มหาวิทยาลัยพะเยา
มหาวิทยาลัยพะเยา (English: University of Phayao; ชื่อย่อ: มพ / UP) เป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐบาล ตั้งอยู่ในจังหวัดพะเยา เดิมเป็นวิทยาเขตในสังกัดมหาวิทยาลัยนเรศวร[5] ต่อมา มีการตราพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยพะเยา พ.ศ. 2553 เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 และประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2553[6] จึงถือได้ว่ามหาวิทยาลัยพะเยาได้แยกออกจากมหาวิทยาลัยนเรศวร และเป็นมหาวิทยาลัยเอกเทศอย่างเต็มรูปแบบ
วิทยาลัยการศึกษา มหาวิทยาลัยพะเยา
วิทยาลัยการศึกษา มหาวิทยาลัยพะเยา () เป็นอีก 1 คณะ/วิทยาลัย ของมหาวิทยาลัยพะเยา มีหน้าที่รับผิดชอบในการผลิตบัณฑิตครู และบุคลากรทางการศึกษา เช่นเดียวกันกับคณะศึกษาศาสตร์/ครุศาสตร์ ของมหาวิทยาลัยอื่นๆ โดยมุ่งเน้นพัฒนานิสิตให้เป็นบุคลากรทางการศึกษาที่มีความแกร่งกล้าวิชาการ และเชี่ยวชาญวิชาชีพครู โดยก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2556
วิทยาลัยการศึกษา เดิมเป็นบัณฑิตวิทยาลัยในสังกัดศูนย์วิทยบริการจังหวัดพะเยา มหาวิทยาลัยนเรศวร และในปี พ.ศ. 2548 ศูนย์วิทยบริการ จังหวัดพะเยา ได้เปลี่ยนเป็นมหาวิทยาลัยนเรศวร พะเยา บัณฑิตวิทยาลัยจึงเปลี่ยนเป็น สำนักงานการศึกษาภาคพิเศษ ต่อมาในวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2553 มหาวิทยาลัยนเรศวร พะเยา ได้รับการยกฐานะเป็น มหาวิทยาลัยพะเยา สำนักงานการศึกษาภาคพิเศษ จึงได้เปลี่ยนเป็นวิทยาลัยการศึกษาต่อเนื่อง ต่อมาในคราวประชุมสภามหาวิทยาลัยพะเยา ครั้งที่ 5/2556 เมื่อวันที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2556 ได้มีมติให้ยุบเลิกวิทยาลัยการศึกษาต่อเนื่องและให้จัดตั้งวิทยาลัยการศึกษา ขึ้นเป็นส่วนงานวิชาการใหม่ตามความในมาตรา 7 (3) มาตรา 8 และมาตรา 21 แห่งพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยพะเยา พ.ศ. 2553 โดยให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2556 เป็นต้นไป กับมอบหมายภารกิจด้านการศึกษา โดยเฉพาะความรับผิดชอบในการบริหารจัดการหลักสูตรด้านการศึกษาทุกระดับทั้งระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และปริญญาเอก และให้โอนย้ายพนักงานมหาวิทยาลัยพะเยา ทั้งหมดจากวิทยาลัยการศึกษาต่อเนื่องไปสังกัดวิทยาลัยการศึกษา และให้ย้ายสาขาวิชาการศึกษา จากเดิมที่สังกัดคณะศิลปศาสตร์ มาสังกัดกับวิทยาลัยการศึกษาด้วย ทำให้สามารถดำเนินการบริหารจัดการกิจการได้อย่างต่อเนื่อง
วิทยาลัยการศึกษา มหาวิทยาลัยพะเยา มีโครงการรับนิสิตเข้าทำการศึกษาในหลักสูตรการศึกษาบัณฑิตทั้งสิ้น 4 โครงการ ดังนี้