Je,kanisa la katoliki kubwa kabisa nchini Italia ni ipi?
Vatikani
Pamoja na Basilika la Mt. Petro, jengo la kanisa kubwa kuliko yote duniani, Vatikani ina makanisa mengine saba, jumba la Vatikani, ofisi za utawala wa Kanisa Katoliki, mabustani, stesheni ya treni, nyumba za kuishi, hosteli kwa ajili ya mafukara na makumbusho yenye hazina kubwa za sanaa kiasi kwamba nchi nzima inahesabiwa na UNESCO kuwa Urithi wa dunia (tangu mwaka 1984).
Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezo23 Machi 752 – 25 Machi 752 Hakuwekwa wakfu kama Papa.Papa mteule StefanoStephanusPengine huhesabiwa kama Stefano II. Alifariki siku tatu baada ya uchaguzi wake bila kuwekwa wakfu kama Papa. Aliingizwa katika orodha ya mapapa karne ya 16 lakini aliondolewa tena mwaka 1961. Kwa hiyo haangaliwi na Kanisa Katoliki kama papa.26 Machi 752 – 26 Aprili 757Stefano IIPapa Stephanus Secundus, Episcopus RomanusRomaMara nyingine huhesabiwa kama Stefano III29 Mei (?) 757 – 28 Juni 767Paulo I Mtakatifu Paulo IPapa Paulus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 28 Juni1 Agosti (?) 767 – 24 Januari 772Stefano IIIPapa Stephanus Tertius, Episcopus RomanusSiciliaPengine huhesabiwa kama Stefano IV1 Februari (?) 772 – 25 Desemba 795Adrian IPapa Hadrianus, Episcopus RomanusRoma26 Desemba 795 – 12 Juni 816Leo IIIPapa Leo Tertius, Episcopus RomanusRoma22 Juni 816 – 24 Januari 817Stefano IVPapa Stephanus Quartus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano V25 Januari 817 – 11 Februari 824Paskali I Mtakatifu Paskali IPapa Paschalis, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 11 Februari8 Mei 824 – Agosti 827Eugenio IIPapa Eugenius Secundus, Episcopus RomanusRomaAgosti 827 – Septemba 827ValentinoPapa Valentinus, Episcopus RomanusRoma 827/828 – 25 Januari 844Gregori IVPapa Gregorius Quartus, Episcopus RomanusRoma25 Januari 844 – 27 Januari 847Sergius IIPapa Sergius Secundus, Episcopus RomanusRomaJanuari 847 – 17 Julai 855Leo IV, O.S.B. Mtakatifu Leo IVPapa Leo Quartus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 17 Julai855 – 17 Aprili 858Benedikto IIIPapa Benedictus Tertius, Episcopus RomanusRoma24 Aprili 858 – 13 Novemba 867Nikolasi I Mtakatifu Nikolasi I Nikolasi MkuuPapa Nicolaus Magnus Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 13 Novemba14 Desemba 867 – 14 Desemba 872Adrian IIPapa Hadrianus Secundus, Episcopus RomanusRoma14 Desemba 872 – 16 Desemba 882Yohane VIIIPapa Ioannes Octavus, Episcopus RomanusRoma16 Desemba 882 – 15 Mei 884Marinus IPapa Marinus, Episcopus RomanusGallese, Viterbo, Italia17 Mei 884 – Septemba 885 hiviAdrian III Mtakatifu Adrian IIIPapa Hadrianus Tertius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 8 JulaiSeptemba 885 – 14 Septemba 891Stefano VPapa Stephanus Quintus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano VI6 Oktoba 891 – 4 Aprili 896FormosusPapa Formosus, Episcopus RomanusOstia11 Aprili 896 – 26 Aprili 896Bonifasi VIPapa Bonifacius Sextus, Episcopus RomanusRoma22 Mei 896 – Agosti 897Stefano VIPapa Stephanus Sextus, Episcopus RomanusPengine huhesabiwa kama Stefano VIIJulai/Agosti 897 – Novemba 897RomanusPapa Romanus, Episcopus RomanusGallese, Viterbo, ItaliaDesemba 897 – 897/898Theodoro IIPapa Theodorus Secundus, Episcopus RomanusRoma;Januari 898 – Januari/Mei 900Yohane IX, O.S.B.Papa Ioannes Nonus, Episcopus RomanusTivoli900 – 903Benedikto IVPapa Benedictus Quartus, Episcopus RomanusRomaJulai 903 – Septemba 903Leo VPapa Leo Quintus, Episcopus RomanusArdea29 Januari 904 – 14 Aprili 911Sergius IIIPapa Sergius Tertius, Episcopus RomanusRoma 911 – 913Anastasius IIIPapa Anastasius Tertius, Episcopus RomanusRomaJulai/Novemba 913 – Machi 914LandoPapa Lando, Episcopus RomanusSabina, ItaliaMachi/Aprili 914 – Mei/Juni 928Yohane XPapa Ioannes Decimus, Episcopus RomanusTossignano, Imola, Emilia-RomagnaMei/Juni 928 – Desemba 928/Januari 929Leo VIPapa Leo Sextus, Episcopus RomanusRomaJanuari 929 – Februari 931Stefano VIIPapa Stephanus Septimus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano VIIIMachi 931 – Januari 936Yohane XIPapa Ioannes Undecimus, Episcopus RomanusRomaJanuari 936 – 13 Julai 939Leo VII, O.S.B.Papa Leo Septimus, Episcopus RomanusRoma14 Julai 939 – Oktoba 942Stefano VIIIPapa Stephanus Octavus, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Stefano IX30 Oktoba 942 – Mei 946Marinus IIPapa Marinus Secundus, Episcopus RomanusRoma10 Mei 946 – Desemba 955Agapiti IIPapa Agapetus Secundus, Episcopus RomanusRoma16 Desemba 955 – 14 Mei 964Yohane XIIPapa Ioannes Duodecimus, Episcopus RomanusOctavian22 Mei 964 – 23 Juni 964Benedikto VPapa Benedictus Quintus, Episcopus RomanusAlichaguliwa na watu wa Roma baada ya kifo cha Yohane XII, wakati Leo VIII alipoteuliwa na Mfalme Mkuu Otto; mwaka 964 Benedikto alijiuzulu na Leo alibaki Papa.Julai 964 – 1 Machi 965Leo VIIIPapa Leo Octavus, Episcopus RomanusRomaAliteuliwa na Mfalme Mkuu Otto mwaka 963 dhidi ya Yohane XII na Benedikto V. Alibaki papa pekee baada ya kujiuzulu kwa Benedikto V. 1 Oktoba 965 – 6 Septemba 972Yohane XIIIPapa Ioannes Tertius Decimus, Episcopus Romanus19 Januari 973 – Juni 974Benedikto VIPapa Benedictus Sextus, Episcopus RomanusAliuawaOktoba 974 – 10 Julai 983Benedikto VIIPapa Benedictus Septimus, Episcopus RomanusDesemba 983 – 20 Agosti 984Yohane XIVPapa Ioannes Quartus Decimus, Episcopus RomanusPietro CampanoraPavia, Lombardia, ItaliaAgosti 985 – Machi 996Yohane XVPapa Ioannes Quintus Decimus, Episcopus RomanusRoma3 Mei 996 – 18 Februari 999Gregori VPapa Gregorius Quintus, Episcopus RomanusBruno wa Carinthia Papa wa kwanza kutoka Ujerumani2 Aprili 999 – 12 Mei 1003Silvesta IIPapa Silvester Secundus, Episcopus RomanusGerbert d'Aurillacmkoa wa Auvergne, Ufaransa Papa wa kwanza kutoka Ufaransa
Mtaguso wa Trento
Pia Kanisa la Roma lilikubaliwa kama mama na mwalimu wa makanisa yote. Maaskofu wote walitakiwa kuahidi utiifu kwa Papa, ambaye peke yake ana haki ya kuitisha mtaguso mkuu. Kwa msingi huo, mtaguso ulimuachia Papa kuthibitisha maamuzi yote, naye alifanya hivyo bila ya kujali upinzani wa maofisa wake huko Roma.
