โรงเรียนไชยาวิทยา
โรงเรียนไชยาวิทยา เดิมชื่อ “โรงเรียนไชยา ” สังกัดกองการมัธยมศึกษา (โครงการทดลองอาชีพ) ของกรมสามัญศึกษา ตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2497 ที่วัดเวียง มีนายนุกูล บุญรักษา เป็นผู้รักษาการครูใหญ่ โดยเริ่มสร้างอาคารเรียนที่ถาวรขึ้นในวัดหลงซึ่งเป็นที่สาธารณะ ต่อมามีผู้มีจิตศรัทธาบริจาค ที่ดินเพิ่มเติม ได้เนื้อที่ประมาณ 22 ไร่ 31 ตารางวา เมื่อสร้างอาคารเสร็จ ได้ย้ายจากวัดเวียงมาเรียนในบริเวณวัดหลง เรียกกันว่า “โรงเรียน ส.ฎ. 7 ” เปิดทำการสอนมาจนถึงปีการศึกษา 2519
โรงเรียนชัยเกษมวิทยา
โรงเรียนชัยเกษมวิทยา (อังกฤษ: Chaikasem Wittaya School) (อักษรย่อ: ช.ษ., C.S.) เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาสหขนาดกลาง สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ก่อตั้งโดย กำนันมนต์ชัย ผอูนรัตน์ ร่วมกับชาวบ้าน ตำบลชัยเกษม เกษม อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จัดเตรียมพื้นที่เพื่อตั้งโรงเรียน สภาพพื้นที่ครั้งแรกเป็นไหล่เขาสลับที่ลุ่มจำนวน 38 ไร่ มีคณะอาจารย์จากโรงเรียนทับสะแกวิทยาเป็นผู้บุกเบิกและมีนายอนุ ธีรานุวรรตน์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ ฝ่ายวิชาการโรงเรียนทับสะแกวิทยา ได้รับคำสั่งแต่งตั้งจากกรมสามัญศึกษาให้ปฏิบัติหน้าที่ครูใหญ่โรงเรียนชัยเกษมวิทยา
วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2535 กระทรวงศึกษาธิการได้อนุมัติจัดตั้งให้เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษา นามว่า “ ชัยเกษมวิทยา” ซึ่งตรงกับโอกาสครบรอบ 100 ปี กระทรวงศึกษาธิการ
ปัจจุบันเปิดทำการสอนนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 6 มีนักเรียนชายจำนวน 251 คน นักเรียนหญิง 353 รวมทั้งสิ้น 604 คน มีครู-อาจารย์ 27 คน นักการ-ภารโรง 2 คน พนักงานขับรถ 1 คน
จากสภาพทั่วไปทางภูมิศาสตร์ ของตำบลชัยเกษม อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ประชากรของตำบลชัยเกษม มีแหล่งที่อยู่และที่ทำมาหากินกระจัดกระจาย ทั้งจากการพิจารณาข้อมูลสารสนเทศขององค์การบริหารส่วนตำบล และสำนักงานสถิติจังหวัด ประจวบคีรีขันธ์ พบว่าสารสนเทศประชากรในตำบลชัยเกษม อำเภอบางสะพาน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ส่วนใหญ่มีอาชีพทำไร่-ทำนา และรับจ้างทั่วไป ทั้งมีพื้นฐาน ความรู้ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย และมัธยมศึกษาตอนต้น เป็นส่วนมาก