భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం
ఆగస్టు పదిహేను (August 15) భారతదేశపు స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంగా జరుపుకోబడుతోంది. 1947 ఆగస్టు పదిహేనున భారతదేశం వందల ఏళ్ళ బానిసత్వాన్నుంచి విడుదలయింది. దానికి గుర్తుగా, స్వాతంత్ర్యానంతర ప్రభుత్వం ఆగస్టు పదిహేనుని భారత స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంగా, జాతీయ శెలవు దినంగా ప్రకటించి అమలు చేస్తోంది.
బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యము భారతదేశమునుండి నిష్క్రమించేనాటి స్వదేశ సంస్థానాధీశుల నిర్ణయములు
1946 జూలైలో బ్రిటన్ ప్రధాన మంత్రిగా క్లెమెంట్ అట్లీ (Clement Atlee) పదవి చేపట్టిన తరువాత భారతదేశానికి స్వతంత్రమునిచ్చుటకు అన్ని వర్గములకు సమ్మతమైన మార్గము కనుగొని సూచించమని మార్చి 1947 లో భారత వైస్రాయి లార్టు ఆర్చిబాల్డు వావెల్ (Lord Archibald Wavell) తో కూడిన సర్ స్టఫర్డు క్రిప్సు (Sir Stafford Cripps) అధ్యక్షతన విచారణ సంఘము నియమించబడింది. ఆ విచారణ సంఘము మహ్మదీయుల కొరకు దేశ విభజనచేయమన్న ముహమ్మద్ అలీ జిన్నా (Muhammad Ali Jinnah) ప్రతిపాదనను త్రోసిపుచ్చింది. స్వదేశ సంస్థానములతో కలసియుండిన అఖండభారతదేశమున కేంద్రీయుతమైన రాష్ట్ర ప్రభుత్వములను నెలకొల్పుటకు సూచించెను. హిందు, ముస్లిమ్ వర్గములవారిని సంత్ప్తుప్తిచేయుటకై చేసిన ఆ క్రిప్సు విచారణ సంఘపు రాజ్యాంగ పరిష్క్రుతి (constitutional award) లో భారత రాజ్యాంగము మూడు సమూహములకలియికగా ప్రతిపాదించబడెను. (1) అధిక సంఖ్యలో హిందువులున్నరాష్ట్ర శాసన సభలన్నీయు ఒక సమూహముగనూ (2) ముస్లిములు అధికముగయున్న రాష్ట్రములలోని శాసన సభలను రెండు సమూహములుగ పశ్చమోత్తర పరగణములవి రెండవ సమూహముగను, బెంగాల్- అస్సమ్ రాష్ట్రశాసన సభలను మూడవ సమూహముగను విభజించి ఆ మూడు సమూహముల శాసనసభలు కలిసిన ఒక కేంద్ర ప్రభుత్వశాసనసభనేర్పచవలసియున్నది. దేశ రక్షణ, విదేశ వ్యవహారములు, సమాచారయంత్రాంగము కేంద్ర ప్రభుత్వముక్రిందనుంచి మిగత పరిపాలనా అధికారములకు సంబంధించిన విభాగములకు శాసనములు చేయు హక్కును రాష్ట్ర ప్రభుత్వ శాసనసభలకివ్వబడెను. నిరంకుశపరిపాలనాధికారములుగల స్వదేశసంస్థానములనూ ప్రజాప్రాతినిధులకు బాధ్యతగలిగి యుండు రాష్ట్రీయప్రభుత్వములును కలసియుండు వింతసంయుక్త రాజ్యాంగమివ్వచూపిన క్రిప్సు పరిష్కృతి విఫలమగుటలో ఆశ్చర్యములేదు. క్రిప్సునిచారణ సంఘముచేసిన అట్టి వింత రాజ్యాంగము విఫలమగుటకు కారణము ఆ సంఘమువారు కాంగ్రెస్సువారినీ, ముస్లింలీగువారినీకూడా సంతోష పెట్టుటకు అందు చేర్చిన పరస్పరవికటితమైన పరిఛ్ఛేదములే (CLAUSES క్లాజులు). కాంగ్రెస్సు వప్పుకున్నాగాని ముస్లింలీగువారు తిరస్కరించారు. దాంతో లండనులోని అట్లీప్రభుత్వము భారతవైస్రాయిగా వావెల్ ని తీసివేసి మౌంటుబాటన్ను నియమించి 1948 జూన్ లోగా ఎట్టిపరిస్తితు లలోనైననూ భారతదేశమును తమ బ్రటిష్ పరిపాలన ముగించుదరని బ్రిటిష్ పార్లమెంటులో ఉద్ఘోషించారు. అప్పటికి రాజుల ఛేంబరు (Chamber of Princes) కు ఛాన్సలరైయుండిన భోపాల్ నవాబు సర్ హమీదుల్లా ఖాం గారు ఆసందర్భమున నిష్టూరముగా వాపోయినదేమనగా సర్వస్వతంత్రులైన స్వదేశ సంస్ధానాదీశులు ఒక రాజకీయపార్టీ నిర్మాణించు ప్రభుత్వము క్రింద ఎలావుండగలవు అని ప్రశ్నించారు .