વંદે માતરમ્‌ (પેરિસ આવૃત્તિ)
વંદે માતરમ્ એ પેરિસથી શરૂ થયેલું એક ભારતીય રાષ્ટ્રવાદી પ્રકાશન હતું જેની શરૂઆત પેરિસ ઇન્ડિયન સોસાયટી દ્વારા સપ્ટેમ્બર ૧૯૦૯માં કરવામાં આવી હતી. માદામ ભિકાજી કામા દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલા આ સમાચારપત્રનો હેતુ ભારતમાં રાષ્ટ્રવાદી અશાંતિ ભડકાવવાનો અને બ્રિટિશ ભારતીય સૈન્યના સિપાહીઓની વફાદારી પર પ્રભુત્વ જમાવવાનો પ્રયાસ કરવાનો હતો. બંકિમ ચન્દ્ર ચટ્ટોપાધ્યાયની રાષ્ટ્રવાદી કવિતા વંદે માતરમ્  પર બ્રિટીશ પ્રતિબંધના પ્રતિભાવમાં તેની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. શ્રી અરવિંદ દ્વારા સંપાદિત અને કલકત્તાથી પ્રકાશિત થયેલા વંદે માતરમ્‌ અને શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા દ્વારા લંડનથી પ્રકાશિત ધ ઇન્ડિયન સોશિયોલૉજિસ્ટ જર્નલે વંદે માતરમનો સંદેશ ચાલુ રાખ્યો હતો.

પૂરક વાંચન 
 Indian Unrest, by Valentine Chirol. 2000. . pp149–151
 . p49
 Hind Swaraj and Other Writings, by Anthony Parel. 1997 Cambridge University Press. . p xxviii
 Masculinity, Hinduism, and Nationalism in India, by Sikata Banerjee. 2005. SUNY Press. . p 66

સમાચારપત્ર