Philipskúrfan
Philips kúrfan er hagfræðilíkan sem reynir að skýra sambandið milli breytinga á atvinnuleysisstigi og launahækkunum. Líkanið er nefnt eftir Alban William Housego Phillips (1914-1975) sem var Ný-Sjálenskur hagfræðingur.

Árið 1958 birti Phillips ritið „The Relationship between Unemployment and the Rate of Change of Money Wages In the United Kingdom, 1861 – 1957.“ Þar rannsakaði hann hagtölur Bretlands yfir hundrað ára tímabil og uppgötvaði að það væri neikvæð fylgni milli atvinnuleysis og launaverðbólgu (e. Wage inflation).

Þessi neikvæða fylgni lýsir sér þannig að þegar efnahagsumsvif aukast í samfélaginu, þá minnkar atvinnuleysi. Þegar atvinnuleysi minnkar, þá verður minna framboð af vinnuafli fyrir hvert fyrirtæki sem þrýstir meðal launum upp því fyrirtækin vilja halda í sína starfsmenn. Sagan verður öfug þegar atvinnuleysi eykst, þá lækka meðal launin.  Phillips kúrfan bauð uppá fórnarskipti fyrir peninga- og fjármálastefnunefndir ríkja heims. Ef þau vildu minnka atvinnuleysi, þá kostaði það aukna verðbólgu og öfugt

Stuðningsmenn Phillipskúrfunnar 
Phillips kúrfan er þjóðhagfræðilíkan. Honum Richard Lipsey tókst að tengja Phillips kúrfuna við rekstrarhagfræðina með því að skoða hvernig hegðun fyrirtækja og einstaklinga hafa á áhrif á sambandið milli atvinnuleysis og verðbólgu. Paul Samuelson og Robert Solow lögðu áherslu á fórnarskiptin sem myndast milli atvinnuleysis og verðbólgu. Þeirra verk sem skoðuðu Phillips kúrfuna urðu mjög áhrifamikil og festu í Phillips kúrfuna í sess í peninga- og fjármálastefnu ríkja heims.

Nýtt form Phillips kúrfunnar undir Moneterískum áhrifum 
Undir lok 7. áratugsins þá jókst verðbólga og atvinnuleysi mikið á sama tíma. Það stóð í stúf við Phillips kúrfuna sem sagði að það væri neikvæð fylgni þar á milli. Þeir Milton Friedman og Edmund Phelps, báðir úr skóla Monetarismans, tókst að seta Phillips kúrfuna upp á nýtt form þar sem tekið er tillit til breytinganna sem myndast milli skemmri og lengri tímans. 

Kenning Phelps var þannig að þegar efnahags umsvif aukast þá eykst verðbólga og atvinnuleysi minnkar. En þessi áhrif áttu aðeins við til skemmri tíma. Til lengri tíma gæti Hið opinbera ekki haft áhrif á atvinnustig, hvorki með fjármála- né peningastefnu, þar sem verðbólguvæntingar myndu breytast. Því er Phillips kúrfan til lengri tíma lóðrétt við náttúrulegt atvinnuleysisstig. 

Samkvæmt Friedman, var náttúrulega atvinnuleysisstigið markaðsafl sem hið opinbera gæti ekki breytt og þar með til lengri tíma litið eru fórnarskiptin milli verðbólgu og atvinnuleysis ekki til. Þessi nálgun til lengri tíma stemmir við kenningar klassísku hagfræðinganna frá 18. öldinni þar sem verðlag og laun myndu ávalt aðlagast fullkomlega að öllum markaðsaðstæðum.

Lýsing á Moneteríska líkaninu 
Á myndinni hér til hliðar er sett fram lítið dæmi á nýja uppfærða líkaninu. Hagkerfið byrjar í punkti A, við náttúrulegt atvinnuleysisstig og verðbólgustig sem við köllum π_1. Síðan dregst atvinnuleysi saman og hagkerfið færist upp meðfram Phillips kúrfunni til skemmri tíma að punkti B, þar sem atvinnuleysi er fyrir neðan náttúrulegt atvinnuleysisstig og verðbólga búin að hækka upp í π_2. Eftir að verðbólgan breytist þá munu verðbólguvæntingar fólksins breytast sem hliðrar Phillips kúrfunni. Ástæðan fyrir því er sú að þegar fólk væntir þess að verðbólga sé há, þá vill það ekki að kaupmáttur launa þeirra minnki og því myndast þrýstingur á hækkun meðal launa. Þegar meðal laun hækka, þá eykst atvinnuleysi þangað til við erum aftur komin á náttúrulegt atvinnuleysisstig. 

