วัดเวฬุวันมหาวิหาร
วัดเวฬุวันมหาวิหาร หรือ พระวิหารเวฬุวันกลันทกนิวาปสถาน[1] เป็นอาราม (วัด) แห่งแรกในพระพุทธศาสนา ตั้งอยู่ใกล้เชิงเขาเวภารบรรพต บนริมฝั่งแม่น้ำสรัสวดีซึ่งมีตโปธาราม (บ่อน้ำร้อนโบราณ) คั่นอยู่ระหว่างกลาง นอกเขตกำแพงเมืองเก่าราชคฤห์ (อดีตเมืองหลวงของแคว้นมคธ) รัฐพิหาร ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นมคธ ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล) [2]
วัดชายเขาเหนือ
วัดชายเขา ตามประวัติความเป็นมาจากคำบอกเล่าของคนโบราณสืบกันต่อมาว่า เดิมทีนั้นเป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ มีบ้านไม่กี่หลัง ยังไม่มีวัดต้องไปอาศัยทำบุญตามวัดหมู่บ้านใกล้เคียง ได้มี พระภิกษุรูปหนึ่ง ชื่อ หลวงพ่อโท้ แห่งวัดด่านนาขาม ได้บิณฑบาตรผ่านมาโปรดญาติโยมแถวย่านนี้บ่อยครั้ง เป็นที่เคารพศรัทธาเลื่อมใสของชาวบ้านแถวนี้ และการเดินทางไปมาก็ไม่สะดวกประกอบกับหมู่บ้านแห่งนี้ก็ยังไม่มีวัดให้ประชาชนได้ประกอบกิจกรรม ในทางพระพุทธศาสนา จึงได้กราบนิมนต์ให้ท่านจำพรรษา ณ บนเนินชายเขาแห่งนี้ พร้อมกับได้รวมกันสร้างกุฏิไม้มุงหลังคาให้ท่านได้จำพรรษา ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา ต่อมาหมู่บ้านมีมากขึ้น ชาวบ้านจึงได้ร่วมมือกันสร้างขึ้นเป็นวัดชายเขา มีนามตามชื่อหมู่บ้าน นับว่าหลวงพ่อโท้ เป็นผู้บุกเบิกและให้กำเนิดสร้างวัดชายเขาขึ้นเป็นรูปแรก
พื้นที่ตั้งของวัดมีลักษณะเป็นที่ราบเนินเขา ทิศเหนือติดกับภูเขา ทิศใต้ติดกับถนนสาธารณะ ทิศตะวันตกติดกับถนนสาธารณะและหมู่บ้าน ทิศตะวันออกติดกับโรงเรียนชายเขาวิทยา นอกจากนี้มีโรงเรียนประถมศึกษา ตั้งอยู่ในวัด เนื้อที่ 172 ตารางวา เป็นประโยชน์แก่สาธารณชนทั่วไป ให้ที่ตั้งศูนย์ข้อมูล อ.ส.ม. ในหมู่บ้าน และให้ที่ตั้งตู้โทรศัพท์สาธารณะในหมู่บ้านได้รับพระบรมราชานุญาตให้สร้างวัด ตามพระราชบัญญัติลักษณะการปกครองคณะสงฆ์ ร.ศ. 121 เมื่อปี พ.ศ. 2388 