Setatsiyun Surabaya Gubeng
Setatsiyun Surabaya Gubeng (SGU) utawa luwih dikenal kanthi Setatsiyun Gubeng (Jawa: ꦯꦼꦠꦱꦶꦪꦸꦤ꧀ꦯꦸꦫꦧꦪꦒꦸꦧꦼꦁ) menika setatsiyun sepur kelas gedhé tipe A ing Pacar Keling, Tambaksari, Surabaya. Sanajan dijenengi "Gubeng", ing cara administrasi setatsiyun menika mboten ing Kecamatan Gubeng, nanging wonten ing sisih lor wilayah Gubeng dhewe. Setatsiyun ingkan dhuwuripun +5 meter menika setatsiyun paling gedhé ing sangisoré PT. Kereta Api Indonesia (Persero) Daerah Operasi VIII Surabaya.

Setatsiyun iki minangka setatsiyun sepur paling gedhé ing Surabaya lan Jawa Timur sarta setatsiyun kamangkatan lan setatsiyun karawuhan utama ing Kutha Surabaya, khususé sing ngliwati jalur kidul lan wétan Pulo Jawa. Kanggo sepur sing ngliwati jalur lor, kaya ta sepur sing arep menyang Jakarta liwat Semarang, umume kamangkatan lan karawuhané dilayani ing Setatsiyun Pasar Turi.

Sujarah 

Setatsiyun iki minangka salah sawijining setatsiyun sepur sing diduweni Staatsspoorwegen ingkang diresmikaké ing tanggal 16 Mei 1878 minangka bagéan saka proyek pangembangan sepur Surabaya–Pasuruan. Setatsiyun Gubeng Surabaya mulané dibangun ing sisih kulon ril sepur. Wiwitané setatsiyun nggunakaké sistem pasinyalan mekanik, banjur ing dekade 1970-1980-an sistem pasinyalan diganti dadi elektrik. Ing tanggal 7 Juni 1996, wangunan setatsiyun anyar sing luasé 13.671 meter persagi rampung ing sisih wétan rute kanthi arsitektur sing luwih modern lan luwih luas; konstruksi kasebut ditaksir biayané Rp1,5 milyar.

Wangunan lawas setatsiyun uga wis direnovasi kaping pirang-pirang, kalebu renovasi peron overkapping ing taun 1905 lan lobi wangunan utama ing taun 1928. Karakteristik arsitek wangunan setatsiyun khas SS, yaiku gaya Indische, sing ditandhani kanthi tembok dhuwur sing kuat sing ning gunungan gendhèng diwenehi ornamen sulur-suluran saka wesi sing ditempa, uga jendhela gedhe kaliyan jalusi wesi. Wangunan setatsiyun sing lawas kasebut pungkasane ditetepake dadi cagar budaya dening Pamrentah Kutha Surabaya .

Pasca kamardikan 
Ing masa perang kamardikan, wilayah ing sekitar Setatsiyun dadi markas kanggo puluhan anggota Angkatan Mudha Karèta Api (AMKA) bersenjata. Kakuwatané kira-kira sawetawis 30 wong sing dipimpin dening Moh. Ali. Saben anggotanipun dipersenjatani mitralyur.

Wangunan lan tata letak 

Setatsiyun iki nduwéni enem jalur sepur. Jalur 1 (sisih paling kulon) minangka jalur lurus arah hilir sing biasane digunakake kanggo pamangkatan sepur ékonomi lokal/jarak cedhak menyang arah kidul; jalur 2 minangka jalur lurus arah hulu kanggo tekané sepur ékonomi jarak cedhak saka arah kidul; jalur 3 lan 4 biasane kanggo papan mandheg sepur ékonomi nalika langsir lokomotif, parkir lokomotif utawa sepur/gerbong, lan jalur lumampah langsung kanggo sepur kargo ; jalur 5 minangka sepur lurus menyang lan saking Sidotopo–Benteng kanggo tekan lan mangkat sepur yen ing jalur 6 ana sepur sing mandheg lan uga dadi jalur dalan langsung kanggo sepur kargo; lan jalur 6 (sisih paling wétan) kanggo mangkat lan tekan sepur jarak adhoh kelas èksekutif, bisnis, ékonomi lan campuran. Ing sisih lor jalur 6 ana jalur cabang menyang Balai Yasa (BY) Surabaya Gubeng.

