તાવ
જ્યારે શરીર નું તાપમાન સામાન્ય થી અધિક થઈ જાય તો તે દશા ને તાવ (જ્વર) (અંગ્રેજી-ફીવર) કહે છે. આ રોગ નથી પણ એક લક્ષણ (સિમ્ટમ્) છે જે બતાવે છે કે શરીર નું તાપ નિયંત્રિત કરતી પ્રણાલી એ શરીર નું વાંછિત તાપ (સેટ-પોઇંટ) ૧-૨ ડિગ્રી સલ્સિયસ વધારી દીધું છે.મનુષ્ય ના શરીર નું સામાન્‍ય તાપમાન ૩૭°સેલ્સિયસ કે ૯૮.૬° ફેરનહાઇટ હોય છે. જ્યારે શરીર નું તાપમાન આ સામાન્‍ય સ્‍તર થી ઊપર  જાય  તો આ સ્થિતિ તાવ (તાવ) કે બુખાર કહે છે. તાવ કોઈ રોગ નથી. એ માત્ર રોગ નું એક લક્ષણ છે. કોઈ પણ પ્રકાર ના સંક્રમણ ની આ શરીર દ્વારા દેવાતી પ્રતિક્રિયા છે. વધતો તાવ રોગ ની ગંભીરતા ના સ્‍તર તરફ સંકેત કરે છે.

કારણ 
નિમ્‍નલિખિત રોગ તાવનું કારણ હોઈ શકે છે-
  મલેરિયા
  ટાઇફોઇડ
  ક્ષય રોગ (ટી.બી.)
  સંધિવા રોગ થી સંબંધિત તાવ
  ખસરા
  કનફેડ઼ે
  શ્‍વસન સંબંધી સંક્રમણ જેમાં ન્‍યુમોનિયા તથા શર્દી, ખાંસી, ટૉન્સિલ, બ્રૉંન્‍કાયટિસઆદિ.
 મૂત્રતંત્ર સંક્રમણ (યૂરિનરી ટ્રૅક્‍ટ ઇન્‍ફેક્‍શન)

સાધારણ તાવના લક્ષણ 
સાધારણ તાવ માં શરીર નું તાપમાન ૩૭.૫ ડિ.સે. કે ૧૦૦ ફેરેનહાઇટ થી અધિક હોય, માથુઁ દુખે, ઠંડી લાગે, સાંધામાં દર્દ, ભૂખ માં કમી, કબજિયાત થવો કે ભૂખ ઓછી થવી કે થકાવટ લાગવી એ પ્રમુખ લક્ષણ છે.

આના ઉપચાર હેતુ સરળ ઉપાયોનું પાલન કરો:
રોગી ને સારા હવાદાર ઓરડામાં રખવો જોઈએ. તેને ઘણાં  પ્રવાહી પદાર્થ પીવા દો. સ્‍વચ્‍છ એવં મુલાયમ વસ્‍ત્ર પહેરાવો, પર્યાપ્‍ત વિશ્રામ અતિ આવશ્‍યક  છે. જો તાવ ૩૯.૫૦ ડિગ્રી સે. કે ૧૦૩.૦૦ ફેરેનહાઇટ થી અધિક હોય કે પછી ૪૮ કલાક થી અધિક સમય રહે તો ડૉક્‍ટર ની સલાહ લો.

આ સિવાય રોગી ને ઘણું સારું સ્‍વચ્‍છ અને ઉકળેલું પાણી પીવડાવો, શરીર ને પર્યાપ્‍ત કેલેરી દેવ માટે, ગ્‍લૂકોઝ, આરોગ્‍યવર્ધક પેય (હેલ્‍થ ડ્રિંક્‍સ), ફળો નો રસ આદિ લેવાની  સલાહ અપાય છે. સરળતાથી પચવાવાળો ખોરાક જેમકે ચોખાની કાંજી, સાબૂદાણા ની કાંજી, જેનું પાણી આદિ દેવું જોઈએ. દૂધ, રોટલી કે ડબલરોટી (બ્રેડ), માંસ, ઈંડા, માખણ, દહીં અને તેલ માં રાંધેલ ખોરાક ન દો.

આ પણ જુઓ 
 મસ્તિષ્ક જ્વર

સંદર્ભ

બાહ્ય સૂત્ર 
  તાવ કે બુખાર : આયુર્વેદિક ઉપચાર (વેબદુનિયા)
 હોમિયોપેથી અને તાવ..૨૦ જુલાઈ, ૨૦૦૯.અકબરનવાલ

લક્ષણ
રોગ
જ્વર