Hagia Sophia
Hagia Sophia Basa Yunani:Ἁγία Σοφία; "Kawicaksanan Suci", Basa Turki:Ayasofya, Basa Latin:Sancta Sophia utawa Sancta Sapientia) iku panggonan, tilas gréja,mesjid, musiyum, banjur dadi mesjid malih, ing Istanbul, Turki. Misuwur kanthi mustaka/kubah kang gedhé, wangunan iki dianggep lambang utawa conto Arsitèktur Bizantium. Wangunan iki dadi katedral kang gedhé dhéwé sadonya sadurungé ana Katedral Sevilla.

Sajarah 
Hagia Sophia ya iku yasan kuna panilasan saka kamaharajan Romawi wetan, kang ana ing tengah-tengah kuta Konstantinopel.Wangunan Konstantinopel sadurungé kanthi jéneng Byzantium Constantinopel (280-337),kanthi mlakuné jaman semanauga ganti dadi jeneng Istanbul, salah sijiné kuta kang misuwur ana ing Turki. Hagia Sophia kanggo Greja ana ing umat Kristen wétan kang digawé Konstantius ya iku putrané Kaisar Konstantinus Agung, wiwitane awujud Basilika kang ditahbisake ing taun 360. Gréja iki ngalami arubah wujud saka bangunané amarga kobongan lan lindhu. Ing masa kaisar Yustinianus (527-565), Hagia Sophia kang nglambangaké kajayaan kamaharajan Romawi Wétan diresmikake ana ing tanggal 7 mei 558 lan pangrombakan wujudté yasan ana ing awal abad-14. Sajeroning Contstantinopel tiba ana ing tangan bala Islam kang di pimpin ana ing Mehmed II(Muhammad al-Fatih), pamaréntahan taun 1444-1446 lan 1451-1481 ing tanggal 27 mei 1453, jeneng kuta diganti dadi Qustantaniyyeh (Kostantiniyye) lan didadèkaké ibu kutha  Kesultanan Utsmaniyah. Sajeroning Constantinopel bisa direbut, Sultan Muhammad al-Fatih ngumandangake takbir lan nglakuni Shalat. Gréja Aya Sofia didadèkaké Mesjid lan dikenal karan mesjid Aya Sofia (Hagia Sophia). Sajeroning limang abad dadi mesjid, panguasa Turki kang jenenge Mustafa Kemal Atatürk ndadèkaké mesjid Aya Sofia dadi musiyum ing sajeroning pangawasan pamaréntah. Pungkasane ing tanggal 10 Juli 2020, pengadilan dhuwur Turki mbatalake keputusan 1943 sing ngganti status Hagia Sophia dadi museum. Bebarengan karo keputusan kasebut, ing tanggal sing padha Presiden Turki  Recep Tayyip Erdogan ngetokake dekrit kang unine," Hagia Sophia bali menyang guna asline minangka papan ngibadah Muslim. Ngibadah pisanan bisa ditindakake wiwit 24 Juli." Sanajan wis diowahi dadi mesjid, Hagia Sophia tetep mbukak kanggo umum kang pengin plesir menyang Hagia Sophia.

Sawetara negara barat ora sarujuk ana kedadeyan iki, kayata Yunani lan Vatikan, nanging ana uga umat Kristen kang sarujuk amarga pamrentah Turki nduweni hak marang Hagia Sophia.

Gladri 
Exterior

Interior

Galeri Ndhuwur

Èleèn Islam

Lukisan sajarah

Cathetan

Uga delengen 
 Church of the Holy Apostles - formerly the second most important church of Constantinople
 Hagia Irene - neighbouring church
 Chora Church
 Pammakaristos Church
 Haseki Hürrem Sultan Hamamı - bath commissioned by Roxelana for the Hagia Sophia community

Rujukan 
 .
 Hagia Sophia Church, also known as Church of Holy Wisdom.
 
 Turner, J. - Grove Dictionary of Art - Oxford University Press, USA; New Ed edition (January 2, 1996); ISBN 0-19-517068-7

Literatur 
 Joseph D. Alchermes: Art and Architecture in the Age of Justinian, in: Michael Maas (Ed.): The Cambridge Companion to the Age of Justinian. Cambridge 2005, pg. 343–375.

Mosaik

Pranala njaba 

 Turkish Ministry of Culture and Tourism | Hagia Sophia Website
 Byzantium 1200 | Hagia Sophia computer reconstruction
 Contemporary description  by Procopius, Buildings (De Aedificiis), published in 561.
 Interactive floor plan.
 YouTube | Hagia Sophia - Videos
 Ecunemical Patriarchate | Hagia Sophia - Photos
 Agia Sofia - history and pictures 
 Hagia Sofia - The Holy Grail's Resting Place

Mosaik 
 Mosaic Art Source | Hagia Sophia - detailed views
 Deesis Mosaic of Christ from the South Gallery of Hagia Sophia.

Arsitèktur abad kaping-6
Arsitèktur Byzantine
Kakaisaran Byzantine
Katedral Ortodoks Yunani
Gréja ing Istanbul
Masjid ing Istanbul
Musiyum ing Turki
Tilas papan pamujan
Kubah