ఉదయపూర్
ఉదయపూర్ అంటే సిటీ ఆఫ్ సన్ సెట్ (సూర్యాస్తమయ నగరం) మరియు సరస్సుల నగరం (సిటీ ఆఫ్ లేక్) అని కూడా పిలుస్తారు. స్థానికులు దీనిని శ్వేత నగరం అని కూడా అంటారు. ఇది ఉదయపూర్ జిల్లా ప్రధానకేంద్రము. ఉదయపూర్ జిల్లా పశ్చిమ భారతదేశం లోని రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో ఉంది. రాజపుత్రులు ఏలిన మేవార రాజ్యానికి ఉదయపూర్ రాజధానిగా ఉండేది. ఉదయపూర్ అతి దీర్ఘకాలం పరిపాలించిన సంస్థానంగా ఉదయపూర్‌ ప్రపంచంలో ప్రథమ స్థానంలో ఉంది. క్రీ.పూ 600 నుండి ప్రస్తుత కాలం వరకు ఈ ప్రదేశం పరాకాంతం కాలేదు. రాజపుత్రుల సంతతివారు ఇప్పటికీ వారి హోదాలో కొనసాగుతున్నారు. రాజపుత్రుల చరిత్ర, సంస్కృతి మరియు విజ్ఞాన ప్రదేశాలు ఉదయపూర్ ఇప్పటికీ విశదీకరిస్తుంది. అనేక రాజమందిరాలు విలాసవంతమైన వసతిగృహాలుగా మార్చబడ్డాయి. ఈ నగరాన్ని తూర్పు వెనిస్ నగరం, ప్రేమ నగరం మరియు సరస్సుల నగరం అని ఉపనామాలు ఉన్నాయి.
ఉదయపూర్
నాధ్ ద్వారా:- ఉదయపూర్ నగరానికి 48 కిలోమీటర్లదూరంలో ద్వారకకు వెళ్ళే మార్గంలో నాధ్ ద్వారా ఉంది. భగవంతుడి చేరడానికి ద్వారమని ఈ ఊరి పేరుకు అర్ధం. రాణక్‌పూర్:- ఇది ప్రఖ్యతమైన 1400 పాలరాతి స్తంభాల ఆధారిత జైన ఆలయం ఉన్న పల్లెటూరు. ఈ జైన ఆలయానికి ఎదురుగా అతి పురాతనమైన సూర్యదేవుని ఆలయం ఉంది. ఈ ఊరు రాజస్థాన్ లోని పాలి జిల్లాలో ఉదయపూర్‌కు 110 కిలోమీటర్లదూరంలో ఉంది. చిత్తోర్‌ఘర్:- క్రీ.శ 740-1559 వరకు మేవార్ రాజ్యానికి రాజధానిగా చిత్తోర్‌ఘర్ ఉంది. రాజస్థాన్ లోని చిత్తోర్‌ఘర్ సమీపంలోని కొండ చివరగా అతి పెద్ద కోట నిర్మితమై ఉంది. ఇది పాలి జిల్లాలో ఊదయపూర్‌కు 112 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది. హల్దీఘాటీ:- కొండ ప్రాంతమైన రాజసమండ్ జిల్లాలో ఉన్న ఈ ప్రదేశంలో మొగల్ చక్రవర్తి అక్బర్‌కు మేవార్ రాజు రాణాప్రతాప్ సింగ్‌కు మధ్య యుద్ధం జరిగింది. ప్రస్తుతం ఇది జ్ఞాపక చిహ్నంగా ఉంది. కుంబల్‌ఘర్:- మేవార్ రాజు రాణా కుంభ్ చేత 15వ శతాబ్దంలో నిర్మించబడింది. 36 కిలోమీటర్ల పొడవైన ఈ కోటలో 360 ఆలయాలు ఉన్నాయి. ఇది ఒక వన్యమృగ సంరక్షణాలయం . ఉదయపూర్‌కు ఇది 64 కిలోమీటర్లదూరంలో ఉంది. ఆరావళీ పర్వతశ్రేణువుల్లో కొన్ని పదుల వరకు ఇది విస్తరించి ఉంది. మౌంట్ అబూ:- ఇది ఉదయపూర్‌కు సమీపంలో ఉన్న ప్రఖ్యాత వేసవి విడిది. ఏక్‌లింగ్‌జి:- ఉదయపూర్‌కు 22 కిలోమీటర్లదూరంలో ఈ శివాలయం ఉంది. క్రీ.