విజయనగర సామ్రాజ్యము
విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని హరిహర (హక్క) మరియు బుక్క అనే అన్నదమ్ములు 1336 లో స్ధాపించారు. వారి రాజధాని మొదట ఆనెగొంది. ఆనెగొంది ప్రస్తుతము తుంగభద్ర ఉత్తర తీరమున ఒక చిన్న పల్లె. సామ్రాజ్యము బుక్కరాయని పరిపాలనలో అభివృద్ధి చెందిన తరువాత రాజధానిని తుంగభద్ర దక్షిణ తీరమున గల విజయనగరము నకు తరలించారు. ఈ సామ్రాజ్యం 1336 నుండి 1660 వరకు వర్ధిల్లింది. చివరి శతాబ్దాన్ని దీనికి క్షీణదశగా చెప్పుకోవచ్చు. సుల్తానుల సమాఖ్య వీరిని తళ్ళికోట యుద్ధంలో దారుణంగా ఓడించింది. సుల్తానుల సైన్యం రాజధానిని ఆరునెలల పాటు కొల్లగొట్టి, నేలమట్టం చేసింది. ఈ సామ్రాజ్యపు స్థాపన వివరాలూ, దాని చరిత్రలో ఎక్కువ భాగం అస్పష్టంగా ఉన్నాయి; కానీ దాని శక్తీ, అర్ధిక పుష్టి లను పోర్చుగీసు యాత్రికులైన డోమింగో పేస్‌, నూనిజ్‌ వంటి వారే కాక మరి కొందరు కూడా నిర్ధారించారు.
పూసపాటి ఆనంద గజపతి రాజు (విజయనగరం మహారాజు)
పూసపాటి ఆనంద గజపతి రాజు (పరిపాలన సంవత్సరాలు? 1879 - 1897) విజయనగర సంస్థానానికి సంబంధించిన మహారాజు, సంస్కరణాభిలాషి, విద్యాదాత.
ఆయన పరిపాలనకు ముందు పూసపాటి విజయరామ గజపతి రాజు-I పరిపాలించగా, ఆయన అనంతరం పూసపాటి విజయరామగజపతి రాజు-II పరిపాలనకు వచ్చారు. 
19వ శతాబ్ది చివరిభాగంలో స్త్రీవిద్యాభివృద్ధి కొరకు అనేక ప్రాంతాల్లో బాలికల పాఠశాలలు నెలకొల్పి, అవి కొనసాగేలా ఏర్పాట్లుచేసి పోషించిన వ్యక్తి. తొలినాళ్ళలో విద్యను అభ్యసించేవారికి పారితోషికాలిచ్చి ప్రోత్సహిస్తూ వచ్చినా, తర్వాతికాలంలో తన సహాయాన్ని మరింతగా పెంచి విద్యాభివృద్ధికి తన వంతు సేవచేశారు. పలు పాఠశాలల్లో ఉపాధ్యాయులకు పారితోషికం, జీతం ఇవ్వడంతో ప్రారంభించిన ఆయన విద్యాసేవను అంచెలంచెలుగా పెంచుతూ చివరకు వివిధ బాలికా పాఠశాలల నిర్వహణ వరకూ కొనసాగించారు.