ภาษาไทยถิ่นเหนือ
คำเมือง (Northern Thai: ) [กำเมือง]) หรือชื่ออย่างเป็นทางการว่า ภาษาถิ่นภาคพายัพ[1] เป็นภาษาถิ่นของชาวไทยวนทางภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย ซึ่งเป็นอาณาจักรล้านนาเดิม ได้แก่ เชียงใหม่, เชียงราย, อุตรดิตถ์, แพร่, น่าน, แม่ฮ่องสอน, ลำพูน, ลำปาง, พะเยา และยังมีการพูดและการผสมภาษากันในบางพื้นที่ของจังหวัดตาก, สุโขทัย และเพชรบูรณ์ ปัจจุบันกลุ่มคนไทยวนได้กระจัดกระจายและมีถิ่นที่อยู่ในจังหวัดสระบุรี, จังหวัดราชบุรี และอำเภอของจังหวัดอื่นที่ใกล้เคียงกับราชบุรีอีกด้วย
คำยัง
ชาวไทคำยังใช้ภาษาคำยัง ซึ่งเป็นภาษาในกลุ่มภาษาย่อยไทตะวันตกเฉียงเหนือ ในกลุ่มภาษากัม-ไท ตระกูลภาษาไท-กะได แต่ชาวไทคำยังส่วนใหญ่ในปัจจุบันได้สูญเสียภาษาไทไปแล้ว ที่หมู่บ้านชาวไทคำยังในหมู่บ้านโซลาปัตเถิร ได้พบพ่อเฒ่าคนหนึ่งสามารถพูดไทคำยังได้บ้าง และพบว่าเป็นภาษาใกล้เคียงกับภาษาไทคำตี่ และคล้ายกับภาษาคำเมืองทางเหนือของไทย แต่ทั้งหมู่บ้านโซลาปัตเถิร มีพ่อเฒ่าคนเดียวเท่านั้นที่จำภาษาไทคำยังได้ สาเหตุก็มาจากในอัสสัม ใคร ๆ ก็พูดภาษาอัสสัม ถ้าไม่ใช้ภาษาอัสสัมก็จะประกอบอาชีพได้ยาก นานวันก็ลืมภาษาของตนเองไป แต่ใช่ว่าจะสูญเสียไปเสียหมด เพราะว่าปัจจุบันในอัสสัม ยังมีชาวไทคำยังที่พูดภาษาไทได้เหลืออยู่หนึ่งหมู่บ้าน คือ หมู่บ้านโป่อ่ายมุข