Je, pombe ina sababisha saratani?
Athari za muda mrefu za pombe
Ugonjwa wa ini kutokana na pombe ni tatizo kubwa kwa afya ya umma. Kwa mfano nchini Marekani hadi kufikia watu milioni mbili wana matatizo yanayohusiana na ugonjwa wa ini. Matumizi mabaya ya pombe kwa muda mrefu yanaweza kusababisha mafuta ya ini, sirosi na hepatiti ya pombe. Njia za matibabu ni chache na hatua mojawapo muhimu zaidi inayojumuisha ni kusitisha matumizi ya pombe. Katika matukio ya ugonjwa mkali wa ini, njia ya pekee ya matibabu inaweza kuwa kupandikiza ini kwa wagonjwa walioacha pombe. Utafiti kubainisha ufanisi viziua-TNF. Baadhi ya dawa za nyongeza, kwa mfano, mbaruti za maziwa na silimarini, zinaonekana kuwa faida fulani.[97][98] Pombe ni sababu inayoongoza katika kusababisha kansa ya ini katika nchi za Magharibi, huchangia 32-45% ya saratani ya hepati. Hadi watu nusu milioni nchini Marekani hupata matatizo ya kansa ya ini inayohusiana na[99]pombe [100] Matumizi ya pombe wastani pia huongeza hatari ya ugonjwa wa ini.[8]
Kuvuta moshi wa sigara inayotumiwa na mtu mwingine
Ya Shirika la Kimataifa la Utafiti wa Saratani ya Shirika la Afya Duniani alihitimisha mwaka wa 2004 kwamba kuna ushahidi wa kutosha kwamba Secondhand moshi uliosababishwa na kansa kwa binadamu.
Ulevi
Athari za msingi za pombe ya ni kuongezeka kwa msisimuo wa vipohisishi vya GABA A , kuendeleza unyongovu wa mfumo mkuu wa neva . Kwa matumizi maradufu ya pombe kwa wingi, vihisishi hivi hulemamazwa na kupungua kwa idadi, na hivyo kusababisha uzoelevu na utegemezi wa kimwili.[66] Kiasi cha pombe ambacho kinaweza kuhimilika pamoja na athari zake hutofautiana kati ya jinsia . Kiasi sawa vya pombe vinaponywewa na wanaume na wanawake, kwa ujumla husababisha wanawake kuwa na viwango vilivyokolea vya pombe katika damu (BACs).[61] Hali hii inaweza kuhusishwa na sababu nyingi, ya msingi ikiwa kwamba wanawake wana maji machache mwilini kuliko wanaume. Kiasi cha pombe hukolea zaidi katika mwili wa mwanamke. Kiasi fulani cha pombe husababisha mkubwa mkubwa kwa wanawake kutokana na homoni tofauti zinazosisimuliwa ikilinganishwa na wanaume.[21]
Kuvuta moshi wa sigara inayotumiwa na mtu mwingine
Moshi wa sigara inayopumuliwa bila hiari na mtu asiyevuta sigara una umaarufu kwa hatari zake kwa ajili ya saratani katika wanyama wapendwa. [173] Utafiti uliofanywa na Chuo Kikuu cha Tufts Shule ya Tiba ya Mifugo na Chuo Kikuu cha Massachusetts wanaohusishwa tukio la kansa ya mdomo feline na yatokanayo na tombako moshi wa mazingira kwa njia ya overexpression ya [[]]p53 gene. Utafiti mwingine uliofanywa katika moja ya vyuo vikuu alihitimisha kuwa paka wanaoishi na mvutaji ni walikuwa zaidi uwezekano wa kupata feline lymphoma, hatari ya kuongezeka kwa muda wa yatokanayo na moshi secondhand na idadi ya wavutaji katika kaya. Utafiti na watafiti wa Chuo Kikuu cha Kolorado Nchi, kuangalia matukio ya kansa ya mapafu canine, inconclusive kwa ujumla, ingawa waandishi taarifa ya uhusiano dhaifu kwa kansa ya uvimbe katika mbwa wazi kwa tumbaku moshi wa mazingira. Idadi ya smokers ndani ya nyumba, idadi ya Packs kuvuta katika nyumba kwa siku, na kiasi cha wakati huo mbwa alitumia ndani ya nyumba hawakuwa na athari mbwa hatari ya kansa ya mapafu. 
Madhara ya kuvuta sigara
Uchunguzi unaonyesha kuwa saratani ya mdomo ni hadi mara 27, koo(mara 12), koromeo(mara10).Uchunguzi pia umebaini kuwa kuna uhusiano fulani kati ya uvutaji sigara na saratani ya matiti.
Saratani ya mapafu
Kulingana na utafiti wa Taasisi ya kimataifa ya saratani, umri wa kati ya kutambua saratani ya mapafu kule Marekani ni miaka 70,[105] na umri kati ya kifo ni miaka 72.[106] Nchini Marekani, walio na bima ya matibabu hupata matokeo bora zaidi.[107]
Saratani
Jina la saratani linatokana na neno la Kiarabu sartan linalomaanisha pia "kaa". Sababu yake ni ya kwamba mtaalamu Galenos wa Ugiriki wa Kale aliona uvimbe uliofanana na miguu ya kaa. Jina hili lilitafsiriwa baadaye kwa lugha nyingi.
Udhibiti wa saratani
Matibabu kwa kingamaradhi yanayohusu seli ambapo seli Asili za Kuua za wagonjwa (NK) na T-Limfositi za sitotoksi (CTL) hutumiwa yamekuwa yakitumiwa katika Ujapani tangu mwaka wa 1990. Seli za NK na CTL kimsingi huua seli za kansa wakati zimekuwa. Matibabu haya hupeanwa pamoja na aina zingine za matibabu kama vile upasuaji, matibabu kwa njia ya eksirei au tibakemo na hujulikana kama (AIET)[7][8]
Saratani ya mapafu
Ukingaji ndio gharama ya chini ya kuzuia kukua kwa saratani ya mapafu. Ilhali katika mataifa mengi kasinojeni za viwanda na zile za nyumbani zimetambuliwa na kupigwa marufuku, uvutaji tumbaku ungali umeenea pakubwa. Kukomesha uvutaji wa tumbaku ni lengo la kwanza katika ukingaji kukomesha uvutaji ni kifaa muhimu katika utaratibu huu.[51]
Saratani ya mapafu
Prognosisi huwa duni. Kwa watu wote walio na saratani ya mapafu, asilimia 15 huishi kwa miaka mitano baada ya kutambuliwa.[2] Mara kwa mara kiwango huzidi wakati wa utambuzi. Wakati wa kujitokeza, asilimia 30-40 ya hali ya KMSK huwa kiwango cha IV, na asilimia 60 ya KMSN huwa kiwango cha IV.[8]
Madhara ya kuvuta sigara
Uvutaji wa siagara ndio sababu kubwa zaidi ya saratani ya mapafu. Pia husababisha kupasuka kwa vibofu vya hewa safi na kutoa harufu mbaya mwilini. Wavutaji pia hupata saratani ya koromeo na kuziba njia ya hewa na hivo basi inabidi kutobolewa kwa kishimo kwenye shingo hili kuwezesha mwadhiriwa kupumua.
Saratani ya mapafu
Vitu vingine, Kazi, na maeneo mbalimbali yamehusishwa na saratani ya mapafu. International Agency for Research on Cancer (IARC) unaeleza kuwa "dhibitisho tosha" kuonyesha yafuatayo ni pafu lililo na kasinojeni:[36]
Ini
Unaweza pia kupata saratani ya ini. Hii inaweza ikawa saratani ya kuathiri sehemu nyinginezo ambayo inaweza kutokea kwenye sehemu nyingine kwenye mwili wako.
Ulevi
Sababu ya kawaida zaidi ya vifo kwa walevi hutokana na matatizo ya mishipa ya moyo.[123] Pana kiwango cha juu cha kujiua miongoni mwa walevi sugu, ambayo huongeza jinsi mnywaji anavyozidi kunywa. Hii huaminika kusababishwa na sababu kwamba pombe husababisha mvurugiko wa kemia za kimwili katika ubongo, na pia kutengwa kijamii. Kujiua pia ni jambo la kawaida sana miongoni mwa watumiaji pombe vijana, na asilimia 25 ya mauaji kwa vijana huhusiana na utumiaji pombe vibaya.[124] Takribani asilimia 18 ya walevi hujiua,[44] na utafiti umegundua kwamba zaidi ya asilimia 50 ya visa vyote vya kujiua huhusiana na pombe au utegemezi wa dawa. Takwimu hii ni kubwa kwa vijana, wanaokunywa pombe au kutumia vibaya dawa nayo huchangia asilimia 70 ya visa vya kujiua[125]
Saratani ya mapafu
Kisababishi kuu cha saratani ya mapafu ni kuathiriwa na moshi wa tumbaku,[2] unaosababisha asilimia 80–90 ya saratani.[1] Wasiovuta huchangia visa hivi kwa asilimia 10-15–[3] na mara nyingi huhusishwa na muungano wa masuala ya kijenetiki,[4] gesi ya radoni,[4] asbesto,[5] na uchafuzi wa hewa[4] pamoja na moshi kutoka kwa anayevuta sigara.[6][7] Saratani ya mapafu inaweza kuonekana kwa rediografu ya kifua na tomografi ya kompyuta (ukaguzi wa CT). utambuzi hudhibitishwa kwa biopsi[8] ambao hutekelezwa kwa bronkoskopi au mwongozo wa CT. Matibabu na matokeo ya muda mrefu hulingana na aina ya saratani, hatua (kiwango cha uenezi), na afya kwa jumla ya mtu, ikipimwa kwa hali ya utendakazi.