శ 734లో నిర్మించబడిన పాలరతితోను ఇసుక రాళ్ళతోనూ నిర్మించిన 108 ఉప ఆలయాల సముదాయము కలిగిన ఈ శివాలయం రాజకుంటుంబం ఆరాధనకు ప్రత్యేకించబడింది. కుంబల్‌ఘర్ వన్యప్రాణి శాంక్‌చ్యురీ:- ఆరవల్లీ పర్వతంలో కఠినమైన పర్వతశ్రేణుల్లో పాలి, రాజసమండ్ జిల్లాలలో విస్తరించి ఉన్న ఈ వన్యమృగ శరణాలయం</b>ఇది. దీనికి చారిత్రాత్మకమైన కుంబల్‌ఘర్ కోట నిర్మించిన తరువాత కుంబల్‌ఘర్ వన్యప్రాణి శాంక్‌చ్యురీ అని పేరు పెట్టారు. సముద్ర మట్టానికి 500-1,300 మీటర్ల ఎత్తులో ఉన్న ఈ శరణాలయం 578 కిలోమీటర్లదూరం విస్తరించి ఉంది. ఇది అతి ప్రమాదకరమైన కౄరమృగాలకు, అసంఖ్యాకమైన ఇతర మృగాలకు ఆలవాలమై ఉంది. తోడేలు, చిరుతపులులు, కృష్ణజింకలు, బద్ధకపు భల్లూకాలు, హైనా, అడవి పిల్లి, గుంట నక్క, నీల్‌గై, స్మభర్, చాయ్‌సింగ్ (నాలుగు కొమ్ముల జింక), కుందేలు మొదలైన జంతువులనేకం ఉన్నాయి. కంక్రోలి మరియు రాజ్‌సమాధ్ సరసు:- ఇక్కడ ద్వారకాధీష్ ఆలయం, నౌ చౌకియా, జె కె టైర్ల కంపెనీ ఉన్నాయి. రిషబ్‌డియో:- కేసరియాజీ లేక కలాభావోజీ అనేది ప్రఖ్యాత జైన్ మతస్థులకు ప్రాంతీయ గిరిజనులకు పుణ్యక్షేత్రాలు. దీనిని ఈ ప్రాంతంలో ధులేవ్ అంటారు. జగత్:- దీనిని రాజస్థాన్ ఖజోరహోగా పిలుస్తుంటారు. ఇక్కడ ప్రఖ్యాత జగదాంబేశ్వరీ దుర్గా ఆలయానికి ఉంది. బంబోరా:- సమీపంలో ఇదాన మాతా ఆలయం, కోట్ ఉన్నాయి. జైసమండ్‌ సరస్సు:- ఆసియాలో ఇది రెండవ మానవ నిర్మిత సరస్సు. చూడముచ్చటైన అతి సుందరమైన ఈ సరస్సు మధ్య మానవనివాస యోగ్యమైన పలు దీవులు ఉన్నాయి. సీతామాతా వన్యప్రాణి శాంక్‌చ్యురీ:- సీతాదేవి బహిస్కృత అయిన తరువాత వాల్మికీ ఆశ్రమంలో ఉన్న ప్రదేశమని విశ్వసించబడుతుంది. ఇక్కడ లవకుశులకు సీతాదేవికి సంబంధించిన పలు ప్రదేశాలు ఉన్నాయి. బాన్సి సమీపంలో సీతాదేవి భూమిలోకి వెళ్ళిన ప్రదేశం ఉంది. బారసాద్రి, ధారియావాదిలో ఎగిరే ఉడుతలు, ట్టేకు వనము, పులులు ఉన్నాయి. ఇక్కడ ప్రతి సంవత్సరం మే మాసంలో సీతామాతా సంత జరుగుతుంది. ఈ శరణాలయంలో జాకమ్ ఆనకట్ట ఉంది. బాణేశ్వర్:- బన్స్‌వారా రహదారిలో ఉదయపూర్‌కు 120 కిలోమీటర్లదూరంలో ఉన్న ఈ ప్రదేశంలో సబ్లా, జాఖమ్, సోమ్ మరియు మహి నదులు ఇక్కడ సంగమిస్తాయి. ఇక్కడ ఆదివాసీలు ప్రతి సంవత్సరం జనవరి మాసంలో కుంభమేళా జరుగుతుంది. గలైకోట్:- మజార్ ఎ సెయ్యది హక్రుద్దీన్ షహీద్ కోట ఉంది. దుంగర్‌పుర్:- గాప్ సాగర్, సిటీ ప్యాలెస్ ఉన్నాయి. బన్స్‌వార:- మహి ఆనకట్ట, త్రిపుర సుందరీ ఆలయం ఉంది. చవండ్:- మేవార్ మూడవ రాజధాని అలాగే రాణా ప్రతాప్ సీగ్ 21 సంవత్సరం నివసించిన ప్రాంతంమిది. బండోలి:- చావండ్ సమీపంలో ఉన్న ఈ ఊరిలో మహారాణా ప్రతప్ సింగ్ ఛత్రం ఉంది. మయారోకి గుహ:- ఇక్కడ రాణాప్రతాప్ సింగ్ తన ఆయుధాలు మరియు యుద్ధపరికరాలు ఉన్నాయి. మొలెల:- హల్దీ ఘాట్‌కి సమీపంలో ఉన్న ఈ ఊరిలో ప్రసిద్ధమైన టెర్రకోటా బొమ్మలు తయారౌతాయి. కమల్ నాధ్:- ఇక్కడ రాణా ప్రతప్ సింగ్ హల్దీ ఘాట్ యుద్ధానంతరం కొంతకాలం నివసించాడు. ఇది రావణాసురుడు శివారాధన చేస్తూ తన తలలను హోమంలో వేసిన ప్రదేశమని భావిస్తున్నారు. మాతృకుండియా:- రాష్మీకి సమీపంలో బాణానదీతీరంలో ఉన్న ఈ పవిత్రమైన ప్రదేశాన్ని రాజస్థాన్ ప్రయాగగా భావిస్తారు. శాన్‌వాలియాజీ ఆలయం:- ఉదయపూర్‌కు తూర్పున 70 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ ప్రదేశంలో పవిత్రమైన కృష్ణాలయం ఉంది. ఆవారి మాతా ఆలయం:- ఉదయపూర్‌కు 80 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ ఆలయం ఉంది. ఝఖమ్ ఆనకట్ట:- ఈ ఆనకట్ట సీతా మాతా అభయారణ్యంలో ఉంది. సలంబర్:- కోట, మడుగు, ఆలయాలు హదీ రాణీ ఆరాధనకు ప్రఖ్యాతి చెందినది. చార్‌భుజాజీ:- ఉదయపూర్690 కిలోమీటర్ల దూరంలో రాజసమండ్ జుఇల్లాలోఉన్న గాద్6బోర్ గ్రామంలో ఉన్న దీనిని మేవార్ చార్ ధామ్ లలో ఒకటిగా భావిస్తారు. సరదార్ ఘర్:- ఇక్కడ కోట మరియు లోటస్ షేప్డ్ (తామర పుష్పం ఆకారం) ఆలఖ్ మందిర్ (సెల్ఫ్ రియలైజేషన్ ప్లేస్ ఆఫ్ మహాత్మా భూరీ భాయి) ఉన్నాయి. లక్ష్మణ్‌పురా:-ఉదయపూర్‌కు 25 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ గ్రామంలో ప్రఖ్యాతి చెందిన రామ్ జెరోకా ఆలయం, గుర్తింపు పొందిన సన్యాసి శ్రీ గుమన్‌జీ పుట్టిన గ్రామం ఇది. నౌవా:- ఉదయపూర్‌కు 20 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఖెమ్లి సమీపంలో ఉన్న సెల్ఫ్ రియలైజేషన్ ప్లేస్ ఆఫ్ భావోజీ ఛాతుర్ సింగ్ (మేవార్). బెమ్ల:- సుందరమైన ఈ ప్రదేశం బెమ్‌లేశ్వర్ మహాదేవ్ ఆలయం ఉంది. తిడి ఆనకట్ట:- ఉదయపూర్ దక్షిణంలో 40 కిలోమీటర్ల దూరంలో జేవార్ గనుల సమీపంలో ఈ ఆనకట్ట ఉంది. సోమ్ కగ్‌డర్ ఆనకట్ట:- ఉదయపూర్ దక్షిణంలో 65 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఖెర్వారా సమీపంలో ఈ ఆనకట్ట ఉంది. సోమ్- కమల- అంబా-డామ్:-ఆస్‌పూర్ సమీపంలో ఉంది. నందేశ్వర్ జీ:- ఉదయపూరర్‌కు ఆగ్నేయంలో 11 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఝాడల్ రోడ్ పక్కన ఈ ఆనకట్ట ఉంది. ఉభేస్వర్ జీ:- ఉదయపూర్‌కు పడమట 19 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ ఆనకట్ట ఉంది మన్షి వాకల్ ఆనకట్ట:- ఉదయపూర్‌కు 60 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ ఆనకట్ట ఉంది కాలేశ్వర్ మహాడియో:- ఉదయపూరర్‌కు 29 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ ఈశ్వరాలయం ఉంది. ఝామేశ్వర్ మహాడియో:- ఉదయపూర్‌కుదక్షిణంలో 22 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఈ ఈశ్వరాలయం, అంబికమాతా ఆలయం, జలపాతం మరియు విహార కేంద్రం ఉంది. బఘ్‌దడా:- ఉదయపూర్‌కు దక్షిణంలో 12 కిలోమీటర్ల దూరంలో మొసళ్ళ పార్క్ ఉంది.