ศรีปราชญ์
ศรีปราชญ์ เป็นบุคคลซึ่งเอกสารพม่าและมอญที่เขียนจากคำบอกเล่าระบุว่า เป็นข้าราชสำนักสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 (พระเจ้าเสือ) แห่งกรุงศรีอยุธยา ถูกเนรเทศไปนครศรีธรรมราชและถูกเจ้าเมืองประหาร ก่อนตายแช่งเจ้าเมืองให้ตายด้วยดาบเดียวกัน และภายหลังก็เป็นไปตามนั้น[1][2] เรื่องราวของเขาได้รับการดัดแปลงและขยายความอย่างมากในเวลาต่อมา โดยระบุว่า เป็นข้าราชสำนักสมเด็จพระนารายณ์ เป็นบุตรชายของพระโหราธิบดี มีความสามารถทางร้อยกรอง และไปเสียชีวิตที่นครศรีธรรมราชเหมือนในเอกสารเดิม เขายังได้รับการนำเสนอว่า เป็นกวีเอกและบุคคลสำคัญของชาติไทย[3]
พระปราณีศรีมหาพุทธบริษัท (เมฆ รามางกูร)
พระปราณีศรีมหาพุทธบริษัท หรือ อาชญาหลวงปรานี นามเดิมว่า ท้าวเมฆ หรือ ท้าวเมฆทองทิพย์ เป็นเจ้าเมืองพนม (เมืองธาตุพนม) อันเป็นเมืองกัลปนาหรือเมืองพุทธศาสนานครองค์ที่ ๓ หรือองค์สุดท้ายจากราชวงศ์เวียงจันทน์ เมื่อครั้งธาตุพนมยังเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรศรีสัตนาคนหุตล้านช้างเวียงจันทน์ ก่อนตกเป็นประเทศราชของราชอาณาจักรสยาม เป็นเจ้าขุนโอกาส (ขุนโอกลาษ) ผู้รักษากองข้าอุปัฏฐากพระบรมมหาธาตุเจ้าเจดีย์พระนม (พระธาตุพนม วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร) องค์ที่ ๓ แห่งราชวงศ์เวียงจันทน์ ภายหลังทรงถูกลดบทบาททางการปกครองลงและด้วยปัญหาความขัดแย้งทางการเมืองกับกลุ่มเจ้านายเมืองธาตุพนมซึ่งเป็นเครือญาติใกล้ชิด จึงเสด็จหนีจากธาตุพนมไปประทับยังเมืองเซบั้งไฟทางฝั่งซ้ายแม่น้ำโขงหลังการสิ้นสุดของราชวงศ์เวียงจันทน์ในสมัยสมเด็จพระเจ้าอนุวงศ์ (พ.ศ. ๒๓๔๘-๒๓๗๑) ก่อนที่ตำแหน่งเจ้าเมืองหรือขุนโอกาสจะถูกลดฐานะไปเป็นนายกอง ทรงสืบเชื้อสายเจ้านายผู้ปกครองเมืองธาตุพนมจากฝ่ายพระมารดา โดยมีศักดิ์เป็นพระนัดดา (หลานดา) ในเจ้าพระรามราชรามางกูรขุนโอกาส (ราม รามางกูร) เจ้าเมืองและขุนโอกาสเมืองธาตุพนมพระองค์แรก และสืบเชื้อสายฝ่ายพระบิดาจากเจ้านายในราชวงศ์ศรีโคตรบูรแห่งเมืองนครพนม สายพระบรมราชากิติศักดิ์เทพฤๅยศ ทศบุรีศรีโคตรบูรหลวง (มัง มังคละคีรี) 