విద్యుత్తు
క్రీ.పూ 600 సం.లో గ్రీసు దేశంలో థేల్స్ అనేశాస్త్ర వేత్త మొదట విద్యుచ్చక్తి ఉనికిని గుర్తించాడు. ఆ దేశంలో amber (సీమ గుగ్గిలం) ను చెట్ల యొక్క రెసిన్ నుండి తయారుచేసేవారు. ఆ గుగ్గిలాన్ని పిల్లి చర్మంలో రుద్దినపుడు ఆ పదార్థం చిన్న చిన్న తేలికైన వస్తువులను ఆకర్షించుటను గమనించాడు. గ్రీకు భాషలో ఏంబర్ కు మరియొక పేరు "electron" అందువల్ల ఆ ఆకర్షించే ధర్మమును ఎలక్ట్రిసిటి అని పిలిచారు. ఒక వస్తువును వేరొక వస్తువుతో రాపిడి చేసినపుడు ఒక పదార్థం యొక్క ఉపరితలంలో గల ఎలక్ట్రాన్లు (పరమాణువులోని ప్రాథమిక కణం) ఒక తలం నుండి వేరొక తలానికి బదిలీ అవుతాయి. అపుడు ఎలక్ట్రాన్లు కోల్పోయే వస్తువు తల ధనాత్మకం గాను, ఎలక్ట్రాన్లు గ్రహించిన తలం ఋణాత్మకం గాను యేర్పడుతుంది. ఈ రకమైన విద్యుచ్ఛక్తిని స్థిర విద్యుత్ అంటారు. క్రీ.శ 1600 సం.లో గిల్ బర్ట్ అనే శాస్త్రవేత్త రెండు రకాల ఆవేశాలుంటాయని ప్రతిపాదించాడు. గాజు కడ్డీపై సిల్కు గుడ్డతో రుద్దినపుడు గాజు కడ్డీ ధనాత్మకంగాను సిల్కు గుడ్డ ఋణాత్మకంగాను యేర్పడటాన్ని, అదేవిధంగా ఎబొనైట్ కడ్దీని ఉన్ని గుడ్డతో రుద్దినపుడు ఎబొనైట్ కడ్డీ ఋణావేశాన్ని, ఉన్ని గుడ్డ ధనావేశాన్ని పొందడాన్ని గమనించాడు. ఆ రెండు కడ్డీలు పరస్పరం ఆకర్షించుకొనుటను గమనించారు. ఈ స్థిర విద్యుత్ యొక్క ఉనికిని బెండుబంతి విధ్యుద్దర్శిని లేదా స్వర్ణపత్ర విధుద్దర్శిని ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు. తర్వాత కాలంలో బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ మెఘాలలో గల మెరుపులలో విద్యుత్ శక్తి ఉన్నదని లోహపు గాలిపటాలను ఎగురవేసి దానికి లోహపు తీగలు కట్టి నిర్థారించాడు. ఆయన లైట్నింగ్ కండక్టర్ను కనుగొన్నారు. ఇది పెద్ద భవనాలపై పిడుగులు (విధ్యుచ్చక్తి) పడకుండా అరికడుతుంది.
గాల్వనోమీటర్
గాల్వనోమీటర్ అనునది విద్యుత్తు యొక్క ఉనికిని కనుకొనుటకు వాడే ఒక విధమైన అమ్మీటర్. ఒక అయస్కాంత క్షేత్రంలో కాయిల్ (తీగచుట్టు) ద్వారా ప్రవహించే విద్యుత్తుకు ప్రతిస్పందనగా దీనిలో ఉన్న సూచిక, భ్రమణ విక్షేపనానికి గురి అవుతుంది.సూచిక యొక్క విక్షేపము తీవ్రతను బట్టి విద్యుత్తును కొలవటం జరుగుతుంది. విద్యుత్తు యొక్క ఉనికిని కనుగొనేందుకు మరియు దాని యొక్క తీవ్రతను కొలిచేందుకు, మొట్టమదటిగా గాల్వనోమీటర్లు ఉపయోగించబడ్డవి. కచ్చితముగా విద్యుత్తును కొలిచే సున్నితమైన గాల్వనోమీటర్లను జలాంతర్గామిలోను తీగలలో ఉండు విద్యుత్తును కనుగొనేందుకు మరియు మానవ శరీరములో గుండె, మెదడు యొక్క విద్యుత్తు కార్యాచరలను గుర్తించటానికి వాడతారు. కొన్ని గల్వనోమీటర్లలో కొలతలను చూపించేందుకు ఘనస్థితిలో ఉన్న సూచికలు వాడతారు. మరికొన్నిటిలో, అతిచిన్నగా ఉండే విద్యుత్త్ యొక్క సంకేతాలను, యాంత్రికముగా ఉత్ప్రేక్షించటానికి చిన్న అద్దాలను మరియు కాంతి పుంజాలను వాడతారు. మొదటిలో ఈ పరికరం భూమి యొక్క అయస్కాంత క్షేత్రముపై ఆధారపడేది కావటం వలన కేవలం ప్రయోగాలకు పరిమితమయ్యేది. కానీ కాలక్రమమున ఎలక్త్రొటేచ్నాలజీ యొక్క ఎదుగుదలకు అవసరమైన నిబిడత, కటినత్వము మొదలైన గుణాలను సంక్రమించుకుంది.
వెస్టన్ గాల్వనోమీటర్ లోని కదలికలు:కాయిల్ యొక్క కదలికను ఆరంజ్ రంగులో చూపించబడ్డవి.
ఒక తీగ ద్వారా ప్రయాణించే విద్యుత్తు, అయస్కాంత దిక్సూచి లోని సూచికను విక్షేపనానికి గురిచేయటాన్ని మొట్టమదటిసారిగా 1820 లో హాన్స్ ఒస్టెడ అను శాస్త్రవేత్త కనుగొన్నారు.అతను ఆ ప్రక్రియను విశ్లేషిచటంతో `పాటు ఈ పద్ధతిని ఉపయోగించి విద్యుత్తును కొలిచేందుకు కూడా ప్రయత్నించారు.మొట్టమొదటిగా హాల్ విశ్వవిద్యాలయమునకు చెందిన జొహన్ అను శాస్త్రవేత్త గాల్వనోమీటర్ ను రూపొందించారు.దీని యొక్క అభివృద్ధికి ఆంధ్రీ-మేరీ అమ్ఫిర్ విశేషముగా కృషి చేశారు.ప్రారంభ నమూనాలు ,విద్యుత్ వలన కలుగు అయస్కాంత క్షేత్రము యొక్క ఉత్ప్రేక్షణ విధానము ఆధారముగా చేసుకొని నిర్మించబడ్డాయి.అందువలనే వీటికి ‘ముల్టిప్లైయర్స్’అని పిలిచేవారు.’’గాల్వనోమీటర్ ‘’అను పదము 1836 సంవత్సర కాల పరిధి తరువాత వాడుక భాషలో కలిసిపోయింది.”గాల్వనోమీటర్ “పేరును ఇటలీకి చెందిన విద్యుత్తు రంగములో పరిశోధకుడైన లూగి గాల్వని యొక్క గౌరవార్ధకముగా వారి ఇంటి పేరు నుంచి స్వీకరించబడినది.