ప్లేగు
1994 సంవత్సరంలో న్యుమోనిక్ ప్లేగు మహమ్మారి భారతదేశంలోని సూరత్ పట్టణంలో వ్యాపించింది. దీనిమూలంగా 52 మంది మరణించగా సుమారు 3 లక్షల మంది స్థానికులు రాష్ట్రం వదిలి పారిపోయారు.[1].
హిందు మహాసభ
1915 లో ప్రవేశించి 1920 నుంచీ కాంగ్రెస్సుకు నాయకత్వము వహించిన గాంధీ మతము రాజకీయము వేరుచేయలేమని చెప్పినా రాజకీయకారణములవల్ల ఈ రెండుమతస్తుల మద్య ఘర్షణలు తీవ్రమగుటచూసి హిందు-ముస్లిమ్లుల సఖ్యతకోసము జీవితాంతము కృషిసలిపిన సంగతి తెలిసినదె. గాంధీ ప్రచురించిన పత్రిక యంగ్ ఇండియాలో 1924 సంవత్సరము మే 29 తారీకున హిందు-ముస్లిముల ఘర్షణలు వాటి ఉపశమనకు సమాధానముల అని ప్రచురించారు. 20వ శతాబ్దారంభమున భారతదేశములో హిందు-ముస్లిముల ఘర్షణలకు, వైరములకు అనేక పరిస్థితులు ముఖ్యముగా రాజకీయప్రయోజన విషయములు కారణములైయుండినవి. 1921 లో మలబారులో జరిగిన మొప్లహాస్ అను ముస్లింతెగ హిందువులతోను, బ్రిటిష్ పరిపాలకవర్గముతోను వ్యతిరేకించి చేసిన తిరుగుబాటు మొప్లహాస్ తిరుగుబాటుగా చాల తీవ్రమైన ముస్లిమ్-హిందు ఘర్షణ. బ్రిటిష్ పరిపాలకుల రాజ్యతంత్రములవల్ల 1920నుండి రాజకీయకారణములు దోహదమైనవి. బ్రిటిష్ ప్రభువుల దృష్టిలో హిందు-ముస్లిముల ఘర్షణలు మొదటినుండి వున్నవేనని వారిపరిపాలన వలన కాదని వెల్లడించారు. 1923-24 లో కలకత్తా, ముల్తాన్, కొహాట్ ( North-west Frontier Provinceకొహాట్ కనుమల ప్రాంతములలో పెద్దపెట్టున జరిగిన హిందు-ముస్లిము ఘర్షణలు ప్రముఖమైనవి . అల్హాబాదు, ఢిల్లీ, గుల్బర్గాలో కూడా జరిగినవి. 1947కు ముందు విశాల రాష్ట్రములుగానున్న బెంగాల్ మరియు పంజాబు రాష్ట్రములు, పశ్చమ కనుల ప్రాంతములు (NORTH WESTERN PROVINCE) భౌగోళకముగా పెద్దవగుటయేగాక ఆ రాష్ట్రములలో ముస్లిముల సంఖ్యకూడా ఎక్కువగానుండేది. అందుచే పంజాబు బెంగాలు రాష్ట్రములు మతఘర్షణలు, మతప్రేరిత రాజకీయములలో కూడా చాల ప్రాముఖ్యతగైకొనియుండినవి. 20వ శతాబ్దారంభమములో స్థాపింపబడ్డ హిందు-ముస్లిము మత సంస్థలు రాజకీయప్రయెజనముకోసము పోటీగా ఉద్బవించిన సంస్థలు. ఈ రెండు మతస్థుల సంస్థలు వాటి సిధ్దాంతాలతో ఉద్యమాలు పోటీగా నెలకొల్పటమేగాక పత్రికలు, కరపత్రముల ప్రచురణ ద్వారా కూడా వారి దృష్టికోణములు, విమర్శలు, రాజకీయవిశ్లేషములచే సమ్మతి-వ్యతిరేకతను వ్యక్తపరచచుండుటవలన హిందు ముస్లిమ్లుల ఘర్షణలకుదారితీసేను. 
