จารึกพ่อขุนรามคำแหง
จารึกพ่อขุนรามคำแหง[1] หรือ จารึกหลักที่ 1[1] เป็นศิลาจารึกที่บันทึกเหตุการณ์ประวัติศาสตร์สมัยกรุงสุโขทัย ศิลาจารึกนี้ เจ้าฟ้ามงกุฎฯ (ต่อมาคือ พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) ขณะผนวชอยู่เป็นผู้ทรงค้นพบเมื่อวันกาบสี ขึ้น 8 ค่ำ เดือน 3 จ.ศ. 1214 ตรงกับ วันศุกร์ที่ 17 มกราคม ค.ศ.1834 หรือ พ.ศ. 2376[2] ณ เนินปราสาทเมืองเก่าสุโขทัย อำเภอเมือง จังหวัดสุโขทัย มีลักษณะเป็นหลักสี่เหลี่ยมด้านเท่า ทรงกระโจม สูง 111 ซม. หนา 35 ซม. เป็นหินทรายแป้งเนื้อละเอียด[1]มีจารึกทั้งสี่ด้าน ปัจจุบันเก็บอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร กรุงเทพมหานคร
พันธสัญญาเดิม
หมวดเบญจบรรณ (Pentateuch) มี 5 เล่ม ประกอบด้วย ปฐมกาล อพยพ เลวีนิติ กันดารวิถี และเฉลยธรรมบัญญัติ เป็นเรื่องเกี่ยวกับการสร้างทรงสร้างของพระเจ้า บรรพชนของชนชาติอิสราเอล เรื่องของพระบัญญัติ และพิธีการต่าง ๆ ของชาวอิสราเอล เป็นสำคัญ ศาสนายูดาห์เรียกคัมภีร์ในหมวดนี้ว่า โทราห์ (Torah) หมวดประวัติศาสตร์ (Historical books) มี 12 เล่ม ประกอบด้วย โยชูวา ผู้วินิจฉัย นางรูธ 1-2ซามูเอล 1-2พงศ์กษัตริย์ 1-2พงศาวดาร เอสรา เนหะมีย์ และเอสเธอร์ ว่าด้วย พงศาวดารของชนชาติอิสราเอล ตั้งแต่การตั้งรกราก จนถึงก่อนพระเยซูประสูติ หมวดปรีชาญาณ (Wisdom books) มี 5 เล่ม ประกอบด้วย โยบ สดุดี สุภาษิต ปัญญาจารย์ และบทเพลงซาโลมอน ว่าด้วย บทสรรเสริญพระเจ้าและหนุนใจอิสราเอล ในรูปแบบโคลงกลอนสมัยก่อนคริสตกาล หมวดผู้เผยพระวจนะใหญ่ (Major prophets) มี 5 เล่ม ประกอบด้วย อิสยาห์ เยเรมีห์ บทเพลงคร่ำครวญ เอเสเคียล และดาเนียล ว่าด้วย ข้อเขียนของผู้เผยพระวจนะที่ศาสนายูดาห์นับถือเป็นผู้เผยพระวจนะคนสำคัญและมักอ้างถึงบ่อย หมวดผู้เผยพระวจนะน้อย (Minor prophets) มี 12 เล่ม ประกอบด้วยโฮเชยา โยเอล อาโมส โอบาดีย์ โยนาห์ มีคา นาฮูม ฮาบากุก เศฟันยาห์ ฮักกัย เศคาริยาห์ และมาลาคี ว่าด้วย ข้อเขียนของผู้เผยพระวจนะที่มีการบันทึกไม่มากเท่ากับผู้เผยพระวจนะใหญ่