Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde; pireler berber iken, develer tellal iken, ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken bir avcı varmış. Bu avcu avladığı hayvanları satarak geçimini sağlarmış. Bir gün ava çıkmış yine. Birkaç hayvan avladıktan sonra yorulmuş, oturmuş bir taşa.

Birden yanındaki ağacın dalına bir kuş konmuş. Kuşun tüyleri renkli, gözleri maviymiş. Başında taç gibi tüyler varmış. Avcı aklından “Bu kuşu yakalayıp satarsam çok zengin olurum, diye geçirmiş. Bir ara kuşu avuçlarının arasına almış. Kuş önce çırpınmış. Bakmış ki faydası yok. Avcıya seslenmiş:

— Ey avcı bırak beni yoluma gideyim. Eğer beni bırakırsam sana vereceğim şey ile zengin olursun., demiş.

Avcı iyi kalpliymiş. Dayanamamış kuşun yalvarmalarına. Onu bırakmaya karar vermiş. Kuş da uçarken avcının avuçlarına altın bir yumurta bırakmış. Avcı altın yumurtayı görünce çok sevinmiş.

Avcı altın yumurta sayesinde zengin olmuş. Kendine güzel bir ev almış. Bu arada yoksulları da unutmamış. Fakirlere hep yardım etmiş.

Kuş ara sıra gelir, avcının evinin üzerinde uçar, sonra geri gidermiş. Aradan birkaç yıl geçmiş. Ülkenin padişahı çok yaşlandığı için yerine geçecek birini arıyormuş. Hiç çocuğu yokmuş padişahın. Bu yüzden yerine halktan birinin geçmesine karar vermiş. Bunu nasıl belirleyeceğini de bilmiyormuş. Veziri bir fikir vermiş. Bir kuşu varmış padişahın. Vezir demiş ki:

— Tahta aday olan yiğitleri toplayalım meydana. Bırakalım kuşu da. Üç kez kimin başına konarsa o padişah olsun, Kabul edilmiş bu fikir. Toplamışlar meydana halkı. O sırada avcı da oradan geçmekteymiş. Merak edip olanları, karışmış kalabalığa.

Kuşu salmışlar kafesinden. Kuş başlamış havada dönmeye. O sırada avcı kuşu tanımış. Bu onu zengin eden kuşmuş.

Kuş havada dönüp üç kez gidip avcının başına konmuş. Halk şaşırmış. Ama sonra alkışlamışlar yeni padişahı. Akıllı kuş konmuş avcının omzuna, seslenmiş ona:

— Sen merhametlisin, yakarışlarıma dayanamayarak bıraktın beni. Zengin olunca unutmadın yoksulları, fakirleri. Gönlün yüce, kibrin yok. Padişahlık senin gibi adil, merhametli birine yakışırdı, demiş.

Gerçekten de avcı ölünceye dek ülkeyi adaletle, merhametle yönetmiş. “Başına devlet kuşu konmak” deyiminin de buradan geldiği söylenmektedir.

Avcı ile Kuş