Kuna aina ngapi ya nyuki?
Nyuki
Spishi inayojulikana hasa ni nyuki-asali (Apis mellifera) ambaye hufugwa kila mahali duniani. Kuna spishi zaidi ya 20,000 zinazojumlishwa na biolojia kati ya nyuki lakini ni wale wa jenasi Apis wanaotengeneza asali inayovunwa kwa matumizi ya binadamu.
Nyoka-miviringo
Nyoka-miviringo ni nyoka wenye sumu wa jenasi "Elapsoidea" katika familia Elapidae. Wamepewa jina hili kwa sababu mwili wao una miviringo mingi, ule wa wachanga hasa.
Mzinga wa nyuki
Mzinga huwa sanduku lenye fremu kadhaa ndani yake. Nyuki hutumia fremu kujenga sega ndani ya fremu. Wakati wowote fremu inaweza kutolewa katika mzinga na kuangaliwa, kutolewa asali na kurudishwa bila kuua nyuki.
Tinini (kundinyota)
Katika mitholojia ya Ulaya na Mashariki ya Kati Tinini au dragoni ni mnyama mkubwa mwenye umbo kama nyoka au mjusi, akiwa na miguu minne na mabawa mawili anayeweza kutema moto. Katika mitholojia ya Kigiriki ni Herakles alipambana pia na dragoni . Kundinyota Rakisi inayolingana na ile ya kukumbuka Herakles (lat. Hercules) iko jirani na Tinini (Draco).
Nyuki
Kuna aina tatu za nyuki ndani ya kundi hili nao ni:
Ng'ombe
Kwa asili kuna aina mbili za ng'ombe-kaya: ng'ombe wa Ulaya na ng'ombe wa Uhindi ambazo ni nususpishi za B. primigenius (B. p. taurus na B. p. indicus mtawalia, ingawa mara nyingi nususpishi hizo zinaainishwa kama spishi za B. taurus na B. indicus). Zinatoka kwa nususpishi za zamani B. p. primigenius na B. p. namadicus.
Ukukwi-miti
Nyoka hawa ni warefu kiasi: kwa wastani sm 70-100 na kipeo cha m 1.1-1.3 kulingana na spishi. Wanafanana na kukwi lakini magamba ya mgongo ya spishi za "Hapsidophrys" yana miinuko na macho ya spishi za "Rhamnophis" ni makubwa zaidi. Magamba ya tumbo ya spishi zote yana miinuko pia inayosaidia nyoka hawa kupanda juu ya miti. Rangi yao ni kijani mara nyingi pamoja na madoa au mistari myeusi.
Mbuzi
Spishi za mbuzi zinaweza kugawanywa katika aina mbili zenye mienendo tofauti. Spishi za aina moja huishi kwa makundi madogo na hulinda eneo dogo kiasi lenye chakula kingi dhidi ya wana wa spishi zao zenyewe. Spishi hizi zina pembe kali. Spishi za aina nyingine huishi kwa makundi makubwa katika maeneo makubwa yenye chakula kichache au cha sifa duni. Spishi hizi huwekea eneo lao alama kutoka matezi ya harufu.
Zizi la kuku
Zizi la kuku kwa kawaida lina eneo la ndani ambalo kuku unaweza kulala pamoja na eneo la nje ambalo kuku kutumia muda mwingi kutafuta chakula na kupumzika. Zizi la kuku kawaida hutakiwa kusafisha kila baada ya wiki mbili, na majani na nyasi kubadilishwa kila siku. Usiku kuku hufungiwa ndani ya zizi ili kuwalinda toka kwa maadui kama vile mbwa mwitu na paka. Sakafu ya zizi la kuku kawaida hufunikwa na nyasi na vumbi la mbao. 
Ukiki
Ukiki au pundamakaa ni ndege wakubwa kiasi wa jenasi "Ceuthmochares" katika nusufamilia Phaenicophaeinae ya familia Cuculidae wanaofanana na kekeo. Wana mnasaba na malkoha wa Asia. Wanatokea misitu wa Afrika kusini kwa Sahara. Rangi yao ni buluu au kijani na wana domo njano (kwa sababu ya hii huitwa yellowbill kwa Kiingereza). Hula wadudu wakubwa hasa lakini konokono, vertebrata wadogo, matunda na mbegu pia. Kinyume na kekeo hutengeneza tago lao lenyewe katika mti. Jike hutaga mayai meupe mawili.
Nyoka-miti Mweusi
Nyoka-miti weusi ni spishi za nyoka za jenasi "Thrasops" katika familia Colubridae. Wanafanana na kukwi-miti lakini rangi yao ni nyeusi badala ya kijani.
Mbuzi
Spishi zote za porini zina pembe kichwani, madume na majike, lakini kuna aina za mbuzi-kaya na kondoo-kaya ambazo hazina pembe. 
Nyoka
Kama reptilia wote wana damu baridi na ngozi ya magamba. Wote ni wala nyama na spishi mbalimbali hutumia sumu kwa kuvionda lakini nyoka walio wengi hawana sumu wanashika windo kwa miili yao au kwa mdomo tu.
Nungunungu
Nungnungu au nungu ni wanyama wagugunaji wenye ngozi yenye miiba iliyochongoka wanayotumia kujilinda na maadui. Walienea katika ulimwengu wa sasa na ulimwengu wa zamani. Katika wanyama wagugunaji ni watatu kwa ukubwa, wakitanguliwa na capybara na buku. Nungu wana urefu kati ya sm 20–25. Uzito wao wakaribia kg 5.4–16. Wana umbo la duara, wakubwa na wataratibu kweli. Nungu huwa katika rangi mbalimbali ya kijivu, na mara chache nyeupe. Kujihami kwa miiba kwa nungu hufanana na kule kwa kalunguyeye (Erinaceomorpha) na ekidna (Monotremata).
Nyoka-maji (Colubridae)
Nyoka hawa sio warefu sana, hadi sm 90 lakini sm 30-60 kwa kawaida. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia lakini tumbo ni kijivunyeupe, njano au machungwa. Spishi moja ina midomo myeupe au njano.
