Je, mfumo wa kwanza wa upangaji uzazi ulianza lini?
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Wakati zinapomezwa kila siku, huzuia uwezo wa kuzaa katika wanawake. Vidonge hivi vilikubaliwa kutumika kama dawa za kupanga uzazi kwa mara ya kwanza nchini Marekani katika mwaka 1960, na ni njia maarufu sana ya kupanga uzazi. Kwa sasa vinatumiwa na wanawake zaidi ya milioni 100 duniani kote (karibu milioni 12 nchini Marekani). [1] [2]
Udhibiti wa uzazi
Kuna dhibitisho ndogo kuhusu idadi ya mbegu za kiume katika kiowevu kabla ya kumwaga. Ilhali baadhi ya uchunguzi haukupata mbegu, jaribio moja liligundua kuwepo kwa mbegu kwa watu 10 kutoka kwa 27 ya waliojitolea. Mbinu ya kukatiza ngono hutumiwa na takribani wachumba asilimia 3.
Mfumo wa uzazi
Mfumo wa uzazi ni mfumo wa ogani za kijinsia ndani ya mwili zinazofanya kazi pamoja katika kulenga uzazi wa kijinsia. 
Hedhi
Siku ya kwanza ya kuvuja damu inahesabiwa kuwa siku ya kwanza ya mzunguko wa hedhi. Mbinu mbalimbali za kufahamu uwezo wa kushika mimba huhesabu kwa njia tofauti kidogo kipindi ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba, yaani hutumia ishara za msingi za uwezekano huo, historia ya mzunguko, au zote mbili.
Udhibiti wa uzazi
Mwaka 1909, Richard Richter alitengeneza kifaa cha kuweka ndani ya uterasi kutokana na uzi nyororo ya utumbo, ambacho kilitengenezwa zaidi na kuuza nchini Ujerumani na Ernst Gräfenberg mwishoni mwa miaka ya 1920. 
Udhibiti wa uzazi
Mbinu zinazofaulu kidogo zaidi ni dawa ya kuua mbegu na mbinu ya kukatiza ngono kwa mwanamume kabla hajamimina mbegu katika tumbo la uzazi. 
Uzazi
Uwezo wa kuzaa ni kati ya sifa kuu zinazotambulisha uwepo wa uhai; kila kiumbe hai kilichopo duniani kimetokana na uzazi. Inakadiriwa kwamba kiumbe hai kilichozaa vile vyote vilivyopo leo kiliishi miaka 3,500,000,000 hivi iliyopita.
Utoaji mimba
Kwa njia hiyo kila mwaka watoto milioni mia na zaidi wanaangamizwa kwa ukatili wasizaliwe, bila ya kuhesabu wale wanaouawa na vidonge, sindano, poda, vitanzi na vipandikizi, pengine bila ya wahusika kujua wala kutambua kilichotokea, kwa kuwa hivyo vinatangazwa kama njia za uzazi wa mpango unaoratibu upatikanaji wa mimba, kumbe ukweli ni kwamba vinaua mimba zilizokwishaumbwa, mbali ya kwamba vinaharibu afya ya akina mama.
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Njia asilia za kupanga uzazi ni mbinu ambazo hazihusishi vifaa wala kemikali, bali zinategemea ufahamu wa uwezo wa mwanamke kupata au kutopata mimba wakati wa kufanya tendo la ndoa.
Mpango wa uzazi kwa kutumia kiraka
Katika matumizi ya kiraka,Mwanamke anaweza kupaka sehemu tofauti mwilini.Sehemu hizi ni kama vile sehemu ya juu ya mkono,tako, tumbo au paja kwa siku ya kwanza ya hedhi ama Jumapili ya kwanza inayo fuata hiyo siku au vyovyote anavyo taka. Siku ya kupaka inajulikana kutoka hiyo siku kama siku ya kubadili ncha ya kiraka Baada ya Siku saba ,"" wakati wa kubadili ncha ya kiraka inapofika tena mwanamke ana paswa kukitoa kiraka na kukipaka tena katika sehemu zilizo kubaliwa mwilini. hio mwelekeo inarudiwa tena katika siku ya kubadili kiraka Baada ya kubandika kiraka kwa siku kumi na nne,kiraka hutolewa na hairegeshwi.Mwanamke anafaa angoja siku saba bila kiraka kwenye sehemu yeyote na siku nyingine ya kubadili kiraka anapo wadia anatia kiraka kipya. Nyoosha ya kutumia mfumo ulio na utaratibu,mahali kiraka hutumika kwa wiki kadha kabla ya kiraka ya bure kwenye wiki imetafitiawa
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Matumizi ya vidonge vya upangaji uzazi kwa muda wa miaka mitano au zaidi hupunguza hatari ya kupata saratani ya ovari katika maisha ya baadaye kwa asilimia 50. [76]
Udhibiti wa uzazi
Udhibiti wa uzazi (pia udhibiti wa uwezo wa kuzaa au kontraseptivu) ni juhudi za kuratibu uzazi kwa sababu mbalimbali. Upangaji, utoaji na utumiaji wa udhibiti wa uzazi huitwa uzazi wa mpango.Kwa kuacha nafasi kati ya mimba na mimba, udhibiti wa uzazi unaweza kuboresha matokeo ya kuzaa kwa wanawake wazima na kuishi kwa watoto wao. Katika ulimwengu unaokua mapato ya wanawake, rasilimali, uzito na elimu kwa watoto wao na afya huboreshwa kwa kupunguza idadi ya watoto. Udhibiti wa uzazi huweza kuongeza mapema ukuaji wa uchumi kwa sababu ya watoto wachache wanaokutegemea, wanawake wengi kushiriki katika utendakazi, na matumizi madogo ya rasilimali haba, ingawa idadi ya watoto ikipungua mno, baada ya muda wazalishaji wachache wanabebeshwa mzigo wa kutunza wazee wengi, inavyotokea katika nchi zilizoendelea.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Damu inayotoka wakati mtumiaji amewacha kumeza tembe hizi ilifikiriwa kuwa liwazo, kwani ni uthibitisho wa kutokiwa na mimba. [48] Pakiti ya dawa za kumezwa kwa siku 28 pia huiga mzunguko wa wastani wa hedhi, ingawa matukio ya homoni wakati wa mzunguko wa kumeza kidonge hutofautiana pakubwa na yale ya mzunguko wa kawaida wa utagaji mayai na hedhi. Utokaji wa damu pia unaweza kutabirika; wakati mwanamke anaendelea kwa muda mrefu kumeza dawa zinazofanya kazi pekee, enda muda mrefu kuchukua kutokwa na damu anakuwa zisizotarajiwa breakthrough Adhari zaidi.
Udhibiti wa uzazi
Vitanzi (IUD) huwa vifaa vidogo vilivyo na umbo la 'T'-, ambavyo huwa na shaba au levonorgestrel, iliyoingizwa ndani ya uterasi. Ni aina ya udhibiti wa uzazi wa muda mrefu. Kiwango cha kufeli katika mwaka wa kwanza kwa kutumia IUD ya shaba ni takribani asilimia 0.8 ilhali IUD ya levonorgestrel huwa na kiwango cha kufeli katika mwaka wa kwanza cha asilimia 0.2. Kati ya aina za kudhibiti uzazi pamoja na dawa za zinazotiwa mwilini matokeo yake huwa ya kuridhisha kwa wanaotumia.
Kuvuta moshi wa sigara inayotumiwa na mtu mwingine
Kumbukumbu ya kwanza ya majaribio kusababisha uvimbe katika wanyama kwa njia ya kutia bidhaa za tumbaku ilitokea katika 1911. [165] Mfululizo wa 2004 wa monographs uliyotolewa na Shirika la Kimataifa la Utafiti wa Saratani , sehemu ya Shirika la Afya Duniani ,lilitoa muhtasari wa utafiti kutoka miaka ya 1960 na kuendelea juu ya kazi yakasinojeni ya tumbaku katika maabara ya wanyama mbalimbali. [166]
Takwimu
Takwimu yenyewe ilianza na sensa yaani hesabu ya watu katika milki au mji. Sensa za kwanza zinajulikana kutoka Misri ya Kale (mnamo mwaka 2700 KK)[1], China ya Kale (mnamo mwaka 2000 KK), mji wa Mari katika Mesopotamia (mnamo 1700 KK).
Tiba asilia ya homoni
Homoni zinazofanana kibiolojia zilitumika kwanza kwa kupunguza dalili za kukatika kwa uwezo wa kuzaa katika miaka ya 1930, baada ya mtafiti wa Kanada James Collip kupendeleza njia ya kudondoa estrojeni kutoka mkojo wa wanawake wajawazito na hatimaye kuiza kama wakala wa kazi katika bidhaa iliyoitwa Emmenin. Iliondolewa katika soko wakati mtengezaji wake, Ayerst (baadaye Wyeth Pharmaceuticals) ilipoanza kuzalisha kwa urahisi zaidi viwandani estrojeni ekuini iliyounganishwa katika 1941 chini ya jina Premarin, na kufikia 1992 Premarin ilikuwa iliyoagizwa sana katika nchi ya Marekani.
