Kanker
Puru ayal utawi kanker utawi neoplasma ganas inggih punika lelara kang dipuntengeri kanthi kasanèsan siklus sel khas kang njalari kamampuan sél kanggé:
 gesang boten terkendali(pembelahan sel ngelangkungi wates normal)
 nyerang jaringan biologis wonten ing caketipun.
 pindhah ing jaringan sarira sanès lumantar sirkulasi rah utawi sistem limfatik, dipunwastani metastasis.
Tiga sipat ganas punika ingkang bèntenaken kanker saking tumor jinak.saged mbentuk tumor, wonten ugi ingkang boten, kados ta leukimia.

Bèntenipun tumor kaliyan kanker 
Béntenipun tumor kaliyan kanker inggih punika:
Tumor kapérang dados kalih inggih punika tumor ganas kaliyan tumor jinak. Tumor jinak namung gesang saha wujudipun éwah ageng, boten sanget bahaya, saha boten nyebar ing jaringan. Manawi tumor ganas inggih punika kanker ingkang gesang kathi rikat, boten terkendali saha ngrusak jaringan sanèsipun.

Jinis Kanker 
 Karsinoma yaiku kanker kang urip lan nyebar ing sel epitel
 Sarkoma yaiku kanker kang urip lan nyebar ing jaringan panunjang kaya ta ing payudara
 Leukemia yaiku kanker kang urip lan nyerang jaringan kang ngasilaken getih.
 Limfoma yaiku kanker kang nyerang jaringan limpa.

Panyebab Kanker 
Kanker dipunsebabaken saking pinten-pinten faktor, inggih punika:

Faktor keturunan 
Faktor genetik njalari pinten-pinten kulawarga gadhah risiko langkung inggil kanggé ngalami kanker manawi dipunjejeraken kaliyan kulawarga sanèsipun. Mliginipun kanker ingkang bektaan genetik inggih punika, kanker payudara, kanker indung telur, kanker kulit saha kanker usus besar.

Faktor Lingkungan 
 Ngrokok sigaret saged ningkataken risiko kadadosan kanker paru-paru,kanker mulut, kanker laring (pita suara), saha kandung kemih.
 Sinar Ultraviolet saking srengéngé.
 Radiasi ionisasi.

Faktor panganan ingkang ngewrat bahan kimia 
panganan ugi saged dados faktor wigati ing kaknker, kautama kanker pencernaan.
Tuladha panganan ingkang saged njalari kanker inggih punika:
 panganan kang dipunasap utawi dipunasemaken (awujud acar), ningkataken kadadosanipun kanker lambung.
 jat warna pakéan.
 Logam berat kados ta merkuri ingkang asring wonten ing panganan seafood kang tercemar kados ta: kerang, ulam, lsp.
 panganan (manis,tepung) kang dipunproses kanthi langkung.

Virus 
Virus kang dipuncurigani njalari kanker, inggih punika:
 Virus Papilloma njalari kutil piranti kelamin(genitalis), minangka salah satunggaling jalaran kanker leher rahim wonten ing tiyang éstri.
 Virus Sitomegalo njalari Sarkoma Kaposi (kanker sistem pembuluh darah kang dipuntengeri lesi kulit warnanipun abrit).
 Virus Hepatitis B njalari kanker hati.
 Virus Epstein-Bar(ing Afrika) njalari Limfoma Burkitt, ing Cina virus punika njalari kanker hidung saha kanker tenggorokan.
 Virus Retro wonten ing manungsa mliginipun virus HIV njalari limfoma saha kanker darah sanèsipun.

Infeksi 
 Parasit Schistosoma (bilharzia) njalari kanker kandung kemih amargi kadadosan iritasi wonten ing kandung kemih.
 Parasit Fasciolopsis Buskii ing keong tetuwuhan (Panalitening Dr. Hulda Clark ing Canada
 Infeksi déning Clonorchis njalari kanker pankreas saha saluran empedu.
 Helicobacter Pylori punika bakteri kang njalari kanker lambung.

Faktor perilaku 
 ngrokok, ngonsumsi panganan kang kathah lemak, ombénan alkohol ugi minangka faktor perilaku.
 perilaku sèksual inggih punika nglakokaken gayutan intim ing usia dini saha gantos-gantos pasangan.

Gangguan kaseimbangan hormonal 
Hormon estrogen fungsinipun ngrangsang gesanganing sel kang cenderung njalari kanker, progesteron nglindungi pagesanganing sel kang langkung, limrahipun njalari risiko kanker payudara, kanker leher rahim, kanker rahim saha kanker prostat saha buah zakar ing tiyang jaler.

Faktor kejiwaan, émosional 
Stres, njalari ganggguan kaseimbangan seluler sarira.

Radikal bébas 
Radikal bébas inggih punika atom, gugus atom, utawi molekul ingkang gadhah electron bébas kang boten pasangan ing bundheran sekitaripun.

Cathetan suku

Deleng uga 

 Tumor
 Onkologi
 Estrogen
 Asam askorbat

Pranala njaba 
 Yayasan Kanker Indonésia —organisasi nirlaba yang bertujuan mengupayakan penanggulangan kanker di Indonésia.
 CancerHelps.co.id—Portal Informasi/Pengobatan Kanker dan Tumor Indonésia.
 Buah Merah Obat Kanker —Buah Merah obat kanker

Onkologi
Lelara
Kanker