దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స
శ్రీకృష్ణదేవరాయల కన్నా ముందుగా 15వ శతాబ్ది తొలి అర్థభాగంలో జీవించిన వినుకొండ వల్లభరాయుడు ఈ పద్యంలో ప్రముఖవాక్యమైన దేశభాషలందు తెలుగు లెస్స వాక్యాన్ని ఉటంకించారు. వల్లభరాయలు క్రీడాభిరామమనే వీథి నాటకాన్ని రచిస్తూ ప్రస్తావనలోని 37వ పద్యంగా రచించిన జనని సంస్కృతంబులో ఈ వాక్యం ప్రస్తావనకు వస్తుంది. ఆ పద్యం ఇది: శ్రీనాథ యుగానికి చెందిన వినుకొండ వల్లభరాయుడు రచించిన వ్యంగ్య, శృంగారభరిత నాటకమైన క్రీడాభిరామం భాష, పదప్రయోగాల ప్రభావం శ్రీకృష్ణదేవరాయలపై ఉందని సింగరాచార్యులు వంటి సాహిత్య విమర్శకుల అభిప్రాయం.
యాస
కొందరు భాషా వేత్తలు యాస పదాలు మరియు భాషా వాదాలకూ మధ్య వ్యత్యాసాన్ని రూపొందించారు. ఘిలాడ్ జూకర్మాన్న్ వాదన ప్రకారం, “యాస (మరియు తరచుగా స్వల్పకాలానికి) ఒక ప్రత్యేక సామాజిక సమూహం చేత, ఉదాహరణకు కౌమార దశలోని వారు, సైనికులు, ఖైదీలు మరియు దొంగలు వాడే అనధికార నిఘంటు అంశాలను ఉటంకిస్తుంది. యాస, భాషా వాదా (మాటలు)ల వంటిది కాదు, అది అనధికారికం, అవి సందర్భవశాన ఎవరైనా విశ్రాంతిగా వాడే మాటలు, ‘నీవు’ వలె, అదే విధంగా భాషా వాదాల వలె, సంక్షిప్తాలను అది మిళితం చేసుకుంది. ఒక భాషా వాదం అనధికార మాటల్లో ఉపయోగించే నిఘంటు అంశం కాగా, విస్తృత అర్ధంలో భాషా వాదంలో యాస మిళితమై ఉంది, దాని ఇరుకు అర్ధంలో మిళితమై లేదు. యాస పదాలు తరచుగా భాషా వాద మాటల్లో వాడబడుతుంటాయి, అయితే అన్ని భాషా వాద పదాలు యాస పదాలు కావు. యాస పదాలకూ, భాషా వాద పదాలకూ మధ్య వ్యత్యాసాన్ని గుర్తించేందుకు ఒక పద్ధతి, జన్మతః వక్తలకు ఆ పదం తెలిసి ఉందో లేదో (మరియు దాన్ని వాడుతున్నారో లేదో) అడగటం, వారికి తెలిసి ఉంటే, అది భాషా వాద పదం. అయితే, సమస్య ఏమిటంటే ఇది వివేచనాత్మకం కాదు, రాశి భూత పద్దతే గాక అదొక అవిచ్ఛిన్నమై ఉంది. యాస పదాలలో అధికమైనవి తాత్కాలికమైనవైనా, తరచుగా కొత్త వాటిచే తొలగించబడినా, కొన్ని పదాలు యాస లేని భాషా వాద పదాల స్థాయిని (ఉదా: ఇంగ్లీష్ సిల్లీ -cf. జర్మన్ సెలిగ్ ‘బ్లెస్స్డ్, మధ్య ఉన్నత జర్మన్ సెయిల్డె ‘బ్లిస్‌, లక్’ మరియు జెల్డా, ఒక యూదు మహిళ తొలి పేరు) మరియు అధికారిక స్థాయిని కూడా పొందుతాయి (ఉదా ఇంగ్లీష్ మాబ్) " .