สถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
สถาบันไทยคดีศึกษาก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2514 โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะอนุรักษ์ความเป็นไทยภายใต้กระแสวัฒนธรรมตะวันตก และสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับสังคมไทยโดยไม่ลอกตำราฝรั่ง การดำเนินงานในระยะแรกอยู่ในรูปของโครงการวิชาการ โดยมีศาสตราจารย์ ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช เป็นประธานคณะกรรมการบริหารโครงการ และ อาจารย์ ดร.นิออน สนิทวงศ์ ณ อยุธยา เป็นผู้อำนวยการ ศาสตราจารย์ พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวรรณไวทยากร กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ อธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ในขณะนั้น ประทานชื่อโครงการว่า “ไทยคดีศึกษา”
โสภณ รัตนากร
ศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากร เป็นผู้ที่ได้รับการยอมรับนับถือในวงราชการทั้งทางตุลาการและทางบริหารว่า เป็นผู้ที่มีความรู้ความสามารถในวิชาการกฎหมายที่ดีเยี่ยมผู้หนึ่ง และได้รับเชิญเป็นอาจารย์ผู้บรรยายวิชากฎหมายหลายลักษณะวิชาในสถาบันอุดมศึกษาที่สำคัญๆหลายแห่ง เช่น จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา โรงเรียนนายร้อยตำรวจ โรงเรียนนายทหารเหล่าพระธรรมนูญและสถาบันจิตวิทยาความมั่นคงแห่งชาติ เป็นต้นและได้รับโปรดเกล้าฯให้เป็นศาสตราจารย์พิเศษ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ตั้งแต่วันที่ 17 มกราคม 2535 
ในสมัยที่ท่านดำรงตำแหน่งรองปลัดกระทรวงยุติธรรมฝ่ายวิชาการ ได้เริ่มผลักดันให้มีงานประชาสัมพันธ์ขึ้นในกระทรวงยุติธรรม จนสามารถก่อตั้งฝ่ายประชาสัมพันธ์ของกระทรวงยุติธรรมขึ้นได้กับทั้งให้มีตำแหน่งรองจ่าศาลฝ่ายประชาสัมพันธ์ประจำอยู่ในศาลทุกศาล เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจและข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับศาลและกระทรวงยุติธรรมแก่ประชาชนทั่วไป ทำให้ประชาชนสามารถพึ่งบริการของรัฐได้มากยิ่งขึ้น อันเป็นการลดช่องของการทำมาหากินของผู้แสวงหาผลประโยชน์ในทางมิชอบมิควร ได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนั้นศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากรยังเป็นผู้ริเริ่มและดำเนินการให้มีการนำระบบไมโครฟิลม์และคอมพิวเตอร์มาใช้เพื่อสนับสนุนระบบอำนวยความยุติธรรมของศาลและกระทรวงยุติธรรมจนกระทั่งสามารถตั้งศูนย์คอมพิวเตอร์ขึ้นเป็นหน่วยงานถาวรในกระทรวงยุติธรรม ทั้งยังเป็นผูมีส่วนสำคัญผู้หนึ่งที่ทำให้โครงการเปลี่ยนระบบการบันทึกคำพยานของศาลจากการจดด้วยมือมาเป็นการบันทึกเสียงเป็นผลสำเร็จ ซึ่งช่วยให้การบริการทางศาลแก่ประชาชนมีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น จากผลงานดังกล่าวนี้ได้รับการยกย่องจากบุคคลภายนอกวงการกฎหมายและได้รับรางวัล สังข์เงินในสาขาบริการประชาชนในปี พ.ศ. 2527 และได้รับการประกาศเกียรติคุณให้เป็น บุคคลยุติธรรมแห่งปี ในปี พ.ศ. 2534 นอกจากนั้นท่านยังได้รับมอบหมายให้เป็นกรรมการร่างกฎหมายต่างๆ เช่น เป็นกรรมการวางโครงร่างการจัดตั้งศาลปกครอง และเป็นกรรมการพิจารณาจัดตั้งศาลปกครอง ในปี พ.ศ. 2520 เป็นกรรมการยกร่างกฎหมายว่าด้วยศาลแรงงาน เป็นกรรมการร่างพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการฝ่ายตุลาการ ร่างพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ร่างพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการการเมือง ข้าราชการพลเรือน ข้าราชการฝ่ายรัฐสภา และข้าราชการฝ่ายอัยการและร่างพระราชบัญญัติล้มละลายและท่านได้รับความเชื่อถือไว้วางใจจากผู้พิพากษาทั่วประเทศเลือกตั้งให้เป็นกรรมการตุลาการอีกด้วย รวมทั้งเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชานิติศาสตร์ของสภาวิจัยแห่งชาติอีกด้วย นอกเหนือจากงานในตำแหน่งหน้าที่ที่กระทรวงยุติธรรมแล้ว ศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากร ยังให้ความอนุเคราะห์แก่คณะนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในกิจกรรมทางด้านวิชาการมาโดยตลอด โดยเป็นผู้รับผิดชอบในการบรรยายลักษณะวิชากฎหมายหลายวิชา ทั้งในระดับปริญญาตรี โท และยังได้รับการเชื่อถือไว้วางใจจากศิษย์เก่าคณะนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เลือกตั้งให้ดำรงตำแหน่งนายกสมาคมนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ระหว่าง พ.ศ. 2527-2529 รวมทั้งได้รับการเสนอชื่อดำรงตำแหน่งกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในกรรมการประจำคณะนิติศาสตร์ ศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากรเป็นผู้ทรงคุณวุฒิ และมีเกียรติคุณดีเด่นในทางวิชาการ มีความรู้ความสามารถเป็นเยี่ยมและอุทิศตนให้แก่วงการวิชาชีพกฎหมาย เป็นผู้ที่ได้ใช้ความรู้ความสามารถ ปฏิบัติหน้าที่เป็นประโยชน์ยิ่งแก่ประเทศชาติ
ได้รับโปรดเกล้าฯให้ดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์พิเศษมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ศาสตราจารย์พิเศษ โสภณ รัตนากรอุทิศตนให้แก่วงการวิชาชีพกฎหมาย เป็นผู้ที่ได้ใช้ความรู้ความสามารถ ปฏิบัติหน้าที่เป็นประโยชน์ยิ่งแก่สังคมส่วนรวมและประเทศชาติจึงได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นสูงสุด มหาปรมาภรณ์ช้างเผือก (ม.ป.ช.)เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นสูงสุด มหาวชิรมงกุฎ (ม.ว.ม.)เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นตติยจุลจอมเกล้าวิเศษ (ต.จ.ว.)