Sayansi ni nini?
Sayansi
Sayansi ni maarifa yanayopatikana kwa kufanya vitendo, kutazama na kujaribu kweli ambazo zimebainishwa hazijathibitishwa.
Sayansi
Kuna sayansi mbalimbali ambazo huainishwa katika makundi yafuatayo:
Wakati
Tunaishi katika wakati na tunapanga maisha yetu kufuatana na wakati lakini si rahisi kusema wakati ni kitu gani. Sayansi, fizikia, falsafa na dini zote zina njia mbalimbali za kuangalia na kueleza wakati.
Elimu
Teknolojia za habari na mawasiliano (ICT) ni "seti ya vifaa na rasilimali mbalimbali zinazotumiwa kuwasiliana, kuunda, kueneza na kuongoza habari."[18] Teknolojia hizi ni pamoja na kompyuta, mtandao, teknolojia za kusambaza habari (redio na televisheni) na simu (kuongea na pia kwa ujumbe wa maandishi). Kuna mvuto unaoongezeka kuhusu namna tarakilishi na mtandao vinavyoweza kuimarisha elimu katika viwango vyote, yaani mseto wa elimu rasmi na ile isiyo rasmi.[19]
Uhandisi
Uhandisi ni elimu ya sayansi kutatua matatizo ya kiutendaji.
Nyuklia
Asili yake ni Kilatini "nucleus" inayomaanisha "kiini". Inatumiwa hasa kama tafsiri ya Kiingereza "nuclear". Kwa Kiswahili neno hili linatumiwa hasa katika fani za fizikia kwa kutaja mambo yanayohusu kiini cha atomu, na pia biolojia kwa mambo yanayohusu kiini cha seli.
Ubunifu
Ubunifu ("Ugunduzi") mara nyingi huchukuliwa kuwa ni matumizi ya njia bora zaidi zinazokidhi kutatua changamoto mpya, changamoto ambazo tayari zipo lakini hazijapatiwa ufumbuzi bado, au changamoto zilizopo kwenye soko au jamii kwa kipindi husika. 
Sayansi
Hivyo roho ya uchunguzi ndiyo iliyoleta kuzaliwa, kukua na kutapakaa kwa sayansi.
Mashine
Mashine ni kifaa kilichobuniwa na binadamu kwa kurahisisha kazi yake. 
Mwanasayansi
Wanasayansi hufanya utafiti kuelekea uelewa mkubwa zaidi wa uasilia, ikiwa ni pamoja na ulimwengu kimwili, kihisabati na kijamii. Kwa kawaida wanasukumwa na udadisi wao.
Programming paradigm
Istilahi ya“paradigm”yenye maana ya sayansi na teknolojia ya kisasa ilionekana kwenye kitabu cha Thomas Kuhn kinachoitwa Muundo wa mapinduzi ya teknolojia (The Structure of Scientific Revolutions) mwaka 1962 mara ya kwanza. Kuhn alitumia neno la paradigm kwa maana ya mifumo imara ya maoni ya kisayansi uchunguzi uliofanyiwa ndani yao. Kwa mujibu wa Kuhn wakati wa maendeleo ya taaluma ya kisayansi paradigm moja inaweza kubadiliwa na nyingine (kwa mfano Ptolemy alieleza muundo wa ulimwengu kwa kusema kuwa jua linazunguka dunia na paradigm hiyo ilibadilishwa na paradigm cha Copernicus aliyesema kuwa dunia linazunguka jua) ijapo paradigm ya kale inaendelea kuwa muda fulani na hata kusitawi kwa sababu wafuasi wake wengi hawawezi kufanya kazi kufuatana na paradimg niyingine kwa sababu hii au ile.
Sayansi
Hii hufanya mkururo wa ugunduzi ama uvumbuzi kuwa sehemu ya historia ya sayansi. Majina na sifa kutajwa sambamba na shauri la aliyepelekea.
Kamusi Awali ya Sayansi na Tekinologia
Kamusi hii inakusanya maneno ya kisayansi na ya kiteknolojia kwa utaratibu ufuatao:Mwishowe kuna faharasa ya Kiingereza inayoweza kutumiwa kama kamusi ndogo ya Kiingereza-Kiswahili ya maneno ya kisayansi.
Mnyama
Sayansi inayochunguza wanyama huitwa zuolojia, ambayo ni tawi la biolojia.
Fonetiki
Fonetiki (kutoka Kiingereza "Phonetics") ni tawi la sayansi ya isimu. Inashughulikia uchunguzi wa sauti za lugha za binadamu, pamoja na utamkaji na usikiaji wake. Kwa ujumla, fonetiki ni tawi la isimu linalochunguza jinsi sauti zinavyozalishwa, zinavyosafirishwa na zinavyomfikia msikilizaji. 
