Vipofu husoma kwa njia gani?
Upofu
Wengine husoma Breli (au aina isiyotumika sana ya Moon), au kutegemea vitabu vilivyo na mazungumzo au wasomaji au mashine za kusoma, ambazo kubadilisha makala yaliyochapishwa na kuyafanya hotuba au Breli. Wao hutumia kompyuta zilizo na vifaa maalum kama vile skena na maonyesha yanayorudiwa tena ya Breli pamoja na programu maalum zilizotengenezwa kwa ajili ya vipofu, kama vile vifaa vya kuwezesha macho kutambua herufi na visomaji skrini
Telegramu
Kwa upande wa kupokea mtumishi aliandika ujumbe kwenye fomu ya telegramu iliyowekwa katika bahasha na kwa kawaida kupelekwa kwa mpokeaji kwa njia ya tarishi aliyetumia baisikeli, pikipiki au gari. Kulikuwa pia na huduma za kumsomea mpokeaji ujumbe kwa njia ya simu.
Kupanuka kwa kucha
Katika tiba, kupanuka kwa kucha (ambao pia unajulikana kama "vidole vya kiweo cha kuku," "vidole vya Hippocrates," na "Vidole vya kioo cha saa" ) ni ulemavu wa vidole na kucha inayohusishwa na magonjwa kadhaa, hasa ya moyo na mapafu. Hippocrates huenda ndiye alikuwa wa kwanza kurekodi habari kuhusu upanuzi kama ishara ya ugonjwa, na hivyo tukio hilo mara kwa mara huitwa vidole vya Hippocrates.
Upofu
Katika nchi zinazoendelea, ambapo watu wanatarajiwa kuishi maisha mafupi, watoto wa jicho na vimelea vinavyotokana na maji-matatizo ambayo yanaweza kutibiwa kwa ufanisi-huwaathiri watu wengi sana(angalia upofu wa mto, kwa mfano). Kati ya watu milioni 40 wanaokadiriwa kuwa vipofu duniani kote, 70-80% wanaweza kurejeshewa sehemu ya au uwezo wote wa kuona kupitia matibabu.
Blindness (kitabu)
Watu wanaamua kuvamia katika nyumba zilizoachwa bila watu ili kutafuta chakula hali inayosabisha machafuko ya kijamii kutokana na watu kutokuwa na makazi maalumu wala chakula . Daktari na mke wake pamoja na familia yao mpya, tayari wanaanza maisha yao mapya katika moja ya nyumba zilizoachwa na familia zilizoathirika na upofu=, huku wakimtegemea mke wa daktari kwa asilimia kubwa katika maisha yao.
Ulemavu
Kwa mfano, mtoto aliyeambukizwa ugonjwa wa kupooza "(ing. cerebral palsy)" anabaki na hitilafu ya viungo vya miguu: hawezi kuvikunja wala haiwezi kustahimili uzito wa mwili wake. Hitilafu hiyo inamzuia kutembea kwa njia ya kawaida. Kama hatibiwi, hitilafu inaweza kuongezeka kwa sababu misuli ya miguu inajikaza zaidi na zaidi. 
Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana
Ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu ni aina ya ugonjwa wa kufungana kwa mapafu ambapo upitaji duni sugu wa hewa usioweza kubadilishwa (upungufu wa kupita kwa hewa) na kutoweza kabisa kupumua nje huwepo.[3] Kupita duni kwa hewa ni matokeo ya kuharibika kwa tishu ya pafu (iitwayo emfisema) na ugonjwa wa njia ndogo za hewa uitwao bronkiolitisi ya kufungana. Vinavyochangia visababishi hivi viwili hutofautiana kati ya watu.[1] Pia wengine wana kiwango fulani cha mwitiko wa kupita kiasi wa njia za hewa kwa miwasho sawa na inayopatikana katika ugonjwa wa pumu.[2] File:Emfisema ya chini mag.jpg Ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu hutokea kama mwitiko mkubwa sugu wa kiinflamesheni kwa vitu vyenye miwasho vilivyovutwa ndani kwa hewa.[1] Maambukizi sugu ya bakteria pia yanaweza kuongeza inflamesheni hii.[43] Seli za kuvimba zinazohusika ni granulositi za nutrofili na makrofeji, aina mbili za seli nyeupe za damu. Wanaovuta pia wana kuhusika kwaTc1 limfositi na watu wengine walio na ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu wana kuhusika kwa esinofili sawa na inayopatikana katika ugonjwa wa pumu. Kiwango Fulani cha mwitiko huu wa seli husababishwa na viendelezi vya kuvimba kama visababishi vya kemotaksisi. Michakato mingine inayohusiana na uharibifu wa mapafu ni msongo wa kioksaidiunaotolewa na radikali huru kwenye moshi wa tumbaku na kuachiliwa na seli za kuvimba, na kuharibika kwa tishu unganishi za mapafu kwa protisi ambazo hukinzwa kwa kiasi na vikinza protisi. Kuharibiwa kwa tishu unganishi za mapafu ndio unaopelekea emfisema, ambayo kisha huchangia upitaji duni wa hewa, na hatimaye, ufyonzaji na uachiliaji duni wa gesi za kupumua.[1] Upotezaji wa kijumla wa misuli unaotokea katika ugonjwa sugu wa kufungana kwa mapafu unaweza kutokana kwa kiasi na viendelezi vya inflamesheni vinavyotolewa na mapafu hadi kwenye damu.[1]
Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana
Kwa walio na ugonjwa mkali sana, wakati mwingine upasuaji huwa bora na unaweza kuwa ubadilishaji wa pafu au upasuaji wa kupunguza ukubwa wa pafu.[3] Upasuaji wa kupunguza ukubwa wa pafu hujumuisha kuondoa sehemu za pafu zilizohariwa sana na emfisema na kuwezesha inayobaki, ambayo ni ndilo pafu zuri kupanuka na kufanya kazi vizuri. [76] Ubadilishaji wa pafu wakati mwingine hufanywa kwa walio na ugonjwa sugu mkali sana wa kufungana kwa njia za pumzi, hasa kwa watu walio na umri mdogo.[76]
Uvimbe wa sikio
Uvimbe wa sikio ni kikundi cha magonjwa ya uvimbe wa sehemu ya katikati mwa sikio. Aina mbili kuu ni uvimbe mkali wa sikio (AOM) na uvimbe wa sikio ulio na mchozo (OME). AOM ni maambukizi yanayoanza ghafla yanayodhihirika kwa maumivu ya sikio. Katika watoto wadogo, maumivu haya yanaweza kupelekea kulia sana, na ugumu wa kulala. Decreased eating and a fever may also be present. OME is typically not associated with symptoms. Mara kwa mara, mgonjwa huhisi kujaa sikioni. Ugonjwa huu hufasiliwa kama uwepo wa kiowevu kisichoambukiza cha Zaidi ya wiki mbili katika sehemu ya katikati mwa sikio kwa zaidi ya miezi mitatu. Uvimbe wa sikio wa muda mrefuunaotoa usaha (CSOM) ni uvimbe wa sehemu ya katikati mwa sikio wa zaidi ya wiki mbili unaosababisha vipindi vya kutokwa na usaha sikioni. Hali hii inaweza kuwa tatizo la uvimbe mkali wa sikio. Ni nadra usaha kuwepo. Hali zote tatu zinaweza kuhusishwa na kuppoteza uwezo wa kusikia. Kupoteza uwezo wa kusikia katika OME kunaweza kutatiza uwezo wa kusoma kwa mtoto, kwa sababu ya hali yake ya muda mrefu.
Ufahamu
Mtu akijizoeza kusoma kimya, ananufaika ifuatavyo:
Upofu
Sheria ya Msaada wa Kitaifa ya 1948 inasema kwamba mtu anaweza kuthibitishwa kuwa ameharibika macho sana "ikiwa ni kipofu kiasi kwamba hawezi kufanya kazi yoyote ambayo inahitaji awe na uwezo wa kuona" (Sheria ya Msaada ya Kitaifa Ibara 64 (1)) . Kipimo kinachotumiwa huwa ni kama mtu hawezi kufanya kazi yoyote inayohitaji awe na uwezo wa kuona, sio tu kazi yake ya kawaida yake au kazi maalum. [10].
