જેસલ તોરલ
જેસલ તોરલ એ ૧૯૭૧ ની ભારતીય ગુજરાતી ભક્તિ ફિલ્મ છે જે રવીન્દ્ર દવે દ્વારા લિખિત અને દિગ્દર્શિત છે. તે ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ અને થિયેટરોમાં ૨૫ અઠવાડિયા સુધી ચાલી.

કથાવસ્તુ
ડાકુ જેસલ જાડેજાનો કચ્છમાં કેર હોય છે. લગ્નની જાન પણ લૂંટી લેતો હોય છે. તે એક શરત મુજબ હાલાર આવે છે અને કાઠી સંત તોરલને ભક્તિમાં લીન જુએ છે. ઘોડી લેવા જતા ઓળખાઈ જાય છે અને સાથે તોરલને લઈને કચ્છ આવતા દરિયામાં ભયાનક તોફાનમા નાવ ફસાય છે. તોરલના કહેવાથી તે પાપનો પશ્ચાતાપ કરે છે. તોફાન શાંત થાય છે અને તેઓ કચ્છ પહોંચી જાય છે. ત્યાં જેસલ અને તોરલ બાકીનું જીવન સંત સ્વરૂપે જીવે છે.

કલાકારો 
 તોરલ તરીકે અનુપમા
 જેસલ તરીકે ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી
 અરવિંદ ત્રિવેદી
 રમેશ મહેતા
 જયંત ભટ્ટ
 મુલરાજ રાજડા
 મુકુંદ પંડ્યા
 લક્ષ્મી પટેલ
 સરલા દંડ
 ઈન્દુબેન રાજડા
 લીલી પટેલ
 વંદના
 સૂર્યકાંત મંધરે
 ઉમાકાંત
 વેલજીભાઈ ગજ્જર
 જયશ્રી ટી. (મહેમાન કલાકાર)

નિર્માણ 
રવીન્દ્ર દવેએ તેમની હિન્દી બ્લોકબસ્ટર ફિલ્મ નગીના (૧૯૫૧)ની લીના ચંદાવરકર અને સંજય ખાન સાથે રિમેક કરવાની યોજના બનાવી હતી, પરંતુ યોજના વિલંબમાં પડી હતી.  પરિણામે, તેઓ નિર્માણમાં લાગેલા સભ્યોની રોજગારી ચાલુ રાખવા માટે ગુજરાતી સિનેમા તરફ વળ્યા.

આ ફિલ્મ સ્થાનિક લોકકથા પર આધારિત છે. આ કથામાં ડાકુ જેસલ જાડેજાનું કાઠી સંત તોરલ દ્વારા હૃદય પરિવર્તન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમના સ્મારક મંદિરો ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાના અંજારમાં આવેલા છે.  ઉપેન્દ્ર ત્રિવેદી અને રમેશ મહેતાની આ પ્રથમ ફિલ્મ હતી.  તે ઓર્વો ટેક્નિકલરમાં શૂટ કરવામાં આવી હતી. વડોદરા ખાતેનો લક્ષ્મી સ્ટુડિયો હજી કાર્યરત થયો ન હોવાથી, ફિલ્મનું અમુક ચિત્રાંકન કચ્છમાં અને અમુક મુંબઈમાં થયું હતું.

સંગીત 

 બધા ગીતો અવિનાશ વ્યાસ દ્વારા લખાયેલા છે; તમામ સંગીત અવિનાશ વ્યાસ દ્વારા રચાયેલ છે.

રજૂઆત અને વિવેચન 
આ ફિલ્મ ૧૯૭૧માં રજૂ થઈ હતી. ગુજરાતી ફિલ્મોના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે ગુજરાત સરકાર દ્વારા આ ફિલ્મને ટેક્સમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી હતી.

આ ફિલ્મ ગુજરાતી સિનેમાની સૌથી મોટી હિટ ફિલ્મોમાંની એક સાબિત થઈ. અને ૨૫ અઠવાડિયા સુધી થિયેટરોમાં ચાલી. તેને ગુજરાત સરકાર તરફથી ૧૭ એવોર્ડ મળ્યા છે. આ ફિલ્મે ગુજરાતી સિનેમાને પુનર્જીવિત કર્યું હોવાનું માનવામાં આવે છે. દવેએ ૨૫થી વધુ ગુજરાતી ફિલ્મોનું દિગ્દર્શન કર્યું અને ક્યારેય હિન્દી સિનેમામાં પાછા ફર્યા નહીં.

સંદર્ભ

બાહ્ય કડીઓ 
 

ગુજરાતી ચલચિત્ર