Đại học Vật lý Kỹ thuật Moskva (MIPT, tiếng Nga: Московский Физико-Технический институт), còn được biết đến với tên gọi Phystech - là trường đại học hàng đầu của Nga, chuyên đào tạo các chuyên gia trong lĩnh vực vật lý, toán học, tin học, hoá học, sinh học và các ngành liên quan. Trụ sở chính của trường được đặt tại thành phố Dolgoprudny thuộc tỉnh Moskva, nằm cách thủ đô 5 km về phía bắc. Trường còn có các cơ sở tại trung tâm thành phố Moskva và thành phố Zhukovsky.

Trường nổi tiếng với hệ thống Phystech với mục đích đào tạo ra các nhà khoa học, các kỹ sư hàng đầu trong các ngành khoa học hiện đại. Trong những năm gần đây trường đang đào tạo một số ngành chính như "Toán Lý ứng dụng", "Toán ứng dụng và Tin học", "Tin học và Kỹ thuật tính toán", "Bảo mật máy tính", "Phân tích hệ thống và điều khiển", "Công nghệ sinh học", "Vật lý y sinh"...

Theo hầu hết các bảng xếp hạng quốc gia và quốc tế, MIPT là một trong ba trường đại học hàng đầu ở Nga, chiếm vị trí cao trong lĩnh vực vật lý, toán học, sinh học, khoa học máy tính và điện tử. Từ năm 2018, trường đã lấy lại vị trí số 1 toàn Nga về điểm thi đại học đầu vào EGE (từ năm 2011, MIPT đứng thứ 2 sau MGIMO). Năm 2014, cơ quan Expert RA đã công nhận trình độ đào tạo "rất cao" của các sinh viên tốt nghiệp Phystech. Forbes mô tả MIPT như một "huyền thoại của giáo dục và khoa học". Năm 2016 và 2018, MIPT lọt vào danh sách 100 trường đại học danh tiếng nhất thế giới theo tạp chí Times Higher Education của Anh.

MIPT cũng là một thành viên của Dự án 5-100, một dự án của chính phủ Nga được bắt đầu từ năm 2012 nhằm đưa ít nhất 5 trường đại học của Nga lọt vào top 100 thế giới.

Lịch sử thành lập trường 

Trường được thành lập năm 1951, do 3 viện sĩ Nga, và đã từng đoạt giải thưởng Nobel vật lý là Pyotr Kapitsa, Nikolay Nikolayevich Semyonov, Lev Davidovich Landau với mục đích là thành lập trung tâm nghiên cứu, đào tạo các nhà khoa học cho lĩnh vực quốc phòng theo hệ thống Phystech.
Trường được tách ra từ khoa Vật lý của Đại học Tổng hợp Quốc gia Moskva mang tên M. V. Lomonosov.

Hệ thống đào tạo Phystech 

Pyotr Kapitsa - một trong những người thành lập trường, đã nói về hệ thống Phystech trong bức thư gửi cho Stalin năm 1946 như sau:
 Đào tạo sinh viên theo các chuyên ngành và được các nhà khoa học của các viện nghiên cứu hướng dẫn trong các lĩnh vực vũ khí quân sự
 Xây dựng các viện nghiên cứu phù hợp cho các đối tượng sinh viên
 Mỗi sinh viên cần phải tham gia vào các công trình khoa học, bắt đầu từ các năm thứ 2-3
 Khi tốt nghiệp, mỗi sinh viên phải được trang bị các phương pháp nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm mới nhất, có đủ kỹ năng để giải quyết các bài toán trong lĩnh vực kỹ thuật

