มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา
มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา (English: Yala Rajabhat University) โดยใช้ชื่อย่อมหาวิทยาลัยภาษาไทย คือ "มรย." และอังกฤษคือ "YRU" ซึ่งมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา มีประวัติและพัฒนาการขององค์กรมายาวนานกว่า 80 ปี (นับถึง พ.ศ. 2557 ครบรอบ 80 ปี) โดยแบ่งเป็นยุคของการพัฒนาองค์กร ซึ่งเริ่มจากการต่อตั้งเป็นโรงเรียนฝึกหัดครู ตั้งปี พ.ศ. 2477 จนถึงในปัจจุบันได้ยกฐานะเป็นนิติบุคคลเป็น "มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา" ซึ่งเป็นมหาวิทยาลัยของรัฐ ตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยราชภัฏ พ.ศ. 2547 (ยกฐานะเป็นนิติบุคคลพร้อมกับสถาบันราชภัฏอีก 41 แห่ง ในขณะนั้น) สามารถแบ่งยุคของการพัฒนาองค์กรโดยละเอียดตามลำดับรวมทั้งหมด 4 ยุค (ระยะ) ดังนี้ [1] [2] ดังนี้
ตำบลยะลา
ในอดีตตำบลยะลามีการพัฒนาการจากการเป็นชุมชนในหุบเขาเป็นเมืองยะลา จากการแบ่งหัวเมืองภายหลังอาณาจักรรัตนโกสินทร์ครองอำนาจเหนืออาณาจักรปัตตานีราวปี พ.ศ. 2334 เมืองยะลาสั่งสมความมั่งคั่งจากการเป็นศูนย์กลางของเส้นทางการค้าระหว่างหัวเมืองชายฝั่งมหาสมุทรกับหัวเมืองท้องถิ่นภายในหุบเขา ดังจะพบร่องรอยของวังเจ้าเมืองยะลา และแนวกำแพงดิน (ลูวากอตอ)