Ulevi
Matatizo mbalimbali ya kiafya yanayohusiana na matumizi ya pombe kwa muda mrefu huchukuliwa kijumla kama yenye kudhuru jamii, kwa mfano fedha kutokana kupoteza masaa-ya kazi gharama za kimatibabu, na gharama za upeo wa pili za kimatibabu. Matumizi ya pombe ni sababu kubwa inayochangia majeraha ya kichwa, ajali za magari, mvurugano, na mashambulizi. Mbali na fedha, pia pana gharama kubwa za kijamii kwa mlevi, familia yake na marafiki.[62] Kwa mfano, matumizi ya pombe yanaweza kusababisha dalili za ulevi kwa mimba ya mwanamke mja mzito,[127] ambayo ni hali haribifu na isiyotibika.[128]
Saratani ya mapafu
Saratani za kwanza za mapafu kwa kawaida huenea kwa ubongo, mifupa, ini, na glandi ya adrenali.[8] Immunostaining ya biopsi mara nyingi husaidia kubaini kiini halisi.[49]
Athari za muda mrefu za pombe
"Matumizi wastani ya pombe inaonekana kupunguza hatari ya PAD katika wanaume walio na afya".[41] "Katika utafiti huu mkubwa uliohusu raia, matumizi wastani ya pombe yalionyesha uhusiano wa kupungua kuhusiana na ugonjwa wa pembeni wa mishipa miongoni mwa wanawake, waliplinganishwa na wanaume. Mkolezo wa mabaki kutokana na sigara huenda uliweza kuwa kuathiri matokeo. Miongoni mwa wasiovuta sigara, uhusiano wa kinyume ulionekana kati ya matumizi ya pombe na ugonjwa wa pembeni wa mishipa katika wanaume na wanawake."[42][43]
Homanyongo C
Homa ya nyongo C mara chache inasababisha ugonjwa unaojulikana kama Sjögren's syndrome (madhara dhidi ya kinga ya mwili), upungufu sio kawaida wa idadi ya blood platelets, magonjwa sugu ya ngozi, kisukari, pamoja na aina Fulani ya aina saratani ya damu iitwayo non-Hodgkin lymphomas.[14][15]
Saratani ya mapafu
Kwa kila milioni 3-4 ya sigara iliyovutwa, kifo kimoja hutokea kutokana na saratani ya mapafu.[1][110] Ushawishi wa "Tumbaku Kubwa" huchukua jukumu kubwa katika utamaduni wa uvutaji wa sigara.[111] Vijana wasiovuta sigara wanao tazama matangazo ya uvutaji wa sigara huenda wakavuta.[112] Jukumu la kuvuta moshi ya sigara inaendelea kutambulika kama hatari ya saratani ya mapafu,[24] inayoelekeza kwa sera ya kuingilia upungufu wa wasiovuta kutotaka kuwa karibu wavutaji wanapovuta.[113] Moshi kutoka magari, viwanda, na vituo vya umeme pia vinaweza kuwa hatari.[4]
Udhibiti wa saratani
Matibabu ya kulenga pia yanaweza kuhusisha peptidi ndogo kama "vifaa elekezi" ambavyo vinaweza kujifunga kwa uso wa vipokezi vya seli au matriki iliyo nje ya seli iliyoathirika inayozunguka uvimbe. Radionuklidi zilizoambatishwa kwa peptidi hizi (mfano RGDs) hatimaye huua seli ya kansa // saratani ikiwa nuklidi itaharibikia katika sehemu zilizo karibu na seli hiyo. Hasa oligo au multima za motifu hizi zinazojifunga zina mvutio mkuu, kwa kuwa zinaweza kusababisha umaarum na shauku bora zaidi za uvimbe.
Athari za muda mrefu za pombe
Ukolezi mkubwa wa asetalidehidi, ambayo huzalika wakati mwili unavunja ethanoli, unaweza kuharibu DNA katika seli zilizo na afya. Taasisi ya Taifa ya Matumizi mabaya ya Pombe na Ulevi zimeonyesha kwamba asetalidehidi hushikamana na poliaminesi ambayo ni misombo inayotokea kwa kawaida nayo ni muhimu kwa ukuaji wa seli - kuibusha aina ya msingi wa DNA hatari inayoitwa Cr-Pdg adduct.[142] Hata viwango vya wastani vya matumizi ya pombe huhusishwa na ongezeko la hatari ya aina fulani za kansa.[8]
Saratani ya mapafu
Aina nyingine nne kuu za histolojia zimetambuliwa, hata ingawa saratani zingine zinaweza kuwa na mchanganyiko wa aina tofauti za aina ndogo.[44] Aina ndogo zilizo nadra hujumuisha tyuma za glandi, tyuma za kasinoidi, na kasinoma zisizopambanuliwa.[1]
Tiba asilia ya homoni
Sio kawaida sana lakini madhara makubwa ya upande ya estrojeni zote ni pamoja na kuongezeka kwa hatari au ukali wa saratani ya matiti, ovari au utumbo , kiharusi, shinikizo la moyo, kuvilia kwa damu, shida ya akili, ugonjwa wa nyongo, shinikizo la damu, matatizo ya ini, sukari nyingi katika damu , kuhifadhi maji, kuongezeka kwa uvimbe wa (fibroidi) uterasi, na kusawijjika kwa ngozi hasa usoni (melasma), na maambukizi ya chachu ya uke.
Madhara ya kuvuta sigara
Sigara inapunguza mpigo wa damu kwenye sehemu za uume. Sigara pia huharibu mbegu za wanaume na kwa hiyo watoto wanaowazalisha huwa na uwezekano mkubwa zaidi wa kupata magonjwa ya saratani. Sigara pia huwafanya wanaume kuwa tasa.
Athari za muda mrefu za pombe
Uchambuzi-mpevu wa tafiti 34 uligundua upungufu wa hatari ya vifo kutokana na ugonjwa wa moyo kwa wanaume ambao hutumia vinywaji 2-4 kwa siku na wanawake ambao hutumia 1-2 kwa siku.[30] Uchambuzi-mpevu wa jaribio usioratibiwa uligundua kwamba matumizi ya pombe kwa kiasi cha wastani hupunguza kiwango cha seramu ya fibrinojeni, protini ambayo husaidia mchakato wa kugandisha na kukuza viwango vya ongezeko la ukuajib wa aina ya plasminojeni ya tishu,kimeng'enya ambayo husaidia kuyeyusha mgandamano.[31] Kiwango cha seramu ya protini C-tendaji(CRP)ya kuvimba na kiashiria cha hatari ya CHD, ni cha chini kwa watu ambao hunywa kiasi wastani kuliko wale wasiokunywa pombe kabisa; hivyo basi inaonyesha kuwa matumizi ya pombe kwa kiasi cha wastani inaweza kuwa na athari zinazozuia kuvimba.[32][33][34] Mbali na matokeo yake kwa akili, pombe ina athari dhidi ya mgandamano, yenye matokeo sawa na warfarini.[35][36] Zaidi ya hayo, ugonjwa wa moyo ni wa kiasi cha chini kwa wanywao kwa wastani kuliko watumiaji chai.[37]
Athari za muda mrefu za pombe
Utafiti ulihitimisha kuwa, "Matumizi madogo hadi wastani ya pombe huhusishwa na tatizo la upungufu wa dalili za metaboli , pamoja na athari nzuri kwa mafuta, mzingo wa kiuno, na mfungo wa insulini. Uhusiano huu alibainika zaidi miongoni mwa wazungu na miongoni mwa wanywaji wa bia na mvinyo."[91] "Uwiano usio wa kawaida wa dalili za metaboli na vipengele vyake vilionyesha kuongeza kwa matumizi ya pombe.[92]'
Itikadi kali
Mambo hayo yamefanya wakanamungu na wengineo wadai kwamba dini zote duniani zinaharibu maisha ya watu badala ya kuyaboresha. Watetezi wa dini wanahoji kama ni sawa kusema mwili ni mbaya kwa sababu una ugonjwa katika kiungo fulani. Itikadi kali ni saratani ambayo wote wapambane nayo, badala ya kumuua mtu aliye nayo. Dini zimechangia sana maadili ya binadamu na ya jamii, hata kama baadhi ya wanadini wameshika misimamo mibaya na kutenda mambo yasiyofaa.
