ఆవర్తన పట్టిక
పూర్వగాములు ఉన్నప్పటికీ మెండలీఫ్ 1869 లో మొదటి సారి ఆవర్తన పట్టికను ప్రచురణ చేసిన వ్యక్తిగా గుర్తింబడ్డాడు. ఆయన అప్పటికి తెలిసిన మూలకాలను వాటి ధర్మాల ఆధారంగా (పరమాణు భారం) వర్గీకరణను అభివృద్ధిపరచాడు. మెండలీఫ్ కూడా కొన్ని కనుగొనబడని మూలకాలను ఊహించి వాటికి కూడా కొన్ని ఖాళీలను పట్టికలో ఉంచి వాటికి స్థానం కల్పించాడు. ఆయన ఊహించిన మూలాకాలలో చాలా మూలకాలను తదుపరి కాలంలో కనుగొని వాటికి సూచించిన ఖాళీలలో అమర్చారు. తర్వాతి కాలంలో మరికొన్ని మూలకాలను కనుగొన్న తదుపరి మెండలీఫ్ ఆవర్తన పట్టికను విస్తృతపరచారు. తర్వాత తయారుచేయబడిన ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాల రసాయన ధర్మాల ఆధారంగా సిద్దాంతీకరించారు.
మోస్లే నియమం
1913లో భౌతిక శాస్త్రజ్ఞుడు మోస్లే (Mosley) అల్యూమినియం నుంచి బంగారం వరకు ఉండే లోహాలను లక్ష్యాలుగా తీసుకుని 38 మూలకాలు ఉద్గారించే అభిలక్షణ X - వికిరణాలను అధ్యయనం చేసి X - కిరణ వర్ణపటంలోని వర్ణపట రేఖ పౌనఃపున్యం అది వెలువరించే మూలకం యొక్క పరమాణు సంఖ్య (పరమాణు భారానికి కాదు) వర్గానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుందని ప్రతిపాదించాడు. ఇదే మోస్లే నియమం. ఈ నియమం విరళ మృత్తిక మూలకాల (Rare Earth Electrons ) పరమాణు సంఖ్యలను నిర్ణయించి ఆవర్తన పట్టిక (Periodic Table) ను నిర్దుష్టంగా రూపొందించడమే కాకుండా 'మసూరియం' (43), ఇలీనియం (61) లాంటి కొత్త మూలకాల ఆవిష్కరణకు తోడ్పడింది. 
మోస్లే ఒక మూలక భౌతిక, రసాయనిక ధర్మాలు ఆ మూలకపు పరమాణు సంఖ్యపై మాత్రమే ఆధారపడి ఉంటాయని నిర్ధారించాడు.
అంతేకాకుండా... 
X - కిరణాలు వైద్యశాస్త్రంలో రోగ నిర్ధారణకు, నివారణకే కాకుండా పరిశ్రమల్లో పదార్థాల నాణ్యతను పరీక్షించడానికి, లోహాల్లో లోపాలు (పగుళ్లు, రంధ్రాల లాంటివి) కనిపెట్టడానికి, శాస్త్ర రంగంలో స్ఫటికాల నిర్మాణాలను, క్లిష్టమైన అణువుల అమరికలను అధ్యయనం చేయడంలో ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తాయి. ఒక విధంగా కంటికి కనిపించని రహస్యాలను కనిపెట్టడంలో X - కిరణాలు కనిపించని కన్నే!