Setatsiyun iki saiki uga dilengkapi panunjuk arah kanggo menyang ruang/nomer jalur/fasilitas tartamtu, panunjuk arah trek kanthi jarak, lan layar monitor kanggo informasi kamangkatan sepur lan informasi tekaning sepur ing cara wektu nyata sing katon kaya ing bandara.

Tetenger mligi 
Setatsiyun iki nduwéni karakteristik ing bentuk bel swara instrumental sing asring diputer saben karawuhan sepur penumpang. Wiwitane, lagu sing digunakaké yaiku Surabaya Oh Surabaya padha karo Setatsiyun Pasar Turi, nanging wiwit taun 2018 Setatsiyun Surabaya Gubeng ganti muterké lagu Rek Ayo Rek.

Layanan sepur

Penumpang

Kelas èksekutif 
 Argo Wilis, menyang lan saking Bandung
 Bima, menyang lan saking Jakarta
 Turangga, saking lan menyang Bandung
 Arjuno Ekspres, saking lan menyang Malang <small>liwat Bangil

Kelas campuran 
 Gaya Baru Malam Selatan, saking lan menyang Jakarta (èksekutif-ékonomi plus)
 Jayabaya, menyang Surabaya Pasarturi sambung teng Jakarta liwat Bojonegoro–Semarang lan menyang Malang (èksekutif-ékonomi plus)
 Ranggajati, menyang Cirebon  lan menyang Jember (èksekutif-bisnis)
 Wijayakusuma, menyang Cilacap lan menyang Banyuwangi (èksekutif-ékonomi premium)
 Mutiara Kidul, menyang lan saking Bandung (èksekutif-ékonomi prèmium)
 Sancaka, saking lan menyang Yogyakarta (èksekutif-ékonomi prèmium)
 Mutiara Wetan, menyang Banyuwangi sarta menyang Yogyakarta (èksekutif-ékonomi prèmium)
 Logawa, menyang Purwakerta lan menyang Jember (bisnis-ékonomi)

Kelas ékonomi prèmium 
 Jayakarta, saking lan menyang Jakarta

Kelas ékonomi 
 Pasundan, saking lan menyang Bandung
 Sri Tanjung, menyang Yogyakarta lan menyang Banyuwangi
 Probowangi, saking lan menyang Banyuwangi

Lokal 
 Dhoho, menyang Surabaya Kota lan menyang Kertasana bersambung Blitar via Kadhiri
 Penataran, menyang Surabaya Kota lan menyang Blitar via Malang
 Tumapel, menyang Surabaya Kota lan menyang Malang
 Ekonomi Lokal:

 menyang Sidoarjo lan menyang Surabaya Kota
 menyang Sidoarjo lan menyang Surabaya Pasarturi bersambung Bojonegoro
 menyang Kertasana lan menyang Surabaya Kota
 Komuter:

 menyang Surabaya Kota lan menyang Bangil
 menyang Sidoarjo lan menyang Surabaya Pasarturi bersambung Indro
 menyang Sidoarjo lan menyang Surabaya (Kota utawa Pasarturi)
 menyang Surabaya Kota lan menyang Pasuruan
 Jenggala, menyang Surabaya Kota lan menyang Mojokerto

Jadwal sepur 
Ing sor iki jadwal sepur panumpang sing mandheg ing Setatsiyun Surabaya Gubeng per 26 Maret 2021 (Gapeka 2021).
 Sepur antarkutha

Katerangan: jeneng sepur sing ana tanda lintang (*) klebu sepur aglomerasi.

 Sepur lokal

Cathetan

Pranala njaba 
 Situs rasmi KAI lan jadwal sepur taun 2019

Kutha Surabaya
Koordhinat ana ing Wikidata
Setatsiyun sepur ing Jawa Wétan
Arsitektur Hindia-Walanda
Cagar budaya ing Indonésia