โรงเรียนเทพศิรินทร์
ในปี พ.ศ. 2419 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระชนมายุครบเบญจเพส จึงมีพระราชดำริที่จะสร้างพระอารามเพื่อทรงอุทิศพระราชกุศลถวายสนองพระเดชพระคุณแด่องค์พระราชชนนี คือ สมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาวัดเทพศิรินทราวาสขึ้น โรงเรียน เทพศิรินทร์ ได้รับการสถาปนาจาก องค์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2428 ด้วยพระราชปรารภที่จะทำนุบำรุงการศึกษาเล่าเรียนให้เจริญแพร่หลายขึ้นโดยรวด เร็วจึงมีพระบรมราชโองการให้จัดการศึกษาสำหรับราษฎรขึ้น โดยพระเจ้าน้องยาเธอพระองค์เจ้าดิศวรกุมาร (กรมพระยาดำรงราชานุภาพ) ได้จัดตั้งโรงเรียนปริยัติธรรมบาลี ขึ้นภายใน วัดเทพศิรินทราวาส โดย ในช่วงแรกของการจัดตั้งโรงเรียนนั้น โรงเรียนเทพศิรินทร์ได้อาศัยศาลาการเปรียญภายในวัดเทพศิรินทราวาสเป็นที่ทำ การเรียนการสอน
กลุ่มโรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์
ฯพณฯ สุขวิช รังสิตพล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการให้ความเห็นชอบในการจัดตั้งโรงเรียนขึ้นเพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่ทั่วทุกภูมิภาคในประเทศไทย โดยประกาศจัดตั้งโรงเรียนเมื่อ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2539 ขณะสถาปนาโรงเรียนมีชื่อว่า "โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี" เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติและสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณเนื่องในวาระเสด็จสวรรคต ต่อมาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว พระราชทานตราประจำโรงเรียน และชื่อโรงเรียนที่จัดตั้งขึ้นเพื่อเฉลิมพระเกียรติใหม่ว่า "โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์" ตามด้วยชื่อจังหวัดที่โรงเรียนตั้งอยู่ โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ มี 12 แห่งทุกเขตการศึกษาในประเทศไทย