భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్
భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (Reserve Bank of India-RBI) భారతదేశపు కేంద్ర బ్యాంకు. ఈ బ్యాంకును 1935, ఏప్రిల్ 1 న భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ చట్టం, 1934 ప్రకారము స్థాపించారు. స్థాపించబడినప్పటి నుంచి దీని ప్రధాన స్థావనం కోల్‌కతలో ఉండేది. తర్వాత ముంబాయి నగరంలో ఉంది. ప్రారంభంలో ఇది ప్రైవేటు అజమాయిషిలో ఉన్ననూ 1949లో జాతీయం చేయబడిన తర్వాత భారత ప్రభుత్వం అధీనంలో ఉంది.
భారతదేశ ఆర్ధిక వ్యవస్థ
1969లో ప్రధాన మంత్రి అయిన ఇందిరా గాంధీ 14 బ్యాంకులను, తరువాత మళ్ళా 1980లో ఇంకో ఆరు బ్యాంకులను జాతీయకరణ చేసారు మరియు బ్యాంకులు తమ సాంఘిక మరియు అభివృద్ధి లక్షాలను చేరుకోటానికి నికర లాభాలలో 40% వాటాను ముఖ్య రంగాలైన వ్యవసాయం, చిన్న తరహా పరిశ్రమలు, చిల్లర వర్తకం, చిన్న వ్యాపారాలు, మొదలైన వాటికి అందించడం తప్పనిసరి చేసింది.అప్పటి నుండి బ్యాంకుల శాఖలు పెరిగాయి, 1969లో 10,210 నుండి 2003లో 98,910కి పెరిగాయి మరియు అదే సమయంలో ఒక శాఖ పరిధిలోకి వచ్చే జనాభా సంఖ్య 63,800 నుండి 15,000కి తగ్గింది.1951 నుండి 1971 మధ్యలో 7 రెట్లు ఉన్న జమలతో పోలిస్తే 1971 నుండి 1991 వరకు మొత్తం జమలు 32.6రెట్లు పెరిగాయి.1969 లో ఉన్న మొత్తం 1,860 లేదా 22% గ్రామీణ శాఖలు 32,270 లేదా 48%కి పెరిగినప్పటికీ 5 లక్షలలో కేవలం 32,270 గ్రామాలు మాత్రమే ఒక అనుబంధ బ్యాంకు పరిధిలోకి వచ్చాయి.[62][63]