İYİLİĞİN BEDELİ

Bir varımış, bir yokmuş. Esgi zamanlarda, bir adam yaşarımış. Bu adamın da bir oğlu varımış. Bu oğlan yoksulumuş amma bir padişahın gızına âşık olmuş. Bu gızın yanına varıp da danışmak için düşmüş yola. Anası babası, nagadara "getme" dediyse de yok, bu onnarı dînnememeş.

Düşmüş yola… Şura senin, bura benim derken bir müddet getdikten sonra yorulmuş. Orada da bir su akanmış, bu o suyun kenarına oturmuş, bir su içmiş. O sırada bakmış kine; garınçaların bir gısmı öbür geçede*, bir gısmı beri geçede! Bunnar, sudan bir türlü geçemezlerimiş. Oğlan, hemen cöbünden gılıcını çıkardıyor, garınçaları garşıdan garşıya geçirdiyor. Garınçaların hepsi bu gılıcın üsdünden geçiyorlar. Sonuncu garınça da geçerken gılıcın ağzı, bunun ayağım kesiyor. Garınça dile geliyor, diyor ki:

-Yâ insanoğlu, benim o gopan ayağımı al. Başın dara gısıkdığı zaman, bunu birbirine sürtüver, ben imdadına yetişirim, diyor.

Oğlan, bunu alıp, kemerinin altında bir kese varımış, oriye goyuyor.

Oğlan, gene yoluna devam ediyor. Biraz getdikten sonra gene yoruluyor, bir suyun başına oturuyor, yatıyor. Bir de bakıyor kine, bir guş! Bir guş cücüğünün sesini duyuyor, onun sesine uyanıyor. Gafasını galdırıyor ki, yokarıda bir guş yuvası var. Yuvada da bir Zümrüdüanka guşu varımış! (Bu guş, çok büyük olur, sırtına insan binse onu da götürür). Bu guşun yuvasına "evran" çıkmış, yavrularını yiyecek. Bu oğlan hemen galkıyor, gamasını çekiyor, orda o yılanı öldürüyor, evranı öldürüyor. O zamana gadar, guşların anası, Zümrüdüanka guşu geliyor. Bakıyor kine, yavrılarının yanında bir insanoğlu! Şimdi bu, öldürmek için oğlana saldırıyor. O sırada yavrıları dile geliyor:

-Yâ anne, o insanoğlu bizim canımızı gurtardı, onu öldürme. Böyle böyle, bir evran geldi, bizi alacakdı, bu insanoğlu gurtardı, diyeşin, guş dile geliyor, guyruğunu oğlana doğru çeviriveriyor:

-Benim, şu guyruğumdan bir tüğ gopar insanoğlu. Başın darda gadığı zaman, bunu tütüt*. Ben gelip seni gurtarırım. Sen, benim yavrılarımı gurtardın, ben de seni gurtarırım, diyor.

Oğlan, bu tüğü de alıp, gene kesesinin içine goyuyor. Burdan, bir müddet daha gediyor. Bakıyor kine, bir su kenarında bir balık! Kenarda galmış, çırıpınıyor. Bunu alıyor, suya goyuruyor. Balık sudan çıkıp, genegeri* kenarına geliyor, diyor kine:

-Ey insanoğlu! şu, benim bıyığımı gopart, al. Yolda başın bir dara gısıldığı zaman, bu bıyığımı birbirine sürt, ben senin imdadına yetişirim, diyor.

Oğlan, bu balığın bıyığını da alıyor, onu da kesesine goyuyor.

Oğlan, gede gede sonunda padişahın sarayına varıyor, gızı isdiyor. Burda oğlana diyorlar kine:

-Efendim, seni bir odaya hapsedecâk. Bu odada, buğday, döğme, un, pirinç, mercimek, fasülye, nohut, hepsi birbirine garışmış. Sen, sabaha gadar, bunnarı ayrı ayrı seçecân, bu bir. İkincisi, bir hurç-heybe dolusu altın getirecân. Üçüncüsü de, burda bir guşumuz var, o guşu yanına goyacağız. Guş; "gak" dedikçe gavurma, "guk" dedikçe su verecân ağzına. Ayrıca guşu da yörütecân. Bunnarın hepsini sabaha gadar yapacân, eğer kine bunu yapamazsan, sabahleyin gafan uçacak. Yaparsan, gızımız sana halal olsun, al götür, düğününü de gene biz yapacak, diyorlar.

-Tamam.

Bu oğlanı içeri goyuyorlar, gapıyı da üstünden kitliyorlar. Oğlan, hemen işe goyuluyor. Eveli garıncanın bacağını çıkarıyor, birbirine sürtüveriyor, garınçalar geliyor:

-Emret, diyorlar.

-Şunnar seçilecek, diyor.

Garınçalar işe girişiyor. Gendi seyrediyor, garınçalar da ayırıyor. Garınçalar, her birini bir yere, öbek öbek yığıyorlar. Bu sefer, altını nerden bulacak? Oğlan diyor ki:

-Bunu, bulsa bulsa denizin dibinden balık getirir, diyor, cöbünden balığın bıyığını çıkardıyor. Birbirine sürtüveriyor, balık geliyor:

-Emret,

-Bana, bir hurç-heybe dolusu altın bul.

Balık hemen buna bir hurç-heybe dolusu altın getiriyor:

-Aha, buyur, diyor, veriyor.

Busalı, guş da orada, "gak" der dururumuş. Oğlan, buna öyle deditdirmeyecekmiş. Hemen, buna guşun ganadını yakıveriyor, tütüyor, hemen guş, Zümrüdüanka guşu geliyor, bunun imdadına yetişiyor:

-Buyur efendim.

Oğlan diyor kine:

-Böyle, böyle, bu guşa "gak" dedikçe gavurma, "guk" dedikçe de su vermem lâzım, diyor.

-Tamam, diyor guş.

Zümrüdüanka guşu, bu guşun yanına varıyor. Guş, "gak" dedikçe, bacağından eti goparıp ağzına veririmiş. "Guk" dedikçe de hemen bunun ağzına su guşanmış. İçdiği suyu, bunun ağzına geri çıkarınmış. Onu, sabaha gadar bir cücük gimi beslemiş, sabaha gadar ses çıkartdırmamış.

Bu işler devam ederken, oğlan da gendi âleminde oturmuş bir kenara, sigarasını içmiş, yemâni yemiş, bunnarı seyretmiş, gece olunca da yatmış. Sabânan hemen kakmış ki, padişahın adamları, ellerinde gılıcıann gelmiş:

-Şunu burda öldürek, diyorlarımış.

Giriyorlar gapıdan, açıveriyorlar gapıyı ki; ne görsünler! Oğlan daha uyuyor, işlerini bitirmiş hepisi hazır. Adamlar ana-yana oluyorlar:

-Allah Allah, bunu nasıl yapdı böyle?

Hemen gedip, padişaha habar veriyorlar. Padişah:

-Olamaz yahu, nasıl olur bu?

Padişah da bakıyor kine, gerçekden durum öyle. Oğlana diyor ki:

-Benim gizim, sana helâl olsun.

Bunnar, gırk gün gırk gece düğün yapıyorlar. Bütün dünya âlem toplanıyor, yedi bucakdan adam geliyor. Yediriyor, içiriyor, oğlanı da sarayına alıyor. Yiyep içip, muratlarına eriyorlar.

*genegeri: Yeniden, tekrar.

*geçe: Taraf, yön.

*tütüt- : Yakmak, dumanını çıkartmak.

İyiliğin Bedeli