గోదావరి
గోదావరి నది భారత దేశములో గంగ, సింధు తరువాత అతి పెద్ద నది. ఇది మహారాష్ట్ర లోని నాసిక్ దగ్గరలోని త్రయంబకంలో, అరేబియా సముద్రానికి 80 కిలో మీటర్ల దూరంలో జన్మించి,నిజామాబాదు జిల్లా రెంజల్ మండలం కందకూర్తి వద్ద తెలంగాణలోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఆ తర్వాత ఆదిలాబాదు,కరీంనగర్, ఖమ్మం జిల్లాల గుండా ప్రవహించి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోనికి ప్రవేశించి తూర్పు గోదావరి మరియు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాల గుండా ప్రవహించి బంగాళా ఖాతములో సంగమిస్తుంది. గోదావరి నది మొత్తం పొడవు 1465 కిలోమీర్లు [1]. ఈ నది ఒడ్డున చాలా ప్రఖ్యాత పుణ్యక్షేత్రములు మరియు పట్టణములు ఉన్నాయి. భద్రాచలము, రాజమండ్రి వంటివి కొన్ని. ధవళేశ్వరం దగ్గర అఖండ గోదావరి (గౌతమి) ఏడు పాయలుగా చీలుతుంది. అది గౌతమి, వశిష్ఠ, వైనతేయ, ఆత్రేయ, భరద్వాజ, తుల్యభాగ మరియు కశ్యప. ఇందులో, గౌతమి, వశిష్ఠ, వైనతేయలు మాత్రమే ప్రవహించే నదులు. మిగిలినవి అంతర్వాహిని లు. ఆ పాయలు సప్తర్షుల పేర్ల మీద పిలువబడుతున్నాయి.
2003 గోదావరి పుష్కరాలు
2003 గోదావరి పుష్కరాలు జూలై 30 నుంచి ఆగష్టు 11 వరకు జరిగాయి. ఈ పుష్కరాల్లో 63.34 లక్షలమంది పుణ్యస్నానాలు చేశారు. ఈ పుష్కరాల్లో రాజమండ్రిలో పుష్కరఘాట్‌ను అభివృద్దిపర్చడంతోపాటు భారీశివలింగాన్ని ఏర్పాటుచేసి జల్లుస్నానానికి అవకాశం కల్పించారు. పుష్కరాలకే పుష్కరుడి విగ్రహాన్ని ఏర్పాటుచేసారు. అంతకుముందు పుష్కరాల్లో గోదావరిమాతను ఆవిష్కరించారు. వీటితోపాటు ఈ ప్రాంతంలో సుమారు 18 ఆలయాలు ఉన్నాయి. అందుకనే ఈ ఘాట్‌లో స్నానమాచరించడానికి అధికసంఖ్యలో తరలివస్తారు. 2003 పుష్కరాల్లో జిల్లావ్యాప్తంగా 12 రోజులపాటు 2, 19, 75,640మంది పుణ్యస్నానాలు చేసినట్లు అప్పటి జిల్లాకలెక్టర్‌ జవహర్‌రెడ్డి అధికారికంగా ప్రకటించారు. రాజమండ్రి ఘాట్‌లోనే ఏకంగా 63,34,410మంది పుష్కరస్నానాలు చేసారు. ఆ ఏడాది పుష్కరాలు ప్రారంభంరోజైన జూలై 30న 3,35,100మంది పుష్కరస్నానాలు చేయగా రెండవరోజు 4,50,440మంది, మూడవరోజు 3,83,450మంది, నాలుగవరోజు 5,63,600మంది, ఐదవరోజు 6,40,000మంది, ఆరవరోజు 7,09,000, ఏడవరోజు 1,86,900మంది, ఎనిమిదవరోజు 6,46,400మంది, తొమ్మిదవరోజు 5,02,620మంది, పదవరోజు 5,64,400మంది, పదకొండవ రోజు 7,41,500మంది, ఆఖరిరోజైన పన్నెండవరోజు 5,21,000మంది పుణ్యస్నానాలు ఆచరించారని అధికారుల లెక్కలు చెబుతున్నాయి. కానీ ఇంతకంటే ఎక్కువగానే భక్తులస్నానాలు ఆచరించినట్లు మరో లెక్క కూడా ఉంది.2003 పుష్కరాల సమయంలో టెక్నాలజీ అంతగా అభివృద్ధి చెందలేదు. ప్రచారం విషయంలో దూరదర్శన్ ఛానల్ కీలకపాత్ర పోషించింది. అప్పట్లో ఉన్న న్యూస్ ఛానల్ వారు పుష్కరాను టెలికాస్ట్ చేసే పరిస్థితి లేదు.