પુ્ષ્ટિમાર્ગ બેઠક
બેઠક એ ભારતમાં હિંદુ ધર્મની વૈષ્ણવ પરંપરાના પુષ્ટિમાર્ગ સંપ્રદાયના અનુયાયીઓ માટેનું પવિત્ર યાત્રાસ્થાન ગણાય છે. આ સ્થળો પુષ્ટિમાર્ગનાં સ્થાપક વલ્લભાચાર્ય અને તેના વંશજો સાથે સંલગ્ન છે. આ સ્થાનો આમ તો આખા ભારતમાં ફેલાયેલા છે પણ ઉત્તર પ્રદેશના વ્રજ ક્ષેત્ર તથા પશ્ચિમી રાજ્ય ગુજરાતમાં વધુ પ્રમાણમાં કેન્દ્રીત થયેલાં છે. કુલ ૧૪૨ બેઠકોને પવિત્ર ગણવામાં આવે છે; ૮૪ વલ્લભાચાર્યની, ૨૮ તેમના પુત્ર વિઠ્ઠલનાથ ગુંસાઈજીની અને ૩૦ તેમનાં સાત પૌત્રોની.

બેઠકો
Vallabhacharya Mahaprabhu was the founder of Pushtimarg who lived in 15th century. From the young age, he travelled and visited pilgrimage sites across India. He recited and gave discourses on sacred scriptures like Vedas, Ramayana and Bhagavata at these sites. The locations for recitation were usually banks of the rivers or lakes and quite groves in outskirt of towns. He recited original texts from scriptures as well as gave commentaries on them. Later these commentaries were compiled in Anubhashya and Subodhini.

These are 84 sites where Vallabhacharya gave discourses which are known as Baithaks. Later small shrines are built to commemorate the event at some sites. Some sites do not have shrines or temples to mark the place but they are known only through stories and texts.

At these shrines, the hand-written manuscripts and personal artifacts of Vallabhacharya are housed which are revered by the followers. They generally don't house images. Personal use products like clothes and ornaments are offered by the followers. Only water and sugar crystals are offered as Vallabhacharya used to fast during sacred recitals. They too follow seven darshan schedule followed in Vaishnava Haveli temples.

His descendants also gave discourses at various places and established their Baithaks.

મહાપ્રભુ વલ્લભાચાર્યની ૮૪ બેઠકો

આ 84 બેઠકો ભારતનાં દક્ષિણ છેડે સ્થિત રામેશ્વરમ થી ઉત્તરના બદ્રીનાથ અને પશ્ચિમ છેડા ના નારાયણ સરોવર અને બેટ દ્વારકા થી પૂર્વમાં પુરી સુધીનાં વિસ્તારમાં આવેલી છે.
તેમનાં જીવન સાથે સંકળાયેલા સ્થાનો, જેવાં કે, તેમનાં કૌટુંબિક દેવસ્થાનો; તિરુમાલા, તિરુપતિ બાલાજી, તેમનું જન્મસ્થાન; ચંપારણ્ય, તેમણે જીવનનો મહત્વનો કાળ જ્યાં વિતાવ્યો તે; વારાણસીમાં પણ તેમની બેઠકો આવેલી છે. કૃષ્ણ સાથે સંકળાયેલા મહત્વનાં સ્થાનો, જેવાં કે, વ્રજ ક્ષેત્ર (ઉત્તર પ્રદેશનો મથુરા જિલ્લો) અને ગુજરાતનું દ્વારકા માં પણ તેમની બેઠકો આવેલી છે.

વલ્લભાચાર્ય મહાપ્રભુની આ ચોર્યાસી બેઠકો નીચે પ્રમાણે છે:

વલ્લભકુળ બેઠકો
વલ્લભકુળ, વલ્લભાચાર્યના વંશજો, ની ઘણી બેઠકો વલ્લભાચાર્યની બેઠકોના સ્થાનોએ છે. આ બેઠકો વિઠ્ઠલનાથ ગુંસાઈજી અને તેના સાત પુત્રો દ્વારા સ્થપાયેલી છે. 28 બેઠકો ગુંસાઈજી વિઠ્ઠલનાથની જ્યારે વધુ 30 તેમના સાત પુત્રોની છે.

તે નીચે પ્રમાણે છે:

વલ્લભાચાર્યના નાના પુત્ર વિઠ્ઠલનાથ ગુંસાઈજીની 28 બેઠકો

 4 Baithaks of Giridharji, the eldest son of Viththalanath

Gokul
Jatipura, in મથુરાji temple near Gosainji's Baithak
caves of Kamara hill
Narisevan, near Dauji's temple

 1 Baithak of Balkrishnalalji, third son of Viththalnath

Gokul in Dwarakadhish temple

13 Baithaks of Gokulnathji, fourth son of Viththalnath – 13 Baithaks

 1 Baithak of Raghunathji, fifth son of Viththalnath

Gokul

 1 Baithak of Ghanshyamji, youngest son of Viththalnath

Gokul

 7 Baithaks of Harirai Mahaprabhu

Gokul, in the Vithalnath's temple.
Nathadwara, in the temple of Vithalnath
Khamanor
Jaisalmer, on the banks of Gomati river
Sawali, near lake
Jambusar, near lake

 3 Baithaks of Damodardas Harsani, devotee of Vallabhacharya

Thakaranighat in Gokul
Bansighat in Vrindavan
Khambhalia, near Mahaprabhu's Baithak

સંદર્ભો

વૈષ્ણવ સંપ્રદાય
યાત્રાધામ
હિંદુ ધર્મ