Hafiz
Hafiz anajua kusema maneno yote ya Qurani. Mtu wa aina hii huheshimiwa sana kati ya Waislamu. Mara nyingi ni watu vipofu au walemavu wanaoanza kushika maneno ya Qurani tangu utoto maana kwao ni njia mmoja ya kuheshimiwa pia kuwa na mapato kwa sananu mahafiz hualikwa mara nyingi kuimba surat za Qurani wakati wa sherehe na siku maalumu.
Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana
Dalili kuu za ugonjwa huu ni makohozi, ugumu wa kupumua na kutoa kikohozi.[9] Dalili hizi huwepo kwa muda mrefu[2] na huzidi jinsi muda unavyopita.[4] Haijabainika iwapo kuna aina mbalimbali za ugonjwa huu.[3] Huku ugonjwa huu ukiainishwa katika emfisema na bronkitisi sugu, emfisema ni kielelezo tu cha mabadiliko ya mapafu wala si ugonjwa bayana, nayo bronkitisi sugu ni kielelezo cha dalili tu zinazoweza kutokea au kutotokea pamoja na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[1]
Upofu
Idadi ndogo ya watu hutumia mbwa wa kuongoza kuwasaidia kutembea. Mbwa hawa huwa wamefunzwa kuepuka vikwazo mbalimbali, na kuonyesha wakati inakuwa muhimu kwenda juu au chini kwenye ngazi. Hata hivyo, usaidizi wa mbwa wa kuongoza hufanywa finyu na mbwa hawa kutokuwa na uwezo wa kuelewa maagizo magumu. Sehemu ya mbwa hawa iliyo na uwezo wa kutambua sawa na wa binadamu huongoza, kulingana na ujuzi waliopata kupitia mafunzo ya awali ya matembezi. Hii ina maana kuwa, anayeongozwa anaweza kufananishwa na mwongoza ndege, ambaye ni lazima ajue jinsi ya kutoka sehemu moja hadi nyingine, na mbwa afananishwe na rubani, ambaye huwafikisha huko salama.
Upofu
Kauli zinazodai kwamba baadhi ya spishi za mamalia "huzaliwa zikiwa vipofu" inamaanisha kuwa huwa zinazaliwa zikiwa zimefunga macho yao imefungwa na kope zao fused kwa pamoja, na macho wazi baadaye. Mfano moja ni sungura. Katika binadamu kope huwa zimeunganishwa kwa muda kabla ya kuzaliwa, lakini hufunguka tena kabla ya wakati wa kawaida wa kuzaliwa, lakini watoto waliozaliwa mapema sana wakati mwingine huzaliwa na macho yao yakiwa yameunganishwa, na hufunguka baadaye. wanyama wengine kama vile panya fuko iliyo kipofu huwa vipofu kwa kweli vipofu na hutegemea hisia zingine.
Upofu
Katika nchi zilizoendelea ambako magonjwa ya vimelea hayapatikani sana na upasuaji wa mtoto wa jicho inapatikana kwa urahisi zaidi, kuharibika kwa seli kunakohusishwa na umri, glakoma, na kuharibika kwa retina kunakohusishwa na ugonjwa wa kisukari ndivyo visababishi vikuu vya upofu. [24]
Elimu
Kuona: Masomo yenye misingi ya kutazama kwa makini na kuona kile kinachosomwa. Kusikiza: Kusoma kwa misingi ya kusikiliza maelezo/habari. Masomo husishi: Kusoma kwa misingi ya kutumia mikono na vitendo husishi.
Ulemavu
Ulemavu wa kiakili unatokea kwa viwango tofauti sana. Mara nyingi hautambuliki hadi mtoto anapoingia shule na huko anachelewa kujifunza. Hata hapo ni lazima kutofautisha kama tatizo ni ulemavu wa akili au ulemavu wa kujifunza tu. Wengine wanaishia kiwango cha elimu kinacholingana na uwezo wa mtoto wa wastani mwenye miaka 9-12 na wanaweza kujifunza kazi inayowawezesha kudumisha maisha yao wakiwa watu wazima.
Upofu
Maendeleo ya hivi karibuni katika kutengeneza ramani ya jinomu ya binadamu yametambua visababishi vingine vya kijenetiki vya kutoona vizuri au upofu. Mfano mmoja wa maendeleo hayo ni tatizo la Bardet-Biedl.
Wasafwa
Kiongozi wa Wasafwa huitwa "mwene" kwa lugha yao. 
Ugonjwa wa kupooza
Polio ya kupooza hutokea katika chini ya 1% ya maambukizi ya virusi vya polio. Ugonjwa wa kupooza hutokea wakati virusi vinaingia mfumo mkuu wa neva (mifumo mingi) na kuongezeka katika neuroni ya mwendo ndani ya uti wa mgongo, shina la ubongo, au gamba ya mwenda, kusababisha uharibifu wa kuchagua neurons motor inayoongoza kwa muda au wa kudumu kupooza. Katika matukio machache, kupooza kwa polio kunaletwa na shida za kupumua na kisha kifo. Katika kesi ya ugonjwa wa kupooza, maumivu ya misuli na mkazo wa mara kwa mara kabla ya kuanza kwa udhaifu na kupooza. Ulemavu huendelea kutoka siku hadi wiki kabla ya kupona. [7] [8]
Upofu
Uwezo wa chini wa kuona hufafanuliwa kama welekevu wa kuona wa chini ya 20/60 (6 / 18), lakini sawa au bora zaidi kuliko 20/200 (6 / 60), au kufananisha kupoteza kwa uwezo wa kuona na kiwango cha chini ya digrii 20, katika jicho nzuri na kusahihisha bora iwezekanavyo na Marekebisho ya 10 ya WHO International Takwimu Ainisho ya Magonjwa, Majeraha na Sababu za kifo, Upofu hufafanuliwa kama welekevu wa kuona wa chini ya 20/400 (6 / 120), au kufananisha kupoteza uwezo wa kuona na kiwango cha chini ya digrii 10, katika jicho nzuri na kusahihisha bora iwezekanavyo. [4]
Ugonjwa wa kupooza
Virusi vya polio kwa kawaida huenea kutoka kwa mtu mmoja hadi mwingine kupitia njia ya kinyesi-kinywani|kinyesi kilichoambukizwa kinapoingia kinywani.[3] Polio pia inaweza kuenezwa kupitia chakula au maji yenye kinyesi cha binadamu na nadra kupitia mate yaliyoambukizwa.[3][4] Wale walioambukizwa wanaweza kueneza ugonjwa huu hata ikiwa hawaonyeshi dalili zozote hadi wiki sita. Ugonjwa huu unaweza kutambuliwa kwa kutambua virusi hivi katika kinyesi au kwa kutambua antibodi za kupambana na ugonjwa huu katika damu.[3]
Upofu
Watu katika nchi zinazoendelea wanaweza kuathiriwa sana na upofu kutokana na magonjwa yanayoweza kuzuiwa au kutibiwa wakilinganishwa na wenzao katika mataifa yaliyoendelea. Ingawa kuharibika kwa macho huwaathiri sana watu waliozidisha miaka 60 katika maeneo yote, watoto walio katika jamii maskini wanaweza kuathiriwa sana na magonjwa yanayosababisha upofu wakilinganishwa na wenzao kutoka jamii tajiri.
Blindness (kitabu)
Riwaya hii inafuatia inaanza kwa kuelezea jinsi ambavyo ugonjwa wa upofu ulivyoenea kwa kasi kwa kuanzia kwa daktari wa macho ambaye naye aliupata kutoka kwa mgonjwa wa upofu wa kwanza na baadaye ugonjwa huo kuenea kwa wagonjwa wote waliokuwepo katika hospitali aliyokuwa akifanyia kazi daktari huyo na baadaye kuenea nchi nzima isipokuwa kwa mke wa daktari ambaye hadi mwisho wa riwaya hii hakuwahi kuambukizwa ugonjwa wa upofu.
Maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo
Maambukizi ya kibofu ni ya kawaida sana katika familia zingine.. Sababu zingine za hatari ni pamoja na kisukari, kuwa asiyetahiriwa, na kuwa na haipatrofia hafifu ya kibofu|kibofu kinene]]. Vipengele vinavyochangia matatizo havijulikani vyema. Vipengele hivi ni pamoja na matatizo hatarishi ya kianatomia (yanaohusiana na muundo wa kimwili), kiutumizi au kiumetaboli.. Maambukizi tata ya mfumo wa viungo vya mkojo huwa magumu kutibu na huhitaji utathmini, matibabu na ufuatilizi wa kina zaidi. Katika watoto, maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo huhusishwa namrejeo wa kiboofuni na ureta (mwendo usio wa kawaida wamkojo kutoka katika kibofu hadiureta au figo nakufungika kwa choo.
Silika kadiri ya sufii
Barabara zote zinakwenda wima tu na kupangwa kama jedwali. Kuna vibao vya kuelekezea, navyo vyote vimechongwa kwa usanifu na kuandikwa namna inayosomeka kwa urahisi. Barabara zina taa za kutosha kuangazia wanaotembea usiku. Lakini hakuna watu wengi njiani, na wale wachache wanakwenda zao bila ya kusimama kwa maongezi marefu: kila mmoja anaonekana kufuata mawazo yake muhimu asitake kusumbuliwa. 
Blindness (kitabu)
Kama zilivyo kazi nyingi za Jose Saramago, riwaya hii inajumuisha sentensi ndefu ambazo si rahisi kupata nafasi ya kuvuta pumzi, wakati mweingine alama ya koma huweza kuwa kama vile inawakilisha alama ya nukta, Kukosekana kwa alama za kufunga na kufungua semi katika sentensi zenye maneno ya majibizano, lakini hali kadhalika kwahusika katika Riwaya hii ya Blindness hawana majina halisi, hii ikiwa inajitokeza kwa wingi sana katika riwaya za Jose Saramago mfano Riwaya ya All the Names au The Cave na pengine hii ndio hasa sanaa au ujuzi katika utungaji wa Riwaya unaomtofautisha Mwandishi wa tamthilia hii na waandishi wengine. Majina yote katika Riwaya hii yanatokana na nafasi walizonazo wahusika, kwa mfano mke wa daktari aliitwa mke wa daktari, mtu wa kwanza kuwa kipofu aliitwa, mtu wa kwanza kuwa kipofu, Nchi au hata mkoa iliyopatwa na ugonjwa wa upofu haikuwahi kutajwa, lakini baadhi, ya vitu alivovitaja katika riwaya yake hii kama vile chakula cha Chouriko, spicy sausagepamoja na maongezi yanayoonekana kuwa na asili ya ureno, yanaonesha kuwa na dalili za kuwepo kwa uwezekano kuwa nchi ambayo Jose Saramago anaiongelea kuwa ni Ureno. Kutokana na umaarufu wa Riwaya hii ya Blindness, ilitengenezwa filamu inayotokana na Riwaya hii, ambayo Mwongozaji wake Fernando Meirelles, ambapo utengenazaji wa wa filamu hiyo ulianza rasmi Mwezi wa saba mwaka 2007 na kuzinduliwa rasmi mwaka 2008.
Ugonjwa wa Alzheimer
Katika hatua hii ya mwisho ya Alzeima, mgonjwa hutegemea kabisa watunzaji. Lugha hupunguka hadi kwa maneno rahisi au hata neno moja, hatimaye kusababisha kupotea kabisa kwa uwezo wa maongezi. Hata baada ya kupoteza uwezo wa maongezi ya lugha, wagonjwa wanaweza mara kwa mara kuelewa na kujibu ishara za kihisia. Ingawa uchokozi bado upo, hali ya kutojali iliyokithiri na uchovu ni matokeo ya kawaida zaidi.
Wagonjwa hatimaye watashindwa kutenda hata mambo rahisi kabisa bila kusaidiwa. Mkusanyiko wa misuli na uwezo wa kuenda huzorota hadi pale ambapo wagonjwa hulazwa tu kitandani, na hupoteza uwezo wa kujilisha wenyewe. Alzeima ni ugonjwa usiotibika lakini sababu ya kifo aghalabu huwa ugonjwa mwingine kama vile vidonda vya shinikizo au nimonia, si Alzeima yenyewe.
Helen Keller
Alivyofikisha umri wa miaka kumi na tisa, Helen alielekea katika chuo kimoja kiitwacho "Radcliffe" cha mjini Massachusetts. Na akahitimu masomo yake katika Radcliffe kunako mwaka wa 1904. Alikuwa mtu wa kwanza katika watu vipofu na viziwi kupata digrii moja ya sanii.
Sala ya moyo
Ingawa zipo njia mbalimbali za kujifunza sala ya moyo, watu wengi wanyofu wanafundishwa na Roho Mtakatifu mwenyewe. 
Milango ya fahamu
Kama milango ya fahamu imeharibika, tunasema mtu ni kipofu, bubu au kiziwi, ana matatizo kuelewa mazingira yake sawa na jinsi wanavyoweza watu wengine.
Kitabu cha Wafu cha Tibeti
Ni desturi ya kimapokeo ya watu wa Tibeti katika shughuli zinahusiana na mtu kukata roho. Bardo Thodol husomwa kwa namna ya kuimba na malama kuelekezwa kwa anayekufa, aliyekufa ama mtu wa ukaribu na marehemu. Hii imetokana na ushawawishi wa kiimani toka kwa Masanusi na Watawa wa Kibuddha wa Tibeti walio amka kiroho.
Besi
Marudio ya chini hupokelewa na binadamu siyo kupitia masikio pekee bali kwa mwili wote. Kwa hiyo hata watu viziwi wanasikia sauti za besi wanaweza kucheza kwa muziki yenye besi.
Miwani
Miwani ni kifaa cha msaada wa kuona vizuri zaidi kinachotumiwa na watu wenye macho mabovu. Ni kifaa kinachoboresha uwezo wa kuona.
Umaskini
Uchunguzi wa Benki ya Dunia wa “Sauti za Wanyonge”, ambao ilifanya uchunguzi kati ya watu maskini 20,000 katika mataifa 23, unaorodhesha mambo kadhaa ambayo watu maskini wametambua kuwa na uhusiano na umaskini. Hayo ni pamoja na:David Moore, katika kitabu chake "Benki ya Dunia," anasema ya kuwa udadisi mwingine wa umaskini unaonyesha dharau, na wakati mwingine ubaguzi wa rangi, na mtazamo mbaya kwa watu maskini unaowaonyesha kama watu wanyonge wanaongojea tu kupokea msaada.
Henry Wanyoike
Petra Verweyen, msimamizi wa mradi wa "Low Vision" alimsaidia kujipanga tena kimaisha na akampanga kujifunza kushona fulana.
Kwa shukrani kubwa alikubali mradi huo na kuahidi kuwasaidia vipofu wengine kujitegemea kimaisha , vile amefanya.
Upofu
Utafiti wa 2008 uliochapishwa katika Jarida Mpya la Tiba la Uingereza (New England Journal of Medicine) [16]ulichunguza athari za kutumia tiba ya jeni kusaidia kurejesha uwezo wa kuona katika wagonjwa walio na aina nadra ya upofu wa kurithiwa, unaojulikana kama Leber Congenital Amaurosis au LCA. Congenital Leber Amaurosis huharibu vipokea mwangaza katika retina na kwa kawaida huanza kuathiri uwezo wa kuona mapema utotoni, na uwezo wa kuona unaoendelea kudhoofika hadi upofu kamili katika umri wa karibu miaka 30.
Madhara ya kuvuta sigara
Wavutaji sigara hupata magonjwa ya macho mara nyingi kuliko wasiovuta. Sehemu ya macho inayopitisha mwangaza inaweza kufichwa kama vile wingu linavyoficha jua(yaani kwa ikimombo) na kusababisha upofu. Ugonjwa huu husababishwa kwa njia mbili. Kwanza moshi wa sigara huwasha macho na pili kemikali zilizo ndani ya sigara hupita kwenye mishipa , damu na hatimaye kudhuru macho. Sigara pia husababisha kudhoofika kwa sehemu ya kati ya macho() na hivyo kupunguza uwezo wa macho kuona vizuri na hata kutofautisha rangi().
Upofu
Hatua za Serikali wakati mwingine huchukuliwa ili kufanya sehemu za umma ziweze kufikiwa vyema zaidi na vipofu. Usafiri wa umma hupatikana bila malipo kwa vipofu katika miji mingi. Vibamba vinavyogusika na ishara za trafiki zinazosikika zinaweza kurahisisha na kuongeza usalama kwa vipofu wanaotembea kwa miguu kuvuka barabara. Zaidi ya kuunda sheria kuhusu nani anaweza na hawawezi kutumia mkongojo, baadhi ya serikali huamuru haki-ya-kupita itolewe kwa watumiaji wa mikongojo myeupe au mbwa wa kuongoza.
Ugonjwa wa Alzheimer
Kudhoofika kunavyoendelea hatimaye kunazuia kujitegemea, huku anayehusika akishindwa kufanya shughuli za kawaida za maisha ya kila siku. Matatizo ya maongezi huwa wazi kutokana na kutokuwa na uwezo wa kukumbuka msamiati, ambayo hupelekea matumizi ya mara kwa mara ya misamiati isiyo sawa (paraphasia). Ujuzi wa kusoma na kuandika pia huendelea kupotea. Taratibu tata za shughuli zinazohusisha misuli huzidi hupoteza uwiano kadri wakati unavyopita na Alzeima inavyoendelea, hivyo hatari ya kuanguka huongezeka. Wakati wa awamu hii, matatizo ya kumbukumbu huwa mabaya, na mtu anaweza kushindwa kutambua jamaa wa karibu. Kumbukumbu ya muda mrefu, ambayo ilikuwa hapo awali haijaathiriwa, sasa hudhoofika.
Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana
Katika ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, inaweza kuchukua muda mrefu zaidi kutoa pumzi kuliko kuivuta.[16] Kubanwa kifua kunaweza kutokea[9] ingawa hakutokei sana na kunaweza kusababishwa na tatizo lingine.[10] Watu walio na njia za pumzi zilizofungana wanaweza kuwa na kukorota au sauti ndogo pumzi inapoingia mapafuni, wanapochunguzwa kwa stethoskopu.[16] Kifua cha duara ni dalili bayana ya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana lakini huwa nadra.[16] Hali ya kiweko chenye miguu mitatuinaweza kutokea ugonjwa unapozidi.[2] Ugonjwa huu ukizidi husababishashinikizo kwenye ateri za mapafu, ambayo hushinikiza ventrikali ya kulia ya moyo.[4][17][18] Hali hii huitwa ugonjwa wa moyo na mapafu, na husababisha dalili za kufura miguu[9] na kufura kwa mishipa ya shingo.[4] Ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana hutokea zaidi kuliko ugonjwa mwingine wowote wa mapafu kama kisababishi cha ugonjwa wa moyo na mapafu.[17] Ugonjwa wa moyo na mapafu umekuwa nadra tangu kuvumbuliwa kwa oksijeni ya mtungi. [2] Mara nyingi ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana hutokea pamoja na magonjwa mengine kufuatia vipengele vinavyosababisha magonjwa haya yote.[3] Magonjwa haya ni pamoja na: ugonjwa wa moyo wenye iskemia, shinikizo la juu la damu, kisukari melitasi, kuharibika kwa misuli, osteoporosisi, saratani ya mapafu, hali ya wasiwasi na mfadhaiko.[3] Hisia ya kuwa na kuchoka kila wakati hutokea sana kwa watu walio na ugonjwa mkali.[9] Kucha za vidole kurungungika ni hali isiyotokea katika ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana pekee, hivyo inapaswa kuchunguzwa mara moja ili kubaini hali fiche ya saratani ya mapafu.[19]
Upofu
Kutia upofu kumetumiwa kama kitendo cha kulipiza kisasi na mateso katika matukio fulani, ili kumnyima mtu hisi kuu ambayo anaweza kutumia kuingiliana katika ulimwengu, aweze kujitegemea kikamilifu, na awe na ufahamu wa matukio yanayomzunguka. Mfano kutoka masimulizi ya kale ni Oedipus, ambaye alijing'oa macho baada ya kugundua kwamba alitimiza unabii uliokuwa umetabiriwa kumhusu.
Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana
Ugumu wa kupumua mara nyingi ndiyo dalili inayowatatiza watu zaidi.[10] Kwa kawaida watu hueleza tatizo hili kwa kusema: "kupumua kwangu kunahitaji juhudi kuu," "Najihisi nimekosa pumzi," au " sipati pumzi za kutosha".[11] Hata hivyo, maneno tofauti yanaweza kutumika katika mila tofauti.[9] Kwa kawaida, ugumu wa kupumua huzidi mtu anapojaribu kupumua kwa nguvu, baada ya hali hii kudumu kwa muda mrefu, na huzidi baada ya muda.[9] Katika awamu za baadaye, ugumu wa kupumua hutokea wakati wa kupumzika na unaweza kuwepo kila wakati.[12][13] Ugumu wa kupumua ni chanzo cha wasiwasi na hali duni ya maisha kwa watu walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[9] Watu wengi walio na ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana ulioendelea hupumua kupitia midomo iliyofunguka kidogo na hatua hii inaweza kuboresha kupumua katika baadhi ya watu.[14][15]
Upofu
Wale walio chini ya kiwango cha 3 / 60 cha chati ya Sneleni (watu wengi walio chini ya 3 / 60 huwa wameharibika macho sana), Wale walio bora kuliko 3 / 60 lakini chini ya kiwango cha 6 / 60 cha chati ya Sneleni (watu walio na eneo la kuona lililobanwa sana pekee), Wale walio katika kiwango cha 6 / 60 cha chati ya Sneleni au zaidi (watu katika kundi walio na eneo la kuona lililobanwa hasa kama mbano huo uko katika sehemu ya chini ya eneo hilo),
Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana
Maelezo ya kitambo ya uwezekano wa emfisema ni: Katika mwaka wa 1679 na T. Bonet kuhusu ugonjwa wa "mapafu makubwa” na katika mwaka wa 1769 na Giovanni Morgagni kuhusu mapafu yaliyokuwa yamevimba hasa kutokana na hewa".[111][113] Katika mwaka wa 1721 michoro ya kwanza ya emfisema ilifanywa na Ruysh.[113] Michoro hii ilifuatwa na picha za Matthew Baillie katika mwaka wa 1789 na maelezo ya hali ya uharibifu wa ugonjwa huo. Katika mwaka wa 1814 Charles Badham alitumia "katara" kueleza kikohozi na kamasi Zaidi katika bronkitisi sugu. René Laennec, fizishiani aliyevumbua stethoskopu, alitumia neno "emfisema" katika kitabu chake A Treatise on the Diseases of the Chest and of Mediate Auscultation (1837) kueleza mapafu yasiyosinyaa alipofungua kifua wakati wa otopsi. Aligundua kuwa hayakusinyaa kikawaida kwa sababu yalikuwa yamejaa hewa na njia za hewa zilikuwa zimejaa kamasi.. Katika mwaka wa 1842, John Hutchinson aligundua kipima pumzi, kilichoruhusu kupimwa kwa ujazo pumzi wa mapafu. Hata hivyo kipima pumzi chake kingeweza kupima ujazo tu, si kupita kwa hewa. Tiffeneau and Pinelli katika mwaka wa 1947 walieleza kanuni za kupima kupita kwa hewa. [112]
Upofu
Vipofu ambao macho yao bado hayajaharibika wanaweza kutambua kukiwa na mwangaza ingawa hawaoni kutokana na upakiaji wa kurekodi kwa mzunguko wa mwanga/giza wa masaa 24. Ishara za mwangaza za lengo hili husafiri kupitia njia ya retinohaipothalamia, kwa hivyo neva ya jicho iliyoharibika kupita mahali ambapo njia ya retinohaipothalamia hutokea kwenye jicho si kizuizi.
