రుద్రమ దేవి
కాకతీయులలో అగ్రగణ్యుడైన గణపతిదేవుని తరువాత 1262 లో రుద్రమదేవి ' రుద్రమహారాజు ' బిరుదంతో కాకతీయ మహాసామ్రాజ్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించింది. అయితే ఒక మహిళ పాలకురాలు కావటం ఓర్వలేని అనేకమంది సామంతులు తిరుగుబాటు చేసారు. అదేసమయంలో నెల్లూరు పాండ్యుల కింద, వేంగి ప్రాంతం గొంకరాజు మొదటి నరసింహుడి కిందకి వెల్లినయి... పాకనాటి కాయస్థ అంబదేవుడు, కళింగ నరసింహుని కుమారుడు వీరభానుడు తిరుగుబాట్లు చేసారు. రుద్రమ తన సేనానులతో కలిసి ఈ తిరుగుబాట్లనన్నిటినీ విజయవంతంగా అణచివేసింది. రుద్రమాంబ ఎదుర్కొన్న దండయాత్రలన్నిటిలోకీ దేవగిరి యాదవరాజుల దండయాత్ర అతి పెద్దది, కీలకమైనది. యాదవరాజు మహాదేవుడు ఓరుగల్లును ముట్టడించాడు, అయితే రుద్రమ యాదవలను ఓడించి, దేవగిరి దుర్గం వరకూ తరిమి కొట్టింది. వేరేదారి లేని మహదేవుడు సంధికి దిగివచ్చి, యుద్ధ పరిహారంగా మూడుకోట్ల సువర్ణాలు చెల్లించాడు. రుద్రమదేవి యొక్క శైవమత గురువు విశ్వేశ్వర శివశంబు. గణపతి దేవునికి, రెండవ ప్రతాపరుద్రునికి కూడా ఈయనే గురువు. రుద్రమ తానే స్వయంగా కాయస్త రాజ్యంపై దాడి చేసినట్లు తెలుస్తోంది. Chandupatla (నల్గొండ) శాసనం ఆధారంగా కాయస్త అంబదేవునితో జరిగిన యుద్ధాలలోనే మరణిచినట్లు చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. రుద్రమదేవికి గల ఇతర బిరుదులు: రాయగజకేసరి, ఘటోధృతి.
నక్షత్రవనం
1. అరుంధతి వనంలో ఉండాల్సిన 108 మొక్కలకు సంబంధించిన దేవతల పేర్లు వారి నివాస క్షేత్రములు
01. వారణాసి - విశాలాక్షి
02. నైమిషారణ్యం - లింగధారిణి
03. ప్రయాగ - లలిత
04. గంగమాధనం - కాముకి
05. మానసరోవరం - కుముద
06. దక్షిణాదిని - విశ్వకామ
07. ఉత్తరాదిని - విశ్వకామప్రపూరణి
08. గోమాతం - గోమతి
09. మందపర్వం మీద - కామచారిణి
10. చైత్యరథ - మదోత్కట
11. హస్తినాపురంలో - జయంతి
12. కన్యాకుజ్జంలో - గౌరి
13. మలయపర్వతం మీద - రంభ
14. ఏకామ్రలో - కీర్తిమతి
15. విశ్వపీఠంలో - విశ్వేశ్వరి
16. పుష్కరంలో - పురుహుత
17. కౌదారంలో - సన్మార్గదాయిని
18 . హిమవంతం మీద - మంద
19. గోకర్ణంలో - భద్రకర్ణిక
20. స్థానేవ్వరంలో - భవాని
21. బిల్వకంలో - బిల్వపత్రిక
22. శ్రీశైలం మీద - మాధవి
23. భద్రేశ్వరంలో - భద్ర
24. వరాహపర్వతం మీద - జయ
25. కమలాలయంలో - కమల
26. రుద్రకోటిలో- రుద్రాణి
27. కాలంజరం మీద - కాళి
28. శాలగ్రామంలో - మహాదేవి
29.శివలింగంలో - జలప్రియ
30. మహాలింగంలో - కపిల
