కొండారెడ్డి బురుజు
శ్రికృష్ణదేవరాయల కన్నా ముందు క్రీ.శ 1505-1509 మధ్య విజయనగరం సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించిన తుళువ వీర నరసింహరాయలు కందనవీడు కోటను అరవీడు రామరాజుకు బహూకరించినట్లు "ఎ హిస్టరీ ఆఫ్ సౌత్ ఇండియా" అనే పుస్తకం ద్వారా తెలుస్తూ ఉంది. ఈ తుళువవీర నరసింహారాయలునే ఇమ్మడి నరసనాయకుడు అని కూడా పిలుస్తారు. "కందనవోలు" కోట గురుంచి మొట్టమొదట కనపడేది ఇక్కడే. బీజాపూర్ సుల్తాను అయిన యూసుఫ్ ఆదిల్ ఖాన్ తుంగభద్రానదిని దాటుకొని కందనవోలు కోటపై దండెత్తాడు. ఆ సమయంలో తుళువవీరనరసింహునికి అండగా అరవీడు రామరాజు నిలబడి బీజాపూర్ సుల్తానును పారద్రోలి కందనవోలు కోటతో పాటు ఆదోనిని కూడా ఆక్రమించడానికి సహాయపడ్డాడు. దానితో విజయనగర ప్రభువైన వీరనరసింహుడు రామరాజును మెచ్చుకొని కందనవోలు కోటను అతనికి బహుమానంగా ఇచ్చాడు. అతడే కర్నూలు కోటను పటిష్టం చేసి, కొండారెడ్డి బురుజును నిర్మించి ఉండవచ్చునని కొందరి అభిప్రాయం[3]. కానీ అనేక మంది చరిత్రకారులు ఏమి చెబుతున్నారంటే కర్నూలులో 1929-49 మధ్య శ్రీకృష్ణదేవరాయలు సోదరుదైన అచ్యుతదేవరాయలు విజయనగర రాజుగా ఉన్నప్పుడు ఈ కోటను కట్టించినట్లు అభిప్రాయపడుతున్నారు. కొండారెడ్డి బురుజును నిర్మించినది కూడా అతనేనని దీనిఅసలు పేరు అత్యుత దేవరాయ బురుజు అని తెలియజేస్తున్నారు. ఏదేమైనా ఈ కొండారెడ్ది బురుజు విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో నిర్మిచబడినదనడంలొ సందేహం లేదు. మనం ఎస్.పి కార్యాలయానికి కొండారెడ్డి బురుజు ప్రక్కనుండి వెళ్ళే గేటు దగ్గర నిలబడి ఆ బురుజు కోటను గనక గమనిస్తే పైన చిన్న చిన్న రంధ్రాలున్న ప్రదేశాల దగ్గర విజయనగర రాజులకు సంబంధించిన సింహం, ఏనుగు, గుర్రం లాంటి చిన్న చిన్న బొమ్మలు కనబడతాయి. కందనవోలు కోట మొత్తం మూడు చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యంతో, ఆరు అడుగుల ఎత్తుతో శత్రువుల నుండే కాక, తుంగభద్ర, హంద్రి నదుల వరదల నుండి కాపాడేటట్లు నిర్మిచారు. ఈ కోట చుట్టూ ఒక లోతైన కందకం కూడా ఉండేది. నగర విస్తరణలో భాగంగా బ్రిటిష్ కాలంలో ఈ కోట గోడలన్నీ తొలగించారు. తుంగభద్ర నదివైపు ఇప్పటికీ తీరం వెంట ఎత్తైన కోట గోడను గమనించవచ్చు.[4]
చిలుమూరు
(1) ఈ గ్రామంలో శ్రీ కొలసాని వెంకట సుబ్బయ్య , 1949 లోనే గ్రామీణ ప్రాంత విద్యార్థులకు శ్రీ రామా రూరల్ కళాశాల స్థాపించాడు. ప్రస్తుతం పాఠశాలతోపాటు ఒక జూనియర్ కళాశాల, ఒక బి.ఎడ్. కళాశాల కూడా నడుస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం శ్రీ తులసీవిష్ణుప్రసాద్ ఆధ్వర్యంలో ఈ సంస్థలన్నీ చక్కగా నడుస్తున్నాయి. శ్రీ విష్ణుప్రసాదుగారు, "బ్రాండ్స్ అకాడమీ" అను సంస్థవారు ఇచ్చే ఎడ్యుకేషన్ ఎక్సెలెన్స్ జాతీయ స్థాయి పురస్కారం-2014 కి ఎంపికైనారు. వీరు ఈ పురస్కారాన్ని, 2014,మార్చి-9, ఆదివారం నాడు, డిల్లీలో జరిన కార్యక్రమంలో, ప్రఖ్యాత క్రికెట్టు క్రీడాకారుడు శ్రీ వి.వి.ఎస్.లక్ష్మణ్ చేతుల మీదుగా అందుకున్నారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో గత 65 ఏళ్ళుగా, గ్రామీణ వాతావరణంలో, విద్యారంగానికి చేస్తున్న సేవలకు గుర్తింపుగా వీరికి ఈ పురస్కారం అందజేశారు. [6]