భానుభక్త ఆచార్య
భానుభక్త నేపాలులో తానాహు జిల్లాలోని రాంఘా గ్రామంలో 1814 సం.లో జన్మించాడు.భానుభక్త తండ్రి ధనుంజయ ఆచార్య ప్రభుత్యుద్యోగిగా ఉండేవారు.రాజ్యకార్య నిర్వహణలో ఉండడం వలన ఆయన భానుభక్త సంరక్షణ భారాన్ని తండ్రి శ్రీకృష్ణ ఆచార్యకు అప్పగించారు. తాతగారి సంరక్షణలోనే భానుభక్త బాల్యం విద్యార్థిదశలు గడిచాయి. శ్రీ కృష్ణ ఆచార్య అప్పటి సంస్కృత విద్వాంసులలో పేరుగాంచినవారు కారణంగా, భానుభక్త పిన్నవయసులోనే సంస్కృతభాషా సాహిత్యాలలో అపారమైన పాండిత్యాన్ని గడించుకున్నాడు. అటుపిమ్మట ఉన్నత విద్యాభ్యాసానికై సరస్వతీ నిలయమైన కాశీ విద్యాపీఠానికి వెళ్ళాడు.కాని, తన తండ్రికి అస్వస్థత కారణంగా భానుభక్త తన విద్యాభ్యాసాన్ని చాలించవలసి వచ్చింది.
అభంగాలు
అభంగాలు అంటే మహారాష్ట్రలోని పండరీపురంలో వెలసిన విఠోబా దేవుని కీర్తిస్తూ రాసిన దివ్య కవిత్వం. అభంగం అంటే అంతం లేనిది అని అర్థం. భజనలు అంతరాత్మలోకి ప్రయాణానికి నిర్దేశించినవైతే అభంగాలు ముఖ్యంగా భయట సమాజంతో అనుభవాలను క్రోడీకరించి రాసినవి. పండరీపురానికి వెళ్ళే భక్తులు ఈ అభంగాలను గానం చేస్తూ వెళుతుంటారు. భజనలు చేసేవారే కాక వీటిని దక్షిణ, ఉత్తర భారత సంగీత సంప్రదాయాల ప్రకారం స్వరపరచి శాస్త్రీయ సంగీత కళాకారులు కూడా గానం చేస్తుంటారు. మహారాష్ట్రలో భక్తి సంప్రదాయాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తీసుకొచ్చిన జ్ఞానేశ్వరుడు, నామదేవుడు, తుకారాం మొదలైన వారు అభంగాలను రచించారు.
భక్తి సాంప్రదాయం, నామసంకీర్తనం మొదటిసారిగా జ్ఞానేశ్వరుడు సుమారు క్రీ.శ 1200 కాలంలో వెలుగులోనికి తీసుకువచ్చాడు. అప్పటి దాకా ప్రజల్లో భగవంతుని చేరాలంటే కచ్చితంగా సంస్కృతం తెలిసి ఉండాలనే అభిప్రాయం ఉండేది. జ్ఞానేశ్వరుడు మరియు నామదేవుడు తమ రచనలు, భక్తి ద్వారా కులం, జాతితో సంబంధం లేకుండా పాండురంగడిని చేరే మార్గాన్ని ఉపదేశించి కొత్త సంప్రదాయానికి బాటలు వేశారు. కేవలం భక్తి ద్వారా దేవుణ్ణి చేరుకోగలమనే "భక్తి సాంప్రదాయా" నికి ఇదే మూలమైంది. ఇది సామాన్యులు కూడా అనుసరించగల సులువైన పద్ధతి. ముఖ్యంగా పిల్లలు, మహిళలు ఈ సాంప్రదాయం వైపు సులభంగా ఆకర్షింపబడ్డారు.