วิจารณญาณ
วิจารณญาณ (อ่านว่า วิจาระนะยาน) หมายถึงปัญญาที่สามารถรู้หรือให้เหตุผลที่ถูกต้อง ปัญญาสามารถในการพิจารณาจัดแจง วางแผน สืบสวน แสวงหา ไตร่ตรองเหตุผล เรียกว่า วิจารณปัญญา ก็มี
จักรวาลในเรื่องเดอะ เมทริกซ์
การสร้างเมทริกซ์เวอร์ชันนี้ถูกระแวงสงสัยจนกระทั่งหนทางในการรับมือกับธรรมชาติอันคาดเดาไม่ได้ของมนุษย์ถูกค้นพบ การแก้ปัญหาถูกพบโดยสิ่งที่ The Architect เรียกมันว่าโปรแกรม “สัญชาตญาณ” ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อช่วยให้เครื่องจักรเข้าใจจิตใจมนุษย์มากยิ่งขึ้น โดยมนุษย์รู้จักโปรแกรมนี้ในฐานะ The Oracle (เทพพยากรณ์) The Oracle ค้นพบว่า 99% ของมนุษย์จะยอมรับระบบหากให้ทางเลือกว่าจะยอมรับหรือปฏิเสธ The Matrix ภายในจิตใต้สำนึก โดยจะมีการให้ทางออกสำหรับอีก 1% ของผู้เป็นกบฏที่เหลือโดยการปลดปล่อยพวกเขาออกจาก Matrix ไปยังโลกแห่งความเป็นจริงและขับไล่พวกเขาไปสู่เมืองเฉพาะสำหรับพวกเขาเอง ที่มีชื่อว่า Zion