మొఘల్ సామ్రాజ్యం
మొఘలాయిలు కీ.శ. 1526 నుండి 1707 వరకు భారత ఉపఖండాన్ని (ఆఫ్ఘనిస్తాన్, పాకిస్తాన్, భారత్) పరిపాలించిన రాజవంశీయులు. 1526లో తైమూరు వంశానికి చెందిన బాబరు ఒకటవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఇబ్రాహీమ్ లోడీను ఓడించి మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. ముఘల్ అంటే మంగోల్ అనే పదానికి పెర్షియా భాషలో సమానమైన పదం. మంగోల్ అంటే మధ్య ఆసియాలోని చెంఘీజ్ ఖాన్ వంశీయులైన సంచార యుద్దవీరులు అని అర్థం. మొఘల్ వంశీయులంతా ఇస్లాం మతాన్ని కచ్చితంగా పాటించారు. బాబరు తరువాత పరిపాలనా బాధ్యతల్ని చేపట్టిన హుమాయూన్ను పఠాన్ వీరుడైన షేర్ షా సూరి జయించి సుర్ సామ్రాజ్యం స్థాపించాడు. పదహారేళ్ళ తరువాత పోగట్టుకున్న కోటలన్నింటినీ హుమాయూన్ మళ్ళీ జయించాడు. హుమాయూన్ తరువాత అతని కుమారుడైన అక్బర్ మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించి 1556 నుండి 1605 వరకు పాలించాడు. అక్బర్ తరువాత విశాలమైన మొఘల్ సామ్రాజ్యం అతని కుమారుడైన జహాంగీర్కు సంక్రమించింది. జహాంగీర్ తర్వాత ఢిల్లీ సింహాసనాన్ని అధిష్టించిన షాజహాన్ కాలంలో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ప్రపంచంలోనే అతి గొప్ప రాజ్యంగా కీర్తింపబడింది. ఇతను పరిపాలించిన కాలాన్నే చరిత్రకారులు మొఘల్ సామ్రాజ్య స్వర్ణ యుగంగా వర్ణిస్తారు.
రాజా భర్మల్
తరువాత సంవత్సరం గుజరాతు బహదూర్ షా చిట్టోరు కోటను చుట్టుముట్టారు. ఫలితంగా హుమాయును బహదూరు షాకు వ్యతిరేకంగా పోరాడటానికి ప్రారంభించాడు. రాణా సంగా భార్య రాణి కర్మవతి చిట్టోరు ప్రతినిధిగా పాలించింది. ఆమె మొఘలులతో స్నేహపూర్వకంగా ఉండటానికి ప్రయత్నించింది. హుమాయునుకు రాఖీని పంపింది. కానీ హుమాయును నమ్మకం లేదా మందగింపు కారణంగా సమయానికి రాలేదు. ఆయన సకాలంలో కర్మవతికి సహాయం చేస్తే బహుశా సిసోడియాస్ వారి సన్నిహితులు మిత్రవర్గం అయ్యేవారు. ఫలితంగా చిత్తూరు భస్మం అయ్యింది. కోటలో ఉన్న స్త్రీలు జౌహరులో పురుషులు యుద్ధంలో మరణించారు.
నమోదు చేయబడిన రికార్డు ఆధారంగా తండ్రి అనుసరించిన మను సూత్రాలను అనుసరించలేదని భావిస్తున్నారు. బారా కోటిస్ నాయకత్వంలొ ఆ సమయంలో ఆధిపత్యం చేస్తున్న కచ్వహాలందరి సామూహిక ఎంపికను అనుసరించడానికి వెసులుబాటు కలిగింది. మేధావి అయిన అక్బర్ చక్రవర్తి హిందూ మతం విషయంలో అనుసరించిన సరళమైన విధానంతో ఆకర్షితులైన రాజా బిహారీ మాల్ వారసులు మొఘలులకు తమ సేవలను అందించారు. ఇది కచ్వాహుల మద్దతు కారణంగా బలమైన సామ్రాజ్యంగా మారింది. ఔరంగజేబ్ పాలన వరకు రాజపుతానాలోని దుందుర్ ప్రాంతంలో ఎప్పుడూ యుద్ధం జరగలేదు.
1556 లో మొఘల్ సైనికాధికారి మజునాన్ ఖాన్ ఖ్వాఖ్షాలుకు సహాయం చేసాడు. మజునాన్ ఖాను తరువాత అక్బరుకు తెలియజేసాడు. తరువాత అక్బర్ బిహారీ మాలును ఢిల్లీ సభకు ఆహ్వానించి సత్కరించాడు. 1562 లో మీర్జా మొహమ్మద్ షరాఫ్-ఉద్-దిన్ హుస్సేనును " మేవతు " మొఘలు గవర్నరుగా నియమించిన తరువాత కచ్వాహాల పరిస్థితి క్లిష్టంగా మారింది. సుజమల్ ఆయన సభకు చేరుకుని అమెర్ సింహాసనాన్ని గెలుచుకునేందుకు తన మద్దతును తెలిపాడు. మీర్జా అంబరుకు పెద్ద సైన్యాన్ని నడిపించాడు. ఎదుర్కొనేందుకు బిహారీ మల్ ఎటువంటి సన్నాహం చేయలేదు. ఆయన కచ్వాహాస్ అంబరును వదిలి అడవిలోనూ కొండలలోనూ నివసించాలని వత్తిడి చేసాడు. బీహారీ మాల్ మీర్జాకు ఒక స్థిరమైన కప్పం చెల్లిస్తానని హామీ ఇచ్చి తన సొంత కుమారుడు జగన్నాథు, ఆయన మేనల్లుళ్ళు రాజ్ సింగు, ఖాన్గరు సింగులను కప్పం చెల్లించేవరకు మిర్జాస్వాధీనంలో ఉంచాడు.
షరాఫ్-ఉద్-డిన్ మళ్లీ అంబరును ముట్టడించేందుకు సిద్ధమైనప్పుడు, బిహారీ మల్ అక్బరు న్యాయస్థానం చాఘాటై ఖానును కలుసుకున్నాడు. అంబరు రాజా అదృష్టవశాత్తూ అక్బరు ఆగ్రా నుండి అజ్మీరు (ఖ్వాజా మోయిన్యుడిన్ చిస్తీ దర్గాకు యాత్రా స్థలంలో) మార్గంలో ఉన్న కరావాలి (ఆగ్రా సమీపంలోని గ్రామం) వద్ద ఉన్నాడు. చంఘాటై ఖాను బీహారీ మల్ తరఫున అక్బరును వేడుకున్నాడు. అక్బరు రాజా బీహారి మాలును తన సభకు పిలిచాడు. తరువాత బిహారి మల్ సోదరుడు రుపిసీ బైరాగి, అతని కుమారుడు జైమల్ దౌసాలో అక్బరును కలుసుకున్నారు. 2062 జనవరి 15 న సంగనేర్ వద్ద అతని శిబిరంలో రాజా బిహారీ మాల్ స్వయంగా అక్బరును కలుసుకున్నాడు.