Sức hấp dẫn của Phystech và quá trình chọn lọc sinh viên 

Trường đại học vật lý kỹ thuật Moskva về sau trở thành một trường đại học năng khiếu đặc biệt vì nhiều lẽ. Trường được Chính phủ Liên-Xô quan tâm đặc biệt. Giảng viên ở đây phần lớn là các nhà vật lý lừng danh thế giới như Kapitsa (chuyên dạy về vật lý thực nghiệm), Landau (chuyên dạy về vật lý lý thuyết), các viện sĩ Khrihtyanovich và viện sĩ Semenov. Học sinh nhập học vào đây đều được tuyển lựa từ các nước cộng hòa Xô Viết trong Liên bang, được các nhà khoa học xuất sắc nhất đích thân hỏi thi và dựa theo một tiêu chuẩn duy nhất là trí thông minh. Phần lớn học sinh đều đã qua các kỳ thi học sinh giỏi quận, tỉnh, nước cộng hòa và liên bang. Mỗi khóa học chỉ tuyển được vài trăm học sinh nhập học từ Liên bang Xô viết. Cách thức đào tạo ở đây là kết hợp học và nghiên cứu khoa học với cường độ cao. Sau 5-6 năm, sinh viên đã trở thành cán bộ nghiên cứu khoa học - kỹ thuật thực thụ. (Ở các trường đại học bình thường khác, thanh niên phải cần đến 10, 15 hoặc 20 năm mới trở thành cán bộ nghiên cứu thực sự. Họ học xong đại học ở độ tuổi 22 – 23. Sau 5-7 năm tập sự và đến tuổi 30 làm chủ được các môn khoa học lớn). Sinh viên ở Trường đại học vật lý - kỹ thuật Moskva ở độ tuổi 20 đã là một nhà khoa học - kỹ thuật trưởng thành, có thể tự giải quyết các vấn đề khoa học - kỹ thuật nghiêm túc. Ngay khi đang ngồi trên ghế nhà trường, họ đã tham gia nghiên cứu các đề án có tầm cỡ quốc gia như thiết kế chế tạo tàu vũ trụ. Giảng viên ở trường nhiều khi được gọi đi "cấp cứu" cho một pha phóng tên lửa bị trục trặc ngay khi họ đang đứng trên bục giảng. Ngay sau đó, họ có thể viết phương trình toán học giải thích sự cố kỹ thuật cho sinh viên trong bài giảng tiếp theo. Phần lớn sinh viên tốt nghiệp ở độ tuổi 20 đã bắt tay ngay vào công trình thiết kế, xây dựng có ý nghĩa quốc gia. Điều đáng lưu ý là phần đông học sinh được trúng tuyển vào trường đều xuất thân từ các vùng sâu vùng xa. Đó là những em rất thông minh, nhưng vì điều kiện thiếu thốn các em chưa được học đến nơi đến chốn. Nhưng dưới con mắt của các nhà khoa học và sư phạm thiên tài, khả năng trí tuệ của các em đã được phát hiện chính xác. Khi mới vào trường, các thầy phải dạy các em những kiến thức rất sơ đẳng. Nhưng chỉ sau 5-7 buổi lên lớp, các em đã tiếp thu được những kiến thức mà chỉ có thể dạy cho các nghiên cứu sinh và sinh viên lớp trên ở Đại học Quốc gia Moskva. Ở Liên Xô cũ, mọi người thường nói vui rằng công nghệ giáo dục ở Trường đại học vật lý - kỹ thuật Moskva bao gồm ba công đoạn: vườn trẻ - cánh cửa đại học - luận án tiến sĩ.

Các khoa và các Phystech School 
Năm 2016, MIPT tái cơ cấu thành 6 Phystech School và 1 viện, dựa trên cơ sở của 11 khoa:
Phystech School Kỹ thuật Vô tuyến và Công nghệ Máy tính (ФРКТ) 
Phystech School Vật lý cơ bản và ứng dụng mang tên Landau (ЛФИ)
Phystech School Công nghệ hàng không vũ trụ (ФАКТ)
Phystech School Điện tử, Quang tử và Vật lý phân tử (ФЭФМ)
Phystech School Toán ứng dụng và Tin học (ФПМИ)
Phystech School Vật lý Y sinh (ФБМФ)
Viện Khoa học và Công nghệ Nano, Sinh học, Thông tin, Nhận thức và Nhân đạo xã hội (ИНБИКСТ)

Phystech School Kỹ thuật Vô tuyến và Công nghệ Máy tính (ФРКТ) 

Được tổ chức trên cơ sở Khoa Kỹ thuật Vô tuyến và Điều khiển (ФРТК). Giám đốc - Thành viên dự khuyết của Viện Hàn lâm Khoa học Nga Alexander Viktorovich Dvorkovich.

