કુંભારીયા (તા. દાંતા)
કુંભારીયા (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા  ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લાના દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક  ગામ છે. કુંભારીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ,  દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

આ ગામ ૧૫મી સદીના મેવાડના રાણા કુંભા દ્વારા સ્થાપિત થયેલું અને તેમના પરથી નામકરણ કરાયું હોવાનું મનાય છે.

ભૂગોળ 
કુંભારિયા અંબાજીથી ૧.૭ કિમી દૂર આવેલું છે. સૌથી નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન આબુ રોડ ૨૪ કિમી અને નજીકનું બસ સ્ટેશન અંબાજી છે.

ધાર્મિક સ્થળો

કુંભારિયા જૈન મંદિરો 

નદી કિનારે ૨૧મા તીર્થંકર ભગવાન નેમિનાથનું ઐતિહાસિક જૈન મંદિર અહીં આવેલું છે, જે ૧૩મી સદીનું ગણાય છે.  તે ઇ.સ. ૧૦૩૨માં વિમલશાએ બંધાવેલા ૩૬૦ મંદિરોમાંનું એક ગણાય છે. મંદિરોના નાશ વિશેની વાર્તા એવી છે કે, જ્યારે માતા અંબા ભવાનીએ વિમલશાને પૂછ્યું કે કોણે તેને મંદિરો બાંધવામાં મદદ કરી છે, ત્યારે વિમલશાએ ત્રણ વખત કહ્યું કે 'મારી અંતરાત્માએ' ત્યારે માતાએ ગુસ્સે થઇ તેને પોતાનો જીવ બચાવવા કહ્યુું અને તેના ૩૬૦માંથી માત્ર ૫ જ મંદિરો બાકી રહ્યા. મંદિરના સમય વિશે માત્ર બે લખાણો મળી આવ્યા છે. ઇ.સ. ૧૨૨૩ (વિ.સં. ૧૨૭૯) અને નેમિનાથના મંદિરમાં રહેલું લખાણ સોલંકી વંશના કુમારપાળના (૧૧૪૩-૧૧૭૪) મંત્રી ચહાડના પુત્ર બ્રહ્મદેવનો ઉલ્લેખ કરે છે.

કુંભેશ્વર મહાદેવ મંદિર 

કુંભેશ્વર મહાદેવનું મંદિર રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક (S-GJ-11) છે. આ મંદિર જૈન અસર ધરાવે છે અને કુમારપાળના સમયમાં બન્યું હોવાનું જણાય છે.

તેના લગભગ ૧ કિમીના અંતરે અંબા-ચામુંડા અને શિવને સમર્પિત ચામુંડા માતાનું મંદિર અને સોમેશ્વર મહાદેવ મંદિર નદીની નજીક આવેલા છે.

સંદર્ભ 

દાંતા તાલુકો
રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક
ગુજરાતનાં શિવાલયો