Katoliki
Kwa wengine, neno "Kanisa Katoliki" linahusu Kanisa ambalo lina ushirika kamili na Askofu wa Roma (maarufu kama Papa) na linaloundwa na umoja wa madhehebu ya Kilatini na mengine 23 ya Makanisa Katoliki ya Mashariki: ndiyo matumizi ya kawaida katika nchi nyingi. Waumini wake wengi hawajibaini kama "Waroma", lakini kama "Wakatoliki" tu.
Mtaguso wa kwanza wa Vatikano
Mtaguso wa kwanza wa Vatikano, unatazamwa na Kanisa Katoliki kama Mtaguso Mkuu wa ishirini katika historia yake.
Laterani
Jina rasmi ni kanisa la Kristo Mkombozi, lakini watu wanaliita kwa kawaida kanisa la Mt. Yohane (Mbatizaji) kwa kuwa nyuma yake ipo batizio kuu, tena juu ya ukuta wake wa mbele kandokando ya sanamu ya marumaru ya Yesu, zipo zile za Yohane Mbatizaji na Mtume Yohane.
Historia ya Kanisa
Athari nyingine ya Uislamu katika historia ya Kanisa, hasa la Mashariki, ilikuwa dharau kwa sanamu na picha takatifu zilizoenea tangu karne za kwanza BK. Ni kwamba, kisha kupigwa vitani na Waislamu mara kadhaa, kwenye miaka ya 720 Kaisari Leo III wa Bizanti alizikataza hizo na kuagiza zilizokuwepo ziteketezwe. Lengo lake lilikuwa kupunguza uadui wa Waislamu dhidi ya Wakristo na dola la Roma. Lakini waamini wengi wa dola lake walipinga uamuzi huo, wakiungwa mkono na Papa Gregori III. Hatimaye Mtaguso wa pili wa Nisea (787) ulitetea na kupitisha uhalali wa picha hizo katika Ukristo.
Jimbo Katoliki la Cremona
Jimbo katoliki la Cremona (kwa Kilatini "Dioecesis Cremonensis") ni mojawapo kati ya majimbo 223 ya Kanisa Katoliki nchini Italia na kama hayo yote (isipokuwa 3) linafuata mapokeo ya Kiroma.
Mtaguso Mkuu
Jamii:Ukristo Jamii:Kanisa Katoliki Jamii:Historia ya Kanisa
Jimbo Katoliki la Piacenza-Bobbio
Askofu wake ni Gianni Ambrosio.Eneo ni la kilometa mraba 3.670, ambapo kati ya wakazi 335.340 (2012) Wakatoliki ni 321.400 (95,3%).
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Romania
Mbali ya jimbo kuu la Fǎgǎraş na Alba Iulia, nchini Romania kuna majimbo manne: Oradea Mare, Cluj-Gherla, Lugoj na Maramureş. 
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Ukraina (kwa Kiukraina Українська Греко-Католицька Церква (УГКЦ), "Ukrains'ka Hreko-Katolyts'ka Tserkva") ndiyo madhehebu kubwa zaidi kati ya yale yote ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.
Kanisa la Magharibi
Hata baada ya Kanisa la Magharibi kupatwa na mafarakano mengi, hasa katika karne ya 16, bado kuna mambo mengi yanayofananisha Kanisa la Kilatini na madhehebu mengi ya Uprotestanti yaliyotokana yote nayo ama moja kwa moja ama kupitia madhehebu yaliyokwishajitenga.
Ndiyo aina ya Ukristo iliyoenea zaidi duniani (85% hivi) pamoja na ustaarabu wa magharibi ulioathiriwa nayo, kiasi kwamba katika sehemu nyingi Ukristo wa Mashariki haujulikani au walau haueleweki.
Ukristo barani Afrika
Hatua muhimu sana ilikuwa mkutano mkuu wa Kanisa Katoliki duniani ulioitwa Mtaguso wa pili wa Vatikano miaka 1962-1965. Hapo maaskofu wote chini ya uongozi wa Papa (kwanza Yohane XXIII, halafu Paulo VI) walitamka kwamba Wakristo wote ni ndugu na kwamba kujenga umoja wa Kanisa ni wajibu wa kila mmojawao. Leo hii makanisa ya CCT na Baraza la Maaskofu Katoliki Tanzania hushirikiana katika shughuli mbalimbali kama vile Baraza la Kikristo la Afya Tanzania (Tanzania Christian Medical Board) au katika kuandaa mafundisho ya pamoja katika elimu ya Kikristo mashuleni.
Kuba (jengo)
Kuba zilijulikana tangu zama za kale katika Uhindi na katika mazigira ya Mediteranea. Hekalu ya Pantheon katika Roma ya Kale ilikuwa kuba kubwa duniani kwa miaka mingi. Katika karne ya 6 kanisa kuu la Hagia Sofia lilijengwa mjini Konstantinopoli. Kanisa hili ilikuwa kielelezo cha makanisa mengi yaliyojengwa baadaye. Baada ya kuingia kwa Waturuki katika eneo la Konstantinopoli walitumia kuba lake pia kama mfano kwa ajili ya misikiti mikubwa na hivyo kuba imekuwa sifa ya misikiti mingi.