Khoa Kỹ thuật vô tuyến và Điều khiển (ФРТК) 
Khoa đào tạo các chuyên gia trong lĩnh vực xử lý và truyền dẫn thông tin, từ nền tảng vật lý - điện tử, quang học và vô tuyến - đến các vấn đề viễn thông trong mạng máy tính toàn cầu.

Các viện trong Khoa
 Viện hệ thống điều khiển tích hợp
 Viện công nghệ vi xử lý trong hệ thống điều khiển thông minh
 Viện hệ thống và mạng thông tin liên lạc
 Viện tin học và kỹ thuật máy tính
 Viện bảo mật thông tin
 Viện các vấn đề về truyền thông tin và phân tích dữ liệu
 Viện radar, điều khiển và tin học
 Viện công nghệ vô tuyến và thông tin
 Viện vật lý vô tuyến và kỹ thuật điều khiển
 Viện hệ thống thông tin vô tuyến điện tử
 Viện hệ thống thông tin và công nghệ thông minh
 Viện hệ thông thông tin
 Viện máy tính điện tử
 Viện hệ thống vật lý vô tuyến thông tin thông minh
 Viện tin học lý thuyết và ứng dụng
 Viện công nghệ đa phương tiện và viễn thông
 Viện tin học vật lý và kỹ thuật
 Viện mô hình hóa và công nghệ phát triển mỏ dầu

Phystech School Vật lý cơ bản và ứng dụng mang tên Landau (ЛФИ) 
Được tổ chức trên cơ sở Khoa Vật lý Đại cương và Ứng dụng (ФОПФ) và Khoa Vật lý và Các vấn đề Năng lượng (ФПФЭ).

Khoa Vật lý Đại cương và Ứng dụng (ФОПФ) 
Khoa đào tạo các chuyên gia trong lĩnh vực vật lý lý thuyết.

Các viện trong Khoa

 Viện vật lý thiên văn lý thuyết và lý thuyết trường lượng tử
 Viện vật lý và công nghệ nhiệt độ thấp
 Viện vật lý chất rắn
 Viện các vấn đề của vật lý lý thuyết
 Viện mô hình hóa các quá trình và công nghệ hạt nhân
 Viện các vấn đề của Vật lý lượng tử
 Viện vật lý năng lượng cao
 Viện các vấn đề cơ bản và ứng dụng của vật lý vi mô
 Viện vật lý và công nghệ cấu trúc nano
 Viện vật lý phóng xạ lượng tử
 Viện các vấn đề của Vật lý và Vật lý Thiên văn
 Viện lý sinh
 Viện tương tác cơ bản và vật lý hạt
 Viện các vấn đề cơ bản của vật lý học về công nghệ lượng tử
 Viện lý thuyết trường lượng tử, lý thuyết dây và vật lý toán học
 Viện phương pháp toán học vật lý hiện đại
 Viện vật lý vật chất ngưng tụ tính toán

Khoa Vật lý và Các vấn đề Năng lượng (ФПФЭ) 
Khoa đào tạo các chuyên gia trong lĩnh vực vật lý thực nghiệm.

Các viện trong Khoa

 Viện nghiên cứu sáng tạo và nhiệt hạch Troitskiy
 Viện nghiên cứu vũ trụ
 Viện quang phổ
 Viện vật lý cao áp mang tên L. F. Vereshagin
 Viện vật lý đại cương mang tên A. M. Prokhorov

Phystech School Công nghệ hàng không vũ trụ (ФАКТ) 
Được tổ chức trên cơ sở Khoa Vật lý Khí quyển và Nghiên cứu Vũ trụ (ФАКИ) và Khoa Khí động lực học và Công nghệ Bay (ФАЛТ).

Khoa Vật lý Khí quyển và Nghiên cứu Vũ trụ (ФАКИ) 
Khoa đào tạo các chuyên gia trong lĩnh vực du hành vũ trụ, khoa học Trái Đất và tài nguyên thiên nhiên, cơ khí, điều khiển, mô hình toán học và công nghệ thông tin.

