మొఘల్ సామ్రాజ్యం
మొఘలాయిలు కీ.శ. 1526 నుండి 1707 వరకు భారత ఉపఖండాన్ని (ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్, భారత్) పరిపాలించిన రాజవంశీయులు. 1526లో తైమూరు వంశానికి చెందిన బాబరు ఒకటవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఇబ్రాహీమ్ లోడీను ఓడించి మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. ముఘల్ అంటే మంగోల్ అనే పదానికి పెర్షియా భాషలో సమానమైన పదం. మంగోల్ అంటే మధ్య ఆసియాలోని చెంఘీజ్ ఖాన్ వంశీయులైన సంచార యుద్దవీరులు అని అర్థం. మొఘల్ వంశీయులంతా ఇస్లాం మతాన్ని కచ్చితంగా పాటించారు. బాబరు తరువాత పరిపాలనా బాధ్యతల్ని చేపట్టిన హుమాయూన్ను పఠాన్ వీరుడైన షేర్ షా సూరి జయించి సుర్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. పదహారేళ్ళ తరువాత పోగట్టుకున్న కోటలన్నింటినీ హుమాయూన్ మళ్ళీ జయించాడు. హుమాయూన్ తరువాత అతని కుమారుడైన అక్బర్ మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించి 1556 నుండి 1605 వరకు పాలించాడు. అక్బర్ తరువాత విశాలమైన మొఘల్ సామ్రాజ్యం అతని కుమారుడైన జహాంగీర్కు సంక్రమించింది. జహాంగీర్ తర్వాత ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన షాజహాన్ కాలంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ప్రపంచంలోనే అతి గొప్ప రాజ్యంగా కీర్తింపబడింది. ఇతను పరిపాలించిన కాలాన్నే చరిత్రకారులు మొఘల్ సామ్రాజ్య స్వర్ణ యుగంగా వర్ణిస్తారు.
బాబ్రీ మసీదు
“1526లో పానిపట్ విజయంతో బాబర్ హిందుస్థాన్‌లో కాలూనటమనే లబ్ధి పొందాక అతడు ఆగ్రా వరకు ముందుకెళ్ళాడు, ఓడిపోయిన ఆఫ్గాన్ లోడి వంశం ఇంకా కేంద్ర డోయాబ్, యూధ్ లను మరియు ప్రస్తుత సమైక్య ప్రాంతాల తూర్పు జిల్లాలను ఆక్రమించే ఉంది. 1527లో, బాబర్, ఇండియా మధ్య భాగం నుండి వచ్చి, కనౌజి దగ్గరిలోని దక్షిణ యూధ్లో తన ప్రత్యర్ధులను ఓడించాడు, మరియు ఆ ప్రాంతంలో నుండి అయోధ్య వరకూ వెళ్ళాడు, అయోధ్యలో 1528లో రామజన్మభూమిగా ప్రఖ్యాతి గాంచిన ప్రదేశంలో అతడు ఒక మసీదును నిర్మించాడు. 1530లో బాబర్ మరణం తర్వాత ఆఫ్ఘనులు వ్యతిరేకులుగా మిగిలి పోయారు, కానీ తర్వాతి సంవత్సరం లక్నో వద్ద వారు ఓడింపబడ్డారు." ఇండియా యొక్క ఇంపీరియల్ గెజెట్టెర్ 1908 Vol XIX pp 279–280