రుద్రమ దేవి
కాకతీయులలో అగ్రగణ్యుడైన గణపతిదేవుని తరువాత 1262 లో రుద్రమదేవి ' రుద్రమహారాజు ' బిరుదంతో కాకతీయ మహాసామ్రాజ్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించింది. అయితే ఒక మహిళ పాలకురాలు కావటం ఓర్వలేని అనేకమంది సామంతులు తిరుగుబాటు చేసారు. అదేసమయంలో నెల్లూరు పాండ్యుల కింద, వేంగి ప్రాంతం గొంకరాజు మొదటి నరసింహుడి కిందకి వెల్లినయి... పాకనాటి కాయస్థ అంబదేవుడు, కళింగ నరసింహుని కుమారుడు వీరభానుడు తిరుగుబాట్లు చేసారు. రుద్రమ తన సేనానులతో కలిసి ఈ తిరుగుబాట్లనన్నిటినీ విజయవంతంగా అణచివేసింది. రుద్రమాంబ ఎదుర్కొన్న దండయాత్రలన్నిటిలోకీ దేవగిరి యాదవరాజుల దండయాత్ర అతి పెద్దది, కీలకమైనది. యాదవరాజు మహాదేవుడు ఓరుగల్లును ముట్టడించాడు, అయితే రుద్రమ యాదవలను ఓడించి, దేవగిరి దుర్గం వరకూ తరిమి కొట్టింది. వేరేదారి లేని మహదేవుడు సంధికి దిగివచ్చి, యుద్ధ పరిహారంగా మూడుకోట్ల సువర్ణాలు చెల్లించాడు. రుద్రమదేవి యొక్క శైవమత గురువు విశ్వేశ్వర శివశంబు. గణపతి దేవునికి, రెండవ ప్రతాపరుద్రునికి కూడా ఈయనే గురువు. రుద్రమ తానే స్వయంగా కాయస్త రాజ్యంపై దాడి చేసినట్లు తెలుస్తోంది. Chandupatla (నల్గొండ) శాసనం ఆధారంగా కాయస్త అంబదేవునితో జరిగిన యుద్ధాలలోనే మరణిచినట్లు చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. రుద్రమదేవికి గల ఇతర బిరుదులు: రాయగజకేసరి, ఘటోధృతి.
సత్నా
సత్నా జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఉంది, తూర్పు సరిహద్దులో రేవా జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో ఉమరియ జిల్లా మరియు కత్ని జిల్లా మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో పన్నా జిల్లా ఉన్నాయి.సత్నా జిల్లా భుగేల్ఖండ్ ప్రాంతం భాగంగా ఉంది. దీనిలో అత్యధికభాగం రేవా రాజాస్థానం పాలనలో ఉండేది. పశ్చిమ సత్నాలో కొంతభాగం బ్రిటిష్ సామ్రాజ్య సామంత ప్రభువులు పాలించారు. ఇందులో 11 రాజాస్థానాలు ఉన్నాయి (మైహర్, నగాడ్, సిహవల్, కొతీ, జాసో, బరౌంధ, మరియు చంపుర్వాల 5 చౌబీ జగీర్, పహ్రా, తరవన్, భైసుంద మరియు కంత- రాజౌల). 
మహాభారత మరియు ఆరంభకాల బౌద్ధుగ్రంధాలకు బఘేల్‌ఖండుతో సంబంధాలు ఉండేవి. బఘేల్‌ఖండును హైహయులు, కల్చురీ (చేది) పాలించారు. 3వ శతాబ్దంలో ఈ ప్రాతంమీద వీరు ఆధిక్యం సాధించారు. వారికి మహిష్మతి రాజధానిగా ఉండేది. (కొంతమంది దీనిని ఖర్‌గొన్ జిల్లాలోని మహేశ్వర్‌గా గుర్తించారు). తరువాత వారు తూర్పుదిక్కుగా రాజ్యవిస్థరణ చేసారు. తరువాత వారు కలింజర కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు (ఉత్తరప్రదేశ్ సరిహద్దులు దాటి కొన్ని మైళ్ళు). కలింజర్ కోటను ఆధారంగా చేసుకుని వారి సామ్రాజ్యాన్ని బగేల్ఖండ్ దాటి విస్తరించారు. 4-5 శతాబ్ధాలలో 
గుప్తులు ఈ ప్రాంతం మీద ఆధిక్యత సాధించారు. ఉచచకల్ప రాజప్రతినిధులు (నాగోడ్ తాలూకాలోని ఉంచెరా) మరియు కోట్ పరివ్రాజక రాజాలు (నాగోడ్ తాలూకా) ఈ ప్రాంతంమీద స్వాతంత్ర్యం ప్రకటించారు. తరువాత చేదివంశీయులు బలవంతులైయ్యారు. వారు తమను కలజరాధీశ్వరులు అని ప్రకటించుకున్నారు. చండేల్ రాజప్రతినిధి యశోవర్మ (925-55)) కలింజర్ కోటను స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 12 వ శతాబ్దం వరకు భుభాగం మీద ఆధిక్యత కలిగి ఉన్నారు..