Satelaiti
Utafiti wa kisayansi, kama kupima uga sumaku ya dunia na kukusanya data za kila aina Uangalizi wa Dunia pamoja na utabiri wa hali ya hewa, kuangalia mwendo wa tufani kubwa na kupima machafuko ya angahewa. Mawasiliano pamoja na kusambaza programu za runinga na mawasiliano ya simu Uongozaji wa usafiri pamoja na mfumo wa Global Positioning System (GPS) Kijeshi pamoja na upelelezi, kupiga picha za nchi mbalimbali, kupokea data za nchi nyingine na mawasiliano ya kijeshi.
Astronomia
Astronomia (kutoka maneno ya Kigiriki ἄστρον astron "nyota" na νόμος nomos "sheria")[1] ni elimu juu ya magimba ya ulimwengu kama vile nyota, sayari, miezi, vimondo, nyotamkia, galaksi kuhusu nyendo zao, nafasi, umbali, ukubwa na sheria zinazotawala tabia zake.
Meza (samani)
Meza (kutoka Kireno na kwa asili zaidi kutoka Kilatini "mensa") ni kipande cha samani. Tunaweka vitu juu ya meza, mara kwa mara na kwa muda mfupi, kwa mfano chakula, visu, vikombe vya vinywaji, kitabu, ramani, karatasi wakati wa kuandika, na vitu kwa ajili ya kujifurahisha n.k.
ICSU
ICSU ni kifupisho cha International Council of Scientific Unions yaani Baraza la Kimataifa la Mashirika ya Kisayansi. Jina lingine ni International Council for Science, yaani Baraza la Kimataifa kwa ajili ya Sayansi.
Fasihi
Fasihi ni utanzu wa sanaa. Kuna aina tatu za sanaa: sanaa za ghibu, sanaa za maonyesho na sanaa za vitendo. Kazi ya fasihi ni kujaribu kusawiri vipengele vya maisha, mahusiano, na hisia za watu katika jamii husika. Fasihi ni maelezo ya fani na maudhui. Fasihi ni ufundi unaotumia lugha ili kulete mguso au hisia fulani za watu katika muktadha fulani.
Sayansi
Mara nyingi Galileo Galilei anahesabiwa kuwa baba wa sayansi ya kisasa.
Fizikia
Fizikia (kutoka neno la Kigiriki φυσικός, physikos, "ya kimaumbile", ambalo tena linatokana na φύσις, physis, "umbile") ni fani ya sayansi inayohusu maumbile ya ulimwengu, hususan asili ya dunia na viumbe vyote.
Ushairi
Ushairi ni utungo wa kisanaa ulio na madhumuni ya kutumbuiza au kuelimisha. Tena, ushairi ni tawi mojawapo la fasihi andishi. Kinyume chake ni nathari.[1]
Utafiti
Ili kuthibitisha uhalali wa vyombo, taratibu, au majaribio, utafiti unaweza kuiga vipengele vya miradi ya awali au mradi kwa ujumla. Madhumuni ya msingi ya utafiti wa msingi (kinyume na utafiti uliotumika) ni nyaraka, ugunduzi, ufafanuzi, au utafiti na maendeleo (R & D) ya njia na mifumo ya maendeleo ya ujuzi wa binadamu. Mbinu za utafiti hutegemea epistemologies, ambazo hutofautiana sana ndani na kati ya wanadamu na sayansi. Kuna aina kadhaa za utafiti: kisayansi, wanadamu, kisanii, kiuchumi, kijamii, biashara, masoko, utafiti wa wataalamu, maisha, teknolojia n.k.
Epistemolojia
Maarifa yanamaanisha kuwa na imani, kwa hivyo taarifa kuwa, "Najua kuwa anga ni rangi ya bluu, lakini siamini", ni ya kukanganya. Kwa upande mwingine, maarifa "kuhusu" imani haimaanishi kuwa wakati wote mtu anakubali ukweli huo. Kwa mfano taarifa kuwa, "Najua kuhusu astrolojia, lakini siiamini" haifuati mpangilio sawa. Pia kuna uwezekano kuwa mtu anaamini astrolojia lakini anajua kidogo sana kuihusu (inaweza kuwa kinaya kuamini kitu fulani ambacho mtu hajui chochote kukihusu).
UNESCO
UNESCO ni kifupisho cha United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization yaani Shirika la Elimu, Sayansi na Utamaduni la Umoja wa Mataifa.
