భారతీయ రైల్వేలు
భారతీయ రైల్వేలు (ఆంగ్లం: Indian Railways; హిందీ: भारतीय रेल Bhāratīya Rail); సంక్షిప్తంగా భా.రే.) భారత ప్రభుత్వ విభాగము. భారతదేశంలో రైల్వేలు మొదటిసారిగా 1853 లో ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. 1947 (స్వతంత్రం వచ్చే)నాటికి దేశంలో మొత్తం42 రైల్వే సంస్థలు నెలకొల్పబడి ఉన్నాయి. 1951లో ఈ సంస్థలన్నింటినీ కలుపుకొని భారత రైల్వే, ప్రపంచంలోని అతి పెద్ద రైల్వే సంస్థలలో ఒకటిగా ఆవిర్బవించింది. భారత రైల్వే దూర ప్రయాణాలకు మరియు నగరాలలో దగ్గరి ప్రయాణాలకు సబర్బన్ (suburban) అనగా పట్టణపు పొలిమేరలవరకు) అవసరమైన రైళ్ళను నడుపుతోంది.[3][4]
పశ్చిమ రైల్వే
పశ్చిమ రైల్వే జోన్ 1951, నవంబర్ 5న అది వరకు రాష్ట్రాల అధీనంలో ఉన్న బాంబే, బరోడా అండ్ సెంట్రల్ రైల్వే (BB&CI), సౌరాష్ట్ర, రాజ్‌పుటానా, జైపూర్ రైల్వేవిలీనం చేసి ఏర్పాటుచేశారు. 1867లో ముంబాయిలో మొదటి సబర్బన్ రైలును ప్రారంభించారు. 1870లో దీనిని చర్చ్‌గేట్ వరకు పొడిగించారు. 1900 నాటికి 45 రైళ్ళు 10లక్షల ప్రయాణీకులను చేరవేసే సామర్థ్యాన్ని సంపాదించింది. సంస్థానాల అధీనంలో ఉన్న పలు రైల్వేలు కూడా పశ్చిమ రైల్వేలో భాగమైనాయి. 1949లో బరోడా గైక్వార్‌ల అధీనంలో ఉన్న గైక్వార్స్ బరోడా స్టేట్ రైల్వే GBSR) దీనిలో విలీనమైంది. సౌరాష్ట్ర రైల్వే 1948లో దీనిలో కలిసింది. 2002లో జైపూర్ మరియు అజ్మీర్ డివిజన్లు ఈ జోన్ నుంచి విడదీసి కొత్తగా ఏర్పాటైన వాయువ్య రైల్వేలో విలీనంచేయబడింది. 2003లో కోటా డివిజన్ నూతనంగా ఏర్పాటైన పశ్చిమ మధ్య రైల్వేలో కలుపబడింది.