Nyangumi
Oda yao ina spishi 80 hivi. Spishi ndogo huitwa pomboo kwa kawaida na spishi kadhaa za pomboo huishi kwenye maji matamu ya mito mikubwa kama Ganges au Amazonas.
Nyoka mabaka
Nyoka mabaka ni nyoka wa jenasi "Chamaelycus" katika familia Lamprophiidae walio na mabaka mgongoni.
Wadudu
Ngeli Insecta Nusungeli Monocondylia Oda Archaeognatha Kladi (kundi bila tabaka) Dicondylia Nusungeli Apterygota Oda †Monura Oda Thysanura (Wadudu mikia-mitatu) Nusungeli Pterygota Ngeli ya chini Palaeoptera Oda †Palaeodictyoptera Oda †Megasecoptera Oda †Archodonata Oda †Diaphanopterodea Oda †Meganisoptera Oda Ephemeroptera (Wadudu siku-moja) Oda Odonata (Kereng'ende) Ngeli ya chini Neoptera Oda ya juu Exopterygota Oda †Titanoptera Oda †Protorthoptera Oda Plecoptera (Wadudu mabawa-msuko) Oda Embioptera (Wasokotaji-hariri) Oda Zoraptera (Wadudu-malaika) Oda Dermaptera (Wadudu-koleo) Oda Orthoptera (Wadudu mabawa-manyofu: panzi, nzige n.k.) Oda Phasmatodea (Wadudu-kijiti) Oda Notoptera (Wadudu-barafu, watambaaji-miamba) Oda ya juu Dictyoptera (imependekezwa) Oda Blattodea (Mende na mchwa) Oda Mantodea (Vivunjajungu) Oda ya juu Paraneoptera (imependekezwa) Oda Psocoptera (Nzi-gome, chawa-vitabu) Oda Thysanoptera (Tiripsi) Oda Phthiraptera (Chawa) Oda Hemiptera (Wadudu mabawa-nusu: vidukari, nzi weupe, wadudu-gamba, vidung'ata) Oda ya juu Endopterygota Oda Hymenoptera (Wadudu mabawa-matando: nyuki, nyigu, sisimizi n.k.) Oda Coleoptera (Mende-kibyongo, bungo, fukusi, visaga) Oda Strepsiptera (Wadudu mabawa-potwa) Oda Raphidioptera (Wadudu shingo-ngamia) Oda Megaloptera (Wadudu mabawa-makubwa) Oda Neuroptera (Wadudu mabawa-vena) Oda ya juu Mecopteroidea (imependekezwa) Oda Mecoptera (Wadudu mabawa-marefu: wadudu-nge n.k.) Oda Siphonaptera (Viroboto) Oda †Protodiptera (Nzi wa kale) Oda Diptera (Wadudu mabawa-mawili: nzi, mbu n.k.) Oda ya juu Amphiesmenoptera (imependekezwa) Oda Trichoptera (Wadudu mabawa-manyoya) Oda Lepidoptera (Wadudu mabawa-vigamba: vipepeo, nondo)
Mzinga wa nyuki
Mzinga wa nyuki ni mahali au nafasi ambako kundi la nyuki inakaa pamoja na sega.
Nyoka Mnafiki
Nyoka wanafiki hawana ndubwi kama salamanda au vyura. Spishi chache tu (±25%) hutaga mayai, nyingine huzaa wana wanaofanana na wazazi wao. Hata watagamayai takriban wote hutoka mayai kama nyoka wadogo. Spishi chache tu zina wana wanaofanana na ndubwi wenye matamvua na hata hawa hawaishi majini lakini katika udongo chepechepe karibu na maji, isipokuwa wale wa Typhlonectidae.
Mamalia
Kuna takriban spishi 5,400 za mamalia. Spishi 5 kati ya hizo wanataga mayai, lakini wengine wote wanazaa watoto hai.
Mzinga wa nyuki
Tatizo ni mavuno ya asali maana yake ni lazima kufungua mzinga wote na tokeo lake pamoja na mavuno mara nyingi ni kuharibu kundi la nyuki ndani ya mzinga hasa kwa sababu malkia anauawa.
Ukukwi
Kwa kawaida urefu wa nyoka hawa ni chini ya m 1, mara nyingi sm 50-100 na hadi 130 kwa kipeo. Rangi yao ni kijani pengine pamoja na rangi nyingine kame kijivu, buluu, nyekundu na njano. Spishi kadhaa zina madoa. Nyokameni ni mwekundu au kahawianyekundu.
Salamanda
Salamanda ni wanyama wa oda Caudata katika ngeli Amfibia wafananao na mijusi. Wanatofautiana na vyura kwa kuwa na mkia hata katika hatua ya mnyama mzima. Ngozi yao haina magamba na ni laini na nyevu, lakini ngozi ya spishi nyingi za familia Salamandridae ni kama mahameli au ina sugu. Rangi ya salamanda ni nyeusi, kijivu au kahawia kwa kawaida, lakini madume ya spishi nyingi hupata rangi kali wakati wa kuzaa. Spishi kadhaa zina sumu katika ngozi yao na hizi zina daima madoa au milia ya rangi kali ili kuonya wanyama mbuai. Takriban salamanda wote wanatokea nusudunia ya kaskazini, lakini spishi kadhaa zinatokea Amerika ya Kusini. Spishi nne zinatokea Afrika tu, huko kaskazini (Maroko, Aljeria na Tunisia).
Aina ya damu
 Aina ya damu kamili ni seti ya dutu 30 kwenye uso wa chembechembe nyekundu za damu, na aina ya damu ya mtu ni mojawapo ya miungano iwezekanayo ya antijeni za aina ya damu. Katika aina hizo 30 za damu, zaidi ya antijeni 600 tofauti za aina ya damu zimepatikana, lakini nyingi kati ya hizi ni za nadra sana au kwa kiasi kikubwa hupatikana katika makabila fulani tu.
