มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ถือกำเนิดจาก "มหาธาตุวิทยาลัย" [2] ที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาขึ้นภายในวัดมหาธาตุฯ เมื่อปี พ.ศ. 2430 โดยเริ่มทำการสอนตั้งแต่ปี พ.ศ. 2432 ต่อมาได้พระราชทานนามใหม่ว่า "มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย" เมื่อคราวทรงสถาปนาอาคารสังฆิกเสนาสน์ราชวิทยาลัยในปี พ.ศ. 2439 โดยทรงตั้งพระทัยจะให้เป็นสถาบันการศึกษาชั้นสูงของพระสงฆ์[3][4] การดำเนินงานของวิทยาลัยได้เริ่มต้นอย่างจริงจังเมื่อ พ.ศ. 2490 โดยพระพิมลธรรม (ช้อย ฐานทตฺตเถร) และมีการดำเนินงานมาตามลำดับจนได้รับการยกฐานะให้เป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐในปี พ.ศ. 2540 ตามความในพระราชบัญญัติ<b data-parsoid='{"dsr":[2774,2814,3,3]}'>มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย พ.ศ. 2540[5] อธิการบดีรูปปัจจุบัน คือพระราชปริยัติกวี (สมจินต์ สมฺมาปญฺโญ)[6],ศาสตราจารย์,ดร.
วิทยาลัยสงฆ์พ่อขุนผาเมือง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
คณะสงฆ์จังหวัดเพชรบูรณ์ โดยการนำของพระเทพรัตนกวี (สุรินทร์ ชุตินฺธโร) เจ้าคณะจังหวัดเพชรบูรณ์ มีความมุ่งมั่นและประสงค์อย่างยิ่งที่จะพัฒนาคุณภาพการศึกษาของพระภิกษุสามเณรในเขตจังหวัดเพชรบูรณ์และจังหวัดใกล้เคียง จึงมอบหมายให้พระปริยัติพัชราภรณ์ รองเจ้าคณะจังหวัดเพชรบูรณ์ ร่วมกับคณะสงฆ์จังหวัดเพชรบูรณ์ได้เสนอขอขยายห้องเรียนไปยังมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลง กรณราชวิทยาลัย และได้รับอนุมัติจากสภามหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2544 ให้เป็น มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ห้องเรียนจังหวัดเพชรบูรณ์ ต่อมาเมื่อพ.ศ. 2558 จึงได้ขออนุมัติจัดตั้งเป็น วิทยาลัยสงฆ์พ่อขุนผาเมือง