اگر کار هموطن بزرگ او شرف‌الدین طوسی را، که به‌تازگی شناخته شده، کنار بگذاریم، می‌توان گفت که تکمیل بنایی که خیام شالوده‌اش را ریخته و دیواره‌هایش را برافراشته بود شش قرن پس از درگذشت او، دور از سرزمینی که او در آن زاده شده و زیسته بود، در دل تمدنی دیگر و تازه‌نفس‌تر، به دست فیلسوف و ریاضی‌دان بزرگ دیگری که دکارت نام دارد صورت گرفت.
1	اگر	اگر	SCONJ	CON	_	16	mark	_	Translit=āgr|LTranslit=āgr
2	کار	کار	NOUN	N_SING	Number=Sing	16	obj	_	Translit=kār|LTranslit=kār
3	هموطن	هموطن	NOUN	N_SING	Number=Sing	2	nmod:poss	_	Translit=hmūṭn|LTranslit=hmūṭn
4	بزرگ	بزرگ	ADJ	ADJ	Degree=Pos	3	amod	_	Translit=bzrg|LTranslit=bzrg
5	او	او	PRON	PRO	Number=Sing|Person=3|PronType=Prs	3	nmod:poss	_	Translit=āū|LTranslit=āū
6	شرف‌الدین	شرف‌الدین	NOUN	N_SING	Number=Sing	3	appos	_	Translit=šrfāldīn|LTranslit=šrfāldīn
7	طوسی	طوسی	NOUN	N_SING	Number=Sing	6	flat	_	Translit=ṭūsī|LTranslit=ṭūsī
8	را	را	PART	CLITIC	_	2	case	_	SpaceAfter=No|Translit=rā|LTranslit=rā
9	،	،	PUNCT	DELM	_	12	punct	_	Translit=,|LTranslit=,
10	که	که	SCONJ	CON	_	12	mark	_	Translit=kh|LTranslit=kh
11	به‌تازگی	به‌تازگی	ADV	ADV_TIME	Case=Tem	12	advmod	_	Translit=bhtāzgī|LTranslit=bhtāzgī
12	شناخته	شناخت	VERB	V_PP	Number=Sing|Person=3|VerbForm=Part	2	acl:relcl	_	OrigLemma=شناخت#شناس|Translit=šnāḫth|LTranslit=šnāḫt
13	شده	کرد	AUX	V_PP	Number=Sing|Person=3|VerbForm=Part	12	aux:pass	_	OrigLemma=کرد#کن|SpaceAfter=No|Translit=šdh|LTranslit=krd
14	،	،	PUNCT	DELM	_	2	punct	_	Translit=,|LTranslit=,
15	کنار	کنار	ADP	P	_	16	case	_	Translit=knār|LTranslit=knār
16	بگذاریم	گذاشت	VERB	V_SUB	Mood=Sub|Number=Plur|Person=1|Tense=Pres	19	advcl	_	OrigLemma=گذاشت#گذار|SpaceAfter=No|Translit=bgḏārīm|LTranslit=gḏāšt
17	،	،	PUNCT	DELM	_	16	punct	_	Translit=,|LTranslit=,
18	می‌توان	توان	AUX	V_AUX	_	19	aux	_	Translit=mītūān|LTranslit=tūān
19	گفت	گفت	VERB	V_PA	Number=Sing|Person=3|Tense=Past	0	root	_	OrigLemma=گفت#گو|Translit=gft|LTranslit=gft
20	که	که	SCONJ	CON	_	74	mark	_	Translit=kh|LTranslit=kh
21	تکمیل	تکمیل	NOUN	N_SING	Number=Sing	74	nsubj	_	Translit=tkmīl|LTranslit=tkmīl
22	بنایی	بنا	NOUN	N_SING	Number=Sing	21	nmod:poss	_	Translit=bnāīī|LTranslit=bnā
23	که	که	SCONJ	CON	_	28	mark	_	Translit=kh|LTranslit=kh
24	خیام	خیام	NOUN	N_SING	Number=Sing	28	nsubj	_	Translit=ḫīām|LTranslit=ḫīām
25-26	شالوده‌اش	_	_	_	_	_	_	_	Translit=šālūdhāš
25	شالوده‌	شالوده	NOUN	N_SING	Number=Sing	28	obj	_	Translit=šālūdh|LTranslit=šālūdh
26	اش	آن	PRON	PRO	Number=Sing|Person=3|PronType=Prs	25	nmod:poss	_	Translit=āš|LTranslit=Ān
27	را	را	PART	CLITIC	_	25	case	_	Translit=rā|LTranslit=rā
28	ریخته	ریخت	VERB	V_PP	Number=Sing|Person=3|VerbForm=Part	22	acl:relcl	_	OrigLemma=ریخت#ریز|Translit=rīḫth|LTranslit=rīḫt
29	و	و	CCONJ	CON	_	33	cc	_	Translit=ū|LTranslit=ū
30-31	دیواره‌هایش	_	_	_	_	_	_	_	Translit=dīūārhhāīš
30	دیواره‌های	دیواره	NOUN	N_PL	Number=Plur	33	obj	_	Translit=dīūārhhāī|LTranslit=dīūārh
31	ش	آن	PRON	PRO	Number=Sing|Person=3|PronType=Prs	30	nmod:poss	_	Translit=š|LTranslit=Ān
32	را	را	PART	CLITIC	_	30	case	_	Translit=rā|LTranslit=rā
33	برافراشته	برافراشته	ADJ	ADJ_INO	Number=Sing|Person=3|VerbForm=Part	28	conj	_	Translit=brāfrāšth|LTranslit=brāfrāšth
34	بود	بود	AUX	V_PA	Number=Sing|Person=3|Tense=Past	33	cop	_	OrigLemma=بود#باش|Translit=būd|LTranslit=būd
