Bir varmış bir yokmuş. Evvel zaman içinde kalbur saman içinde develer tellal iken pireler cellat iken ben babamın beşiğini tıngır mıngır sallarken köyün birinde iki erkek kardeş, anneleri, babaları bir de yatalak hasta dedeleri yaşarmış. Çok yoksullarmış. Sabahtan anneleri ile babaları tarla ekip biçmeye gider, yiyecek iki lokma ekmek parası kazanırlarmış. Bir sabah yine annesi ve babası, akıllı oğlan ile deli oğlana dedelerini emanet etmişler ve tarlaya çalışmaya gitmişler.

Akıllı oğlan kendisi de çalışmaya gidemiyormuş. Deli kardeşi ve dedesine bakıyormuş. Anne ve babasına yük olduğunu düşünüp kahırlanıyormuş. Bari ev işlerinde anneme yük olmayalım diye deli kardeşine evleri süpürttürüyormuş. Kendisi de siliyormuş. Ev işleri bitince deli oğlana demiş ki:

— Dedemi&nbsp;yıkayalım da babam gelince sevinsin. Az odun var, yetmez. Sen ateşi yakadur ben de odun toplayıp geleyim, demiş.

Deli oğlan sen ateşi yak, kazana suyu doldur, dedeyi de içine oturt. Akıllı oğlan odunları toplamış gelmiş. Bir de ne görsün. Dedesi kazanın içinde. Deli oğlan ateşi tutuşturmuş, başında bekliyormuş.

—Sen ne yapıyorsun,&nbsp;diye koşup gelmiş akıllı oğlan.&nbsp;Dedesini kurtarmış.

Akşam olunca deli oğlan babasına:

— Bugün dedemi yıkadım. Akıllı oğlan bana bağırdı, demiş.&nbsp;Babası da:

— Oğlum sen akıllıydın. Sen de mi delirmeye başladın? Deliyle deli olunur mu,&nbsp;diye bağırınca akıllı oğlan her şeyi anlatmış.

— Eğer yetişmeseydim deli oğlan dedemi haşlayacaktı, demiş. Bunun üzerine anneleriyle babaları konuşmuşlar, düşünmüşler, taşınmışlar ve dedeyi evden göndermeye karar vermişler. Anne:

—&nbsp;Deli de olsa o bizim küçük oğlumuz. Daha çok küçük, belki akıllanır. Senin baban yaşayacağını yaşamış. Şimdi onun için oğlumuzdan vazgeçmem, demiş. Babayla akıllı oğlan dedesini birlikte ormana götürmüş, dedesi yalvarıyormuş:

—&nbsp;Ne olur beni burada bırakmayın. Allah rızası için. Benim suçum günahım yok diye,&nbsp;ağlıyormuş.

— Baba bende böyle olmasını istemezdim ama oğlum seni öldürecekti. Kusura bakma, demiş.

Adamı ağacın altına bırakmış gitmişler.

Yolda giderken akıllı oğlan

— Baba sen ilerde yaşlandığında ben de oğlumla birlikte seni buraya mı getireceğim, deyince baba ağlamaya başlamış. Koşarak babasına gitmiş, elini öpmüş, af dilemiş. Akıllı oğlan dedesini geri eve getirmeyi başarmış. Deli oğlan da o günden sonra dedesine bir daha hiç yaklaşmamış. Mutlu mesut yaşayıp gitmişler.

Akıllı Oğlan ile Deli Oğlan