విజయనగరం జిల్లా
ఈ జిల్లా జనాభా 1901 లెక్కల ప్రకారం 9,58,778. ఇది శతాబ్ద కాలంలో 2001 సంవత్సరానికి 22,49,254 చేరుకుంది.[12] వీరిలో 11,19,541 మంది పురుషులు మరియు 11,29,713 మహిళలు. ఇక్కడ 1000 మంది పురుషులకు 1009 స్త్రీలు ఉన్నారు. ఈ జిల్లా మొత్తం 6,539 చదరపు కిలోమీటర్లు విస్తరించింది. జనాభా సాంధ్రత 344 persons per km². చివరి దశాబ్ద కాలంలో జనాభా వృద్ధి 6.55 శాతం.
హంపి వద్ద నిర్మాణ సమూహాలు
హంపి విజయనగరంలోని చారిత్రక నిర్మాణాలు చాలా ప్రాధాన్యత కలిగినవి.
తెలుగు వారి గుండెల్లో సుస్థిర స్థానాన్ని ఏర్పరచుకున్న శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు పరిపాలించిన విజయనగర సామ్రాజ్యానికి ఇది ముఖ్యపట్టణం. సుమారు నాలుగు వందల సంవత్సరాల కాలం దక్షిణాపథమంతా వ్యాపించి సుపరిపాలనను అందించిన ఆ సామ్రాజ్యం 16 వ శతాబ్దాంలో ముష్కరుల చేతిలో సర్వనాశనమై పోయింది. ఆ శిథిలాలే ఇప్పుడు ఇక్కడ మిగిలి ఉన్నాయి. సుమారు 20 చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యంలో వ్యాపించి ఉన్నాయి. విద్యారణ్యస్వామి, హరిహర రాయులు, బుక్క రాయులు, రామ రాయలు, శ్రీకృష్ణ దేవరాయులు, అచ్యుత రాయలు, తిమ్మరుసు, అష్టదిగ్గజ కవులు, మొదలైన ప్రముఖులతో పెనవేసుకున్న చరిత్ర ఆనవాళ్ళు ఇక్కడ నిక్షిప్తం అయి ఉన్నాయి. భువన విజయ సాహిత్య చర్చల స్థావరాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. రత్నాలను రాసులగా పోసి, బజార్లలో అమ్మిన ప్రదేశాలు, విజయనగర శిల్ప కళా రీతులు ఉన్నత శిఖరాల నధిరోహించిన జాడలు, ఇక్కడ కనిపిస్తాయి. ముష్కర మూకచే దండయాత్రలో సర్వ నాశనమై కేవలం ఆనవాళ్ళు మాత్రమే మిగిలిన ఈ ప్రాంతాన్ని చూస్తే కకావికల మైన మనస్సుతో, దీనమైన వదనంతో ఉన్న శిల్పాలు మనకు కన్నీళ్లను తెప్పిస్తాయి. ఇంతటి ప్రాముఖ్యత కలిగిన ఈ హంపి-విజయనగరాన్ని ప్రపంచపు వారసత్వ ప్రదేశాల్లో చేర్చి దీని ఘనతను ప్రపంచానికి చాటారు.