భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
బ్రిటీష్ పాలన లేదా బ్రిటీష్ రాజ్ భారత ఉపఖండంలో స్థూలంగా 1858 నుంచి 1947 వరకూ సాగిన బ్రిటీష్ పరిపాలన. [1][2] ఈ పదాన్ని అర్థస్వతంత్ర కాలావధికి కూడా ఉపయోగించవచ్చు.[2][3] ఇండియాగా సాధారణంగా పిలిచే ఈ బ్రిటీష్ పాలిత ప్రాంతంలో -బ్రిటీషర్లు నేరుగా పరిపాలించే ప్రాంతాలతో పాటుగా, వేర్వేరు రాజులు పరిపాలించే ప్రిన్స్ లీ స్టేట్స్ కూడా కలిసివున్నాయి- మొత్తంగా ఆ ప్రాంతమంతా బ్రిటీష్ సార్వభౌమత్వం లేదా చక్రవర్తిత్వం కింద ఉన్నట్టు. ఈ ప్రాంతాన్ని కొందరు బ్రిటీష్ ఇండియా అని కూడా వ్యవహరించేవారు.[4] విక్టోరియా రాణి కొరకు భారత సామ్రాజ్యాన్ని అధికారికంగా టోరీ ప్రధాని బెంజమిన్ డిస్రేలీ 1876లో ఏర్పరిచారు. జర్మనీ, రష్యా పాలకులకు విక్టోరియా తీసిపోయినట్టు భావించకుండా ఉండేందుకు ఈ ఏర్పాటుచేశారు.[5] భారతదేశం బ్రిటీష్ పాలనలో ఉండగానే లీగ్ ఆఫ్ నేషన్స్ వ్యవస్థాపక సభ్యురాలు, 1900, 1920, 1928, 1932,1936 సంవత్సరాల్లో వేసవి ఒలింపిక్ క్రీడల్లో పాల్గొన్న దేశం, 1945లో శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోలో ఐక్యరాజ్యసమితిలో వ్యవస్థాపక సభ్యురాలూ.[6]
బ్రిటిష్ రాజ్య చరిత్ర
1946 తొలి రోజులలో కొత్తగా జరిగిన ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ పార్టీ, మొత్తం పదకొండు ప్రాదేశికాలకుగాను, ఎనిమిదింటిని గెలుచుకున్నది. దేశ విభజన విషయమై కాంగ్రేస్, ముస్లీంలీగ్‍ల నడుమ జరిగిన చర్చలు సాఫీగా సాగలేదు. బ్రిటీష్ ఇండియాలో ముస్లీముల మాతృభూమిని శాంతియుతంగా సాధించే లక్ష్యంతో 1946 ఆగస్టు16ను, జిన్నా ప్రత్యక్ష చర్యా దినంగా ప్రకటించాడు. ఆ తర్వాత రోజున కలకత్తాలో హిందూ-ముస్లీముల నడుమ అల్లర్లు చెలరేగాయి. అవి అతి త్వరగా దేశమంతటా పాకాయి. ఈ సంఘటనల పరంపరతో భారత ప్రభుత్వము, కాంగ్రేస్ పార్టీ రెండూ కదిలిపోయాయి. సెప్టంబరులో కాంగ్రేస్ ఆధ్వర్యంలో, జవహర్‌లాల్ మంత్రిగా మధ్యంతర ప్రభుత్వం ఏర్పడింది.