చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి ప్రమోదూత సంవత్సర శ్రావణ శుద్ధ ద్వాదశి సోమవారం అనగా 1870 ఆగస్టు 8న తూర్పు గోదావరి జిల్లా కడియం గ్రామంలో జన్మించాడు. వేంకటశాస్త్రిది ఆరామ ద్రావిడ అంతశ్శాఖకు చెందిన పేద బ్రాహ్మణ కుటుంబం. తల్లిదండ్రులు చంద్రమ్మ, కామయ్య. ఇతని ముత్తాత తమ్ముడు వేంకటేశ్వర విలాసము, యామినీ పూర్ణతిలక విలాసము అనే గ్రంథాలు రచించిన కవి. అతను సేకరించిన అమూల్య తాళపత్ర గ్రంథాలు వేంకటశాస్త్రికి అందుబాటులో ఉండేవి. తరువాత వారు కడియం నుంచి యానాంకు మకాం మార్చారు. వేంకటశాస్త్రి తన 19వ యేట (1889లో) రామడుగు వేంకటాచలం కుమార్తెను గురువు చర్ల బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి ఆధ్వర్యంలో వివాహం చేసుకున్నాడు.[2]
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి
తిరుపతి వేంకటకవులు కలిసి చేసిన తొలి శతావధానం మొదలుకొని ఎన్నో అవధానాల్లో గడ్డు స్థితిగతులను ఎదుర్కొన్నారు. ఐనా కారణాంతరాల వల్ల వాటిని నెట్టుకొచ్చి విజయాలు పొందారు. సంస్థానాధీశుల దర్శనాలు సంపాదించి ఒక్కమారు వారి ఎదుట అవధానమంటూ చేయడమే జరిగితే ఆ జమీందారులు తి.వేం.కవులను వదలలేకపోయేవారు. జంటకవుల చమత్కార ధోరణి, ప్రసంగ ధార చూసి సంస్థానాధీశులు తమ వద్దే నెలల పాటు ఉంచేవారు. గద్వాల వెళ్ళినపుడు ఆరునెలలు, ఆత్మకూరులో మూడునెలలు, నూజివీడులో ఏడు నెలలు, విజయనగరంలో మూడు నెలలు ఉండిపోయారు. తి.వేం.కవులు వ్రాసిన పాండవోద్యోగ విజయాలు నాటకాన్ని ఊరూరా అసంఖ్యాకమైన ప్రదర్శనలు చేశారు. సాహితీవేత్త మోదుగుల రవికృష్ణ ఈ నాటకాల విజయాన్ని గురించి చెప్తూ పాండవోద్యోగ విజయాల ప్రదర్శన జరగని ఊరు ఆంధ్రదేశంలో లేదంటే అతిశయోక్తి కాదని పేర్కొన్నారు. వాటిలో వారు వ్రాసిన పద్యాలు జాతీయాలుగా నిలిచిపోయాయి. ప్రముఖ తెలుగు దినపత్రికల్లో అయినను పోయి రావలె హస్తినకు వంటివి ప్రముఖ ప్రయోగాలుగా, నిలిచిపోయాయి. చెళ్ళపిళ్ళ వారి షష్టిపూర్తి ఉత్సవం అతను అభిమానులు, శిష్యప్రశిష్యుల నడుమ మహావైభవంగా జరిగింది. 1949లో ఆయనను మద్రాసు ప్రభుత్వం తొలి ఆస్థానకవిగా నియమించి గౌరవించింది. అనంతరకాలంలో గొప్ప కవి, రచయితలుగా, మహాపండితులుగా పేరొందిన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి, వేలూరి, పింగళి-కాటూరి మొదలైన శిష్యులు ఆయనకు తమ రచనలను అంకితమిచ్చీ, అతని సౌజన్యం గురించి మరపురాని పద్యాలు అల్లీ గౌరవించుకున్నారు. నిజానికి ఆనాటి సాహిత్యలోకంలో చెళ్లపిళ్ల గురువని చెప్పుకోవడం గొప్ప గౌరవంగా ఉండేది.[15] చెళ్ళపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి కవిత్వరచన ద్వారా సాధించుకున్న పేరుప్రతిష్ఠలు అతని ఉపాధ్యాయ వృత్తికి కూడా ఉపయోగపడ్డాయి. బందరులో అతను పనిచేసిన విద్యాసంస్థ వారు వేంకటశాస్త్రి వంటి ప్రఖ్యాత కవి తమ పాఠశాలలో ఉండడం గౌరవంగా ఎంచి తీసుకువచ్చారు. ఈ కారణంగానే జిల్లా స్థాయి అధికారులు ఎంతగా ఆయనను వ్యతిరేకించి, ఉద్యోగం తీసేయమని సిఫార్సులు చేసినా వారి ఉద్యోగం స్థిరంగా నిలిచి ఉండేది.[14]