Je nyoka iko kwenye kundi la reptilia?
Reptilia
Ngeli Reptilia (au Kladi Sauropsida) Kladi Eureptilia Kladi Romeriida Nusungeli Anapsida Oda Testudines (makobe) Nusungeli Diapsida Ngeli ya chini Archosauromorpha Oda Saurischia Nusuoda Theropoda Kladi Neornithes (=ngeli Aves au ndege) Oda ya juu Crocodylomorpha Oda Crocodylia (mamba) Ngeli ya chini Lepidosauromorpha Oda ya juu Lepidosauria Oda Rhynchocephalia (tuatara - wanafanana na mijusi lakini ukoo ni tofauti) Oda Squamata (nyoka, mijusi na mijusi-nyungunyungu)
Mnyama
Upande wa mwili hata binadamu ni mnyama na kimaumbile anahesabiwa kati ya mamalia.
Ubongo
Kwa wasouti (k.m, wadudu, konokono, minyoo, n.k) sehemu za ubongo hutofautiana sana na muundo wa wauti hivi kwamba ni vigumu kufanya ulinganishi wowote wa maana isipokuwa kwa misingi ya jenetiki. Makundi mawili ya wasouti hasa yana bongo changamani: athropoda (wadudu, krasteshia, araknida, na wengine), na sefalopoda ( pweza, ngisi, na moluska )wengine kama hao.[11] Ubongo wa athropoda na sefalopoda huchimbuka kutoka katika kano mbili sambamba za neva zinazosambaa kote katika mwili wa mnyama. Athropoda wana ubongo mmoja kuu ulio na tabaka tatu na ndewe za macho kubwa nyuma ya kila jicho kwa uchakataji maono.[11] Sefalopoda wana bongo kubwa zaidi kati ya wasouti wote. Ubongo wa pweza hasa umesitawi sana, unalinganika kwa uchangamano na ubongo wa baadhi ya wauti.
Reptilia
Wanazaa kwa njia ya mayai; wengine wanatega mayai na wadogo wanatoka nje bila ngazi ya kiluwiluwi au kwa spishi kadhaa mayai yanaiva ndani ya tumbo la mama na wadogo wanazaliwa hai.
Kuvu
Kuvu (kisayansi: Fungi) ni kiumbehai ambacho si mmea wala mnyama. Uainishaji wa kisayansi unavipanga katika himaya ya pekee ndani ya Eukaryota. Kati ya kuvu kuna viumbe vikubwa kama uyoga na pia vidubini yaani vidogo vyenye seli moja tu kama hamira au maungano ya seli kama koga. Utaalamu wa kuvu ni mikolojia.
Nguchiro
Wanyama hawa ni warefu na wembamba na wana mkia mrefu wenye manyoya mengi. Wanafanana na chororo lakini wako wakubwa zaidi. Rangi yao ni hudhurungi, kahawia, kijivu au nyeusi. Wao ni wanyama mbua na hula wadudu, kaa, nyungunyungu, mijusi, nyoka, ndege na wagugunaji, na mara nyingi mayai na mizoga pia. Nguchiro hujulikana kwa uwezo wao wa kuua nyoka na kukinga sumu yao. Huishi peke yao au kwa makundi (k.m. nguchiro miraba na nguchiro-jangwa) na hukiakia mchana lakini pengine usiku pia.
Moluska
Jina lilienea kuanzia Kifaransa "mollusque", kutoka neno la Kilatini "molluscus", ambalo mzizi wake ni mollis, yaani laini. Aristotle aliwahi kutumia neno la Kigiriki "τα μαλακά", ta malaka, "vitu laini", kwa aina ya mnyama wa baharini wa jamii ya pweza.
Mjusi
Mijusi ni wanyama watambaachi katika oda Squamata ya ngeli Reptilia. Spishi nyingi sana zina miguu minne, lakini kuna spishi nyingine zilizopoteza miguu miwili au miguu yote. Urefu wa mijusi unaanzia kutoka sm kadhaa (spishi ndogo za kinyonga na mjusi-kafiri) hadi m 3 (joka wa Komodo).
Chui
Chui ni mnyama mwindaji anayewinda kimyakimya sana. Ingawa ni mdogo kuliko wanyama wote wa jenasi ya Panthera, chui bado anaweza kuwinda mnyama mkubwa kwasababu ya fuvu lake kubwa lenye taya zenye nguvu. Ukilinganisha na paka mwili wake ni mrefu zaidi na miguu yake ni mirefu. Urefu wa kichwa na mwili wake ni kati ya sm 125 na 165 na mkia wake unakaribia sm 60 mpaka 110. Urefu wa mabega ni sm 45 mpaka 80. Chui dume ni wakubwa 30% zaidi ukilinganisha na jike, kufikia uzito wa kg 37 mpaka 91 ukilinganisha na jike wenye kg 28 mpaka 60. Chui wenye miili mikubwa hupatikana kwenye maeneo yaliyojitenga na wanyama wengine wala nyama hasa toka kwa wale jamii ya paka wakubwa waliozoeleka kama vile simba na chui wakubwa wenye milia,"tigers".
Kongoni
Kongoni ni wanyamapori wakubwa wa jenasi "Alcelaphus" katika familia Bovidae. Kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi "A. buselaphus cokii" lakini siku hizi nususpishi zote huitwa kongoni. Wanatokea savana za Afrika tu. Rangi yao ni ya mchanga lakini tumbo na matako ni nyeupe. Wana kichwa kirefu na pembe zao zimepindika na zina umbo wa zeze zikionwa kutoka mbele. Wanyama hawa hula manyasi.
Nyuki-asali
Nyuki-asali ni wadudu wa kijamii maana yake wanaishi katika makundi si peke yao kama aina nyingine za nyuki. Wanajenga sega ya nta ndani ya mzinga wa nyuki na humu hutunza asali yao.
Nyumbu
Nyumbu ni wanyamapori wakubwa wa jenasi "Connochaetes" katika familia Bovidae. Kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi "C. taurinus mearnsi" na "C. t. albojubatus", lakini siku hizi spishi na nususpishi zote za "Connochaetes" huitwa nyumbu. 
