રામ લક્ષ્મણ મંદિર, બરડીયા
રામ લક્ષ્મણ મંદિરો અથવા સાંબ લક્ષ્મણ મંદિરો એ ૧૨મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં બંધાયેલા યુગ્મ હિંદુ મંદિરો છે, જે ગુજરાતના દેવભુમિ દ્વારકા જિલ્લામાં ઓખામંડળ તાલુકાના બરડીયા ગામમાં આવેલા છે. બરડીયા ગામ દ્વારકાથી લગભગ ૫ કિ.મી.ના અંતરે અગ્નિ દિશામાં આવેલું છે. આ સિવાય અન્ય કેટલાક મંદિરો પણ ગામની હદમાં દરિયાકિનારા પાસે આવેલાં છે.

ઇતિહાસ 
આ મંદિરો સોલંકી વંશના રાજા ભીમદેવ (દ્વિતીય) સોલંકીનાં શાસન દરમ્યાન ૧૨મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં બાંધવામાં આવ્યાં હતા. આ મંદિરો ગુજરાતનાં સૌથી જૂના હયાત વૈષ્ણવ મંદિરો પૈકીના છે. આ મંદિરોને ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારક (N-GJ-125) જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.

સ્થાપત્ય 

આ મંદિરો મારુ-ગુર્જર શૈલીનાં મંદિરો છે જે ઊંચા પાયા (જગતી) પર બાંધવામાં આવેલા છે. આ એકખંડીય મંદિરોમાં ચાર વિભાગ છે; મંડપ, અંતરાલ, સભામંડપ અને પરસાળ. આ મંદિરોના ગર્ભગૃહમાં હવે રામ, લક્ષ્મણ કે સાંબ, વગેરે કોઇની મૂર્તિઓ નથી. આ મંદિરો ઘુમલીના નવલખા મંદિર જોડે સમાનતા ધરાવે છે અને બંને વચ્ચે પાયાની રચના અને શિલ્પોમાં સામ્યતા છે. ભદ્રના કુંભ પર રહેલી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવની મૂર્તિઓ પણ એજ સ્વરૂપે મૂકવામાં આવી છે. નકશા મુજબ, તેઓ પરસાળમાં રહેલા બે થાંભલાઓ સિવાય સુણાકના મંદિરો સાથે સામ્યતા ધરાવે છે.

પશ્ચિમમાં આવેલું પૂર્વાભિમુખ મંદિર ઘણું જૂનું છે અને સુંદર કોતરણી વાળા શિલ્પો ધરાવે છે.

નજીકનાં અન્ય મહત્વનાં મંદિરોમાં સૂર્ય મંદિર, ચંદ્રભાગા મંદિર અને મહાપ્રભુની બેઠકનો સમાવેશ થાય છે.

છબીઓ

સંદર્ભ 

દેવ ભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો
રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો