สงครามเพโลพอนนีเซียน
สงครามเพโลพอนนีเซียน หรือ สงครามเพโลพอนนีส (English: Peloponnesian War; 431–404 ปีก่อนคริสตกาล) เป็นสงครามระหว่างจักรวรรดิเอเธนส์กับสันนิบาตเพโลพอนนีเซียนที่นำโดยสปาร์ตา[1] สงครามนี้ออกเป็นสามช่วง[2] โดยช่วงแรกเรียกว่า "สงครามอาร์คีเดเมีย" (Archidamian War) เป็นการรุกรานแอททิกาของกองทัพสปาร์ตา ในขณะที่ฝ่ายเอเธนส์ใช้กองเรือที่มีประสิทธิภาพโจมตีกลับ สงครามช่วงนี้จบลงในปีที่ 421 ก่อนคริสตกาล ด้วยสนธิสัญญาสันติภาพนิซิอัส แต่ต่อมาในปีที่ 415 ก่อนคริสตกาล เอเธนส์กลับยกทัพบุกซีรากูซาบนเกาะซิซิลี แต่ล้มเหลว ช่วงที่สามของสงคราม สปาร์ตาได้สนับสนุนให้มีการก่อกบฏขึ้นตามนครรัฐใต้อำนาจเอเธนส์ จนนำไปสู่ยุทธนาวีที่เอกอสพอทาไมที่เป็นจุดยุติสงครามในที่สุด[3] เอเธนส์ยอมแพ้สงครามในปีต่อมา
ช้างศึก
มีการใช้งานช้างศึกเป็นครั้งแรกในอินเดีย แล้วแพร่หลายไปทั่วเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ก่อนจะไปสู่แถบตะวันตกในเมดิเตอร์เรเนียน อะเล็กซานเดอร์มหาราช (Alexander the Great) ผู้นำแมซิดอน (Macedon) เคยปะทะกับช้างศึกเปอร์เซียในคราวพิชิตจักรวรรดิอะคีเมนิด (Achaemenid Empire) และต้องเผชิญช้างศึกอีกครั้งในคราวรบกับอินเดียช่วง 327–325 ก่อนคริสตกาล ช้างศึกยังมีการใช้งานครั้งสำคัญในโลกตะวันตกอีก คือ ในสงครามของพิรัสแห่งอีไพรัส (Pyrrhus of Epirus) กษัตริย์กรีก ช่วง 280–275 ก่อนคริสตกาล และในสงครามพิวนิกครั้งที่สองของแฮนนิบัล (Hannibal) แม่ทัพคาร์ทิจโบราณ (Ancient Carthage) ช่วง 218–201 ก่อนคริสตกาล อนึ่ง กองทัพสมัยเฮลเลนิสต์ (Hellenistic armies) แห่งราชอาณาจักรทอเลมี (Ptolemaic Kingdom) กับจักรวรรดิซิลูซิด (Seleucid Empire) ยังรบกันโดยใช้ช้างศึกในบางครั้ง นอกจากนี้ ช้างศึกยังใช้ในรัฐโบราณทางเอเชียตะวันออก โดยเฉพาะในจามปาของเวียดนาม และในเว่ย์ตะวันตกและฮั่นใต้ของจีนโบราณ