Các viện trong Khoa

 Viện cơ khí vật lý và điều khiển chuyển động
 Viện công nghệ cao trong đảm bảo an toàn tính mạng
 Viện tàu vũ trụ: sức bền và khí động lực học
 Viện cơ học và các quá trình điều khiển
 Viện cơ học ứng dụng
 Viện vật lý lý thuyết và thực nghiệm của hệ thống địa lý
 Viện các quá trình nhiệt
 Viện cơ nhiệt đại dương 
 Viện công nghệ tiên tiến cho hệ thống an ninh 
 Viện hệ thống thông tin không gian 
 Viện thiết bị đo không gian 
 Viện hệ thống, thiết bị và phương pháp vật lý địa vũ trụ 
 Viện tin học và toán học tính toán
 Viện kỹ thuật dầu khí và địa vật lý các lĩnh vực hydrocarbon
 Viện khoa học vật liệu và luyện kim vật lý 
 Viện hệ thống và công nghệ hậu cần
 Viện hệ thống và công nghệ hậu cần: hợp tác với RANEPA

Khoa Khí động lực học và Công nghệ Hàng không (ФАЛТ) 
Khoa được thành lập năm 1965 trên cơ sở Viện Khí động lực học Trung ương và Viện Nghiên cứu Hàng không. Các khu vực giảng dạy của khoa được đặt tại thành phố Zhukovsky, tỉnh Moskva.

Các viện trong Khoa

 Viện cơ động học khí lý thuyết và ứng dụng
 Viện vật lý hàng không
 Viện độ bền thiết bị bay
 Viện vật lý khí và thí nghiệm hàng không
 Viện động lực học, đốt và truyền nhiệt khí
 Viện các nguyên lý cơ bản về khí
 Viện các thiết bị bay đặc biệt và các hệ thống đo lường-thông tin hàng không

Phystech School Điện tử, Quang tử và Vật lý phân tử (ФЭФМ) 
Được tổ chức trên cơ sở Khoa Vật lý Phân tử và Hóa học (ФМХФ) và Khoa Vật lý và Điện tử Lượng tử (ФФКЭ). Giám đốc - Thành viên dự khuyết của Viện Hàn lâm Khoa học Nga Victor Vladimirovich Ivanov.

Khoa Vật lý Phân tử và Hóa học (ФМХФ) 
Các viện trong Khoa

 Viện vật lý và hóa học của các cấu trúc nano
 Viện vật lý của các quá trình nhiệt độ cao 
 Viện vật lý hệ thống siêu phân tử và sóng Nanophotonics
 Viện vật lý và hóa học Plasma 
 Viện vật lý hóa học
 Viện cơ học hóa lý

Khoa Vật lý và Điện tử Lượng tử (ФФКЭ) 
Các viện trong Khoa

 Viện quang tử
 Viện điện tử nano và máy tính lượng tử
 Viện điện tử vật lý
 Viện điện tử lượng tử
 Viện vi điện tử và nano
 Viện điện tử chân không
 Viện điện tử thể rắn, vật lý phóng xạ và công nghệ thông tin ứng dụng
 Viện Nanometrology và vật liệu nano

Phystech School Toán ứng dụng và Tin học (ФПМИ) 
Được tổ chức trên cơ sở Khoa Điều khiển và Toán ứng dụng (ФУПМ) và Khoa Đổi mới và Công nghệ cao (ФИВТ)

Khoa Điều khiển và Toán ứng dụng (ФУПМ) 
Khoa đào tạo ba lĩnh vực chính: vật lý toán học, công nghệ máy tính và kinh tế học.

Các viện trong Khoa

 Viện các quá trình phi tuyến tính
 Viện Toán học Ứng dụng
 Viện Mô hình toán học
 Viện Công nghệ tính toán và mô hình hóa trong Địa vật lý và Sinh học 
 Viện Các bài toán ứng dụng của vật lý lý thuyết và toán học
 Viện Lập trình hệ thống 
 Viện Khoa Tin học
 Viện Điều khiển học lý thuyết và các phương pháp điều khiển tối ưu
 Viện Hệ thống điều khiển và thông tin
 Viện Hệ thống phần mềm và mô hình tính toán ứng dụng
 Viện Tin học lý thuyết và ứng dụng - Công ty Acronis
 Viện Công nghệ thông tin và toán học
 Viện Mô hình dự đoán và tối ưu hóa
 Viện Hệ thống thông minh
 Viện Phân tích và Dự báo Kinh tế Quốc dân
 Viện Nghiên cứu hệ thống
 Viện Mô hình toán học của các quá trình và hệ thống phức tạp
 Viện Cơ sở toán học trong điều khiển
 Viện Phân tích hệ thống và giải pháp