31. మాకోటంలో - ముకుటేశ్వరి
32. మాయాపురిలో - కుమారి
33. సంతానపీఠంలో- లలితాంబిక
34. గయలో - మంగళ
35. పురుషోత్తం (జగన్నాధంలో) - విమల
36. సహస్రాక్షరిలో - ఉత్పలాక్షి
37. హిదణ్యాక్షంలో - మహోత్పల
38. విపాశలో - మహాఘాక్షి
39. పండ్రకవర్దనంలో - పాడల
40. సుపార్శ్వంలో - నారాయణి
41. త్రీకూటంలో - రుద్రసుందరి
42. విపులక్షేత్రంలో - విపుల
43. మలయాచలం మీద - కల్యాణి
44. సహ్యాద్రమీద - ఏకవీర
45. హరిశ్చంద్రపీఠంలో - చంద్రిక
46. రామతీర్ధంలో - రమణ
47. యమునాపీఠంలో- మృగావతి
48. కోటితీర్ధంలో - కోటవి
49. మాధవనంలో - సుగంధ
50. గోదావరిలో - త్రిసంధ్య
51. హరిద్వారంలో - రతిప్రియ
52. శివకుదంలో - వుభానంద
53. దేవికాతటంలో - నందిని
54. ద్వారకలో - రుక్మిణి
55. బృందావనంలో - రాధ
56. మదురలో - దేవకి
57. పాతాళంలో - పరమేశ్వరి
58. చిత్రకూటంలో - సీత
59. వింధ్యాచలం మీద - వింధ్యవాసిని
60. కరవరం (కోల్హాపురం) లో - మహాలక్ష్మి
61. వినాయకక్షేత్రంలో - ఉమ
62. వైద్యనాధంలో - ఆరోగ్య
63. మహాకాలంలో - మహేవ్వరి
64. ఉష్ణతీర్ధంలో - అభయ
65. వింధ్యమీద - వితంబ
66. మాండవ్యంలో - మాండవి
67. మాహేశ్వరీపురములో - స్వాహ
68. భగలండంలో - ప్రచండ
69. అమరకంటకంలో - చండిక
70. సోమేశ్వరంలో- వరారోహా
71. ప్రభావతీర్ధంలో - పుష్కరావతి
72. సరస్వతీతీర్ధంలో - దేవమాత
73. సముద్రపు బొడ్డున - పారావార
74. మహాలయంలో - మహాభాగ
75. వయోష్ణిలో - పింగళేశ్వరి
76. కృతశౌచతీర్ధంలో - సింహక
77. కీర్తిక్షేత్రంలో - అతిశాంకరి
78. వర్తపతీర్ధంలో - ఉత్పల
79. సోనభద్రాసౌణకా సంగమస్థలంలో - సుభద్రాలోల
80. సిద్ధవనంలో - లక్ష్మీమాతా
81. భరతాశ్రమంలో - అనంగ
82. జలంధరం మీద - విశ్వముఖి
83. కిష్కింధలో - తార
84. దేవదారువనంలో - పుష్టి
85. కాశ్మీరంలో - మోధ
86. హిమాలయం మీద - భీమ
87. విశ్వేశ్వరంలో - తుష్టి
88. కపాలమోచనంలో - సిద్ధి
89. కాయావరోహణంలో - మాయ
90. శంబోద్ధారంలో - ధర
91. పిండారకంలో - ధృతి
92. చంద్రభాగ ఒడ్డొన - కల
93. ఆచ్చేదంలో - శివధారిణి
94. వేణాఒడ్డున - అమృత
95. బుదరీవనంలో - ఊర్వశి
96. ఉత్తరకురుభూముల్లో - ఔషధి
97. కుశద్వీపంలో- కుశోదక
98. హేమకూటంలో - మన్మధ
99. కుముదవనంలో - సత్యవాదిని
100. అశ్వర్ధతీర్ధంలో - వందనీయ
101. వైశ్రణాలయంలో - నిధి
102. వైదవనంలో - గాయత్రి
103. శివసన్నిధిలో - పార్వతి
104. దేవలోకంలో - ఇంద్రాణి
105. బ్రహ్మలోకంలో - సరస్వతి
106. సూర్యబింబంలో - ప్రభ
107. మాతృకల్లో - వైష్ణవి
108. సతుల్లో - అరుంధతి