Nyoka-maji (Grayia)
Nyoka-maji wa jenasi "Grayia" ni nyoka wasio na sumu katika familia Lamprophiidae. Kuna nyoka-maji katika jenasi "Lycodonomorphus" wa familia hiyo hiyo pia, lakini nyoka hawa ni wafupi zaidi kwa kima cha 50%.
Matandu
Matandu ni nyoka wenye sumu wa jenasi "Aparallactus" katika familia Lamprophiidae. Wamepewa jina hili kwa sababu hula tandu.
Reptilia
Mamba Tuatara Kinyonga ni mjusi Nyoka Joka wa Komodo ni mjusi mkubwa kabisa Kobe Kobe-chui Kasa Ng'amba Hata ndege ni reptilia!
Mlanyoka
Walanyoka ni nyoka wenye sumu wa jenasi "Polemon" katika familia Lamprophiidae. Wamepewa jina hili kwa sababu hula nyoka wengine wadogo kuliko wao wenyewe.
Fuko (mnyama)
Mafuko ni wanyama ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama hawa wamo katika oda na familia mbalimbali. Spishi za Afrika zimo katika oda za Afrosoricida (familia Chrysochloridae) na Rodentia (familia Bathyergidae na Spalacidae). Oda Soricomorpha ina spishi katika Afrika, lakini hizi ni wanafamilia wa Soricidae (virukanjia). Mafuko wa Soricomorpha ni wanafamilia wa Talpidae, familia isiyokuwapo katika Afrika, lakini wanyama hawa wanatokea Asia, Amerika na Ulaya. Kuna spishi mbili huko Australia ambazo ni mamalia wanaobeba watoto wao wachanga ndani ya pochi (Notoryctidae). Mafuko wa Notoryctidae, Chrysochloridae na Talpidae hula nyungunyungu na wadudu, lakini wale wa Bathyergidae na Spalacidae hula mizizi, matunguu na viazi.
Choroa
Choroa ni wanyamapori wakubwa wa jenasi "Addax" na "Oryx" katika familia Bovidae. Kwa asili jina hili lilitumika kwa nususpishi "O. beisa callotis", nususpishi "O. b. beisa" ilikuwa ikiitwa bara bara. Siku hizi spishi zote za "Oryx" huitwa choroa. Wanatokea maeneo makavu (jangwa na nyika) katika Afrika na Bara Arabu. Wana pembe ndefu nyembamba na nyofu au zilizopindika kidogo. Rangi yao ni ya mchanga au takriban nyeupe na wana mabaka meusi kichwani na miguuni, lakini choroa wa Sahara hana mabaka meusi. Wanyama hawa wanaweza kuendelea bila maji kwa wiki nyingi, kwa sababu huzidi halijoto ya mwili wao kuzuia kutoa jasho, na mkojo wao ni mzito sana. Hula manyasi, majani na matunda.
Menofisi
Menofisi ni spishi za nyoka za jenasi "Lycophidion" katika familia Lamprophiidae. Jina lao linatoka kwa nususi kwamba meno yao ni marefu na yamepindika nyuma.
Fuko-dhahabu
Mafuko-dhahabu au mafuko butu ni wanyama wa familia Chrysochloridae ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa Bathyergidae na Spalacidae (oda Rodentia), Talpidae (Soricomorpha) na Notoryctidae (Notoryctemorphia). Spishi zote za fuko-dhahabu zinatokea Afrika kusini kwa Sahara. Hula wadudu. Mafuko hawa huchimba mahandaki yao na miguu ya mbele iliyo na ukucha wa tatu ambao umevuvumulika. Vidole vya kwanza na vya nne vimebaki kama masalio na kile cha tano kimepotea. Miguu ya nyuma ina vidole vitano vyenye ngozi katikati. Macho yao hayafanyi kazi na yamefunika kwa ngozi. Masikio ni vipenyo vidogo tu. 
Nyoka-maji
Nyoka-maji ni nyoka wasio na sumu wa jenasi "Lycodonomorphus" katika familia Lamprophiidae. Kuna nyoka-maji katika jenasi "Grayia" wa familia hiyo hiyo pia, lakini nyoka hawa ni warefu zaidi mara mbili. Na pia tena kuna nyoka-maji katika familia Colubridae.
Reptilia
Reptilia (kutoka Kilatini "reptilis" mwenye kutambaa; pia: mtambaazi, mtambaachi, mnyama mtambaaji[1]) ni kundi la wanyama wenye damu baridi, ngozi ya magamba badala ya nywele au manyoya wakipumua kwa mapafu. Siku hizi wataalamu hupendelea jina Sauropsida.
Kindi Mrukaji
Kindi warukaji ni wanyama wadogo hadi wakubwa kiasi wa familia Anomaluridae. Wanatokea misitu ya Afrika kusini kwa Sahara. Kuna kindi warukaji huko Asia pia, lakini jamii hizi hazina mnasaba. Wale wa Afrika wana ngozi kati ya miguu ya mbele na ya nyuma, isipokuwa spishi moja, kindi mkia-magamba. Upande wa chini wa msingo wa mkia wao mrefu una mistari miwili ya magamba yenye ncha kali yanayomsaidia mnyama ili kupanda juu ya miti. Rangi yao ni kijivu, kahawia, kahawiachekundu au hudhurungi. Hula matunda, makokwa, maua na majani na pengine wadudu pia.
Kucha (Sylviidae)
Kucha ni ndege wadogo wa familia Sylviidae. Wanafanana na shoro, kuchanyika na kuchamsitu, na zamani wote waliainishwa pamoja katika Sylviidae. Zamani kucha wa Afrika kusini kwa Sahara waliainishwa katika jenasi "Parisoma" lakini sasa wamewekwa katika jenasi "Sylvia". Pengine jenasi "Conostoma", "Paradoxornis" na jenasi nyingine za madomo-kasuku ziainishwa katika familia Paradoxornithidae. Spishi nyingi za kucha huimba vizuri sana. Ndege hawa wana rangi ya kahawia au kijivu mgongoni na nyeupe chini. Spishi kadhaa zina rangi kali zaidi. Wanatokea kanda za halijoto ya wastani na za nusutropiki katika Afrika, Asia na Ulaya. Spishi nyingi za "Sylvia" za Ulaya na Asia huhamia Afrika kusini kwa Sahara wakati wa majira ya baridi. Kucha hula wadudu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe ndani ya uoto mzito, mara nyingi karibu na ardhi. Jike huyataga mayai 3-7.
