గోదావరి నది పుష్కరము
పుష్కరము అంటే పన్నెండు సంవత్సరాలు, ఒక భారత కాలమానము. ప్రతి పన్నెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి భారతదేశములోని ముఖ్యమైన నదులన్నింటికీ 'పుష్కరాలు' వస్తాయి. పుష్కర సమయములో ఆయానదులలో స్నానము చేస్తే ప్రత్యేక పుణ్యఫలం ప్రాప్తిస్తుందని హిందువులు భావిస్తారు. బృహస్పతి ఆయా రాశులలో ప్రవేశించినప్పుడు ఆయానదికి పుష్కరాలు వస్తాయి. బృహస్పతి ఆ రాశిలో ఉన్నంతకాలము ఆ నది పుష్కరములో ఉన్నట్టే. పుష్కరకాలము సాధారణముగా ఒక సంవత్సరము పాటు ఉంటుంది. పుష్కరకాలములోని మొదటి పన్నెండు రోజులను ఆది పుష్కరమని, చివరి పన్నెండు రోజులను అంత్య పుష్కరమని వ్యవహరిస్తారు. ఈ మొదటి మరియు చివరి పన్నెండు రోజులు మరింత ప్రత్యేకమైనవి.
చాతుర్మాస్యం
ఈ చాతుర్మాస వ్రతం ఆచరించడమనేది ఇటీవలి కాలంలో వచ్చినది కాదు. యుగ యుగాలుగా ఆచరణలో ఉందని భవిష్య, స్కాంద పురాణాలలోని కథనాల వలన అవగతమవుతుంది . ఒకప్పుడు ఇప్పటిలాగా కాక నాలుగు నెలలుపాటు కొనసాగే ఋతువులు మూడే ఉండేవట . అనంతర కాలంలో రెండేసి నెలల పాటు ఉండే ఆరు ఋతువులుగా అవి మారాయి . తొలినాళ్ళలో వర్ష, హేమంత, వసంత - అనే మూడు ఋతువులు మాత్రమే ఉండేవి . వర్ష ఋతువుతోనే సంవత్సరము ఆరంభామవుతూ ఉండేది . ఈ కారణం వల్ల సంవత్సరానికి " వర్షం " అనే పేరు వచ్చింది. సంవత్సరానికి మూడు ఋతువులున్న ఆ కాలములో ఒక్క ఋతువు ప్రారంభంలో ఒక్కో యజ్ఞం చేస్తుండేవారు . ఆషాఢ పూర్ణిమ నుండి 'వరుణ ప్రఘాస యజ్ఞం', కార్తీక పూర్ణిమ నుండి 'సాకమేద యజ్ఞం', ఫాల్గుణ పూర్ణిమ నుండి 'వైశ్వ దేవయజ్ఞము ' చేస్తూ ఉండేవారు . ఆ నాటి ఆషాఢంలో చేసే యజ్ఞమే అనంతర కాలం నాటికి ' చాతుర్మాస్య వ్రతము' గా మారి ఆచరణలోకి వచ్చిందని పెద్దలు చెబుతున్నారు . చాతుర్మాస వ్రతము పాటించేవారు. ఆహార నియమాలలో భాగంగా -- శ్రావణ మాసంలో "ఆకుకూరలను ", భాద్రపద మాసంలో "పెరుగును" ఆశ్వయుజ మాసంలో "పాలను " కార్తీక మాసంలో పప్పు పదార్థాలను విధిగా వదిలి పెట్టాలి .. వాటిని ఆహారముగా ఏ మాత్రము స్వీకరించ కూడదు . పాత ఉసిరి కాయ పచ్చడి మాత్రం వాడవచ్చును . ఈ ఆహార నియమాలన్నీ .. వాత, పిత్త, శ్లేష్మ -సంబంధ రోగాల నుంచి కాపాడు కోవటానికి బాగా ఉపకరిస్తాయి. ఇలా ఎటు చూసినా చాతుర్మాస్య వ్రతదీక్ష అనేది - మానవాళి ఆరోగ్య పరిరక్షణకు ఉపకరించే ఉత్తమ వ్రత దీక్ష అని పురాణ వాజ్మయం వివరిస్తోంది .