గౌతమ బుద్ధుడు
సిద్దార్డునకు 16 ఏండ్ల ప్రాయము వచ్చేసరికి యశోధరతో వివాహమయ్యింది. వీరికి రాహులుడనే కుమారుడు పుట్టాడు. ఈ విధంగా సిద్దార్డు 29 ఏళ్ల వరకు రాజభోగాలను అనుభవించాడు. మహారాజు శుద్ధోధనుడు, తన కుమారునకు కావలసిన రాజభోగాలనన్నింటినీ సమకూర్చినప్పటికీ, సిద్ధార్దుడు ప్రాపంచిక సుఖాలను అనుభవించడం జీవిత పరమ లక్ష్యం కాదని భావిస్తూ ఉండేవాడు.
జాతక కథలు
జాతక కథలు భారతదేశంలో ప్రాచుర్యం పొందిన బుద్ధుని పూర్వ జన్మల గురించిన జానపద కథల సమాహారం. క్రీ.పూ 300 — క్రీ.శ 400 మధ్యలో రచించబడినట్టుగా చెప్పబడుతున్న ఈ కథలన్నీ పాళీ భాషలో లభ్యమయ్యాయి. తరువాత అనేక భాషల్లోకి తర్జుమా చేయబడ్డాయి. వీటి సంఖ్య సుమారుగా 550-600 మధ్యలో ఉంటుంది. ఈ కథలన్నింటిలోనూ, సాధారణ మానవుడు పాటించవలసిన ధర్మాలు, నీతి నిజాయితీలు, త్యాగం మొదలైన లక్షణాలతో పాటు చక్కటి సందేశం కూడా అంతర్లీనంగా ఇమిడి ఉంటాయి. బుద్ధుడు తన పూర్వజన్మల్లో వివిధ జాతులకు చెందిన మానవుడిగా, జంతువుగా జన్మిస్తాడు. చాలా కథలు ఇప్పుడు వారణాసి లేదా కాశీగా పిలువబడుతున్న బెనారస్ చుట్టూ అల్లబడ్డాయి. ఇది హిందువులకు చాలా పవిత్రమైన ప్రదేశం. ఈ నగరానికి దగ్గర్లో ముస్లిములకు, బౌద్ధులకు కూడా పవిత్రమైన ప్రదేశాలున్నాయి. బౌద్ధుల సాంప్రదాయం ప్రకారం గౌతముడు మొట్టమొదటి సారిగా ఈ నగరానికి కొద్ది దూరంలో ఉన్న సారనాథ్ అనే ప్రదేశం నుంచి ప్రారంభించాడని ప్రతీతి. చందమామ పత్రికలో ఈ జాతక కథలకు ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానం ఉంది.
పాకృత సాహిత్యంలో మనకు లభించే అతి ప్రాచీన రామ కథ బుద్ద జాతక కథల లోనిది. జాతక కథలు బుద్ద భగవానుని పూర్వ జన్మ గాథలు. ఇవి మొత్తం సుమారు 550 ఉన్నాయి. వీటిలో మొత్తం మూడు రామ కథలున్నాయి. జాతక కథల ప్రకారం రామ కథ:...
పూర్వం వారణాసిలో దశరధుడు అనే రాజు ధర్మ ప్రకారం రాజ్యం చేస్తున్నాడు. అతనికి పదహారు వేల మంది భార్యలున్నారు. కాని పట్టపు రాణికి మాత్రం ఇద్దరు కుమారులు ఒక కుమార్తె కలిగారు. పెద్ద కుమారుని పేరు రామ పండితుడు. రెండో వాడు లక్ష్మణ కుమారుడు. కుమార్తె పేరు సీతా దేవి. పట్టపు రాణి మరణాంతరం దశరధుడు మరొక స్త్రీని వివాహం చేసు కుంటాడు. ఆమె ద్వారా ఒక కొడుకును కంటాడు. అతని పేరు భరతుడు. ఆమె రాజుకు మనోరంజక మౌతుంది. ఒక సందర్భంలో రాజు దశరధుడు తన భార్యను దగ్గరికి తీసుకొని "నీకేం కావాలో కోరుకో"' మంటాడు. ఆమె తన కోరికను తర్వాత చెప్తానని అప్పుడు తీర్చమని వాగ్దానం తీసుకుంటుంది. ఏడు సంవత్సరాల తర్వాత ఆమె తన భర్త అయిన దశరధుని వద్దకు వచ్చి ఆ నాడు తనకిచ్చిన వరాన్ని ఏకరువు పెట్టి ఇప్పుడు తీర్చమంటుంది. మాట తప్పని రాజు సరె నంటాడు. 
ఏడు సంవత్సరాల తర్వాత ఆమె రాజు వద్దకు వచ్చి తన కిచ్చిన వాగ్దానాన్ని గుర్తు చేస్తూ ఇప్పుడు తనకిచ్చిన వరాన్ని తీర్చ మంటుంది. రాజు చెప్పమనగా ఆమె తన కుమారుడైన భరతునకు రాజ్య పట్టాభిషిక్తున్ని చేయమంటుంది. దరశరధునకు కోపం వస్తుంది. ఆమెను తూల నాడాడు. కాని ఆమె తనకిచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకోమని వేదిస్థూనె వుంటుంది. ఈమె ఏనాటికైనా తన కోర్కెను తీర్చు కోడానికి తన మొదటి ఇద్దరి కొడుకులను సంహ రిస్తుందేమోనని భయ పడి, తన పెద్ద కుమారు లిద్దరిని పిలిచి "నాయన లారా మీరు ఇక్కడుంటే మీకు ప్రణాపాయము. కనుక మీరు పన్నెండు సంవత్సరాలు ఎక్కడైనా, సామంత రాజ్యంలో గాని, అరణ్యంలో గాని గడిపి తిరిగి వచ్చి రాజ్యం చేయండి" అని చెప్తాడు.