Kanisa Katoliki
Kati ya waamini, ambao wengi kabisa kati yao ni wale wa kawaida wanaoitwa walei, wana nafasi ya pekee wamonaki na watawa wengine ambao wanaishi kwa mitindo mbalimbali iliyostawi katika historia ya Kanisa ili kumfuata Yesu kwa karibu zaidi katika useja mtakatifu, ufukara na utiifu, kadiri ya karama maalumu. Masista ni 659.000 hivi na mabruda 52,625.
Kanisa Katoliki la Kibizanti la Ugiriki
Kanisa Katoliki la Kibizanti la Ugiriki ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.
Vatikani
Ni nchi ya Papa ambaye ni askofu wa Roma na mkuu wa Kanisa Katoliki duniani kote.
Mitume Petro na Paulo
Kadiri ya mapokeo, mtume Petro alitangulia kuuawa kwa kusulubiwa kichwa chini miguu juu katika mtaa wa Vatikano, ambapo sasa limesimama basilika lake ambalo ni kanisa kubwa kuliko yote duniani.
Historia ya Kanisa
Madhehebu matatu yaliyokubaliwa Ulaya ni Wakatoliki, Walutheri na Wareformed; mengine (kama Waanabaptisti na Umoja wa Ndugu) yaliangaliwa kuwa ya kizushi popote. Kila mtawala aliamua kwa dola lake ni yapi kati ya madhehebu matatu halali yatafuatwa lakini raia walikuwa na haki ya kutoka katika nchi kama mtawala alikataa dini yao. Sheria ilikuwa: "Cuius regio, eius religio" (mwenye nchi ni mwenye kuamua dini) Katika maeneo kadhaa Wakristo wa madhehebu tofauti walipewa ustahimilivu, lakini katika maeneo mengine walipaswa kuhamia nchi ya madhehebu yao au kufuata madhehebu rasmi ya nchi. Ikiwa mtawala atabadili madhehebu baadaye wananchi wataruhusiwa kuendelea walivyozoea. Uholanzi na Uswisi zilitoka katika Dola Takatifu la Kiroma kama nchi huru za pekee. Mfalme wa Uswidi alitwaa maeneo makubwa katika Ujerumani ya Kaskazini
Jimbo Katoliki la Vigevano
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Milano.
Ukristo
Dini hiyo, iliyotokana na ile ya Wayahudi, inalenga kuenea kwa binadamu wote, na kwa sasa ni kubwa kuliko zote duniani,[3][4][5] ikiwa na wafuasi 2,400,000,000 (33% kati ya watu 7.274 bilioni)[6][7][8][9], ambao nusu ni waamini wa Kanisa Katoliki na nusu ya pili wamegawanyika kati ya Waorthodoksi (11.9%) na Waprotestanti (38%) wa madhehebu mengi sana.
Historia ya Kanisa
Papa Klementi VII aliyefuata hakuwa na mawazo ya kiroho, akashughulikia zaidi siasa akipigana vita na Mfalme juu ya kutawala mikoa mbalimbali ya Italia.
Jimbo Kuu la Pesaro
Jimbo Kuu la Pesaro (kwa Kilatini Archidioecesis Pisaurensis) ni mojawapo kati ya majimbo 223 ya Kanisa Katoliki nchini Italia na kama hayo yote (isipokuwa 3) linafuata mapokeo ya Kiroma.
Katoliki
Barua zilizoandikwa na Ignas wa Antiokia kwa Wakristo wenzake wa sehemu mbalimbali mwaka 106 hivi ni ushahidi wa awali wa matumizi ya neno "Kanisa Katoliki" (Barua kwa Wasmirna, 8). Kwa kusema "Kanisa Katoliki" Ignas alitaja kanisa zima katika ushirika na Kanisa la Roma "linalosimamia upendo".
Kanisa Katoliki la Kimelkiti
Kanisa Katoliki la Kimelkiti (kwa Kiarabu كنيسة الروم الملكيين الكاثوليك, Kanīsat ar-Rūm al-Malakiyyīn al-Kāṯūlīk) ni mojawapo kati ya madhehebu ya Kanisa Katoliki inayoongozwa na Patriarki wake akisaidiwa na sinodi yake na akiwa na ushirika kamili na Papa wa Roma tangu mwaka 1729.
Katoliki
Madhehebu ya Kanisa Katoliki (Kanisa la Kilatini na Makanisa Katoliki ya Mashariki ishirini na tatu) huwa na jukumu la kuhifadhi mapokeo Katoliki ya Mababu wa Kanisa la mwanzo.
Kanisa kuu
Kanisa kuu ni jina la heshima la jengo la ibada la madhehebu mbalimbali ya Ukristo ambalo Askofu wa jimbo (dayosisi) fulani analitumia kwa kawaida kutekeleza kazi yake kama mchungaji mkuu wa waamini wake, kama vile kuhubiri na kufundisha Neno la Mungu, kutakasa watu kwa sakramenti na sala mbalimbali na kuwaunganisha wote katika kumfuata Yesu pamoja.
Katekisimu ya Kanisa Katoliki
Katekisimu ya Kanisa Katoliki (kwa kifupi KKK) ni kitabu rasmi cha kufundishia dini ya Ukristo kadiri ya imani na maadili ya Kanisa Katoliki kutokana na Mtaguso wa pili wa Vatikano.
Uhuru wa dini
Suala la kukubali haki hiyo katika sheria za nchi lilikabiliwa tangu zamani; maarufu ni hasa Hati ya Milano iliyotolewa na Konstantino Mkuu mwaka 313 ili kuruhusu Ukristo katika Dola la Roma baada ya miaka karibu 250 ya dhuluma.
Kardinali
Kwa sababu ya uhusiano wao na Kanisa la Roma, kimapokeo makardinali wengi ni Waitalia, hata Mapapa walikuwa Waitalia watupu kwa karne nne mfululizo hadi alipochaguliwa Papa Yohane Paulo II, Mpolandi. 
Italia
Dini zote zinaachiwa uhuru na, tofauti na nchi nyingi za Ulaya, waumini wake wanajitahidi kiasi kufuata ibada (29% kila wiki).
Historia ya Kanisa
Mwaka 1453 mji mkubwa wa Bizanti ukatekwa na jeshi la Waturuki Waislamu. Ulikuwa mwisho wa Dola la Roma lilivyoendelea katika eneo la mashariki. Tangu muda ule Wakristo wote wa Mashariki ya Kati wameishi chini ya Waislamu.
