రావణుడు
రాక్షసుల రాజు. ఇతని రాజధాని లంక. తండ్రి పులస్త్యుని కొడుకు అగు విశ్రవసుఁడు. తల్లి సుమాలి కూఁతురు అగు కైకసి. భార్య మయుని కూఁతురు అగు మందోదరి. సోదరులు కుంభకర్ణ విభీషణులు. కొడుకులు ఇంద్రజిత్తు మొదలగువారు. ఇతనికి పదితలలు ఉండుటచే దశకంఠుఁడు, దశగ్రీవుఁడు అను నామధేయములు కలిగెను. మరియు ఇతఁడు మహత్తరము అగు తపము సలిపి బ్రహ్మవలన తనకు మనుష్యులు తక్క తక్కినవారిచే చావు లేకుండ వరము పొంది ఆ వరప్రభావముచే మిగుల గర్వితుఁడు అయి త్రిలోకములయందు ఉండు సాధువులను, ఎల్లవారిని మిగుల హింస పెట్టుచు ఉండెను. ఆ హింసలకు ఓర్వఁజాలక మునులును దేవతలును బ్రహ్మచెంతకు పోయి మొఱలిడిరి. అప్పుడు బ్రహ్మ వారిని పిలుచుకొని పాలసముద్రమున ఉండు విష్ణువు దగ్గఱకు పోయి ప్రార్థింపఁగ అతఁడు మనుష్యరూపమున శ్రీరాముఁడు అనుపేర భూమిని అవతరించి ఈరావణుని చంపెను. చూ|| జయవిజయులు.
మైరావణుడు
మైరావణుడు రావణుని మేనమామ, పాతాళలంక పాలకుడు. జానపద కథలనుసరించి మైరావణుడు మహా మాయావి. మైరావణునికి ఒక చెల్లెలు ఉండేది. ఆమెకు కుమారుడు జన్మించగానే జ్యోతిష్కులు అతడు పాతాళలంకకు రాజు అవుతాడని వైభవోపేతంగా పరిపాలన సాగిస్తాడని చెప్పారు. అది విన్న మైరావణుడు చెల్లెలిని, చెల్లెలి కుమారుడిని కారాగారంలో గొలుసులతో బంధించాడు. 
రామాయణంలో మైరావణుడు రామరావణ యుద్ధసమయంలో మాత్రమే కనిపిస్తాడు. 
రామ రావణ యుద్ధం జరుగుతున్న సమయంలో రాత్రివేళలలో రామలక్ష్మణులను వానర సైన్యాన్ని రాక్షసుల బారి నుంచి రక్షించాలని ఆంజనేయుడు తన వాలాన్ని ఒక ప్రాకారంగా చేసి తాను ద్వారపాలకుడుగా నిలబడ్డాడు. ఆప్రాకారంలో వానరసైన్యం, రామలక్ష్మణులు నిద్రిస్తూ ఉండేవారు. ఆ విషయం తెలుసుకున్న రావణుడు రాముణ్ణి జయించడం అసాధ్యమని భావించి, పాతా ళలంకకు వెళ్లి తన మేనమామ అయిన మైరావణుణ్ణి కలిసి ఇలా " మైరావణా! నువ్వు మాయావులలో శ్రేష్ఠుడివి. నీ సహాయంకోరి వచ్చాను. ఆంజనేయుడు వానర సైన్యం చుట్టూ తన తోకను ప్రాకారంగా నిర్మించి రామలక్ష్మ ణులను, వానరులను రక్షిస్తున్నాడు. ఈ ఒక్క రాత్రి గడిచిందంటే రాముడు నన్ను సంహరించక మానడు. అందువల్ల ఏ విధంగా నైనా సరే ఆంజనేయుణ్ణి మోసం చేసి రామలక్ష్మణులను అపహరించి పాతాళానికి తీసుకు రావాలి" అని కోరాడు. రావణుడంతటివాడు తన సహాయాన్ని ఆర్థించినందు కు మైరావణుడు చాలా సంతోషించి " రావణా ! ఈ నువ్వు కోరితే చేయగూడని కార్యమైనా సరే నిస్సంకోచంగా చేస్తాను. దాని వల్ల నాకు కీర్తి లభిస్తుంది. నువ్వు కోరిన చిన్న పనిని చేయలేనా " అని రావణుడికి ధైర్యం చెప్పి పంపాడు.