Udhibiti wa uzazi
Kontraseptivu za kizuizi ni vifaa vinavyojaribu kuzuia mimba kwa kuzuia mbegu ya kiume kuingia katika uterasi. Huwa ni pamoja na kondomu ya kiume, kondomu ya kike, kofia ya seviksi, daframu, na sponji ya kontraseptivu iliyo na spemisidi.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Norethinodreli (na norethindroni) hatimaye ziligunduliwa kuwa zimechafuliwa na asilimia ndogo ya estrojeni mestranoli (aina ya kati katika usanisi wake), na norethinodreli iliyokuwa katika utafiti wa Rock wa 1954-5 ikiwa na asilimia 4-7 ya mestranoli. Wakati usafishaji zaidi wa norethinodreli ili kuwa na kiwango cha chini ya asilimia 1 cha mestranoli kuliongeza kutoka kwa damu kusikotarajiwa, uamuzi ulifanywa wa kuweka asilimia 2.2 ya mestranoli kimaksudi, asilimia ambayo haikuhusishwa na kutoka damu kusikotarajiwa, katika majaribio ya kwanza ya vidonge vya upangaji uzazi katika wanawake katika mwaka wa 1956. Mchanganyiko wa norethinodreli na mestranoli ulipewa jina la kipekee la Enovid. [24] [25]
Udhibiti wa uzazi
Wanawake wengine hujuta baadaye: takribani asilimia 5 ya walio na umri wa zaidi ya 30, na takribani asilimia 20 walio na umri wa chini ya 30 . Wanaume huwa na uwezekano mdogo wa kujuta kwa sababu ya ufungaji uzazi (kurejesha uzazi kwa kuunganisha tena neli ya falopia au kupindua vasektomi ili kutoa vasa diferentia. Hamu ya wanawake kutaka kurejesha huhusishwa mara nyingi na kubadilisha kwa mwanamume. Viwango vya kufaulu kupata mimba baada ya kurejesha uzazi huwa kati ya asilimia 31 hadi 88, huku athari ikiwa ni pamoja na ongezeko la hatari ya mimba bandia. Idadi ya wanaume ambao huomba kurejesha ni kati ya asilimia 2 na 6. Kiwango cha mwanaume kufaulu kupata mtoto mwingine baada ya kurejesha ni kati ya asilimia 38 na 84; huku kiwango cha kufaulu kikiwa chini kulingana na muda kati ya utaratibu wa kwanza na kurejesha. Kutolewa kwa mbegu za kiume kukifuatiwa na utungisho katika vitro  pia kunaweza kuwa njia nyingine.
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mbinu hizo za kupanga uzazi zinaweza kuitwa Mbinu za Uzazi Zinazotegemea Ufahamu (wa uwezo wa kuzaa), [2] Jina "Mbinu ya Uelewa wa Uzazi" (kwa Kiingereza Fertility Awareness Method = FAM) linatumika hasa kwa mfumo uliofundishwa na Toni Weschler. Jina "Mbinu Asili ya Uzazi wa Mpango" (kwa Kiingereza natural family planning = NFP) wakati mwingine hutumiwa kutaja mbinu yoyote inayotegemea Ufahamu wa Uzazi. Hata hivyo, msamiati huo ni mahsusi kuhusu mbinu zile zinazokubaliwa na Kanisa Katoliki: mbali ya uwezekano wa kutopata mimba wakati wa kunyonyesha (kwa Kiingereza Lactational amenorrhea method = LAM), ni kutofanya tendo la ndoa siku ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba. Hapo mbinu za FA zinaweza kutumika ili kutambua nyakati hizo zinazoweza kuleta mimba.
Udhibiti wa uzazi
Kufika mwaka 2012, asilimia 57 ya wanaoendelea kuzaa wanataka kuepukana na ujauzito (milioni 867 kati ya 1520  Hata hivyo wanawake karibu milioni 222 hawakuweza kupata udhibiti wa kuzaa, milioni 53 wakiwa Kusini mwa Jangwa la Sahara na milioni 97 wakiwa Asia. Hii inasababisha milioni 54 ya mimba zisizopangwa na vifo 80,000 hivi vya kina mama kila mwaka. Baadhi ya sababu za wanawake kutokuwa na huduma ya udhibiti ni sababu za kidini na kisiasa, ilhali umaskini huchangia pia. 
Jenetikia
Mojawapo ya teknolojia za msingi zilizotengenezwa kuchunguza jenetikia, upangaji DNA huruhusu watafiti kuamua mpangilio wa nyukleotidi katika vipande vya DNA. Mpangilio maalum wa upangaji DNA uliobuniwa na Frederick Sanger na wenzake mwaka 1977, sasa hutumika mara kwa mara kupanga vipande vya DNA. Teknolojia hiyo imewawezesha watafiti kuchunguza mipangilio ya molekuli inayohusishwa na magonjwa mengi ya binadamu.
Kutokana na kupungua kwa gharama ya upangaji, watafiti wamepanga jenomu za viumbe wengi, kwa kutumia zana za kuhesabu ili kuunganisha mipangilio ya vipande vingi tofauti (mchakato uitwao ukusanyaji jenomu). Teknolojia hizo zilitumika kupanga jenomu ya binadamu, na kusababisha kukamilika kwa Mradi wa Jenomu ya Binadamu mwaka 2003. Teknolojia mpya zinapunguza kwa kasi gharama ya upangaji wa DNA, huku watafiti wengi wakitumaini kupunguza gharama ya upangaji upya wa jenomu ya binadamu hadi dola elfu.
Kiasi kikubwa cha data ya mpangilio kinachoweza kupatikana kimesababisha taaluma ya jenomiki, utafiti ambao hutumia zana za hesabu kutafuta na kuchunguza ruwaza katika jenomu kamili ya viumbe. Taaluma ya jenomiki pia inaweza kuchukuliwa kama tawi la taaluma ya bioinfomatiki, ambayo hutumia mbinu za hesabu kuchambua seti kubwa za data ya biolojia.
Udhibiti wa uzazi
Kufikia 2007, IUD ndizo aina za kudhibiti uzazi zisizo za kudumu zinazotumika sana, zikiwa na zaidi ya watu milioni 180 wanaozitumia kote ulimwenguni. Hapo awali aina ya kifaa kinachotiwa ndani ya uterasi (Kinga ya Dalkon) kilihusishwa na ongezeko la hatari ya ugonjwa wa inflamesheni ya pelvisi; hata hivyo, hatari haihusishwi na aina za kisasa kwa wale wasio na maambukizi ya zinaa karibu na wakati wa kuingishwa.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Matumizi ya vidonge vya upangaji uzazi pia hupunguza hatari ya kupata saratani ya koloni, na kuboresha hali ya magonjwa kama vile kama vile kuharibika kwa nyongo, uchungu wakati wa hedhi, matatizo kabla ya hedhi, na chunusi. [223] Zaidi ya hayo, madawa ya upangaji uzazi hupunguza dalili za endometriosisi na matatizo ya polisisti ya ovari, na kupunguza hatari ya upungufu wa damu/anemia. [77]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Upinzani dhidi ya vidonge vya uzuiaji mimba ulitokea katika miaka ya mwanzo na kati ya 1970, wakati ripoti na makisio zilitokea zilizohusisha vidonge hivi na saratani ya matiti. Hadi wakati huo, wanawake wengi katika muungano wa wanawake walikuwa wamekipongeza Kidonge kama "kisawazishi" ambacho kilikuwa kimewapatia uhuru wa kingono sawa na ule uliokuwa umefurahiwa na wanaume hapo awali. Hata hivyo, ugunduzi huu mpya uliwafanya wanawake wengi kukemea vidonge hivi kama uvumbuzi wa wanaume wa kuongeza uhuru wao wa kuhusika katika mahusiano ya kingono na wanawake kwa gharama ya hatari ya kiafya kwa wanawake. [89]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Kufikia miaka ya 1930, wanasayansi walikuwa wametenga na kutambua mfumo wa homoni za steroidi na kupata kuwa vipimo vya juu vya androjeni, estrojeni au projesteroni vilizuia utagaji wa mayai, [15] [17] [19] [21] lakini kuzipata dawa hizi kutoka kwa makampuni ya Ulaya yaliyozizalisha kutoka sehemu za wanyama kulikuwa ghali mno. [6]
Kupooza kwa ubongo
KU ni ugonjwa wa mwenendo ulio kawaida kwa watoto.[4] Hutokea kwa takriban 2.1 kwa uzazi 1000.[5] Kupooza kwa ubongo umeathiriwa binadamu tangu miaka ya kitambo. Maelezo ya kwanza ya hali hii imelezwa kwa kazi ya Hippocrates katika karne ya 5. Uchunguzi wa kina wa hali hii ulianza mnamo karne ya 19 na William John Little.[6] Baadhi ya uwezo wa matibabu zinachunguzwa, ikiwemo matibabu ya seli ya shina. Hata hivyo, uchunguzi zaidi unahitajika ili kubaini ikiwa ni salama na bora.[1]
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mwaka 1905 Theodoor Hendrik van de Velde, mwanajinakolojia wa Uholanzi, alionyesha kuwa wanawake hutoa kijiyai mara moja tu kila mzunguko wa hedhi.[5] Miaka ya 1920 Kyusaku Ogino, mwanajinakolojia wa Ujapani, na Hermann Knaus, kutoka Austria, wakifanya kazi bila ushirikiano waligundua kwamba kijiyai hutokea siku kumi na nne hivi kabla ya kipindi cha hedhi kinachofuata.[6] Ogino alitumia uvumbuzi wake kutengeneza hesabu ya kuwasaidia wanawake wasiopata mimba kwa kufanya tendo la ndoa kwa wakati mwafaka kupata mimba. Mwaka 1930 John Smulders, daktari Mkatoliki kutoka Uholanzi, alitumia uvumbuzi huo kuunda mbinu ya kuepuka mimba. Smulders alichapisha kazi yake chini ya Chama cha Matabibu Wakatoliki wa Uholanzi, na hiyo ilikuwa mbinu sanifu ya kwanza ya kuepuka mimba kwa kuacha kujamiiana kwa kipindi fulani - mbinu ya kalenda.[6]
Mpango wa uzazi kwa kutumia kiraka
Viraka vya mpango wa uzazi vinavyopatikana kwa sasa ni Ortho Evra , ambavyo huuzwa Marekani na [[Ortho-McNeil , na Evra , huuzwa Kanada na Janssen-Ortho na katika [[]] ]] Uingereza na nchi nyingine kwa Janssen-Cilag. viraka hivi ni vifurushi ambavyo vimepakiwa katika masanduku kwa utatu na vinapatikana kwa agizo la daktari pekee. Kirasmi, kiraka mimba mara nyingi hujulikana kama "Kiraka."
