Rapunzel
"Rapunzel" (; ) là một câu chuyện cổ tích của Đức trong bộ sưu tập của anh em nhà Grimm, lần đầu xuất bản vào năm 1812 như một phần của "Chuyện kể cho trẻ em và trong nhà". Câu chuyện của anh em nhà Grimm phỏng theo truyện cổ tích "Persinette" của Charlotte-Rose de Caumont de La Force ban đầu được xuất bản vào năm 1698. Cốt truyện của Rapunzel đã được sử dụng lại trên nhiều sản phẩm truyền thông đại chúng và câu được biết đến nhiều nhất trong tác phẩm này ("Rapunzel, Rapunzel, hãy thả tóc của con/nàng xuống đi") ngày nay là một thành ngữ trong văn hoá đại chúng.
Trong hệ thống phân loại Aarne–Thompson dành cho truyện cổ tích, câu chuyện này được xếp ở loại 130, "những thiếu nữ trong toà tháp".
Andrew Lang đưa câu chuyện vào trong tập "The Red Fairy Book". Các phiên bản khác của câu chuyện cũng xuất hiện trong "A Book of Witches" của Ruth Manning-Sanders và trong sách tranh giành huy chương Caldecott của Paul O. Zelinsky (1998), "Rapunzel" và trong bộ phim "Người đẹp tóc mây" (2010) của Disney.
Câu chuyện của Rapunzel có một số nét tương đồng với câu chuyện cổ Ba tư từ thế kỉ thứ 10 sau Công nguyên về Rudaba, được đính kèm trong bộ sử thi "Shahnameh" của Ferdowsi. Rudaba muốn thả mái tóc của mình xuống từ trên tháp để người yêu của cô Zal có thể trèo lên chỗ cô ở. Một số chi tiết của câu chuyện cổ tích này cũng có thể đã được dựa trên truyện về Saint Barbara, người được cho là đã bị chính bố cô giam giữ trong một toà tháp cao.
kịch bản.
Câu chuyện bắt đầu với một cặp vợ chồng nông dân mong muốn có một đứa con, họ sống cạnh một khu vườn được bao quanh bởi những bức tường thuộc về một mụ phù thủy độc ác. Người vợ mang thai và nhìn thấy một số cây Rapunzel được trồng trong vườn, và bắt đầu cảm thấy thèm ăn ngày càng tăng đến mức phát ốm. Chồng cô quyết định vào vườn hai đêm liên tiếp để thu thập một số rapunzel, nhưng vào đêm thứ hai, anh bị phù thủy tên là Gothel phát hiện và buộc tội anh trộm cắp. Anh cầu xin sự thương xót của cô, và mụ phù thủy đưa cho anh một số rapunzel để đưa cho vợ anh với điều kiện đứa trẻ mà cô đang mong đợi phải được trao cho cô ngay khi anh chào đời. Anh chấp nhận, không còn lựa chọn nào khác. Đứa bé sinh ra là một cô gái xinh đẹp; Mụ phù thủy xuất hiện, đặt tên cô là Rapunzel và đưa cô đi. Cuộc hôn nhân đau khổ nhưng theo thời gian họ có những đứa con khác và dần dần họ quên mất đứa con gái đầu lòng. Khi Rapunzel tròn mười hai tuổi, mụ phù thủy độc ác Gothel nhốt cô trong một tòa tháp ẩn trong rừng cao và không có cửa ra vào, và đến thăm cô hàng ngày, yêu cầu cô để mái tóc dài vàng óng của mình rơi xuống để trèo lên người cô. .
Một ngày nọ, con trai của Vua của những vùng đất đó đi ngang qua tòa tháp và nghe thấy Rapunzel hát, Hãy tìm một cánh cửa nhưng không tìm được cách nào để vào, anh quyết định đợi. Anh trở lại mỗi ngày để lắng nghe cô ấy, cho đến một ngày anh có thể nghe thấy mụ phù thủy hát cho Rapunzel: "Rapunzel, Rapunzel, hãy để tóc em rụng đi để anh có thể leo lên chiếc thang vàng," và bằng cách này, hoàng tử đã khám phá ra cách để đến đó tùy cô ấy. Anh ấy yêu cầu cô ấy thả tóc xuống. Kể từ ngày đó, anh bắt đầu đến thăm cô thường xuyên, họ yêu nhau và anh ngỏ lời cầu hôn. Mà cô ấy chấp nhận.
Họ cùng nhau lên kế hoạch đưa cô ra khỏi tòa tháp: anh sẽ đi hàng đêm, tránh mụ phù thủy đến thăm cô vào ban ngày, và anh sẽ mang theo lụa để Rapunzel dệt cho đến khi nó tạo thành một loại dây thừng. Nhưng mụ phù thủy phát hiện ra hoàng tử và Rapunzel có quan hệ bí mật (vì Rapunzel đang mang thai) nên quyết định trừng phạt cô bằng cách cắt tóc và bỏ rơi cô giữa sa mạc.