Blindness (kitabu)
Sehemu ya kwanza ya riwaya hii, inaonesha jinsi ambavyo hali ilivyo katika makambi au sehemu za uangalizi maalumu walizowekwa watu waliothirika na upofu. Hali kwa ujumla inaonekana kuwa mbaya. Idadi ya watu inaononekana kuongezeka siku hadi siku, hali ya usafi inazidi kuwa mbaya kutokana na watu wenye upofu hao kushindwa kufanya usafi hasa katika maeneo ya maliwato Kutokana na ukosefu wa chakula katika makambi hayo kunasabisha waathirika hao kushindwa kuvumiliana na kuishi katika hali ya amani, kutoka na kuanza kuisha kwa ushirikiano hali inayosababisha kutokuwa na usawa katika ugawaji wa chakula na uoshaji wa vyomba baada ya kuvitumia.
Ondoa Giza Kitaa
Nari anaona watu wana mawazo ya kijinga kiasi kwamba hata lililo mbele yao wanashindwa kuliona. Anarejea maneno ya "Macho Ngumu Kuona". Uwoga katika maisha haukufanyi kufanikiwa bali kukudumaza. Sio kwamba ukiwa muoga ndio utaenda peponi. Namna ya ufundishaji ambao sio rafiki kwa wasomeshwaji. Watu hawaelewi kitu. Bado kuna wengine wanajifanya watumikia hip hop kumbe ndio wanafiki wakubwa katika suala zima la kuiponda. Wanashangazwa pamoja na majungu yao ndio kwanza muziki unapaa. Wanabaki na maswali tu. Vilevile anarejea jinsi Kilimo Kwanza kilivyoshindwa kumsaidia mtu wa hali ya chini. Nari anachukizwa na marafiki bandia wanajiofanya wanaeneza upendo ilhali wanaeneza skendo. 
Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana
Mioto ya kupikia katika vyuma visivyo na hewa safi ya kutosha, na ambayo mara nyingi hutokana na makaa au nishati hai kama vile kuni na kinyesi cha wanyama, hupelekea uchafuzi wa hewa wa ndani ya nyumba na ni visababishi vikuu vya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana katika nchi zinazostawi.[28] Mioto hii ni mbinu ya kupikia na kupasha moto kwa takriban watu bilioni 3athari zake za kiafya zikiwa juu katika wanawake kutokana na uhatarisho zaidi.[1][28] Mioto hii hutumika kama chanzo kikuu cha nishati katika asilimia 80 za jamii nchini India, China na mataifa ya kusini mwa Sahara.[29] Watu wanaoishi katika miji mikubwa wana kiwango kikubwa zaidi cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana ikilinganishwa na watu wanaoishi vijijini [30] Huku uchafuzi wa hewa mijini ni kipengele kisababishi cha maumivu zaidi, jukumu lake la kijumla kama kisababishi cha ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana si bayana.[1] Sehemu zilizo na hali duni za pumzi nje ya nyumba zikijumuisha gesi ya mitambo, kwa kawaida zina viwango vya juu vya ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[29] Hata hivyo, athari ya kijumla ya uchafuzi huu ikilinganishwa na uvutaji inaaminika kuwa ndogo.[1]
Wazimu wa kusikia
Hata hivyo, watu binafsi bila ugonjwa wowote wa akili wanaweza kusikia sauti mara mojamoja. 
Umaskini
Wale wanaoishi kwa umaskini huishi miaka michache zaidi. Kulingana na Shirika la Afya Duniani (WHO), njaa na ukosefu wa lishe bora ndilo tishio kuu zaidi kwa afya ya umma duniani na ukosefu wa lishe bora ndio unaochangia pakubwa vifo vya watoto, katika nusu ya kesi zote. Kila mwaka karibu watoto milioni 11 wanaoishi katika umaskini hufa kabla ya kufikisha miaka mitano. Watu bilioni 1.02 hulala bila chakula kila siku. 
Mmenyuko wa mzio
Wakati mwingine ni vigumu kutofautisha kati ya anaphylaxis na pumu, kuzimia kutokana na kutopata ewa safi ya kutosha (syncopy), na kiwewe cha kuvamiwa.[5] Watu wenye asthma kwa kawaida huwa hawaumwi na tumbo au dalili yoyote ya matumbo. Mtu anapozimia, huwa na ngozi iliyosawijika na haina vipele wala vimbimbi. Mtu ambaye amepatwa au kuvamiwa na kiwewe huwa na ngozi iliyojikunja lakini haina vipele.[5] Hali nyingine zinazoweza kuwa na dalili sawa ha hizi ni kula chakula chenye sumu inayotoka na samaki iliyooza (scombroidosis) na magonjwa yanayotokana na wadudu fulani (anisakiasis).[10]
Upofu
Upofu wa kisheria kutokana na eneo la kuona kuwa chini ya digrii 20 hupimwa kwa kipimo cha eneo la kuona kwa kutumia ukubwa lengwa wa namba IV. Ikiwa daktari au kituo kinachopima kumeidhinishwa na Utawala wa Hifadhi ya Jamii, huu ndio uamuzi rasmi Marekani wa upofu wa kisheria kutokana na kupoteza eneo la kuona katika magonjwa kama vile retinitis pigmentosa.
Kisukari
kukojoa kupita kiasi cha kawaida kiu kubwa kuona vibaya na matatizo ya macho hadi kuwa kipofu kuchoka haraka vidonda vinavyopoa polepole mno, hasa kwenye miguu, hadi kupotewa na viungo
Upofu
Mbinu za majaribio katika ubadalishanaji hisia zinaanza kutoa ufikiaji wa utazamaji wa kidhahania kutoka kwa kamera.
Upofu
mtoto wa jicho (47.9%), glakoma (12.3%), kuzorota kwa seli kunakohusiana na umri (8.7%), konea kutopitisha nuru (5.1%), na kuharibika kwa retina kunakosababishwa na ugonjwa wa kisukari (4.8%), upofu tangu utotoni (3.9%), trakoma (3.6%) onkoseresiasisi (0.8%). [11]
Ugonjwa wa Parkinson
Kwa sababu ya kutetemeka, pamoja na shida ya kutembea, wagonjwa wa Parkinson huwa na vifaa maalumu ambavyo wanatumia kuwawezesha kumudu maisha. Kwa mfano, kuna vijiko vinavyowasaidia kula chakula hata kama wanatetemeka kwa mikono. Vijiko hivi huenda vikawa na uzito mwingi kuliko vijiko vya kawaida au viwe na teknolojia ya hali ya juu hivi kwamba vinaweza kujua upande ulioko mdomo na kwa hivyo kudhibiti mtetemeko wa mgonjwa hadi atakapokielekeza chakula kwa mdomo (smart parkinson spoon). Kuna vikombe pia za kusaidia mgonjwa aweze kunywa kinywaji bila ya kumwagika. Vikombe hivi huundwa kwa muundo utakaoweza kumudu mtetemeko wa mgonjwa wa Parkinson.
Uwezo wa kusoma na kuandika
Lakini tangu kutokea kwa madola yanayounganisha watu wengi katika eneo kubwa habari muhimu huhifadhiwa kwa njia ya maandishi. Uwezo wa kusoma na kuandika umekuwa msingi kwa kushiriki kikamilifu katika jamii za aina hii.
Historia ya Kanisa
Utaratibu huo wa umonaki ulienea haraka: watawa wakaanza kukaa na kufanya kazi pamoja ili kujipatia mahitaji yao wenyewe. Baadaye vituo vya wamonaki vilikuwa vitovu vya elimu ambapo sehemu ya wamonaki walisoma, kuandika (au kunakili) vitabu, kuanzisha shule n.k.
Upofu
Nchini Marekani, upofu unaokubalika kisheria kutokana na kupoteza welekevu mara nyingi hupimwa na daktari wa kawaida wa macho kwa kutumia chati ya macho.
Msomaji
Hasa wanaojiandaa kupata ushemasi na upadri wanatakiwa kupitia kwanza usomaji na usindikizi kama matayarisho kwa daraja takatifu hizo.
Upofu wa mto
Mara tu vinyoo wameshaingia mwilini wanaunda kiluwiluwi ambao wanatembea hadi nje, juu ya ngozi ambapo wanaweza kumwambukiza nzi aliyekuja kuuma binadamu husika. 
Henry Wanyoike
Mwanariadha kopofu huwa na mtu wa kumwongoza aliyefunganishwa naye mkononi.
