జీలకర్ర
జీలకర్ర: జీలకర్రను మనం రోజువారీగా వాడుతూనే ఉంటాం. జీలకర్ర రెండు రూపాల్లో లభిస్తుంది. నల్లజీలకర్ర, మామూలు తెల్ల జీలకర్ర. నల్లజీలకర్రను షాజీర అంటారు. రెంటికీ ఔషధ గుణాలున్నాయి. వీటిని అనేక గృహ చికిత్సలకు వాడుతూ ఉంటారు . ఇది మనము వంట ఇంట్లో వాడుకునే పోపు (మసాలా) దినుసులలో ఒకటి . దీని శాస్త్రీయ నామము cuminuma cyminum . ఇది సుమారు 30-50 సెంటిమీటర్లు పెరిగే మొక్క. దీని గింజలు గోధుమ రంగులో ఉన్న చిన్న గింజలు . గింజలనే వంటకాల లోనూ, ఔషధము గాను వాడుతారు . ప్రాచీన కాలము నుండి ఇది వాడుకలో ఉంది . మొదటిలో ఇది ఇరాన్‌ ప్రాంతములో విరివిగా ఉండేదని బైబిల్ లో ఉందని చెప్పుకుంటారు . గ్రీకులు, రోమన్లు వాడుకులో ఉందిని అంటారు . హిందూ వివాహములో జీలకర్ర బెల్లము తలపై పెట్టుకోవడం ఒక ముఖ్యమైన ఘట్టము .
నాగార్జున ఉల్లిగడ్డ
నాగార్జున ఉల్లిగడ్డ అనగా లిలియేసి (Liliaceae) కుటుంబానికి చెందిన మొక్క. దీని శాస్త్రీయ నామం అర్జీనియా నాగార్జునే (Urginea Nagarjune). ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో ఉన్న తూర్పుకనుమల అడవుల్లో మాత్రమే కనిపించే ఈ మొక్కను తొలిసారిగా 1982 లో కొప్పుల హేమాద్రి మరియు స్వహారి శశిభూషణరావు అను వృక్షశాస్త్రవేత్తలు కనుగొన్నారు . ఈ మొక్కను ఎర్ర ఉల్లిపాయ లేదా ఎర్ర ఉల్లిగడ్డ ( Red Onion) అని కూడా పిలుస్తారు. దీని సమీప రకమైన అర్జీనియా ఇండికా (Urginea Indica / అడవి ఉల్లి) ఆయుర్వేద వైద్యంలో ఉపయోగపడుతుంది, మరో సమీప రకమైన అర్జీనియా మారిటిమా (Urginea Maritima) ఎలుక సంహారిణిగా ఉపయోగపడుతుంది. అయితే నాగార్జున ఉల్లిగడ్డ యొక్క ఔషధ గుణ వివరాలు ఇంకా తెలియవలసివున్నది. 