Udhibiti wa uzazi
Mbinu ya amenorea ya unyonyeshaji huhusisha matumizi ya utasa asili wa baada ya kuzaa wa mwanamke na unaweza kuendelezwa kwa kunyonyesha. Hii kwa kawaida huhitaji kutokuwepo kwa damu ya hedhi, kunyonyesha tu mtoto mchanga, na mtoto aliye chini ya miezi sita. Shrika la Afya Ulimwenguni hueleza kuwa iwapo kunyonyesha ndio njia ya pekee ya mtoto kupata chakula, kiwango cha kufeli katika miezi sita ya kwanza baada ya kuzaa ni asilimia 2. Majaribio yametambua viwango vya kufeli kuwa kati ya asilimia 0 hadi 7.5. Viwango vya kufeli huongezeka hadi asilimia 4-7 katika mwaka moja na asilimia 13 katika miaka miwili. Kulisha watoto, kubembeleza badala ya kutunza, matumizi ya mpira wa watoto, na kulisha chakula kigumu vyote huongeza kiwango chake cha kufeli. Kwa wale wanaonyonyesha, takribani asilimia 10 hupata hedhi kabla ya miezi tatu na asilimia 20 kabla ya miezi sita. Kwa wanaonyonyesha, uwezo wa kuzaa unaweza kurudi wiki nne baada ya kuzaa.
Uzazi wa mpango
Wengine wanahesabu kama uzazi wa mpango hata tendo la makusudi la kuharibu mimba iliyokwishatungwa ambapo takribani mimba milioni mia na zaidi kila mwaka huharibiwa duniani. Zipo zinazoharibiwa na vidonge, sindano, poda, vitanzi na vipandikizi, pengine bila ya wahusika kujua wala kutambua kilichotokea, kwa kuwa vifaa hivyo vinatangazwa kama njia za uzazi wa majira unaopanga upatikanaji wa mimba, kumbe ukweli ni kwamba vinaua mimba zilizokwishaumbwa, mbali ya kwamba vinaharibu afya ya akina mama.
Udhibiti wa uzazi
Katika Ulaya ya leo, juhudi za kutoa mimba unachukuliwa kama uovu na Kanisa Katoliki. Inaaminika kuwa wanawake hadi leo bado hutumia baadhi ya mbinu za kudhibiti uzazi kama vile coitus interruptus na kuingiza mizizi ya lily na rue katika ukeni (na, zaidi ya hayo, uuaji wa mtoto mchanga baada ya kuzaliwa).
Kaswende
Kaswende ya kuzaliwa nayo katika wazawa inaweza kuzuiwa kwa kuchunguzi mama mapema wakati wa ujauzito na kutibu wale ambao wameambukizwa.[17] Muungano wa Wahudumu wa kutoa udhibiti Merikani inapendekeza sana uchunguzi kwa wanawake wote wajawazito,[18] Shirika la Afya Duniani inapendekeza wanawake wote kupimwa mara ya kwanza wakitembelea kliniki(kabla ya kujifungua)na tena katikakipindi cha tatu cha ujauzito.[19] Iwapo vipimo vinaonyesha uwepo wa ungojwa,inapendekezwa washirika wa akina mama hawa pia watibiwe.[19]. Kaswende ya kuzaliwa nayo, hata hivyo, bado iko kawaida katika inch zinazoendelea, kwa kuwa wanawake wengi hawapati huduma ya kliniki ya wajauzito > kabisa, na wengine huduma ya kliniki ya wajawazito wanayopata haijumulishi uchunguzi wa kaswende.[17] Kaswende ya kuzaliwa nayo huaipatikani mara kwa mara katika nchi zilizoendelea, kwa sababu wale wanaoweza kupata kaswende (kupitia matumizi ya dawa, n.k) pia wako uwezo mdogo zaidi wa kupata huduma wakati wa ujauzito.[17] Hatua zingine za kuongezea upatikanaji wa kupimwa huonekana kuwa na ufanisi katika kupunguza viwango vya kaswende ya kuzaliwa nayo katika chini zilizo na mapato ya chini na ya kati.[19]
Kanuni ya Imani ya Mitume
Kanuni ya Imani ya Mitume (kwa Kilatini: "Symbolum Apostolorum" au "Symbolum Apostolicum") ni ungamo la imani ya Ukristo lililoanza kutumika mjini Roma katika karne ya 2 kwa ajili ya ubatizo, halafu likaenea hasa katika Kanisa la Magharibi. 
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mizunguko mingi ya hedhi huwa na siku kadhaa za mwanzo ambapo mimba haiwezi kupatikana (muda wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai), halafu siku ambazo mimba inaweza kutungika, na kisha siku kadhaa tu kabla ya hedhi ambazo mimba haiwezi kutungika ( muda wa kutoshika mimba baada ya kijiyai kudondoshwa). Siku ya kwanza ya kuvuja damu inahesabiwa kuwa siku ya kwanza ya mzunguko wa hedhi. Mbinu mbalimbali za kufahamu uwezo wa kushika mimba huhesabu kwa njia tofauti kidogo kipindi ambapo kuna uwezekano wa kupata mimba, yaani hutumia ishara za msingi za uwezekano huo, historia ya mzunguko, au zote mbili.
Udhibiti wa uzazi
Ulimwenguni, kondomu ndiyo njia ya kawaida sana ya kudhibiti uzazi.Kondomu ya kiume huvalishwa kwa uume iliyosimama na kuzuia mbegu za kiume zilizotolewa kuingia mwili wa anayefanya ngono naye. Kondomu za kisasa mara nyingi hutengenezwa kwa lateksi, lakini nyingine hutengenezwa kwa nyenzo kama vile polyurethane, au matumbo ya kondoo. Kondomu ya kike pia hupatikana, mara nyingi iliyotengenezwa kwa nitrile, lateksi au poliyourethani. Kondomu za kiume huwa na faida kwa sababu ni bei nafuu, rahisi kutumika, na huwa na athari chache. Nchini Japani takribani asilimia 80 ya wachumba wanaotumia udhibiti wa uzazi hutumia kondomu ilhali nchini Ujerumani kiwango hiki ni takribani asilimia 25, na nchini Marekani ni asilimia 18.
Upasuaji
Udhibiti wa maumivu kwa njia ya "anesthesia" uligunduliwa katikati mwa karne ya 19. Kabla ya ujio wa "anesthesia", upasuaji ilikuwa utaratibu  wenye uchungu vibaya sana na wapasuaji walijaribu kufanya operesheni haraka iwezekanavyo ili kupunguza mateso kwa mgonjwa. 