Kodata
Samaki, amfibia, reptilia na mamalia ni oda ndani ya vertebrata.
Kizambarau
Vizambarau ni nyoka wenye sumu wa jenasi "Amblyodipsas" katika familia Lamprophiidae. Asili ya jina lao ni rangi yao.
Nyoka-kijiti
Nyoka-kijiti ni spishi za nyoka wa jenasi "Thelotornis" katika familia Colubridae. Wakikaa tuli mtini wanafanana na kijiti au kitawi kilichokauka.
Mkunga (samaki)
Mikunga huanza maisha yao kama lava angavu inayoitwa leptocephali. Lava wa mikunga huelea kwenye maji yaliyo juu ya bahari, wakijilisha theluji ya bahari, chembe ndogo zinazoelea ndani ya maji. Halafu hubadilika umbo kuwa mikunga-kioo na kisha kuwa mikunga wachanga kabla ya hatimaye kutafuta makazi yao ya kitoto na yale ya waliokomaa. Mikunga wengi wanabakia baharini muda wa maisha yao yote, lakini mikunga wachanga wa maji baridi wa familia Anguillidae husafiri katika mito dhidi ya mkondo na wanalazimika kupanda juu ya vikwazo kama vile vizingiti, kuta za maboma ya maji na maporomoko ya maji ya asili.
Dondoo
Dondoo, dondoro au isha ni wanyamapori wadogo wa jenasi "Raphicerus" katika familia Bovidae wenye masikio makubwa. Wana rangi ya mchanga inayoelekea nyekundu na mara nyingi madoa au milima nyeupe. Madume wana pembe fupi na laini. Wanatokea Afrika ya Kusini na ya Mashariki katika maeneo mbalimbali kutoka ukanda wa jangwa mpaka vilima vyenye msitu wazi. Wanyama hawa hula majani, vitawi, mizizi na viazi.
Nyangumi
Nyangumi ni jina la jumla la mamalia wa majini wa oda ya Cetacea. Neno nyangumi wakati fulani humaanisha wanyama wote wa oda ya Cetacea, lakini katika lugha ya kawaida huwaacha wanyama wa familia ya Delphinoidea, kama vile pomboo.
Hayya (kundinyota)
Serpens - Hayya ni kati ya kundinyota zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK. “Serpens” au Hayya inataja nyoka mkubwa anayeshikwa na Hawaa (Ophiuchus). Katika mitholojia ya Kigiriki huyu alikuwa Asklepios, mungu wa tiba na nyoka ilikuwa ishara ya nguvu ya dawa linaloweza kuua na kupona.
Nyoka-miti
Nyoka-miti ni nyoka wa jenasi "Dipsadoboa" katika familia Colubridae. Amepewa jina hili kwa sababu hukaa mitini takriban masaa yote.
Nyati wa Afrika
Nyati au mbogo (jina la kisayansi: "Syncerus caffer") ni mnyama wa Afrika. Hana uhusiano wa karibu na nyati-maji wa Asia aliye mkubwa zaidi kidogo, lakini asili yake haieleweki. Kutokana na tabia yake isiyotabirika na inayomsabibisha kuwa hatari sana kwa binadamu, nyati wa Afrika hafugwi, kinyume na mwenzake wa Asia.
Tai Mlanyoka
Tai walanyoka ni ndege mbua wakubwa kiasi wa nususfamilia Circaetinae katika familia Accipitridae. Tai wa Ufilipino ni labda mwana wa nusufamilia hii, kwa sababu chunguzi za ADN zimeonyesha mnasaba wake. Ndege hawa wana makucha marefu ili kukamata uwimbo na domo kubwa lenye ncha kwa kulabu ili kupapura nyama. Uwezo wao wa kuona kwa macho ni mzuri kabisa na hutambua uwimbo kwa mbali sana. Tai walanyoka hula nyoka hasa (isipokuwa tai pungu) lakini mijusi na mamalia wadogo pia na pengine ndege na wadudu wakubwa. Hujenga tago lao mtini ambola limefichwa vizuri kati ya majani. Jike hulitaga yai moja tu, au pengine mayai mawili.
Mkunga-ute
Ngozi inaunganishwa na mwili kwenye jongo la katikati la mgongo na kwenye tezi za ute na hujaa na karibu na theluthi ya kiasi cha damu ya mwili, ikitoa hisia ya gunia lililojaa na damu. Inadhaniwa kuwa hii ni utohozi kwa kukabiliana na mashambulio ya mbuai. Ngozi ya mkunga-ute wa Atlantiki, mwakilishi wa nusufamilia Myxininae, na mkunga-ute wa Pasifiki, mwakilishi wa nusufamilia Eptatretinae, hutofautiana kuwa mwisho huwa na nyuzi za misuli zilizomo ndani ya ngozi. Msimamo wa kupumzika wa mkunga-ute wa Pasifiki huelekea kuwa ameviringana, huku ule wa mkunga-ute wa Atlantiki umenyooka.
Mlanyoka
Chonge ni meno ya nyuma na zina mitaraza. Wakishikwa na mtu hawawezi kuingiza sumu yao. Kwa hivyo nyoka hawa sio hatari.
Nyani
Nyani ni wanyama wa jenasi "Papio", "Theropithecus" na "Mandrillus" katika familia Cercopithecidae. Jina la “nyani” hutumika pia kumaanisha spishi kubwa zote za Catarrhini (kima wa Dunia ya Kale) pamoja na masokwe. Nyani wa kabila Papionini wanatokea Afrika lakini nyani koti anatokea Uarabuni pia.
Punda milia
Punda milia au pundamilia ni wanyama wa familia Equidae wa Afrika wanaofahamika sana kwa rangi yao ya pekee ya michirizi myeupe na myeusi. Michirizi yao huwa na mpangilio tofauti kwa kila punda milia mmoja.
Tohe
Tohe ni wanyamapori wa jenasi "Pelea" na "Redunca" katika familia Bovidae. Wana rangi ya mchanga au ya kijivu lakini tumbo ni jeupe. Madume ya "Redunca" wana pembe zilizopindika kuelekea mbele, wale wa "Pelea" wana pembe nyofu. Wanatokea mahali pa manyasi mazito karibu na maji au misitu milimani (tohe-milima na tohe pembe-nyofu). Wanyama hawa hula manyasi na matete.