Elimu
Elimu kwa maana pana ni tendo au uzoefu wenye athari ya kujenga akili, tabia ama uwezo wa kimaumbile wa mtu binafsi. Katika dhana ya kiufundi, elimu ni njia ambayo hutumiwa makusudi na jamii kupitisha maarifa, ujuzi na maadili kutoka kwa kizazi kimoja hadi kingine.
Nyuklia
Nyuklia ni neno ambalo linatumiwa katika lugha ya sayansi. 
Ujuzi
Katika falsafa, elimu ya jinsi ya kupata ujuzi huitwa epistomolojia. Mwanafalsafa Plato alieleza ujuzi kuwa "rai ya kweli yenye msingi mzuri" (kwa Kiingereza "justified true belief").
Maana ya maisha
Hali ya kweli na asili ya fahamu na akili yenyewe pia vinajadiliwa sana katika sayansi. Suala la hiari pia linaonekana kuwa na umuhimu wa msingi. Masuala hayo hupatikana zaidi katika nyanja za sayansi koginitivu, nyurolojia na falsafa ya akili, ingawa baadhi ya wanabiolojia wa maendeleo ya uhai na wanafizikia wa kinadharia pia wameliashiria sana suala hilo. mara nyingi zikijumuisha idadi kubwa ya mitazamo ya ziada. 
Mbinu nyingine, kwa vile Mfano wa Rasimu Nyingi, hudai kwamba fahamu inaweza kuelezwa kikamilifu na nyurolojia, kupitia utendaji kazi wa ubongo na nyuroni zake.
Maana ya maisha
Kipindi cha sasa kimeyaona mabadiliko makuu katika dhana ya hali ya binadamu. Sayansi ya kisasa imefanikiwa kuandika upya uhusiano kati ya wanadamu na ulimwengu halisia, maendeleo katika matibabu na teknolojia yametufanya tuwe huru kutoka maradhi ya vipindi vya awali, na falsafa - hasa kufuatia mgeuko wa kilugha - ilibadilisha jinsi uhusiano kati ya watu unavyotazamwa. 
Ugonjwa
Sayansi inayochungulia magonjwa ni tiba.
Tiba
Tiba (au: Uganga) ni elimu kuhusu magonjwa ya watu mwilini na rohoni, jinsi ya kuzuia magonjwa na kuhusu njia ya kurudisha uzima. 
https://sw.wikipedia.org/wiki/Tiba
Elimu hii inafuata mbinu za kisayansi, tofauti na uganga wa kienyeji au wa kimila.
Kiumbehai
Hata kama sayansi haijajua kikamilifu uhai ni nini inatambua jumla ya tabia hizo kama dalili za uhai.
Semantiki
Semantiki (hasa huitwa: Sarufi maana) ni taaluma ya isimu inayojishughulisha na uchunguzi na uchambuzi wa maana za maneno au tungo katika lugha. Ni taaluma inayochunguza na kuchambua maana ya hisia na vitu halisi kimaneno na matumizi ya maneno kwa ujumla kisayansi. 
Umma
Katika sayansi ya siasa, umma ni wananchi wakilinganishwa na serikali ambayo hudhaniwa kuwa mtu. Serikali humiliki mali (mali ya umma) kwa niaba ya wananchi wake. Vilevile, huduma zozote zinazotolewa na serikali husemekana kuwa za umma kwa sababu umma (wananchi) ndio huigharamia serikali kwa wafanyakazi, kodi, ushuru, n.k. Kwa mfano, shule za umma.
Biolojia
Biolojia ni somo kubwa mno lenye matawi, mada na masomo mengi. Miongoni mwa mada muhimu zaidi kuna kanuni unganishi tano ambazo zinasemekana kuwa misingi yenye hakika na dhahiri ya biolojia ya kisasa:[2]
Elimu
Sosholojia ya elimu ni somo linalohusu jinsi taasisi za kijamii na kani huathiri michakato na matokeo ya elimu, na kinyume chake. Kwa wengi, elimu hueleweka kama mbinu ya kushinda vizuizi, kufanikisha usawa na kupata amani na hadhi kwa wote (Sargent 1994). Wanafunzi wanaweza kutiwa motisha na hamu ya maendeleo na uboreshaji. Elimu hutambuliwa kama mahali ambapo watoto huweza kujikuza kulingana na mahitaji yao ya pekee.[33] Jukumu la elimu linaweza kuwa ni kukuza mtu binafsi hadi kilele. Uelewa wa shabaha na mbinu za michakato ya utangamano wa kielimu hutofautiana kulingana na dhana ya sosholojia iliyotumika.
Fizikia
Ugunduzi katika sayansi umegusa kote ndani ya Sayansi Asilia, na Fizikia inaelezwa kama Sayansi ya Msingi kwa sababu nyanja nyingine kama Kemia na Biolojia huchunguza mifumo ambayo tabia zake husimama kwenye kanuni za Fizikia.
