సాదత్ హసన్ మంటో
సాదత్ హసన్ మంటో (1912 మే 11 – 1955 జనవరి 18) బ్రిటీష్ ఇండియాలో జన్మించిన పాకిస్తానీ ఉర్డూ కథా రచయిత. రాష్ట్రంలోని జిల్లాలోని సామ్రా లా గ్రామంలో కుటుంబంలో పుట్టాడు. ఆధునిక కథా సాహిత్యానికి మూల స్తంభాలయిన నలుగురు రచయితలలో మంటో ఒకడు. దేశ విభజన నేపథ్యంలో మానవీయ కోణంలో మంటో రాసిన కథలు దిగ్భ్రమ కలిగిస్తాయి. అధికారం, మతం ఎంత క్రూరంగా ఉంటాయో మనిషి ఎన్ని భిన్న స్వభావాల సమాహారమో చెప్పాలంటే మంటోని చదవాలి. 'రాద్దామని కూర్చుంటే నా మెదడు సహకరించదు. అయోమయంగా ఉంటుం ది. నాకు నేను సర్దిచెప్పుకుని ఎంత ప్రయత్నించినా ఇండియాను పాకిస్తా న్‌తో, పాకిస్తాన్‌ను ఇండియాతో విడదీయలేను. అసలు భారత ఉపఖండం విభజింపబడడమన్నది జరిగి ఉండాల్సిందే కాదు' -అని రాసుకున్నాడు మంటో. దేశ విభజనను చాలా తీవ్రంగా నిరసించిన మంటో కలం గొంతు 1940లలో తొలి 1950లలో ప్రముఖంగా వినిపిస్తూ ఉండేది. మంటో చరిత్రకారుడు కాడు కానీ, చరిత్రకారుడి కన్నా లోతైన అవగాహనతో రచనలు చేశాడు. ముఖ్యంగా ఆయన కథలు చారిత్రక నేపథ్యంలోంచి వెలువడి చరితార్థమయ్యాయి. చరిత్రలో సంఘటనలు మాత్రమే ఉంటాయి. ఈయన రచనల్లో సంఘటనల్లో పాత్రధారులైన మానవుల హృదయ ఘోష కూడా ఉంటుంది.
మాడభూషి భావనాచార్యులు
మాడభూషి భావనాచారి స్వాతంత్ర్య సమర యోధుడు, కమ్యూనిస్టు నాయకుడు.
భావనాచారి 1924లో పిఠాపురంలో జన్మించాడు. అతను తన 14వ యేటే 1938లో స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో అడుగుపెట్టాడు. అదే సంవత్సరం నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ కాకినాడ వచ్చాడు. ఆయనకు మద్దతుగా స్టూడెంట్ ఫెడరేషన్ ఆద్వర్యంలో సన్నాహక సభ నిర్వహించినందుకు ప్రభుత్వం మాడభూషికి మూడేళ్లు జైలు శిక్ష విధించింది. జైలు నుంచి విడుదలై మూడున్నరేళ్లు అజ్ఞాతవాసంలో వుండి ఉద్యమం నిర్వహించాడు. అదే సమయంలో మహత్మాగాంధీ, సి రాజగోపాలాచారి, బులుసు సాంబమూర్తి, టంగుటూరి ప్రకాశం తదితర స్వాతంత్ర్య సమరయోధులను కలుసుకున్నాడు. 1940 వ్యక్తి సత్యాగ్రహం, 1942 క్విట్ ఇండియా ఉద్యమాల్లో పాల్గొన్నాడు. ఈ క్రమంలో ప్రభుత్వం మరో ఏడాది జైలు శిక్ష విథించింది. కాకినాడ బాలాజీ చెరువు సెంటర్లో సుభాష చంద్రబోస్ కు మద్దతుగా ర్యాలీ నిర్వహించిన సమయంలో పోలీసులు కాల్పులు జరిపగా మాఢభూషి తృటిలో ప్రాణాపాయం నుంచి తప్పించుకున్నాడు. అదే సంవత్సరం పిఠాపురం, గొల్లప్రోలు, కోలంక, లక్ష్మీనరసాపురం ఎస్టేట్ కు వ్యతిరేకంగా రైతాంగపోరాటాలు చేశాడు. ఈ సమయంలోనే మాఢభూషిని పట్టిచ్చిన వారికి ప్రభుత్వం ఆ రోజుల్లోనే రూ.10 వేలు బహుమతి ప్రకటించింది. కనిపిస్తే కాల్చివేత ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. స్వాతంత్ర్యం అనంతరం భారత ప్రభుత్వం స్వాతంత్ర్య సమరయోధులకు గౌరవ సూచకంగా ఇచ్చే తామ్రపత్రం అందజేసి గౌరవించింది. పలు కమిటీల్లో ఈయనకు చోటు కల్పించింది.