Nyangumi
Nyangumi ni wanyama wa bahari, na pengine wa maji matamu, katika oda Cetacea wanaofanana na samaki, lakini ni mamalia: kwa hivyo hawatagi mayai kama samaki bali huzaa watoto kama mamalia wote na huwanyonyesha.
Ngagi
Ngagi ni wanyama wakubwa wa jenasi "Gorilla" katika familia Hominidae. Ngagi wanaishi katika maeneo ya tropiki ya Afrika.
Mondo (mnyama)
Mondo, kizongo au suzi ("Leptailurus serval") ni mnyama mbuai wa nusufamilia Felinae katika familia Felidae.
Jiwe la nyoka
Jiwe la nyoka ni jiwe linalotumika katika kutoa huduma ya kwanza kwa mgonjwa aliyeng'atwa na nyoka. Jiwe hilo lina asili ya kuwa na elementi za Kaboni [C].
Mamba (mnyama)
Crocodylus niloticus, Mamba wa Afrika (Nile or African Crocodile) Mecistops cataphractus, Mamba Pua-nyembamba (Slender-snouted Crocodile) Osteolaemus tetraspis, Mamba Mdogo (Dwarf Crocodile) Osteolaemus t. tetraspis, Mamba Mdogo Magharibi Osteolaemus t. osborni, Mamba Mdogo wa Kongo - labda spishi tofauti
Muumakondoo
Waumakondoo ni nyoka wa jenasi "Psammophylax" katika familia Lamprophiidae. Wamepewa jina hili kwa sababu watu walifikiri kwamba nyoka hawa wanaweza kuuma kondoo. Lakini hiyo si kweli. Meno yao ni madogo na yapo nyuma katika taya. Isitoshe sumu yao siyo kali sana na haiwezi kuua mnyama mkubwa.
Kiboko (mnyama)
Licha ya kufanana kimaumbile na nguruwe na wanyama wengine wenye kwato nne, wanyama ambao wanachimbuko moja la karibu la uhai ni "sesataseani", (nyangumi, porpoises nk.) ambako walitoka zaidi ya miaka milioni 55 iliyopita. Mnyama wa kale asili ya nyangumi na kiboko aligawanyika kutoka jamii nyingine za wanyama wenye kwato nne mnamo miaka milioni 60 iliyopita. Mabaki ya kale zaidi ya kiboko ni ya jenasi Kenyapotamus katika Afrika, wa tangu miaka milioni 16 iliyopita.
Ova
Katika wanyama wanaotaga (ndege wote, samaki wengi, amfibia na reptilia) ova huendeleza tabaka za kinga na kupitisha oviduct kwa nje ya mwili. Wao hupandwa na manii ya kiume au ndani ya mwili wa kike (kama katika ndege), au nje (kama katika samaki wengi). Baada ya urutubisho, kiini kinaendelea kukua kwa kulishwa na virutubisho vilivyomo katika yai.
Swila-bahari
Swila-bahari ni nyoka wenye sumu wa jenasi mbalimbali wa nusufamilia Hydrophiinae katika familia Elapidae. Kama jina lao linaonyesha, nyoka hawa wanaishi baharini. Spishi ya Afrika ya Mashariki huitwa mkiadau pia.
Tandala
Tandala ni wanyama wa jenasi "Tragelaphus" katika familia Bovidae. Spishi nyingine huitwa bongo, kulungu, malu, nyala au nzohe. Wanatokea Afrika katika maeneo yenye miti kutoka nyika hadi msitu. Wana milia na madoa nyeupe juu ya rangi ya kahawa au kijivu. Dume ni kubwa kuliko jike na ana pembe ndefu zilizopotolewa. Jike hana pembe. Wanyama hawa hula majani, manyasi, matunda na viazi vya gugu.
Mnyama mla nyama
Mnyama mla Nyama (au kutoka Kiingereza Predator) ni aina ya mnyama ambaye huwinda, kukamata na kula wanyama wengine. Mnyama mla nyama kikawaida anaitwa mnyama mwindaji au kwa Kiing. humwita prey. Mnyama mla nyama anatoka katika familia ya carnivores (wanyama wanao kula nyama) au omnivores (wanyama wanaokula majani na wanyama wengine). Wanyama ambao wana uwezo wa kuwawinda wanyama wengine na kuwala ni k.m. Simba, Fisi, Chui, Mamba na Papa.
Chapanya
Chapanya ni spishi ya nyoka pekee ya jenasi "Pseudaspis" katika familia Lamprophiidae. Anaitwa jina hili kwa sababu hula panya.
Domobeleshi
Nyoka hawa hawana sumu kwa sababu hula mayai ya reptilia wengine tu. Kwa hivyo wanaweza kukamatwa bila shida. Lakini wakitishwa spishi kadhaa hujipinda katika zongomo na wakiguswa huzongoa na kuzonga tena upesi.
Tuwanyika
Tuwanyika, domotai au nondo ni spishi za nyoka wa jenasi "Rhamphiophis" katika familia Lamprophiidae. Nyoka hawa ni warefu kiasi: kwa kipeo m 1.5-2.5 kulingana na spishi. Rangi yao ni kijivu, kahawia, pinki, machungwa au nyeupe. Kichwa ni kifupi, pua ndefu na macho makubwa.
Moma
Moma ni spishi za nyoka wenye sumu wa jenasi "Bitis" katika familia Viperidae. Spishi moja huitwa bafe pia na spishi nyingine wa familia Viperidae huitwa vipiri.
Nyoka-mbio
Nyoka-mbio ni nyoka wa jenasi "Platyceps" katika familia Colubridae. Wamepewa jina hili kwa sababu wanaweza kupiga mbio sana.
