โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริว่า วัดเบญจมบพิตรตั้งอยู่ห่างไกล บรรดาศิษย์วัดซึ่งต้องอุปฐากรับใช้ภิกษุสามเณร ไม่สะดวกที่จะเดินทางไปเล่าเรียนที่ห่างไกล จึงมีพระราชประสงค์ให้สร้างขึ้นเพื่อ "สอนศิษย์ซึ่งเป็นคฤหัสถ์" พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานกำเนิดเมื่อ ร.ศ.119 (พ.ศ. 2443) ในชั้นต้นที่อาคารชั่วคราวหลังมุงจากใช้เสื่อลำแพนกั้นเป็นประตูและหน้าต่างเพียงหลังเดียว พระองค์ทรงกำหนดหลักสูตรแนวการสอนด้วยพระองค์เอง และเปิดสอนตั้งแต่วันที่ 5 พฤษภาคม 2444 มีนักเรียน 40 คน เป็นโรงเรียนในพระบรมราชูปถัมภ์โดยตรง ไม่ขึ้นตรงต่อกระทรวงธรรมการสมัยนั้น
โรงเรียนมัธยมวัดกลางโกสุม
โรงเรียนมัธยมวัดกลางโกสุม (นิพนธ์ประสิทธิ์วิทยา) จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2500 โดยพระครูพิชัยโกสุมภกิจ (นายนิพนธ์ วิกยานนท์) ในครั้งดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาสวัดกลางโกสุมกับขุนอัมพานนท์ศึกษากร (เขียว อัมพานนท์) อดีตรองฯศึกษาธิการจังหวัดมหาสารคามขั้นแรกได้ยื่นคำร้องขออนุญาต จัดตั้งโรงเรียนราษฎร์ของวัด โดยผ่านเจ้าคณะจังหวัดและสังฆมนตรีว่าการองค์การศึกษาธิการในขณะนั้น สมเด็จพระวันรัต (ปลด กิตติโสภณ ) วัดเบญจมบพิตรดำรงตำแหน่งสังฆมนตรีว่าการองค์การศึกษาธิการและได้อนุมัติจัดตั้งโรงเรียนของกรมการศาสนาที่ 2481/2500 ลงวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2500 ทางวัดจึงได้ดำเนินการขออนุมัติจัดตั้ง โรงเรียนราษฎร์โดยยื่นแบบ ร.ต่าง ๆ ตามระเบียบ จากอำเภอจนถึงกระทรวงศึกษาธิการ และได้รับอนุญาต ให้เปิดทำการสอนเมื่อ วันที่15 พฤษภาคม พ.ศ.2500 จากระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ตามหลักสูตรกระทรวง-ศึกษาธิการประเภทสามัญ ต่อมาในปี ในปี พ.ศ. 2500 เปิดรับพระภิกษุ – สามเณร และนักเรียนชาย โรงเรียนมัธยมวัดกลางโกสุม เป็นโรงเรียนเอกชนการกุศลของวัดในพระพุทธศาสนา สังกัดสำนักบริหารงานคณะกรรมการการส่งเสริมการศึกษาเอกชน ตั้งอยู่ที่เลขที่ 1 หมู่ที่ 1 ตำบลหัวขวาง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม ขนาดเนื้อที่ โรงเรียนมัธยมวัดกลางโกสุม มีเนื้อที่ 18 ไร่