Pompeii
Pompeii punika kutha jaman Romawi kuna ingkang sapunika sampun dados puing caket kutha Napoli. Sapunika Pompeii wonten ing wewengkon Campania, Italia. Kutha Pompeii rusak amargi jeblugan Gunung Vesuvius nalika 79 Masehi . Awu fulkanik saking letusanipun gunung punika njalari kutha punika ical antawisipun 1.600 taun sadèrèngipun kapanggih malih kanthi boten sengaja. Sapunika kitha Pompeii kalebet salah satunggaling Situs Warisan Dunia UNESCO.

Lokasi 

Pompeii punika mapan wonten ing koordinat , wonten ing sisih Kidul wétan kutha Napoli caket kaliyan kutha modern Pompeii sapunika. Kutha punika wonten ing papan ingkang dumadi saking aliran lava saking sisih lor hilir Lèpèn Sarno (jaman rumiyin anama "Sarnus").

Nalika abad kapisan masèhi, Pompeii namung satunggaling saking kutha-kutha ingkang mapan wonten ing kaki Gunung Vesuvius. Papan punika kathah pendudukipun ingkang dados makmur amargi laladan pertanian. Wonten kempalan kutha alit ing sakiwa tengené Pompeii kados herculaneum ingkang rusak ugi awit saking jeblugan Vesuvius .

Sajarah wiwitan 
Kutha Pompeii punika jumeneng kirang langkung abad kaping 6 SM déning tiyang Osci utawi Oscan , inggih punika sawijining kelompok masarakat ing Italia tengah. Kala punika, kutha punika sampun kaginakaken kanggé pelabuhan ingkang aman déning para pelaut Yunani lan Fenisia. Nalika tiyang Etruska ngancam badhé nyerang, kutha Pompeii damel sekuthu kaliyan tiyang Yunani ingkang lajeng nguwasani Lempongan Napoli. Ing abad kaping 5 SM, tiyang Samnium lenggah ing mriku kaliyan sadaya kutha ing Campania. para panguwasa énggal mau meksa para arsitèktur kanggé miyaraken wewengkon kutha. DIpunyakini ugi bilih nalika pendudukan tiyan Samnium, Roma naté ngrebut malih Pompeii kanggé sawatawis, nanging téyori punika dèrèng kebukti.

Pompeii ndhèrèk mendhet peran ing perdagangan kawiwitan déning kutha-kutha Campania nglawan Roma, nanging ing taun 89 SM, kutha punika dipunkepung déning Sulla. Tentara Liga Sosial kapimpin déning Lucius Cluentius ndhèrèk paring pambiyantu anggènipun nglawan Rona, nanging taun 80 SM Pompeii dipunpeksa nyerah sasampunipun Nola takluk. Lajeng Pompeii dados koloni Roma kanthi nama Colonia Cornelia veneria Pompeianorum. Kutha punika dados jalur wigati kanggé barang-barang ing dugi liwat arus lan kedah dipunkintun dhateng Roma utawi Italia kidul ingkang mapan ing sepanjang Via Appia ingkang boten tebih saking mriku.

Wonten ing taun 62 SM, wonten lindhu ingkang ngrisak Pompeii sareng kutha sanèsipun ing Campania. Ing masa antawisipun taun 62 Sm dumugi jeblugan ageng Gunung Vesuvius taun 79 SM kutha punika dipunyasa malih .

Vesuvius ngubur kutha Pompeii 

Para penduduk Pompeii, kados ingkang gesang wonten ing laladan mau sapunika sampun biyasa kaliyan getaran-getaran alit. Nanging nalika 5 Fèbruari 62  kadadosan lindhu ageng ingkang damel rusak ing kiwa-tengené lempongan mliginipun ing Pompeii. Sapérangan saking krusakan punika taksih dèrèng saged dipundandani nalika gunung mau njedhot  . Nanging punika mungkin kalebet lindhu tektonik tinimbang lindhu awit saking magma ingkang wonten ing gunung geni.

Cathetan suku

Pranala njawi 
 Situs resmi Pompeii 
 Herculaneum/Pompeii/Stabiae Website 
 Digitizing Pompeii
 ItalianVisits.com
 Pompeii: The Musical
 Patterns of reconstruction at Pompeii 
 Current Archaeology article, Visting Pompeii 
 Three decades of Seismic Activity at Mt.Vesuvius 1972-2000
 Biography of Nero, by Suetonius
 The Annals by Publius Cornelius Tacitus
 Translation of Pliny's letters to Tacitus
 Another translation, and comments on Pliny the Elder's death, at UCSB's The Volcano Information Center website
 Pompeii at University of Minnesota's Emuseum 

Romawi