Mzinga wa nyuki
Mizinga ya kisasa inaepukana na tatizo hili kwa muundo tofauti wa mzinga.
Kulungu pembe-nne
Kulungu pembe-nne huishi katika makazi mbalimbali mahali kokote ndani ya usambazaji wao, lakini hupendelea misitu wazi,[3][4] mikavu, na ya kupukutika majani milimani. Kulungu pembe-nne hubaki katika maeneo yenye uoto mwingi wa manyasi marefu au vichaka vizito, na karibu na maji. Wao hukaa mbali na maeneo ya binadamu.[1] Wanyama wawawindao kulungu pembe-nne ni pamoja na chui milia,[5] chui, na dhole (mbwa pori wa Uhindi).[6]
Punda milia
Michirizi ya wima huwa kichwani, shingoni na sehemu kubwa ya mwili wake, huku michirizi ya ulalo ikiwa hasa maeneo ya nyuma na miguuni. Alama za punda milia za barabarani ziliitwa hivyo kutokana na michirizi hii ya punda milia. Hufikiriwa kuwa michirizi hii hutumiwa kwa utambulisho baina yao.[1] Kwa kuwa na mtindo tofauti wa michirizi kwa kila punda milia basi wao huweza kutambuana kwa michirizi hiyo.
Sega
Vyumba vya jana vinatengenezwa tofauti kwa sababu kuna aina tatu za nyuki katika kila mzinga wenye ukubwa tofauti:
Nyumbu
Nyumbu ni wanyamapori wakubwa wa jenasi "Connochaetes" katika familia Bovidae. Kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi "C. taurinus mearnsi" na "C. t. albojubatus", lakini siku hizi spishi na nususpishi zote za "Connochaetes" huitwa nyumbu. 
Mzinga wa nyuki
Porini nyuki wanatafuta tu shimo lolote au pango na kujenga sega ndani yake. Baada ya kujua faida za asali watu wameanza kutengeneza mizinga ya nyuki yaani nafasi zinazofaa ili kuvuta nyuki waingie.
Mumbi
Spishi zote mbili zinatokea Afrika chini ya Sahara. Hula wadudu wakubwa, makoa, nyungunyungu, mijusi, nyoka na hata kuchakulo na sungura. Jike huyataga mayai 1-3 katika tundu asilia ya mwamba au mti. Hafungwi ndani ya tundu tofauti na spishi za hondohondo. Hata yakiwapo mayai 2 au 3, kinda mmoja tu aishi. Ndugu wa jozi inayozaa husaidia kuwaletea jike na kinda chakula.
Nyoka mabaka
Tabia za nyoka mabaka hazijulikani sana. Inaonekana kama hukiakia ardhini usiku. Hula wadudu na mayai ya reptilia lakini mijusi pia.
Mdudu Mabawa-potwa
Wadudu mabawa-potwa ni wadudu wadogo wa oda Strepsiptera (strepsis = iliyopotwa, ptera = mabawa) wenye mabawa yaliyopotwa. Wadudu hawa ni wadusia wa wadudu wengine, kama nyuki, nyigu, sisimizi, warukaji-majani, mende, panzi na visamaki-fedha.
Nyoka Laini
Nyoka laini ni nyoka wa jenasi "Meizodon" katika familia Colubridae. Wamepewa jina hili kwa sababu ya ngozi yao laini.
Nyoka-miviringo
Nyoka-miviringo hujificha mchana katika vishimo au chini ya majani makavu. Usiku huwinda wakichimba au kuingia vishimo vya wanyama. Hula nyoka wengine, mijusi, nyoka wanafiki, vyura na mayai ya hawa wote.
Nyoka Laini
Nyoka hawa ni wafupi na wembamba, sm 80 kwa kipeo lakini sm 30-60 kwa kawaida. Rangi ya wapevu ni kijivu au kahawia lakini nyoka laini kichwa-cheusi ni mwekundu au pinki wenye kichwa cheusi na shingo yenye mkufu mweusi. Wachanga ni kijivu au hudhurungi na kwa kawaida wana mabaka meusi angalau kichwani au kwa nusu ya mbele ya mwili pia.
Kuku Mashuhuri Tanzania
Kuna idadi kubwa ya aina za kuku wanaofugwa duniani, lakini wakazi wa Tanzania wamewagawa kuku katika makundi makuu mawili: kuku ambao wanaaminika kuwepo nchini (Tanzania) kwa muda mrefu na wale ambao wameletwa tangu miaka michache kutoka nchi nyingine hasa za Ulaya na Amerika. Makundi haya hufahamika zaidi kama kuku wa kienyeji na kuku wa kigeni (maarufu pia kama kuku wa kizungu).
Nyoka-miti Kichwa-kipana
Nyoka-miti kichwa-kipana ni nyoka wa jenasi "Toxicodryas" katika familia Colubridae. Amepewa jina hili kwa sababu hukaa mitini takriban masaa yote na kichwa ni kipana kuliko nyoka-miti wengine.
Kuku Mashuhuri Tanzania
Mfano wa kuku wa mayai na nyama ni Rhode Island Red ambaye ni kuku mwekundu. Kuku aina ya Light Sussex ambaye ni kuku mweupe na mwenye manyoya meusi shingoni, mkiani na kwenye mabawa, pia hutumika kwa nyama na mayai. Katika kundi hili la kuku wa nyama na mayai kuku aina ya New Hampshire Red na Australop pia huonekana nchini Tanzania. New Hampshire Red ni kuku mwekundu wastani. Australop ni kuku mweusi.
