వేయి స్తంభాల గుడి
వేయి స్తంబాల గుడి తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని చారిత్రాత్మక దేవాలయం.ఇది 11వ శతాబ్దంలో కాకతీయ వంశానికి చెందిన రుద్రదేవునిచే చాళుక్యుల శైలిలో నిర్మించబడి కాకతీయ సామ్రాజ్య కళాపిపాసకు, విశ్వబ్రాహ్మణ శిల్పుల పనితనానికి మచ్చుతునకగా భావితరాలకు వారసత్వంగా మిగిలింది.[1]
కీలపట్ల
ఈ గ్రామములో పురాతనమైన శ్రీ వేంకటేశ్వరాలయమున్నది. ఇది అన్ని విధాలా తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర ఆలయాన్ని పోలి వుంటుంది. మూల విరాట్టులు రెండు ఒకే విధంగా రూపు రేఖలు కలిగి వుంటాయి. అందుచేత ఈ గ్రామములోని ఆలయాన్ని చిన్న తిరుపతి అని కూడా అంటారు. ఈ ఆలయాన్ని భృగు మహర్షి ప్రతిష్ఠించాడని ప్రతీతి. జనమేజయుడు మొదట అక్కడ చిన్నపాటి ఆలయాన్ని నిర్మించాడని, దానిని ఆ తర్వాత కాలంలో పల్లవులూ, చోళ రాజుల కాలంలో పునర్నిర్మించినట్లు ఆధారాలున్నాయి.
తిరుమలలో వున్న శ్రీ వారి ఆలయాన్ని, కీల పట్లలో ఆలయాన్ని ఒకే శిల్పి రూపొందించాడని అంటారు. అందుకే ఈ రెండు ఆలయలలో పోలికలున్నవని అంటారు. ఈ రెండు ఆలయాలలో మొదట తిరుమల ఆలయం ప్రారంభమైన ఒక సంవత్సరము తర్వాత కీలపట్ల లోని ఆలయము ప్రారంభమైనది. గతంలో తురుష్కులు హిందూ దేవాలయాలను కొల్లగొట్టే సందర్భములో ముందు జాగ్రత్తగా ఈ ఆలయములోని మూల విరాట్టును, ఇతర దేవాలయ సంపదను ప్రక్కనే వున్న కోనేటిలో ముంచి దాచారు భక్తులు పూజారులు. అలా నీటి అడుగున వంద సంవత్సరాలు వున్న స్వామి వారు విజయనగర రాజుల కాలంలో స్వామి వారి మూల విరాట్టును బయటికి తీశారు. ఆప్రాంతము ఆనాడు పుంగనూరు జమీందారుల ఆధీనంలో వుండేది. అప్పటి పుంగనూరు జమీందారు పరిపాలన సాగిస్తున్న కొండమ నాయుడు స్వామి వారి విగ్రహాన్ని కోనేటి నుండి బయటకు తీసి పున: ప్రతిష్ఠించాడు. చాలకాలము స్వామివారు కోనేటిలో వున్నందున కోనేటి రాయుడని పేరు వచ్చింది.