Fungo (familia)
Fungo, paka-zabadi au paka wa zabadi ni wanyama mbua wa ukubwa mdogo hadi wastani katika familia Viverridae. Spishi nyingine huitwa kanu, oyani na binturongi, lakini fungo-miti wa Afrika hana mnasaba sana na fungo na yumo katika familia yake binafsi Nandiniidae. Fungo wanatokea Afrika, Asia na Rasi ya Iberia katika maeneo kama savana, milima na misitu, hususa misitu ya mvua. Hawa ni miongoni mwa wanyama wa asili wa oda Carnivora. Mifupa yao ni takriban sawa na ile ya visukuku vya Eocene hapo ilikuwa miaka milioni 50. Wanafanana na paka wenye pua ndefu na mkia mrefu. Wana kucha zinazoweza kurudiwa ndani, mfupa katika mboo wao na tezi za harufu kando ya mkundu. Ukubwa wao unatofautiana kutoka ule wa oyani (mwili wa sm 30 na uzito wa g 650) hadi fungo wa Afrika (sm 84 na kg 18), lakini binturongi anaweza kuwa kg 25.
Mjusi-nyungunyungu
Mijusi-nyungunyungu ni wanyama watambaachi katika oda Squamata ya ngeli Reptilia. Wanyama hawa hawafikiriwi kuwa mijusi wa kweli, lakini wataalamu wengine wanafikiri kwamba wana nasaba na familia ya mijusi Lacertidae.
Fungo
Fungo, fungo wa Afrika, ngawa au paka-zabadi wa Afrika ("Civettictis civetta") ni mnyama mbua na spishi pekee ya jenasi yake. Pia ni mwanafamilia mkubwa kabisa wa Viverridae. Binturongi ni mfupi lakini mzito kuliko fungo. Spishi hii inatokea mahali pengi pa Afrika kusini kwa Sahara. Hukiakia usiku hasa na kulala mchana katika uoto mzito. Usiku huonekana katika maeneo mbalimbali kutoka msitu mzito hadi mbuga.
Ukukwi-miti
Kukwi-miti ni spishi za nyoka za jenasi "Hapsidophrys" na "Rhamnophis" katika familia Colubridae. 
Nyoka
Nyoka ni watambaachi au reptilia wasio na miguu. Kuna takriban spishi 3,000 duniani wako kwenye mabara yote nje ya Antaktiki na Aktiki.
Nyuki
Nyuki ni wadudu wa familia Apidae wenye mabawa manne angavu na mwiba nyuma ya mwili wao. Hukusanya mbelewele na mbochi ya maua kama chakula chao.
Konokono
Konokono wanaopumua kwa kutumia mapafu huwekwa kwenye kundi la Pulmonata, huku wale wenye yavuyavu huuunda kundi la paraphyletic group; kwa maneno mengine konokono wenye yavuyavu wameanishwa kwenye makundi yasiyo husianiana sana. Konokono wenye mapafu na wale wenye yavuyavu kwa nyakati nyingi za mabadiliko wa mfumo wa miamba imepelekea hata baadhi ya konokono wenye mapafu kuishi baharini na hata wale wenye yavuyavu nao kuishi nchi kavu
Konokono wana maumbile maelfu yafananayo na meno. Meno haya maelfu madogo yanapatikana kwenye ulimi na hufanya kazi kama tupa na kusaga chakula kwenye vipande vidogo. Ulimi wao huitwa radula.
Pomboo
Pomboo (kwa Kiingereza "") ni wanyama wa bahari wa familia mbalimbali katika oda ya Cetacea au nyangumi. Wanahesabiwa kati ya nyangumi wenye meno (Odondoceti). 
Kichoma-mguu
Kichoma-mguu, kichoma-nguo au kishona-nguo ("Heteropogon contortus") ni spishi ya nyasi katika nusufamilia Panicoideae. Lakini majina haya hutumika vilevile kueleza mmea mwingine: "Bidens pilosa", gugu baya shambani. "H. contortus" inatokea kanda za tropiki za Afrika, Asia ya Kusini, kaskazini kwa Australia na Oceania. Imesamba katika kanda za tropiki na nusutropiki za Asia ya Mashariki na imewasilishwa pia katika Amerika. Nyasi hili hukua katika vishungi na linaweza kufika m 1.5. Mbegu ina unywele mrefu upande mmoja na ncha kali upande mwingine. Unywele huwa songosongo ukiwa mkavu na mnyofu ukiwa umefyonza maji. Mizunguko ya ukavu na unyevu inayorudiwa inasukuma mbegu ndani ya udongo. Lakini kama mbegu ikiingia kwenye manyoya ya mnyama, inaweza kusukumwa katika ngozi na kuuma mnyama.
Tinini (kundinyota)
Katika mitholojia ya Ulaya na Mashariki ya Kati Tinini au dragoni ni mnyama mkubwa mwenye umbo kama nyoka au mjusi, akiwa na miguu minne na mabawa mawili anayeweza kutema moto. Katika mitholojia ya Kigiriki ni Herakles alipambana pia na dragoni . Kundinyota Rakisi inayolingana na ile ya kukumbuka Herakles (lat. Hercules) iko jirani na Tinini (Draco).
Nyoka-chale
Nyoka-chale ni nyoka wenye sumu wa jenasi "Homoroselaps" katika familia Lamprophiidae. Wamepewa jina hili kwa sababu ya milia yao ya rangi nzuri. Wanatokea Afrika ya Kusini.
Simba
Simba ni miongoni mwa wale paka wakubwa wane wa jenasi Panthera, na mmoja wa familia ya Felidae. Kwa kuwa baadhi ya simba dume wanazidi kg 250 kwa uzito, wanakuwa ndio paka wa pili kwa ukubwa baada ya tiger. . Simba wa porini wanapatikana huko nchi za Nusu-Jangwa Sahara katika Afrika na Asia na kwa kiasi kidogo sana huko India, kisha kupotea katika Afrika ya Kaskazini, Mashariki ya kati na Magharibi mwa Asia nyakati za historia. Karibu miaka 10,000 iliyopita, simba walikuwa ndio wanyama wa nchi kavu waliotawanyika zaidi baada ya binadamu. Walipatikana hasa Afrika, Mashariki mwa Ulaya mpaka Asia, na Amerika kuanzia Yukon mpaka Peru.
Ukiki
Ukiki au pundamakaa ni ndege wakubwa kiasi wa jenasi "Ceuthmochares" katika nusufamilia Phaenicophaeinae ya familia Cuculidae wanaofanana na kekeo. Wana mnasaba na malkoha wa Asia. Wanatokea misitu wa Afrika kusini kwa Sahara. Rangi yao ni buluu au kijani na wana domo njano (kwa sababu ya hii huitwa yellowbill kwa Kiingereza). Hula wadudu wakubwa hasa lakini konokono, vertebrata wadogo, matunda na mbegu pia. Kinyume na kekeo hutengeneza tago lao lenyewe katika mti. Jike hutaga mayai meupe mawili.
