భారతదేశంలో బ్రిటిషు పాలన
పరిపాలన విధానం 1858 జూన్ 28లో బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ పాలన విక్టోరియా రాణి సింహాసనానికి మారినప్పుడు ఏర్పాటయింది. [7] (1876లో అదే విక్టోరియా రాణిని భారతదేశపు చక్రవర్తిగా ప్రకటించారు), బ్రిటీష్ ఇండియా సామ్రాజ్యం యూనియన్ ఆఫ్ ఇండియా (తర్వాతి కాలంలో రిపబ్లిక్ ఆఫ్ ఇండియా), డొమినియన్ ఆఫ్ పాకిస్తాన్ (తదనంతర కాలంలో ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ పాకిస్తాన్, దానిలోని తూర్పుభాగం మరింత తర్వాతి కాలంలో పీపుల్స్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ బంగ్లాదేశ్‌ అయింది), డొమినియన్ ఆఫ్ సిలోన్ (ప్రస్తుతం శ్రీలంక), సిక్కిం (ప్రస్తుతం భారతదేశంలో భాగం)గా ఐదు సార్వభౌమ రాజ్యాలుగా 1947లో విభాజితమయ్యే వరకు కొనసాగింది. 1858లో బ్రిటీష్ రాజ్ ఆరంభమయ్యేనాటికే దిగువ బర్మా బ్రిటీష్ పాలనలో భాగంగా వుంది, 1886లో ఎగువ బర్మా చేర్చారు. దాంతో బర్మాను 1937 వరకూ స్వయంపాలిత విభాగంగా నిర్వహించారు, తర్వాత అదొక ప్రత్యేక బ్రిటీష్ కాలనీగా స్వాతంత్ర్యాన్ని పొందడం ప్రారంభమై చివరకు 1948లో బ్రిటీష్ మయన్మార్ బర్మాగా రూపాంతరం చెందింది.
బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యము భారతదేశమునుండి నిష్క్రమించేనాటి స్వదేశ సంస్థానాధీశుల నిర్ణయములు
జూన్ 1948 లోపల బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము భారతదేశమును విడనాడునని వెలువడిన బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యపు నిర్ణయముతో స్వదేశ సంస్థానము లేవిధముగా పరిగణింపబడునన్న అంశము అప్పటినుండి తీవ్ర చర్చాంశమైనది. 1947 జూన్ 3 తేదీనాటి బ్రిటిష్ పార్లమెంటు ప్రకటన పర్యవసానముగ స్వదేశ సంస్థానముల భవిష్యత్తు విషయంలో తెలియుచున్న చరిత్రాంశములు (1) స్వదేశ సంస్థానములపైన తమ సార్వభౌమత్వము ఇంకోరికి అప్పచెప్పజాలమనియూ, వారితోనే ఆ సార్వభౌమత్వ మంతమొందునను బ్రిటిష్ ప్రధానమంత్రి ప్రకటనచేయుటవలన భారతదేశము లోని 562 స్వదేశ సంస్థానములు సర్వస్వతంత్రులమగుదమనే స్వాభావికమైన స్పందనకు దోహదమైనది. (2) ఇటువంటి స్పందన సమశ్య పూరితమగునని ముందుగనే గమనించిన నెహ్రూ 1947 జనేవరి మరియూ ఏప్రిల్ నెలలోజరిగిన బహిరంగ సభలలో చేసిన ఘోషణద్వారా భారతడొమినియన్ లో కలిసిపోవుటకు నిరాకరించు స్వదేశ సంస్థానములు శత్రువులుగ పరిగణింపబడునను హెచ్చెరించియుండెను. అంతేకాక జూన్ 1947 కాంగ్రెస్సు మహా సభలో తమ వైఖరి (బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యమునుండి నిష్క్రమించబడ్డ స్వదేశ సంస్థానములు ఎవరికివారు స్వతంత్రులు కాజాలరన్నతీర్మానము ద్వారా) స్పష్టం చేసియుండెను. అందువల్ల బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమునుండి పరిపాలనాధికారము భారతడొమినియన్ చేతికందగనే స్వదేశ సంస్థానములపై సార్వబౌమౌత్వము కూడా కలుగనని ఆనాటి అధినేతలైన నెహ్రూ పటేల్ ప్రభృతులు తలచిరని పేర్కొనుట వారి రాజకీయపరిజ్ఞానము, మేదాశక్తిని సంకుచితముగా సమీక్షించినట్లగును. నెహ్రూ ముందుచూపుతోనే అప్పటికే(జూలై 1947) రాష్టవ్యవహారాల విభాగమును వల్లభాయిపటేలు నాయకత్వములో నెలకొలిపి వి. పి. మినన్ ను కార్యదర్శిగా నియమించెను. అప్పటిదాకా ప్రతి సంస్థానములో నుండిన బ్రిటిష్ రెసిడెంట్లు ఆనాటితో విముక్తికాబడినట్లు పరిగణించి వారిద్వారా వ్యవాహరక సూచనలు చెల్లవని నిశ్చయించబడింది. (3) స్వతంత్ర భారతడొమినియన్లో కలిసిపోవుదుమని ప్రతివక్క స్వదేశ సంస్థానాధీశులు లిఖిత పత్రములు ఢిల్లీ లోని రాష్ట్ర వ్వవహారాల విభాగమున కందజేయవలనెని నిర్ణయించబడింది. ఆ దిశలో జరిగిన కొన్నిఇతర ముఖ్య చరిత్రాంశములు
సంస్థానాధీశులు తామంతటతామే ముందుకు వచ్చుటకు ప్రోత్సాహకముగ అధికారముచేపట్టనున్న భారతడొమినియన్ ప్రభుత్వము చేసిన కార్యాచరణ  (1) జూలై 5వతారీకున ప్రకటించబడిన ఆశ్వాసనములు  (అ) దేశ రక్షణ, విదేశ వ్యవహరములు, వార్తాసూచనవ్యవహారములు తప్ప(ఇవి భారత ప్రభుత్వము క్రిందనుండును) మిగత కీలక పరిపాలనా విభాగములు స్వదేశ సంస్థానముల ప్రభుతము క్రిందనుండుననియూ (ఇ) స్వదేశ సంస్థానాధీశుల గౌరవ హోదాలు, స్వాభిమాన దర్జాలు, రాజరికపు సౌఖ్యములు, లాంఛనములు ( princely privileges and princely perquisites) కలిగి యుందురనియూ ఆశ్వాసనములియ్యబడెను. (2) అన్నిరకముల హోదాగల సంస్థానాధీశులకు ఒకేరమైన పారదర్శమైన అంగీకార దస్తావేజు (Standard common instrument of accession) తయారుచేసిరి (3) తత్సంబందిత విషయముల మధ్యస్తీకరణము (negotiation బదలాయింపు)చేయుటకొరకై కేంద్రీయ వ్యవస్థనెలకొల్పబడెను (4)ఉన్నస్థితి కాపాడు పత్రము(Stand still Agreement) కూడా నిర్మించబడెను. అట్టి Stand still Agreement కావలనని కోరిన సంస్థానము, జమ్మూ-కాశ్మీరు. అంతేకాక (5) అవసరమైనచో ఇండియా ఇండిపెండెన్సు బిల్లును సవరణచేయుటకు కూడా వ్యవస్థచేయబడెను.