૨૦૨૨ મોરબી પુલ દુર્ઘટના
૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૨ના રોજ ગુજરાતના મોરબી શહેરમાં મચ્છુ નદી પર રાહદારી પુલ ઝુલતો પુલ તૂટી પડ્યો, જેના કારણે ઓછામાં ઓછાં ૧૪૧ લોકોનાં મોત થયા.

૧૯મી સદીમાં બંધાયેલો આ પુલ ચાર દિવસ અગાઉ સમારકામ માટે લાંબા સમય સુધી બંધ રહ્યા બાદ નવા વર્ષના દિવસે ફરીથી ખોલવામાં આવ્યો હતો.

પૃષ્ઠભૂમિ 
ઝૂલતો પુલ ,  એ મચ્છુ નદી પરનો પગપાળા ઝૂલતો પુલ હતો,  જે ભારતમાં રહેલ બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન ૧૯મી સદીમાં બાંધવામાં આવ્યો હતો. તેનું ઉદ્ઘાટન ૨૦ ફેબ્રુઆરી ૧૮૭૯ના રોજ થયું હતું.

આ પુલ મોરબી નગરપાલિકાની માલિકીનો છે, જેણે થોડા મહિના પહેલા જાળવણી અને કામગીરી માટે ખાનગી ટ્રસ્ટ ઓરેવા સાથે કરાર કર્યો હતો.  મોરબી સ્થિત કંપની અજંતા મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રાઈવેટ લિમિટેડને પણ બ્રિજની જાળવણી અને સંચાલન માટે ૧૫ વર્ષનો કોન્ટ્રાક્ટ આપવામાં આવ્યો હતો. છ મહિના સુધી સમારકામ માટે બંધ રાખ્યા બાદ, ગુજરાતી નવા વર્ષ નિમિત્તે ટોલ બ્રિજ ૨૬ ઓક્ટોબર ૨૦૨૨ના રોજ ફરીથી ખોલવામાં આવ્યો.

પ્રારંભિક અહેવાલો અનુસાર, સમારકામ પછી અને સ્થાનિક નાગરિક સત્તાવાળાઓ પાસેથી જરૂરી ફિટનેસ પ્રમાણપત્ર મેળવ્યા વિના પુલને નિર્ધારિત સમય પહેલા ફરીથી ખોલવામાં આવ્યો હતો. તેના પર ૫૦૦થી વધુ લોકો હતા જ્યારે તેની ક્ષમતા માત્ર ૧૨૫ લોકોની હતી. ૨૦૦૧ના ધરતીકંપ પછી સમારકામ માટે કોન્ટ્રાક્ટ આપનાર નગરપાલિકાના મુખ્ય અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે નવીનીકરણ માટે જવાબદાર ખાનગી પેઢીએ "અમને જાણ કર્યા વિના પુલને મુલાકાતીઓ માટે ખુલ્લો મૂકી દીધો હતો અને તેથી, અમે સલામતી ઓડિટ મેળવી શક્યા નથી."

ઘટના 
૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૨ના રોજ, ફરીથી ખોલ્યાના ચાર દિવસ પછી, સાંજે ૬:૪૦ વાગ્યે પુલ તૂટી પડ્યો. બ્રિજના સિક્યોરિટી ફૂટેજમાં સ્ટ્રક્ચર હિંસક રીતે ધ્રૂજતું દેખાતું હતું અને વોકવે માર્ગ આપે તે પહેલાં લોકો બ્રિજની બંને બાજુએ કેબલ અને ફેન્સિંગને પકડી રાખે છે. પાછળથી ઇમેજિંગ બતાવે છે કે વૉકવે મધ્ય-બિંદુ પર વિભાજિત થઈ ગયો હતો, કેટલાક ટુકડાઓ બચાવની કામગીરી દરમિયાન પણ, તૂટેલા કેબલથી લટકતા હતા. 

એક બચી ગયેલા વ્યક્તિએ દાવો કર્યો હતો કે પુલ પર ઘણા બધા લોકો હતા અને તેઓ ભાગ્યે જ આગળ વધી શકતા હતા, અને કેટલાક પીડિતો પુલના ટુકડાથી કચડાઈ ગયા હતા. નેશનલ ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ફોર્સની પાંચ ટીમોએ બચાવ કામગીરી શરૂ કરી હતી. બાદમાં તેમની સાથે આર્મી, નેવી અને એરફોર્સ સ્ટાફ જોડાયો હતો. બચાવ કામગીરી માટે પોલીસ, સૈન્ય અને ડિઝાસ્ટર રિસ્પોન્સ ટીમો તૈનાત કરવામાં આવી હતી.

ઓછામાં ઓછા ૧૪૧ લોકોના મૃત્યુની પુષ્ટિ કરવામાં આવી હતી, અને ૧૮૦થી વધુને બચાવી લેવામાં આવ્યા હતા, તથા ઘણાં હજુ પણ ગુમ હતાં. પીડિતોમાં મોટી સંખ્યામાં કિશોરો, મહિલાઓ અને વૃદ્ધો હતાં. પીડિતોમાં ૪૭ બાળકોનો સમાવેશ થાય છે.

ભારત અને ગુજરાતની સરકારોએ મૃત્યુ પામેલા પ્રત્યેક વ્યક્તિના નજીકના સંબંધીઓને અનુક્રમે  અને  અને ની ઘાયલોને સહાયની જાહેરાત કરી હતી.

તપાસ 
ગુજરાત સરકાર દ્વારા તપાસ કરવા અને કારણ નક્કી કરવા માટે પાંચ સભ્યોની સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી. આ ઘટના અંગે આઠ લોકોની તપાસ કરવામાં આવી છે. આ ઘટના સાથે જોડાયેલા નવ લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.

પ્રતિભાવ 
વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને કેન્દ્રીય ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહે શોક વ્યક્ત કર્યો હતો.

વિપક્ષ કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે અને પાર્ટીના નેતા રાહુલ ગાંધીએ પાર્ટી કાર્યકર્તાઓને મદદ માટે અપીલ કરી હતી.

આ પણ જુઓ 
 ૧૯૭૯ મચ્છુ બંધ હોનારત

સંદર્ભ 

મોરબી જિલ્લો