อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์
ราชอาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ คืออาณาจักรลาวล้านช้างที่ตั้งอยู่ทางต้นใต้ของประเทศลาวในปัจจุบัน ดำรงอยู่ในช่วงเวลาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2256 ถึง พ.ศ. 2489 เป็นเวลา 236 ปี อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ตกเป็นประเทศราชของไทยจนถึงสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อฝรั่งเศสเข้ามาครอบครองบริเวณประเทศลาวทั้งหมด จำปาศักดิ์ถูกยุบรวมเข้ากับอาณาจักรล้านช้างหลวงพระบาง กลายมาเป็นราชอาณาจักรลาว เมื่อปี พ.ศ. 2489
รายพระนามพระมหากษัตริย์ลาว
อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ลำดับรายพระนามครองราชย์สิ้นสุดหมายเหตุ1พระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูรพ.ศ. 2256พ.ศ. 2280พระราชนัดดาของพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช2พระเจ้าองค์หลวงไชยกุมารพ.ศ. 2280พ.ศ. 2334พระราชโอรสในพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร เสียเอกราชแก่สยามในปี พ.ศ. 23223พระวิไชยราชขัตติยวงศา (เจ้าหน้า)พ.ศ. 2334พ.ศ. 2354บุตรพระตาเมืองหนองบัวลำภู เชื้อสายเจ้าปางคำเมืองเชียงรุ้ง ได้ปกครองจำปาศักดิ์จากความชอบในการปราบปรามกบฏอ้ายเชียงแก้ว น้องชายของพระปทุมววรราชสุริยวงษ (เจ้าคำผง) แห่งเมืองอุบลราชธานีศรีวะนาไลประเทษราช4เจ้านูพ.ศ. 2354พระราชโอรสในพระเจ้าองค์หลวงไชยกุมาร ถึงแก่พิราลัยหลังรับสุพรรณบัตรเจ้าเมืองได้ 3 วัน5เจ้าหมาน้อยพ.ศ. 2356พ.ศ. 2360พระราชนัดดาในพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร6เจ้าราชบุตร (โย้)พ.ศ. 2362พ.ศ. 2370พระราชโอรสในพระเจ้าอนุวงศ์ ร่วมกับพระเจ้าอนุวงศ์ประกาศแยกตัวเป็นอิสระจากไทยในปี พ.ศ. 2369 - 23707เจ้าฮุยพ.ศ. 2371พ.ศ. 2383พระราชนัดดาในพระเจ้าองค์หลวงไชยกุมาร8เจ้านาคพ.ศ. 2384พ.ศ. 2393พระเชษฐาของเจ้าฮุย9เจ้าบัวพ.ศ. 2396พ.ศ. 2398หนังสือ ลำดับกษัตริย์ลาว ระบุว่า ยุคนี้ว่างเจ้าผู้ครองนคร 5 ปี (2394-98)10เจ้ายุติธรรมสุนทร (คำใหญ่)พ.ศ. 2399พ.ศ. 2401พระราชโอรสในเจ้าฮุย หลังถึงแก่พิราลัย เจ้าอุปราช (จู) รักษาราชการแทน11เจ้ายุติธรรมธร (คำสุก ณ จำปาศักดิ์)พ.ศ. 2405พ.ศ. 2443พระราชโอรสในเจ้าฮุย พระราชอนุชาในเจ้ายุติธรรมสุนทร (คำใหญ่)12เจ้ายุติธรรมธร (หยุย ณ จำปาศักดิ์)พ.ศ. 2443พ.ศ. 2489พระราชโอรสในเจ้ายุติธรรมธร (คำสุก ณ จำปาศักดิ์) หลัง พ.ศ. 2446 ฝรั่งเศสลดฐานะเป็นผู้ว่าราชการนครจำปาศักดิ์ ต่อมาเป็นผู้ว่าราชการจังหวัดนครจัมปาศักดิ์ ภายใต้การปกครองของไทย พ.ศ. 2484 - 2489