పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి
పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి ( 1608[1]-1693) 17వ శతాబ్దములో కాలజ్ఞాన తత్వాలను బోధించిన యోగి, హేతువాది, సంఘ సంస్కర్త. సాక్షాత్ దైవ స్వరూపుడు. బ్రహ్మం గారు తన కాలజ్ఞానములో భవిష్యత్తు గురించి చెప్పిన చాలా విషయాలు నిజమయ్యాయి. తీర్థ యాత్రలు చేస్తున్నటువంటి విశ్వబ్రాహ్మణ పుణ్యదంపతులు పరిపూర్ణయాచార్యులు, ప్రకృతాంబలకు కాశీ పట్టణంలో జన్మించి, కర్ణాటక రాష్ట్రం, స్కందగిరి పర్వతసానువులో స్థితమైన పాపాగ్ని మఠ (ప్రస్తుతం ఇది చిక్‌బళ్లాపూర్ జిల్లా లోని కళవారహళ్లిలో ఉన్నది) అధిపతులు వీరభోజయాచార్య, వీరపాపమాంబలవద్ద పెరిగిన శ్రీవీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి, వైఎస్ఆర్ కడప జిల్లా లోని కందిమల్లాయపల్లిలో చాలాకాలం నివసించి సజీవ సమాధి నిష్ఠనొందాడు. వీరబ్రహ్మము వలన ప్రసిధ్ది పొందుట చేత కందిమల్లాయపల్లె తర్వాతి కాలములో బ్రహ్మంగారిమఠంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రపంచంలో ఏ వింత జరిగిన ఇది బ్రహ్మం గారు తన కాలజ్ఞానంలో ఆనాడే చెప్పారు అంటూ ప్రజలు గుర్తుకు తెచ్చుకుంటూ ఉంటారు. కాలజ్ఞానంలో చెప్పినవన్నీ పొల్లు పోకుండా ఇప్పటివరకు జరిగాయి. జరుగుతున్నాయి.
చిరుమామిళ్ళ సుబ్రహ్మణ్య కవి
చిరుమామిళ్ళ సుబ్రహ్మణ్య కవి వాగ్గేయకారుడు. ఆయన పలనాటి ప్రాంతంలో సుప్రసిద్ధ కవిగా నిలిచారు.
గుంటూరు జిల్లా పలనాడు ప్రాంతం దుర్గి మండలం ధర్మవరం (దుర్గి) గ్రామంలో చిరుమామిళ్ల నర సయ్య తిరుమలమ్మ కుమారునిగా సుబ్రహ్మణ్య కవి 1802లో జన్మించారు. అద్దంకి తిరుమల తాతాచార్యదేశికుల వద్ద గురూపదేశాన్ని పొంది సుబ్బదాసుగా ప్రసిదుడయ్యారు. సంగీత సాహిత్యాలపై మక్కువ కలిగిన సుబ్బదాసు అంబరీషోపాఖ్యానము కావ్యా న్ని రచించి దుర్గి వేణుగోపాలునికి అంకితమిచ్చారు. సహజ పాండిత్యం ఉన్న సుబ్బదాసు నానార్ధ స్తవము, రుగ్మాంగద చరిత్ర, త్రిలోక వందిత శతకము, చిత్తశతకము, భక్త వశవర్తి శతకము, గోపాల శతకము, కేశవ శతకము, శ్రీదుర్గి పురీశ శతకము, నిఖిల విచిత్ర శతకము, నృశింహ సీస పంచకము, శ్రీరామస్తుతి, రామసీస పంచకము, కంద పంచవింశతి, శ్రీకృష్ణస్తవములను రచించారు. అనేక కీర్తనలను రచించి స్వయంగా పా డుతూ భక్తులకు వినిపించేవారు. పలనాటి పోతనగా పేరుపొందిన సుబ్ర మణ్య కవి భక్తి చరితములు, సీసార్ధములు, కందార్ధములు, దరువులు, తత్వములు, కీర్తనలు, దండకాలు, సూర్ణికలను రచించారు. అడిగొప్పుల, ఒప్పిచెర్ల గ్రామాల్లో అంటు రోగాలు ప్రబలినప్పుడు వారికి వైద్య సాయాన్ని అందించి అందరి మెప్పు పొందారు. సుబ్బదాసు తన స్వీయ చరిత్రను రచించినట్లు తెలుస్తున్నప్పటికీ అది అలభ్యంగా ఉంది. సుబ్బదాసు 1882 పుష్య బహుళ అష్టమినాడు ధర్మవరంలో స్వచ్ఛంద మరణము పొందారు. ప్రజలు ఏటా వారి ఆరాధనోత్సవాలను నిర్వహిస్తున్నారు.