สงครามเพโลพอนนีเซียน
สงครามเพโลพอนนีเซียน หรือ สงครามเพโลพอนนีส (English: Peloponnesian War; 431–404 ปีก่อนคริสตกาล) เป็นสงครามระหว่างจักรวรรดิเอเธนส์กับสันนิบาตเพโลพอนนีเซียนที่นำโดยสปาร์ตา[1] สงครามนี้ออกเป็นสามช่วง[2] โดยช่วงแรกเรียกว่า "สงครามอาร์คีเดเมีย" (Archidamian War) เป็นการรุกรานแอททิกาของกองทัพสปาร์ตา ในขณะที่ฝ่ายเอเธนส์ใช้กองเรือที่มีประสิทธิภาพโจมตีกลับ สงครามช่วงนี้จบลงในปีที่ 421 ก่อนคริสตกาล ด้วยสนธิสัญญาสันติภาพนิซิอัส แต่ต่อมาในปีที่ 415 ก่อนคริสตกาล เอเธนส์กลับยกทัพบุกซีรากูซาบนเกาะซิซิลี แต่ล้มเหลว ช่วงที่สามของสงคราม สปาร์ตาได้สนับสนุนให้มีการก่อกบฏขึ้นตามนครรัฐใต้อำนาจเอเธนส์ จนนำไปสู่ยุทธนาวีที่เอกอสพอทาไมที่เป็นจุดยุติสงครามในที่สุด[3] เอเธนส์ยอมแพ้สงครามในปีต่อมา
ยุทธการที่แม่น้ำกราไนคัส
หลังการสวรรคตของพีลิปโปสที่ 2 แห่งมาเกโดนีอา ได้เกิดความปั่นป่วนทั่วราชอาณาจักรมาเกโดนีอา พระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช กษัตริย์องค์ต่อมาได้ทำการปราบปรามกบฏต่าง ๆ ในปี 334 ก่อนคริสตกาล พระองค์ยกทัพข้ามช่องแคบเฮลเลสปอนต์ (ช่องแคบดาร์ดะเนลส์ในปัจจุบัน) เพื่อทำศึกกับจักรวรรดิอะคีเมนิด ในขณะเดียวกันทัพเปอร์เซียได้รวมพลที่เมืองซีเลีย เมมนอน ผู้บัญชาการชาวกรีกของฝ่ายเปอร์เซียเสนอให้ใช้วิธีสกอชท์เอิร์ธเพื่อตัดเสบียงทัพมาซิดอน แต่เซแทร็ปเปอร์เซียหลายคนปฏิเสธแล้วเลือกยกทัพไปที่แม่น้ำกราไนคัสเพื่อสกัดทัพมาซิดอนไม่ให้เข้าสู่อานาโตเลีย ตามบันทึกของแอร์เรียน นักประวัติศาสตร์ชาวกรีก ทั้งสองฝ่ายประจัญหน้ากันในวันที่ 3 ของเดือนพฤษภาคม อเล็กซานเดอร์จัดทัพให้ทหารราบหนักอยู่ตรงกลาง โดยพระองค์คุมกองทหารม้าฝั่งขวาและแม่ทัพพาร์มีเนียนคุมฝั่งซ้าย ด้านทัพเปอร์เซียจัดทัพให้ทหารม้าอยู่ด้านหน้า โดยมีทหารรับจ้างชาวกรีกอยู่ด้านหลัง