað treyjur félagsins Sparta frá Rotterdam. En í efstu deild urðu þeir að leika í nýjum treyjum. Ákveðið var að nota rauð/hvítar treyjur og hvítar buxur (eins og enn er gert í dag). Eftir þrjú ár í efstu deild féll Ajax um deild, en náðu að komst í efstu deild strax ári síðar 1915. Það leikár urðu þeir í fyrsta sinn hollenskir meistarar. Leikárið var hins vegar dæmt ógilt sökum heimstyrjaldarinnar fyrri. Því varð Ajax ekki opinberlega hollenskur meistari fyrr en 1918. Á næsta leikári setti félagið met er það sigraði deildina án þess að tapa leik, afrek sem hélst í hollensku deildinni í 76 ár.

Gullaldarárin 

Eftir þetta gekk félaginu heldur brösuglega næstu 10 árin. 1928 voru Ólympíuleikarnir haldnir í Amsterdam. Eftir leikana fékk Ajax afnotarétt á leikvanginum til stórleika. Að öðru jöfnuðu lék félagið á De Meer Stadion rétt utan borgar. Á fjórða áratugnum varð Ajax að einu sigursælasta liði Hollands. Hollenski meistaratitillinn vannst fimm sinnum fram að heimstyrjöldinni síðari. Margir kölluðu þessi ár gullaldarár Ajax og vísuðu þar með til gullaldarára Hollendinga á 17. öld. Stríðið breytti ýmsu. Miklar tilfærslur leikmanna og stjórnarmanna hafði sín áhrif. Ajax varð bikarmeistari 1943 og meistari 1947, en að öðru leyti var árangur lítill næstu árin.

Eredevisie 

1955 var fyrsta atvinnumannadeildin formlega stofnuð, Eredevisie. Strax fyrsta leikárið lenti Ajax í öðru sæti með jafnmörg stig og meistararnir. Þeir urðu hins vegar meistarar 1957 og fjórum sinnum í viðbót næsta áratuginn. 1964 gekk til liðs við félagið 17 ára unglingur að nafni Johan Cruyff. Með tilkomu hans sem miðjumanns og þjálfarans Rinus Michels varð félagið mjög sigursælt. Michels réði til sín marga þekkta leikmenn og umbreytti liðinu. Ajax varð hollenskur meistari í þrjú ár í röð, 1966-68 og aftur 1970.

Á toppnum í Evrópu 
Áttundi áratugurinn var ævintýri líkastur. Ajax varð fimm sinnum hollenskur meistari og fjórum sinnum bikarmeistari. Félagið hafði á liðnum árum tekið þátt í Evrópukeppni meistaraliða með misgóðum árangri. 1970 breyttist það er félagið varð í sinn fyrsta Evrópumeistari eftir 2-0 sigur á Panathinaikos Aþenu. 1971 sigraði Ajax í sömu keppni eftir 2-0 sigur á Inter Milan. Strax árið eftir sigraði Ajax keppnina í þriðja sinn í röð eftir 1-0 sigur á Juventus. Þar með var Ajax annað liðið í Evrópu sem sigraði keppnina þrisvar í röð, en áður hafði Real Madrid afrekað það (reyndar fimm sinnum í röð). Bayern München er eina liðið sem sigrað hefur keppnina þrisvar í röð eftir það. Á sömu þremur árum varð Ajax auk þess tvisvar hollenskur meistari og tvisvar bikarmeistari. Þessu til viðbótar sigraði Ajax Super Cup keppnina í Evrópu 1972 og 1973. 1972 var Ajax einnig heimsbikarmeistari eftir sigur á Indenpendiente frá Argentínu. Með þessum sigrum hafði félagið rækilega stemplað sig inn sem eitt allra besta knattspyrnufélag Evrópu þess tíma.

