โรงเรียนในประเทศไทย
โรงเรียนในประเทศไทย จัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการครั้งแรกในการปฏิรูปการศึกษาครั้งใหญ่ ในสมัยรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เมื่อ พ.ศ. 2414 โปรดเกล้าฯให้ตั้งโรงเรียนหลวงแห่งแรกขึ้นในพระบรมมหาราชวัง คือโรงเรียนนายทหารมหาดเล็ก ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น โรงเรียนสวนกุหลาบสอนวิชาภาษาไทย คณิตศาสตร์ และขนบธรรมเนียมราชการ
โรงเรียนพัทลุง จังหวัดพัทลุง
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งโรงเรียนหลวงสำหรับราษฎรทั่วไปขึ้นตามวัดทั้งในกรุงและหัวเมืองต่างๆ เริ่มดำเนินการอย่างจริงจังใน ร.ศ. 118 ซึ่งตรงกับ พ.ศ. 2442 เจ้าคุณพระรัตนธัชมุนี (ม่วง รตนโช) เมื่อครั้งมีสมณศักดิ์เป็นพระศิริธรรมมุนี และดำรงตำแหน่งเป็นผู้อำนวยการการศึกษามลฑลมณฑลนครศรีธรรมราช (พัทลุง นครศรีธรรมราช และ สงขลา) ได้ตรวจสถานที่เพื่อสร้างโรงเรียนนี้ขึ้นใหม่ในจังหวัดพัทลุง และเห็นสมควรให้เปิดโรงเรียนขึ้นที่ศาลาการเปรียญวัดวัง ตำบลลำปำ ซึ่งเป็นสถานที่ใกล้กับที่ทำการกรมการจังหวัดพัทลุงในขณะนั้น ได้รับมอบหมายให้พระปลัดเอียด (พระครูอริยสังวาร) กับพระวินัยธรเทพ (พระครูธรรมจักรการาม) เป็นครูสอน
ในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2448 ได้มีการประกาศตั้งเป็นโรงเรียนหลวง ชื่อ "โรงเรียนอภยานานิวาส" นับเป็นโรงเรียนหลวงแห่งแรกของจังหวัดพัทลุง โดยทำการเปิดการสอนที่ศาลาการเปรียญวัดวัง ซึ่งเป็นสถานที่เปิดโรงเรียนมาแล้วนั่นเอง ในครั้งนั้นมีครูสอนในโรงเรียนเพียง 2 ท่าน คือพระภิกษุจีนเป็นครูใหญ่และนายย้อยเป็นผู้ช่วย
ในวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2455 ได้มีการปลูกสร้างอาคารเรียนขึ้นใหม่ ณ บริเวณริมทะเลสาบลำปำ เมื่อสร้างแล้วเสร็จ ได้ย้ายโรงเรียนไปทำการสอนในอาคารแห่งนั้น แลกเรียกชื่อในขณะนั้นว่า "โรงเรียนอภยานุกูล" ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อโรงเรียนเป็นเป็น "โรงเรียนประจำจังหวัดพัทลุง" และใช้ชื่อนี้มาตลอดสมัยตั้งอยู่ที่ริมทะเลสาบลำปำ
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2469 ได้ย้ายโรงเรียนจากริมทะเลสาบลำปำ เนื่องจากมีการย้ายทำการกรมการเมืองพัทลุงมาอยู่บริเวณตำบลคูหาสวรรค์ ซึ่งเป็นไปตามคำกราบบังคมทูลของ กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ โดยเห็นว่าเมืองพัทลุงควรอยู่ใกล้สถานีรถไฟเพื่อติดต่อกับทางเมืองหลวงได้สะดวก โรงเรียนประจำจังหวัดจึงจำเป็นต้องย้ายมาด้วย ในระยะแรกยังไม่มีอาคารเรียน จึงใช้ศาลาการเปรียญวัดประดู่หอมเป็นสถานที่เรียนและมีการการก่อสร้างอาคารเรียนใหม่ในเขตเมศบาลเมืองพัทลุง ซึ่งเป็นที่ตั้งโรงเรียนในปัจจุบัน เมื่อก่อสร้างแล้วเสร็จจึงได้ย้ายมาทำการเรียนการสอนในอาคารเรียนแห่งใหม่ เมื่อวันที่ 8 ธันวาคม พ.ศ. 2470 โดยยังคงใช้ชื่อ "โรงเรียนประจำจังหวัดพัทลุง" ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น "โรงเรียนพัทลุง" และเมื่อโรงเรียนได้เปิดทำการสอนจนถึงระดับเตรียมอุดมศึกษา กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศเปลี่ยนแปลงชื่อโรงเรียนตามประกาศกระทรวงศึกษาธิการลงวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2500 เป็น "โรงเรียนพัทลุง จังหวัดพัทลุง" ดังชื่อที่ใช้ปัจจุบัน