Umwagiliaji wa matone
Vyanzo vya mfumo huu vinajulikana kutoka China ya Kale ambako wakulima walizika sufuria za kauri katika ardhi karibu na miti na kuizijaza maji, Maji yalipita kwenye kuta za vyombo na kuingia udongo karibu na mizizi polepole. Wajerumani walitumia mabomba ya udongo wa ufinyanzi uliochumwa ndani ya ardhi kwa umwagiliaji kuanzia karne ya 19. Baada vita kuu ya pili ya dunia mtu wa Australia alianza kutumia mabomba ya plastiki yenye matundu.
Udhibiti wa uzazi
Mbinu zinazofaulu zaidi kudhibiti uzazi ni kuondoa kabisa uwezo wa kuzaa kwa kumhasi mwanamume, kwa kufunga uzazi kwa njia ya vasektomi kwa wanaume na ukataji wa neli kwa wanawake. Halafu kuna vitanzi (IUD) na vipandikizi, kontraseptivu za homoni zikiwa ni pamoja na dawa za kunywa, doa, pete ya uke, na sindano.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Katika Desemba 1954, Rock alianza masomo ya kwanza ya uwezo wa ovulation-upptäcka, undanröja ya 50-50 mg dozi ya mdomo progestins tatu kwa muda wa miezi mitatu (siku 21 kwa mzunguko wa siku-5-25 ikifuatiwa na siku kidonge-huru kwa mazao ya kujitoa damu ) katika hamsini ya kutokutungisha wagonjwa wake katika Brookline, Massachusetts. Norethindrone au norethynodrel 5 mg vipimo na vipimo wote wa ovulation norethandrolone hayataota lakini unasababishwa breakthrough damu, lakini 10 mg na dozi juu ya ovulation norethindrone au norethynodrel hayataota bila ya kutoka damu breakthrough na kuongozwa na kiwango cha 14% ujauzito katika miezi zifuatazo tano. Pincus na Rock ut ya norethynodrel Searle kwa mimba ya kwanza ya majaribio katika wanawake, jumla beaktande av bland annat ukosefu wake wa androgenicity dhidi ya norethindrone Syntex androgenicity kidogo sana katika majaribio ya wanyama. [23] [24]
Utoaji mimba
Utoaji mimba au Uavyaji wa mimba ni tendo la hiari la kuua mimba iliyokwishatungwa tumboni mwa mwanamke. Unaweza kufanywa naye au na watu wengine kwa kibali chake au bila ya hicho. 
Udhibiti wa uzazi
Mbinu za kiume za kudhibit uzazi zinajumuisha kondomu, ukataji na utoaji wa mrija. Wanaume kati ya asilimia 25 na 75 wanaoweza kuzalisha hutumia homoni za kudhibiti uzazi ikiwa wanaweza kupata. Idadi ya mbinu za homoni na zisizo za homoni zinafanyiwa majaribio, na kuna baadhi ya utafiti unaochunguza uwekezano wa chanjo ya kontraseptivu.
Mbinu ya upasuaji wa kugeuza inayochunguzwa ni reversible inhibition of sperm under guidance (RISUG) inayojumuisha huiingizaji wa polymer gel, styrene maleic anhydride kwa dimethyl sulfoxide, katika vas deferens. Ukidungwa sindano na sodium bicarbonate hutoa dawa na hurudisha uwezo wa kuzaa tena. Nyingine ni intravas device inayohusisha uwekaji wa urethane ndani ya vas deferens ili izuie. Mchanganyiko wa androgen na progestin huleta matumaini, kwa selective androgen receptor modulator.Ultrasound na mbinu za kupasha moto makende zimefanyiwa uchunguzi wa kwanza.
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumika kudhibiti afya ya uzazi. Mabadiliko katika mzunguko wa hedhi yanaweza kumtahadharisha mtumiaji kuhusu kujitokeza kwa matatizo ya kiginakolojia. Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba pia unaweza kutumika kusaidia katika kuagua matatizo yanayojulikana ya kijinakolojia kama vile kutoweza kushika mimba. Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba ni uwanda mpana: unaweza kutumika kuzuia mimba au kusaidia katika kutunga mimba. Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutumiwa na wanawake wote katika kipindi chote cha uzazi, bila kujali ikiwa anakaribia kumaliza kuzaa, ananyonyesha, au anapata mzunguko wa hedhi usio wa kawaida kwa sababu zingine. Matumizi ya ufahamu wa uwezo wa kushika mimba unaweza kutoa ufahamu kuhusu jinsi mwili wa mwanamke unavyofanya kazi, na unaweza kuwaruhusu wanawake kuwa na udhibiti mkubwa wa uzazi wao wenyewe. Aina fulani ya mbinu za ufahamu wa uwezo wa kushika mimba zinazotegemea dalili ya uzazi zinahitaji uchunguzi au kugusa ute wa uke, matendo ambayo baadhi ya wanawake hawafurahii. Baadhi ya wahudumu wanapendelea kutumia neno "majimaji ya seviksi" badala ya ute wa uke, katika juhudi ya kuwafanya wanawake kama hao kuhisi huru kidogo. Baadhi ya dawa, kama vile ya kupunguza kupaliwa mapafuni, yanaweza kubadili ute ya kizazi. Kwa wanawake wanaotumia dawa hizi, ishara ya ute huenda isionyeshe kisahihi uwezo wa kutunga mimba .[27] Baadhi ya mbinu zinazotegemea dalili huhitaji ufuatiliaji wa joto la kimsingi ya mwili. Kwa sababu usingizi usiokuwa na utaratibu unaweza kuvuruga usahihi wa joto la kimsingi la mwili, wafanyakazi wa kubadilisha zamu na walio na watoto wadogo sana, kwa mfano, huenda wasiweze kutumia mbinu hizo.[27]
Upimaji
Kila utamaduni ulianzisha utaratibu wake wa vizio vya upimaji ukawa na vipimo vyake. Mara nyingi vizio vya kulingana na mwili wa kibinadamu vilitumiwa kama vile kidole, mkono, mguu au hatua. Isipokuwa kutokana na tofauti katika maumbile ya watu ilionekana ya kwamba vipimo asilia hivi vilikuwa tofauti kati ya eneo na eneo au nchi na nchi. Kwa mfano katika Ujerumani ya karne ya 19 palikuwa na vizio vya futi makumi kati ya urefu wa sentimita 25 hadi sentimita 33.5.
Udhibiti wa uzazi
Udhibiti wa uzazi huboresha kuishi kwa mtoto katika ulimwengu unaokua kwa kuacha nafasi kubwa kati ya mimba. Katika idadi hii ya watu matokeo huwa mabaya zaidi mama anaposhika mimba kati ya miezi kumi na nane ya baada ya kujifungua. Kuchelewesha mimba baada ya kuharibika kwa mimba hata hivyo hakuonekani kupunguza hatari na wanawake hushauriwa kujaribu kushika mimba katika hali hii wakati wowote wanapokuwa tayari.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
COCP ni njia bora ya kuzuia utungaji mimba kwanzia kidonge cha kwanza kabisa ikiwa itaanza kutumia katika kipindi cha siku tano za kwanza baada ya kuanza kupata hedhi (katika siku tano za siku ya kwanza ya hedhi). Ikiwa zitaanza kumezwa wakati wowote katika hedhi, COCP huwa kizuizi bora cha kutunga mimba tu baada ya kumeza dawa zinazofanya kazi kwa siku 7 mfululizo, hivyo basi ikiwa inatumika kama njia ya ziada ya kupanga uzazi, inafaa kutumiwa hadi vidonge vinavyofanya kazi vitumiwe kwa siku saba mfululizo. Vidonge vya COCP vinafaa kumezwa kwa takribani wakati sawa kila siku. [15] [52]
Uzazi wa mpango kwa njia asilia
Mbinu za kubaini siku ambazo mwanamke hawezi kupata mimba zinajulikana tangu zamani (kuna maandishi ya mwaka 388 BK), lakini ujuzi wa kisayansi uliopatikana katika karne ya 20 umeongeza idadi na hasa usahihi wa mbinu hizo.
Ugonjwa wa uti wa mgongo
Inaonekana kuwa janga la meninjitisi ni jambo la hivi majuzi kidogo. Mara ya kwanza ya tukio kuu la kuzuka kwa ugonjwa huu ilikuwa mjini [[Geneva]] mnamo mwaka wa 1805.Majanga mengine mengi katika Ulaya na Marekani yalielezwa muda mfupi baadaye, kisha ripoti ya kwanza ya janga hili kutokea mnamo mwaka wa 1840. Majanga ya Afrika yalianza kutokea mara nyingi katika karne ya 20 , yakianza na janga kuu lililotanda nchini[[Nigeria]] na [[Ghana]] mwaka wa 1905–1908.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Hapo mwanzoni estrojeni ilikuwa ikiongezwa kwenye vidonge vya uangaji uzazi vya kumeza ili kudhibiti vyema mzunguko (kwa kuimarisha endometriamu na hivyo kupunguza matukio ya kutokwa na damu kusikotarajiwa), lakini pia ilipatikana kuzuia ukuaji wa folikuli na kusaidia kuzuia utagaji mayai. Athari hasi za estrojeni juu ya tezi za pituitary hupunguza sana kutolewa kwa FSH, ambayo huzuia ukuaji wa folikuli na kusaidia kuzuia utagaji mayai. [1] [15] [53]
Udhibiti wa uzazi
Kote ulimwenguni, kufikia mwaka 2009, karibu asilimia 60 ya waliokuwa wameolewa na kupata watoto walitumia udhibiti wa uzazi. Namna ambavyo mbinu mbalimbali hutiwa hutofautiana katika nchi. 
