en: Translate Vietnamese to English: summary is one of the 10 tax industry highlights of 2023, acknowledging the tax industry's remarkable efforts as one of the pioneers in tax law compliance management.
‘Cánh tay đắc lực’ AI và bigdata trong quản lý thuế
Trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Bigdata) đang trở thành "cánh tay đắc lực" quản lý tuân thủ pháp luật thuế tại Việt Nam
Bước tiến lớn trong quản lý tuân thủ pháp luật thuế tại Việt Nam
Việt Nam đang trong quá trình chuyển đổi số mạnh mẽ, ngành thuế cũng không ngoại lệ. Đặc biệt, trong năm 2023 “Ngành thuế tiên phong trong công tác chuyển đổi số” là 1 trong 10 sự kiện nổi bật của ngành thuế.
Năm 2023 đánh dấu bước tiến dài trong tiến trình chuyển đổi số công tác quản lý thuế, như: triển khai bản đồ số hộ kinh doanh; vận hành hệ thống phân tích cơ sở dữ liệu và quản lý hoá đơn điện tử dựa trên cơ sở phân tích dữ liệu lớn (big data) và trí tuệ nhân tạo (AI) để tăng cường quản lý thuế, quản lý hóa đơn, kiểm soát, kiểm soát chặt chẽ, phòng, chống gian lận trong hoàn thuế, phát hiện nhanh các trường hợp gian lận...
Tuy nhiên, công tác quản lý tuân thủ pháp luật thuế vẫn còn gặp nhiều khó khăn.
Đó là số lượng người nộp thuế lớn, gây áp lực cho công tác quản lý. Cụ thể, hơn 920.000 doanh nghiệp đang hoạt động, trên 3 triệu hộ kinh doanh, cùng với khoảng 29 triệu mã số thuế thu nhập cá nhân...
Bên cạnh đó, hồ sơ, dữ liệu thuế ngày càng lớn, đòi hòi thời gian, nhân lực đáp ứng công tác quản lý thuế ngày một cao. Hệ thống hóa đơn điện tử đã tiếp nhận, quản lý hơn 7 tỷ hóa đơn điện tử; số lượng hồ sơ khai thuế (tổ chức, cá nhân) hơn 155 triệu hồ sơ khai thuế; số lượng báo cáo tài chính doanh nghiệp và quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp của hơn 16,2 triệu doanh nghiệp...
Ngoài ra, tình trạng trốn thuế, gian lận thuế còn phổ biến, gây thất thoát ngân sách nhà nước.
Hiện nay, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (bigdata) đang được ngành thuế ứng dụng trong một số lĩnh vực quản lý tuân thủ pháp luật thuế.
Cụ thể, AI giúp phân tích lượng dữ liệu khổng lồ về thuế, từ đó phát hiện các trường hợp nghi vấn trốn thuế, gian lận thuế. AI cũng giúp tự động kiểm tra hồ sơ khai thuế, hóa đơn điện tử... phát hiện sai sót và đề xuất xử lý.
Bên cạnh đó, AI giúp đánh giá mức độ rủi ro của từng người nộp thuế, từ đó tập trung kiểm tra những trường hợp có nguy cơ cao; giúp tự động hóa các quy trình thủ công, tiết kiệm thời gian và nhân lực.
Với big data, ngành thuế đã sử dụng để phân tích rủi ro thuế, xác định các đối tượng có nguy cơ cao vi phạm pháp luật thuế. Big data còn được sử dụng để quản lý thuế theo ngành kinh tế, giúp đánh giá hiệu quả hoạt động thuế của từng ngành. Big data cũng được sử dụng để dự báo số thu ngân sách, giúp cơ quan thuế có kế hoạch thu ngân sách nhà nước phù hợp.
Nhiều lợi ích song còn không ít thách thức
Việc ứng dụng AI, bigdata trong công tác quản lý tuân thủ pháp luật thuế đem lại nhiều lợi ích không chỉ cho cơ quan thuế mà cho cả người nộp thuế trong thực hiện nghĩa vụ thuế với ngân sách nhà nước. 
AI và big data giúp: Phát hiện và xử lý vi phạm pháp luật thuế hiệu quả hơn; Thu hồi nợ thuế hiệu quả hơn, giảm thiểu thất thu ngân sách nhà nước; Công tác quản lý thuế minh bạch hơn, tạo niềm tin cho người nộp thuế; Người nộp thuế thực hiện nghĩa vụ thuế dễ dàng và thuận tiện hơn; Tiết kiệm chi phí cho công tác quản lý thuế.
Với cơ sở dữ liệu lớn của hóa đơn điện tử, Tổng cục Thuế thực hiện nghiên cứu áp dụng một số công nghệ mới để phân tích dữ liệu như: Giải pháp xử lý ngôn ngữ tự nhiên nhận diện tên hàng hoá dịch vụ trên hóa đơn điện tử; Tìm giá bất thường của hàng hóa; Xây dựng các chuỗi mua bán một số mặt hàng như tinh bột sắn, dăm gỗ, điện thoại di động và máy tính bảng… phát hiện các trường hợp người nộp thuế có dấu hiệu rủi ro trong tuân thủ pháp luật thuế.
Trong năm 2023, Tổng cục Thuế đã thực hiện Đề tài khoa học “Nghiên cứu giải pháp áp dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích rủi ro tuân thủ nghĩa vụ thuế thu nhập doanh nghiệp của người nộp thuế” và đã được cấp giấy chứng nhận số 2023-28-1356/NS-KQNC ngày 06/09/2023 đăng ký kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước.
Tuy nhiên, để ứng dụng tốt trí tuệ nhân tạo AI, bigdata trong công tác quản lý tuân thủ pháp luật thuế, ngành Thuế cũng đứng trước một số thách thức.
Đầu tiên, việc ứng dụng AI và big data cần có hạ tầng công nghệ hiện đại, đồng bộ.
Tiếp theo, cần có đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn cao để vận hành và quản lý hệ thống AI và big data.
Ngoài ra, cần có khung pháp lý hoàn chỉnh để điều chỉnh việc ứng dụng AI và big data trong công tác quản lý thuế.
Ứng dụng AI và big data trong công tác quản lý tuân thủ pháp luật thuế là xu hướng tất yếu của ngành thuế Việt Nam. Việc ứng dụng AI và big data mang lại nhiều lợi ích, giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thiểu thất thu ngân sách và tăng cường sự minh bạch. Tuy nhiên, để ứng dụng AI và big data hiệu quả, cần có sự đầu tư về hạ tầng công nghệ, nguồn nhân lực và xây dựng khung pháp lý.
Quốc Tuấn

summarize là một trong 10 sự kiện nổi bật của ngành thuế năm 2023, ghi nhận những nỗ lực đáng ghi nhận của ngành thuế trên cương vị là một trong những đơn vị tiên phong trong quản lý tuân thủ pháp luật thuế.