Athari za muda mrefu za pombe
Ingawa pombe husaidia awali kupunguza dalili za fobia au hofu za kijamii, matumizi mabaya ya pombe kwa muda mrefu yanaweza kuzidisha dalili za fobia ya kijamii na kusababisha dalili za fobia ya kijamii hasa wakati wa kujiondoa katika pombe. Athari hii si ya kipekee kwa pombe lakini inaweza pia kutokea kwa matumizi ya muda mrefu wa dawa za kulevya ambazo zina mfumo sawa wa utendaji wa pombe kama vile benzodiazepini ambazo ni wakati mwingine hupendekezwa kama vitulizi kwa watu walio na matatizo ya pombe.[85] Takriban nusu ya wagonjwa wanaohudhuria huduma za afya ya akili kwa hali ikiwa ni pamoja na ugonjwa wa wasiwasi kama vile tatizo la hofu au fobia ya kijamii ni matokeo ya pombe au utegemezi wa benzodiazepini. Ilibainishwa kwamba kila mtu ana kiwango cha uhisivu wake binafsi kwa matumizi ya pombe au dawa za hipnotiki-tulizi hivyo basi kitu ambacho mtu mmoja anaweza kuvumilia bila ya kuathirika kiafya, mgonjwa mwingine anaweza kutatizika sana kiafya na kwamba hata unywaji wastani unaweza kusababisha dalili za wasiwasi unaojibia na matatizo ya kulala. Mtu ambaye anatatizika na madhara ya sumu ya pombe hawezi kufaidika na aina nyingine za tiba au dawa kwa vile hazizisulihishi dalili za kimsingi.[86]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Matumizi ya vidonge vya upangaji uzazi pia hupunguza hatari ya kupata saratani ya koloni, na kuboresha hali ya magonjwa kama vile kama vile kuharibika kwa nyongo, uchungu wakati wa hedhi, matatizo kabla ya hedhi, na chunusi. [223] Zaidi ya hayo, madawa ya upangaji uzazi hupunguza dalili za endometriosisi na matatizo ya polisisti ya ovari, na kupunguza hatari ya upungufu wa damu/anemia. [77]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
Utafiti katika uhusiano kati ya hatari ya kupata saratani ya matiti na matumizi ya vidonge vya upangaji uzazi vitumiavyo homoni ni tata na inaonekana kukinzana. [232] Marudioa shirikishi makuu ya uchanganuzi wa data kuhusu wanawake zaidi ya 150, 000 katika tafiti 54 za saratani ya matiti uliofanywa katika mwaka wa 1996 yalipata kwamba: "Matokeo ya yanatoa ushahidi thabiti wa aina mbili za hitimisho. Kwanza, wakati wanawake wanatumia vidonge vya upangaji uzazi pamoja za kuzuia mimba mdomo na katika miaka 10 baada ya kuacha kuna ongezeko kidogo katika hatari ya jamaa ya kuwa na saratani ya matiti wametambuliwa. Pili, hakuna kiasi kikubwa cha hatari ya kupatwa na saratani ya matiti baada ya kipindi cha miaka 10 au zaidi baada ya kuacha kutumia vidonge hivi. Aina za saratani kwa wanawake ambao walikuwa kutumika pamoja za kuzuia mimba simulizi walikuwa chini ya juu clinically kuliko wale wametambuliwa katika wanawake ambao hawajawahi kutumia uzazi wa mpango hayo ". [79] Data hiyo imefasiriwa kupendekeza kwamba vidonge vya upangaji uzazi vina athari ndogo au havina athari yoyote ya kibiolojia katika usababishaji wa saratani ya matiti ya maendeleo, lakini kwamba wanawake ambao wanataka gynecologic kupata huduma ya uzazi wa mpango na saratani ya matiti mapema zaidi wanaona njia ya uchunguzi. [80] [81] Wakati wa kutumia vidonge, kuna takriban kesi 0.5 zaidi za saratani kwa wanawake 10,000 wenye umri wa miaka 16-19, na takriban kesi 5 zaidi za saratani kwa wanawake 10,000 wenye umri wa miaka 25-29. [78]
Athari za muda mrefu za pombe
Wakati wa ubaleghe hatua muhimu za ukuaji wa neva hutokea. Unywaji wa kilevi, ambayo ni kawaida miongoni mwa vijana huhitilatiana na hatua hii muhimu ya ukuaji.[60] Matumizi mazito ya pombe huzuia ukuaji wa seli mpya za ubongo.[61]
Saratani ya endometriamu
Saratani ya endometriamu ni saratani inayotokana na endometriamu ( utando wa uterasi au tumbo la uzazi). Hii hutokana na ukuaji usio wa kawaida wa seli zenye uwezo wa kushambulia au kuenea katika sehemu zingine za mwili. Ishara ya kwanza mara nyingi huwa hali ya kutokwa na damu ukeni isiyohusishwa na hedhi ya kila mwezi. Dalili zingine zinajumuisha maumivu wakati wa kukojoa, maumivu wakati wa ngono au maumivu ya pelvisi. Saratani ya endometriamu hutokea mara nyingi baada ya ukomohedhi.
Kisukari aina ya 2
Kuna aina kadhaa za matibabu na matatizo mengine ya afya yanayoweza kusababisha kisukari.[17] Baadhi ya matibabu hayo ni: glukokotikoidi, thiasidi, vizuia beta, dawa maalum za kutibu saikosisi,[18] na statini.[19] Watu ambao wamekuwa na kisukari katika ujauzito wako katika hatari kubwa zaidi ya kupata aina ya 2 ya kisukari.[4]Matatizo mengine ya kiafya yanayohusishwa ni pamoja na: akromegali, Sindromu ya Chushing, uthiroidi, fekromositoma na baadhi ya aina za saratani kama vile glukagonoma.[17] Upungufu wa testosteroni pia unahusishwa na aina ya 2 ya kisukari.[20][21]
Saratani
Matumizi ya baadhi ya vyakula huweza kuongeza uwezekano wa kupata baadhi ya saratani na vyakula vingine huweza kupunguza uwezekano wa kupata saratani.
Saratani ya mapafu
Saratani ya mapafu haikujulikana kabla ya matangazo ya uvutaji wa sigara; haikutambulika kama ugonjwa tofauti hadi mwaka wa 1761.[120] Vipengele tofauti vya saratani ya mapafu yameelezwa zaidi mwaka wa 1810.[121] Tyuma ya mapafu ya kuhatarisha yamechangia asilimia 1 pekee kwa saratani yaliyoonekana kwa otopsi mwaka 1878, lakini yalizidi asilimia 10-15 mwanzoni mwa mwaka 1900.[122] Ripoti za uchunguzi katika maandiko ya matibabu yalikuwa 374 pekee duniani mwaka 1912,[123] lakini uchunguzi wa otopsi ulionyesha hali ya saratani ya mapafu yaliongezeka kutoka asilimia 0.3 mwaka 1852 hadi asilimia 5.66 mwaka 1952.[124] Nchini Ujerumani mwaka 1929, fizishiani Fritz Lickint alitambua uhusiano baina ya uvutaji wa sigara na saratani ya mapafu,[122] iliyoelekeza kwa kampeni ya kupinga uvutaji wa sigara ulio mkali.[125] Uchunguzi ya madaktari wa Uingereza, uliochapishwa wa 1950, ili kuwa ya kwanza epidemiolojia ili kuwa ushahidi kuu ya kiunganishi baina saratani ya mapafu na uvutaji wa sigara.[126] Kama matokeo, mwaka 1964 Mpasuaji Mkuu nchini Marekani aliwashauri wavutaji sigara kuwacha kuvuta.[127]
Saratani (kundinyota)
Jina la Saratani linatokana na Kiarabu سرطان "sartan" linalomaanisha kaa. Jina hili lilipokelewa na Waarabu kutoka kwa Wagiriki wa Kale waliosema Καρκίνος "karnikos" kwa maana hiyohiyo na hao walipokea kundinyota hii tayari kutoka Babeli lakini Wababeli waliiona kama alama ya kobe maji. 
Athari za muda mrefu za pombe
Matumizi mabaya ya pombe ni sababu inayoongoza ya ugonjwa kali wa kongosho na ugonjwa wa kongosho wa muda mrefu.[101][102] Unwaji pombe sugu wa kupindukia unaweza kusababisha uharibifu wa kongosho unaopelekea maumivu makali ya muda mrefu ambayo yanaweza kuendeleo na kuwa kansa ya kongosho.[103] Kongosho sugu mara nyingi husababisha matatizo ya ufyonzaji wa chakula tumboni na ugonjwa wa kisukari.[104]
Ukimwi
Maambukizi pacha ya kifua kikuu ni mojawapo ya visababishi vikuu vya vifo vya watu wenye VVU/UKIMWI, huku yakipatikana katika 1/3 ya watu walioambukizwa VVU na husababisha 25% ya vifo vinavyohusiana na VVU.[166] VVU pia ni kipengele kikuu zaidi cha hatari ya kifua kikuu.[167] Hepatitisi C ni maambukizi mengine pacha yanayotokea mara nyingi, ambapo kila ugonjwa huongeza uendeleaji wa ugonjwa mwingine[168] Saratani zinazotokea mara nyingi zaidi ambazo huhusishwa na VVU ni sakoma ya Kaposi na limfoma isiyo ya Hodgkin.[161]
Kuvuta moshi wa sigara inayotumiwa na mtu mwingine
Marekani upasuaji Mkuu, katika ripoti yake ya 2006, inakadiriwa kuwa hai au kufanya kazi katika mahali ambapo sigara inaruhusiwa kuongeza yasiyo ya wavuta 'hatari ya ugonjwa wa moyo zinazoendelea na asilimia 25-30% na saratani ya mapafu na 20-30%.