Mkunga (samaki)
Mikunga ni samaki wa baharini na/au maji baridi katika oda Anguilliformes walio na umbo la nyoka. 
Koypu
Koypu (kutoka Kimapuche: koypu) au panya-mito (kutoka Kiingereza: river rat) ni mnyama mgugunaji mkubwa kiasi na spishi pekee ya familia Myocastoridae. Kinyume na jina lake “panya-mito” mnyama huyu si panya wa kweli, kwa sababu panya ni wana wa familia Muridae. Koypu wanatokea Amerika ya Kusini kwa asili lakini wamewasilishwa sasa katika Amerika ya Kaskazini, Ulaya, Asia na Afrika, na wafugaji wa wanyama-sufu hasa. Sikuhizi Kenya ni nchi pekee katika Afrika ambapo wanaendelea kuishi porini. Hata kama wanaendelea kutathminiwa kwa ajili ya sufu yao, katika nchi nyingi wanafikiriwa kama spishi mvamizi kwa sababu ya mwenendo wake mharibifu wa kula na kuchimba.
Chata
Chata ni nyoka wasio na sumu wa jenasi "Boaedon" na "Lamprophis" katika familia Lamprophiidae.
Nyoka Mchimbaji
Nyoka wachimbaji ni nyoka wenye sumu wa jenasi "Atractaspis" katika familia Lamprophiidae. Wana jina hili kwa sababu huchimba ardhini.
Kaku
Makaku ni wanyama wa jenasi "Cercocebus", "Lophocebus", "Macaca" na "Rungwecebus" katika familia Cercopithecidae. Wanatokea Afrika na Asia.
Reptilia
Dinosauria wa kale walikuwa reptilia wakubwa sana walikwisha miaka milioni 65 iliyopita. Kufuatana na vumbuzi za hivi karibuni ndege hufikiriwa kuwa na nasaba na dinosauri (kutoka kwa nusuoda ya Theropoda).
Mnyama
Kuna wanyama wanaoishi peke yao, katika vikundi na jamii. Mfano wa wanyama wanaoishi peke yao ni kifaru au nyoka. Wanajumuika kwa tendo la kuzaa pekee. Mfano wa wanyama wa jumuiya ni simba wanaokaa na kuwinda pamoja. Ushirikiano unasaidia kupata chakula bora. Mfano wa wanyama katika jamii ni nyuki na wadudu wengine.
Kipiri
Nyoka hawa sio warefu sana lakini wanene kwa kulinganisha na nyoka wengine na wana kichwa kipana kwa umbo wa pembetatu na mkia mfupi. Kwa kawaida magamba yao yana miinuko ambayo inaweza kuwa kama miiba. Miboni ya macho ni kama chanjo za wima ikiwa imefungwa kwa kiasi.
Elki
Elki (kutoka Kiing.: "elk", Kisayansi: "Alces alces") ni spishi kubwa katika familia Cervidae. Elki wanajulikana kwa kichwa chake kikubwa na pembe-tawi zake zinazogawanyika kama vidole vya kiganja; spishi nyingine za familia hii huwa na pembe-tawi zinazogawanyika katika matawi. Kwa kawaida elki huishi misituni mwa kaskazini na misitu yenye miti ya kupukutika majani yake ya Nusudunia ya Kaskazini katika hali za nchi za wastani hadi maeneo ya chini ya Aktiki. Kutokana na uwindaji, elki wana makazi madogo zaidi. Sasa elki wengi wanapatikana Kanada, Alaska, Skandinavia na Urusi. Wao hula mimea ya ardhini na majini. Wanyama ambao huwinda elki ni mbwa-mwitu, dubu na binadamu. Tofauti na spishi zingine za kulungu, elki ni wanyama pweke na huwa hawaishi na kundi la elki wengine. Ingawa elki kwa kawaida hutembea polepole, wakasirishwapo elki waweza kuwa mkali na kusonga haraka. Wakati wa demani iliye majira yao ya kupandana, madume wa spishi hupigana na madume wengine na kumshindania jike.
Nyoka mabaka
Nyoka mabaka ni nyoka wa jenasi "Chamaelycus" katika familia Lamprophiidae walio na mabaka mgongoni.
Mamba (mnyama)
Mamba au ngwena ni spishi kubwa za reptilia za oda Crocodilia. Mamba wanaishi majini na hupatikana maeneo mengi ya kitropiki katika Afrika, Asia, Australia na Amerika. Mamba hupenda kuishi katika maji baridi kama vile maziwa, mito, ardhi tepe-tepe. Mamba hula hasa wanyama wenye uti wa mgongo kama vile samaki, reptilia na mamalia na wakati mwingine hata wale wasio na uti wa mgongo kama vile jamii ya konokono , moluski na kaasi kutegemeana na aina yao hasa. Mamba bado ni mlolongo wa viumbe wa kale na husemekana kuwa wamekadiriwa kidogo mno, tangu enzi zile za mirosana.
Sengi
Sengi, njule au isanje ni wanyama wadogo wa familia Macroscelididae. Jina la njule litumika kwa jenasi "Rhynchocyon" na isanje litumika kwa "Petrodromus tetradactylus". Wanatokea Afrika kusini kwa Sahara katika maeneo mbalimbali. Sifa bainifu mno ya sengi ni pua yao refu sana ambayo wanaweza kuipota ili kutafuta chakula. Hii inafanana kidogo na mwiro wa tembo na ni chimbuko cha jina lao la Kiingereza "elephant shrew". Miguu yao ni mirefu kwa kulinganisha na huenda wakirukaruka kama sungura. Rangi yao ni kahawia au kijivu kwa kawaida lakini spishi nyingine zina rangi kali pia kama nyekundu au njano. Hula invertebrata kama wadudu, buibui, majongoo, tandu na nyunguyungu.