Verðbólgan og atvinnuleysið héldu áfram að vaxa samstíga út allan 8. áratuginn í svokallaðri stöðnunarverðbólgu (e. Stagflation). Það styrkti kenningu Phelps og Friedman og var því nýja líkan Phillips kúrfunnar tekið upp í stað hins gamla.

Stöðnunarverðbólga (e. Stagflation) 
Stöðnunarverðbólga á sér stað þegar hagkerfið býr við stöðnun hagvaxtar, mikið atvinnuleysi og háa verðbólgu. Þessi atburðarás stangast auðvitað beint á við kenninguna á bak við Philipskúrfuna. 

Vísbendingar frá áttunda áratugnum bentu til þess að sambandið milli atvinnuleysis og verðbólgu hefði rofnað. Á áttunda áratugnum jókst stöðnun vegna aukins atvinnuleysis og verðbólgu. Þessi stöðnun á hagvexti var til kominn vegna olíukrísunnar áttunda áratugsins þar sem miklar truflanir voru á eldsneytismarkaði meðal annars vegna gengisfellingar bandaríkjadollars og verðsamráðs milli OPEC landanna. Í dag hafa nýjar útgáfur af philipskúrfunni bætt við kostnaðarverðbólga (e. cost-push inflation) sem taka því tillit til tímabundnum truflunum á mörkuðum. Stuðningsmenn peningamagnshyggju héldu því fram að aukið peningamagn leiddi aðeins til launaverðbólgu og hjálpaði ekki til við að draga úr atvinnuleysi. Þeir beittu sér að því að draga úr peningamagni og ná fram lágri verðbólgu. Það atvinnuleysi sem myndi koma með því myndi bara reynast tímabundið samkvæmt þeim.

Nýtt form Phillips kúrfunnar undir Ný-Keynesískum áhrifum 
Í fyrri útfærslum Phillips kúrfunnar var horft á breytingu í efnahagsumsvifum út frá linsum atvinnuleysis. Hagfræðingar Ný-Keynesíska skólans skoðuðu hvort betur væri hægt að lýsa verðbólgu með tilliti til framleiðslu hagkerfisins. Réttara sagt með muninum á raunverulegri framleiðslu og náttúrulegs framleiðslustigs hagkerfisins. Þessi munur er kallaður framleiðsluspenna eða framleiðsluslaki eftir hvort framleiðslan sé meiri eða minni en náttúrulega stigið.

Út frá þessum pælingum fæddist Ný-Keynísk Phillips kúrfa. Hún var ekki búin til af einum hagfræðingi heldur er hún afrek margra hagfræðinga 8. áratugsins sem rannsökuðu Phillips kúrfuna og Ný-Keynesísk þjóðhagfræði líkön. Hér er Phillips kúrfun upphallandi, með jákvæða fylgni milli verðbólgu og framleiðslustigs. Í þessu líkani myndast ný fórnarskipti. Ef hið opinbera vill auka framleiðslu og hagvöxt, þá gerir þau það aðeins á kostnað meiri verðbólgu, og öfugt. Þessi fórnarskipti eiga þó aðeins við í skamma tímanum þar sem til lengri tíma þá á framleiðslan að vera á náttúrulegu framleiðslustigi.

Notkun í dag 
Af öllum útfærslum Phillips kúrfunnar þá er Ný-Keynesíska Phillips kúrfan mest notuð í dag í peninga- og fjármálastefnum ríkja heims.

Forgöngumenn Phillips kúrfunnar 
Phillips var ekki sá fyrsti til að bera kennsl á sambandið milli atvinnuleysis og verðbólgu. John Law (1671-1729) skrifaði um sambandið milli atvinnuleysis og verðbreytinga en hann taldi samt sem áður að atvinnuleysi eykst við verðlækkanir en ekki hækkanir eins og myndi koma fram seinna. Skoski heimspekingurinn og hagfræðingurinn David Hume (1711-1776) skrifaði um áhrif sem tímabundin frávik atvinnnuleysis frá náttúrulegu stigi hefur á verðbreytingar árið 1752. Bandaríski hagfræðingurinn Irving Fisher (1867 – 1947) hafði áður rannsakað hvernig breyting í peningamagni hefur áhrif á verðlag og atvinnuleysi. Niðurstöður hans líkjast nýjustu uppfærslum Phillips kúrfunnar, þótt þær voru birtar mörgum áratugum fyrir uppgötvun Philips kúrfunnar.

Tilvísanir

Hagfræði