కొండారెడ్డి బురుజు
శ్రికృష్ణదేవరాయల కన్నా ముందు క్రీ.శ 1505-1509 మధ్య విజయనగరం సామ్రాజ్యాన్ని పరిపాలించిన తుళువ వీర నరసింహరాయలు కందనవీడు కోటను అరవీడు రామరాజుకు బహూకరించినట్లు "ఎ హిస్టరీ ఆఫ్ సౌత్ ఇండియా" అనే పుస్తకం ద్వారా తెలుస్తూ ఉంది. ఈ తుళువవీర నరసింహారాయలునే ఇమ్మడి నరసనాయకుడు అని కూడా పిలుస్తారు. "కందనవోలు" కోట గురుంచి మొట్టమొదట కనపడేది ఇక్కడే. బీజాపూర్ సుల్తాను అయిన యూసుఫ్ ఆదిల్ ఖాన్ తుంగభద్రానదిని దాటుకొని కందనవోలు కోటపై దండెత్తాడు. ఆ సమయంలో తుళువవీరనరసింహునికి అండగా అరవీడు రామరాజు నిలబడి బీజాపూర్ సుల్తానును పారద్రోలి కందనవోలు కోటతో పాటు ఆదోనిని కూడా ఆక్రమించడానికి సహాయపడ్డాడు. దానితో విజయనగర ప్రభువైన వీరనరసింహుడు రామరాజును మెచ్చుకొని కందనవోలు కోటను అతనికి బహుమానంగా ఇచ్చాడు. అతడే కర్నూలు కోటను పటిష్టం చేసి, కొండారెడ్డి బురుజును నిర్మించి ఉండవచ్చునని కొందరి అభిప్రాయం[3]. కానీ అనేక మంది చరిత్రకారులు ఏమి చెబుతున్నారంటే కర్నూలులో 1929-49 మధ్య శ్రీకృష్ణదేవరాయలు సోదరుదైన అచ్యుతదేవరాయలు విజయనగర రాజుగా ఉన్నప్పుడు ఈ కోటను కట్టించినట్లు అభిప్రాయపడుతున్నారు. కొండారెడ్డి బురుజును నిర్మించినది కూడా అతనేనని దీనిఅసలు పేరు అత్యుత దేవరాయ బురుజు అని తెలియజేస్తున్నారు. ఏదేమైనా ఈ కొండారెడ్ది బురుజు విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో నిర్మిచబడినదనడంలొ సందేహం లేదు. మనం ఎస్.పి కార్యాలయానికి కొండారెడ్డి బురుజు ప్రక్కనుండి వెళ్ళే గేటు దగ్గర నిలబడి ఆ బురుజు కోటను గనక గమనిస్తే పైన చిన్న చిన్న రంధ్రాలున్న ప్రదేశాల దగ్గర విజయనగర రాజులకు సంబంధించిన సింహం, ఏనుగు, గుర్రం లాంటి చిన్న చిన్న బొమ్మలు కనబడతాయి. కందనవోలు కోట మొత్తం మూడు చదరపు కిలోమీటర్ల వైశాల్యంతో, ఆరు అడుగుల ఎత్తుతో శత్రువుల నుండే కాక, తుంగభద్ర, హంద్రి నదుల వరదల నుండి కాపాడేటట్లు నిర్మిచారు. ఈ కోట చుట్టూ ఒక లోతైన కందకం కూడా ఉండేది. నగర విస్తరణలో భాగంగా బ్రిటిష్ కాలంలో ఈ కోట గోడలన్నీ తొలగించారు. తుంగభద్ర నదివైపు ఇప్పటికీ తీరం వెంట ఎత్తైన కోట గోడను గమనించవచ్చు.[4]
కన్నూరు
సెయింట్ ఆంగ్లో ఫోర్ట్‌ను 1505లో మొదటి భారతదేశ మొదటి పోర్చుగీస్ వైస్రాయ్ సర్ ఫ్రాంసిస్కో డీ ఆల్మిడా నిర్మించాడు. ఇది సముద్రతీరంలో కన్నూరుకు 2కి.మీ దూరంలో ఉంది. ఈ కోటకు పౌరాణిక నేపథ్యం ఉంది. ఈ కోటను స్వాధీనం చేసుకోవడానికి పలుయుద్ధాలకు సాక్ష్యంగా ఉంది. చివరికి 1790లో బ్రిట్జిష్ ఈ కోట మీద జయకేతనం ఎగురవేసింది. ఈ కోట ఇప్పటికీ సంరక్షించబడుతూ మంచి స్థితిలో ఉంది. ఆర్కిటెక్చర్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా సంరక్షణాలో స్మారకచిహ్నం ఉంది. కోట నమూనా పెయింటింగ్ మరియు కోట వెనుక ఫిష్షింగ్ ఫెర్రీ ఉంది. కోటలో రిజిక్స్‌మ్యూజియం ఉంది. సెయింట్ ఆంగ్లో కోట ప్రధాన చారిత్రక స్మారకచిహ్నం మరియు పర్యాటక కేంద్రంగా ఉంది. కోటలో రక్షణ మరియు మార్గదర్శకం కొరకు కేరళ పోలీస్ 6 గురు పర్యాటక పోలీస్ అధికారులను నియమించింది. వీరిలో సత్యన్‌కు ఎడక్కాడు కోట మరియు పరిసర ప్రాంతాలగురించిన గురించిన సంపూర్ణ ఙానం ఉంది. ఆయన వ్రాసి ప్రచురించబడిన " వాస్కోడిగామా చరిత్రదిలే కానాపురంగలం " (వాస్కోడిగామా మరియు అభిఙాన చారిత్రక పుటలు) పుస్తకంలో కోటగురించిన గతకాల మరియు ప్రస్తుత చరిత్ర తెలుసుకోవచ్చు. ఈ కోటకాసరగోడ్ వద్ద ఉన్న బెలల్ కోట అంత విశాలమైనది కానప్పటికీ పచ్చదనంతో చక్కగా సంరక్షించబడుతున్న కనువిందు చేస్తున్న అందమైన కోటగా గుర్తించబడుతుంది. కోట సమీపంలోని పయ్యంబలం మరియు ప్రభుత్వ అతిథిగృహాలు మరొక పర్యాటక ఆకర్షణగా ఉంది.