Kiongozi hutumia kiunganishi hiki kumwashiria mwanariadha, bila kumzidi kasi, wakati wa kugeuka, kupunguza kasi na kuhepa kizuizi, iwe kiwanjani au barabarani.
Henry alipozoea kushirikiana na viongoza, alichipuka haraka kama mwanariadha kipofu wa kimataifa.
Upumuo
Kwa wanyama wenye mapafu hewa inavutwa ndani kupitia mdomo au pua. Hewa hii huitwa pumzi. 
Upofu
Harakati za kupanua upatikanaji wa mtandao zinasababisha idadi kubwa ya wavuti kujua kuhusu teknolojia saidizi, hivyo basi kuufanya mtandao kuwa mahali pa kuvutia kwa watumiaji walio na matatizo ya macho.
Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana
Ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana (unaojulikana pia kama Ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana, ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofungana na ugonjwa sugu wa njia za pumzi zilizofunana pamoja na majina mengine), ni aina ya ugonjwa wa mapafu yaliyofungana unaodhihirika kwa hali duni na sugu ya upitaji wa pumzi. Hali hii kwa kawaida huendelea kuwa mbaya zaidi baada ya muda. Dalili zake kuu ni kupungukiwa na pumzi, kukohoa, na kutoa makohozi.[1] Watu wengi walio na bronkitisi sugu wana ugonjwa sugu wa mapafu yaliyofungana.[2]
Ujangili
Pengine watu maskini wanakimbilia ujangili ili kupata mahitaji yao, lakini mara nyingi zaidi ni waroho ambao wanatafuta faida kubwa inayopatikana kwa njia hiyo, kwa mfano kwa kuua tembo na vifaru ili kunyofoa na hatimaye kuuza pembe zao. 
Mfumo wa upumuaji
Amfibia kama chura ni wanyama wanaoanza maisha yao katika maji na baadaye spishi nyingi zinahamahama baina ya maji na nchi kavu lakini kwa jumla wanahitaji mazingira penye maji. Wakipita kwenye ngazi za metamofosi wanaanza maisha kama viluwiluwi (ndubwi) wakipumia kupitia mwamvua. Wakati wa kutoka kwenye ngazi ya kiluwiluwi wanapata mapafu. 
Upofu
Majeraha ya jicho, ambayo sana sana huwaathiri watu walio na umri chini ya miaka 30, ndiyo visababishi vikuu vya upofu wa jicho moja(kupofuka kwa jicho moja) katika nchi ya Marekani. Majeraha na mtoto wa jicho huathiri jicho lenyewe, wakati mambo yasiyo ya kawaida kama vile haipoplasia ya neva ya macho huathiri kifungu cha neva ambacho hutuma ishara kutoka kwenye jicho hadi kwenye sehemu ya nyuma ya ubongo, jambo ambalo linaweza kusababisha kupunguka kwa welekevu wa kuona.
Bafu
Bafu za Waislamu huwa na kifereji kinachoitwa bideti ambacho humwezesha Mwislamu kukoga na kusafisha makalio baada ya kutumia choo kwa haja kubwa. Bideti ni kifereji hiki ambacho huweza kushikwa kwa mkono kama tu kile kinyunyizi cha jikoni cha kusafisha vyombo. Bideti hii hushikwa kwa mkono na kuelekezwa kwa makalio haswa mtu asipotumia kijikaratasi chepesi (tishu) kujifutia. Bafu zilizo na bideti zimeshamiri katika mataifa kama Misri, Uchina, Pakistani, Uarabuni, Malaysia na Vietinamu.
Ugonjwa wa jeraha baya la figo
"AKI" ya baada ya figo hutokana na kuziba kwa njia ya mkojo. Hii inaweza kutokana na kumea kwa nyama kwenye njia ya mkojo, ya mkojo, kuziba kwa katheta changarawe za kibofu, kansa ya figo au kibofu. Ni muhimu kuchanganua picha ya kibofu au kuepuka kutuacha mkojo kwa muda mrefu. Picha tiba za figo zitaonyesha kama ugonjwa wa haidronefrosis kama upo. Uchanganuzi wa fumbatio wa ACT pia utaonyesha kukunjana kwa kibofu au haidronefrosis, hata hivyo, katika hali ya kibofu kushindwa kabisa, matumizi ulinganuzi wa IV hayakubaliwi. Kwenye sehemu muhimu za metaboli, uwiano wa BUN kwa kreatini unaweza kuashiria kushindwa kwa figo kutekeleza kazi yake.
Ukoma
Ukoma unapona kutokana na matibabu. Ukoma wa “paucibacillary” unatibika kwa dawa za “dapsone” na “rifampicin” kwa muda wa miezi 6. Ukoma wa “multibacillary” unatibika kwa dawa za “rifampicin”, “dapsone”, na “clofazimine” kwa muda wa miezi 12. Shirika la Afya Duniani hutoa dawa hizo bure. Baadhi ya antibiotiki zinaweza kutumika. 
Nimonia
Virusi vinaweza kulifikia pafu kwa njia nyingi tofauti. Virusi vya kupumua vya sinsitia huenezwa hasa watu wanapogusa vitu vilivyoambukizwa na kisha waguse macho au pua zao.[22]Maambukizi mengine ya virusi hutokea matone kwenye hewa yaliyoambukizwa yakivutwa ndani hadi mapafuni kupitia kinywani au puani.[11]Virusi vinapofika kwenye sehemu ya juu ya njia ya hewa, vinaweza kwenda hadi kwa mapafu ambapo huvamia seli kwenye kuta za njia za hewa, alveoli au parenkaima za mapafu.[22] Virusi vingine kama vya ukambi na hepesi simpleksi vinaweza kufika kwa mapafu kupitia kwa damu.[31] Uvamizi wa virusi hivi kwa mapafu unaweza kusababisha viwango tofauti vya vifo vya seli.[22] Mfumo wa kingamwili ukijaribu kuitika kwa maambukizi haya, uharibifu zaidi wa mapafu unaweza kutokea.[22] Seli nyeupe za damu, hasa seli za mononuklea, kwa kawaida husababisha inflamesheni hii.[31] Pamoja na kuharibu mapafu, virusi vingi huathiri ogani zingine wakati huo huo na kukatiza shughuli zingine za mwilini. Virusi pia huufanya mwili kuwa mwepesi wa kuathiriwa na maambukizi ya bakteria; kwa njia hii nimonia ya bakteria inaweza kutokea kama ugonjwa ambatani[23]
Upofu
Ingawa kwa nadra, upofu husababishwa na ulaji wa kemikali fulani. Mfano unaojulikana sana ni methanoli, ambayo hulevya kidogo na husababisha ulevi wa chini, lakini wakati haishindani na ethanoli kwa umetaboli, methanoli humeng'enyuka na kuwa fomalidehaidi na asidi ya fomi ambazo zinaweza kusababisha upofu, matatizo mengine ya afya, na kifo. [12] Methanoli kwa kawaida hupatikana katika spiriti zilizomethirishwa, pombe ya etheli iliyoharamishwa, ili kuepuka kulipa kodi kwa kuuza ethanoli iliyolengwa kutumiwa na binadamu. Spiriti zilizomethilishwa wakati mwingine hutumiwa na wanywaji pombe kama kibadala cha bei nafuu cha vileo vya kawaida vilivyotiwa ethanoli.
Umaskini
Umaskini mara nyingi huathiri, kwa kiwango kikubwa, kufaulu kwa watoto shuleni. “Shughuli za mtoto akiwa nyumbani, yale anayoyapendelea, upekee wake” vyote vinapaswa kulingana na hali ilivyo duniani kwani ikiwa havilingani, wanafunzi hao hawatafaidika wakiwa shuleni na hasa darasani. Kwa hiyo, tunaweza kusema kuwa watoto wanaoishi katika hali ya umaskini au chini ya kiwango cha umaskini watakuwa na wakati mgumu zaidi kufaulu katika elimu kuliko watoto wanaoishi katika hali isiyo ya umaskini. Watoto maskini hawapati huduma muhimu za afya na hii inawafanya wakose kwenda shuleni kwa siku nyingi katika mwaka. Pia, kuna uwezekano zaidi kwa watoto maskini kuteseka kwa njaa, uchovu, kukasirika ovyo, maumivu ya kichwa, maambukizi ya masikio, mafua na homa. Magonjwa haya yana uwezo wa kumzuia mtoto au mwanafunzi kuelewa yale anayofunzwa darasani.
Kulungu pembe-nne
Kulungu pembe-nne kwa kawaida ni wanyama wa upweke, ingawa mara chache wako katika makundi ya hadi wanne. Wao hupendelea kukaakaa, badala ya kuhamahama, na mara nyingi wakinga eneo lao kuwatimua wanyama wengine. Madume huweza kuwa wagomvi kwa madume wengine wakati wa misimu ya kupandisha. Wanyama wazima hufanya mlio wa kugutusha ulio na sauti kama "froank", na sauti tulivu zaidi nyingine kuwasiliana na watoto au wazima wengine. Wao huwasiliana pia kutumia harufu, wakiacha chungu za kinyesi katika eneo lao na kutia alama uoto kwa kutumia tezi za harufu zilizopo mbele ya macho yao.[1] Kulungu pembe-nne hula majani laini, matunda na maua.
Uwezo wa kusoma na kuandika
Katika jamii za kijadi mawasiliano kati ya watu yalitokea hasa kwa njia ya kimdomo au njia nyingine za kuelewana uso kwa uso. 
Umaskini
Umaskini hupimwa mara nyingi kama umaskini uliokithiri na umaskini wa kadri (cha mwisho kikiwa kipimo cha kutokuwa na usawa katika kiwango cha mapato). Umaskini uliokithiri unaashiria kipimo kilichowekwa ambacho hakibadiliki kamwe na ni sawa katika mataifa yote. Benki ya Dunia inafafanua umaskini uliokithiri kama kuishi kwa chini ya dola moja ya Marekani (uwezo wa ununuzi) kwa siku, na umaskini wa kadri kama kuishi kwa na chini ya dola mbili kwa siku. Inakadiria kuwa “mwaka 2001, watu bilioni 1.1 walikuwa na matumizi ya chini ya dola moja kwa siku na watu bilioni 2.7 walitumia chini ya dola mbili kwa siku.” Watoto milioni sita hufa kwa njaa kila mwaka-17,000 kila siku.
Upofu
Watu wengi walio haribika sana macho wanaweza kusafiri kwa kujitegemea, kwa kutumia zana mbalimbali na mbinu. Wataalamu wa maelekezo na uwezo wa kutembea ni wataalamu ambao wamepewa mafunzo maalum ya kufundisha watu walioharibika macho jinsi ya kusafiri salama, kwa ujasiri, na kwa kujitegemea katika nyumba na jamii. Wataalamu hawa wanaweza pia kuwasaidia vipofu kufanya mazoezi ya kusafiri kupitia njia maalum ambazo wanaweza kutumia mara kwa mara, kama vile njia ya kutoka nyumbani hadi kwenye duka lililo karibu. Kuyajua mazingira au njia hurahisisha sana na kufanikisha matembezi ya kipofu.
Upofu
Shirika la WHO linakadiria kuwa katika mwaka wa 2002 kulikuwa na watu milioni 161 waliokuwa wameharibika macho katika ulimwengu (zaidi ya 2.6% ya jumla ya idadi ya watu). Kati ya idadi hii milioni 124 (karibu 2%) walikuwa wanaweza kuona kidogo na milioni 37 (karibu 0.6%) walikuwa vipofu. [19] Kwa utaratibu wa mara ya kutokea, visababishi vilivyoongoza vilikuwa mtoto wa jicho, makosa ya kuchepuka yaliyokosa kurekebishwa (wenye kuona karibu, wenye kuona mbali, au uastigmati), glakoma, na kuzorota kwa seli kunakohusiana na umri. [20] Katika mwaka wa 1987, ilikadiriwa kuwa watu 598,000 katika Marekani walitimiza ufafanuzi wa kisheria wa upofu. [21] Kati ya idadi hiyo, 58% walikuwa wamepitisha umri wa miaka 65. [21] Katika miaka ya 1994-1995, wamarekani milioni 1.3 waliripoti upofu kisheria. [22]
Upofu
mtu atachukuliwa kuwa kipofu kwa ajili ya kichwa hiki kama ana welekevu wa kati wa kuona wa 20/200 au chini katika jicho lililo bora kwa matumizi ya Lenzi ya kurekebisha. Jicho ambalo lina kasoro katika eneo la kuona hivi kwamba ukubwa mpana zaidi wa eneo la kuona limekingama pembe isiyozidi digrii 20 watachukuliwa kwa ajili ya sentensi ya kwanza ya kifungu hiki kama walio na welekevu wa kati wa kuona wa 20 / 200 au chini. Mtu pia atachukuliwa kuwa kipofu kwa ajili ya kichwa hiki ikiwa yeye ni kipofu kama inavyoelezwa chini ya mpango wa Nchi uliodhinishwa chini ya kichwa X au XVI kama ilivyotekelezwa Oktoba 1972 na msaada uliopokewa chini ya mpango kama huo (kwa misingi ya upofu) kama ilivyotekelezwa Desemba 1973, bora tu aendelee kuwa kipofu kama ilivyofafanuliwa. [16]
Upofu
Televisheni zenye nyaya maalum, vifaa ambavyo hukuza na kutofautisha vitu kwenye matini, ni vibadala vya kisasa zaidi vikilinganishwa na vile vya kijadi.
Blindness (kitabu)
Huyu ni daktari mwenye utaalamua macho, ni mkarimu ambaye nae anapata maambukizi ya ugonjwa wa upofu mara baada ya kujari kutoa matibabu kwa baadhi ya watu wenye upofu. Yeye pamoja na mkewe wanawekwa katika makambi ya vipofu huku mke wake akiendelea kuficha swala la kuwa yeye ana uwezo wa kuona kwa kuhofia kuwa mtumwa katika kambi ya vipofu. Anachaguliwa kuwa kiongozi katika wodi ya vipofu ambapo anajitahidi kadiri ya uwezo wake kuweka wodi katika hali ya usafi na kuweka sheria za usawa katika wodi lakini kutokana na upole wake anajikuta katika hali ngumu kutokana na wagonjwa wa upofu kuwa wengi na kuanza kuleta fujo katika kambi hiyo Msichana mwenye miwani. (Girl With Dark Glasses) huyu ni msichana ndogo mwenye umri wa kadiri ya miaka kumi na ambaye anafanya biashara ya ngono, huyu anapata ugonjwa wa upofu baada ya kufanya mapenzi na moja ya watu ambao waliathirika na ugonjwa wa upofu na yeye pia kama ilivyo kwa waathirika wengine anapelekwa katika kambi za watu wenye ulemavu. Japo kwa asili huyu msichana mwenye miwani myeusi ni mkali na mtu mwenye roho mbaya, kidogo kidogo anaanza kujifunza kuwa mkarimu na mwenye moyo wa upole na upendo baada ya kumtunza mtoto yatima ambaye aliletwa katika makambi hayo kutokana na kupata upofu. Hadi kufikia mwishoni mwa Riwaya hii, Msichana mwenye miwani myeusi anabadilika na kuwa msichana mwenye heshima na tabia nzuri kiasi cha mke wa daktari kumsifia kuwa yeye ni msichana mwenye tabia nzuri.
Mfalme wa wodi namba tatu.( King of ward 3) huyu ni kiongozi wa wodi namba tatu, ambaye yeye ni mkali na mwenye asira kwani anawatishia wakazi wengine katika wodi hiyo kwa kutumia bunduki, halikadhalika anawanyima chakula kwani anafikia hatua ya kuhitaji vitu vya thamani kutoka kwao ili aweze kuwapa chakula na inapofikia hatua kuwa vitu vya thami vimekwisha anahitaji wanawake kwa ajili ya kutaka kufanya nao mapenzi, lakini baada ya mwanamke kuuwawa na huyu mlinzi mwenye asira, mke wa daktari nae anaamua kumuua huyo mlinzi. Kifo cha huyu kinasababisha kuungua moto kwa kambi hii ya watu wenye upofu na walinzi wote kupotea kusikojulikana Mwanaume mwenye kovu katika jicho. Huyu mwanaume mzee lakini mpole, ambaye tofauti na wenziwe hakupata mshtuko kufuatia kupata ugonjwa wa upofu ulioivamia nchi yao, Mzee huyu anaendelea kuwapa watu wenye upofu katika makambi hayo taarifa zinazoendelea nje ya makambi kupitia katika redio yake. Ni mtu mwenye imani ya dini sana. Na baada ya uginjwa wa upofu kuisha katika nchi yao,Mzee huyu anasema anatumaini kuwa watu watakuwa wamejifunza kuhusu asili ya binadabu kutokana na ugonjwa huo.
Upofu
Watu iipofu na wale wenye kuona kidogo hushiriki katika michezo kama vile kuogelea, skii ya barafuni na riadha. Baadhi ya michezo imebuniwa au kutumika kwa ajili ya vipofu kama vile 'goalball', soka ya chama Cricket,, na golf. [23] Shirika lililo na mamlaka duniani kote katika michezo ya vipofu ni Shirika la Michez Shirikisho la Michezo ya Kimataifa. [24] Watu wenye matatizo ya kuona wameshiriki katika Michezo Paralimpu tangu mwaka wa 1976 majira Paralympics katika Toronto. [25]
Kupooza kwa ubongo
Kupooza kwa ubongo (KU) ki kikundi cha kudumu mwenendo wa ugonjwa inayotokea mapema katika maisha ya utotoni. Dalili na ishara zinatofautiana kwa watu. Kwa kawaida matatizo hujumuisha: uratibu duni, misuli ngumu, misuli dhaifu, tatizo la kumeza au kuzungumza, na mitetemekona mengine. Kunaweza pia kuwa na matatizo ya hisia, kuona, na kusikia. Kwa kawaida watoto wachanga walio na KU hawapinduki, hawaketi, hawatambai, au kutembea mapema kama ilivyo kwa watoto wengine wa umri wao. Ugumu wa uwezo wa kufikiria au kuwaza na kifafa kila moja hutokea kwa thuluti moja ya hali hiyo. Ilhali dalili zinaweza kuonekana kwa miaka michache ya kwanza ya maisha, matatizo yaliyoopo hayatazidi.[1]
Louis Braille
Alichomwa kwa bahati mbaya na msharasi kwenye jicho lake moja wakati akiwa kwenye duka la baba yake. Kwa kipindi hicho kulikuwa hakuna antibaotiki na jicho lake liliathirika. Ambukizo hilo lilisambaa kwenye jicho lake lingine na mwishowe akawa ameathirika macho yote mawili, hivyo kuwa kipofu.
Stephen Hawking
Ana ugonjwa wa chembe za neva unaohusiana na ulemavu wa akili unaosababisha mtu kuwa na shida ya kusoma na kuandika ("Dyslexia" kwa Kiingereza), na kwa sababu hiyo hawezi kutembea au kuzungumza vizuri. Ugonjwa huo ulizidi hata kuwa karibu kabisa na kupooza. Alitumia gurudumu kusonga, na kompyuta ya Intel ili kuzungumza.
Kaptula la Marx
Mawaziri wanaonyeshwa baadaye jinsi walivyo kama vipofu na kutumia mateso ya wafungwa kama mbinu.
Blindness (kitabu)
Kufuatia kuenea kwa ugonjwa wa upofu kwa kasi katika nchi hiyo ya kufikirika, kulisababisha machafuko ya kijamii kutokana na kupelekea kukosekana kwa chakula kulikosababishwa na watu wengi kushindwa kuona. Hivyo serikali ya nchi hiyo iliamua kuchukua hatua za kukabiliana na hali hiyo katika nchi yao. Moja kati ya hatua iliyochukuliwa ilikuwa ni kuwatenga watu wote wenye upofu au wenye kuonesha dalili za upofu katika makambi mbali na jamii ambayo haijaathirika na upofu huo.
Upofu wa mto
Upofu wa mto (pia inajulikana kama Onchocerciasis na Maradhi ya Robles), ni maradhi isababishwayo na ambukizo kutoka kinyoo cha kimelea "Onchocerca volvulus".
Dalili ni pamoja na mwasho mkali, manundu chini ya ngozi, na upofu. Maradhi hayo ni sababu ya pili baada ya vikope kumfanya mtu kuwa kipofu kutokana na ambukizo.
Louis Braille
Louis Braille (Coupvray, 4 Januari 1809 - 6 Januari 1852) alikuwa mvumbuzi wa Ufaransa aliyebuni alfabeti ya "Braille", ambayo huwasaidia watu wasioona kusoma. Braille husomwa na vipofu kwa kupitisha vidole juu ya karatasi.
Ulevi
Utegemevu kwa vitulizi hiponozi kama vile zolpidemi na zopikloni pamoja na opiati na dawa za kulevya haramu ni kitu cha kawaida kwa walevi. Pombe yenyewe ni kitulizi-hiponozi na huweza kuhimiliana na vitulizi-hiponozi nyingine kama vile babitureti, benzodiazepini na zisizo benzodiazepini . Utegemezi na kujiondoa kwa vitulizi-hiponozi kunaweza kuonyesha dalili kali za kiafya, sawa na, kama kujiondoa katika pombe, pana hatari ya kichaa au kutwalika kiakili isiposimamiwa vizuri.[19]
Ukoma
Udhaifu pamoja na macho kutoona vyema pia yanamwathiri mgonjwa. 
Ludwig Krapf
Lakini Krapf hakuelewa vema Ukristo wa kiorthodoksi wa Waamhari. Alishindwa kuelewa maana ya liturgia, mila na desturi nyingi. Hakuelewa hasa kwa nini Wakristo Waorthodoksi walisoma Biblia katika lugha ya kale ya Ge’ez hata wasipoelewa lugha hiyo badala ya kutumia tafsiri ya Kiamahari aliyokuwa amefanya.
Blindness (kitabu)
Blindness (Kireno: "Ensaio sobre a cegueira", maana yake Insha juu ya Upofu) ni kitabu cha riwaya kilichoandikwa na mwandishi wa Kireno anayeitwa Jose Saramago. Kitabu hicho cha riwaya kilitolewa chapa ya kwanza nchini Ureno mwaka 1995, kwa lugha ya Kireno na baadaye mwaka 1997 kilitolewa chapa nyingine kwa lugha ya Kiingereza na hiyo ikiwa ni mwaka 1997. Blindness ni moja kati ya vitabu maarufu vya fasihi pamoja na kitabu cha The Gospel According to Jesus Christ na kitabu cha Baltasar and Blimunda 
Ufahamu
Kusoma kwa sauti ni namna ya kuyaangalia maandishi na kuyatamka kwa sauti inayosikika.
Vihiga
Wamaragoli ndio kabila kuu katika eneo hili na mji huu hujulikana pia wakati mwingine kama "Maragoli." Watu wanaoishi Vihiga hujitambulisha kimsingi kama "Wamaragoli" na wanazungumza lugha inayoitwa Kimaragoli. Lugha hiyo ni tofauti kabisa kati ya makabila mengine ya Waluhya na ndiyo lugha ya kwanza ya Kiluhya kutumika kutafsiria Biblia. Wengi wa Wamaragoli waliongokea Ukristo ndani ya madhehebu ya ya Quaker, ambayo bado inafuatilia hadi leo. Watiriki, Waidakho na Wabanyore ndio makabila mengine katika eneo hili. 
Upofu
Upofu unaweza kutokea kwa pamoja na hali kama vile ulemavu wa akili, Autism, kupooza cerebral, kusikia kuharibika s, na epilepsy. [14] [15] Katika utafiti uliohusisha watoto 228 walioharibika macho katika mji mkuu Atlanta kati ya 1991 na 1993, 154 (68%) alikuwa na ulemavu ziada badala ya kuharibika macho. [14] Upofu ulioungana na kupoteza kusikia unajulikana kama uziwi-upofu.
Upofu
Aina mbili za matibabu ya majaribio ya matatizo ya retina ni pamoja na uwekaji upya wa saibaneti na kupandikiza seli za watoto za retina. [17]
Wazimu wa kusikia
Hii inaweza kusababishwa na: vidonda kwenye shina la ubongo (mara nyingi husababishwa na kiharusi); pia, matatizo ya usingizi kama vile nakolepsia, uvimbe kwenye ubongo.