విజయనగర సామ్రాజ్యము
విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని హరిహర (హక్క) మరియు బుక్క అనే అన్నదమ్ములు 1336 లో స్ధాపించారు. వారి రాజధాని మొదట ఆనెగొంది. ఆనెగొంది ప్రస్తుతము తుంగభద్ర ఉత్తర తీరమున ఒక చిన్న పల్లె. సామ్రాజ్యము బుక్కరాయని పరిపాలనలో అభివృద్ధి చెందిన తరువాత రాజధానిని తుంగభద్ర దక్షిణ తీరమున గల విజయనగరము నకు తరలించారు. ఈ సామ్రాజ్యం 1336 నుండి 1660 వరకు వర్ధిల్లింది. చివరి శతాబ్దాన్ని దీనికి క్షీణదశగా చెప్పుకోవచ్చు. సుల్తానుల సమాఖ్య వీరిని తళ్ళికోట యుద్ధంలో దారుణంగా ఓడించింది. సుల్తానుల సైన్యం రాజధానిని ఆరునెలల పాటు కొల్లగొట్టి, నేలమట్టం చేసింది. ఈ సామ్రాజ్యపు స్థాపన వివరాలూ, దాని చరిత్రలో ఎక్కువ భాగం అస్పష్టంగా ఉన్నాయి; కానీ దాని శక్తీ, అర్ధిక పుష్టి లను పోర్చుగీసు యాత్రికులైన డోమింగో పేస్‌, నూనిజ్‌ వంటి వారే కాక మరి కొందరు కూడా నిర్ధారించారు.
పెమ్మసాని నందస్వామిదురై కొండలరాయస్వామి నాయుడు
నాయుని పూర్వీకులు విజయనగర రాజ్యములో గండికోటను పాలించిన పెమ్మసాని నాయకులు. తళ్ళికోట యుద్ధము తరువాత పెమ్మసాని వారి ప్రాభవము తగ్గినది. అయిననూ రాజ్యావశేషములను కాపాడుతూ పెనుకొండ అరవీటి రాజులకు యుద్ధములలో తోడ్పడుతూ తెలుగు వారి మానాభిమానాలు కాపాడారు. వీరిలో పెద వీరప్ప నాయుడు మధురనేలుతున్న విశ్వనాథ నాయకుడు వద్ద చేరతాడు. విశ్వనాథుడు పెద వీరప్పను చాలా గౌరవముతో ఆదరించాడు. కురువి కులము జాగీరు వ్రాసి ఇచ్చాడు. అచట అప్పటికే పాతుకుపోయివున్న కురువి తలైవన్ అనునతడు పెదవీరప్పను దరికి రానీయలేదు. జరిగిన ఘర్షణలో తలైవన్ మరణిస్తాడు. విశ్వనాథుడు నెలకొల్పిన 72 మన్నారీయ పలయపట్టులలో కురువి కులము మొదటిది. రెండవది ఇలయరసనందాల్. 