జ్ఞానపీఠ పురస్కారం
భారతదేశపు సాహితీ పురస్కారాల్లో జ్ఞానపీఠ పురస్కారం అత్యున్నతమైనది. దీన్ని టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా వార్తా పత్రిక వ్యవస్థాపకులైన సాహు జైన్ కుటుంబం ఏర్పాటు చేసిన భారతీయ జ్ఞానపీఠం వారు ప్రదానం చేస్తారు. వాగ్దేవి కాంస్య ప్రతిమ, పురస్కార పత్రం, పదకొండు లక్షల రూపాయల నగదు ఈ పురస్కారంలో భాగం. 1961లో నెలకొల్పబడిన ఈ పురస్కారం మొదటిసారిగా 1965లో మలయాళ రచయిత జి శంకర కురుప్‌కు వచ్చింది. భారతీయ అధికార భాషలలో దేనిలోనైనా రాసే భారత పౌరులు ఈ బహుమతికి అర్హులు. ఐతే ఒక భాషాసాహిత్యానికి ఈ పురస్కారం లభించిన తర్వాత మూడేళ్ళపాటు ఆ భాషాసాహిత్యాన్ని ఈ పురస్కారానికి పరిశీలించరు.
జిడ్డు కృష్ణమూర్తి
(1895-1986) ప్రపంచప్రసిద్ధి గాంచిన తత్త్వవేత్త. కృష్ణమూర్తిని ఆయన బాల్యంలో చూచిన లెడ్‌ బీటర్‌ (దివ్యజ్ఞాన సమాజోద్యమనేత. మేడమ్‌ బ్లావెట్‌స్కీతో పని చేసినవారు), ఆ బాలుని చుట్టూ కనిపించిన అసాధారణ కాంతివలయాన్ని గమనించి అతడు మహాపురుషుడవుతాడని ప్రకటించారు. కృష్ణమూర్తినీ, ఆయన సోదరుడినీ చేరదీసిన లెడ్‌బీటర్‌ చదువు చెప్పించి వృద్ధిలోకి తీసుకొని రావాలనుకొన్నారు. కృష్ణమూర్తి స్వతంత్ర భావాలు త్వరలోనే బయటకొచ్చి ఆయన విశిష్టమూర్తిమత్వం లోకానికి వెల్లడైంది. కృష్ణమూర్తి ఎక్కువ కాలం విదేశాలలో గడిపారు. కానీ, ప్రతి సంవత్సరం భారతదేశానికి వస్తుండేవారు. తెలుగువారైనా తెలుగు దాదాపు మరచిపోయారు. ఈ గ్రంథకర్త ‘‘ఆంధ్రప్రభ’’ సచిత్ర వార పత్రిక సంపాదకులుగా ఉన్నప్పుడు, ప్రతి సంవత్సరం కృష్ణమూర్తితో ఒక ఇంటర్వ్యూ ప్రకటించడం ఆనవాయితీగా ఉండేది. కృష్ణమూర్తిని గురించి సమగ్రంగా అధ్యయనం చేసిన శ్రీ నీలంరాజు లక్ష్మీ ప్రసాద్‌ ఈ ఇంటర్వ్యూను నిర్వహిస్తుండేవారు. కృష్ణమూర్తి జీవితం చివరి సంవత్సరం వరకు ఈ ఇంటర్వ్యూల ప్రచురణ కొనసాగింది. ఒక సారి ‘‘మీరు తెలుగువారు కదా. తెలుగు ఏమైనా జ్ఞాపకం ఉందా?’’ అని ప్రశ్నిస్తే ఒంట్లు లెక్కించడానికి ప్రయత్నించి, మూడు - నాలుగు అంకెలు పలికి, ఇటాలియన్‌ భాషలోకి మారిపోయారు. తాను గురువును గానీ, ప్రవక్తను గానీ కానని ఆయన చాలా సార్లు ఖండితంగా ప్రకటించారు. ఆయన బోధించిన తత్త్వం ఏ నిర్ణీత తాత్త్విక చట్రంలోకీ ఇమడదు. దాని ప్రత్యేకత దానిదే. సమస్త జీవరాసుల పట్ల ఆయన కారుణ్యాన్ని వ్యక్తం చేస్తుండేవారు. తనదంటూ ఏ వస్తువునూ ఆయన ఏర్పరచుకోలేదు, మిగుల్చుకోలేదు. జిడ్డు కృష్ణమూర్తిని ఆయన బాల్యంలోనే చూసి, ఆయన చుట్టూ ఉన్న కాంతివలయాన్ని గుర్తించిన వ్యక్తిగా ప్రసిద్ధుడు. బ్లావెట్‌స్కీతో కలసి పనిచేశారు. మొదట క్రైస్తవ మతాచార్యుడు. రహస్య పారమార్థిక విద్యలలో ఆసక్తి వల్ల వివిధ దేశాలు తిరిగి భారతదేశం పట్ల ఆకర్షితుడైనాడు. భారతదేశంలోనే చాలా కాలం గడిపాడు. గుప్త ఆధ్యాత్మికసాధనలో కొంత పురోగమనం సాధించాడు. ఆ శక్తితోనే జిడ్డు కృష్ణమూర్తిని చిన్న వయసులోనే గుర్తించగలిగాడు. ఆయన 1847-1934 సంవత్సరాల మధ్య జీవించాడు.