మహాత్మా గాంధీ
మోహన్ దాస్ కరంచంద్ గాంధీ (అక్టోబరు 2, 1869 - జనవరి 30, 1948) భారతీయులందరిచే ఆదరింపబడే ఒక గొప్ప స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు. ప్రజలు ఆయనను జాతిపితగా గౌరవిస్తారు. సత్యము, అహింసలు గాంధీ నమ్మే సిద్ధాంత మూలాలు. సహాయ నిరాకరణ, సత్యాగ్రహము ఆయన ఆయుధాలు. 20వ శతాబ్దిలోని రాజకీయనాయకులలో అత్యధికముగా మానవాళిని ప్రభావితము చేసిన రాజకీయ నాయకునిగా ఆయనను కేబుల్ న్యూస్ నెట్వర్క్ (CNN) జరిపిన సర్వేలో ప్రజలు గుర్తించారు. కొల్లాయి గట్టి, చేత కర్రబట్టి, నూలు వడకి, మురికివాడలు శుభ్రం చేసి, అన్ని మతాలూ, కులాలూ ఒకటే అని చాటి, ఆ మహాత్ముడు రవి అస్తమించని బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యాన్ని గడగడలాడించాడు. సత్యాగ్రహమూ, అహింస పాటించడానికి ఎంతో ధైర్యము కావాలని బోధించాడు. మహాత్ముడనీ, జాతిపిత అనీ పేరెన్నిక గన్న ఆయన ఆంగ్లేయుల పాలన నుండి భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యము సాధించిన నాయకులలో అగ్రగణ్యుడు.
గోళ్ళమూడి రత్నమ్మ
బాల్యంలో చదువు పట్ల అమిత శ్రద్ధ చూపింది. ఆనాడు ఆడపిల్లలను పాఠశాలకు పంపేవారు కాదు. అదీగాక వాసిరెడ్డి వారింట్లో ఘోషా పద్ధతి ఉండేది. అయినా తల్లిదండ్రులు రత్నమ్మ చదువుకోడానికి సహకరించారు. 1921లో మహాత్మా గాంధీ స్వరాజ్య యాత్ర చేస్తూ చేబ్రోలు వచ్చాడు. గాంధీజీ ఉపన్యాసాలు విన్న తను కూడా దేశసేవలో నిమగ్నమవ్వాలనుకుంది. రాట్నం వడకడం, నూలు తయారు చేయడం, ఖాదీ ధరించడం మొదలు పెట్టింది. 1928లో మద్రాసులో జరిగిన కాంగ్రెస్ మహాసభలకు వెళ్ళింది. 1930లో ఉప్పు సత్యాగ్రహములో పాల్గొంది. ఈమె విప్లవ వనితగా భావించి బ్రిటిష్ వారు అరెస్ట్ చేసి పలు నేరాలు ఆరోపించారు. ఆరు నెలల కారాగార శిక్ష వేశారు. గాంధీ-ఇర్విన్ ఒడంబడిక వల్ల జైలు నుండి విడుదలై, తన ప్రచార కార్యక్రమాలను ఇంకా ఉధృతం చేసింది. 1932లో శాసనోల్లంఘనం, పికెటింగ్ కారణంగా ఆమెను అరెస్ట్ చేసి వదిలారు. మళ్ళీ కొంత మంది స్త్రీలతో కలిసి సత్యాగ్రహం చేసింది. పోలీసులు అరెస్ట్ చేసి, విచారణ జరిపి ఆరు నెలలు కఠిన కారగార శిక్ష విధించారు. ఆంధ్ర మహిళా సభ 1935లో గుంటూరులో జరిగింది. ఈ సభకు రత్నమ్మ అధ్యక్షత వహించింది. ఆంధ్ర రాష్ట్ర కాంగ్రెస్ సంఘం వారు రత్నమ్మను మహిళా దళాధిపతులకు ప్రధాన నేతగా నియమించారు. రత్నమ్మ మహిళలను కూడగట్టుకొని ఎలా శాసనధిక్కారం చేయగలదో గ్రహించిన ప్రభుత్వం ఆమెను మరలా అరెస్ట్ చేసి పది నెలలు జైలు శిక్ష విధించింది.