Maya Lin
Maya Ying Lin sinh ngày 5 tháng 10 năm 1959 tại Athens, Ohio, Hoa Kỳ, là nghệ sĩ và nhà thiết kế kiến trúc nổi tiếng về công trình điêu khắc và nghệ thuật phong cảnh. Bà nổi tiếng vì đã thiết kế Đài tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam ở Washington, D.C.
Cuộc đời.
Maya Ying Lin là một người Mỹ gốc Hoa, sinh tại Athens, Ohio. Cha mẹ bà nhập cư vào Hoa Kỳ năm 1949 và định cư ở tiểu bang Ohio năm 1958, một năm trước khi sinh Maya Ying Lin. Người cha của bà, ông Henry Huan Lin, là chuyên gia đồ gốm sứ và cựu khoa trưởng của "Trường Mỹ thuật" Đại học Ohio. Bà là cháu họ của Lâm Huy Nhân, người được coi là nữ kiến trúc sư đầu tiên ở Trung Quốc. Lâm Giác Dân, một trong 72 người tử đạo trong vụ Nổi dậy Quảng Châu lần thứ hai là người anh em họ của ông nội bà.
Maya Ying Lin học ở Đại học Yale, đậu bằng cử nhân năm 1981 và bằng thạc sĩ kiến trúc năm 1986. Bà cũng đã được trao tặng bằng tiến sĩ danh dự của Đại học Yale, Đại học Harvard, Williams College và Smith College. Bà là người trẻ tuổi nhất ở Đại học Yale được trao bằng tiến sĩ danh dự về Mỹ thuật năm 1987.
Lin là con gái út, bà có một anh trai là giáo sư tiếng Anh kiêm thi sĩ. Thời niên thiếu, bà không có nhiều bạn và thường quanh quẩn trong nhà, thích học hành. Khi không học ở trường, bà theo học các khóa học độc lập ở đại học Ohio và dùng thời gian rảnh rỗi để đúc các đồ bằng đồng tại xưởng đúc của trường. Lin, lớn lên như một người thiểu số gốc châu Á, đã nói rằng bà "thậm chí còn không nhận ra" mình là người Trung Quốc cho tới mãi sau này, và rằng phải đến lứa tuổi 30 bà mới muốn tìm hiểu nền văn hóa gốc của mình. Bình luận về thiết kế một ngôi nhà mới cho Nhà bảo tàng Trung Quốc ở Hoa Kỳ gần phố Trung Quốc, Manhattan thuộc thành phố New York của mình, Lin đã gắn kèm một ý nghĩa cá nhân vào dự án để thành một dự án có liên quan tới Trung Quốc vì bà muốn 2 cô con gái của mình biết "phần này là di sản của họ".
Đài tưởng niệm chiến tranh Việt Nam.
Năm 1981, ở tuổi 21 và còn là sinh viên chưa tốt nghiệp, Maya Ying Lin đã thắng cuộc thi công cộng về thiết kế cho Đài tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam, đánh bại 1.441 đối thủ khác. Bức tường xây bằng đá đen, với các tên của 58.272 chiến sĩ tử trận được khắc trên bề mặt tường, đã được hoàn thành trong tháng 10 năm 1982 và được khánh thành ngày 13.11.1982. Bức tường hình chữ V này bằng đá granite, với một bên quay về Đài tưởng niệm Lincoln còn bên kia quay sang tượng đài Washington.
Quan niệm của Lin là tạo ra một khoảng hở hoặc một vết thương trên mặt đất để tượng trưng cho tính nghiêm trọng của việc mất các chiến sĩ. Thiết kế này ban đầu đã gây tranh cãi vì người ta cho là không theo qui ước và truyền thống của một đài tưởng niệm chiến tranh. Những người chống đối cũng lên tiếng phản đối vì gốc gác châu Á của bà. Tuy nhiên, đài tưởng niệm này đã được dựng và từ đó đã trở thành nơi hành hương quan trọng cho những thân nhân và bạn bè của những binh sĩ Mỹ tử trận ở Việt Nam, và những thẻ bài cá nhân cùng các vật lưu niệm được để lại tại bức tường hàng ngày để tưởng niệm họ. Năm 2007, Viện Kiến trúc sư Hoa Kỳ xếp công trình tưởng niệm này vào hạng 10 trong danh sách "Công trình Kiến trúc được ưa chuộng của Hoa Kỳ ("America's Favorite Architecture") của họ.
Lin tin rằng nếu ban giám khảo cuộc thi không bị "mù" - vì những bản thiết kế được ghi bằng số thay vì tên (người nộp) - thì bà "sẽ không thể nào thắng". Sau khi sắc tộc của mình bị tiết lộ, bà từng nhận sự quấy rối phiền nhiễu. Ross Perot, doanh nhân nổi tiếng, sau này là ứng cử viên độc lập thứ ba trong cuộc tranh cử tổng thống Hoa Kỳ (1992 và 1996) đã gọi bà là "egg roll" sau khi biết bà là người gốc châu Á. Lin đã bảo vệ bản thiết kế của mình trước Quốc hội Hoa Kỳ, và cuối cùng đã đạt tới thỏa hiệp: sẽ đặt một nhóm tượng đồng gồm 3 chiến binh với lá cờ Hoa Kỳ bên cạnh bức tường tưởng niệm.
Công việc sau Đài tưởng niệm Chiến tranh Việt Nam.
Hiện nay bà sở hữu xưởng điêu khắc "Maya Lin Studio" ở thành phố New York, tiếp tục thiết kế các công trình khác, trong đó có Đài tưởng niệm Quyền Công dân ở Montgomery, Alabama (1989) và "the Wave Field" ở Đại học Michigan (1995).
Các dự án hiện thời của bà trong đó có tác phẩm nghệ thuật trưng bày ở Trung tâm nghệ thuật Storm King.
Thứ tự công trình theo niên đại.
Maya Lin là một trong số những nhà thiết kế kiến trúc xuất sắc nhất trong thế kỷ 21. Mặc dù bà khởi nghiệp trong thế kỷ 20, tầm nhìn và sự tập trung của bà bao giờ cũng là vì sao cần có khoảng không gian trong tương lai và điều đó có ý nghĩa thế nào đối với mọi người. Bà tìm cách bớt tập chú vào ảnh hưởng chính trị trong thiết kế mà tập trung nhiều vào việc tạo ra không gian và các cảm xúc và cái sẽ tượng trưng cho người sử dụng. Cùng với những dự án kiến trúc, bà cũng làm nhiều tượng điêu khắc. Dưới đây là những cộng trình đáng chú ý của bà.
Đời tư.
Maya Ying Lin kết hôn với Daniel Wolf, một người buôn bán máy chụp hình ở New York. Họ có 2 cô con gái: India và Rachel.