Ufundi
Ufundi ni ujuzi au maarifa aliyonayo binadamu katika kufanya jambo fulani.
Audiolojia
Audiolojia (kutoka Kilatini: audire, "kusikia"; na Kigiriki: λόγος, logos, "elimu") ni kiwanja cha sayansi kinachohusika na masomo kuhusu sikio, kusikia na magonjwa ya masikio. 
Wanaastronomia
Wanaastronomia ni wataalamu wa masuala ya astronomia (ing. "astronomy") au elimu ya anga. 
Shule
Shule ni mahali ambapo watu hujifunza mambo mengi ambayo huwasaidia katika kuyakabili maisha hata kupata elimu juu ya jambo fulani. Elimu hiyo ndiyo itakayomsaidia kutatua jambo hilo. 
Uhai
Uhai kwa maana ya biolojia ni jumla ya tabia zinazotofautisha kiumbehai na mata kwa jumla. Hata hivyo kila uhai ulioweza kuchunguzwa na sayansi unapatikana pamoja na mata.
Sayansi
Sayansi na jamii huenda pamoja katika kuleta mabadiliko, kwa kuwa mabadiliko huletwa na watu wenyewe.
Sosholojia
Sosholojia ni fani ya sayansi inayochunguza mwenendo wa kijamii, yaani binadamu katika maisha ya jamii: unavyoanza, unayoendelea, unavyojipanga na unavyosababisha miundo. 
Wakati
Vipindi kama mwezi na wiki hupanga siku ndani ya kalenda.
Sayansi haijaridhika tena na vipimo hivi vya kawaida. Mizunguko ya dunia au siku hazilingani kikamilifu. Hapa sayansi imeondoka katika siku kama msingi wa vipimo bya wakati. Badala yake imechukua muda wa sekunde na kukiliganisha kwa mwendo wa atomi.
Biolojia
Biolojia ni sayansi asilia inayohusu utafiti wa uhai na viumbehai, kama vile mimea, wanyama, kuvu (kama uyoga), bakteria na virusi, na jinsi vinavyohusiana kati yao na katika mazingira yao, pamoja na muundo wao, kazi, ukuaji, asili, mageuko, uenezi, na nadharia ya uainishaji.[1]
Anthropolojia ya Kimarekani
Makini kwa ishara, maana ambayo ilitegemea sana mikitadha ya kihistoria na kijamii,ilianza kuwavutia sana wakereketwa wa Boas. Leslie White aliuliza kuhusu vitu vya kitamaduni, “ ni vitu vya aina gain hivi? ni vitu halisi? ni vitu vya kiakili? Vyote kwa pamoja? Stiari? Ishara? ni dhahania-halisi? " Katika "Science of Culture" (1949), alihitimisha kuwa ni vitu/vifaa “sui generic”;yaani vya aina yake. Katika kufafanua aina hiyo alijigonga kwa hali ambayo haikuwa imegunduliwa hapo awali ambayo aliita “symbolate”—kitu kilichoundwa kutokana na kitendo cha ishara. Kwa hivyo alifafanua utamaduni kama symbolates ambazo zinaweza kueleweka katika muktadha wa mwili na wala siyo akili."
Siasa
ni mfumo unatoa fursa ya madaraka kwa umma moja kwa moja au kutokana na kuwakilishwa.
Sheria
Falsafa ya sheria kwa kawaida inaitwa jurisprudensi. Jurisprudensi unaozidi kuongezka wenyewe ni falsafa ya kisiasa, na unauliza "sheria inafaa kuwa nini?", huku jurisprudensia ya uchambuzi inauliza "sheria ni nini?". Jibu la kiutumikaji la John Austin linajibu kuwa sheria ni "amri, zinazoandamana na matishio ya vkwazo, kutoka kwa mtawala, ambaye watu wote wamezoea kumtii". Mawakili wa sheria ya kimaumbile kwa upande mwingine, kama vile Jean-Jacques Rousseau, wanadokeza kwamba sheria inaangazia sheria isiyobadilika ya tabia ya kimaumbile. Dhana ya "sheria ya kimaumbile" iliibuka katika falsafa ya Kigiriki ya zamani kwa wakati mmoja na kwa pamoja na dhana ya haki, na iliingia mkondo wa utamaduni wa Magharibi kupitia maandiko ya Thomas Aquinas na maoni ya mwanafalsafa wa Kiislamu na mwanasheria Averroes.
Chunusi
Maelezo ya sayansi ni kama ifuatavyo.
Uzamivu
Uzamivu (pia PhD ambayo ni kifupi cha Kilatini ""Philosophiae Doctor"" yaani "Daktari wa falsafa") ni shahada ya juu kabisa katika elimu. 
