ซาดีก
ซาดีก ([Zadig]error: {{lang-xx}}: text has italic markup (help)) หรือ ซาดีกูลาแด็สตีเน ([Zadig ou la destinée]error: {{lang-xx}}: text has italic markup (help)) หรือ ชะตาลิขิต เป็นนวนิยายเชิงปรัชญาซึ่งเป็นผลงานชิ้นเอกชิ้นหนึ่งของวอลแตร์ ผลงานชิ้นนี้มีชื่อเสียงมากพอกับนวนิยายปรัชญาเรื่องอื่น ๆ แห่งยุค วอลแตร์ได้อาศัยจินตนาการจากนวนิยายตะวันออก ทั้งนี้เพื่อง่ายต่อการเสียดสีและวิจารณ์สังคมฝรั่งเศสสมัยนั้น ดังนั้นอาจกล่าวได้ว่า นวนิยายปรัชญาเรื่องซาดีกนี้เขาได้แรงบันดาลใจจากชะตาชีวิตที่ผกผันของเขาในราชสำนักระหว่างปี พ.ศ. 2286 - 2290 ที่เกิดจากประสบการณ์อันขมขื่นของวอลแตร์ในราชสำนักแวร์ซาย (Versailles) ก็คงไม่ผิด เนื่องจากในเรื่องนี้วอลแตร์ได้ถ่ายทอดประสบการณ์ของตัวเองผ่านตัวละครเอกของเรื่อง ซึ่งก็คือ ซาดีก
ศาสนายูดาห์นิกายฮาซิด
ตามเล่าต่อกันมา ในช่วงปี ค.ศ. 1700 ตอนต้น ในบริเวณที่เป็นยูเครนปัจจุบัน มีเด็กชายกำพร้าชื่อ อิสราเอล เบน เอลิเอเซอร์ (Israel ben Eleazar) ชอบเดินเล่นตามป่าไม้ บางครั้งถึงกับต้องนอนค้างคืนที่นั่น อิสราเอลมักนึกถึงคำของพ่อตนเสมอ ซึ่งก่อนเสียชีวิตกล่าวไว้ว่า “ลูกอย่าได้กลัวสิ่งใดหรือใครนอกจากพระผู้เป็นเจ้าเท่านั้น และให้ลูกจงรักชาวยิวทุกคนเหมือนกับที่ลูกรักตัวของลูกเอง” ไม่นาน อิสราเอลได้พบกับกลุ่มชายซาดิกที่ลึกลับ (ซาดิก, tzadik คือคนที่ชาวยิวอื่นยอมรับว่าเป็นคนมีความชอบธรรมสูง) ซึ่งกำลังเดินทางไปทั่วยุโรปตะวันออก เพื่อผลักดันให้ชาวยิวเคร่งศาสนามากขึ้น พร้อมทั้งให้ชาวยิวมีความเบิกบานใจสูงขึ้น อิสราเอลไม่เห็นด้วยกับวิธีผลักดันของชายซาดิกเหล่านั้น เพราะกลุ่มชายเหล่านั้นมักใช้คำสั่งสอนที่รุนแรง อิสราเอลจึงเลือกเน้นสอนเกี่ยวกับความรักที่พระเจ้ามีต่อชาวยิว รวมทั้งความพอพระทัยอย่างยิ่งของพระองค์ ทุกครั้งที่ชาวยิวทำความดี 