Trichuriasis
Trichuriasis (ing. whipworm) ni ambukizo kutoka mnyoo anayambukiza jina lake katika Kilatini ni ((Trichuris trichiura)) whipworm. ).[1] Kama uambukizo unatokana na minyoo michache, mara nyingi hakuna dalili zake. [2] Kwa wale ambao wanaambukizwa na minyoo mingi, pengine maumivu ya fumbatio yanatokea, uchovu pamoja na kuharisha.[2] Mara nyingine kuharisha kumekuwepo na ((damu)).[2] Uambukizo wa watoto unaweza kudhoofisha ukuaji wa akili pamoja na wa mwili.[2] Viwango vilivyo chini vya seli nyekundu za damu Hali hii huenda inaweza kutokea kutokana na upungufu wa damu.[1]
Kuku
Idadi ya kuku duniani inakadiriwa kuwa zaidi ya bilioni 10 (mpaka kufikia bilioni 24 mwaka 2003) na wengi wanafugwa kwa wingi wakiotamiwa na kuishi zizini. Kwa njia ya ufugaji aina nyingi za kuku zimeendelezwa kwa kuchagua wale wenye tabia maalumu na kuzaliana. Wanaofugwa siku hizi ni aina zinazotoa hasa nyama na aina nyingine zinatoa hasa mayai.
Chura
Kuna takriban spishi 5,600 za chura.
Nyasi
Nyasi hutumika pia kwa ujenzi wa nyumba, mara nyingi maeneo ya vijijini, hasa katika nchi zinazoendelea. Nyasi-bahari zinafanana na nyasi za kweli za oda Poales lakini zinaainishwa katika oda Alismatales. Pwani ya Afrika ya Mashariki ina spishi 12 katika jenasi 8.
Nyuki
Nyuma ya tumbo wanabeba mwiba wanaotumia kudunga endapo wakihisi kuna hatari au wameshambuliwa. Wakidunga mwiba huwa wanaingiza pia kiasi kidogo cha sumu katika kidonda. Sumu hii inasababisha maumivu na watu wengine wanaathiriwa vikali na sumu hii lakini si kila mtu. Kuna nyuki wanaokufa baada ya kudunga mwiba kwa sababu mwiba unabaki kwenye kidonda lakini wengine wanaweza kutoa mwiba na kudunga tena.
Nyoka-kijiti
Chonge zao ni meno ya nyuma kabisa lakini wanaweza kuingiza sumu waking'ata mtu. Kwa bahati nzuri nyoka hawa ni waraufu na hawang'ati kwa kawaidi. Hata hivyo sumu hii ni toksinidamu kali na hakuna makata na mara nyingine watu hufa baada ya kuumwa. Nyoka hawa wakitishwa shingo yao inafura na kuonyesha mabaka meusi au kahawia.
Hongo (nyoka)
Hongo, futa au koboko ni nyoka wenye sumu wa jenasi "Dendroaspis" katika nusufamilia Elapinae (familia Elapidae). Spishi zote zinatokea Afrika tu. Nyoka hawa huishi mitini, lakini futa hukaa chini. Huwinda wakati wa mchana na kukamata mamalia wadogo, ndege na mijusi. Hawa ni hatari sana kwa sababu sumu yao ni kali sana. Kuna liga za neva na za moyo ndani yake. Sumu ya futa ni kali zaidi kuliko ile ya spishi nyingine. Kwa hivyo nyoka huyu ni mgomvi zaidi. Sumu yake inaweza kuua mtu mzima ndani ya nusu saa.
Mzinga wa nyuki
Namna ya mzinga wa kidesturi katika Afrika ni nusu mbili za kipande cha mgogo kombe zinazofungwa kwa kamba na kuacha nafasi katikati. Nyuki wanaotafuta nafasi wanapenda kuingia na kuanzisha kundi jipya mle. 
Sega
Katika ufugaji nyuki wa kisasa mzinga wa nyuki huwa na fremu ndani ambamo nyuki zinajenga sega. Fremu ya sega zinatolewa moja-moja bila kuharibu mzinga. Baada ya kuondoa asali fremu inarudishwa ilhali vyumba vya sega bado viko na nyuki zinaanza upya kujaza vyumba bila kupoteza muda wa kujenga sega mpya. Faida yake -kama ntaa haihitajiwi- ni kuongeza mavuno ya asali. Nyuki hutumia takriban kilogramu nane za asali kutengeneza kilogramu moja ya nta ama kwa njia ya kula asali au kwa njia ya kutotengeneza asali kwa kaziy a nta. 
Mmenyuko wa mzio
Sumu kutoka wadudu wanaochoma au kuuma wadudu kama vile nyuki na nyigu (Hymenoptera) au wadudu wanaobusu (Triatominae) wanaweza kusababisha mmenyuko kali ya mzio.[3][18] Kama mtu alikuwa na mmenyuko kwa sumu katika siku za nyuma, na ilikuwa zaidi ya mmenyuko wa mitaa karibu na eneo la kuumwa, wao wana hatari kubwa kwa mmenyuko kali ya mzio katika siku zijazo.[19][20] Hata hivyo, nusu ya watu ambao wanakufa kutokana na anaphylaxis hawakuwa na maenezi (utaratibu) kwa mmenyuko hapo awali.[21]
Nungunungu
Nungu ni miongoni mwa spishi 29 za wanyama wagugunaji (rodent) wa familia ya Erethizontidae au Hystricidae. Nungu wanatofautiana kwa ukubwa. Nungu aitwaye Rothschild's Porcupine wa Amerika ya Kusini ana uzito pungufu ya kilo moja; wa Afrika anaweza kukua mpaka kufikia kilo 10. Familia mbili hizi za nungu ni tofauti kabisa na ingawa wote wapo kwenye tawi la Hystricognathi wa oda ya Rodentia, hawahusiani sana. Nungu kumi na moja wa Dunia ya kale, wengi walikuwa ni wa nchi kavu huku wakiwa wakubwa kidogo na wana miiba iliyojikusanya kwa makundi. Inaaminika kuwa wametokana na hystricognaths wengine takribani miaka milioni 30 mapema zaidi kuliko nungu wa dunia ya leo.