35	شش	شش	NUM	NUM	NumType=Card	36	nummod	_	Translit=šš|LTranslit=šš
36	قرن	قرن	NOUN	N_SING	Number=Sing	74	obl	_	Translit=qrn|LTranslit=qrn
37	پس	پس	ADV	ADV_TIME	Case=Tem	74	advmod	_	Translit=ps|LTranslit=ps
38	از	از	ADP	P	_	39	case	_	Translit=āz|LTranslit=āz
39	درگذشت	در#گذشت#گذر	NOUN	N_SING	Number=Sing	37	nmod	_	Translit=drgḏšt|LTranslit=dr#gḏšt#gḏr
40	او	او	PRON	PRO	Number=Sing|Person=3|PronType=Prs	39	nmod:poss	_	SpaceAfter=No|Translit=āū|LTranslit=āū
41	،	،	PUNCT	DELM	_	37	punct	_	Translit=,|LTranslit=,
42	دور	دور	ADV	ADV	_	74	advmod	_	Translit=dūr|LTranslit=dūr
43	از	از	ADP	P	_	44	case	_	Translit=āz|LTranslit=āz
44	سرزمینی	سرزمین	NOUN	N_SING	Number=Sing	42	nmod	_	Translit=srzmīnī|LTranslit=srzmīn
45	که	که	SCONJ	CON	_	49	mark	_	Translit=kh|LTranslit=kh
46	او	او	PRON	PRO	Number=Sing|Person=3|PronType=Prs	49	nsubj	_	Translit=āū|LTranslit=āū
47	در	در	ADP	P	_	48	case	_	Translit=dr|LTranslit=dr
48	آن	آن	PRON	PRO	Number=Sing|PronType=Dem	49	obl	_	Translit=Ān|LTranslit=Ān
49	زاده	زاده	VERB	V_PP	Number=Sing|Person=3|VerbForm=Part	44	acl:relcl	_	Translit=zādh|LTranslit=zādh
50	شده	کرد	AUX	V_PP	Number=Sing|Person=3|VerbForm=Part	49	aux	_	OrigLemma=کرد#کن|Translit=šdh|LTranslit=krd
51	و	و	CCONJ	CON	_	52	cc	_	Translit=ū|LTranslit=ū
52	زیسته	زیست	VERB	V_PP	Number=Sing|Person=3|VerbForm=Part	49	conj	_	OrigLemma=زیست#زی|Translit=zīsth|LTranslit=zīst
53	بود	بود	AUX	V_PA	Number=Sing|Person=3|Tense=Past	52	aux	_	OrigLemma=بود#باش|SpaceAfter=No|Translit=būd|LTranslit=būd
54	،	،	PUNCT	DELM	_	42	punct	_	Translit=,|LTranslit=,
55	در	در	ADP	P	_	56	case	_	Translit=dr|LTranslit=dr
56	دل	دل	NOUN	N_SING	Number=Sing	74	obl	_	Translit=dl|LTranslit=dl
57	تمدنی	تمدن	NOUN	N_SING	Number=Sing	56	nmod:poss	_	Translit=tmdnī|LTranslit=tmdn
58	دیگر	دیگر	ADJ	ADJ	Degree=Pos	57	amod	_	Translit=dīgr|LTranslit=dīgr
59	و	و	CCONJ	CON	_	60	cc	_	Translit=ū|LTranslit=ū
60	تازه‌نفس‌تر	تازه‌نفس	ADJ	ADJ_CMPR	Degree=Cmp	58	conj	_	SpaceAfter=No|Translit=tāzhnfstr|LTranslit=tāzhnfs
61	،	،	PUNCT	DELM	_	56	punct	_	Translit=,|LTranslit=,
62	به	به	ADP	P	_	63	case	_	Translit=bh|LTranslit=bh
63	دست	دست	NOUN	N_SING	Number=Sing	74	obl	_	Translit=dst|LTranslit=dst
64	فیلسوف	فیلسوف	NOUN	N_SING	Number=Sing	63	nmod:poss	_	Translit=fīlsūf|LTranslit=fīlsūf
65	و	و	CCONJ	CON	_	66	cc	_	Translit=ū|LTranslit=ū
66	ریاضی‌دان	ریاضی‌دان	NOUN	N_SING	Number=Sing	64	conj	_	Translit=rīāḍīdān|LTranslit=rīāḍīdān
67	بزرگ	بزرگ	ADJ	ADJ	Degree=Pos	66	amod	_	Translit=bzrg|LTranslit=bzrg
68	دیگری	دیگر	ADJ	ADJ	Degree=Pos	66	amod	_	Translit=dīgrī|LTranslit=dīgr
69	که	که	SCONJ	CON	_	72	mark	_	Translit=kh|LTranslit=kh
70	دکارت	دکارت	NOUN	N_SING	Number=Sing	72	obj	_	Translit=dkārt|LTranslit=dkārt
71	نام	نام	NOUN	N_SING	Number=Sing	72	compound:lvc	_	Translit=nām|LTranslit=nām
72	دارد	داشت	VERB	V_PRS	Number=Sing|Person=3|Tense=Pres	64	acl:relcl	_	OrigLemma=داشت#دار|Translit=dārd|LTranslit=dāšt
73	صورت	صورت	NOUN	N_SING	Number=Sing	74	compound:lvc	_	Translit=ṣūrt|LTranslit=ṣūrt
74	گرفت	گرفت	VERB	V_PA	Number=Sing|Person=3|Tense=Past	19	ccomp	_	OrigLemma=گرفت#گیر|SpaceAfter=No|Translit=grft|LTranslit=grft
75	.	.	PUNCT	DELM	_	19	punct	_	Translit=.|LTranslit=.