Udhibiti wa uzazi
Kwa kuwa suala hilo linahusu binadamu na uhai wake, linahitaji kukabiliwa kwa upana kuanzia maana ya utu, mwili, jinsia, upendo, uzazi n.k. Kumbe hapa zinazungumziwa tu mbinu au vifaa vinavyotumika pengine kuzuia au kuua mimba, yaani teknolojia katika ngono. Jambo nyeti zaidi ni suala la mimba ya binadamu kuwa binadamu tayari, kiasi kwamba nchi nyingi zinaipatia haki fulanifulani, k.mf. ile ya kurithi. Kwa msingi huo, baadhi ya watu wanatetea uhai wa binadamu kuanzia mimba ilipotungwa na kulaumu baadhi ya vifaa vya udhibiti wa uzazi kuwa viuamimba na kusababisha vifo vya mamilioni.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Ingawa dawa ya Enovid miligramu 10 ilikuwa imekubaliwa na shirika la FDA kwa matumizi ya upangaji uzazi, kampuni ya Searle haikuwahi kuiuza kama dawa ya upangaji uzazi. Miezi nane baadaye, tarehe 15 Februari 1961, shirika la FDA lilipitisha dawa hii ya Enovid miligramu 5 kwa ajili ya matumizi ya upangaji uzazi. Katika Julai 1961, kampuni ya Searle hatimaye lilianza kuuza dawa hii ya Enovid miligramu 5 (miligramu 5 za norethynodrel na μg 75 za mestranol) kwa madaktari kama dawa ya kuzuia mimba. [13] [14]
Ukomeshaji wa Biashara ya Watumwa
Mwishoni mwa karne ya 17, Kanisa Katoliki lililaani rasmi biashara hiyo, jambo lililosisitizwa kwa nguvu na Papa Gregori XVI mwaka 1839. Lakini tapo la harakati ya kufuta utumwa lilianza mwishoni mwa karne ya 18 katika madhehebu ya Quakers huko Uingereza na Marekani.[1]
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Katika miaka ya 1930, Wilhelm Hillebrand, padri Mkatoliki nchini Ujerumani, alitunga mbinu ya kuzuia mimba kwa kutegemea joto la msingi la mwili.[7] Mbinu hiyo ya joto ilionekana kuwa na ufanisi mkubwa zaidi katika kuwasaidia wanawake kuzuia mimba kuliko mbinu ya kutegemea kalenda. Katika miongo michache iliyofuata, mbinu hizo mbili zikawa zinatumika sana miongoni mwa wanawake Wakatoliki. Hotuba mbili zilizotolewa na Papa Pius XII mwaka 1951 zilitoa kibali cha hali ya juu kutoka Kanisa Katoliki kwa mbinu hizo kutumiwa na mume na mke waliohitaji kuzuia mimba.[4][8]
Uchapaji
Michapo ya kwanza iliyotengenezwa kwa teknolojia hii ni picha za maua juu ya kitambaa cha hariri zilizochapwa takriban mwaka 200 BK. 
Mimba ya fumbatio
Mimba ya fumbatio iliyoendelea inamaanisha hali ambapo mimba hiyo imeendelea zaidi ya wiki 20 za ujauzito.[11] Katika hali hizo, uzazi hai umeripotiwa, hivyo katika taarifa kutoka Nigeria kumekuwa na uzaaji wa watoto wanne hai kati ya mimba 20 za fumbatio 20.[2]i Mara nyingi, hata hivyo, mimba ikiendelea kukua usaidizi kwa kijusi huhatarishwa na kijusi hufa. Mgonjwa anaweza kubeba kijusi kilichokufa lakini hawezi kuhisi uchungu wa kuzaa. Baada ya muda, kijusi hupitia ukalisishaji na kuwa lithopedioni.
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Mwanzo mwa miaka ya 1950, John Billings aligundua uhusiano kati ya ute wa mlango wa uzazi na uwezekano wa kutunga mimba alipokuwa akifanya kazi katika Shirika Katoliki la Ustawi wa Jamii mjini Melbourne, Australia. Billings na madaktari wengine kadhaa, akiwemo mke wake Evelyn, walifanyia utafiti ishara hiyo kwa miaka kadhaa, na kufikia mwishoni mwa miaka ya 1960 walikuwa wamefanya majaribio ya kitabibu na kuanzisha vituo vya kufundishia mbinu yao duniani kote.[9]
Ufugaji
Umekuwa unatekelezwa kwa maelfu ya miaka, tangu ufugaji wa kwanza wa wanyama.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Vidonge vya upangaji uzazi vinaweza kuathiri ugandishaji, na kuongeza hatari ya kuwa na mvilio kwenye mshipa wa damu (DVT) na kuzibika kwa mshipa wa mapafu, kiharusi na shtuko la moyo. Vidonge vya upangaji uzazi vinavyotumiwa pamoja vimekubalika kwa jumla kuelekezwa kinyume katika wanawake ambao tayari wana ugonjwa wa moyo, katika wanawake ambao damu yao huganda(kama vile familia factor V Leiden), wanawake walio na unene wa kupindukia na / au haipakolesterolemia (vipimo vya juu vya kolesteroli), na katika wale wanaovuta sigara walio na umri zaidi ya miaka 35.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Vidonge vya uzuiaji mimba vilianzishwa kwa mara ya kwanza Ulaya vilikuwa vile vya Anovlar vilivyotengenezwa na Schering na vilianzishwa tarehe 1 Juni 1961 katika Ujerumani ya Magharibi. [37]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Utumiaji wa vidonge vya upangaji uzazi vinavyochanganywa hupunguza hatari ya kupata saratani ya ovari kwa asilimia 40 na hatari ya saratani ya endometria kwa asilimia 50 ikilinganishwa na wale ambao hawajawahi kutumia. Kupungua kwa hatari huongezeka na muda wa matumizi, ikiwa pamoja na kupungua kwa hatari ya kupata saratani ya ovari na endometria kwa asilimia 80 baada ya matumizi ya vidonge hivi kwa muda wa zaidi ya miaka 10. Kupungua kwa hatari ya kupata saratani ya ovari na ya endometria huendelea kwa angalau miaka 20. [15]
Udhibiti wa uzazi
Tarehe 26 Septemba ni Siku ya Ulimwengu ya kupanga uzazi, iliyotengwa kwa uhamasishaji na uboreshaji wa elimu kuhusu afya ya kuzaa na ngono, ikiwa na lengo la "dunia ambayo mimba inahitajika." Inasaidiwa na kikundi cha Serikali na Mashirika ya kimataifa yasiyo ya kiserikali, ikijumuisha baraza la Asian Pacific Council kuhusu Uzuiaji mimba, Centro Latinamericano Salud y Mujer, European Society of Contraception and Reproductive Health, German Foundation for World Population, International Federation of Pediatric and Adolescent Gynecology, International Planned Parenthood Federation, Marie Stopes International, Population Services International, Population Council, United States Agency for International Development (USAID), na Women Deliver.
Udhibiti wa uzazi
Tofauti na mbinu za kiteknolojia, sayansi inawezesha kuzuia mimba bila madhara kwa mwanamke ikipendekeza mbinu zinazoelekeza kufanya tendo la ndoa wakati asipoweza kupata mimba. Kati ya mbinu hizo, ya kuaminika zaidi ni ile ya kupima ute wa uke iliyogunduliwa na John Billings katika miaka ya 1950 na kuboreshwa pamoja na mke wake Evelyn Billings hadi kifo chao (2007 na 2013).
