సాదత్ హసన్ మంటో
సాదత్ హసన్ మంటో (1912 మే 11 – 1955 జనవరి 18) బ్రిటీష్ ఇండియాలో జన్మించిన పాకిస్తానీ ఉర్డూ కథా రచయిత. రాష్ట్రంలోని జిల్లాలోని సామ్రా లా గ్రామంలో కుటుంబంలో పుట్టాడు. ఆధునిక కథా సాహిత్యానికి మూల స్తంభాలయిన నలుగురు రచయితలలో మంటో ఒకడు. దేశ విభజన నేపథ్యంలో మానవీయ కోణంలో మంటో రాసిన కథలు దిగ్భ్రమ కలిగిస్తాయి. అధికారం, మతం ఎంత క్రూరంగా ఉంటాయో మనిషి ఎన్ని భిన్న స్వభావాల సమాహారమో చెప్పాలంటే మంటోని చదవాలి. 'రాద్దామని కూర్చుంటే నా మెదడు సహకరించదు. అయోమయంగా ఉంటుం ది. నాకు నేను సర్దిచెప్పుకుని ఎంత ప్రయత్నించినా ఇండియాను పాకిస్తా న్‌తో, పాకిస్తాన్‌ను ఇండియాతో విడదీయలేను. అసలు భారత ఉపఖండం విభజింపబడడమన్నది జరిగి ఉండాల్సిందే కాదు' -అని రాసుకున్నాడు మంటో. దేశ విభజనను చాలా తీవ్రంగా నిరసించిన మంటో కలం గొంతు 1940లలో తొలి 1950లలో ప్రముఖంగా వినిపిస్తూ ఉండేది. మంటో చరిత్రకారుడు కాడు కానీ, చరిత్రకారుడి కన్నా లోతైన అవగాహనతో రచనలు చేశాడు. ముఖ్యంగా ఆయన కథలు చారిత్రక నేపథ్యంలోంచి వెలువడి చరితార్థమయ్యాయి. చరిత్రలో సంఘటనలు మాత్రమే ఉంటాయి. ఈయన రచనల్లో సంఘటనల్లో పాత్రధారులైన మానవుల హృదయ ఘోష కూడా ఉంటుంది.
టింబక్టు
టింబక్టును గురించి అత్యంత ప్రసిద్ధ రచన బహుశా లియో అఫ్రికానస్ దే అయి ఉంటుంది. ఈయన గ్రనడలో 1485వ సంవత్సరంలో ఎల్ హసన్ బెన్ ముహమ్మద్ ఎల్-వాజ్జాన్-ఏజ్-జయ్యతి అనే పేరుతో జన్మించారు, ఫెర్డినాండ్ రాజు మరియు రాణి ఇసబెల్ల,1492లో స్పెయిన్ ను తిరిగి జయించిన తరువాత ఈయన తన తల్లిదండ్రులు మరియు అనేక వేలమంది ముస్లింలతో పాటు బహిష్కరణకు గురయ్యాడు. మొరాకోలో స్థిరపడి ఈయన ఫెస్లో విద్యనభ్యసించాడు మరియు ఉత్తర ఆఫ్రికాలో రాయబార కార్యకలాపాలలో తన పినతండ్రికి తోడుగా ఉన్నాడు. ఈ పర్యటనలలో ఆయన టింబక్టును సందర్శించాడు. యువకుడైన ఇతనిని సముద్రపు దొంగలు బంధించి పోప్ లియో X వద్ద అసాధారణ విద్యాభ్యాసం చేసిన బానిసగా ప్రవేశపెట్టారు, ఆయన ఇతనికి స్వేచ్ఛను ప్రసాదించి, క్రైస్తవ మతాన్ని ఇచ్చి “జోహన్నిస్ లియో డి మెడిసి” అని పేరు పెట్టారు, ఆఫ్రికా గురించి ఇటాలియన్ భాషలో సవివర సర్వే రాయవలసినదిగా నియమించారు. తరువాత కొన్ని శతాబ్దాల వరకు యూరోపియన్లు ఈ ఖండం గురించి తెలుసుకున్న దానిలో అధిక భాగం ఈయన రచనలు అందించినదే. సొంఘయ్ సామ్రాజ్యం ఉచ్ఛదశలో ఉన్నపుడు టింబక్టు గురించి వివరిస్తూ, అతని గ్రంథంలోని ఆంగ్ల సంకలనంలో వివరణ ఈ విధంగా ఉంది: