కార్బొనైల్ క్లోరైడ్
కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ ఫాస్‌జెన్ రంగులేని వాయువు.ఉపిరి ఉక్కిరిబిక్కిరి చెయ్యు వాసన కల్గి ఉండును.ఈ సమ్మెళన పదార్థం యొక్క అణుభారం 98.92 గ్రాములు/మోల్. 15°C కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ వాయువు సాంద్రత 4.248 గ్రాములు/లీటరు.0°C వద్ద, ద్రవ కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ యొక్క సాంద్రత 1.432 గ్రాములు/సెం.మీ3.కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ యొక్క ద్రవీభవన స్థానం −118°C (−180°F; 155K).ఈ సంయోగపదార్థం యొక్క బాష్పీభవన స్థానం 8.3°C (46.9°F; 281.4K) .కార్బొనైల్ క్లోరైడ్/ఫాస్‌జెన్ నీటితో చర్య వలన వియోగం చెందును. బెంజీన్, టోలిన్, మరియు అసిటిక్ ఆసిడ్‌లలో కరుగుతుంది.
డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్
డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ ఒక అకర్బన రసాయన సమ్మేళన పదార్థం.రెండు క్లోరిన్పరమాణువులు, ఒక ఆక్సిజన్ పరమాణువు రసాయన సంయోగం వలన డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ ఏర్పడును. ఈ సంయోగ పదార్థం యొక్క రసాయన సంకేతపదం ClO.1834 లోప్రథమంగా అంటోని జరొమ్ బలర్డ్ (Antoine Jérôme Balard) సంశ్లేషణ చేసాడు.ఇతను గేలుస్సాక్‌తో కలిసి డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ యొక్క పదార్థ సంఘట్టణం (composition) నిర్ణయించాడు. ప్రాచీన సాహిత్యంలో దీనిని క్లోరిన్ మొనాక్సైడ్‌గా తరచుగా పేర్కొన్నారు. గది ఉష్ణోగ్రత వద్ద ఈరసాయన సంయోగపదార్థం బ్రౌన్-పసుపు రంగు వాయు రూపంలో ఉండును.డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ వాయువు నీటి లోను, సేంద్రియ ద్రావణులలో కూడా కరుగును.రసాయన సంయోగ పదార్థాలలో ఇది క్లోరిన్ ఆక్సైడ్ కుటుంబానికి చెందినది. అలాగే హైపో క్లోరస్ఆమ్లంయొక్క నిర్జల స్థితి కుడా. డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ శక్తి వంతమైన/బలమైన ఆక్సీకరణి, మరియు క్లోరినీకరణ కారకం.
గది ఉషోగ్రత వద్ద ఈ రసాయన సంయోగపదార్థం బ్రౌన్-పసుపురంగు వాయురూపంలో ఉండును.డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ యొక్క అణుభారం 86.9054 గ్రాములు/మోల్.ఈ రసాయన సంయోగపదార్థం యొక్కద్రవీభవన స్థానం −120.6 °C (−185.1 °F; 152.6K). మరియు డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ యొక్క బాష్పీభవన స్థానం 2.0 °C (35.6 °F; 275.1K).నీటిలో డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ బాగా కరుగుతుంది.అలాగే కార్బన్ టెట్రా క్లోరైడ్‌లో కూడా కరుగుతుంది.అణువు యొక్క ద్విధ్రువచలనం 0.78 ± 0.08 D.
మొదట్లో మెర్క్యురీ (II) ఆక్సైడ్ను క్లోరిన్ వాయుతో చర్య జరిపించడం వలనతయారు చేసెవారు. అయితే ఈ ఉత్పత్తి ప్రక్రియ ఖరిదైనది కావడం మరియు పాదరసం యొక్కవిష ప్రభావం వలన ప్రమాదకరమైన ఉత్పత్తి విధానంగా గుర్తింపబడింది.
పై ఉత్పత్తి విధానంకన్న సురక్షితమైనది, అనుకూలమైన విధానం క్లోరిన్ వాయువును, 20-30 °Cవద్ద జలయోజిత/అర్ద్ర (hydrated) సోడియం కార్బోనేట్‌తో రసాయనచర్య జరపడం.
ఈ విధానంలో నిర్జల సోడియం కార్బోనేట్‌తో కూడా ఉత్పత్తి చెయ్యవచ్చును, కాని రసాయన చర్యను 150-250°Cవద్ద కొనసాగించాలి. అయితే ఈ అధికఉష్ణోగ్రత వద్ద డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ అస్థిరమైనది కావున, చర్యా సమయంలో ఏర్పడిన డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ ఉష్ణతాత్మక విఘటన (thermal decomposition) చెందకుండుటకై వెంట వెంటనే ఉత్పత్తి క్షేత్రం నుండి ఉత్పత్తి అయిన డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్‌ను తొలగిస్తూ ఉండాలి.
కాల్షియం క్లోరైట్, మరియు కార్బన్ డయాక్సైడుల రసాయనచర్య వలన కూడా డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ ఉత్పత్తి అగును.
డైక్లోరిన్ మొనాక్సైడ్ అణుసౌష్టవం నీరు మరియు హైపోక్లోరస్ అణునిర్మాణాన్ని పోలి వంగిన అణుజ్యామితి కలిగిఉన్నది. ఆక్సిజన్ పరమాణువుతో హైడ్రోజన్ పరమాణువులు ఒంటరి జంటగా బంధం కలిగి ఉండటం వలన వంగిన అణుజ్యామితి కారణంగా C2V అణునిర్మాణం ఏర్పడినది.క్లోరిన్ పరమాణువుల మధ్య steric వికర్షణ బంధ కోణం మామూలు కన్న కాస్త ఎక్కువగా ఉంది.