Nungu wa dunia ya leo wana umbo ndogo kwa kawaida (japokuwa nungu wa Amerika ya Kaskazini wanafikia kama sm 85 kwa urefu na uzito wa kilogramu 18), huku miiba yao ikiwa imejishikiza mmoja mmoja badala ya kwa makundi na ni wakweaji wazuri, na hutumia muda wao mwingi juu ya miti. Nungu wa dunia ya leo miiba yao ilijitokeza na kukua kwa kujitegemea na wanahusiana zaidi na familia nyingine za wanyama wagugunaji kuliko namna wanavyofahamiana na nungu wa dunia ya kale. Nungu kwa wastani wana uwezo wa kuishi muda mrefu na wanashikilia rekodi miongoni mwa familia yao ya rodent kwa kuishi kwa kiasi cha muda mrefu zaidi, ambayo imevunjwa hivi karibuni na panya aina ya Naked Mole Rat (Heterocephalus glaber). 
Nyasi-bahari
Nyanja za nyasi-bahari ni mifumekolojia anuwai yenye kuzalisha, na zinaweza kuhifadhi mamia ya spishi zinazohusishwa kutoka kwa faila zote, kwa mfano samaki wachanga na wapevu, miani na viani ya kiepifiti na inayoishi huria, moluska, daa-manyoya na minyoo-kuru. Spishi chache zilizingatiwa awali kujilisha moja kwa moja kwenye majani ya nyasi-bahari (kwa sababu moja maudhui yao ya chini ya lishe), lakini ukaguzi wa sayansi na mbinu bora za kufanya kazi zimeonyesha kuwa kula kwa nyasi-bahari ni kiungo muhimu katika mfuatano wa ulishano, na kulisha mamia ya spishi zinazojumuisha kasa, nguva, samaki, mabata bukini, mabata-maji, chani na kaa. Spishi fulani za samaki ambazo zinatembelea au kujilisha kwa nyasi-bahari hulea wachanga wao kwenye kapa au miamba ya kupakana.
Tuwanyika
Tuwanyika huingia mashimo ndani ya ardhi mara nyingi ili kupumzika au kutafuta mawindo yao: wagugunaji, mijusi, vyura na hata nyoka wengine. Wanaweza kuwinda katika vichaka pia.
Ngisi
Ngisi ni wanyama wa bahari wenye minyiri kumi. Minane baina ya hiyo huitwa mikono na miwili mingine ni minyiri kweli. Kwa urefu wote wa chini ya mikono kuna vikombe vya kumung'unyia vilivyo na vikulabu mara nyingi. Minyiri inabeba vikombe kama hivi juu ya bako mwishoni.
Nyoka
Nyoka ni watambaachi au reptilia wasio na miguu. Kuna takriban spishi 3,000 duniani wako kwenye mabara yote nje ya Antaktiki na Aktiki.
Reptilia
Ngeli Reptilia (au Kladi Sauropsida) Kladi Eureptilia Kladi Romeriida Nusungeli Anapsida Oda Testudines (makobe) Nusungeli Diapsida Ngeli ya chini Archosauromorpha Oda Saurischia Nusuoda Theropoda Kladi Neornithes (=ngeli Aves au ndege) Oda ya juu Crocodylomorpha Oda Crocodylia (mamba) Ngeli ya chini Lepidosauromorpha Oda ya juu Lepidosauria Oda Rhynchocephalia (tuatara - wanafanana na mijusi lakini ukoo ni tofauti) Oda Squamata (nyoka, mijusi na mijusi-nyungunyungu)
Kunguru
Kumbukumbu ya visukuku vya kunguru (mifupa yao) inaonyesha kwamba walikuwa wengi sana Ulaya lakini husiano baina ya kunguru wa kabla ya historia hazieleweki vizuri. Kunguru wa makubwa ya jackdaw, kunguru rangi-mbili na kunguru domo-nene wanaonekana kuwa walikuwepo tangu zamani sana. Kunguru waliwindwa na binadamu hadi enzi ya chuma, kitu ambacho kinaonyesha mabadiliko ya spishi za kisasa. Kunguru wa Marekani hawana historia sahihi inayoaminika. Chakushangaza spishi nyingi zimekwisha hivi sasa baada ya uvamizi wa binadamu, katika visiwa kama Nyuzilandi, Hawaii na Grinlandi hasa.
Nyoka-misitu Njano
Nyoka-misitu njano ("Hormonotus modestus") ni nyoka wa familia Lamprophiidae ambao wanatokea misituni kwa Afrika ya Magharibi na ya Mashariki. Kuna spishi nyingine za nyoka-misitu katika jenasi "Buhoma".
Ubongo
Kwa wasouti (k.m, wadudu, konokono, minyoo, n.k) sehemu za ubongo hutofautiana sana na muundo wa wauti hivi kwamba ni vigumu kufanya ulinganishi wowote wa maana isipokuwa kwa misingi ya jenetiki. Makundi mawili ya wasouti hasa yana bongo changamani: athropoda (wadudu, krasteshia, araknida, na wengine), na sefalopoda ( pweza, ngisi, na moluska )wengine kama hao.[11] Ubongo wa athropoda na sefalopoda huchimbuka kutoka katika kano mbili sambamba za neva zinazosambaa kote katika mwili wa mnyama. Athropoda wana ubongo mmoja kuu ulio na tabaka tatu na ndewe za macho kubwa nyuma ya kila jicho kwa uchakataji maono.[11] Sefalopoda wana bongo kubwa zaidi kati ya wasouti wote. Ubongo wa pweza hasa umesitawi sana, unalinganika kwa uchangamano na ubongo wa baadhi ya wauti.
Nyoka Meno-hanjari
Nyoka meno-hanjari ni spishi ya nyoka wa jenasi "Xyelodontophis" katika familia Colubridae. Amepewa jina hili kwa sababu ana chonge ndefu zinazofanana na hanjari.
Nyoka-kijiti
Nyoka-kijiti huishi mitini ambapo huwinda mijusi, vyura na ndege wadogo. Mara nyingi hukaa chini kiasi ili waweze kushambulia mawindo yaliyo ardhini.