Saratani ya mapafu
Pendekezo la dhibitisho kuunga mkono ongezeko la hatari ya saratani kutoka kwa uchafuzi wa hewa unaohusiana na kuchoma kuni, makaa, kinyesi cha mnyama, au mabaki yao ili kupika au kupasha joto.[32] Wanawake wanaoathiriwa na moshi ya makaa huwa na hatari mara dufu kama baadhi ya mabaki ya kuchoma biomasi yanajulikana au ni kasinojeni zinazodhaniwa.[33] Hatari hii huathiri takribani watu bilioni 2.4 ulimwenguni,[32] Na kuchangia asilimia 1.5 ya vifo vya saratani ya mapafu.[33]
Saratani (kundinyota)
Jina la kundinyota hili ni sawa na ugonjwa wa saratani unaoitwa pia "kansa". Sababu yake ni ya kwamba matibabu wa kale walifananisha uvimbe wa ugonjwa na mnyama kaa na hili ni pia maana ya neno saratani.
Udhibiti wa saratani
Hata kama dawa fulani imechunguzwa na kuonekana kuwa haipiti kondo na kumfikia mtoto, aina zingine za saratani zinaweza kudhuru kondo na kuifanya dawa kupita // kupenyeza.[15] Aina fulani za saratani ya ngozi zinaweza hata enea hadi kwa mwili wa mtoto.[15]
Athari za muda mrefu za pombe
Madhara mabaya ya matumizi ya pombe kwa muda mrefu kupita kiasi ni sawa na yale yanaoonekana katika vitulizi-hipnoti vingine (mbali na sumu kwa viungo ambayo hutatiza zaidi katika pombe). Athari za kujiondoakatika pombe na utegemezi hukaribia sana kufanana.[10] Pombe cha kiwango wastani ina athari chanya na hasi kwa afya. Athari hasi ni pamoja na ongezeka la hatari ya magonjwa ya ini, sarataniya orofarinji, kansa ya umio na ugonjwa wa kongosho. Kinyume na hayo, unywaji wastani wa pombe unaweza kuwa na athiri za faida kwa gastriti na kolelithiasi.[11] Matumizi sugu na mabaya ya pombe huwa na athari kubwa kwa afya ya mwili na akili. Unywaji sugu wa pombe kupita kiasi au utegemezi pombe, unaweza kusababisha uharibifu mpana viungo mbalimbali vya nevaza ubongo,mfumo wa neva ama ugonjwa wa mishipa ya moyo, maradhi ya ini, na neoplasmsi isiyopona. Matatizo ya akili ambayo huhusishwa na ulevi ni pamoja na mfadhaiko mkubwa, disthimia, mania, hipomania, tatizo la hofu fobia , tatizo la wasiwasi wa kijumla, tatizo la tabia za mtu, skizofrenia, kujinyonga, upunufu wa mfumo wa utendakazi mwilini (km kazi za kumbukumbu, hisia, kazi za uamuzi, uwezo wa kuona,mwendo na uwiano) na uharibifu wa ubongo. utegemezi wa pombe ni huhusishwa na shinikizo la damu, ugonjwa wa moyo na kiharusi cha iskemi, kansa ya mfumo wa upumuaji, mbali pia na saratani ya mfumo wa mlo, ini, kifua na ovari. Unywaji kupita kiasi huhusishwa na ugonjwa wa ini, kama vile sairosi.[12] Utafiti zimelenga wanaume na wanawake, vikundi vya umri mbalimbali na watu wa makundi mengi ya kijamii. Machapisho kwa sasa yanafikia jumla ya mamia huku tafiti zikiweza kuonyesha uwiano uliopo kati ya matumizi wastani ya pombe na afya ambayo labda yanaweza kuwa yalitokana na athari za manufaa ya maingiliano ya kijamii ambayo mara nyingi huambatana na matumizi ya pombe. Baadhi ya njia mahususi ambapo pombe huweza kuathiri afya ya mishipa ya moyo zimetafitiwa.[13]
Saratani ya mapafu
Kutoka 1960, viwango vya adenocarcinoma vilianza kuzidi kulingana na aina zingine za saratani ya mapafu. Hii ndio sababu ndogo ya kuanzishwa kwa sigara yenye chujio. Matumizi ya chujio hutoa moshi nzito kutoka tumbaku, hivyo kupunguza mabaki kwa njia za kupumua. Hata hivyo, mvutaji lazima avute moshi ndani sana ili apate kiasi sawa cha nikotini, na kuzidisha moshi kuingia kwa njia ndogo za hewa ambapo adenocarcinoma ina panda.[118] Hali ya adenocarcinoma ya mapafu huzidi kupanda.[119]
Ukimwi
Watu walio na UKIMWI wako katika hatari kuu zaidi ya kupata saratani nyingi zinazosababishwa na virusi, kama vile: Sakoma ya Kaposi, limfoma ya Burkitt, limfoma ya mfumo mkuu wa neva na saratani ya seviksi.[8]Sakoma ya Kaposi ndiyo saratani inayotokea mara nyingi, yaani katika asilimia 10 hadi 20 ya watu wenye VVU.[15]Saratani inayoifuata ni limfoma, ambayo imesababisha vifo vya karibu 16% ya watu wanaoishi na UKIMWI, na ndiyo dalili ya kwanza ya UKIMWI katika asilimia 3 - 4 ya watu.[15]Saratani hizi mbili huhusishwa na virusi vya hepesi ya binadamu aina ya 8.[15]Saratani ya seviksi hutokea mara nyingi zaidi katika watu walio na UKIMWI kwa sababu ya jinsi inavyohusiana na virusi vya papiloma ya binadamu.[15]
Saratani ya mapafu
[[File:saratani ya mapafu.jpg|kidole cha thumb|Picha ya pafu la binadamu: Eneo nyeupe katika ndewe ya juu ni saratani; Maeneo nyeusi ni kugeuka kwa rangi unaosababishwa na uvutaji. Uvutaji, haswa sigara, ni kisababishi kikuu cha saratani ya mapafu.[15] Moshi wa sigara huwa na kasinojeni zaidi ya 60 inayojulikana,[16] ikijumuisha radioisotopu kutoka uozaji wa radoni, nitrosamine, na benzopyrene. Kwa kuongeza, nikotini huonekana kuvunja matokeo ya kinga kwa uvimbe wa saratani kwa tishu zilizowazi.[17] Katika nchi zilizoendelea, asilimia 90 ya vifo vya saratani kwa wananume mwaka wa 2000 zilihusishwa na uvutaji wa sigara (asilimia 70 kwa wanawake).[18] Uvutaji huchangia kwa asilimia 80-90 ya visa vya saratani.[1]
Kuvuta moshi wa sigara inayotumiwa na mtu mwingine
Mwaka wa 2004, Shirika la Kimataifa la Utafiti wa Saratani (IARC) la Shirika la Afya Duniani (WHO) lilirejelea ushahidi wote muhimu uliochapishwa kuhusiana na uvutaji wa tumbaku na saratani. Ilihitimisha:
Madhara ya kuvuta sigara
Mvutaji ana uwezekano wa mara 2 zaidi kupata saratani ya ulimi.
Athari za muda mrefu za pombe
Matumizi ya pombe kwa muda mrefu huongeza hatari ya gastriti sugu (kuvimba tumbo),[89][90] ni sababu mojawapo ya sairosi, hepatiti, na wa kongosho katika hali zake zote, sugu na kali.
Udhibiti wa saratani
Matibabu ya baadhi ya lukemia na limfoma yanahitaji matumizi ya dozi ya juu ya tibakemo, na mnururisho wa mwili wote (TBI). Matibabu haya huyeyusha uboho, na hivyo uwezo wa mwili kupona na kujaza damu tena. Kwa sababu hiyo, uboho, au kuvuna seli za shina la damu zilizo pembeni hufanywa kabla ya sehemu ya matibabu inayohusisha uyeyushaji, ili kuwawezesha "kuwaokoa" baada ya matibabu imepewa. Jambo hili linajulikana kama uatikaji wa seli za shina kutoka mwili mmoja. Vinginevyo, seli za shina zinazohusishwa na damu zinaweza kuatikwa kutoka kwa mfadhili asiyehusika lakini aliye na seli zinazofanana.(MUD).