Katoliki
Juhudi za hivi karibuni za Kanisa Katoliki hulenga kuponya mgawanyiko kati ya makanisa ya Magharibi ("Katoliki") na Mashariki ("Orthodoksi"). Papa Yohane Paulo II mara nyingi alizungumza hamu yake kubwa kwamba Kanisa Katoliki "lirudi kupumua kwa mapafu yote mawili", na hivyo kusisitiza kwamba Kanisa Katoliki linataka kurejesha ushirika kamili na Makanisa ya Mashariki yaliyotengana nalo. 
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Kuna Makanisa 23 yaliyounganika hivyo na Roma. Kati ya hayo makubwa zaidi ni: 
Historia ya Eritrea
Baadaye, serikali ya Eritrea imeweza kusisitiza desturi ya ukoloni wa Waitalia ambayo inadai Kanisa na Dini kujiandikisha kwa serikali na kupewa ruhusa wa kuhubiri. Dini zilizopewa ruhusa na serikali ni Kanisa la Kiorthodoksi la Eritrea, Kanisa Katholiki, Kanisa la Mekane Yesus (Walutheri) na Uislamu. Nyingine zote, hasa zenye itikadi kali zimebanwa kote nchini.[1]
Laterani
Tofauti na wanavyodhani wengi, ukulu wa Papa ni katika kanisa hilo, si katika Basilika la Mt. Petro huko Vatikano.
Kanisa kuu la Roma
Ni kwamba, kama majimbo yote ya Kanisa Katoliki, jimbo la Roma, ambalo askofu wake ni mkuu wa maaskofu wote, lina jengo moja la ibada linaloheshimiwa kama ishara ya umoja wa waamini wake.
Katoliki
Baadhi ya makanisa ya Kiprotestanti huepuka kutumia neno hilo kabisa, kwa mfano Walutheri wengi hutumia neno "la Kikristo" badala ya "la kikatoliki." Makanisa ya Orthodox huelewa hisia kuhusu madai kipapa Katoliki, lakini kutokubaliana na baadhi ya Waprotestanti juu ya asili ya kanisa kama mwili mmoja.
Ignas wa Antiokia
Akielekea kifodini chake huko Roma, aliandika barua kadhaa kwa makanisa na kwa Polikarp Mtakatifu ambazo 7 za hakika zimetunzwa kama kielelezo cha teolojia ya awali ya Ukristo. Humo kwa mara ya kwanza tunasoma juu ya Kanisa Katoliki ambalo linaitwa hivi kwa kulitofautisha na makundi ya Wakristo waliotengana nalo.
Kanisa Katoliki
Kanisa Katoliki linaishi katika majimbo 2,999, ambayo kwa kawaida yanaongozwa na Maaskofu (kwa jumla wako 5,353) wakisaidiwa na mapadri (414,969) na mashemasi, ambao baadhi yao wanajiandaa kupata upadrisho na zaidi ya 46,312 ni wa kudumu.
Kanisa Katoliki la Waalbania wa Italia
Wakristo wa mashariki nchini Italia waliongezeka hasa baada ya Albania kuvamiwa na Waturuki Waislamu. Hapo Waalbania wengi walivuka bahari na kukimbilia usalama hasa katika Ufalme wa Sicilia.
Kanisa Katoliki la Kisiria
Kanisa Katoliki la Kisiria (kwa Kiaramu ܥܕܬܐ ܣܘܪܝܝܬܐ ܩܬܘܠܝܩܝܬܐ, "ʿīṯo suryaiṯo qaṯolīqaiṯo") ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Albania
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Albania ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.
Kanisa Katoliki la Waalbania wa Italia
Kanisa Katoliki la Waalbania wa Italia ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.
Mtume Petro
Yoh 21:18-19 inaeleza kifumbo kifodini ambacho Petro alimtukuza Mungu[17] mjini Roma, katika eneo la Vatikano. Ndipo linapoheshimiwa kaburi lake chini ya altare kuu ya kanisa kubwa kuliko yote duniani.
Roma (maana)
Roma (pia: Rumi) ni jina linalotumika kwa mji wa Roma (mji mkuu wa Italia), ama kwa dola la Roma lililokuwa kwa karne kadhaa kabla na baada ya Kristo dola kubwa kuliko zote duniani, tena kwa Kanisa la Roma ambalo ni kiini cha Kanisa Katoliki lote. Lilikuwa pia jina la mungu wa kike katika dini ya Roma ya Kale.
Historia ya Kanisa Katoliki
Mwaka 380 Kaisari Theodosius I alifanya Ukristo wa Kikatoliki kuwa dini rasmi ya dola hilo kubwa lililoendelea kwa namna tofauti mashariki na magharibi kwa karne nyingi zilizofuata. Ushindi huo ulifanya wengi watamani vyeo ndani ya Kanisa, kwa kuwa viliendana sasa na heshima na mali: hivyo ubora ulipungua. Kabla yake Armenia ilikuwa nchi ya kwanza kupokea Ukristo kama dini ya taifa (301).
Lugha ya kidini
Hadi mwaka 1964 ibada karibu zote za Kanisa Katoliki duniani kote ziliendesha kwa lugha ya Kilatini. Mtaguso wa Pili wa Vatikani ulibadilisha utaratibu huo na kupendelea lugha za watu wenyewe zitumike katika ibada. Hata hivyo hadi leo kuna misa na ibada za Kilatini katika makanisa machachechache na monasteri za nchi mbalimbali.
Kanisa la Kilatini
Kanisa la Kilatini (wakati mwingine "Kanisa la Kiroma") ni moja ya madhehebu yanayounda Kanisa Katoliki. Ndiyo kubwa kuliko yote (97% za waumini wote), likiwa na Wakristo zaidi ya bilioni 1 duniani kote. 
Papa Fransisko
Papa Fransisko, S.I. (kwa Kilatini Franciscus, jina la awali Jorge Mario Bergoglio) ni askofu wa Roma, na hivyo pia Papa wa Kanisa Katoliki duniani kote, tangu tarehe 13 Machi 2013. 