Paka
Paka ni wanyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae. Spishi nyingine zinaitwa duma, simbamangu na mondo. Nyingi ni ndogo kama paka-kaya lakini spishi kama duma, linksi na puma ni kubwa zaidi sana. Isipokuwa simbamangu, Asian golden cat, puma na pengine paka-msitu, paka wote wana milia na/au madoa. Paka hukamata mawindo aina yo yote lakini ukubwa wa mawindo unafuatana na ukubwa wa spishi ya paka. Spishi nyingine zinatokea msitu na nyingine zinatokea maeneo wazi.
https://en.wikipedia.org/wiki/Cat
Kifaru
Kuna spishi tano zinazoweza kuwekwa katika makundi matatu. Spishi mbili za Afrika, faru mweupe (white rhinoceros) na faru mweusi (black rhinoceros) walitokea kama miaka milioni 5 iliyopita. Tofauti kubwa kati ya faru mweupe na faru mweusi ni muundo wa midomo yao. Faru mweupe ana mdomo mpana kwa ajili ya kula nyasi huku mdomo wa faru mweusi ikiwa imechongoka kiasi.
Mkunga Mfyonzaji
Kuna spishi 18 za mikunga wafyonzaji zilizopo. Spishi hizi ni vidusia waladamu na hula kwa kuchochea ndani ya mwili wa samaki wengine ili kufyonza damu yao[1]. Spishi 9 baina hizi huhamia kutoka kwa maji ya chumvi hadi maji baridi ili kuzaliana (baadhi yao pia wana idadi za maji baridi) na tisa wanaishi katika maji baridi tu. Katika ngeli Hyperoartia kuna spishi 20 nyingine zisizofyonza damu na hizi ni spishi za maji baridi[2]. Waliokomaa wa spishi hizi hawali; wanaishi wakila akiba waliyopata kwa njia ya kuchuja chakula kutoka maji wakati walikuwapo lava au amoseti (Kiing. ammocoetes).
Kuku
Kuku (Gallus gallus domesticus) ni ndege anayefugwa na binadamu nyumbani tangu miaka 8,000 hivi. Kwa sababu hiyo ni miongoni mwa wanyama waliosambaa zaidi duniani na ndio ndege walio wengi zaidi duniani.[1]
Sega
Nyigu ambao ni wadudu karibu na nyuki hutengeneza pia aina ya sega lakini wanaijenga kwa karatasi. Wachache wao hutunza pia asali.
Moluska
Siku hizi kuna spishi 85,000 za wanyama hao, nazo ni tofauti sana. Spishi nyingine zimekoma.
Simba-milima
Aina inayoweza kubadilika, puma wanapatikana wa aina nyingi katika Amerika. Ni paka mkubwa zaidi katika Amerika ya Kaskazini, na paka wa pili zaidi katika bara lote la Amerika baada ya jaguar.
Nyuki-asali
Nyuki-asali ni aina za nyuki wa kabila Apini katika familia Apidae ambao hutengeneza asali na kuiweka katika sega za nta.
Wanyama wa nyumbani
Tangu milenia kadhaa wanyama hao wamepatana na wanadamu, nao ni kama vile mbwa, mbuzi, nguruwe, kondoo, ng'ombe, paka, kuku, punda, bata, nyuki, ngamia, farasi, njiwa, kware na wengine wengi.
Nyangumi
Nyangumi huonwa kama ni wawindaji mara zote, lakini chakula chao ni kuanzia plankitoni mpaka samaki wakubwa kabisa, na wakati mwingine wanyama wengine wa baharini, hata nyangumi wengine. Nyangumi hasa wale wenye nundu mgongoni na wale wa bluu wanakula tu kwenye maji ya aktiki, ambapo humeza vitoweo vyao pamoja na maji mengi, na baadae kutoa maji kupitia baleen huku wakibakiza vitoweo vyao kinywani.
Nyoka-chale
Nyoka-chale hupumzika katika vichuguu na kuwinda kati ya manyasi na katika takataka za majani ambapo hukamata mijusi (mijusi bila miguu hasa) na nyoka wengine wadogo kama birisi.
Chatu
Chatu ni spishi za nyoka katika jenasi "Python" wa familia Pythonidae. Kwa sababu hawana sumu lazima waue mawindo yao kwa njia nyingine. Kwa hivyo huzongamea mwili wao kuzunguka kidari cha mawindo kisha kubana kwa nguvu ili kuzuia mawindo asipumue mpaka akufe. Halafu humwakia mzima.
Nyakatu
Nyoka hawa ni wafupi na wembamba, sm 46 kwa kipeo lakini sm 10-30 kwa kawaida. Wana mkia mrefu kiasi. Macho yao yamepunguka mpaka madoa meusi chini ya gamba yanayoweza kulinganua nuru na giza tu. Rangi yao ni nyeusi, kijivu, kahawia au pinki. Rangi hiyo ya mwisho inaonekana wakati ngozi ni kavu.
Kirukanjia Meno-meupe
Virukanjia meno-meupe au virukanjia-zabadi ni wanyama wadogo wa nusufamilia Crocidurinae katika familia Soricidae wanaofanana na vipanya, lakini virukanjia si wagugunaji (oda Rodentia). Spishi hizi zinatokea Afrika, Asia na Ulaya ya kusini. Nusufamilia hii ina spishi ndogo kuliko virukanjia wote (kirukanjia wa Etruski aliye na 3.5 sm) na ile kubwa kuliko wote (Kirukanjia-kaya wa Asia aliye na sm 15). Spishi za Crocidurinae zina meno meupe, kinyume na zile za Soricinae ambazo zina meno mekundu, na zina harufu ya zabadi pia. Zina miiba mgongoni inayoonekana zikiogopa au zikikasirika. Rangi yao ni nyeusi, kijivu au kahawia. Hula wadudu, konokono na nyungunyungu hasa lakini mbegu na makokwa pia.
Uduvi
Uduvi (pia duvi, kijino au ushimbu) ni wanyama wadogo wa bahari wa oda Decapoda katika nusufaila Crustacea (gegereka). Hawa ni aina za kamba wadogo. Majina "uduvi" na "ushimbu" hutumika kwa kundi la wanyama hawa au kwa fungu sokoni. Wanyama pekee huitwa "duvi" au "kijino".