Athari za muda mrefu za pombe
Utafiti ulihitimisha kuwa, "Pombe ama hulinda dhidi ya RAmaumivu ya viungo au, watu walio na RA husitisha unywaji wao baada ya kudhihirika kwa RA".[125] Utafiti mwingine uligundua kuwa, "Wanawake waliopitisha miaka ya kuzaa ambao kwa wastani hutumia zaidi ya vinywaji 14 vya pombe kwa wiki walikuwa na upungufu wa hatari ya maumivu ya viungo ..."[126]
Athari za muda mrefu za pombe
Nchini Skotlandi, NHS inakisio kwamba katika mwaka 2003 kifi cha kia mtu mmoja katika 20 waliofariki inaweza kuhusishwa na pombe.[25]
Ugonjwa wa Alzheimer
Ingawa sababu za hatari za moyo na mishipa, kama vile haipakolesterolemia , shinikizo la damu ugonjwa wa kisukari, na uvutaji sigara, zinahusishwa na hatari kubwa zaidi na mwanzo na mkondo wa Alzeima,statini, ambayo ni madawa ya kupunguza kolestroli, hayajakuwa na ufanisi katika kuzuia au kuboresha mkondo wa ugonjwa huo. Vipengele vya vyakula vya Mediterenia, ambayo ni pamoja na matunda na mboga, mikate, unga wa ngano na nyinginezo, mafuta, samaki, na mvinyo mwekundu, vyote kwa kibinafsi au kwa pamoja vinaweza kupunguza hatari au mkondo wa ugonjwa huo wa Alzeima. Athari yake ya manufaa kwa moyo na mishipa imependekezwa kama utaratibu wa utekelezaji. Kuna ushahidi mdogo kwamba kutumia pombe kwa wastani , hasa mvinyo mwekundu, kunahusiana na hatari ya chini ya Alzeima.
Saratani ya mapafu
Radoni ni gesi isiyo na rangi na harufu inayotokana na kuharibika kwa mnururisho radiumu, ambayo ni bidhaa zilizooza za urani, zinazopatikana katika umbo la ardhi. Bidhaa za mnururisho zilizooza ioni vitu vya jenetiki, vikisababisha mabadiliko yanayoleta saratani. Radoni ni kisababishi cha pili cha kawaida cha saratani nchini Marekani baada ya uvutaji wa sigara.[20] Hatari huongezeka asilimia 8–16 kwa kila ongezeko la 100 Bq/m³ katika kuwepo kwa radoni .[27] Viwango vya gesi ya radoni hutofautiana kulingana na maeneo na elementi za mchanga ulio chini na miamba. Kwa mfano, katika maeneo kama Cornwall nchini Uingereza (iliyo na granite kama safu ya chini), gesi ya radoni ni tatizo kuu, na majengo yanafaa kuwa na matundu ya kupitishia hewa na fani ili kupunguza kiwango cha gesi ya radoni. United States Environmental Protection Agency Hukadiria kuwa moja kwa maboma 15 nchini Marekani huwa na viwango vya radoni zaidi ya miongozo iliyopendekezwa ya picocurie 4 kwa kila lita (pCi/l) (148 Bq/m³).[28]
Athari za muda mrefu za pombe
Utafiti kuhusu homa ya mafua ulipata kuwa "Idadi kubwa ya vinynywaji vya pombe (hadi vitatu au vinne kwa siku) vilihusishwa na upungufu wa hatari ya kupata homa ya mafua kwa sababu ya kunywa kulihusishwa na ulipunguaji wa magonjwa baada ya kuugua. Hata hivyo, faida za kunywa zilitokeza tu miongoni mwa wasiovuta sigara. ... Ingawa matumizi ya pombe hayakuchangia hatari ya ugonjwa ya kimwili kwa wavutaji,matumizi wastani ya pombe yalihusishwa na upunguaji wa hatari kwa wasiovuta sigara."[136]
Athari za muda mrefu za pombe
Matumizi wastani ya pombe huhusishwa na uzito wamadini ya mfupa kwa wanawake waliopitisha umri wa kujifungua. "...Matumizi ya pombe yalipunguza sana ya uwezekano wa [osteoporosis]."[127] "Unywaji wa pombe wastani ulihusishwa na BMD katika wanawake wazee waliopita miaka ya kujifungua".[128] "Unywa wa kijamii huhusishwa na uzito wa juu wa madini ya mfupa katika wanaume na wanawake [juu] 45".[129] Hata hivyo,matumizi mabaya ya pombe ni huhusishwa na upungufu wa mfupa.[130][131]
Vidonge vya kupanga uzazi vilivyochanganywa
"Ushahidi huo bado haujaonyesha wazi kuwa vidonge hivi vinasababisha ugonjwa wa saratani au vinahusiana na ugonjwa huo. Kamati ya Ushauri ya FDA ilitoa maoni kuhusu jambo hili, kwamba ikiwa hakukuwa na ushahidi wa kutosha kuonyesha ikiwa dawa hizi zilihusihwa au hazikuhusishwa na usababishaji wa saratani, na nafikiri kuwa ushahidi uliopo hautoshi; mnafaa kuwa waangalifu kuhusu dawa hizi, lakini sifikiri kuwa kuna ushahidi wazi, kwa njia moja au nyingine, kwamba zinasababisha au hazisababishi ugonjwa wa saratani ". [90]
Athari za muda mrefu za pombe
Asetaldehidi hutolewa na ini ini wakati wa kusagwa kwa ethanoli. Watu walio na upungufu wa jeni ambayo hutumika kubadilisha asetaldehidi baadaye kuwa asidi asetiki (hali inayobainika zaidi kwa watu wa asili ya Asia ya Mashariki) wanaweza kuwa katika hatari kubwa ya kupataugonjwa wa Alzeima. "Matokeo haya yanaonyesha kwamba upungufu wa ALDH2 ni kigezo cha hatari kwa LOAD [-kujitokeza kwa ugonjwa Alzeima katika miaka ya baadaye ] ..."[68]
Athari za muda mrefu za pombe
Utafiti wa 2003 uliofanywa na Johns Hopkins ulihusisha matumizi wastani ya pombe na kunywea kwa ubongo nao haukuona upungufu wowote wa hatari ya kiharusi miongoni mwa wanywao kwa wastani.[55]
Madhara ya kuvuta sigara
Mvutaji ana uwezekano wa mara 22 zaidi wa kupata saratani ya mapafu
Athari za muda mrefu za pombe
Watafiti walibainisha kuwa matumizi ya pombe wastani pia hupunguza hatari ya matukio mengine ya kutatiza kama vile ugonjwa mishipa ya moyo. Baadhi ya michakato ya kibayolojia ambapo kwayo ethanoli hupunguza hatari ya maumivu ya viungo na kuzuia uharibifu wa upotevu wa madini ya uzito wa fupa (BMD), ambayo ni sehemu ya mchakato wa maradhi.[124]
Madhara ya kuvuta sigara
Uvutaji sigara unasababisha saratani ya ngozi. Kemikali za sigara husababisha vidonda kwenye ngozi na ambavyo haviponi kwa urahisi. Baada ya muda hugeuka kuwa saratani.
Nimonia esinofili
Ugonjwa wa nimonia esinofili unaotokana na saratani au maambukizi ya vimelea hubeba ubashiri unaohusiana na ugonjwa msingi. Hata hivyo, AEP na CEP, huwa na uwezo mdogo sana unaohusiana wa kufa bora tu uangalifu kwa makini unapatikana na matibabu kwa kutumia kotikosteroidi unatolewa. Mara nyingi CEP hurudi tena wakati matumizi ya prednisone yameachwa, kwa hiyo, baadhi ya watu wenye CEP huhitaji tiba ya maisha. Prednisoni sugu huhusishwa na madhara mengi, ikiwa ni pamoja na maambukizi kuongezeka, mifupa dhaifu, vidonda vya tumbo, na mabadiliko ya sura.[5]
Shinikizo la juu la damu
Shinikizo la juu la damu la msingi ni aina inayojulikana zaidi, ikiwa chanzo cha 90-95% za waathirika wa shinikizo la juu la damu[1] Takriban katika jamii zote za kisasa shinikizo la damu linapanda juu katika nyakati za kuzeeka.[20] Shinikizo la juu la damu linatokana katika ushirikiano wa viini-urithi na athari za mazingira. Viini-urithi vingi vya kawaida vikiwa na athari ndogo juu ya shinikizo la damu vimeshatambulika[21] na vilevile vingine vya nadra lakini vyenye athari kubwa katika hilo[22] lakini shinikizo juu la damu linalotokana na viini-athari halijaeleweka vizuri hadi leo hii. Chumvi kidogo tu,[23] matunda na vyakula visivyo na mafuta mengi (Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH diet)), mazoezi,[24] weight loss[25] na kutokunywa vileo sana ni misaada dhidi ya presha kupanda.[26] Jinsi uchovu,[24] kahawa,[27] na upungufu wa vitamini D[28] vinavyochangia presha ya juu haieleweki vizuri. Kinzano dhidi ya insulin inafikiriwa pia kupandisha presha.[29] Utafiti wa hivi karibuni umedhulumu matukio ya maisha ya watoto wachanga kwa mfano, uzito mdogo wa mtoto mchanga, tabia ya uvutaji sigara ya akina mama, na kutowanyonyesha watoto kama athari za hatari zinazoumiza watu wazima na shinikizo la damu la kimsingi.[30] Hata hivyo, mahusiano hayo yanabaki fumbo.[30]
Saratani ya mapafu
Matibabu ya kawaida ni pamoja na upasuaji, kemotherapi, na radiotherapi. KMSK wakati mwingine hutibiwa na upasuaji, ilhali KMSN huwa bora kwa kemotherapi na radiotherapi.[9] Kwa jumla, asilimia 15 ya waliopatikana na saratani nchini Marekani wana kuishi miaka mitano.[10] Ulimwenguni kote, saratani ya mapafu ni kisababishi cha kawaida cha vifo vinavyohusiana na saratani kwa wanaume na wanawake, na husababisha Vifo milioni 1.38 kwa mwaka, kufikia 2008.[11]
Kuoza kwa meno
Bakteria huharibu tishu ngumu ya meno (enameli, dentini na sementamu) kwa kutengeneza asidi kutoka kwa mabaki ya chakula kwa sehemu ya jino.[5] Sukari nyepesikatika chakula ni chanzo cha nguvu ya kimsingi ya bakteria na kwa hivyo lishe ya juu iliyo na sukari nyepesi ni swala la hatari.[5] Ikiwa uharibifu wa madini ni mkubwa kuliko ujenzi kutoka kwa vyanzo kama vile mate, matokeo ni kuoza kwa meno.[5] Maswala ya hatari inajumuisha hali zinazoleta matokeo ya mate kidogo kama vile: ugonjwa wa kisukari, Sindromu ya sjogren na baadhi ya matibabu.[5] Matibabu yanayopunguza utoaji wa mate yanajumuisha antihistamines na dawa za kupunguza makali na mengine.[5] Kuoza kwa meno pia kunahusishwa na umasikini usafishaji wa mdomo, na kurudi hali ya hapo awali ufizi wa meno inayoleta athari kwa mizizi ya meno.[6][2]
Madawa ya kulevya
Nchi nyingine zinaruhusu upanzi na utumizi wa madawa hayo kwa minajili ya matibabu. Kwa mfano bangi inatumika katika kupunguza maumivu ya wagonjwa wa saratani na kuwapa uchu wa chakula wanaokisusua. Heroini ambayo inatokana na dawa ya mofini hutumika katika kupunguza maumivu kwa wagonjwa wa saratani pia.
