อาณาจักรล้านนา
อาณาจักรล้านนา (Northern Thai: ) คือ ราชอาณาจักรของชาวไทยวนในอดีตที่ตั้งอยู่บริเวณภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย ตลอดจนสิบสองปันนา เช่น เมืองเชียงรุ่ง (จิ่งหง) มณฑลยูนนาน ภาคตะวันออกของพม่า ฝั่งตะวันออกของแม่น้ำสาละวิน ซึ่งมีเมืองเชียงตุงเป็นเมืองเอก ฝั่งตะวันตกแม่นำสาละวิน มีเมืองนายเป็นเมืองเอก และ 8 จังหวัด ได้แก่ จังหวัดเชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง เชียงราย พะเยา แพร่ น่าน และแม่ฮ่องสอน[1] โดยมีเมืองเชียงใหม่ เป็นราชธานี มีภาษา ตัวหนังสือ วัฒนธรรม และประเพณีเป็นของตนเอง ต่อมาถูกปกครองในฐานะรัฐบรรณาการของอาณาจักรตองอู อาณาจักรอยุธยา และอาณาจักรอังวะ จนสิ้นฐานะอาณาจักร กลายเป็นเมืองส่วนหนึ่งของอาณาจักรอังวะในราชวงศ์นยองยาน ไปในที่สุด
พญาหลวงทิพเนตร
แต่เดิมพระองค์ทรงมีตำแหน่งเป็นเจ้าเมืองฝาง ต่อมาพระเจ้าศรีสองเมืองคิดแข็งเมืองต่อกรุงอังวะ ฝ่ายพระเจ้าสุทโธธรรมราชาพระเจ้ากรุงอังวะหลังจากที่ทรงจัดการบ้านเมืองเสร็จเรียบร้อย ทรงทราบว่าหัวเมืองในล้านนาแข็งเมืองกระด้างกระเดื่องต่อพระองค์ ก็ทรงยกกองทัพใหญ่มาปราบปราม ในปี พ.ศ. 2174 ปีมะแมตรีศก จุลศักราช 993 ทรงตีเมืองเชียงใหม่แตกและจับตัวพระเจ้าเชียงใหม่ศรีสองเมืองได้จึงให้คุมตัวไปกักขังไว้ที่กรุงอังวะจนถึงสิ้นพระชนม์ และลดสถานะกษัตริย์แคว้นล้านนาลงแบ่งล้านนาเป็นสองส่วน ส่วนเหนือขึ้นกับเมืองเชียงแสนและส่วนตะวันตกขึ้นกับนครเชียงใหม่ แล้วพม่าตั้งให้พญาหลวงทิพเนตรเจ้าเมืองฝางมาครองเมืองเชียงใหม่โดยมีขุนนางพม่ากำกับอย่างใกล้ชิด