Gambamiti
Gambamiti ni spishi za nyoka wa jenasi "Hemirhagerrhis" katika familia Lamprophiidae. Mchana hupanda miti na vichaka ambapo huwinda mijusi na kula mayai yao. Juu ya gome la mti hawaonekani vizuri kwa ajili ya muungano wa rangi, madoa na milia (kamafleji, asili ya jina lao).
Chui
Chui huwinda kwa utegemezi. Ingawa hupendelea wanyama wa umbo la kati, chui hula kitu chochote kuanzia kombamwiko alaye kinyesi mpaka wakubwa pofu dume mwenye kg 900. Milo yao hujumuisha sana wanyama wenye kwato na nyani, lakini rodent, reptilia, amfibia, ndege na samaki nao huliwa pia. Kwa Afrika, swala wa umbo la kati ndio chakula kikuu cha chui, hasa impa na swala wa Thomson. Huko Asia chui hula mbawala, chitali na muntiako na pia aina ya paa wa Asia na Ibex.
Kipanya
Kipanya hupatikana katika oda ya wagugunaji (Rodentia). Spishi inayofahamika sana ni kipanya-nyumbani (Mus musculus). Pia ni mfugo maalum. Kwenye maeneo mengine, vipanya huwa maarufu. Wagugunaji hawa huliwa na ndege wakubwa kama vile vipanga na kozi. Wanafahamika kwa kuhamia makazi ya watu kutafuta chakula na makazi yao. Japo wakifugwa vipanya hawa huweza kuishi kwa miaka miwili na nusu, kwa kawaida vipanya huishi kwa wastani wa miezi minne huko porini, kumpakakana na kuwinda mara kwa mara. Jamii za paka, mbwa-mwitu, bweha, ndege mbua, nyoka na hata jamii fulani za artropoda huwawinda sana vipanya. Hata hivyo humpakakana uwezo wao mkubwa wa kuishi mazingira mbalimbali, vipanya huonwa kuwa ndio jamii ya pili kuishi duniani yenye uwezo mkubwa wa kudumu mazingira baada ya binadamu.
Mdudu Shingo-ngamia
Wadudu shingo-ngamia ni wadudu wakubwa kiasi wa oda Raphidioptera (raphio = sindano, ptera = mabawa) walio na shingo kama ngamia au kama nyoka (snakefly). Mabawa yao ni kama yale ya wadudu mabawa-vena, oda ambaye ndani yake wadudu hawa waliainishwa zamani. Wao ni wadudu mbuai na hula wadudu wengine wadogo, k.m. vidukari na matitiri. Hata lava hula wadudu wengine, mayai na lava hasa.
Nyoka-miti Mweusi
Nyoka-miti weusi ni spishi za nyoka za jenasi "Thrasops" katika familia Colubridae. Wanafanana na kukwi-miti lakini rangi yao ni nyeusi badala ya kijani.
Ubongo
wauti wa kwanza walionekana zaidi ya miaka milioni 500 iliyopita (mmi ), katika kipindi cha Kambri, na huenda walifanana kwa kiasi fulani na umbo la kisasa la samaki balika (hagfish).[21] Papa walionekana takribani miaka milioni 450 iliyopita, amfibia yapata miaka milioni 400 iliyopita, reptilia yapata miaka milioni 350 iliyopita, na mamalia yapata miaka milioni 200 iliyopita. Hakuna spishi ya kisasa inayoweza kuelezewa kuwa "isiyositawi" zaidi ikilinganishwa na nyingine, kwa kuwa zote zina historia ndefu ya mageuko, lakini bongo za samaki balika wa kisasa, mikunga, papa, amfibia, reptilia na mamalia huonyesha tofauti katika ukubwa na uchangamani ambayo kwa kiasi fulani hufuata utaratibu wa mageuko.[22] Bongo hizo zote zina mkusanyiko sawa wa vipengele muhimu vya kianatomia, lakini nyingi hazijakamilika katika balika, ambapo katika mamalia sehemu za kwanza kabisa zimesitawika na kupanuka sana.
Nyokachungwa
Nyokachungwa ni spishi za nyoka wenye sumu wa jenasi "Telescopus" katika familia Colubridae. Spishi 9 zinapatikana katika Afrika na spishi 5 katika Eurasia tu.
Nyoka mabaka
Tabia za nyoka mabaka hazijulikani sana. Inaonekana kama hukiakia ardhini usiku. Hula wadudu na mayai ya reptilia lakini mijusi pia.
Kikucha (Regulus)
Vikucha ni ndege wadogo sana wa jenasi "Regulus", jenasi pekee ya familia Regulidae. Spishi za jenasi "Sylvietta" zinaitwa vikucha pia. Vikucha wa "Regulus" ni kijanikijivu wenye utosi njano au mwekundu. Katika Afrika wanatokea kutoka Maroko mpaka Tunisia na kisiwa cha Tenerife ndani ya misitu ya misonobari. Wanatokea pia Ulaya, Asia na Amerika ya Kaskazini. Hula wadudu ambao huwakamata juu mitini. Hujenga tago lao kwa umbo wa kikombe kwa vigoga na kuvumwani lililoning'iniza mwishoni kwa tawi la juu la msonobari. Jike huyataga mayai 7-12.
Nyuki
Jamii:Nyuki na jamaa Jamii:Wanyama wa Biblia
Kiboko (mnyama)
Kiboko anatambulika kwa kinywa na meno yake makubwa, mwili usio na nywele, miguu mifupi na umbo kubwa. Ni mnyama wa ardhi wa tatu kwa ukubwa akiwa na uzito (kati ya tani 1.5 na 3.5), nyuma ya faru mweupe (tani 1.5 mpaka 4 ) na tembo (tani 3 mpaka 7 ). Licha ya umbo lake la kujaa na miguu mifupi, kiboko huweza kumshinda mbio binadamu kwa urahisi. Kiboko pia katika mbio fupi wanafikia mpaka kasi ya km 29/saa. Kiboko ni miongoni mwa viumbe ambao ni wakorofi kuliko wote an husemekana kama ni mnyama kali kuliko wote Afrika. Kuna kadiri ya viboko 125,000 mpaka 150,000 katika nchi za kusini mwa Jangwa la Sahara; Zambia 40,000 na Tanzania 20,000 mpaka 30,000.[1] Viboko bado wapo kwenye tishio la kutoweka kutokana na kutoweka kwa uoto na ujangili kuwinda nyama yao na meno yao chonge ya vipusa.
