en: Li Chao Hoàng is the only queen in Vietnam and also a person of strange fate with seven times in different titles, from princess, emperor, queen to teacher...
Người phụ nữ nào trong sử Việt từ hoàng đế trở thành ni cô?
Bà là nữ hoàng duy nhất ở Việt Nam và cũng là người có số phận lạ lùng với 7 lần ở những danh vị khác nhau, từ công chúa, nữ hoàng đế, hoàng hậu cho đến sư cô…
Theo Đại Việt Sử Ký Toàn Thư, Lý Chiêu Hoàng (1218-1278) tên thật Lý Phật Kim, sau đổi tên thành Lý Thiên Hinh, con vua Lý Huệ Tông và hoàng hậu Trần Thị Dung. Năm 7 tuổi, Lý Chiêu Hoàng được cha nhường lại ngôi báu. Bà trở thành nữ hoàng duy nhất trong sử Việt. Lên ngôi khi còn quá nhỏ, quyền lực vương triều đã rơi hết vào tay họ Trần.
Năm 1225, theo sự sắp đặt của Trần Thủ Độ, Lý Chiêu Hoàng buộc phải nhường ngôi cho chồng là Trần Cảnh. Nhà Lý suy vong, nhà Trần thay thế. Lý Chiêu Hoàng vừa không bảo vệ được cơ nghiệp của nhà Lý, vừa chẳng thể quyết định được tương lai của bản thân.
Cuộc đời bà trải qua nhiều gập ghềnh, trở thành người có số phận lạ lùng nhất trong lịch sử Việt Nam với 7 lần ở những danh vị khác nhau, từ công chúa, hoàng thái tử, nữ hoàng nhà Lý đến hoàng hậu, công chúa, ni cô và cuối cùng là phu nhân dưới thời Trần.
Sau khi trút bỏ áo ngự mời Trần Cảnh lên ngôi hoàng đế và trở thành vị vua đầu tiên của nhà Trần, Lý Chiêu Hoàng được sắc phong làm hoàng hậu, gọi là Chiêu Thánh. Bảy năm sau (1232), khi 14 tuổi bà sinh con trai nhưng không may thái tử mất ngay sau đó. Để giữ được ngai báu cho dòng họ nhà Trần, Trần Cảnh bị ép lấy Thuận Thiên công chúa (lúc này đang là vợ của Trần Liễu, anh trai của nhà vua) và giáng Chiêu Thánh xuống làm công chúa. Quá buồn và chán nản, bà xuống tóc đi tu.
Trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông xâm lược lần thứ nhất (1257- 1258), tướng Lê Tần lập được nhiều chiến công, đặc biệt là công cứu Trần Thái Tông trong một trận đánh khốc liệt nên được vua đổi tên là Lê Phụ Trần. Sau khi đánh đuổi quân Nguyên Mông ra khỏi bờ cõi, Trần Thái Tông không chỉ phong tước cho Lê Tần mà còn gả vợ cũ của mình cho ông.
20 năm sống với Lê Phụ Trần, Chiêu Thánh sinh được 2 người con. Con trai là Thượng vị hầu Tông (có nghiên cứu cho rằng người này là danh tướng Trần Bình Trọng nổi tiếng với câu nói: Ta thà làm quỷ nước Nam, chứ không thèm làm vương đất Bắc). Còn con gái của bà là Ứng Thụy công chúa Khuê.
Theo chính sử, trong lần về thăm quê hương Cổ Pháp (nay thuộc Từ Sơn, Bắc Ninh), bà đã qua đời ở tuổi 60 và được thờ ở Đền Rồng. Tuy là vua chính thức của vương triều nhà Lý nhưng 8 vị vua trước bà (từ Lý Thái Tổ tới Lý Huệ Tông) được thờ tại Đền Đô, riêng bà lại thờ tại khu vực khác.

Lý Chiêu Hoàng là nữ hoàng duy nhất ở Việt Nam và cũng là người có số phận lạ lùng với 7 lần ở những danh vị khác nhau, từ công chúa, nữ hoàng đế, hoàng hậu cho đến sư cô...