Udhibiti wa uzazi
Uzazi wa mpango
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Katika Oktoba 1961, kupitia mapendekezo ya Baraza la Mawaidha ya Kimatibabu (Medical Advisory Council) kuhusu CIFC yake, shirika la FPA liliongeza dawa iliyotengenezwa dawa ya Conovid iliyotengenezwa na Searle kwenye Orodha ya Iliyokubaliwa ya Vidonge vya Upangaji Uzazi. [42] Tarehe 4 Desemba 1961, Enoch Powell, aliyekuwa Waziri wa Afya, alitangaza kwamba kidonge cha kuzuia mimba cha Conovid kingeagizwa kupitia NHS kwa bei iliyopunguzwa ya 2s kila mwezi. [43] Katika mwaka wa 1962, dawa iliyotengenezwa na Schering ya Anovlar na ile iliyotengenezwa na Searle ya Conovid-E ziliongeza kwenye Orodha ya Dawa Zilizokubaliwa za Upangaji Uzazi ya FPA. [26] [40] [41]
Udhibiti wa uzazi
Takribani milioni 222 ya wanawake wanaokusudia kuzuia mimba katika nchi zinazoendelea hawatumii teknolojia ya kudhibiti mimba. Utumiaji wa vifaa vya kudhibiti uzazi katika nchi hizo umepunguza idadi ya vifo vya kina mama kwa asilimia 40 (takribani vifo 270,000 vilizuiwa mwaka 2008) na ungezuia asilimia 70 iwapo masharti yote yangetimizwa. Kwa kuacha nafasi kati ya mimba na mimba, udhibiti wa uzazi unaweza kuboresha matokeo ya kuzaa kwa wanawake wazima na kuishi kwa watoto wao. Katika ulimwengu unaokua mapato ya wanawake, rasilimali, uzito na elimu kwa watoto wao na afya huboreshwa kwa kupunguza uzazi. Udhibiti wa uzazi huongeza ukuaji wa uchumi kwa sababu ya watoto wachache wanaokutegemea, wanawake wengi kushirikia katika utendakazi, na matumizi mdogo wa rasilimali haba.
Udhibiti wa uzazi
Mbinu zinazofaulu kiteknolojia ni zile ambazo hutenda kazi kwa muda mrefu na hazihitaji ziara za kuendeleza utunzaji wa afya. Ufungaji wa uzazi, homoni zinazotiwa mwilini, na vifaa vinavyotiwa ndani ya uterasi huwa na kiwango cha kufeli kwa mwaka wa kwanza chini ya asilimia 1. Dawa za kontraseptivu za homoni, madoa au pete, na mbinu ya lactational amenorrhea (LAM), inapotumiwa ipasavyo pia inaweza kuwa na kiwango cha kufeli katika mwaka wa kwanza chini ya asilimia 1 (au kwa lactational amenorrhea (LAM), miezi ya sita ya kwanza). Kwa kutumia, viwango vya kufeli katika mwaka wa kwanza ni vya juu, katika kiwango cha asilimia 3-9, kwa sababu ya matumizi mabaya. Mbinu zingine kama vile mafunzo ya uzazi, kondomu, daframu, na spematosidi huwa na viwango vya juu zaidi vya kufeli katika mwaka wa kwanza hata kwa matumizi sahihi.
Udhibiti wa uzazi
Mbinu ya kukatiza ngono, ni shughuli ya kukatiza kufanya ngono ("kuvuta nje") kabla ya kumwaga mbegu za kiume. Hatari kuu ya kukatiza ngono ni kuwa mwanaume anaweza kutotoa kwa usahihi au kwa wakati unaofaa. Viwango vya kufeli katika mwaka wa kwanza huwa kati ya asilimia 4 inapotumiwa ipasavyo hadi asilimia 27 isipotumiwa ipasavyo. Haichukuliwi kuwa udhibiti wa uzazi na baadhi ya weledi wa afya.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Katikati ya karne ya 20, uzalishawja kwa ajili ya maendeleo ya homoni uzazi wa mpango, lakini makampuni ya dawa, vyuo vikuu na serikali ilionyesha nia ya kutafuta hakuna utafiti. [10]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Katika Machi 1960, jaribio la FPA la Birmingham lilianza majaribio kwa kutumia norethynodrel 2.5 mg + mestranol 50 μg, lakini kiwango cha juu cha mimba kilitokea mwanzoni wakati dawa hii, kwa bahati mbaya, ilikuwa na μg 36 tu za mestranol-majaribio yaliendelea kwa kutumia norethynodrel 5 mg + mestranol 75 μg (Conovid katika Uingereza, Enovid 5 mg katika Marekani). [39] Katika Agosti 1960, jaribio la FPA la Slough lilianza majaribio kwa kutumia norethynodrel 2.5 mg + mestranol 100 μg (Conovid-E katika Uingereza, Enovid-E katika Marekani). [40] Katika Mei 1961, jaribio la FPA la London lilianza majaribio kwa kutumia Anovlar ya Schering. [41]
Udhibiti wa uzazi
Dhibitisho hukubaliana na matokeo bora na usalama kwa vijana na wale ambao hawajawahi kuzaa. IUD haziathiri unyonyeshaji na zinaweza kuingishwa baada ya kuzaa. Zinaweza pia kutumiwa baada ya uavyaji mimba. Zinapotolewa, hata baada ya kutumika kwa muda mrefu, uwezo wa kuzaa hurudi kama kawaida mara moja. Ilhali IUD za shaba zinaweza kuongeza hedhi na kusababisha mikakamo iliyo na maumivu zaidi, IUD za homoni zinaweza kupunguza hedhi au kutokuwepo kwa hedhi yote kwa pamoja. Athari zingine zinaweza kuwa ni pamoja na kutoka( asilimia 2 had5) – na kwa nadra, kushuka kwa uterasi (chini ya asilimia 0.7). Kuwa na mikakamo kunaweza kutibiwa kwa NSAID.
Udhibiti wa uzazi
Ufungaji uzazi, ingawa hufaulu zaidi, hauwezeshi kuurudisha tena kwa hakika; mbinu nyingine zinaweza kuurudisha, lakini mara nyingi baada ya kuziacha mwanamke anakuta utaratibu wa hedhi umeathirika.
Udhibiti wa uzazi
Kinga mbili ni matumizi ya mbinu zinazozuia maambukizi ya zinaa na mimba. Hii inaweza kuwa kwa kodomu pekee au pamoja na mbinu nyingine ya kudhibiti uzazi au kwa kuepuka ngono ya kuingiliana.
Iwapo mimba ni hoja kuu kutumia njia zote mbili kwa wakati mmoja kunakubalika, na aina zote mbili zimependekezwa kwa wale wanaotumia dawa isiyo na chunusiisotretinoini, kwa sababu ya hatari kuu ya matatizo ya uzazi itumiwapo wakati wa ujauzito.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Kidonge kiliidhinishwa na shirika la FDA mapema katika miaka ya 1960, matumizi yake yalienea kwa kasi katika sehemu ya mwishoni ya muongo huo, na kuanzisha athari kubwa katika jamii. Jarida la Time liliweka picha ya vidonge hivi kwenye ngozi yake katika mwaka wa Aprili 1967. [86] Katika sehemu ya kwanza, ilikuwa inafanya kazi vyema zaidi kuliko njia zilizogeuzwa za zamani, hivyo basi kuwapatia wanawake kidhibiti cha kipekee juu ya uzazi wao. matumizi yake yalikuwa tofauti na ngono, hivyo basi hayakuhitaji maandalizi maalumu wakati wa shughuli ya ngono ambayo yangeingilia uanziaji au hisia, na uchaguzi wa kuchukua kidonge ulikuwa wa mtu binafsi. Vipengele vya mchanganyiko vilisaidia kuongeza pakubwa umaarufu wa Kidonge miaka kadhaa baada ya kuanzishwa kwake. [7] [14] Claudia Goldin, miongoni mwa wengine, alisema kuwa hii teknolojia mpya ya uzuiaji mimba ilichangia pakubwa katika kutengeneza nafasi ya kisasa ya wanawake katika uchumi, kwa kurefusha umri ambao wanawake waliolewa hivyo basi kuwapatia nafasi ya kujipatia elimu na aina nyingine za mtaji wa binadamu na pia kwa ujumla kuwa na mwelekeo wa kitaaluma. Muda mfupi baada ya kidonge cha kuzuia mimba kuhalalishwa, kulikuwa na ongezeko kubwa katika mahudhurio ya vyuo ya wananwake na idadi ya waliohitimu. [87] Kulingana na mtazamo wa kiuchumi, vidonge vya kuzuia mimba vilipunguza gharama ya kukaa shuleni. Uwezo wa kudhibiti uzazi bila ya kupunguza mahusiano ya kingono uliwaruhusu wanawake kupanga mipango ya muda mrefu kuhusu elimu na kazi yao.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Tarehe 10 Juni 1957, Shirika lililotawala Chakula na Dawa (FDA) liliidhinisha Enovid miligramu 10 (miligramu 9.85 norethynodrel na 150 μg mestranol) kwa ajili ya matatizo ya hedhi kwa kuzingatia data iliyotokana na matumizi yake na zaidi ya wanawake 600. Majaribio mengi zaidi ya dawa hizi za uzuiaji mimba ziada yalionyesha kuwa vipimo vya Enovid vya miligramu 10, 5, na 2.5 vilifanya kazi vyema sana. Tarehe 23 Julai 1959, kampuni ya Searle ilituma ombi la ziada la kuongeza upangaji uzazi kama ishara iliyohalalishwa kwa vipimo vya Enovid vya miligramu 10, 5, na 2.5. Shirika la FDA lilikataa kuzingatia ombi hilo hadi kampuni ya Searle ilipokubali kuondoa aina za vipimo vya chini kutoka kwa ombi hilo. Tarehe 9 Mei 1960, shirika la FDA lilitangaza kuwa lingehalalisha miligramu 10 za Enovid kwa ajili ya matumizi ya upangaji uzazi, jambo ambalo lilifanya tarehe 23 Juni 1960, na kufikia wakati huo Enovid ya miligramu 10 ilikuwa katika matumizi ya jumla kwa muda wa miaka mitatu na wakati ambapo, kwa makisio ya kale, angalau wanawake nusu milioni walikuwa wameitumia. [13] [26] [31]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Bunge la Marekani lilianza kusikiza kesi kuhusu vidonge hivi katika mwaka wa 1970 na kulikuwa na misimamo tofauti kutoka kwa wataalamu wa kimatibabu. Dr Michael Newton, Msimamizi Mkuu wa Taasisi ya Wakunga na Wanaelimuuzazi alisema:
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Taratibu zingine za pili zimebuniwa. Mfano mmoja ni athari za kiendometriki ambazo huzuia upandikizaji wa mtoto kwenye uterasi. Baadhi ya vikundi vinavyotetea maisha huchukulia utaratibu kama huo kama unaosababisha uavyaji, na kuwepo kwa taratibu zinazotumiwa baada ya utungisho ni mada tata. Baadhi ya wanasayansi wanasema kwamba uwezekano wa utungisho wakati wa matumizi ya COCP ni mdogo sana. Kutokana na hayo, wanahitimisha kuwa mabadiliko ya endometriki yanawezakosa kuwa na nafasi muhimu, kama ipo, katika ubora unaoonekana wa COCP. [55] Wengine huwa na hoja tata zaidi dhidi ya kuwepo kwa mbinu hizi, [56] wakati bado wanasayansi wengine wanasema kuwa data iliyopo inaunga mkono taratibu kama hizi. [57] Utata huu kwa sasa haujatatuliwa.