Mkubayoka
Wakubayoka ni spishi za nyoka wasio na sumu za jenasi "Natriciteres" katika familia Colubridae. Wamepewa jina hili kwa sababu hufikiriwa kuwa feli mbaya (ukuba).
Nyuki-asali
Nyuki-asali hufugwa sana kila mahali duniani lakini wengine wanaishi porini na asali yao hukusanywa kwa kuvunja mizinga yao. Katika Afrika kwa jumla sehemu ya asali bado inatokana na nyuki asali wa porini lakini ufugaji nyuki unaendelea kupanuka.
Nyati-maji
Nyati-maji ni mnyama mkubwa anayejulikana sana, aliye wa spishi "Bubalus bubalis" katika nusufamilia Bovinae. Spishi hii ina nususpishi tano ndani yake:
Nyati wa Afrika
Idadi jumla ya nyati imeenea maeneo yote isiyo jangwa katika Afrika, kutoka kusini mwa Chad mpaka Afrika ya Kusini. Idadi ya nyati inakadiriwa karibu milioni moja, lakini hesabu sahihi haiwezekani kwani hakuna usaidizi wa fedha za kufanyia utafiti katika maeneo kama vile Sudan, Chad, Kongo na Benin. Wengi wa wawindaji wataalamu, wanaosafiri, na wataalamu wa wanyamapori huamini kuwa idadi hii inawakilisha nyati kusi, bila kuhesabu nyati wa naili, nyati-milima, au nyati-msitu.
Arakinida
Aina kati yao zinazojulikana zaidi ni buibui pamoja na nge na visusuli. Wadogo kati yao ni kupa na funduku.
Nyigu
Nyigu ni wadudu wa nusuoda Apocrita katika oda Hymenoptera wasio nyuki au sisimizi. Wadudu hawa wote ni mbuai au vidusia lakini ni lava tu ambao hula mawindo au mwathirika. Wadudu wapevu hula mbochi, mbelewele au vitu vyingine vyenye sukari. Nyigu mbuai hukamata wadudu (viwavi mara nyingi) au arithropodi wengine. Huwaweka katika tundu ardhini au katika tundu lililoundwa kwa matope au kwa aina ya “karatasi” baada ya kuwapooza kwa sumu katika ganglioni kuu. Halafu nyigu hulitaga yai juu ya mdudu aliyekamatwa. Huyu aendelea kuwa hai na kwa hivyo lava wa nyigu akitoka kwenye yai anapata chakula kisichooza. Hata mdudu bila bahati afa tu akiwa ameliwa takriban kabisa. Jambo la nyigu vidusia linafanana lakini nyigu hawa huacha mwathirika ambapo alimpata. Hutaga yai au mayai juu au ndani yake na lava wakitoka kwenye mayai wanaanza kula mwathirika. Kwa sababu ya mwenendo huu nyigu vidusia hutumika sana kwa kufanya udhibiti wa kibiolojia dhidi ya visumbufu.
Nyangumi
Oda nyingine ndogo ya Cetacea ni Mysticeti, ambayo hujumuisha nyangumi wa bluu, ambaye ndiyo mnyama mkubwa kuliko wote aliyeripotiwa kuishi, nyangumi mwenye nundu, na wanyama wengine wanaokula kutoka kwenye maji ya baharini kutumia michirizi mirefu iliyopo badala ya meno, ambayo ndiyo walikopatia jina lao.
Kuku Mashuhuri Tanzania
Jinsi siku zinavyosogea mbele ndivyo hivyo utaalamu wa uzalishaji wa kuku unavyozidi kuendelea. Wafugaji wengi wa kuku binafsi au makampuni duniani, ambayo yanayo mashamba makubwa, na wanazalisha kuku wa biashara, waenaendelea kuzalisha kuku wa aina mbalimbali kwa madhumuni ya utagaji sana wa mayai au utoaji wa nyama bora. Kuku hawa hupewa majina mbalimbali na mara nyingi hutangazwa kwenye magazeti ili wafugaji wapate kununua. Kuku hawa wanazidi kuingia nchini Tanzania, kwa mfano Anak, Chunky na Cobb ambao ni wa nyama. Shaver 288 na Shaver 577 ambao ni wa mayai.
Kulungu Aktiki
Kulungu aktiki (Kilat.: Rangifer tarandus), pia hujulikana kama karibu katika Amerika Kaskazini ni spishi ya kulungu anayeishi Aktiki na maeneo ya chini ya Aktiki. Kuna nususpishi 14, lakini 2 zimekwisha sasa.
Ukukwi-miti
Kukwi-miti ni spishi za nyoka za jenasi "Hapsidophrys" na "Rhamnophis" katika familia Colubridae. 
Punda
†Equus calobatus, Punda Miguu-mirefu (Stilt-legged Onager) †Equus cumminsii, Punda wa Cummin (Cummin’s Ass) †Equus francisci au Equus tau, Punda Kibete (Pygmy Onager) †Equus hydruntinus, Punda wa Ulaya (European Ass) †Equus lambei, Punda wa Yukon (Yukon Wild Ass)
Ziwa Nakuru
Hifadhi hii ya wanyama sasa (2009) ina zaidi ya vifaru weusi 25, moja ya viwango vya ukubwa nchini, pamoja na takriban vifaru weupe 70. Pia kuna idadi fulani ya twiga aina ya Rothschild, ambazo ziliamishwa kwa usalama kutoka magharibi mwa Kenya mwanzo wa mwaka 1977. Waterbuck ni ya k Kati ya wanyama wanaokula wenzao ni simba na chui, lakini ni chui ambayo imekuwa ikionekana sana hivi karibuni. Hifadhi hii pia ina nyoka wakubwa ambao wanaishi ndani ya msitu na uonekana ya kivuka barabara ama kurukaruka mitini.
