นครหลวงเวียงจันทน์
นครหลวงเวียงจันทน์ (Lao: ນະຄອນຫຼວງວຽງຈັນ, นะคอนหลวงเวียงจัน) เป็นเขตที่ตั้งของกรุงเวียงจันทน์ ซึ่งเป็นทั้งเมืองหลวงของประเทศลาวและเป็นเขตการปกครองพิเศษนครหลวงเวียงจันทน์ ตั้งอยู่ทางตอนกลางของประเทศ มีอาณาเขตตรงข้ามอำเภอศรีเชียงใหม่ จังหวัดหนองคายของประเทศไทย เชื่อมต่อคมนาคมด้วยสะพานมิตรภาพ ไทย-ลาว แห่งที่ 1 นครหลวงเวียงจันทน์เป็นเขตปกครองที่มีความเจริญของเมืองมากที่สุดในบรรดาเขตการปกครองระดับบนสุด 18 แห่งของประเทศลาว ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2532 โดยแยกออกมาจากแขวงเวียงจันทน์[1] เดิมชื่อ "กำแพงนครเวียงจันทน์" (ກຳແພງນະຄອນວຽງຈັນ) และเปลี่ยนชื่อเป็น "นครหลวงเวียงจันทน์"
พระอุทัยประเทศ (บัว นิวงษา)
พ.ศ. ๒๓๗๖ หลังสงครามเจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ (ครองราชย์ พ.ศ. ๒๓๔๘-๒๓๗๑) เสร็จสิ้นลง ตลอดจนการล่มสลายของราชวงศ์เวียงจันทน์อันเก่าแก่ ทำให้พระเจ้าแผ่นดินญวนส่งกองทัพไปยึดหัวเมืองต่างๆ ของอาณาจักรล้านช้างทางตอนใต้และเขมรเพื่อขยายอิทธิพลและแสดงความเข้มแข็งทางการปกครอง อีกทั้งขยายอิทธิพลเข้ารบกวนราษฎรลาวในแถบหัวเมืองลาวทางภาคอีสานตอนล่างซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรล้านช้างด้วย พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวเห็นเป็นโอกาสในการเข้ายึดราชอาณาจักรล้านช้าง จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) เป็นแม่ทัพยกกองทัพสยามไปรบกับญวนที่อาณาจักรเขมรและเมืองไซ่ง่อน เพื่อตัดกำลังญวนไม่ให้มีอิทธิพลเหนือล้านช้างและเขมร ศึกสงครามระหว่างกองทัพญวนกับสยามยืดเยื้อเป็นเวลานาน พ.ศ. 2390 สงครามยุติลงโดยการทำสัญญาสงบศึกระหว่างกัน ในประวัติศาสตร์เรียกสงครามครั้งนี้ว่า อานามสยามยุทธ์ ผลพวงศึกครั้งนี้ทำให้ราษฎรลาวและราษฎรเผ่าต่างๆ ในหัวเมืองล้านช้างตอนใต้ได้รับความเดือดร้อน ถูกญวนและสยามกดขี่ข่มเหงกะเกณฑ์ไพร่พลและเสบียงอาหารเพื่อเป็นกำลังให้แก่ทั้งสองฝ่าย ราษฎรที่ได้รับความเดือดร้อนได้พากันละทิ้งบ้านเรือนอพยพมาทางฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงจำนวนมาก ฝ่ายท้าวบัวกรมการเมืองเชียงฮ่มซึ่งเป็นบุตรของท้าวนิเจ้านายชั้นผู้ใหญ่ของเมืองเชียงฮ่ม ได้เป็นหัวหน้าอพยพไพร่พลเผ่าภูไทและเผ่าโซ่ (กระโซ่) เมืองเชียงฮ่มและเมืองผาบังทางฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง (ปัจจุบันอยู่ในแขวงสุวรรณเขตหรือสะหวันนะเขดของลาว) จำนวน ๔๔๙ คน (หลักฐานบางแห่งกล่าวว่า ๔๕๘ คน) ขึ้นมาทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือถึงแม่น้ำท่าแขกแล้วพักไพร่พลอยู่