భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
పరిపాలన విధానం 1858 జూన్ 28లో బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ పాలన విక్టోరియా రాణి సింహాసనానికి మారినప్పుడు ఏర్పాటయింది. [7] (1876లో అదే విక్టోరియా రాణిని భారతదేశపు చక్రవర్తిగా ప్రకటించారు), బ్రిటీష్ ఇండియా సామ్రాజ్యం యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (తర్వాతి కాలంలో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియా), డొమినియన్ ఆఫ్ పాకిస్తాన్ (తదనంతర కాలంలో ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ పాకిస్తాన్, దానిలోని తూర్పుభాగం మరింత తర్వాతి కాలంలో పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ బంగ్లాదేశ్‌ అయింది), డొమినియన్ ఆఫ్ సిలోన్ (ప్రస్తుతం శ్రీలంక), సిక్కిం (ప్రస్తుతం భారతదేశంలో భాగం)గా ఐదు సార్వభౌమ రాజ్యాలుగా 1947లో విభాజితమయ్యే వరకు కొనసాగింది. 1858లో బ్రిటీష్ రాజ్ ఆరంభమయ్యేనాటికే దిగువ బర్మా బ్రిటీష్ పాలనలో భాగంగా వుంది, 1886లో ఎగువ బర్మా చేర్చారు. దాంతో బర్మాను 1937 వరకూ స్వయంపాలిత విభాగంగా నిర్వహించారు, తర్వాత అదొక ప్రత్యేక బ్రిటీష్ కాలనీగా స్వాతంత్ర్యాన్ని పొందడం ప్రారంభమై చివరకు 1948లో బ్రిటీష్ మయన్మార్ బర్మాగా రూపాంతరం చెందింది.
బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెని చట్టము 1813
(1) భారతదేశములో రాజ్యధికారములతో పరిపాలించు కంపెని పై బ్రిటిష ప్రభుత్వముయొక్క రాజ్యాధికారము స్పష్టీకరించబడింది. (2) కంపెనికి మరొక 20 సంవత్సరములపాటు యధావిధిగా భారతరాజ్యభాగములలో వసూలుచేసుకునుచున్న దేశాదాయము వారే అనుభవించుట ఆమోదించబడింది. కానీ పరిపాలన చేయుటకగు లెఖ్కలు, వ్యాపారముచేయుటకగు లెఖ్కలు వేరు వేరుగా చూపవలయునని నిర్దేసించబడింది. అట్టి లెఖ్కల ఖాతాలును ‘బోర్డు ఆఫ్ కంట్రోలు’ (Board of Control) వారి తనిఖీక్రిందనుంచబడినవి. (3) 1794 నుండి 20 సంవత్సరములు బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనికి భారతదేశములో వ్యాపారముచేసుకొను విసిష్టాధికార హక్కును (trade monopoly) ఈ 1813 చట్టముతో అంతరించింది. ఒక్క తేనీటి ఆకు (tea) వ్యాపారములో తప్ప మిగత అన్ని సరకుల వ్యాపారములలో ఇతర బ్రిటిష్ కంపెనీలు వ్యాపారము భారతదేశములో కొనసాగించుకునవచ్చును (4) బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమువారు కంపెనీకిచ్చు రెండు లక్షల సైనికదళము కగు ఖర్చులు కంపెనియే భరించవలయును. (5) కంపెని వారు గణించు లాభము నూటికి 10.5 (శాతము) కన్నా మించరాదని నిర్దేశించ బడింది. (6) కంపెని ఉద్యోగస్తుల నియమించు అధికారము యధావిదిగా కంపెని డైరెక్టర్లకే యియ్యబడింది. (7) ఆంగ్లేయ క్రైస్తవ మతసంస్థలు భారతదేశములో విద్యబోధన చేయుట అనుమతించ బడింది. (8) సాలునా లక్షరూపాయలు భారతదేశములో విద్యాభివృద్దికి వినియోగించవలసియున్నది (9) ధేశములోని ఫ్రాంతీయ న్యాయస్తానములు భారతదేశములోనుండిన యూరోప్ దేశ ప్రజలను న్యాయవిచారణ చేసే వ్యవస్థ పటిష్ఠము చేయబడింది. (10) కంపెనీ ప్రభుత్వము వారు ప్రజలపై వ్యక్తిగత సిస్తు వేసి సిస్తు వసూలు చేసే అధికారము ఇయ్యబడింది.