ભુવડ (તા. અંજાર)
ભુવડ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના અંજાર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

ઇતિહાસ 

ભુવડ ગામમાં ભુવડેશ્વર મહાદેવનું ખંડિત મંદિર આવેલું છે, જેનો મુખ્ય ખંડ, મંડપ ૩૧ ફીટ x ૩૯  જેટલો છે અને તેમાં ૬૪ થાંભલાઓ આવેલા છે. ૧૮ થાંભલાઓ બાજુ પર અને ૧૨ ગુંબજ નીચે છે. આ થાંભલાઓ તેમની એક તૃતિયાંશ ઉંચાઇ સુધી ચોરસ અને ત્યારબાદ અષ્ટકોણીય છે અને છેક ઉપર ગોળાકાર છે. મુખ્ય મૂર્તિ કક્ષ ૨૩ ચોરસ ફીટ, ૧૨ થાંભલાઓ ધરાવે છે. મંદિરની દિવાલો પથ્થરની બનેલી છે. મુખ્ય દ્વારા પર ભવાની દેવીની મૂર્તિ આવેલી છે. થાંભલીઓ પર ૧૨૮૯-૯૦ (સંવત ૧૩૪૬)ની સાલ દર્શાવતું લખાણ કોતરેલું છે. તેમાં વનરાજ અને કેટલાંક ઠાકોરો, કદાચ તેમનાં પૂર્વજોના નામ કોતરેલા છે. ભુવડ, જેના પર પરથી આ ગામનું નામ પડ્યું છે, તે ચાવડા સરદાર હતો, તેનો વધ કાઠીઓ અથવા લાખા ફુલાના જાડેજા દ્વારા ૧૩૨૦માં કરવામાં આવ્યો હતો. ભુવડના માથાં વગરના ધડે પણ યુદ્ધ ચાલુ રાખ્યું હતું તેવું કહેવાય છે. ભુવડની લાલ રંગની માથાં વગરની મૂર્તિ અહીં આવેલી છે. તેની બાજુમાં ભુવડ જોડે યુદ્ધમાં ખપી ગયેલ યોદ્ધાઓના પાળીયાઓ આવેલા છે.

ભુવડેશ્વર મહાદેવનું મંદિર રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક (S-GJ-64‌) છે.

સંદર્ભ

 આ લેખ  માંથી પબ્લિક ડોમેઇનમાં રહેલું લખાણ ધરાવે છે.

અંજાર તાલુકો
રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક