เวียงกุมกาม
เวียงกุมกาม (Northern Thai: เวียงกุ๋มก๋าม) เป็นอดีตเมืองหลวงของอาณาจักรล้านนา ที่พญามังรายโปรดให้สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1829 โดยโปรดให้ขุดคูเวียงทั้ง 4 ด้าน ไขน้ำแม่ปิงให้ขังไว้ ในคูเมืองโบราณสถานที่ปรากฏอยู่ในเวียงกุมกามและใกล้เคียง เป็นเวียง (เมือง) ทดลองที่สร้างขึ้น ก่อนที่จะมาเป็นเมืองเชียงใหม่ ตั้งอยู่ที่ ตำบลท่าวังตาล อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่ โดยมีระยะห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 5 กิโลเมตร
พระอุทัยประเทศ (บัว นิวงษา)
ในจดหมายเหตุตำนานเมืองท่าอุเทน ของหลวงชำนาญอุเทนดิษฐ์ (บาฮด กิตติศรีวรพันธุ์) กล่าวว่า ต่อมาฝ่ายพระสุนทรราชวงศามหาขัติยชาติ (ฝ้าย ปทุมชาติ) เจ้าประเทศราชเมืองนครพนมและเมืองยศสุนธร (ยโสธร) ในขณะนั้น ได้พยายามบังคับราษฎรลาวฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงให้เข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารเจ้าแผ่นดินสยาม เพื่อไม่ให้เป็นกำลังแก่นครเวียงจันทน์และญวน ท้าวบัวจึงพาไพร่พลลงเรือข้ามแม่น้ำโขงมายังฝั่งขวาเขตแดนเมืองนครพนม แล้วอพยพไพร่พลไปตั้งอยู่ที่ดอนนาเมืองฮามสร้างบ้านเรือนอยู่หนาแน่น จากนั้นท้าวบัวได้เดินทางมาเข้าเฝ้าพระสุนทรราชวงศามหาขัติยชาติ (ฝ้าย) ขอพึ่งพระบรมโพธิสมภารเจ้าแผ่นดินสยาม พ.ศ. ๒๓๘๐ พระสุนทรราชวงศามหาขัติยชาติ (ฝ้าย) จึงให้ท้าวบัวและไพร่พลสร้างเมืองอยู่ทางทิศตะวันออกของเมืองนครพนมบริเวณดอนนาเมืองฮามนั้นแล้วให้ชื่อว่า เมืองฮาม เสมอหัวเมืองชั้นจัตวา พร้อมตั้งท้าวบัวเป็นเจ้าเมืองฮามหรืออาชญาหลวงเมืองฮามขึ้นตรงต่อเมืองนครพนม ปัจจุบันอยู่ในเขตพื้นที่บ้านยอดชาติ อำเภอปลาปาก จังหวัดนครพนม 
เมืองฮามเดิมนั้นตั้งอยู่บนพื้นที่แห้งแล้งกันดาร การเพาะปลูกได้ผลผลิตน้อยราษฎร์ทำมาหากินฝืดเคือง ต่อมาท้าวบัวเจ้าเมืองได้พาไพร่พลจำนวนหนึ่งออกเที่ยวป่าล่าสัตว์ หาของป่า และคล้องช้างป่ามาใช้งาน จนเดินทางมาถึงบริเวณหนองขุ่น (บุ่งเค็ม) เห็นเป็นพื้นที่มีทำเลดี อุดมสมบูรณ์ด้วยป่าไม้และแหล่งน้ำ มีสัตว์ป่ามาก มีสัตว์น้ำกบเขียดชุกชุม และอยู่ไม่ไกลจากตัวเมืองนครพนมมากนัก บริเวณนั้นปรากฏลำธารสายหนึ่งมีน้ำไหลตลอดปี ท้าวบัวและไพร่พลได้พบหมูป่าขาพิการ (ขาเค) ตัวหนึ่งมีอาการตื่นตกใจกลัวผู้คน วิ่งขาเขยกลงไปในลำห้วยนั้นแล้วว่ายข้ามน้ำขึ้นฝั่งตรงข้าม จากนั้นก็วิ่งขาเขยกเข้าป่าหายลับไป ท้าวบัวและไพร่พลจึงเรียกลำน้ำนั้นว่า ห้วยหมูขาเค ต่อมาชาวบ้านเรียกสั้นๆ ว่า ห้วยหมูเค จากนั้นก็กร่อนเสียงเป็น ห้วยมุเค ในปัจจุบัน เมื่อกลับจากการเที่ยวป่าแล้ว ท้าวบัวได้นำบ่าวไพร่ราษฎรอพยพมาสร้างเมืองใหม่ ณ ที่แห่งนี้ จากนั้นจึงแจ้งให้พระสุนทรราชวงศามหาขัติยชาติ (ฝ้าย) เจ้าเมืองนครพนมทราบ เจ้าเมืองนครพนมจึงตั้งนามเมืองให้ใหม่ว่า เมืองลำ เหตุด้วยอาศัยนิมิตนามเมืองจากชื่อเมืองฮามเดิม ซึ่งชาวลาวนิยมออกเสียง ล หรือ ร เป็น ฮ และอาศัยลำห้วยมุเคเป็นนิมิต ชาวบ้านทั่วไปเรียกบริเวณที่ตั้งเมืองลำว่า บ้านนาซาวหนองขุ่น ท้าวบัวได้รับแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองลำขึ้นตรงต่อเมืองนครพนมตามเดิม ปัจจุบันพื้นที่บางส่วนของเมืองลำเป็นทุ่งนา บางส่วนเป็นป่าไม้ดอนหอปู่ตา ใกล้บริเวณถนน รพช. ด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และฝั่งขวาลำห้วยมุเคด้านทิศใต้เยื้องกับฝั่งหมู่บ้านรามราช