శతపథ బ్రాహ్మణం
శతపథ బ్రాహ్మణం (शतपथ ब्राह्मण śatapatha brāhmaṇa, "వంద మార్గాల బ్రాహ్మణం", సంక్షిప్తంగా శ.బ్రా.) వేద కర్మలను వివరిస్తూ, శుక్ల యజుర్వేదం సంబంధం ఉన్న గద్య గ్రంథాలలో ఇది ఒకటి.[1] శుక్ల యజుర్వేదం నకు సంబంధించి ఉన్న ఒకే ఒక బ్రాహ్మణం శతపథ బ్రాహ్మణం ఇది 100 అధ్యాయాలు ఉన్న గ్రథం కాబట్టి దీనికి ఈ పేరు సార్థకమైంది. దీని మూలరూపం రెండు విభాగాలు ఉంది. మాధ్యందిన శాఖకు చెందిన మాధ్యందిన శతపథ బ్రాహ్మణం (శ.బ్రా.మా.) మరియు కాణ్వ శాఖకుచెందిన కాణ్వ శతపథ బ్రాహ్మణం (శ.బ్రా.కా.). ఈ రెంటి శాఖలలో చిన్న చిన్న తేడాలుంటాయి తప్ప పెద్దగా భేదము లేదు. సాయణుడు మాధ్యందిన శతపథ బ్రాహ్మణమునకు సమగ్రంగా భాష్యం చేయడము వలన ఇది వైదిక లోకానికి అందుబాటులోకి బాగా వచ్చింది.
బుద్ధపాలితుడు
బుద్ధపాలితుని వ్యాఖ్యలలో ఇదొక్కటే లభిస్తుంది. టిబెటియన్ అనువాదరూపంలో లభిస్తున్న ఈ గ్రంథం యొక్క మూల సంస్కృత ప్రతి ఇటీవలనే దొరికింది. నాగార్జునుని గ్రంథంలో వున్న విధంగానే, దీనిలో కూడా మొత్తం 27 ప్రకరణలు (chapters) ఉన్నాయి. చివరి 5 ప్రకరణలు మాత్రం "అకుతోభయ" (Akutobhaya) లోనివి. ఈ అకుతోభయ అనే గ్రంథం నాగార్జునుని 'మూలమాధ్యమికకారిక'కు రాయబడిన మరొక వ్యాఖ్య. ఒకప్పుడు దీనిని నాగర్జునునికే ఆపాదించబడినప్పటికి ప్రస్తుతం దీని రచయిత ఎవరనేది స్పష్టంగా తెలియదు. బుద్దపాలితుడు తన గ్రంథంలో ఆర్యదేవుని చతుశ్శతకం, రాహులభద్రుని ప్రజ్ఞాపారామిత శాస్త్రాలను ఉటంకించడమే కాకుండా తన కాలం నాటి తార్కిక సంప్రదాయాలకు భిన్నమైన “ప్రాసంగిక” పద్ధతిని రూపొందించాడు.
మహాయాన బౌద్ధం రెండు శాఖలుగా చీలి పోయింది. అవి 1. మాధ్యమిక శాఖ 2. యోగాచార శాఖ. ఈ చీలిక ఆచార్య నాగార్జునితో క్రీ. శ. రెండవ శతాబ్దంలో ఆరంభమైంది. మహాయాన బౌద్ధంలో మాధ్యమిక శాఖ అత్యంత ప్రధానమైనది. క్రీ. శ. 6 వ శతాబ్దం ఆరంభానికి ఈ మాధ్యమిక శాఖ ప్రాసంగిక, స్వాతంత్ర్యిక అనే రెండు సంప్రదాయాలుగా చీలిపోయింది. వీటిలో మొదటిదైన ప్రాసంగిక (Prasangika) సంప్రదాయానికి వ్యవస్థాపకుడు బుద్ధపాలితుడు కాగా రెండవది అయిన స్వాతంత్ర్యిక (Svatantrika) మాధ్యమిక బౌద్ధ్ధ సంప్రదాయానికి వ్యవస్థాపకుడు భావవివేకుడు.