Udadisi
Mara nyingi wanasayansi ndio wadadisi wazuri kwa maana wao huchunguza kwa kina na umakini, wakifuata kanuni na kutafuta ushahidi. Kwa njia yao udadisi umestawisha maisha ya binadamu.
Mmea
Sayansi inayochunguza mimea huitwa botania ambayo ni kitengo cha biolojia. Kwenye uainishaji wa kisayansi mimea hujumlishwa katika himaya ya plantae kwenye milki ya Eukaryota (viumbehai vyenye kiini cha seli na utando wa seli).
Filamu
Filamu (kutoka Kiingereza "film", pia "Movie" au "Motion pictures") ni mfululizo wa picha zinazoonyesha mwendo wa watu au vitu na kuonekana mbele ya watazamaji kwenye skrini. 
Ni aina ya mawasiliano yanayotumiwa kutolea hadithi au kuwaelezea watu kuhusiana na kujifunza fikra au mitazamo mipya katika jamii. 
Mashindano
Mashindano (kutoka kitenzi kushinda; kwa Kiingereza: "competition") ni neno la Kiswahili lenye maana ya mapambano baina ya sehemu mbili au zaidi katika nyanja mbalimbali, kama vile michezo, elimu, fasihi, upishi n.k.
Zoolojia
Zoolojia (kutoka maneno ya Kigiriki ζῷον "zóon" "mnyama, kiumbe hai" na λόγος "logos", "neno, fundisho“) ni tawi la biolojia linalochunguza wanyama, hasa wanyama wenye seli nyingi (metazoa).
Maadili ya utafiti
Nyanja ya utafiti wote wa kisayansi umejengwa kwenye msingi wa uaminifu. Wanasayansi huwa na imani kuwa matokeo yaliyoripotiwa na wengine ni halali. Jamii huamini kwamba matokeo ya utafiti huonyesha jaribio lenye uaminifu la wanasayansi kueleza dunia kwa usahihi na bila upendeleo. Lakini uaminifu huu utaendelea tu kama jamii ya kisayansi itajitolea yenyewe kueneza maadili ya kisayansi yanayohusiana na vitendo vya kimaadili. 
Ushairi
Ushairi ni sanaa ya vina inayopambanuliwa kama nyimbo, mashairi na tenzi. Zaidi ya kuwa sanaa ya vina, una ufasaha wa maneno machache au muhtasari. Mwauliza wimbo, shairi na tenzi ni nini? Wimbo ni shairi ndogo, ushairi ni wimbo mkubwa na utenzi ni upeo wa ushairi. Mwauliza tena kina na ufasaha huweza kuwa nini? Kina ni mlingano wa sauti za herufi. Kwa maneno mengine huitwa mizani ya sauti na ufasaha ni uzuri wa lugha. Mawazo na maoni na fikra za ndani zinapoelezwa kwa muhtasari wa shairi huvuta moyo kwa namna ya ajabu.
Wimbisauti
Kwa macho ya fizikia "sauti" ni mtetemo wa gimba (kwa mfano utando) unaoendelea kama wimbi katika midia ulipo. Kwa macho ya fiziolojia na saikolojia "sauti" ni mapokezi ya wimbisauti kwa milango ya fahamu hasa sikio na utambuzi wake katika ubongo.
Sayansi
Mtu wa kwanza alitoka wapi
Thomas Aquinas Mtakatifu
Basi, Thoma alipendekeza mtazamo mpana na lenye tumaini kuhusu akili ya binadamu. Mpana kwa sababu hauishii katika ujuzi wa [[sayansi]] zinazotegemea [[upimaji]] wa vitu vinavyoonekana, bali unakabili yote yaliyopo, kuanzia Mungu, na hivyo unahimizwa kutafuta maana ya maisha yetu. Lenye tumaini kwa sababu akili, hasa ikiangazwa na imani ya Kikristo, inapigania ustaarabu ambao unathamini hadhi ya kila mtu, unatetea haki zake pamoja na kumhimiza kuwajibika kwa wengine.
Ufahamu
Ufahamu ni dhana inayorejelea kujua na kuielewa jambo kwa usahihi na kuweza kulielezea upya kwa usahihi bila kupoteza maana yake ya msingi.
Makazi (ekolojia)
Makazi (ing.-lat. "habitat") kwa maana ya elimu ya ekolojia ni eneo au mazingira ambayo ni makao ya mnyama au mmea fulani au aina nyingine ya viumbe hai. Ni mazingira ya asili ambapo kiumbe huishi, au mazingira ambayo yanazunguka idadi ya jamii.