Khi hoàng tử đến vào ban đêm, mụ phù thủy sẽ lo hạ bím tóc đã cắt trong tầm tay của hoàng tử. Khi hoàng tử đi lên và gặp mụ phù thủy trong tòa tháp, bà nói với chàng rằng chàng sẽ không bao giờ gặp lại Rapunzel nữa. Anh ta, tuyệt vọng, cố gắng tự tử bằng cách nhảy khỏi tháp nhưng rơi vào một số gai và bị mù, cuối cùng anh ta bỏ cuộc vì sẽ không còn nhìn thấy người phụ nữ trẻ nữa. Ít lâu sau, khi hoàng tử đang lang thang trong sa mạc, anh tìm thấy Rapunzel và đứa con trai mà cô đã sinh ra, cô thấy anh trong tình trạng như vậy nên quyết định đưa anh về nhà. Rapunzel khóc buồn và tuyệt vọng vì đau đớn; Nước mắt của Rapunzel rơi vào mắt hoàng tử đẹp trai và anh lấy lại được thị lực. Sau đó, hoàng tử cùng với Rapunzel và con trai của họ trở về vương quốc và họ hạnh phúc mãi mãi.
Các biến thể.
Rapunzel được miêu tả là có mái tóc vàng trong câu chuyện nguyên gốc của anh em nhà Grimm (ý nói là hoặc có màu vàng hoe, màu vàng dâu hoặc đỏ), mặc dù, từ đó về sau, nàng xuất hiện với mái tóc dài màu vàng.
Có thể, biến thể lâu đời nhất ở châu u của truyện này là Petrosinella, một trong những truyện của xứ Naples trong tập "Pentamerone" (1634) của Giambattista Basile.
Italo Calvino có in trong sách "Italian Folktales" (Truyện cổ của người Italia) một phiên bản tương tự về một nàng công chúa bị giam giữ trong toà tháp, "The Canary Prince", mặc dù việc này do tính ghen tuông của bà mẹ kế gây ra.
Một câu chuyện của Đức "Puddocky" cũng mở đầu với một cô gái rơi vào tay một mụ phù thủy bởi lấy trộm đồ ăn, nhưng người muốn được ăn thức ăn ấy lại chính là cô gái đó, và người lấy trộm nó là mẹ cô. Một câu chuyện của Ý khác, "Prunella", có một cô gái đi lấy trộm đồ ăn về và cũng bị một mụ phù thủy bắt được.
"Snow-White-Fire-Red", một câu chuyện khác của Ý cùng loại này, và "Anthousa, Xanthousa, Chrisomalousa", một câu chuyện của Hy Lạp, kể lại từ điểm nhìn của một anh hùng, chàng và nữ nhân vật chính đã thoát khỏi tay mụ phù thủy, nhưng sau đó phải chịu những lời nguyền độc ác.
Trong các phiên bản mới hơn, Rapunzel được miêu tả là một họa sĩ, như các phiên bản của Barbie và Disney.
Trong tiểu thuyết "Golden" của Cameron Dokey, Rapunzel bị giao cho mụ phù thủy (tên là Melisande) do một thoả thuận giữa mụ và mẹ của Rapunzel  – nếu người mẹ không yêu Rapunzel cho dù vẻ bề ngoài của cô có thế nào, thì bà ấy phải giao Rapunzel cho mụ phù thủy. Rapunzel được sinh ra mà không có tóc và cũng không có hi vọng cô sẽ mọc tóc, do đó cô được đưa cho mụ phù thủy nuôi nấng.
Trong tiểu thuyết "By the Hair" của Kymbr Mundstock, cô gái được đặt tên là Kaprice. Truyện được kể từ điểm nhìn của nhiều nhân vật cho phép người đọc hình dung mục đích việc làm của mỗi nhân vật là gì.
Series truyện tranh "Truyện cổ Grimm" ấn bản số19 được đặt tên là Rapunzel. Khi Sela gặp một cặp đôi chuyên làm nghề lừa tiền tiết kiệm của mọi người, cô nghĩ đã đến lúc can thiệp và dạy cho chúng một bài học. Nàng Rapunzel xinh đẹp không thả tóc xuống cho một người đàn ông riêng biệt nào, nàng thả tóc xuống cho tất cả đàn ông! Và nàng đã dẫn hai kẻ mù quáng vì tình kia thẳng vào một cái bẫy kinh khủng. Nhưng giống như người xưa hay nói "Tình yêu là mù quáng", đôi khi người bạn chăm sóc nhiều nhất lại chính là người bạn có thể tin tưởng ít nhất.
Trong truyện "Bitter Greens" của Kate Forsyth, một phiên bản kể lại của truyện Rapunzel, một cô gái trẻ tên là Margherita, sau đổi tên thành Petrosinella, có mái tóc đỏ rực lửa được may ghép lại từ mái tóc của tám cô gái khác bởi mụ phù thủy tên là Selena Leonelli. Cô cũng là một trong ba nhân vật chính của truyện.
Trong trò chơi điện tử "" Rapunzel được nhắc đến trong mức chơi (level) mang tên Operation Rapunzel, trong đó người chơi phải đi giải cứu một thành viên giải phóng người Hà Lan tên là Gerrit, người bị giam giữ trong một trang trại Hà Lan bởi bọn Nazis.
Nguồn gốc tên gọi.
Khá khó để xác định loài cây nào đã được anh em nhà Grimm nhắc tới qua từ "Rapunzel", nhưng những loài thực vật sau, được liệt kê trong từ điển của riêng chúng, là các ứng cử viên sáng giá.