Konokono
Konokono au koa ni jina la jumla la wanyama wa ngeli ya Gastropoda katika faila Mollusca wenye kombe lililojiviringisha na wawapo katika hatua ya ukubwa. Neno konokono linapatumika hujumuisha konokono wa baharini, wa nchi kavu na wale maji baridi. Vinginevyo viumbe wengine wanaofanana na konokono lakini wanakosa kombe (au wanalo dogo sana ) huitwa konokono uchi.
Nyakatu
Nyakatu ni nyoka wasio na macho wala sumu wa familia Leptotyphlopidae. Kwa lugha nyingine huitwa “nyoka-nyungunyungu” mara nyingi, kwa sababu wengi wanafanana na nyungunyungu warefu. Wanafanana pia na birisi lakini hawa ni warefu kwa kulinganisha na mkia wa nyakatu ni sehemu kubwa ya mwili kuliko ule wa birisi (10-12% badala na 1-3%).
Dome
Dome au mafuu ni wanyama wa bahari wa oda Sepiida katika ngeli Cephalopoda (kutoka Kiyunani: κεφαλος = kichwa, πους, ποδες = mguu, miguu). Ngisi, pweza, na pweza-kome wamo katika ngeli hii pia. Dome wana kome ya ndani ya kipekee iitwayo kifuu. Licha ya jina lao la Kiingereza, ambalo ni , dome si samaki bali moluska.
Panya (Rattus)
Panya ni wanyama wenye maumbo madogo, jamii ya wanyama wagugumaji (rodents) wenye mkia mrefu ambao ni wa familia ya juu ya "Muroidea". "Panya wa kweli" ni wa jenasi "Rattus", na wale ambao ni muhimu kwelikweli kwa binadamu na panya wengi, "Rattus rattus", pamoja na panya wa kahawia, "Rattus norvegicus". Wanyama wengi wa jenasi ya "rodent" na familia zao pia huitwa panya na wanafanana na vitu vingi na panya wa kweli.
Nyuki
Malkia wa nyuki ni mama wa nyuki wote ndani ya kundi na kazi yake ni kutaga mayai pekee Nyuki wafanyakazi ni wakazi wengi wa mzinga na wote ni wa kike. Ni hao wanaofanya kazi yote kama vile kukusanya mbelewele na mbochi, kusafisha mzinga, kutengeneza nta, kujenga sega, kuwalisha malkia na majana, kulinda mzinga Nyuki wa kiume au wadudume ni wachache na kazi yao ya pekee ni kumpanda malkia ambaye si yule wa mzinga wake kwa kawaida; baadaye wanafukuzwa kwenye mzinga na hawapewi chakula tena. Ni jinsi gani nyuki wanaweza kutambuana katika kundi? Kwa kawaida nyuki huwa wanaishi kifamilia, familia moja haiwezi kwenda kwenye familia nyingine. Kwa nini hawawezi? Hawawezi kwa sababu nyuki hutambuana kwa kutumia harufu itokanayo na malkia. Kila malkia huwa na harufu yake, kwa hiyo kundi moja haliwezi kwenda kwenye kundi jingine kwa sababu hayafanani harufu. Ikitokea nyuki mmoja amepotea na akaingia kwenye kundi jingine, wale nyuki vibarua watakachokifanya ni kumuangalia kuwa kaja na nini. Kama amebeba chakula, watamuacha aweke chakula kisha wataamua kumuua au wamuache aondoke. Mara nyingi huwa wanamuua tu! Nyuki wanapeperusha mabawa yao ili kutoa maji kwenye nekta na kusambaza harufu za mawasiliano. Huyu nyuki mtenda kazi anatoa harufu kutoka kwa mfuko wake wa ndani ili kuvutia wenzake kuungana naye. Hawa nyuki wafanyakazi wanakula kwa pamoja na kushirikishana harufu spesheli kutoka kwa malkia. Nyuki wafanyakazi hutumia aina ya gundi (propolis au gundi ya nyuki) ili kuziba nyufa na kuweka mzinga kuwa safi. Gundi hii inatengenezwa kwa kuchanganya mate, nta na utomvu wa miti au mimea ingine.
Nyoka-mchanga
Nyoka-mchanga ni spishi za nyoka wa jenasi "Psammophis" katika familia Lamprophiidae. Nyoka-mchanga mdogo huitwa kidurango pia.
Kiboko (mnyama)
Kiboko ni mnyama wa jenasi ya familia ya Hippopotamidae. "Pygmy Hippopotamus" yupo kwenye jenasi tofauti ya Hippopotamus, aidha Choeropsis au Hexaprotodon. Spishi ndogo za kiboko zimeainishwa kulingana na tofauti zao za maumbo hasa fuvu zao za kichwa na maeneo wanamoishi.[2]:3
Nyoka-chale
Nyoka-chale hupumzika katika vichuguu na kuwinda kati ya manyasi na katika takataka za majani ambapo hukamata mijusi (mijusi bila miguu hasa) na nyoka wengine wadogo kama birisi.
Nyoka-misitu
Nyoka-misitu ni nyoka wa jenasi "Buhoma" katika familia Lamprophiidae ambao wanatokea misituni kwa Afrika ya Magharibi na ya Mashariki. Kuna spishi nyingine ya nyoka-misitu katika jenasi "Hormonotus", nyoka-misitu njano.
Utungisho katika wanyama
Utungisho wa ndani hutokea ndani ya mwili wa kiumbe cha kike. Kawaida kiumbe wa kiume huwa na uume au ogani nyingine inayoingiza manii ndani ya njia ya uzazi. Mamalia wote, reptilia na ndege na hata baadhi ya wanyama wasio na uti wa mgongo ("invertebrates"), ikijumuisha konokono, minyoo, na wadudu, hutumia utungisho wa ndani. Utungisho wa ndani siyo muhimu kuwa kiinitete kinachotengenezwa kuendelea kubakia ndani ya mwili wa kiumbe cha kike. Katika nyuki wa asali, kwa mfano, malkia huweka mayai yaliyorutubishwa katika vyumba maalum ndani ya sega. Vyumba hivi huwekewa chakula ili nyuki wadogo waweze kuvitumia kadiri wanavyokua.