Italia
Repubblica Italiana Jamhuri ya ItaliaLugha rasmiKiitalia; kijimbo pia Kijerumani, Kifaransa, Kiladino, Kislovenia, KisardiniaMji MkuuRomaRaisSergio MattarellaWaziri MkuuGiuseppe ConteEneo301.338 km²Wakazi60,579,000 (31-7-2017) (23º duniani)Wakazi kwa km²201.7JPT31,022 US-$ (2008)PesaEuroWakatiUTC+1Wimbo wa TaifaFratelli d'Italia (Ndugu wa Italia)Sikukuu ya Jamhuri2 JuniSikukuu ya Taifa25 ApriliSimu ya kimataifa+39
Kanisa kuu
Kwa kuwa imani ya Kanisa Katoliki ni kwamba Papa wa Roma ni mkuu wa maaskofu wote duniani, kanisa kuu la jimbo lake ni pia kanisa kuu la Wakatoliki wote. Ndiyo sababu mlangoni mwa basilika kuu la Laterano imeandikwa kwamba ndilo "kichwa na mama wa makanisa yote ya jiji na ya dunia nzima".
Katoliki
Neno "Kanisa Katoliki" linahusu Kanisa lote linaloongozwa na Askofu wa Roma, sasa Papa Fransisko, na ambalo lina zaidi ya waumini bilioni 1.2, wakiwa nusu ya Wakristo wote duniani, wanaokadiriwa kuwa bilioni 2.4.
Mtaguso wa kwanza wa Laterano
Mahali pake ni kwenye Kanisa kuu la Roma huko Laterano, mtaa wa Roma (Italia) alipokuwa anaishi askofu wake. Hukohuko baadaye ilifanyika mitaguso mingine minne ya Karne za Kati. Umuhimu wa kanisa hilo ulipungua hasa baada ya Papa kuhamia Vatikano.
Kikanisa cha Sisto IV
Kikanisa cha Sisto IV (kwa Kiitalia Cappella Sistina) ni kikanisa kikubwa nchini Vatikani, ambayo ndiko anakoishi Papa wa Kanisa Katoliki lote duniani. 
Askofu
Katika Kanisa Katoliki askofu wa Roma ni mkuu wa Maaskofu wote na wa Kanisa lote duniani akitajwa kwa jina la Papa.
Katoliki
Mfano mwingine ni ufafanuzi kama Kanisa Takatifu, Katoliki, la Kirumi la Kitume katika Katiba Katoliki ya Mtaguso wa kwanza wa Vatikano ya tarehe 24 Aprili 1870. Kurasa hizi zote zinahusu Kanisa Katoliki na kwa majina mengine.
Imani sahihi
Baada ya farakano la mwaka 1054 kati ya Kanisa la Kilatini na Makanisa ya Mashariki ambayo yalikuwa bado na ushirika na Papa wa Roma, ingawa pande zote mbili ziliendelea kujiona ya "Kiorthodoksi" na ya Kikatoliki, polepole neno la kwanza limekuwa likitumiwa zaidi na Ukristo wa Mashariki na lile la pili na Ukristo wa Magharibi.
Historia ya Kanisa
Kabla ya hapo, Papa Pius IX alikutanisha maaskofu mjini Roma kwa Mtaguso wa kwanza wa Vatikano (1869-1870) uliotangaza dogma ya karama ya Papa kutokosea anapotoa mafundisho ya moja kwa moja "ex cathedra".
Katoliki
Neno "Ukristo wa Kikatoliki" liliingia sheria za Dola la Roma wakati Theodosius Mkuu (Kaisari miaka 379-395) alipotuza jina hilo kwa ahali ya "kuwa dini ambayo ilikuwa mikononi mwa Warumi na Mtume Petro, kama ilivyohifadhiwa na waamini kimapokeo na ambayo ni sasa nadhiri kwa Papa Damas na kwa Askofu Petro wa Alexandria... Kuhusu wengine, ambao katika hukumu yetu ni wajinga, sisi tunaamuru wapewe jina la wazushi, wala hawatapata kuita nyumba zao kwa jina la makanisa."
Hati ya Milano
Hata hivyo, tofauti na wanavyodhani wengi, haikufanya Ukristo dini rasmi ya dola hilo kubwa, jambo ambalo lilitokea baadaye tu, kwa hati ya Thesalonike iliyotolewa na Kaisari Theodosi I tarehe 27 Februari 380.
Jimbo Katoliki la Same
Kanisa kuu liko mjini Same, katika mkoa wa Kilimanjaro na limewekwa wakfu kwa heshima ya Kristo Mfalme.
Historia ya Kanisa
Mwaka 1200 kwa jumla Ulaya ilikuwa bara la Kikristo. Kanisa Katoliki (au: la Kiorthodoksi katika Mashariki) lilikuwa dini rasmi. Popote Kanisa lilikuwa chini ya ulinzi wa serikali. Watu wote walipaswa kuonekana Wakristo. Watu pekee wenye tofauti walikuwa Wayahudi, lakini waliruhusiwa kuishi katika nchi kadhaa tu; katika nchi nyingine walifukuzwa. Katika mila na desturi za Ulaya zilizotangulia kuja kwa Ukristo umoja huo wa dini na kabila ulikuwa kawaida.
Utetezi wa Kanisa Katoliki
Upande wa maisha, ugumu ni kwamba Kanisa Katoliki linakaribia kutimiza miaka 2000 ya uwepo wake, likiwa na muundo unaoonekana, ulioenea sasa duniani kote. Ndani yake hadi sasa wameishi bilioni kadhaa za Wakristo, wakiwemo milioni kadhaa za wakleri na watawa katika mazingira mbalimbali, pengine machafu na ya kikatili sana, yaliyoweza kuwaathiri kwa urahisi. 
Kanisa Katoliki la Waalbania wa Italia
Hatimaye walipewa na Papa uongozi kamili (6 Februari 1784) na hatimaye (1919) walianzishiwa majimbo mawili, mbali na monasteri huru ya Grottaferrata.