Nyoka Mnafiki
Nyoka wanafiki ni wanyama wa oda Gymnophiona katika ngeli Amfibia wafananao na nyoka au nyungunyungu wakubwa. Wanyama hawa si nyoka au nyungunyungu kwa ukweli na hata si Reptilia au Annelida. Wana mnasaba na salamanda na vyura lakini hawana miguu. Mkia wao ni mfupi sana au umetoweka, kwa hivyo kloaka iko karibu na mwisho wa mwili. Hupitisha maisha yao yote wakichimba ardhini lakini spishi za familia Typhlonectidae huishi majini na zina aina ya pezi juu ya sehemu ya nyuma ya mwili ambayo inazisaidia kwenda mbele majini. Macho ya nyoka wanafiki ni wadogo na yamefunika kwa ngozi. Kwa hivyo hawawezi kuona vizuri lakini wanaweza kutambua baina ya nuru na giza. Wanyama hawa wanatokea katika mahali pa majimaji pa tropiki kama Afrika, Asia ya Kusini-Mashariki na Amerika ya Kati na ya Kusini.
Nyoka
Kuna nyoka wadogo wenye sentimita kumi tu wakiwa wazima na nyoka wakubwa hadi urefu wa mita 7.6.
Fuko-dhahabu
Miongoni mwa spishi 21 za mafuko-dhahabu, angalau 11 zipo hatarini kwa kutoweka. Sababu za msingi ni uchimbaji wa mchanga, utendaji mbaya wa kilimo, ukuaji wa miji, na kuwindwa na mbwa na paka wa kufugwa.
Oyani
Oyani ni wadogo (mwili wa sm 30 na mkia wa zaidi ya sm 30) lakini wembamba wenye miguu mifupi. Rangi yao ni aina ya njano na wana mabaka meusi (madoa, milia) na mkia una zingo nyeusi. Huishi mitini na hukiakia usiku. Hula vitu vyingu kama wanyama na ndege wadogo, wadudu, matunda, koko na machipukizi ya mimea.
Ngole
Ngole, gangawia, sukutu, nyoka-kima (Unguja) au peku (Unguja) (jina la kisayansi: "Dispholidus typus") ni spishi ya nyoka-miti wenye rangi ya majani au kahawia katika familia Colubridae. Anatokea katika Afrika kusini kwa Sahara.
Nyumbu
Wanatokea savana za Afrika tu. Rangi yao ni nyeusi pengine na mng'aro buluu au kahawia. 
Virusi
Hadi sasa kuna aina za virusi zaidi ya 5000 zilizotambuliwa.
Wadudu
Hadi sasa wataalamu waliainisha zaidi ya spishi milioni 1 za wadudu na makadirio ni kwamba kuna spishi nyingi zaidi, labda hadi milioni 30.
Mdudu-malaika
Wadudu-malaika (kutokoa Kiing.: angel insects) ni wadudu wadogo wa oda Zoraptera (zor = -zima, apteros = bila mabawa) iliyo na familia moja na jenasi moja tu. Idadi ya spishi zilizopo hadi sasa ni 39 ambapo angalau spishi 9 zimekwisha sasa.
Ziwa Nakuru
Wanasayansi wanadhani kuwa flamingo hawa hula takribani kilo 250,000 za mwani kwa kila hekari kila mwaka. Kuna spishi aina mbili ya flamingo; flamingo wale wadogo wanaweza kutofautishwa kwani wana rangi nyekundu nene na ya pinki. Wale flamingo wakubwa wana busu yenye ncha nyeusi. Flamingo wale wadogo ndio ambao huonyeshwa kwenya filamu mara nyingi kwani idadi yao ni kubwa. Idadi ya flamingo imekuwa ikipungua hivi karibuni. Labda ni kwa sababu ya kuongeza kwa watalii,uchafuzi wa mazingira unaosababishwa na viwanda ambavyo vina tupa takataka kwenye maji haya au maji yamebadilika yakawa hayafai kwa maisha. Kawaida, ziwa hupungukiwa na maji wakati wa kiangazi na hufurika wakati wa masika. Hivi karibuni,kumekuwa na tofauti baina ya kiwango cha maji wakati wa kiangazi na wakati wa mvua. Hii imekisiwa kutokana na kuangezeka kwa kubadilisha maeneo muhimu ya uhifadhi wa maji kuwa maneo ya ukulima wa dhati na maendelo mengineyo. Uchafuzi wa mazingara pia unaharibu chakula cha flamingo na kuwasababisha kuhamia maziwa ya karibu yakiwemo: Elmenteita, Simbi Nyaima na Bogoria. Badiliko ya anga ya eneo hili pia imekisiwa kuchangia mabadiliko kwenye mazingira ya eneo hili. Ripoti za vyombo vya habari hivi karibuni zimeashiria wasiwasi uliopo baina ya washika dau kufuatia uhamaji mkuu wa flamingo na pia vifo baina yao huenda ikasababisha hasara kubwa kwenye sekta ya utalii.
Nyokachungwa
Nyokachungwa huwinda usiku na kwa hivyo macho ni makubwa kiasi. Nyinging huishi mitini, nyingine ardhini. Hula mijusi hasa lakini spishi nyingine hukamata ndege wadogo, panya na amfibia pia.
Mdudu Mabawa-mawili
Spishi za mbu zinazojulikana sana ni spishi za anofelesi ("Anopheles" spp.) na za kuleksi ("Culex" spp.) ambazo hufyunza damu na kurithisha magonjwa. Spishi za nzi zinazojulikana sana ni nzi wa nyumba ("Musca domestica") na nzi buluu ("Calliphora vomitoria").
Nyoka-mchanga
Nyoka hawa ni wafupi hadi warefu kiasi. Spishi nyingi ni sm 50-100 lakini nyoka-mchanga maridadi ni sm 45 kwa kipeo na nyoka-mchanga madoadoa anaweza kufika m 1.9. Kimsingi rangi yao ni kahawia lakini kwa kawaida wana milia myeusi, kijivu, njano na/au myekundu.