Athari za muda mrefu za pombe
Utafiti mmoja uliamua kwamba "3.6% ya matukio yote ya kansa duniani yanahusiana na kunywa pombe ambayo husababisha 3.5% ya vifo vyote vya kansa ".[140]
Saratani ya mapafu
Kasinoma ya seli ya squamous huchangia kwa takribani asilimia 30 ya saratani za mapafu. Hutokea kwa njia za hewa zilizokubwa. Kaviti tupu na inayohusishwa kufa kwa seli kwa kawaida hupatikana katikati ya tyuma.[8] Takribani asilimia 9 ya saratani za mapafu ni kasinoma ya seli kubwa. Huitwa hivyo kwa kuwa seli za saratani ni kubwa, na zina cytoplasm nyingi zaidi, nukliasi iliyo kubwa na inayoonekana nucleoli.[8]
Saratani ya mapafu
Matibabu ya saratani ya mapafu hulingana na seli maalum ya saratani kuenea, na hali ya utendaji wa mtu. Matibabu ya kawaida hujumuisha huduma ya kupunguza maumivu,[66] upasuaji, kemotherapi, na therapi ya mnururisho.[1]
Kujiua
Kuna uhusiano kati ya uwezekano wa kujiua na matatizo ya afya, ikijumuisha:maumivu ya muda mrefu, jeraha la ubongo lenye kiwewe, saratani, watu wanaofanyiwa hemodialisi, wenye VVU, erithematosasi ya kitaratibu ya lupusi miongini mwa hali zingine. Utambuzi wa saratani huongeza hatari ya kujiua baadaye kwa takriban mara mbili. Ukithiri wa ongezeko la uwezekano wa kujiua ulijikita hata baada ya kurekebishwa kutokana na maradhi ya mfadhaiko na ulevi. Hatari katika watu wenye hali nyingi za kimatibabu huwa juu zaidi. Matatizo ya afya nchini Japan yanaorodheshwa kama sababu kuu ya kujiua.
Athari za muda mrefu za pombe
Ikilinganishwa na kuacha pombe, unywaji wa kiasi wastani huhusishwa na ongezeko la hatari ya kiharusi. Unywaji wa kiasi cha chini hauna faida yeyote kwa kuzuia kiharusi.[50]
Tangawizi
11. Hutibu saratani ya tezi dume. Tangawizi huua kimeng’enya ambacho ni chakula cha seli za kansa ya tezi dume kiitwacho ‘5-LO enzymes’ na seli hizo za kansa hufa ndani ya masaa mawili au manne bila hicho kimeng’enya.
Virusi
Kati ya magonjwa yanayosababishwa na virusi ni influenza (homa ya mafua) na pia UKIMWI. Aina kadhaa za virusi zinaweza kusababisha saratani.
Udhibiti wa saratani
Vizuizi vya anjiojenesisi kuzuia ukuaji mkubwa wa mishipa ya damu (anjiojenesisi) kwamba vivimbe huhitaji ili kuishi. Baadhi ya vizuizi hivi, kama vile bevacizumab, vimekubaliwa na vinatumika kwenye kliniki. Mojawapo ya matatizo makuu ya madawa ya kupambana na anjiojenesisi ni kwamba mambo mengi huchochea ukuaji wa mishipa ya damu katika seli za kawaida au zenye kansa. Madawa ya kupambana na anjiojenesisi hulengo jambo moja tu, hivyo kwamba mambo mengine huendelea kuchochea ukuaji wa mishipa ya damu. Matatizo mengine ni pamoja na njia ya matumizi, kudumisha utulivu // uthabiti na shughuli na kulenga katika mishipa ya uvimbe.[9]
Madhara ya kuvuta sigara
Zaidi ya kemikali 40 zinazopatikana kwenye tumbako zimethibitishwa kusababisha saratani. Ukilinganisha na asiyevuta sigara:
Ulevi
Matumizi ya mabaya ya muda mrefu yanaweza kuzua dalili kadhaa za kimwili, ikiwa ni pamoja na sairosisi ya ini, ugonjwa wa kongosho, kifafa, polineuropathi, usahaulivu wa pombe, maradhi ya moyo, ukosefu wa lishe, na kutosisimka katika ngono, na hatimaye yanaweza kuwa mbaya. Madhara mengine ya kimwili ni pamoja na ongezeko la hatari ya ugonjwa wa misipa ya moyo, kutofyonza lishe mwilini, ugonjwa wa pombe unaoathiri ini , na kansa.F Uharibifu wa mfumo mkuu wa neva na mfumo wa neva za pembeni huweza kutokea kwa matumizi endelevu ya pombe.[45][46]
Kifafa
Sababu ya kesi nyingi haijulikani, ingawa baadhi ya watu wanapatwa na kifafa kutokana na jeraha la ubongo, kiharusi, saratani ya ubongo na matumizi mabaya ya dawa. Mabadiliko ya DNA yanahusiana moja kwa moja na asilimia ndogo za kesi zote.
Udhibiti wa saratani
Kinadharia, aina za saratani // kansa zisizo za kihematolojia zinaweza kutibiwa kama zitaondolewa kabisa kwa upasuaji, lakini jambo hili huwa haliwezekani kila wakati. Wakati kansa // saratani imeenea kwenye maeneo mengine ya mwili kabla ya upasuaji, utoaji kamili kwa kufanyia upasuaji kwa kawaida hauwezekani. Katika muundo wa Halstedia wa jinsi kansa // saratani inavyoendelea, uvimbe hukua ndani (ya seli moja), kisha kuenea kwenye limfu nodi, kisha kwenye sehemu zingine za mwili. Jmabo hili limesababisha umaarufu wa tiba za ndani pekee (sehemu iliyoathiriwa) kama vile upasuaji wa saratani ndogo. Hata uvimbe mdogo ulio katika sehemu moja unaendelea kutambulika kama ulio na uwezo wa kuenea.
Saratani
Kwa kundinyota yenye jina hili angalia Saratani (kundinyota) Saratani (kutoka Kiarabu سرطان, sartan) au kansa (kutoka Kiingereza cancer) ni aina za ugonjwa unaotokana na seli za mwili zinazoanza kujigawa yaani kukua bila utaratibu na bila mwisho.