Italia
Fransisko wa Asizi Marko Polo Dante Alighieri Katerina wa Siena Bernardino wa Siena Kristofa Columbus Amerigo Vespucci Yohane wa Verrazzano Nikola Machiavelli Leonardo wa Vinci Michelangelo Raffaello Sanzio Karolo Borromeo Papa Pius V Galileo Galilei Amedeo Avogadro Alessandro Volta Giuseppe Verdi Giuseppe Garibaldi Yohane Bosco Antonio Meucci Papa Pius X Maria Montessori Guglielmo Marconi Benito Mussolini Enrico Fermi Papa Yohane XXIII Papa Paulo VI Pio wa Pietrelcina Carlo Rubbia
Orodha ya mapapa
Miaka ya upapaJina rasmiJina la KilatiniJina la kuzaliwaMahali pa kuzaliwaMaelezoMachi 251 – Juni 253Korneli Mtakatifu KorneliCornelius, Episcopus RomanusRoma Sikukuu yake ni 16 Septemba25 Juni 253 – 5 Machi 254Lucius I Mtakatifu Lucius ILucius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 4 Machi12 Machi 254 – 2 Agosti 257Stefano I Mtakatifu Stefano IStephanus, Episcopus RomanusRomaAlifia dini kwa kukatwa kichwa; sikukuu yake ni 2 Agosti30 Agosti 257 – 6 Agosti 258Sixtus II Mtakatifu Sixtus IIXystus Secundus, Episcopus RomanusUgirikiAlifia dini kwa kukatwa kichwa; sikukuu yake ni 7 Agosti22 Julai 259 – 26 Desemba 268Dionysius Mtakatifu DionysiusDionysius, Episcopus Romanuslabda UgirikiSikukuu yake ni 26 Desemba5 Januari 269 – 30 Desemba 274Felix I Mtakatifu Felix IFelix, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 30 Desemba4 Januari 275 – 7 Desemba 283Eutikiani Mtakatifu EutychianEutychianus, Episcopus RomanusLuniSikukuu yake ni 8 Desemba17 Desemba 283 – 22 Aprili 296Kaio Mtakatifu KaioCaius, Episcopus RomanusDalmatiaSikukuu yake ni 22 Aprili30 Juni 296 – 25 Oktoba 304Marcellinus Mtakatifu MarcellinusMarcellinus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 26 Aprili306 – 16 Januari 309Marcellus I Mtakatifu Marcellus IMarcellus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 16 Januari 18 Aprili 309 – 17 Agosti 309 hiviEusebius Mtakatifu EusebiusEusebius, Episcopus RomanusUgirikiSikukuu yake ni 26 Septemba2 Julai 311 – 10 Januari 314Miltiades Melchiades Mtakatifu MelkiadesMiltiades, Episcopus RomanusAfrika Papa wakati wa Hati ya Milano (313 BK) ilipotolewa na Konstantino Mkuu. Sikukuu yake ni 10 Januari31 Januari 314 – 31 Desemba 335Silvesta I Mtakatifu Silvesta ISilvester, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 31 Desemba au 2 Januari18 Januari 336 – 7 Oktoba 336Marko Mtakatifu MarkoMarcus, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 7 Oktoba6 Februari 337 – 12 Aprili 352Julius I Mtakatifu JuliusIulius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 12 Aprili17 Mei 352 – 24 Septemba 366LiberiusLiberius, Episcopus RomanusRomaPapa wa kwanza ambaye haheshimiwi kama mtakatifu1 Oktoba 366 – 11 Desemba 384Damasus I Mtakatifu Damasus IDamasus, Episcopus RomanusIdanha-a-Nova, Ureno Papa wa kwanza kutoka Ureno. Sikukuu yake ni 11 DesembaDesemba 384 – 26 Novemba 399Siricius Mtakatifu SiriciusPapa Siricius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 26 Novemba27 Novemba 399 – 19 Desemba 401Anastasius I Mtakatifu AnastasiusPapa Anastasius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 19 Desemba22 Desemba 401 – 12 Machi 417Inosenti I Mtakatifu Inosenti IPapa Innocentius, Episcopus RomanusAlbano, LazioSikukuu yake ni 12 Machi au 28 Julai18 Machi 417 – 26 Desemba 418Zosimus Mtakatifu ZosimusPapa Zosimus, Episcopus RomanusUgirikiSikukuu yake ni 27 Desemba28/29 Desemba 418 – 4 Septemba 422Bonifasi I Mtakatifu Bonifasi IPapa Bonifacius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 4 Septemba10 Septemba 422 – 27 Julai 432Selestini I Mtakatifu Selestini IPapa Coelestinus, Episcopus RomanusCampaniaSikukuu yake ni 6 Aprili au 8 Aprili31 Julai 432 – 19 Agosti 440Sixtus III Mtakatifu Sixtus IIIPapa Xystus Tertius, Episcopus RomanusRomaSikukuu yake ni 28 Machi29 Septemba 440 – 10 Novemba 461Leo I Mtakatifu Leo I Leo Mkuu Papa Leo Magnus, Episcopus RomanusToscanaMwalimu wa Kanisa. Alimshawishi Attila kuacha uvamizi wa Italia; sikukuu yake ni 10 Novemba19 Novemba 461 – 29 Februari 468Hilarius Mtakatifu HilariusPapa Hilarius, Episcopus RomanusSardegnaSikukuu yake ni 17 Novemba au 28 Februari3 Machi 468 – 10 Machi 483Simplicius Mtakatifu SimpliciusPapa Simplicius, Episcopus RomanusTivoli, ItaliaSikukuu yake ni 10 Machi13 Machi 483 – 25 Februari au 1 Machi 492Felix III Mtakatifu Felix IIIPapa Felix Tertius, Episcopus RomanusRomaPengine huhesabiwa kama Felix II. Sikukuu yake ni 1 Machi1 Machi 492 – 21 Novemba 496Gelasius I Mtakatifu Gelasius IPapa Gelasius, Episcopus RomanusAfrikaSikukuu yake ni 21 Novemba24 Novemba 496 – 19 Novemba 498Anastasius IIPapa Anastasius Secundus, Episcopus RomanusRoma22 Novemba 498 – 19 Julai 514Simako Mtakatifu SimakoPapa Symmachus, Episcopus RomanusSardiniaSikukuu yake ni 19 Julai
Kanisa Katoliki
Neno Kanisa maana yake ni “Mkusanyiko”: ndani yake Roho Mtakatifu anaunganisha na Yesu na kati yao wale waliopokea Neno la Mungu na sakramenti zake. “Bwana alilizidisha Kanisa kila siku kwa wale waliokuwa wakiokolewa… Na jamii ya watu walioamini walikuwa na moyo mmoja na roho moja” (Mdo 2:47; 4:32). Ndio tokeo la ombi la Yesu: “Wote wawe na umoja; kama wewe, Baba, ulivyo ndani yangu, nami ndani yako, hao nao wawe ndani yetu, ili ulimwengu upate kusadiki ya kwamba wewe ndiwe uliyenituma” (Yoh 17:21). Kumbe utitiri wa madhehebu yaliyotenganika unaleta picha ya “mtawanyiko” ambayo inakwaza ulimwengu usisadiki. “Kila mtu wa kwenu husema, ‘Mimi ni wa Paulo’, na, ‘Mimi ni wa Apolo’, na, ‘Mimi ni wa Kefa’, na, ‘Mimi ni wa Kristo’. Je, Kristo amegawanyika?” (1Kor 1:12-13).
