Tèks Masorèt
Tulisan Masorèt inggih punika tèks Ibrani ingkang gadhah parikuwasa (Ind: otoritas) ing Kitab Yahudi ingkang dipunakèni kanthi umum dados gagrag parijawat ing Tanakh. Teks Masoret nganggè basa Ibrani lan namung angginaaken aksara wyanjana. Tembung ing teks punika saged kawaos kaliyan anambahkèn sandhangan Ibrani utawa aksara swara ing jarwaksara Latin. Aksara swaraning tembung ing salèbeting tulisan Masoret botèn cèdhak amargi botèn kasèrat. Aksara swara ingkang boten cetha punika saged damel  ambiguitas ing wanci maosipun. Cara kanggé ngindari kaklinton ing wanci maos tulisan punika kalihan nambahaken sandhangan. Dados, aksara swara ingkang dipunginakaken ing seratan punika wiwitipun saking aksara wyanjananing tembung punika piyambak.

Seratan Masoret limrahipun dipunnyatakaken ing tandha (MT, 𝕸, or ). MT punika ateges Masoretic Text. Naskah punika dipunrampungake déning para rabi sawatawis abad kapisan Masehi. punika dados babaku ing agama Yahudi Kulonan sawatawis abad kaping 10 Masehi, lan salajengipun ugi ing pakiwatengenan pariklumpuk Yahudi salimrahipun.

Wiwitan lan Pinyebaripun 

Talmud punika cikal bakal seratan Masoret. Kitab Talmud dados salah satunggaling babaku ing pinyerating Alkitab Ibrani. Seratan punika lajeng dipunopeni ing salebeting pasembahyangan ing Yerusalem. Kitab Talmud piyambak gadhah gegayutan kalihan tigang gulungan Toret.. Tigang kitab punika dipuntemokaken ing salebete lan gadhah bèntenipun piyambak-piyambak. Bèntenipun punika dipunpecahake nglampahi kaunggulan piyambak-piyambak gulungan.

Jaman Padaleman Suci Kapindho 

Gulungan-gulungan Sagara Pejah ingkang dipuntemokaken ing sawatawis taun 150 SM-75 M di sakiwa-tengené Qumran. Boten wonten seratan ing salebeting jaman punika ingkang gadhah katunggalwarnan ingkang sami amargi punika énggal ingkang dipuntekanake pinten-pinten abad salajengipun. Gulungan-gulungan pukika ugi nunjukkan pinten-pinten parijinis alit ing salebeting tataserat manawi saé punika ing salebeting Seratan Masoret, lan ingkang sanèsipun. Sapunika kalihan gamblang katingal saking boten wontene benaktulis (Ind: koreksi) lan alternatif parijinis ingkang nggambaraken kaluwaran kanggé milih ingkang jumbuh kaliyan kakarepan piyambak-piyambak lan kawicaksanan ing antawisipun seratan ingkang bènten-bènten.

Jaman Para Rabbi Yahudi 

Kaum Parisi maringi kawigatosan ingkang anjlentreh (Ind: detail) ing tembung lan piwaca dados dhasar argumen kalihan seratan. Kawigatosan punika njangkah pucukipun kanthi tuladhanipun Rabbi Akiya antawis taun 135 M. Idhep seratan sampurna dipunsucekaken ing salebeting dhasaripun ingkang aksara wyanjana, nyebar kanthi cepet nglampahi pariklumpuk Yahudi. Pariklumpuk punika nyatakaken nglampahi ukara-ukara ingkang andhekeng ing salebeting Halakha, Aggada, dan papikiring Yahudi. Kajaba iku, wonten ugi kritig ingkang kuwat kalihan pernyataan ing Jaman Tengahan. Pernyataan punika dados sebuah penyimpangan ing salebeting layang ingkang badhé andamel Toret dados boten valid. Teks Ibrani gadhah bèntenipun ingkang cetha kaliyan teks Masoret ing jaman sapunika. sanèsipun ugi, wonten bèntenipun kaliyan  gagrag Gemara lan Midras Halakha ingkang adhedhasar gagrag cara pocapipun. Gagrag punika boten kacithakwetu malih ing seratan Masoret jaman punika.

Cathetan suku

Rujukan 

Alkitab
Kitab ibrani
Torah
Yudaisme
Perjanjian Lama