Ajax í dag 

Níundi áratugurinn einkenndist af fjölda bikurum í Hollandi, en aðeins einum á alþjóðavettvangi. Liðið varð fjórum sinnum hollenskur meistari og þrefaldur bikarmeistari. Eini titillinn sem vannst í Evrópu var sigur í Evrópukeppni bikarhafa 1987 er liðið sigraði Lokomotive Leipzig frá Austur-Þýskalandi 1-0. Á þessum tíma spiluðu margir þekktir knattspyrnumenn með félaginu, eins og Ronald Koeman, Frank de Boer, Gerald Vanenburg, Marco van Basten og Dennis Bergkamp. Á tíunda áratugnum hélt sigurganga Ajax áfram. Liðið varð fimm sinnum hollenskur meistari og þrefaldur bikarmeistari. 1995 var auk þess eitt allra gjöfulasta ár félagsins. Þá sigraði það í Meistaradeild Evrópu eftir 1-0 sigur á AC Milan, í Super Cup í Evrópu eftir sigur á Real Saragossa og í heimsbikarkeppninni eftir sigur á Grêmio Porto Alegre frá Brasilíu. Með hollenska meistaratitlinum skilaði árið 1995 því fjórum stórum bikurum í safnið. Ajax er eitt af fjórum liðum sem þar með hefur unnið öll þrjú stórmót í knattspyrnu í Evrópu. Á þessum tíma léku þekktir knattspyrnumenn eins og Marc Overmars, Edgar Davids, Michael Laudrup, Patrick Kluivert, Jari Litmanen, Clarence Seedorf og markmaðurinn Edwin van der Sar með félaginu. Árið 1996 fékk Ajax nýjan og glæsilegan leikvang, er Amsterdam ArenA var fullbúinn fyrir félagið. Leikvangurinn kostaði 96 milljónir evra og tekur tæplega 53 þús manns í sæti. Á fyrstu árum 21. aldar hélt félagið áfram sigurgöngu sinni. Fram að 2011 varð Ajax þrefaldur hollenskur meistari og fjórfaldur bikarmeistari. Hins vegar hefur enginn alþjóðlegur titill unnist síðan sögufræga árið 1995. Af nýjum þekktum leikmönnum má nefna Wesley Snijder, Rafael van der Vaart, Zlatan Ibrahimović, Frenkie de Jong, Matthijs De Ligt, Hakim Ziyech og Donny Van de Beek.  Kolbeinn Sigþórsson lék með liðinu 2011-2015.

Jong Ajax 
Jong Ajax (U21) liðið leikur í Jupiler-deildinni, Meistaradeildinni í 2. deild. Leikvangur er De Toekomst, ein þekktasta æfingastöð í heimi.
Hún vann titilinn Meistari 2. deildar 2017/18.

Titlar

Innlendir 
 Hollenskur meistari (36): 1918, 1919, 1931, 1932, 1934, 1937, 1939, 1947, 1957, 1960, 1966, 1967, 1968, 1970, 1972, 1973, 1977, 1979, 1980, 1982, 1983, 1985, 1990, 1994, 1995, 1996, 1998, 2002, 2004, 2011, 2012, 2013, 2014, 2019, 2021, 2022
 Hollenskur bikarmeistari (20): 1917, 1943, 1961, 1967, 1970, 1971, 1972, 1979, 1983, 1986, 1987, 1993, 1998, 1999, 2002, 2006, 2007, 2010, 2019, 2021
 Hollenska Super Cup keppnin (9): 1993, 1994, 1995, 2002, 2005, 2006, 2007,2013,2019

Erlendir 
 Evrópukeppni meistaraliða/Meistaradeild Evrópu (4): 1971, 1972, 1973, 1995
 Evrópukeppni bikarhafa (1): 1987
 Evrópukeppni félagsliða (1): 1992
 UEFA Super Cup (3): 1972, 1973, 1995
 Heimsbikarkeppnin (2): 1972, 1995
 Intertoto-keppnin (1): 1968

Markaskorarar 
Eftirfarandi leikmenn hafa skorað flest mörk fyrir Ajax. Enginn þeirra leikur lengur fyrir liðið.

Þjálfarar 
Þjálfarar Ajax frá byrjun:

Hollensk knattspyrnufélög