Uterasi
Uterasi (kutoka Kilatini "uterasi", uteri wingi) ni kiungo kikuu cha uzazi wa kike. Katika binadamu, mwisho wa uzazi, kizazi cha uzazi, hufungua ndani ya uke, wakati mwingine, fundus, unashirikiana na mizigo ya fallopian. Ni ndani ya uterasi kwamba fetus inakua wakati wa ujauzito. Katika kiinitete, uterasi inakua kutoka kwenye vidonge vya paramesonephric ambavyo vinatumia kwenye chombo kimoja kinachojulikana kama uterasi rahisi. Uterasi ina aina tofauti katika wanyama wengine wengi na kwa wengine kuna uteri mbili tofauti kama uterasi duplex.
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Vidonge vya Uzuiaji Mimba vinavyotumiwa kwa pamoja, na pia njia zingine nyingi za kudhibiti uzazi, zilihalalishwa nchini Canada katika mwaka wa 1969.
Udhibiti wa uzazi
Miungano ya Kimataifa yalizindua kikundi cha "Every Woman Every Child" kinachoshughulikia taratibu za kina mama za kupata dawa za kuzuia mimba. Shughuli hii inalenga kuongeza wanawake wanaotumia mbinu mpya za kuzuia mimba kwa milioni 120 katika nchi zilizo maskini kufikia mwaka 2020. Vile vile, wanataka kuruhusu hata wasichana wadogo wajitafutie dawa za kuzuia mimba bila ruhusa ya wazazi.
Udhibiti wa uzazi
Kwa walio na matatizo maalumu ya afya, mbinu za kudhibiti uzazi zinaweza kuhitaji uchunguzi zaidi. Kwa kina mama wenye afya, njia nyingi za kudhibiti uzazi hazipaswi kufanyiwa uchunguzi wa tiba ikiwa ni pamoja na dawa za kudhibiti uzazi, udhibiti wa uzazi unaoweza kudungwa au kutiwa mwilini, na kondomu. Hasa, uchunguzi wa pelvisi, uchunguzi wa matiti, au uchunguzi wa damu kabla ya kutumia dawa za kudhibiti uzazi hauonekani kuathiri matokeo na hivyo hauhitajiki. Shirika la Afya Ulimwenguni katika 2009 lilichapisha kwa undani orodha ya njia ya tiba ya kubaini kufaulu kwa kila aina ya udhibiti wa uzazi.
Athroskopia
Kazi za kutagulia katika taaluma ya athroskopia zilianza miaka ya 1920 na kazi ya Eugen Bircher. Bircher alichapisha majarida kadhaa katika miaka ya 1920 kuhusu matumizi yake ya athroskopia ya goti kwa madhumini ya kutambua ugonjwa. Baada ya kutambua tishu zilizoachana kwa kutumia athroskopia, Bircher alitumia upasuaji wazi katika kuondoa au kurekebisha tishu zilizokuwa zimeharibika. Awali, alitumia thoracolaparoscopu ya Jacobaeus ya umeme kwa ajili ya taratibu zake za kutambua ugonjwa, ambayo ilionyesha mtazamo usio dhahiri wa kifundo. Baadaye, alifafanua mtazamo wa utofautishaji maradufu wa kuboresha hali ya kuonekana. Bircher aliacha uhadubini mnamo mwaka wa 1930, na kazi yake ilitelekezwa sana kwa miongo kadhaa.
Udhibiti wa uzazi
Mbinu ya kawaida katika nchi zilizoendelea ni kondomu na dawa ya kumeza, ilhali barani Afrika ni dawa ya kumeza na kule Amerika Kusini na Asia ni ufungaji wa uzazi. 
Swala pala
Msimu wa kuzaana wa swala pala, ambao pia hujulikana kama rutting kwa lugha ya Kiingereza, huanza wakati unaelekea mwisho wa msimu wa mvua mwezi wa Mei. Mambo haya yote kwa kawaida hudumu kwa muda wa takriban wiki tatu. Huku swala pala wachanga wakizaliwa baada ya miezi saba, mama yao ana uwezo wa kuchelewa kujifungua kwa nyongeza ya mwezi moja kama hali ni mbaya. Wakati wa kujifungua swala pala wa kike hujitenga mwenyewe kutoka katika kundi ya swala pala wengine licha ya jitihada mbalimbali ya swala pala wa kiume kumzuia kuondoka katika wilaya yao. Swala pala wa kike ambaye amekuwa mama kumweka mwanawe aliyezaliwa katika doa kwa siku chache au hata kumwacha mwanawe mafichoni kwa siku, wiki kadhaa au zaidi kabla ya kurudi kwa kundi la swala pala wenzake. Wanawe wachanga watajiunga na kikundi cha swala pala wengine na watakwenda kwa mamao tu wakati kuna shida au wakati wana njaa na wanahitaji kula. Swala pala wachanga hunyonya matiti ya mamao kwa muda wa kati ya miezi 4 hadi 6. Swala pala wa kike ambao hukomaa wanalazimika kujiondoa katika kikundi hicho na kujiunga na kundi mpya ya swala pala ya wanaume pekee.
Udhibiti wa uzazi
Casanova (1725-1798), wakati wa kuchipuka upya kwa Italia alielezea jinsi ya kutumia ngozi ya kondoo kuzuia ujauzito; hata hivyo, upatikanaji wa kondomu haikutokea hadi karne ya 20. 
Mpango wa uzazi kwa kutumia kiraka
Mwezi wa Novemba 2005, jumba la utangazaji la CBS walitoa hadithi kuhusu hati zilizojitokeza kwa lawsuit kuhusiana na mama mchanga aliyepoozwa na kiharusi na kubaki mtu asiyejiweza ambayo ilionyesha kuwa kampuni ilikuwa amepokea karibu ripoti mia tano ya matukio mbaya kati ya Aprili 2002 na Desemba 2004. Katika wakati sawa na huo, ripoti sitini na moja pekee za matukio mbaya zilifikishwa kotini zikiwa na muungano wa aina zote za vidonge vya kudhibiti uzazi. 
Ubepari
Kihistoria, ubepari uliwahi kuwepo tangu zamani kwa namna mbalimbali, lakini ulianza kutawala baada ya mifumo ya Karne za Kati za Ulaya kupitwa na wakati na mapinduzi ya viwanda kushika kasi. Ubeberu, ukoloni, halafu utandawazi vimefanya ubepari uenee duniani kote. 