Wakati
Sayansi hutumia wakati kwa vipimo vingi hata kama haijui wakati mwenyewe ni kitu gani. Imeunda vipimo vya wakati mwenyewe vinavyowezesha kuelewa matokeo na kuyalinganisha.
Sayari
Sayari (kwa Kiingereza planet) ni kiolwa kikubwa cha angani linalozunguka jua (au nyota nyingine) na kung'aa kutokana na nuru ya jua iliyoakisiwa, tofauti na nyota na jua zinazong'aa peke yake. Kwa macho inaonekana kama nyota, lakini baada ya kuitazama kwa muda wa mwaka inaonekana inabadilisha mahali pake angani, tofauti na nyota kwa jumla.
Habari
Neno hili linaweza kutumiwa pia katika sayansi kwa mawasiliano ya habari (kwa Kiingereza "information", si "news") kati ya seli za mwili, kwa mfano kati ya mkono na ubongo, kwa njia ya neva.
Maana ya maisha
Kama viumbe vinavyotafuta matumaini katika dunia isiyokuwa na maana, Camus anasema kuwa binadamu wana njia tatu za kuutatua mtanziko.
Kulingana na Utu wa Kidunia, wanadamu walitokana na kuzaana katika maendeleo ya mabadiliko ambayo hayakuongozwa kama sehemu muhimu ya maumbile, ambayo huishi yenyewe. Maarifa hayatoki katika vyanzo vyenye nguvu visivyo vya kawaida, lakini kutoka uchunguzi wa binadamu, majaribio, na uchambuzi wa kimantiki (mbinu ya kisayansi): asili ya ulimwengu ni kile ambacho watu huitambua kuwa hivyo. Aidha, maadili na ukweli vinalengwa kwa njia ya uchunguzi wa kiakili na yanatokana na mahitaji ya binadamu na hamu kama ilivyopimwa na uzoefu, yaani kupitia akili yenye uchambuzi. "Kulingana na yale tunayojua, tabia za mtu kiujumla ni [chanzo] cha kiumbe cha kibiolojia kinachoendesha shughuli zake katika muktadha wa kijamii na wa kiutamaduni."
Tarakilishi
Tarakilishi au Kompyuta ni mashine au chombo cha kielektroniki chenye uwezo wa kupokea na kukusanya taarifa (data), na halafu kuzishughulikia kulingana na kanuni za programu ya kompyuta inayopewa. Inafuata hatua za mantiki katika kazi hii. Hapo hutoa matokeo ya kazi hiyo na namna ilivyoendeshwa, pamoja na kutoa matokeo ya kitu kilichofanyika, yaani kinachoonekana (Information) kwa haraka.
Satelaiti
Kwa kufuata maana hii ya 2, Satelaiti au Setilaiti ni kifaa cha kuundwa na binadamu ambacho huundwa kwa kusudi la kukiweka kwenye obiti kwaajili ya shughuli maalumu kama vile utafiti wa kisayansi. Mara nyingine vifaa hivi huitwa satelaiti za kutengenezwa ili kuzitofautisha na satelaiti asilia kama vile mwezi wa Dunia.
Majina ya kisayansi
Utaratibu wa uainishaji wa wanyama na mimea ulioanzishwa na Carl Linnaeus unaendelea kufuatwa hadi leo, hivyo kila mmea au mnyama unapewa jina la kisayansi yenye sehemu mbili: sehemu ya kwanza inataja jenasi na sehemu ya pili spishi. Kwa kawaida linafuatwa na herufi ya kwanza ya jina la mtaalamu aliyewahi kueleza spishi hiyo katika maandiko ya kisayansi.
Semantiki
Sayansi inayozungumzwa hapa ni ile ambapo lugha huchunguzwa na kuchambuliwa kwa kuzingatia kanuni na taratibu maalumu zinazoihusu lugha husika. Hivyo basi kitendo cha kufuata kanuni na taratibu katika uchunguzi na uchambuzi wa lugha ni kigezo cha kisayansi.
Manga
Katika Ujapani, watu wa umri wote husoma manga. Manga ni aina ya sanaa inayojumuisha mapana ya mada kama vile: "action-adventure", mapenzi (kWa Kiingereza romance), michezo (sports and games), drama za kihistoria (historicsl dramas), vichekesho (comedy), hadithi ya chuku yanayohusu sayansi (science fiction), fumbo (mystery), hadithi ya kutisha (horror), ngono (sexuality), na biashara (business and commerce), miongoni mwa nyingine. [2]
Buni
Buni ni kituo cha teknolojia kinachosaidia watu (hasa vijana) kuhusiana na mambo ya ugunduzi na ujasiriamali wa kiteknolojia kwa kuwajengea watu uwezo, kuwashauri watu na uwezeshaji wa jamii nzima kwa ujumla juu ya mambo yahusuyo teknolojia.Buni ilianzishwa mnamo mwaka 2011 ndani ya Tume ya Taifa ya Sayansi na Teknolojia (COSTECH) nchini Tanzania .