అప్పటిలో ముస్లిమ్ లీగు తోపాటుగానున్న ఇతర ముస్లిం సంస్థలు: ఖిలాఫత్ , అలీ ఘోల్, తంజీమ్, తబ్లీఘ్ మొదలగునవి. వీటి ఉద్యమములు: ఖిలాఫత్ అలీఘోల్, తంజీమ్, తబ్లీఘ్ అను ఉద్యమములు. మత ప్రయోజితమైన రాజకీయ సిద్దాంతములతో నెలకొన్న ఉద్యమములు. ఉద్యమసంబంధిత ప్రచురణలేకాక ఆరోజులనాటి ఉర్దూ పత్రికలు; ఖిలాఫత్ ఉద్యమసంస్తాపకుడైన షౌకత్ అలి సంకలించి ప్రచురించిన హమ్ దర్ద (compassion) అను వారపత్రిక, మహమ్మద్ అలి జిన్నా స్థాపించిన డాన్ (Dawn) అను వారపత్రిక (తదుపరి దినపత్రిక) ల ద్వారా కూడా మతప్రేరితమైన రాజకీయ బోధనలు జరిగెను. ఆ రెండేకాక అమ్రుత్సర్ లో ప్రచురించబడిన అలిఘోల్, తంజీమ్ అను పత్రికలు కూడా చెప్పదగ్గవి. 
వీటికి పోటీగా యున్న సమకాలీన హిందుమత సంస్థలు: ఆర్యసమాజముతోపాటుగా బ్రహ్మ సమాజం, ప్రార్థనా సమాజము, సనాతన ధర్మసభ, భారత ధర్మమహా మండలము, హిందుసభ, హిందు సంఘటన్, మహావీర దళం (హిందు మహాసభ వారి శాఖ) మొదలగునవి. ఈ హిందు సంస్థలు శుధ్ది, హిందు, హిందు సంఘటన్ అను ఉద్యమములు చేపట్టెను . హిందుసంఘటన్ సంస్థ వారు అగ్రణి అను పత్రికను, హిందు మహా సభ వారు హిందు రాష్ట్ర అను పత్రికను సంకలించి ప్రచురించారు. అంతేకాక ఆనాటి తీవ్రజాతీయవాది, హిందుమహాసభ పక్షవాది అయిన లాలాలజపతిరాయ్ తన సిద్దాంతములను, విమర్శలను పంజాబ్ నుండి ప్రచురించబడుచున్న ప్రముఖ పత్రిక ట్రిబ్యూన్ (Tribune)ద్వారా వెల్లడించుచుండెను 
రాజకీయ ఎత్తుగడలు, వాగ్వవివాదములు జరుగుచున్న ఆ దశాబ్దపు (1920) తొలిరోజులలో ఆర్యసమాజము వారు శుద్ధి అను అభియోగము ద్వారా మహమ్మదీయులుగా మారిన హిందువులను తిరిగి హిందుమతములోనికి మార్చుటకు కృషి చేశారు. దానికి చేదోడుగా హిందు మహాసభవారు అప్పటివరకూ అంటరానివారనుచుండిన దలిత వర్గములు కూడా హిందువులేననియూ వారి హిందుమహాసభలోని సభ్యత్వమును అధికముచేయుటకు దలితులను పెద్దపెట్టున హిందుమహాసభలో చేర్చుకునటకు అభియోగముచేపట్టిరి. హిందు సంస్థలు చేసిన మతప్రయోజక కార్యచరణ, వారి ఉద్యమములు రాజకీయప్రయోజనములకేనని గ్రహించిన ముస్లింలీగువారు వారి ఆందోళన కార్యక్రమము ఇంకా వుదృతముచేయుచుండిరి. మొదటిలో (1914-1920) మహమ్మదాలి జిన్నా రాజకీయములను మతమును వేరుగనుంచవలెనన్నాక్రమేణా 1920 తరువాత మతప్రేరితరాజకీయములనే చేబట్టి బ్రిటిష్ వారు వదలిపెట్టె సమయానికి విశాల భారతదేశమును మతాధారముపై విభజించుటకు కారణమైనాడు. 