ప్లేగు
1994 సంవత్సరంలో న్యుమోనిక్ ప్లేగు మహమ్మారి భారతదేశంలోని సూరత్ పట్టణంలో వ్యాపించింది. దీనిమూలంగా 52 మంది మరణించగా సుమారు 3 లక్షల మంది స్థానికులు రాష్ట్రం వదిలి పారిపోయారు.[1].
మాంటేగు-షెమ్సఫర్డు రాజ్యాంగ సంస్కరణ చట్టము
1919 వ సంవత్సరంలో భారతదేశమునందు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము అమలు చేసిన ఇండియా రాజ్యాంగ చట్టములో ఇమడ్చబడ్డ సంస్కరణల నే మాంటేగూ-షెమ్సఫర్డు సంస్కరణములనబడినవి. ఆ చట్టము లోని సంస్కరణలను కలిగియున్న నివేదిక తయారుచేసిన వారిద్దరు పేర్లతో ప్రసిధ్దిచెందిన సంస్కరణలు. 1917 లో ఇంగ్లండ్ లోని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వపు మంత్రివర్గములో భారతదేశ వ్యవహారములు చూచుచుండిన విదేశ రాజ్యాంగమంత్రి ఎడ్విన్ శామ్యుయల్ మాంటెగూ (Edwin Samuel Montagu) మరియూ 1916-1921 మధ్య భారతదేశములో గవర్నర్ జనరల్ (వైస్రాయి) గా నుండిన లార్డు షెమ్సు ఫర్డు (Frederic John Napier Thesiger, 1st Viscount Chelmsford) కలసి తయారుచేసిన నివేదిక. ఆ నివేదికలోని సంస్కరణలు గల రాజ్యాంగ చట్టము జూన్ 1918 లో ఇంగ్లండు పార్లమెంటునందు ఆమోదించబడి 1919 మద్యలో భారతదేశములో అమలుచేయబడింది. కానీ అప్పటికే; 1909 లో ప్రవేశపెట్టిన మింటో-మార్లే సంస్కరణల ఫలితముగా నెలకొల్పబడ్డ శాసన సభలు, ప్రజాప్రభుత్వవిధానము పేరట బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమువారు చేయుచున్న నిరంకుశ తీర్మానములు, నిర్ణయములను మేదాశక్తుల పత్రికా విమర్శనలతో ప్రజలలో రాజకీయ పరిజ్ఞానము విఛక్షణా శక్తి కలిగించబడినవి (చూడు మింటో-మార్లే సంస్కరణలు ). తత్ఫలితముగా ఉద్భవించిన జాతీయ చైతన్యత, స్వాతంత్ర్య కాంక్షలను అణచివేయుటకు అనేక విధములుగా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము రాజ్యతంత్రములు చేయసాగెను. 1919 మొదటిలో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమువారు అవలంబించిన నిరంకుశ చర్యలు; మార్చి 1919 న ప్రవేశపెట్టబడిన రౌలట్ చట్టం (Rowlatt Act) లో పొందపపరచబడిన అతినిరంకుశ అతివిశేష నిబంధనల శాసనమును అమలుచేయుట, ఏప్రిల్ 1919 లో జరిగిన జలియన్ వాలా బాగ్ కాల్పులు, పంజాబ్ లో విధించిన సైనికపరిపాలన మార్షల్ లా మొదలగు నిరంకుశ చర్యలు భరించిన ప్రజలు ఆ వెంటనే ఉపశమనముగా బ్రిటిష్ ప్రభువులు చేసిన ఆ మాంటేగూ-షెమ్సఫర్డు సంస్కరణల ద్వారా ప్రజాప్రభుత్వ విధానములు (శాసన సభలు, ఎన్నికలు) కలిపించినప్పటికీ అవి అన్నీకూడా గవర్నర్ జనరల్ యొక్క నిరవధిక నిరంకుశ నిర్నయములకు లోబడియుండినవి. గవర్నర్ జనరల్ యొక్కనిరంకుశాధికారములేమియును ఆ సంస్కరణలు తొలగించియుండలేదు. ఏమాత్రము తక్కువకూడా చేయలేదు. సరికదా శాసనసభకు ఎన్నుకోబడిన సభ్యుల నిర్ణయాలసైతము (ప్రజాబిప్రాయములపై) త్రోసిపుచ్చగల అధికారము కొద్దిపాటేయున్న ఆధికారసభ్యులకు కలిగియుండినది. ఆ తరువాత 1931లో జరిగిన గాంధీ-ఇర్విన్ సంధి వడంబడికల ద్వారా మరికొన్ని సానుభూతికమైన ఉదార చర్యలుగూడా దేశములో రగులుకున్న క్రోధాగ్ని, స్వరాజ్యకాంక్ష అనే మంటలను ఆపలేకపోయినవి. ఆ సంస్కరణలు 1919 కన్నా ముందుగాకనుక వచ్చియున్న యడల బహుశా కాంగ్రెస్సు వారు ఆమోదించి ప్రజాదరణ కూడా పొందియుండేవేమో.