Khoa Đổi mới và Công nghệ cao (ФИВТ) 
Khoa Đổi mới và Công nghệ cao (ФИВТ) khác biệt đáng kể so với các khoa khác của MIPT ở chỗ so với các khóa học cơ sở, trọng tâm giảng dạy không phải là vật lý, mà là toán học và khoa học máy tính rời rạc. Sinh viên phải giải quyết những vấn đề hiện đại nhất trong toán học ứng dụng và khoa học máy tính.

Các viện trong Khoa

 Viện phân tích dữ liệu
 Viện hệ thống thông tin doanh nghiệp
 Viện toán rời rạc
 Viện nhận dạng hình ảnh và xử lý văn bản
 Viện công nghệ nhận thức
 Viện phân tích và thiết kế
 Viện ngôn ngữ máy tính
 Viện công nghệ thông tin ngân hàng
 Viện tin học lý thuyết và ứng dụng

Phystech School Vật lý Y sinh (ФБМФ) 

Được tổ chức trên cơ sở Khoa Vật lý Y sinh (ФБМФ).

Khoa Vật lý Y sinh (ФБМФ) 
Khoa đào tạo các chuyên gia có năng lực trong các lĩnh vực vật lý, sinh học và hóa học, đồng thời có kiến ​​thức y học, cho phép họ làm việc tại nơi giao thoa của các ngành khoa học. Thế kỷ XXI được gọi là thế kỷ của "hệ thống sống", vì chính trong những lĩnh vực này, quá trình công nghệ hóa tri thức đang diễn ra nhanh chóng trên toàn thế giới, gắn liền với thành công trong việc giải mã bộ gen người và vi sinh vật.

Các viện trong Khoa

 Viện tin sinh học
 Viện dược phẩm tiên tiến và công nghệ sinh học
 Viện sinh học phân tử và tế bào
 Viện y học phân tử
 Viện sinh lý học phân tử và lý sinh học
 Viện y học tịnh tiến và tái tạo
 Viện vật lý của các hệ thống sống
 Viện sinh học hóa lý và công nghệ sinh học

Viện Khoa học và Công nghệ Nano, Sinh học, Thông tin, Nhận thức và Nhân đạo xã hội (ИНБИКСТ) 

Được tổ chức trên cơ sở Khoa Công nghệ Nano, Sinh học, Thông tin và Nhận thức (ФНБИК).

Giảng viên của trường 

Các giáo sư đã đoạt giải thưởng Nobel Vật lý

 Abrikosov, Aleksei Alekseevich
 Ginzburg, Vitali Lazerevich
 Pyotr Kapitsa
 Lev Davidovich Landau
 Prokhorov, Aleksandr Mixaylovich
 Sakharov, Dandrey Dmitrievich
 Nikolay Nikolayevich Semyonov
 Tamm, Igor Evgenhievich

Số lượng giảng viên của trường
 Hơn 100 viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Nga
 Hơn 50 viện sĩ thông tấn viện hàn lâm khoa học Nga
 Hàng trăm giáo sư - tiến sĩ, Tiến sĩ khoa học, Phó tiến sĩ
 Và hàng trăm giảng viên nổi tiếng khác

Sinh viên - sinh viên tốt nghiêp 
Các sinh viên tốt nghiệp
 2 giải Nobel vật lý:
 Geym, Andrey Constantinovich
 Novosiolov, Constantin Sergeevich
 1 anh hùng lao động:
Regin, Vladislav Georgievich
 3 phó chủ tịch viện Hàn lâm Nga.
 hơn 100 viện sĩ và viện sĩ thông tấn viện Hàn lâm Nga.
 hơn 4000 tiến sĩ khoa học.
 hơn 8000 phó tiến sĩ khoa học.
 3 phi công - phi hành gia.
 3 bộ trưởng trong chính phủ Liên bang Nga.
 1 thống đốc.

MIPT trong hệ thống xếp hạng

Các bảng xếp hạng quốc gia

Các bảng xếp hạng quốc tế