โรงเรียนราชสีมาวิทยาลัย
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศพระบรมราชโองการจัดตั้งโรงเรียนหลวงขึ้นตามมณฑลต่างๆ โดยทั่วกัน ยึดแบบอย่างของโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย โรงเรียนหลวงแห่งแรกของประเทศไทย (จัดตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2425) ด้วยสายพระเนตรอันยาวไกลในพระองค์ที่มีพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งโรงเรียนหลวงขึ้นนี้ เพราะพระองค์มีพระราชปณิธานอันยิ่งใหญ่ ดังปรากฏในลายพระราชหัตถเลขา ความตอนหนึ่งว่า พระบรมราชโองการฯ จัดตั้งโรงเรียนหลวงตามมณฑล ประกาศเมื่อปี พ.ศ. 2441 ซึ่งมณฑลนครราชสีมา มีเมืองบุรีรัมย์และชัยภูมิ อยู่ในความดูแล ตัวเมืองนครราชสีมาเป็นเมืองหลัก วัดกลางหรือวัดพระนารายณ์เหมาะสมที่จะตั้งโรงเรียนหลวง และมีเจ้าคณะมณฑลพำนักอยู่วัดนี้ จึงได้เปิดทำการสอนครั้งแรกขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2442 ตรงกับปีกุน เอกศกปกติมาส จุลศักราช 1261 รัตนโกสินทร์ศก 118 คริสต์ศักราช 1899
โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ มหามงคล
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี มีพระราชดำริให้กระทรวงศึกษาธิการ โดยสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ จัดตั้งโรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ ณ บริเวณพระบรมมหาราชวัง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2525 ปัจจุบันโรงเรียนได้มีการพัฒนาสามารถจัดการศึกษาได้มาตรฐาน คุณภาพสูง เป็นที่นิยมของผู้ปกครองและประชาชนทั่วไป มีนักเรียนประสงค์จะเข้าเรียนเป็นจำนวนมากเกินกว่าที่จะรับได้ ประกอบกับโรงเรียนมีพื้นที่จำกัด ไม่สามารถขยายบริเวณได้อีก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จึงมีกระแสพระดำริให้พิจารณาจัดตั้งโรงเรียนสาขาขึ้นใหม่อีก 1 แห่งบริเวณหมู่บ้านมหามงคล อำเภอพุทธมณฑล จังหวัดนครปฐม เพื่อรองรับบุตรข้าราชบริพารที่พักอาศัย บริเวณหมู่บ้านมหามงคล และเด็กที่อยู่ในวัยเรียนทั่วไป พร้อมทั้งเป็นศูนย์ทดลองจัดการศึกษาตามแนวพระราชดำริ โดยสำนักพระราชวังได้อนุญาตให้ใช้ที่ดินจำนวน 18 ไร่ เพื่อใช้ในการก่อสร้าง และได้พระราชทานนามว่า “โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ มหามงคล” ซึ่งสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติได้จัดสรรงบประมาณปี พ.ศ. 2540 และปี พ.ศ. 2541 ให้สำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดนครปฐม ในวงเงินงบประมาณ 20,093,000 บาท ดำเนินการถมดินปรับปรุงพื้นที่ 5,154,000 บาท สร้างอาคารเฉลิมพระเกียรติ 1 หลัง จำนวน 6 ห้องเรียน งบประมาณ 3,300,000 บาท อาคารอเนกประสงค์ แบบ สปช. 206/26 จำนวน 1 หลัง งบประมาณ 2,200,000 บาท ส้วมแบบ สปช. 602/26 จำนวน 2 หลัง งบประมาณ 534,000 บาท