తంగేడు
బాగా పెరిగిన తంగేడు మొక్క రెండు మీటర్ల ఎత్తు వరకు పెరుగుతుంది. బహువార్షికమయినందున, సంవత్సరం పొడవునా దొరుకుతుంది. కణుపునకు ఒకటి వంతున సంయుక్త పత్రాలు ఏర్పడతాయి. పత్రాలు చింతాకుల వలె ఉండి, కొంచెం పెద్దవిగా వుంటాయి. ఫలాలు తప్పిడిగా, పొడవుగా ఏర్పడతాయి. ఈ మొక్కను మెరక తంగేడు, తంగేడు, తుంగేర, గొబ్బిపూలు అని అనేక పేర్లతో పిలుస్తారు. సంస్కృతంలో చరమ రంగ లేక మాయహరి, ఆవర్తకి, పీఠకిలక, తిమిరిహరి అని అనేక నామాలున్నాయి. ఆంగ్లంలో టానర్స్ కాషియా లేక టానర్స్ సెన్నా అని, శాస్త్రీయంగా కేషియా ఆరిక్యులేటా లేక సెన్నా ఆరిక్యులేటా అని పిలుస్తారు. ఇది సీసాల్పినియేసి అనే కుటుంబానికి చెందినది. ఈ మొక్క బెరడులో టాన్లి ఎక్కువగా ఉన్నాయి. మొక్క సమూలంలో బీటా సైటోస్టీరాల్, గ్లైకోసైడ్లు ఉన్నాయి. ఆయుర్వేదంలో మధుర, రూక్ష, పిత్త, వాత కఫ హర గుణాలున్నట్టు పేర్కొన్నారు.
బెండగింజల నూనె
బెండకాయ మొక్క మాల్వేలిస్ వర్గము, మాల్వేసి కుటుంబానికి చెందినది. బెండ వృక్షశాస్త్రనామము 'Abelmoschus esculentus'.ఇది ఏకవార్షిక మొక్క.0.9-2.0మీటర్ల ఎత్తువరకు పెరుగుతుంది. బెండకాయలను వంటకూరలలో వినియోగిస్తారు.బెండయొక్క జన్మస్థానం గురించి వివాదముంది. కొందరు దక్షిణ ఆసియా అనిభావించగా, కొందరు యుథోఫియా, ఉత్తర ఆఫ్రికా అని ఆధారాలు చూపిస్తున్నారు..అక్కడినుండి మధ్యధరాప్రాంతంద్వారా అరబ్బిదేశాలు అక్కడినుండి భారతదేశంకు వ్యాప్తి చెందినది.బెండగింజలలో నూనెశాతం 16-17% వరకు ఉంటుంది. మాంసకృత్తులశాతం 18-19% వరకు ముడిపీచు (Crude Fibre)21% ఉండును. గింజలలో నూనెశాతం తక్కువగా ఉండటం వలన నూనెను ఎక్సుపెల్లరు యంత్రాలద్వారా దిగుబడి అనుకున్నంతగా రాదు. అందుచేత సాల్వెంట్‌ ప్లాంట్ ద్వారానే సంగ్రహించాలి. సాల్వెంట్ ఎక్సుట్రాక్షన్ పద్ధతిలో తీసిన నూనె పసుపురంగులో ఉండి ఆకుపచ్చ ఛాయను కలిగి ఉండును. నూనెలోని ఫెనోపైటిన్ (phenophytin) వలన నూనెకు ఆకుపచ్చని ఛాయకలిగినది. నూనె అల్ఫా, గామా టొకొఫెరొలులను కలిగివున్నది.బెండగింజలలో నూనెవున్న విషయాన్ని 1920లోనే జమైసన్ (jameison) మరియు బాగ్‌మాన్ (Baugman) అనేవారు గుర్తించారు..ఈనూనె హెల్పన్ పరీక్షకు అనుకాలంగా (positive) గా స్పందిస్తుందని గుర్తించినది కూడా వీరె.