Historia ya Kanisa Katoliki
Katika juhudi hizo, monasteri za Wabenedikto na wamisionari waliotumwa katika Ulaya nzima walitoa mchango mkubwa, pamoja na ule wa Karolo Mkuu, mfalme wa Wafaranki, kabila la Kigerumanik muhimu zaidi katika historia, ambalo lilikuwa la kwanza kuingia Kanisa Katoliki moja kwa moja bila kupitia Ukristo wa Kiario.
Ukristo
Katika historia ndefu ya Ukristo, yalitokea mafarakano mengi, waamini wa Yesu wakizidi kutofautiana. Makundi makubwa zaidi ni: Kanisa Katoliki, Makanisa ya Waorthodoksi na ya Waorthodoksi wa Mashariki na madhehebu ya Uprotestanti. Hasa tangu mwaka 1910 madhehebu mengi yanashiriki juhudi za ekumeni kwa ajili ya kurudisha umoja wa awali.
Ukristo nchi kwa nchi
Kati ya madhehebu yake, Kanisa Katoliki linaongoza kwa kuwa na waumini bilioni 1.09,[6] likifuatwa na Uprotestanti (uliogawanyika sana), Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na wengineo.
Theodosius Mkuu
Theodosius alikuwa Kaizari wa mwisho aliyetawala dola zima la Roma. Ndiye aliyetangaza Ukristo wa Kikatoliki kuwa dini rasmi ya dola.
Kanisa Katoliki
Papa amejaliwa na Mungu mamlaka kamili juu ya waamini wote awafungulie ufalme wa mbinguni, kama Yesu alivyomuambia Petro: “Nitakupa wewe funguo za ufalme wa mbinguni; na lolote utakalolifunga duniani, litakuwa limefungwa mbinguni, na lolote utakalolifungua duniani, litakuwa limefunguliwa mbinguni” (Math 16:19). “Nimekuombea wewe ili imani yako isitindike; nawe utakapoongoka waimarishe ndugu zako” (Lk 22:32). “Lisha wanakondoo wangu… Chunga kondoo zangu… Lisha kondoo zangu” (Yoh 21:15-17).
Basilika la Mt. Petro
Basilika hilo lote liko ndani ya eneo la Vatikani ambalo ni dola au nchi huru ndogo iliyoko ndani ya mji wa Roma (makao makuu ya Italia). 
Kanisa la kitaifa
Pamoja na hayo, aina hiyo ya Ukristo inadumu hai hasa Uingereza na Skandinavia[1], pengine kama dini rasmi ambayo nchi inaipa haki za pekee katika sheria zake[2][3][4]
Laterani
Ndani ya kanisa hilo mara tano ulifanyika mtaguso ambao kila mmoja unahesabiwa na Kanisa Katoliki kuwa Mtaguso Mkuu.
Kanisa
Ndani ya Kanisa Katoliki, linalokubali uongozi wa Papa wa Roma, neno Kanisa linatumika pia kumaanisha kila jimbo na makundi ya majimbo (Kanisa mahalia) yanayochanga mapokeo yaleyale upande wa teolojia, liturujia, maisha ya kiroho, sheria n.k. 
Mtaguso
Kati yake, mtaguso muhimu wa siku za karibuni ulikuwa Mtaguso wa pili wa Vatikano uliofanyika Roma kati ya 1962 na 1965 na kuleta hali mpya hata katika uhusiano wa Wakatoliki na Wakristo wenzao wa madhehebu tofauti, tena kati yao na ulimwengu wote.
Kanisa Katoliki la Kisiria
Patriarki wake ni Mor Ignatius Joseph III Younan tangu mwaka 2009. Makao yake ni Beirut nchini Lebanon.
Historia ya Kanisa
Pamoja na magomvi katika uenezaji wa Ukristo kwenye maeneo ya Ulaya yaliyokuwa bado ya Kipagani (hasa kati ya Waslavi), tofauti hizo zilisababisha desturi na mawazo yaliyozidi kutofautiana. Ziliweka msingi wa kutokea kwa madhehebu mawili makubwa yanayoendelea mpaka leo yaani Kanisa Katoliki la Kiroma (magharibi) na Kanisa la Kiorthodoksi (mashariki).
Basilika
Kuanzia mwaka 313, Dola la Roma liliporuhusu raia kufuata Ukristo, basilika ziligeuzwa kuwa mahali pa ibada ya dini hiyo, kuanzia Kanisa kuu la Roma, maarufu kwa jina la Mt. Yohane huko Laterani.
Utetezi wa Kanisa Katoliki
Tena, katika ulimwengu wa kisasa, Kanisa Katoliki linajikuta mstari wa mbele katika kutetea uhai na haki duniani, pamoja na kupinga maovu mbalimbali yaliyoenea kwa faida kubwa ya kiuchumi ya makundi mbalimbali, kama vile wanaouza binadamu, wanaonyanyasa wanyonge, wanaotoa mimba za wanawake n.k. Hivyo si ajabu kwamba linakabiliwa na chuki na upinzani mkubwa.
Kanisa Katoliki
Kanisa hilo linaamini kuwa ndani yake linadumu moja kwa moja Kanisa pekee lililoanzishwa na Yesu Kristo ambalo wanaunganishwa nalo wale wote wanaobatizwa katika madhehebu yoyote.
Katoliki
Makanisa Katoliki ya Mashariki ni yale makanisa ambayo yako katika ushirika kamili na Askofu wa Roma (Papa), huku wakiwa wanajitegemea (kwa lugha ya Kilatini ni "Ecclesiae sui iuris") kwa kulinda taratibu za liturujia, za teolojia na mapokeo ya makanisa mbalimbali ya Ukristo wa Mashariki ambayo wanahusishwa nayo.
Kanisa Katoliki
Imani ya Kanisa hilo inatokana na ufunuo wa Mungu ulivyotolewa kwa Israeli na ulivyokamilishwa na Yesu ambaye alimtambulisha kama Baba na alilianzisha kwa njia ya Roho Mtakatifu aliyetumwa naye juu ya Mitume wake siku ya Pentekoste mwaka 30 (au 33) BK.
Kanisa Katoliki la Wakopti
Kanisa Katoliki la Wakopti ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.
Kanisa Katoliki
Katika nchi kadhaa Makanisa mbalimbali ya Kikatoliki yanaishi kandokando, kwa mfano Misri kuna Kanisa Katoliki la Wakopti, Kanisa Katoliki la Kimelkiti, Kanisa Katoliki la Armenia, Kanisa Katoliki la Wakaldayo na la Kilatini. Mapadri (lakini si maaskofu) Wakatoliki wa mapokeo ya Kikopti, ya Kigiriki, ya Kiarmenia na ya Kikaldayo wanaweza kuwa na ndoa na huendesha Misa katika taratibu zao za kale; kumbe mapadri Walatini hawawezi kuwa na ndoa na hufuata liturujia ya Roma.
