విశాఖపట్నం
స్థానికంగా వినవచ్చే కథ ఒకటి ఇలా ఉంది.(9-11 శతాబ్దపు) ఒక ఆంధ్ర రాజు, కాశీకి వెళ్తూ ఇక్కడ విశ్రాంతి కొరకు ఆగాడు. ఆ ప్రదేశ సౌందర్యానికి ముగ్ధుడై, తన ఆరాధ్య దైవమైన విశాఖేశ్వరునికి ఇక్కడ ఒక గుడి నిర్మింపజేసాడు. కాని పురాతత్వ శాఖ ప్రకారం మాత్రం ఈ గుడి 11, 12 శతాబ్దాలలో కుళోత్తుంగ చోళునిచే నిర్మించబడినదని తెలుస్తోంది. శంకరయ్య చెట్టి అనే ఒక సముద్ర వ్యాపారి ఒక మండపాన్ని నిర్మించాడు. ప్రస్తుతం ఈ గుడి లేనప్పటికీ, - ఒక 100 ఏళ్ళ కిందట తుపానులో కొట్టుకు పోయి ఉండవచ్చు - ఈ ప్రాంతపు పెద్దవారు తమ తాతలతో ఈ గుడికి వెళ్ళినట్లుగా చెప్పే వృత్తాంతాలు ఉన్నాయి.
బోయకొట్టములు పండ్రెండు
చాళుక్య సేనానియైన పండరంగడు 12 బోయకొట్టములు (అనగా బోయవాళ్ళ మండలాలు అనుకోవచ్చు) పడగొట్టి, కందుకూరును బెజవాడలాంటి నగరం చేశారన్న చారిత్రికాధారాన్ని పట్టుకుని రెండువందల యేళ్ళ క్రితపు చరిత్ర కథాంశంగా వ్రాశారు. క్రీస్తు శకం 614 నుండి 848 వరకూ ఆంధ్రదేశంలో జరిగిన కథకు రూపం ఈ నవల. ఏడుతరాల చరిత్రకు ఈనవల కథావస్తువు విస్తరించింది. వేంగీ చాళుక్యులు, పల్లవుల నడుమ యుద్ధాలు సాగుతున్న కాలం అది. త్రిపురాంతకంలో నివసిస్తున్న బోయలు ఆ యుద్ధాల్లో నలుగుతూ తమదైన రాజ్యాన్ని నిర్మించుకునేందుకు గుండ్లకమ్మ, మూసీ నదుల మధ్య ప్రాంతంలో ప్రయత్నాలు సాగిస్తారు. రెండు నదుల మధ్యకాలంలో వ్యవసాయ వ్యాపారాలు అభివృద్ధి చేసుకుని జీవిస్తూ పలు పరిపాలన విభాగాలను, ఒక పెద్ద కోటనుకట్టుకుంటారు. కొంతవరకూ పల్లవుల రాజ్యాధికారాన్ని కూలదోసేందుకు చాళుక్యులు పల్లవ సామ్రాజ్యంలోని బోయ రాజ్యాన్ని పడదోసే ప్రయత్నం చేస్తారు. రెండు వందల సంవత్సరాల వ్యవధిలో నిర్మించిన బోయరాజ్యాన్ని చాళుక్యసేనాని పండరంగడు ఒక్కరోజులో కూలదోసి శాసనం వేసుకుంటారు. తొలి తెలుగు పద్యమైన పండరంగని తరువోజ పద్యం రూపుదిద్దుకోవడాన్ని కూడా చాలా ఆసక్తికరంగా వ్రాశారు.