โรงเรียนมัธยมวัดเบญจมบพิตร
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำริว่า วัดเบญจมบพิตรตั้งอยู่ห่างไกล บรรดาศิษย์วัดซึ่งต้องอุปฐากรับใช้ภิกษุสามเณร ไม่สะดวกที่จะเดินทางไปเล่าเรียนที่ห่างไกล จึงมีพระราชประสงค์ให้สร้างขึ้นเพื่อ "สอนศิษย์ซึ่งเป็นคฤหัสถ์" พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานกำเนิดเมื่อ ร.ศ.119 (พ.ศ. 2443) ในชั้นต้นที่อาคารชั่วคราวหลังมุงจากใช้เสื่อลำแพนกั้นเป็นประตูและหน้าต่างเพียงหลังเดียว พระองค์ทรงกำหนดหลักสูตรแนวการสอนด้วยพระองค์เอง และเปิดสอนตั้งแต่วันที่ 5 พฤษภาคม 2444 มีนักเรียน 40 คน เป็นโรงเรียนในพระบรมราชูปถัมภ์โดยตรง ไม่ขึ้นตรงต่อกระทรวงธรรมการสมัยนั้น
โรงเรียนนวมินทราชินูทิศ เบญจมราชาลัย
โรงเรียนนวมินทราชินูทิศ เบญจมราชาลัย ก่อตั้งเมื่อวันที่ 4 มีนาคม พ.ศ. 2534 เป็นโรงเรียนในโครงการเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในมหาศุภสมัยทรงเจริญพระชนมายุ 60 พรรษา ซึ่งทางกระทรวงศึกษาธิการถือเป็นโอกาสอันสำคัญยิ่ง เพื่อน้อมเกล้าฯ ถวายเป็นราชสักการะและอนุสรณ์สถานแก่อนุชนรุ่นหลัง ให้ได้ระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณที่มีต่อปวงชนชาวไทยในด้านการศึกษา โดย สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ พระบรมราชินีนาถ ได้พระราชทานนามโรงเรียนว่า "นวมินทราชินูทิศ" ซึ่งมีความหมายว่า โรงเรียนที่อุทิศแด่พระราชินีลำดับที่ 9 ผู้เป็นใหญ่ (นวม (อ่านว่า นะ-วะ-มะ) + อินทร์ + ราชินี + อุทิศ) และเนื่องจากโรงเรียนมีชื่อเดิมว่า "เบญจมราชาลัย 3" กระทรวงศึกษาธิการจึงประกาศเปลี่ยนชื่อ โรงเรียนเป็น "โรงเรียนนวมินทราชินูทิศ เบญจมราชาลัย"