Sayansi ya Jamii
Sayansi ya jamii ni taaluma pana sana ukitazama mbinu inayotumia na mada inazolenga. Taaluma zake za kijadi zimekuwa ni mpango wa jamii (yaani, uhusiano wa watu wa madaraja mbalimbali katika jamii), dini, kuenezwa kwa dhana za kidunia, usasa, utamaduni, na kutotii, na mitazamo yake imehusisha mbinu za utafiti za idadi kubwa na za ubora. Kwa sababu mengi ambayo sisi binadamu hufanya huweza kujumuisha chini ya mpangilio wa kijamii, sayansi ya jamii imezidi kupanua mathumuni yake hadi kwa taaluma zingine kama zile za matibabu, ujeshi na ya taasisi za kuadhibu, mtandao, na hata umuhimu wa matendo ya kijamii katika kuendelea kwa maarifa ya kisayansi.
Kemia
Wanasayansi ambao wanadumisha sayansi hii waitwa wanakemia. Kulingana nao radhi zote zina viungo vya atomi ama radhi ndogo zaidi zinazounda atomi. Atomi zaweza kuungana na kutoa radhi kubwa kama ioni, molekyuli ama bilauli.
Maendeleo
Upande wa sayansi yanahusika na ongezeko la ujuzi kutokana na utafiti na mabadilishano ya matokeo yake.
Ukweli
Ukweli ni lengo la akili katika kujua mambo yote kwa dhati iwezekanayo.
Sayansi
Kwa hivyo, asili ya njia ya kisayansi ni mtazamo unaokwenda sambamba na vitendo vinavyochunguzwa. Kutoka mitazamo wanasayansi wanaunda nadharia. Baadaye wanaangalia kama bashiri za nadharia ni kweli. Isipokuwa kweli watakanusha nadharia hiyo. Ikionekana kwamba mara nyingi sana nadharia ilibashiri ukweli, na haijakosea, itakuwa nadharia inayokubalika.
Maana ya maisha
Kwamba sayansi inaweza kutusaidia kuelewa zaidi masuala ya msingi (kama vile maana ya maisha) inazua mabishano mengi katika jamii za sayansi na falsafa ya sayansi.
Maana ya maisha
Hata hivyo, sayansi inaweza kutupa muktadha fulani na huyaweka mipaka kadhaa mazungumzo kuhusu mada kama hizo.
Ombwe
Ombwe (ing. "vacuum") kwa maana ya sayansi ni hali pasipo na kitu, nafasi pasipo na mata. Neno hutumiwa hasa kwa hali pasipo na gesi au angahewa. Katika lugha nyingi za dunia neno la kilatini "vacuum" hutumiwa.
Mwanasayansi
Mwanasayansi ni mtu anayejihusisha na shughuli maalumu ili kupata maarifa. Kwa maana pana zaidi, mwanasayansi anaweza kutajwa kama mtu anayetumia mbinu za kisayansi. Mtu huyo anaweza kuwa mtaalamu katika eneo moja au zaidi ya sayansi. 
Wakati
Hapa sayansi inajaribu kuona wakati kama wanda (dimensioni) moja ya ulimwengu pamoja na zile tatu za nafasi ya ulimwengu. Hapa huitwa "wanda ya nne" (the fourth dimension). 
Mantiki
Mantiki (kutoka Kiarabu منطق "mantiq"; kwa Kiingereza "logic" kutoka Kigiriki "logos", yaani neno, wazo) ni elimu jinsi ya kutoa hoja sahihi. 
Udadisi
Udadisi (kwa Kiingereza: "curiosity", kutoka neno la Kilatini "curiositas", yaani "umakini") ni tabia ya kuchunguza kitu au jambo kwa kina. 
Wanda
Katika lugha ya sayansi kuna jaribo la kutumia "wanda" pia kwa pande za ulimwengu wetu kama neno la Kiingereza "dimension"[1].
Chuo Kikuu
Chuo Kikuu ni taasisi ya elimu ya ngazi ya juu ambako wanafunzi wanafundishwa na wataalamu wa fani mbalimbali ambao hufundisha pamoja na kuendesha uchunguzi wa elimu mpya.