Athari za muda mrefu za pombe
Tafiti zimeonyesha kwamba utegemezi wa pombe unahusiana moja kwa moja na tamaa na mwasho.[77] Utafiti mwingine umeonyesha kuwa matumizi ya pombe ni kigezo muhimu cha kumwelekeza mtu katika tabia zisizoambatana na maadili ya jamii kwa watoto.[78] Unyogovu, wasiwasi na hofu ni matatizo ya kawaida yaliyoripotiwa na watu wanaotegemea pombe . Ulevi huhusishwa na upungukaji wa kutenda katika mifanyiko ya ubongo ambayo huwajibikia mchakato wa kihisia (kwa mfano amigdala na hipokampusi).[79] Ushahidi kwamba matatizo ya afya ya akili mara nyingi hutokana na matumizi mabaya ya pombe kuvuruga kemikali za neva za ubongo hudihirika kupitia kuimarika au upotevu wa dalili ambako hutokea baada ya muda mrefu bila kutumia pombe, ingawa matatizo yanaweza kuwa kuzidi katika kipindi cha awali baada ya kujionda katika pombe na kupona.[80][81][82] Tatizo la akili (saikosi) ni matokeo ya kiwango cha pili ya hali nyingi zinazohusiana na pombe ikiwa ni pamoja na madhara makali ya sumu na kujitoa baada ya matumizi ya muda mrefu.[83] Matumizi mabaya ya pombe kwa muda mrefu yanaweza kusababisha dalili za namna ya tatizo la akili kuibuka, zaidi ya ilivyo na dawa nyingine za matumizi mabaya. Matumizi mabaya ya pombe yameonyeshwa kusababisha ongezeko la 800% ya hatari ya tatizo la akili(saikosi) kwa wanaume, na ongezeko la 300% la hatari ya tatizo la sikosi kwa wanawake,ambazo hazihusiani na matatizo ya akili kabla ya yaliyopo kwa sasa. Hii ni kubwa zaidi kuliko ongezeko la hatari ya ugonjwa wa akili unaonekana kutokana na bangi ambayo hufanya matumizi mabaya ya pombe kuwa chanzo kikubwa sana cha matatizo ya akili.[84] Maono-njozi kwa wingina / au ya udanganyifu wa akili ni kawaida sasa wakati mgonjwa amelewa au kujiondoa kutoka ulevi kwa siku za karibuni.[83]
Jeraha sugu
Sababu nyingine kubwa ya majeraha sugu ni, ugonjwa wa kisukari, ambao unazidi kuenea.[9] Wagonjwa wa kisukari wana hatari kubwa zaidi kwa 15% ya kukatwa sehemu ya mwili kuliko jamii kwa ujumla[2] kwa sababu ya vidonda sugu. Ugonjwa wa kisukari husababisha ugonjwa wa neuropathi, ambao huzuia utambuzi wa uchungu mwilini kwa neva na kuhisi maumivu.[2] Hivyo wagonjwa wanaweza kosa kuona majeraha madogo miguuni, na hivyo kushindwa kuzuia maambukizi au kujeruhiwa tena.[7] Aidha, ugonjwa wa kisukari husababisha kupungua kwa kinga na uharibifu wa mishipa midogo ya damu, kuzuia uwekaji oksijeni wa kutosha kwa tishu, ambayo inaweza kusababisha majeraha sugu.[7] Shinikizo pia huwa na jukumu katika ukuaji wa vidonda vya wagonjwa wa kisukari.[8]
Tawahudi
Viwango kadhaa vya ushahidi vinaashiria utendakazi mbaya wa sinepsisi kuwa kisababishi cha tawahudi.[2] Baadhi ya mabadiliko nadra katika viinitete vinaweza kusababisha tawahidi kwa kuvuruga baadhi ya njia za sinepsisi, kama vile zinazohusika na unatishaji wa chembechembe.[60] Tafiti za ubadilishaji wa jeni miongoni mwa panya zinaonyesha kwamba dalili za tawahudi zinahusiana kwa karibu na hatua za ukuaji wa baadaye unaotegemea shughuli katika sinepsina kwa mabadiliko yanayotegemea mifanyiko.[61] Teratojeni zote zinazojulikana (dutu zote zinazosababisha ulemavu wa kuzaliwa) zinazohusiana na uwezekano wa tawahudi huonekana kufanya kazi katika wiki ya nane ya kwanza ya kushika mimba, na japo hii hauzuii uwezekano kwamba tawahudi inaweza kuanza au kuathirika baadaye, ni ushahidi tosha kwamba tawahudi hujitokeza mapema sana katika ukuaji.[6] Japo sababu nyingine za kimazingira za kweli zimenakiliwa na hazijawahi kuthibitishwa kwa tafiti za kuaminika, [7] chunguzi za kina zinaendelea.[62] Sababu za kimazingira ambazo zimedaiwa kuchangia au kuzidisha tawahudi, au zinazoweza kuwa muhimu katika tafiti za siku zijazo, ni pamoja na aina fulani ya vyakula , magonjwa ya kuambukiza, metali nzito, viyeyusha, taka ya dizeli, PCB fithaleti, na fenoli zinazotumika katika bidhaa za plastiki, viuadudu, vizima moto vilivyo na bromini , pombe, uvutaji sigara, mihadarati, chanjo[8], na msongo wa akili kwa mzazi[63], ingawa hakuna uhusiano uliopatikana, na baadhi kutupiliwa mbali kabisa. Wazazi wanaweza kufahamu kwa mara ya kwanza dalili za tawahudi katika mtoto wao wakati wa chanjo ya kawaida, na hii amechangia kuibuka kwa nadharia kwamba chanjo au kemikali zinazotumika kuzihifadhi husababisha tawahudi, na kupelekea utafiti wa kisayansi ambao tayari umethibitisha kuwa huo si ukweli. Ingawa nadharia hizi zinakosa ushahidi thabiti wa kisayansi na hazina mashiko kisayansi, wasiwasi wa wazazi kuhusu tawahudi imesababisha viwango vya chini vya kuchanjwa kwa watoto na uwezekano wa juu wa kuzuka kwa surua katika baadhi ya maeneo. [64]
Saratani ya mapafu
Sawa na saratani nyingine nyingi, saratani ya mapafu huanzishwa na uhai wa oncogene au kutokuwa hai kwa jeni inayokandamiza tyuma.[37] Oncogenes zinaaminiwa huwafanya watu kuwa na uwezekano zaidi wa kupata saratani. Proto-oncogene zinaaminiwa kubadilika kuwa oncogenes zinapokutana na kasinojeni fulani.[38] Mabadiliko katika K-ras proto-oncogene husababisha asilimia 10–30 ya adenocarcinomas ya mapafu.[39][40] kipokezi cha suala la ukuaji wa epidemisi (KSUE) hudhibiti uzaaji wa seli, apoptosis, angiogenesis, na uvamizi wa tyuma.[39] Mabadiliko na ukuaji wa KSUE hupatikana sana katika saratani ya seli kubwa ya mapafu na hupeana msingi wa kutibu kwa vizuizi vya KSUE. Her2/neu huathirika mara chache.[39] Uharibifu wa Chromosomal unaweza kusababisha kukosekana kwa heterozygosity. Hii inaweza kusababisha kutotenda kazi kwa jeni zinazokandamiza tyuma. Kuharibika kwa chromosome 3p, 5q, 13q, na 17p ni kawaida hasa kwa kasinoma ya seli ndogo ya mapafu.p53 jeni inayokandamiza tyuma, iliyo kwa kromosomu 17p, huathirika katika asilimia 60-75 ya visa.[41] Jeni zingine ambazo mara nyingi hubadilika au kukua ni c-MET, NKX2-1, LKB1, PIK3CA, naBRAF.[39]
Madhara ya kuvuta sigara
Mvutaji ana uwezekano wa kupata saratani ya tumbo mara 3 zaidi.
Athari za muda mrefu za pombe
Matumizi ya pombe sugu ya kiasi kikubwa cha pombe huvuruga ukuaji wa ubongo, na kusababisha ubongo kunywea, shida ya akili, utegemezi wa kimwili, kuongezeka kwa matatizo ya neva za akili na matatizo na usumbufu wa utambuzi licha ya kuvuruga kemia ya ubongo. Hata hivyo baadhi ya tafiti zimeonyesha kwamba unywaji pombe cha kiwango wastani unaweza kupunguza hatari ya shida ya akili ikiwa ni pamoja na ugonjwa Alzeima, ingawa pana tafiti ambazo zilipata matokeo kinyume. Kwa sasa kutokana na miundo duni ya mbinu za utafiti, maandishi sio toshelezi kuhusu iwapo unywaji wastani wa pombe huongeza au hupunguza hatari ya shida ya akili.[53] Ushahidi kuhusu athari za kinga ya matumizi wastani ya pombe kwa upungufu wa utambuzi katika misingi inayohusiana na umri imependekezwa na utafiti fulani, hata hivyo, utafiti mwingine haukupata athari za kinga kutokana na matumizi ya pombe kwa wastani.[54] Baadhi ya ushahidi unaonyesha kuwa matumizi ya kiwango cha pombe cha chini hadi wastani unaweza kuharakisha kupunguka kwa kiasi cha ubongo. 0/}
Ulevi
Matatizo ya kijamii kutokana na ulevi ni sugu, husababishwa na mabadiliko kiafya katika ubongo na kuleweshwa na pombe.[48][62] Matumizi mabaya ya pombe huhusishwa na ongezeko la hatari ya kutenda makosa ya jinai, ikiwa ni pamoja na unyanyasaji wa watoto, ukatili wa kinyumbani, ubakaji, uvunjaji na kushambuliaji.[63] Ulevi huhushwa na upotezaji ajira, [64] ambayo huweza kusababisha matatizo ya kifedha. Kunywa wakati usiofaa, na matendo yanayosababishwa na kupungua kwa uwezo wa kuamua, kunaweza kusababisha matatizo ya kisheria, kama vile mashtaka ya kuendesha gari mtu akiwa mlevi [13]au machafuko ya umma, au adhabu za kijamii kwa ukosefu wa nidhamu, na kunaweza kusababisha kuhukumiwa kwa uhalifu.