Italia
Upande wa dini, wengi wao (81.2%) ni Wakristo wa Kanisa Katoliki, wakifuatwa na Waorthodoksi (2.8%, wengi wao wakiwa wahamiaji, hasa kutoka Romania) na Waprotestanti (1.1%, wengi wao wakiwa Wapentekoste). Uhamiaji mwingi wa miaka ya mwisho wa karne ya 20 umeleta pia Uislamu (3.7%) na dini nyingine.
Ukristo
Upande mwingine, hata Kanisa “Katoliki" linaloongozwa na Askofu (Papa) wa Roma ni la "Kiinjili" kwani linakubali na kutangaza Injili (= “habari njema”) ya Yesu Kristo.
Kanisa Katoliki la Waalbania wa Italia
Mwaka 2010, waamini wa Kanisa hilo walikadiriwa kuwa 61,000 hivi katika parokia 45, chini ya maaskofu 2, mapadri 82 (baadhi wakiwa na ndoa) na mashemasi 5. Pia kulikuwa na watawa wasio na daraja takatifu 207.
Papa Damaso I
Mchango wake mkubwa zaidi ni kuthibitisha kanuni ya Biblia kama ilivyo hadi leo katika Kanisa Katoliki.
Katoliki
Makanisa mengi ya Matengenezo ya Kiprotestanti hutumia neno "la kikatoliki" kurejea kwa imani kwamba Wakristo wote ni sehemu ya Kanisa moja bila kujali madhehebu; kwa mfano, Mlango wa Westminster XXV Ukiri wa Imani hutaja "Katoliki au Kanisa zima." Ni sambamba na tafsiri hii, ambayo inatumika neno "la kikatoliki" (zima) na hakuna dhehebu moja, kwamba kuelewa neno "moja takatifu Katoliki na la Kitume" katika Kanuni ya Imani ya Nisea, maneno "imani ya kikatoliki" katika Kanuni ya Imani ya Athanasi na neno "takatifu" katika "kanisa Katoliki" kanuni ya Imani ya Mitume.
Sifa nne za Kanisa
Kanisa kuwa moja maana yake ni “mwili mmoja na Roho mmoja”: lina “Bwana mmoja, imani moja, ubatizo mmoja” (Ef 4:4-5). Yesu alisema, “Na kondoo wengine ninao. Ambao si wa zizi hili; na hao nao imenipasa kuwaleta; na sauti yangu wataisikia; kisha kutakuwako kundi moja na mchungaji mmoja” (Yoh 10:16). Hakuna Kanisa lingine, isipokuwa matawi ambayo yamekatika kwa kiasi tofauti, na yana uhai kadiri yanavyounganika bado na shina. Hata leo Kanisa Katoliki peke yake lina waamini wengi kuliko jumla ya madhehebu mengine ya Kikristo.
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Hungaria
Kanisa Katoliki la Kigiriki la Hungaria ni mojawapo kati ya madhehebu ya Ukristo wa mashariki yenye ushirika kamili na Papa na Kanisa Katoliki lote.
Jimbo Katoliki la Pavia
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Milano.
Taifa la Mungu
Kanisa Katoliki lilitumia rasmi hasa katika hati za Mtaguso wa pili wa Vatikano, hususan Lumen Gentium sura yote ya pili. Humo, baada ya ile ya kwanza kueleza fumbo la Kanisa, inaelezwa kuwa fumbo hilo katika historia linajitokeza kama taifa, kwa kuwa tangu awali Mungu hakupenda kuokoa binadamu mmojammoja, bali kwa mshikamano. Taifa hilo moja linatokana sasa na mataifa yote na kulenga kuyaunganisha ndani ya Yesu, mfalme wake.
Kanisa la Kilatini
Kanisa hilo lote upande wa sheria linafuata Mkusanyo wa sheria za Kanisa, kumbe upande wa liturujia wengi wa waamini wake wanafuata mapokeo ya Kanisa la Roma, lakini wengine wanafuata mapokeo ya Ambrosi wa Milano, au yale ya Lyon, Braga, Toledo na ya mashirika mbalimbali ya kitawa (k.mf. Wakartusi na Wadominiko). 
Konstantino Mkuu
Mwaka 325 alialika maaskofu wa Kanisa lote kwa mtaguso wa kwanza wa Nisea. Mtaguso mkuu huu ulikuwa mkutano wa kwanza wa maaskofu wa Kikristo kutoka pande mbalimbali za dola la Roma na hata nje yake. Mkutano uliamua kuhusu masuala mablimbali ukakubali kanuni ya imani ya Nisea inayoendelea kutumika kanisani hadi leo.
Ukristo nchi kwa nchi
Ukristo, katika madhehebu yake mojawapo, ni dini rasmi ya nchi 15: Argentina (Kanisa Katoliki),[8] Bolivia (Kanisa Katoliki na Ukristo kwa jumla),[9] Costa Rica (Kanisa Katoliki),[10] Denmark (Walutheri),[11] El Salvador (Kanisa Katoliki),[12] England (Anglikana),[13] Greece (Waorthodoksi), Armenia(Kanisa la Kitume la Armenia), Georgia (Waorthodoksi),[14][15]Ethiopia (Waorthodoksi wa Mashariki)[16][17] Iceland (Walutheri),[18] Liechtenstein (Kanisa Katoliki),[19] Malta (Kanisa Katoliki),[20] Monaco (Kanisa Katoliki),[21] Norway (Walutheri),[22] Vatican City (Kanisa Katoliki).[23]
Kanisa Katoliki
Yesu amejenga Kanisa lake imara juu ya Mtume Petro, alichunge lote kwa niaba yake. Papa kama Askofu wa Roma ndiye mwandamizi wa Petro na mkuu wa kundi zima la Maaskofu, waandamizi wa Mitume. “Wewe ndiwe Petro, na juu ya mwamba huu nitalijenga kanisa langu, wala milango ya kuzimu haitalishinda” (Math 16:18). “Atafananishwa na mtu mwenye akili, aliyejenga nyumba yake juu ya mwamba. Mvua ikanyesha, mafuriko yakaja, pepo zikavuma, zikaipiga nyumba ile, isianguke; kwa maana misingi yake imewekwa juu ya mwamba” (Math 7:24-25). Historia ya miaka elfu mbili sasa imedhihirisha ukweli wa maneno hayo.