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Katika mwaka wa 1953, baada ya kupendekezewa na Pincus, Rock alianzisha haliya kutotaga mayai kutokana na kuwa na mimba katika wagonjwa wake wa utasa 27 kwa kuwafanya wameze miligramu 300 kwa siku za dawa zilizokuwa na projesteroni pekee kwa muda wa siku 20 kuanzia siku 5-24 za mzunguko zikifuatiwa siku ambazo hawakuhitajika kumeza dawa hizi ili kusababisha kutoka damu. Zoezi h zinazozalishwa sawa moyo 15% mimba kiwango cha wakati zifuatazo miezi minne bila kumsumbua amenorrhea ya awali kuendelea na estrogen na progesterone regimen. Lakini asilimia 20 ya wanawake breakthrough damu na katika mzunguko wa kwanza alikuwa ovulation hayataota 85% tu ya wanawake, kuonyesha kwamba hata kubwa zaidi na ghali zaidi vipimo simulizi ya progesterone itakuwa zinahitajika kuzuia awali mfululizo ovulation. [21]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Jaribio la kwanza la matumizi ya Enovid kama dawa ya upangaji uzazi lililoongozwa na Edris Rice-Wray lilianza Aprili 1956 katika Rio Piedras, Puerto Rico. [26] [27] [28] Jaribio la pili la matumizi ya Enovid (na norethindrone) kama dawa ya upangaji uzazi lililoongozwa na Edward T. Tyler lilianza Juni 1956 katika Los Angeles. [9] [29] Tarehe 23 Januari 1957, kampuni ya Searle iliandaa kongamano la kukagua utafiti wa elimuuzazi na uzuizji mimba uliohusiana na Enovid kupitia 1956 na kuhitimisha kuwa viwango vya estrojeni katika Enovid vinaweza kupunguzwa kwa asilimia 33 ili kupunguza matukio ya madhara ya utumbo yaliyosababishwa na estrojeni bila kuathiri pakubwa ongezeko la matukio ya kutoka damu kusikotarajiwa. [30]
Vigae vya mwandiko wa kikabari
Mifano ya kale kabisa iliyohifadhiwa ilitengenezwa mnamo mwaka 3000 KK[1].
Maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo
Maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo ya ekuwa yakielezwa tangu siku za kale. Maelezo ya kwanza kuwahi kuandikwa, ambayo yanapatikana katika Mafunjo ya Ebers, ni ya takriban 1550 BC. Wamisri walieleza maambukizi ya mfumo wa viungo vya mkojo kama "kutoa joto kutoka ndani ya kibofu" Mitishambakufyonza damu, na kupumzika ndizo aina matibabu zilizotumika kufikia mwaka wa 1930, wakati antibiotiki zilipatikana.
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Matumizi ya sheria fulani za kalenda katika kutambua urefu wa kipindi cha kutoweza kutunga mimba kabla ya kijiyai kudondoshwa huruhusu siku chache za ngono mwanzoni mwa mzunguko wa hedhi huku kukiwa na kiwango cha chini sana cha uwezekano wa kupata mimba.[22] Kwa kutumia mbinu ya ute pekee, kuna uwezekano wa kukosea kwa kudhani ni hedhi damu inapotoka katikati ya mzunguko wa hedhi au wakati ambapo kijiyai halikudondoshwa. Kuweka chati sahihi ya joto la msingi la mwili huwezesha utambuzi wa hedhi, wakati ambapo sheria za kalenda kuhusu kipindi kabla ya kudondosha kijiyai zinaweza kutumiwa kwa usahihi.[23] Katika mbinu za joto pekee, sheria ya kalenda inaweza kutegemewa pale tu kutambua uwezekano wa kutoshika mimba kabla ya kudondosha kijiyai. Katika mbinu za joto na ishara, sheria ya kalenda huthibitishwa na rekodi za ute: uchunguzi wa ute wa uke unaoashiria uwezo wa kupata mimba unapewa kipaumbele kuliko mbinu yoyote ya kalenda ya kubainisha uwezo wa kushika mimba.[22]
Ukimwi
Shirika la Afya Duniani lilipendekeza ufasili wa UKIMWI mara ya kwanza mwaka wa 1986.[5] Tangu hapo, ufasili wa Shirika hili umedurusiwa na kurefushwa mara kadhaa, toleo la hivi karibuni likiwa la mwaka wa 2007. [5] Mfumo wa SAD hutumia vikundi vifuatavyo:
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Shirika la kwanza kufundisha mbinu ya dalili za joto lilianzishwa mwaka 1971. John na Sheila Kippley, walei Wakatoliki, walijiunga na Konald Prem katika kufundisha mbinu iliyotegemea dalili zote tatu: joto, ute na mkao wa mlango wa uzazi. Taasisi yao sasa inaitwa "Shirika la Kimataifa la Wanandoa kwa Wanandoa" (kwa Kiingereza "Couple to Couple League International").[7]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Katika Machi 1952, Sanger aliandika arifa fupi huku akiutaja utafiti wa Pincus kwa rafiki yake na msaidizi wa zamani, suffragist na philanthropist Katharine Dexter McCormick, ambaye alitembelea WFEB na wake mwanzilishi na umri wa rafiki Hudson Hoagland katika Juni 1952 na kujifunza kuhusu uzazi wa mpango utafiti kuna . McCormick, aliyekuwa amechanganyikiwa baada ya wakati utafiti stalled kutoka ukosefu PPFA ya riba na ufadhili mdogo, McCormick mpangilio mkutano wa WFEB tarehe 6 Juni 1953 na Sanger na Hoagland, ambapo kwanza alikutana Pincus waliofanya kwa kiasi kikubwa kupanua na kuongeza kasi ya utafiti na McCormick kutoa mara hamsini PPFA ya awali fedha. [11] [19]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Ubora wa COCP, kama ilivyo kwa aina nyingi za dawa za upangaji uzazi, unaweza kutathminiwa kwa njia mbili. Makadirio ya ubora wa matumizi au njia timilifu hujumuisha watu wanaomeza vidonge hivi kwa uthabiti na usahihi. Makadirio ya ubora wa Matumizi halisi au ya mfanano mmoja hujumuisha watumiaji wote wa COCP, ikiwa ni pamoja na wale wanaomeza tembe hizi kwa njia isiyofaa, wale wanaokosa kumeza kwa uthabiti, au yote mawili. Makadirio huwasilishwa kwa jumla ya matumizi ya mwaka wa kwanza. [1] Kwa kawaida Pearl Index hutumika kuhesabu makadirio ya ubora, lakini baadhi ya tafiti hutumia majedwali ya upunguaji. [51]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Vidonge vinavyochanganywa vya upa simulizi za mpango wa uzazi zichukuliwe wakati huo huo kila siku. Ikiwa kidonge kimoja au zaidi kitasahaulika kwa zaidi ya masaa 12, ukingaji wa kutunga m mtu mmoja au vidonge zaidi ni kusahaulika kwa zaidi ya masaa 12 zaidi, kinga ya mimba itakuwa kupunguzwa. [46] Aina nyingi za vidonge vinavyochanganywa hufungwa moja ya pakiti mbili za ukubwa tofauti, zikiwa zimetiwa alama za matumizi ya siku 28. Kwa pakiti ya vidonge vya kutumiwa siku 21, kidonge kimoja kumezwa kila siku kwa wiki tatu, ikifuatiwa na wiki ya kutomeza dawa yoyote. Kwa pakiti vidonge vya siku 28, vidonge 21 humezwa, ikifuatiwa na wiki ya kumeza dawa za kipozauwongo au za sukari. Mwanamke anayetumia atatokwa na damu kidogo wakati wowote katika wiki anayomeza dawa za kipozauongo, na bado atakuwa amelindwa kutokana na kutunga mimba katika wiki hii. Pia kuna aina mbili mpya zaidi za dawa za kupanga uzazi zinazochanganywa (Yaz 28 na Loestrin 24 Fe) ambazo zina kidonge cha homoni kinachofanya kazi kwa siku 24, ikifuatiwa na siku nne za kumeza dawa za kipozauwongo.[47]
Ufahamu wa uwezo wa kushika mimba
Muongo uliofuata ulishuhudia kuanzishwa kwa mashirika mengine ya Kikatoliki ambayo sasa ni makubwa - "Familia ya Amerika" (kwa Kiingereza "Family of the Americas") iliyoundwa mwaka 1977 na kufundisha mbinu ya Billings,[10] halafu "Taasisi ya Papa Paulo VI" (1985), inayofundisha mbinu mpya ya ute pekee iitwayo Creighton Model.[11]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Vidonge vya upangaji uzazi huja Simulizi za kuzuia mimba kuja katika misombo mbalimbali. Mganyiko mkuu ni kati ya vidonge vya upangaji uzazi vinavyotumiwa pamoja, vilivyo na estrojeni pamoja na projestini na vile vilivyo na projestini pekee. Vidonge vya upangaji uzazi vinavyotumiwa pamoja pia huwa vya aina mbalimbali, ikiwa ni pamoja na vipimo tofauti vya estrojeni, na kama vipimo hivi vya estrojeni au projestini hubadilika kutoka wiki 1 hadi nyingine.
Udhibiti wa uzazi
Dawa za kutoa mimba zilianza kutumika badala ya utoaji mimba kwa njia ya upasuaji kwa kuwepo kwa prostaglandin analog na kuwepo kwa mifepristone miaka ya 1980.