Lavi
Pesawat tempur LAVI (kang berarti singa mudha) dirancang lan diprodhuksi déning Israèl Aircraft Industries (IAI), andedhasar pengalaman Israèl sajeroning pengoperasian pesawat tempur ing peperangan antarané nagara-nagara Arab. Pesawat LAVI kasil nindakaké ujicoba terbang pertamané ing tanggal 31 Dhésèmber 1986 ing Papan Anggegana Internasional Ben Gurion.

Pesawat mau sebenaré digawé Israèl kanggo ngganti pesawat tempur kang wiwit entèk mangsa operasionalé ya iku A-4 Skyhawk lan F-4 Phantom II sarta Kfir, ya iku pesawat tempur gawéan Israèl kang nyonto pesawat tempur Mirage IIIC gawéan Dassault Aviation, Prancis kang pernah dioperasikake Israèl.

Ngandalke Amérikah Sarékat 

Masalah kang mengganjal Israèl ya iku kemampuan dana lan tèknologi kang dibutuhaké. Amerga ora mampu ditanggung dhéwé, Israèl akhiré njaluk bantuan Amérikah Sarékat. Nglewati perdebatan sengit, ing taun 1983 Amérikah Sarékat (AS) setuju kanggo mènèhi jaminan bantuan keuangan lan tèknologi nanging kanti syarat riset lan pengembangan dilakokaké ing AS wondéné Israèl amung diijinaké kanggo kagiyatan produksi. Alih tèknologi dijanjikaké dilaksanaké kanthi bertahap.

Perusahaan AS kang dilibataké antarané Grumman Aerospace (saiki Northrop Grumman) kanggo nggaawe struktur pesawat kang digawé saka bahan komposit kaya ta swiwi, canard lan buntut. Banjur Lear-Siegler lan Milco kanggo sistem kendali Fly-by-wire, Hughes kanggo sistem avionik lan head up display sarta Pratt & Whitney kanggo mesin turbojet PW 1120 kanti daya dorong punjul 9 ton.

Nganti pertengahan 1986 baé, AS wis sumadya dana ora kurang sak milyar dollar (aji nalika iku) nganti nggawa implikasi ing tingkat pulitik antarané Washington karo Tel-Aviv. Ahir-ahir iki kontrol pulitik AS selot kuwat kanti ora diwènèhkéné lisensi alih teknologi. Perusahaan AS kang terlibat amung diizinaké ngekspor pérangan kang wis dadi. Hal mau dadi kerisauan dhéwé kanggoné Israèl kang pancèn kepéngén swatantra sajeroning pengadaan pesawat tempuré kang suwéné iki ngandalkan Amérikah Sarékat.

Saingan pesawat tempur Amérikah Sarékat 

Pihak indhustri pesawat militèr Amérikah Sarékat kaya Mc Donnel Douglas (saiki diakuisisi Boeing, Northrop, Grumman (saiki Northrop Grumman), General Dynamics (saiki diakuisisi déning Lockheed Martin) mesti baé kabotan kanti terlibaté AS sajrone proyek pesawat tempur Israèl mau, mituruté, pesawat tempur Israèl bakal dadi saingan abot ingpasaran pesawat tempur kanti produk dhèwèké dhéwé luwih-luwih F-16 ing ngedi LAVI bakal digawé. Sanajan sebeneré amarga pesawat tempur LAVI akèh ngandung komponèn gaweyan AS, mangka mesti bakal merlokaké ijin ekspor AS yèn Israèl niyat ngedol marang nagara liya  kang mestibaé bakal luwih angèl dol. Ditambah manèh, yèn ora bisa ngèkspor pesawat mau, maka rega kang diperlukake kanggo mroduksi LAVI bakal dadi luwih larang kang ateges bakal mbebani keuangan Israèl dewe.

Kanggone Northrop, kbotan mau diajukake akibat "lara ati" amarga proyek pesawat tempur F-20 Tigershark kang wujud pengembangan saka pesawat tempur F-5 Tiger II kang laris ing pasaran ditolak pamaréntah AS kanti alesan pesawat mau ora diajukake kanggo njangkepi kebutuhan kakuwatan udara AS ateges kanggo nagara-nagara "donya ketelu" kanggo ngganti pesawat F-5 kanti pesawat aer kangteknologine wis mutakhir kanti rega luwih murah. 
Ing sajrone negeara Israèl mau, proyek LAVI dadi pitakonan luwih-luwih akèh tekanan kanggo ngendeg.Angkatan Darat Israèl kabotan amarga dhèwèké membutuhke dana kanggo persenjataan lan pengembangan tank tempur Merkava kanggo nggantekni armada tank e. Sewentara Angkatan Laut luwih mbutuhake pengadaan kapal patroli rikat kanti peluru kendali. Sewentara akèh kalangan ing Angkatan Udara dhéwé kang luwih cenderung milih pesawat-pesawat AS kang biyasa ditangani kaya F-15 Eagle lan F-16.