Sintaksi
Sintaksi (au sarufi miundo/muundo) ni tawi la isimu au taaluma ya sarufi inayoshughulikia namna ambavyo vikundi vya maneno na sentensi mbalimbali zinajengwa katika lugha. Hasa hushughulikia kanuni zinazotawala mfumo wa vipashio vya lugha. Sarufi muundo hushughulikia kanuni zinazotawala mpangilio wa maneno katika lugha husika ili kujenga (kuunda tungo yenye maana). Kipashio ni kipande cha neno au kikundi cha maneno yanayotoa taarifa fulani katika lugha ya Kiswahili. Kuna vipashio vitano - navyo ni: Mofimu --> Neno --> --> Kirai --> Kishazi --> Sentensi. Katika namna ya kutaja au kutumia vipashio, ngazi ya mofimu ni ndogo kuliko neno. Neno ni ndogo kuliko Kirai. Kirai ni kidogo kuliko Kishazi. Kishazi ni kidogo kuliko Sentensi. Hivyo basi mpangilio wake halisi huanza kwa ukubwa na kuja udogo. 
Muziki
Muziki ni aina ya sanaa inayotumia sauti mbalimbali: za kibinadamu na za ala za muziki, ama kwa pamoja au kila moja pekee. 
Jinsia
Jinsia ni hali ya viumbe hai wengi kuwa wa kiume au wa kike, jambo muhimu katika mpango wa kuendeleza uhai kupitia uzazi. Hata hivyo, si viumbe vyote vinaendeleza uhai kwa njia ya uzaliano kijinsia: 
Biolojia
Jenetikia ni sayansi ya jeni, urithi, na tofauti za viumbehai.[36][37] Jeni husimba maelezo muhimu kwa kusanisi protini, ambayo kwa upande mwingine huwa na jukumu kubwa katika kuathiri (ingawa, mara nyingi, si kuamua kabisa) fenotaipu ya mwisho ya kiumbehai. Katika utafiti wa kisasa, usomi-jeni hutoa nyenzo muhimu katika uchunguzi wa kazi ya jeni maalumu, au uchambuzi wa mwingiliano wa jeni. Ndani ya viumbehai, maelezo ya jeni kwa jumla hubebwa katika kromosomu, ambako yanawakilishwa katika muundo wa kemikali wa molekiuli hasa za DNA.
Falsafa
Falsafa (kutoka Kigiriki φιλοσοφία filosofia = pendo la hekima) ni jaribio la kuelewa na kueleza ulimwengu kwa kutumia akili inayofuata hoja za mantiki.
Sayansi ya Jamii
Sayansi ya jamii ni somo kuhusu jamii za kibinadamu. Ni sayansi ya kijamii (ambayo kwa kawaida huwa jina lingine la kale) ambayo hutumia mbinu mbalimbali za uchunguzi kwa kupima ili kutengeneza na kusafisha mwili wa maarifa na nadharia kuhusu shughuli za kijamii za binadamu, ambazo mara nyingi huwa na lengo la kuyatumia maarifa hayo ili kuisaidia jamii. Mada mbalimbali katika sayansi ya kijamii ni kama vile eneo ndogo la kiwakala na mwingiliano hadi eneo kubwa la mifumo na miuundo ya kijamii
Sayansi
Pia, kuna sayansi zinazohusu mada mbalimbali:
Usanii
Usanii ni neno lenye maana pana sana. Kwa kifupi ni ubunifu wa vitu mbalimbali unaofanana na uumbaji. 
Epistemolojia
Epistemolojia (kutoka Kigiriki "ἐπιστήμη" - "episteme"-, "maarifa, sayansi" + "λόγος", "logos", "elimu") au nadharia ya maarifa ni tawi la falsafa linalojihusisha na hali na upana (vikwazo) vya maarifa Inaangazia maswali yafuatayo:
Maji
Maji ni kimiminika ambacho ni kiini cha uhai wowote duniani na pia kiini cha utamaduni wa binadamu. Hakuna mtu anayeweza kuishi bila maji kwa sababu asilimia 50 - 65 za mwili wa mwanadamu ni maji. Hata miili ya mimea na wanyama kwa kiasi kikubwa ni maji. Pia katika dunia maji yamechukua karibu robo tatu ya eneo lake lote (71.11%). Kwa hiyo maji ni kitu cha msingi sana.
Uhalisia
Uhalisia (kutoka Kiarabu "halisi"; kwa Kiingereza Reality) ni hali iliyopo kweli, tofauti na matarajio au tafsiri za binadamu ambaye mara nyingi anashindwa kuipokea.[1]
Uainishaji wa kisayansi
Uainishaji wa kisayansi (ing. ", ") ni jinsi wataalamu wa biolojia wanavyopanga viumbehai kama mimea na wanyama kwa vikundi kwenye ngazi mbalimbali. Inaweza kuitwa pia taksonomia.