దక్షిణ మధ్య రైల్వే
భారతదేశం లోని 16 రైల్వే జోన్‌లలో ఒకటైన దక్షిణ మధ్య రైల్వే 1966, అక్టోబర్ 2న ఏర్పడింది. ఈ రైల్వే జోన్ సికింద్రాబాదు ప్రధాన కేంద్రంగా కార్యకలాపాలను నిర్వహిస్తోంది. దీని పరిధిలో ప్రస్తుతం 6 రైల్వే మండలములు ఉన్నాయి. తెలంగాణ లోని హైదరాబాదు, సికింద్రాబాదు, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని గుంతకల్లు, విజయవాడ, గుంటూరు లతో పాటు మహారాష్ట్రకు చెందిన నాందేడ్ మండలములు దక్షిణ మధ్య రైల్వేలో ఉన్నాయి. ప్రధానంగా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ మఱియు తెలంగాణలో విస్తరించియున్న ఈ డివిజన్ కొంతమేరకు కర్ణాటక, మధ్యప్రదేశ్, మహారాష్ట్రలలో కూడా వ్యాపించియున్నది. మొత్తం 5752 కిలోమీటర్ల నిడివి కలిగిన రైలు మార్గం ఈ జోన్‌లో విస్తరించిఉన్నది. దేశంలో అత్యధిక లాభాలు ఆర్జించే జోన్‌లలో ఇది ఒకటి.[1]
విజయవాడ-చెన్నై రైలు మార్గము
చెన్నై సబర్బన్ రైల్వే, చెన్నై సెంట్రల్ మరియు సూళ్ళూరుపేట మధ్య ఈఎంయు (ఎలక్ట్రికల్ మల్టిపుల్ యూనిట్) రైళ్లు 20 మధ్యంతర స్టేషన్ల ద్వారా నడుపుతుంది. ఈఎంయు రైళ్లు 2 గంటల షెడ్యూల్ సమయంలో 82 కి.మీ. (51 మైళ్ళు) దూరం ప్రయాణం చేస్తాయి. 2005 నాటికి, 100,000 మంది ప్రయాణికులు రోజూ ఈ రంగంలో ఈఎంయు సేవలు ఉపయోగిస్తారు. ఈఎంయు రైళ్లు కూడా చెన్నై సబర్బన్ (పశ్చిమ మార్గము) ద్వారా చెన్నై సెంట్రల్ మరియు ఆర్కోణం మధ్య నిర్వహించ (నడప) బడుతున్నాయి. (జతచేసిన చార్ట్‌లో చూపబడవు). ఇవి 1 గంట 50 నిమిషాలు ఒక షెడ్యూల్ సమయంలో 27 హాల్ట్‌లతో 68 కిలోమీటర్ల (42 మైళ్ళు) దూరం ప్రయాణం చేస్తాయి. 2005 నాటికి, 200,000 మంది ప్రయాణికులు రోజూ ఈ రంగంలో ఈఎంయు సేవలు ఉపయోగించారు. ఒక మెమో రైలు చెన్నై సెంట్రల్ నుండి తిరుపతి వరకు ప్రధాన మార్గం మధ్య వయా పశ్చిమ ఉత్తర మార్గము ద్వారా నిర్వహించబడుతున్నది. ఇది 4 గంట 25 నిమిషాలు వ్యవధిలో ఒక షెడ్యూల్ సమయంలో 13 హాల్టులతొ 160 కి.మీ. (99 మైళ్ళు) దూరంలో ప్రయాణిస్తుంది.
చెన్నై లోని రోయపురం / వ్యాసర్పాడి నుండిఆర్కాట్ సమీపంలోని వలఝా రోడ్ (వలఝాపేట్) వరకు 100 కి.మీ. (62 మైళ్ళు) పరిధిలోమద్రాస్ రైల్వే కంపెనీ ద్వారా నిర్వహించబడుతున్న రైలు 1856 జూలై 1 సం.న దక్షిణ భారతదేశంలో మొదటి సేవలు ఉండేవి. 1861 సం.లో, ట్రంక్ రూట్ బెయ్పోర్ / కడలుండి (కాలికట్ దగ్గర)కు విస్తరించారు. భారతదేశం యొక్క గ్రేట్ దక్షిణ రైల్వే 1861-62 సం.లో నాగపట్నం మరియు తిరుచునాపల్లి మధ్య 125 కి.మీ. (78 మైళ్ళు) పొడవైన మార్గాన్నిపూర్తి చేసింది. 1864-1868 సమయంలో, మద్రాస్ రైల్వే బెంగుళూర్ కంటోన్మెంట్ జోలార్పేటైతో జత (లింక్) చేసి. విడిగా సేలం వరకు దాని మార్గాలను విస్తరించింది. 1890 సం.లో దక్షిణ మరాఠా రైల్వే కంపెనీ గోవాతో గుంతకల్ ఒక మీటర్ గేజ్ మార్గము (లైన్)తో పాటుగా మరియు విజయవాడతో మార్మగోవా జత (లింక్ ) చేసింది. 1893 నుండి 1896 సం.ల మధ్య కాలంలో సమయంలో, ఈస్ట్ కోస్ట్ స్టేట్ రైల్వే 1,287 కి.మీ. (800 మైళ్ళు), విజయవాడ నుండి కటక్ వరకు నిర్మించిన మార్గము మరియు అదే కాలంలో ట్రాఫిక్ మొదలైనది, ఇంతేకాక విజయవాడ-చెన్నై లింక్ నిర్మాణం భారతదేశం యొక్క తూర్పు తీరం ప్రాంతంలో 1899 సం.లో సరాసరి (ఎకాఎకీ) నడుపుటకు ప్రారంభించబడింది. ఈస్ట్ కోస్ట్ స్టేట్ రైల్వే యొక్క దక్షిణ భాగం (వాల్తేరు నుండి విజయవాడ వరకు) 1901 సం.లో మద్రాస్ రైల్వే వారు హస్తగతం చేసుకున్నారు.