రుద్రమ దేవి
కాకతీయులలో అగ్రగణ్యుడైన గణపతిదేవుని తరువాత 1262 లో రుద్రమదేవి ' రుద్రమహారాజు ' బిరుదంతో కాకతీయ మహాసామ్రాజ్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించింది. అయితే ఒక మహిళ పాలకురాలు కావటం ఓర్వలేని అనేకమంది సామంతులు తిరుగుబాటు చేసారు. అదేసమయంలో నెల్లూరు పాండ్యుల కింద, వేంగి ప్రాంతం గొంకరాజు మొదటి నరసింహుడి కిందకి వెల్లినయి... పాకనాటి కాయస్థ అంబదేవుడు, కళింగ నరసింహుని కుమారుడు వీరభానుడు తిరుగుబాట్లు చేసారు. రుద్రమ తన సేనానులతో కలిసి ఈ తిరుగుబాట్లనన్నిటినీ విజయవంతంగా అణచివేసింది. రుద్రమాంబ ఎదుర్కొన్న దండయాత్రలన్నిటిలోకీ దేవగిరి యాదవరాజుల దండయాత్ర అతి పెద్దది, కీలకమైనది. యాదవరాజు మహాదేవుడు ఓరుగల్లును ముట్టడించాడు, అయితే రుద్రమ యాదవలను ఓడించి, దేవగిరి దుర్గం వరకూ తరిమి కొట్టింది. వేరేదారి లేని మహదేవుడు సంధికి దిగివచ్చి, యుద్ధ పరిహారంగా మూడుకోట్ల సువర్ణాలు చెల్లించాడు. రుద్రమదేవి యొక్క శైవమత గురువు విశ్వేశ్వర శివశంబు. గణపతి దేవునికి, రెండవ ప్రతాపరుద్రునికి కూడా ఈయనే గురువు. రుద్రమ తానే స్వయంగా కాయస్త రాజ్యంపై దాడి చేసినట్లు తెలుస్తోంది. Chandupatla (నల్గొండ) శాసనం ఆధారంగా కాయస్త అంబదేవునితో జరిగిన యుద్ధాలలోనే మరణిచినట్లు చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. రుద్రమదేవికి గల ఇతర బిరుదులు: రాయగజకేసరి, ఘటోధృతి.
శివశ్రీ శాతకర్ణి
శివశ్రీ శాతకర్ణి పులమాయి అనంతరము రాజ్యభారమును వహించి క్రీ.శ.170 నుండి 177 వరకు ఏడేండ్లు పాలన చేశాడు. ఇతడును గౌతమీ పుత్రశాతకర్ణి పుత్రునకు వాసిష్ఠీ రాణికి జన్మించాడు అగుటవలన పులమాయి సోదరుడు కావలయును. వసిష్ఠీ పుత్రకుడును శాతకర్ణినామధారుడును అగుటచే ఈతడే మహాక్షేత్రపరుద్రదమమని అల్లుడు కావచ్చును.అట్లగుట రుద్రదమనునిచే రెండుసార్లు ఓడింపబడినవాడు ఈతడే అయియుండవలెను. గుజరాతులోని జునారు అందు రుద్రమనుని శాసనము అనుసరించి ఆతడు దక్షిణాపధరాజగు శాతకర్ణిని రెండుమారులు జయించి, అకరావంతి, అపరాంత, అనూప, సూరాష్ట్ర దేశములను లాగికొని మాహాక్షేత్రప బిరుదము వహించినట్లును, తిరిగి స్వాతంత్ర్య రాజ్యము ప్రతిష్ఠించినట్లును తెలియుచున్నది.