Saratani ya mapafu
Ikiwa ueneaji wa saratani itaziba sehemu ya bronkasi, brachytherapy (radiotherapi maalum) inaweza kupewa moja kwa moja ndani ya njia ya hewa ili njia ifunguke.[78] Kulingana na mwali wa mwanga ya nje ya radiotherapi, brachytherapy inaruhusu kupungua kwa muda wa matibabu na upungufu wa uwazi kwa mnururisho kwa wahudumu wa afya.[79]
Athari za muda mrefu za pombe
Kituo cha Udhibiti na Uzuiaji Magonjwa kinaripoti kuwa, "Kutoka 2001-2005, kulikuwa na takribani vifo 79,000 kila mwaka zinazotokana na matumizi ya pombe kupita kiasi. Kwa hakika, matumizi ya pombe kupita kiasi ni ya 3 katika sababu zinazoambatana na mitindo ya kimaisha kwa kusababisha vifo kwa watu nchini Marekani kila mwaka".[27] Utafiti mmoja wa 1993 ulikadiria vifo vya waliofariki Marekani kupitia pombe kuwa 100,000. [28]
Saratani ya mapafu
Uchunguzi ni matumizi ya uchunguzi wa matibabu ili kubaini ugonjwa kwa watu wanaoonyesha dalili. Uwezekano wa vipimo vya kuchuja saratani ya mapafu ni pamoja na sputum saitolojia, radiografu ya kifua, na tomografia ya digitali. Utaratibu wa uchunguzi unaotumia radiografu ya kifua au saitologia haijaleta manufaa.[60] Kuchuja walio katika hatari kuu (yaani, miaka 55 hadi 79 waliovuta zaidi ya pakiti 30 kwa mwaka au wale wamewahi kupata saratani ya mapafu hapo awali) kwa mwaka na dozi iliyo chini ya uchunguzi wa picha inaweza kupunguza uwezekano wa kifo kutokana na saratani ya mapafu kwa kiasi kamili ya asilimia 0.3 (hatari kiasi ya asilimia 20).[61][62] Hata hivyo, kuna kiwango cha juu ya matokeo duni kinachoweza kusababisha utaratibu wa upasuaji vile vile gharama kubwa ya fedha.[63] Kwa kila tokeo la kipimo halisi kuna zaidi ya 19 ya matokeo duni.[64] Kuwa wazi kwa mnururisho ni njia nyingine ya madhara inayoweza kuwa kutokana na kuchuja.[65]
Athari za muda mrefu za pombe
Utafiti uliotazamiwa wa miaka 23 wa madaktari wa kiume 12,000 Waingereza Ufalme wa Muunganowenye umri wa miaka 48-78, waligundua kuwa vifo kwa jumla vilikuwa vya chini sana kwa makundi yaliyokunywa chini ya "vipimo" 2 (Vipimo vya Uingereza = 8 g) kwa siku zaidi ya ilivyokuwa katika makundi ya wasiokunywa pombe. Zaidi ya vipimo 2 kwa siku ilihusishwa na ongezeko la hatari ya vifo. Pombe iliwakilishwa 5% ya vifo katika sampuli ya madaktari.[29]
Udhibiti wa saratani
Matibabu ya kulenga, ambayo yalianza kupatikan kwa mara ya kwanza katika mwisho wa miaka ya 1990, yamekuwa na athari kubwa katika matibabu ya aina fulani za saratani, na kwa sasa ni sehemu iliyo inayohusisha kazi nyingi ya utafiti. Aina hii ya matibabu inahusisha matumizi ya ajenti maalum kwa ajili ya kuharibu protini za seli za saratani // kansa. Madawa madogo yanayolenga molekuli kwa jumla huwa vizuizi vya miliki za vimeng'enya juu ya protini zilizo ndani ya seli za kansa zilizobadilika badilika, zilizo wazi zaidi, au kwa vinginevyo zilizo muhimu. Mifano maarufu ni vizuizi vya tirosini kinasi imatinibu (Gleevec / Glivec) na jefitinibu (Iresa).
Saratani
Pamoja na mtindo bora wa maisha unaodumisha ulaji bora, mazoezi ya mwili, uzazi na unyonyeshaji wa watoto wachanga, ni muhimu pia kupata na kufuata ushauri wa wataalamu wa afya kuhusu upimaji unaoweza kugundua mapema baadhi ya saratani na kuzidhibiti. Mfano wa upimaji huo ni pamoja na upimaji wa matiti na shingo ya kizazi kwa wanawake. Kuhusu vipimo au uchunguzi unaohitajika, pata maelezo zaidi kutoka kwa wataalamu wa afya.
Saratani ya mapafu
Katika kasinoma ya mapafu ya seli ndogo (KMSD), seli huwa na granuli nene zinazotoa neurosisi (vesicles zilizo na homoni), za mfumo wa neva na endokrini zinazopatia tyuma muungano wa sindromu ya endokrini/paraneoplasti.[47] Mara nyingi hutokea katika njia za hewa zilizokubwa zaidi bronkia(za kwanza na za pili).[10] Saratani hizi hukua haraka na kuenea mapema wakati wa maradhi. Asilimia sitini hadi sabini huwa na maradhi ya metastiki inapotokea. Aina hii ya saratani ya mapafu huhusishwa sana na uvutaji.[1]
Saratani ya mapafu
Hatua ya saratani ni kutathmini maenezi ya saratani kutoka chanzo chake. Ni mojawapo ya masuala yanayoathiri prognosisi na uwezekano wa kutibu saratani ya mapafu.[1]
Saratani ya mapafu
Ulimwenguni, saratani ya mapafu ni ya kawaida katika swala la tukio na kifo. Katika 2008, kulikuwa na milioni 1.61 za hali mpya, na vifo milioni 1.38 kwa sababu ya saratani ya mapafu. Viwango vilivyo juu sana kiko Uingerezani na Kaskazini Marekani.[11] Sehemu ya watu wanaoweza kupata saratani ya mapafu zaidi ni wale waliozidi umri wa miaka 50 wanao historia ya uvutaji wa sigara. Kwa kutofautisha kiwango cha vifo kwa wanaume, iliyoanza kushuka zaidi miaka ishirini iliyopita, viwango vya vifo kutokana na saratani ya mapafu kwa wanawake vimeongezeka zaidi katika kipindi cha miaka kumi zilizopita, na vinaanza kutulia.[109] Nchini Marekani, hatari ya kupata saratani ya mapafu ni asilimia 8 kwa wanaume na asilimia 6 kwa wanawake. [1]
Saratani ya mapafu
Kutekeleza radiotherapi ya kifua ni hatua ya kwanza ya uchunguzi ikiwa mtu ata ripoti dalili zinazoweza kuashiria saratani ya mapafu. Hii inaweza kuonyesha kupanuka kwa mediastinum (dokezo la kuenea kwa nodi ya limfu), atelectasis (kuvunjika), kuimarika (nimonia), au pleural effusion.[2] Upigaji picha wa CT hutumiwa kupeana habari zaidi kuhusu aina na kiwango cha maradhi. Bronkoskopi au mwongozo wa CT biopsi mara nyingi hutumiwa kuchukua sampuli ya tyuma ili kufanyia histopatholojia.[10]
Saratani ya mapafu
Asbesto inaweza kusababisha baadhi ya magonjwa ya mapafu, pamoja na saratani yake. Uvutaji wa tumbaku na asbesto huwa na athari ya inayoshirikiana kuanza kwa saratani ya mapafu.[5] Pia inaweza kusababisha saratani ya pleura, inayoitwa mesothelioma (ambayo ni tofauti na saratani ya mapafu).[29]
Saratani ya mapafu
Ikiwa uchunguzi utathibitisha KSMK, hatua inatathminiwa ili kuamua ikiwa kuna ugonjwa katika eneo maalum na inaweza kutibiwa kwa upasuaji au iwapo imeenea kwa kiwango kisichoweza kufanyiwa upasuaji. Uchunguzi wa picha na picha ya kompyuta ya miale ya gama inatumika kwa uamuzi.[1] Ikiwa unashuku tezi ya mediastinamu inahusika, upasuaji wa mediastinamu inaweza kutumika kutengeneza sampuli nodi na kutathmini kiwango.[67] Upimaji wa damu na uchunguzi wa utendakazi wa mapafu hutumika kutathmini iwapo mtu atafanyiwa upasuaji.[10] Ikiwa matokeo ya uchunguzi wa utendakazi wa mapafu yataonyesha kuwa mapafu hayana hewa ya kutosha, upasuaji hautawezekana.[1]
Athari za muda mrefu za pombe
Takribani nusu ya walevi sugu wanaweza kuwa na miopathi.[62] Vikundi vya misuli inayokaribiana ndiyo hasa huathirika. Asilimia ishirini na tano ya walevi wanaweza kuwa na neuropathi ya pembeni, ikiwa ni pamoja na zilizo huru.[63]