Sariawan
Sariawan utawa stomatitis ya iku radang kang kadadéan ing mukosa mulut, lumrahé wujud bercak putih rada kekuningan. Sariawan bisa nyerang selaput lendir pipi pérangan jero, lambé pérangan jero, ilat, gusi sarta langit-langit ing gronggongan mulut. Sanajan ora kagolong mbebayani, nanging sariawan bisa ngganggu banget.

Penyebab 
Masarakat lumrahé ngukuhaké yèn sariawan iku disebabaké kurang vitamin C. Nanging asliné kang bisa njalari sariawan ana warna-warna, ya iku kurang vitamin lan mineral, sebab kepayahen, sebab kabotan pikir, stress lsp. Sariawan iku kekurangan vitamin C, Vitamin B6, vitamin A. kepara ana kang ngarani sariawan iku sabab keturunan.
Sejatiné mono yèn ndeleng asupan dhaharan wong-wong jaman saiki kok arang banget kang kekurangan vitamin C. Mung tumrap kang kakehan ngrokok, wong kang stress, wong kang tansah ketaman polusi udara, wong kan influenza pancèn bisa waé kekurangan vitamin C, sebab ing kaanan mangkono iku akèh tenan butuhé vitamin C iku. Kalebu pawongan kang pakaryané layar ing samodra iku lumrahé kekurangan vitamin C adoh janganan.
Ana manèh wong kang sregep dhaharan asupan vitamin C, nanging kok ya tetep keserang sariawan. Bareng ditliti jebul wong kang sregep konsumsi asupan vitamin C iku kerep ketaman stress. Simpulane, vitamin C iku kaya-kaya larut kena dayane jiwa kang stress mau,
Salah sawiji dumadine sariawan iku jalaran badan ringkih. Badan ringkih iki bisa sèktor jasmani lan wewengkon ruhani. Ringkihe badan iki adaté krana koncatan imunitas.

Macem-macem Sariawan 
Sariawan iku akèh meceme. Kepara ana lelara kang memper sariawan nanging dudu sariawan. Lumrahé sariawan iku bisa waras dhéwé ing sajrone kurun wektu sepuluh din. Yèn sariawan durung bisa waras ing sajrone 10 dina, kudu énggal war priksa dhokter. Tatu ing ilat lan lambe kang sebabe sipilis, warase ing sajrone 6-8 minggu. Tatu sipilis iki rasané malah ora clekit-clekit. Béda karo sariawan kang larane nggeget ilat lan lambe.
Tatu-tatu tandha-tandha lelara sipilis iku luwih amba lan luwih cetha. Kang kena tatu ora mung ilat lan lambe waé, kepara cethak (langit-langit) uga banjur ketaman tatu-tau wujuf krowok-krowok. Lelara iki ora énggal waras, lawase bisa setaun.
Ana manèh lelara kang memper sariawan ya iku TBC ilat lan lambe. Tatune terus-terusan ora mari-mari. Kepara ana lelara ilat lan lambe kang disebabake jamur histoplasmosis, lelara sariawan jamur histoplasmosis iki uga mbebayani banget. Ana lelara tatu-tatu ing ilat, lambe lan gusi kang thukul sawisé wong nyabut untune. Lelara sariawan cabut untu iki disebabake déning jamur actionomycosis. Tatu-tatu ing lambe lan ilat iki uga bisa sebab lelara leukemia. Lelara ilat lann lambe kang krana leukemia iki suwi marine.
Ana manèh tatu-tatu ing ilat lan lambe iku yèn wonge mentas dhahar asupan pangan kang asing, utawa mentas nyoba odhol kang ora cocog karo ilat lan lambe. Tatu ing ilat lan lambe kang sebab asupan dhaharan lan odhol iku disebabake alergi.
Banjur ana uga tatu-tau ing ilat lan lambe kang duwé sipat bergelombang. Tegesé, sedhiluk muncul banjur waras, nuli dibaleni manèh lara mangkono, iki tandha-tandha lelara herpes. Sariawan herpes panggonane ora ngalih-ngalih. Ing lambe tuwuh plenthingan isi gethah kang bening kemroyok akèh banget, rasané perih pating clekit. Sariawan herpes iki tansah muncul yèn wong iku ing kaanan badane lungkrah.
Sariawan murni iku tatunemung ciut waé, wangune tatu oval wernané abang semu kuning. Rasane clekit-clekit. Kang umum cacahé tatu mung telung plenthingan lan bisa waras dhéwé ing sajeroning wektu 10 dina tanpa nganggo usada.
Lumrahé wetuné sariawan iku ing nalikané salin mangsa, saka mangsa katiga menyang mangsa udan lan kosok baline. Uga muncul nalikané wong iku kepayahen, duwé masalah dadi sedhih satemah banjur tuwuh beban kajiwan kang aran stress.
Sariawan bisa ditambani kemu nganggo banyu anget dicampur uyah sithik. Uga migunakaké anti biotik godhongan godhong sambiloto. Kang paling wigati kudu bisa ngilangi stres.

Cathetan suku 

Lelara