ઢોકળાં
ઢોકળાં એક બાફેલું ફરસાણ છે. તે બાફીને બનતું હોવાથી સ્વાસ્થ્યવર્ધક અને પચવામાં હલકું હોય છે. પ્રાચીન કાળમાં ન્યાતના જમણમાં ફરસાણ તરીકે ઢોકળા એક પ્રિય અને સસ્તો વિકલ્પ હતો. ઢોકળાંના વિવિધરૂપો ગુજરાતમાં પ્રચલિત છે. ઢોકળાં મુખ્યત્વે ચોખા અને ચણાની દાળમાંથી બનાવવામાં આવે છે. બિનગુજરાતી લોકો ખમણને પણ અણસમજમાં ઢોકળા કહેતા જોવા મળે છે, અથવા તો ખમણ ઢોકળા એમ પણ કહે છે. પરંતુ ગુજરાતી ભાષામાં અને ગુજરાતીઓ માટે ખમણ અને ઢોકળા એ બે તદ્દન અલગ વાનગીઓ છે.

ઇતિહાસ 
દુક્કિયા, જે દાળથી બનતી ઢોકળાંની પૂર્વજ વાનગી ગણાય છે, તે જૈન ગ્રંથમાં ઇ.સ. ૧૦૬૬માં નોંધાઇ છે. ઢોકળાંનો સૌથી પહેલો ઉલ્લેખ ગુજરાતીમાં વારાણકા સામુચ્ય (ઇ.સ. ૧૫૨૦)માં જોવા મળે છે.

વિવિધ રૂપો

 ચોખાના સફેદ ઢોકળાં અથવા ઈદડાં
 ચણાની દાળના એટલેકે ખમણ ઢોકળાં 
 મગની દાળના ઢોકળાં
 દૂધીના ઢોકળાં
 તૂરિયાંની છાલના ઢોકળાં
 પાલખના ઢોકળાં
 રવાના ઝટપટ ઢોકળાં

બાહ્ય કડીઓ
 ખમણ ઢોકળાં
 ઢોકળાંના ચિત્રો

સંદર્ભ

ગુજરાતી ભોજન
ફરસાણ
આથો ચઢાવેલી વાનગીઓ