Diendeg 

Sawisé nglewati pira-pira macem tekanan lan perdebatan, Israèl akhiré ngendeg pengadaan pesawat tempur LAVI ing wulan Agustus 1987. Saka telu prototype kang dikasilaké, loro prototype kang wis kasil ngalahaké 82 ambalan uji penerbangan akhiré ora mabur manèh. Sewentara pesawat ketelu kang isih aktif akhiré digunakaké minangka technology demonstrator (TD) kanggo IAI kanggo proyek peremajaan utawa up-grade pesawat-pesawat lawas kang isih dioperasikaé déning pira-pira nagara kaya ta F-5 Tiger II, MiG-21Fishbed, F-4 Phantom II, dan Mirage IIIC. IAI akir misuwur minangka perusahaan penerbangan kang mampu meng-up-grade pesawat-pesawat mau kanti handal. luwih-luwih tèknologi kang digunakaké ing pesawat LAVI uga digunakaké sajron pengambangan pesawat tempur J-11 kang dilakoni déning RRC.

Senasib kanti proyek LAVI kang dikembangaké déning Israèl, Taiwan ngalami hal kang padha sajeroning panggawéyan lan pengembangan pesawat tempur IDF Ching Kuo nalika upayané kanggo mahami F-16 sajeroning rangka memodernisasi Angkatan Udarané kanggo ngadepi RRC amarga sajeroning pemgaweyane anggoné nglibatake perusahaan Amérikah Sarékat kaya General Dynamics. Bedae Taiwan sempat memproduksi 130 pesawat dan dipakai sajeroning jajaran Angkatan Udarané sanajan dimandegaké amarga dinilai ora ékonomis sajeroning produksiné lan angèl diekspor amarga ngandut komponèn gawéan Amérikah Sarékat. Sewentara Jepang, sanajan isih sajeroning pengkajian, isih mungkinaké kanggo mproduksi pesawat tempuré dhéwé sajeroning rangka njangkepi kebutuhan Angkatan Udarané.

Teknis 
Nalika meh Perang Teluk I, IAI ngundang redaktur pelaksana kalawarta aviasi kaloka Aviation Week and Space Technology David North kanggo terbang bareng penerbang uji LAVI TD, lan nulis penilaiane sajrone kalawarta edisi 25 Maret 1991.

Miturute, kokpit LAVI kansunyatan luwih prasaja lan gampang dioperasikake lan ngurangi beban kerjane penerbang sajrone ngadepi situational awareness kang wigati banget sajrone pertempuran udara luwih-luwih rancangan kokpite luwih apik ketimbang kokpit pesawat tempur kang setara gaweyan kulon kaya ta Mirage 2000, lan F-16 luwih unggul ketimbang MiG-29 Fulchrum dan Su-27 Flanker kang diprodhuksi déning Ruslan. Diakhir laporane, Israèl berhasil menciptbakal pesawat tempur kang gampang lan aman borake terutama kanggo penerbang cadangan kang sajrone keadaan damai relatif kurang jam terbange.

Sacara teknis, pesawat LAVI kalebu kategori pesawat penyerang kanti juru anggegana tunggal kanti kemampuan sékundhèr kanggo pertahanan udara. kanggo konfigurasi serang, LAVi bisa ngangkud persenjataan kanti bobot maksimum 7 ton kanti radius terbang nganti 2000 km kanti kecepatan paling dhuwur sajrone konfigurasi baku nganti 2000 km/jam. kanggo Mesin migunakaké mesin turbojet Pratt & Whitney PW 1120 berdaya dorong punjul 9 ton.

Spesifikasi (Lavi)

Uga delengen

Cathetan sikil 

 "The United States and the LAVI" by Col James DeLoughry, USAF, Federation of American Scientists
 "Israèl Aircraft Industries (IAI) Lavi"  by Ruud Deurenberg, Jewish Virtual Library

Pranala njaba 

Pesawat militèr
Pesawat tempur