Je,kuna sayari ngapi kwa jumla?
Sayari
Wataalamu wa astronomia wamegundua sayari za nje (ing. exoplanets) yaani sayari zilizo nje ya mfumo wa jua letu zinazozunguka nyota mbalimbali. Kutokana na umbali mkubwa na matatizo ya utazamaji kwa muda mrefu hakukuwa na uhakika kama nyota kuwa na sayari ni jambo la kawaida angani au kama sayari ni chache tu. Hadi Mei 2018 kuwepo kwa sayari 3,767 kumethibitishwa na kati ya hizi mifumo ya sayari 628 imetambuliwa ambako kuna zaidi ya sayari moja..[9]
Sayari
Hivyo wataalamu wa Umoja wa kimataifa wa astronomia (IAU) walikubaliana mwaka 2006 kuhusu ufafanuzi wa sayari. Kiolwa cha angani kinahesabiwa kuwa sayari kama kinatimiza masharti matatu:[3]
Sayari ya nje
Hadi tarehe 1 Aprili 2017 jumla ya sayari za nje 3,607 zimeorodheshwa katika "Extrasolar Planets Encyclopaedia"
Nadhifa (kundinyota)
Kuna nyota nyingi katika eneo la kundinyota hii. Inayoonekana na mashuhuri zaidi ni Sumbula ("") au "Alfa Virginis". Pamoja na nyota nyingine kuna pia magalaksi kadhaa katika Nadhifa. Nyota zake zimegunduliwa hadi 2017 kuwa na sayari za nje 35 zinazozunguka nyota 29 za Nadhifa.
Dunia
Kwa jumla dunia ni sayari pekee katika mfumo wa jua yenye maji katika hali ya kiowevu usoni mwake. Bahari kuu ya dunia inashika asilimia 96.5 ya maji yote yaliyopo duniani. Maji ya bahari huwa na asilimia 3.5 chumvi ndani yake.
Tairi (nyota)
Tairi ni nyota inayozunguka haraka kwenye mhimili wake. Mzunguko mmoja una muda wa saa 9 pekee (kwa kulinganisha: Jua letu linazunguka kwenye mhimili wake katika muda wa siku 25). Kasi kubwa ya mzunguko inabadilisha umbo la Tairi kufanana na mpira unaokazwa, si tufe. Maana kipenyo kwenye ikweta yake iko 20% kuliko kipenyo kwenye ncha zake.
Ceres (sayari kibete)
Miaka 200 baada ya uvumbuzi wake 1 Ceres ilipangwa katika jamii ya sayari kibete lakini hadi wakati ule ilitazamiwa kama asteroidi kubwa.
Palau
Jumla kuna visiwa 250 hadi 350: idadi inategemea namna gani mtazamaji anapendelea kuhesabu sehemu ya nchi kavu kuwa kisiwa kufuatana na ukubwa au udogo wake. Visiwa tisa vimekaliwa na watu na kisiwa kikubwa chenye km² 331 ni Babelthuap.
Mkuku (kundinyota)
Hadi karne 19 kundinyota hii ilitazamiwa kuwa sehemu ya kundinyota kubwa zaidi iliyoitwa Argo Navis, mara nyingi pekee "Navis" (yaani merikebu) iliyokuwa moja ya kundinyota 48 zilizoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio. Waarabu waliita Safina au Markab. Lacaille alihesabu ndani yake nyota 180 zilizokuwa nyingi mno kwa kuzitaja kwa majina ya Bayer na hivyo alianza tayari kugawa Argo Navis kwa sehemu tatu za Tanga (Vela), Shetri (Puppis) na Mkuku (Carina). Hii ilithibitishwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya kundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930. [3] [4]
Kisukari aina ya 2
Kote ulimwenguni, kufikia mwaka wa 2010, ilikadiriwa kuwa watu milioni 285walikuwa na aina ya 2 ya kisukari, hii ikiwa karibu asilimia 90 ya matukio haya.[5]Hii ni sawa na takriban asilimia 6 ya watu wazima duniani.[53] Kisukari hupatikana sana katika yaliyostawi na mataifa yanayostawi.[5]Hata hivyo, ugonjwa huu ni nadra katika mataifa maskini.[2]
Nyota
Nyota hupatikana angani katika makundi kama mawingu makubwa sana. Kundi la namna hiyo huitwa galaksi. Galaksi yetu, ikiwemo mfumo wa jua letu, imekadiriwa kuwa na nyota zaidi ya 300,000,000,000. Tunaona sehemu za nyota zake angani zikionekana kama kanda ya kung'aa linalojulikana kwa jina "njia nyeupe".
Zuhura
Zuhura (pia: Ng'andu; kwa Kiingereza Venus) ni sayari ya pili katika mfumo wa jua na sayari zake. Kati ya sayari zote za jua ndiyo inayofanana zaidi na dunia yetu.
Asteroidi
Asteroidi (kutoka Kigiriki ἀστήρ "aster = nyota" na είδες "-eides= ya kufanana") ni kiolwa cha angani kinachozunguka jua jinsi inavyofanya sayari. Ni ndogo kuliko sayari kibete lakini kubwa kushinda kimondo. Mara nyingi huitwa pia "planetoidi" kwa sababu tabia zao zinalingana katika mengi na sayari. 
Istilahi ya asteroidi ilianzishwa na William Herschel mnamo mwaka 1802 kutokana na neno la Kigiriki ἀστεροειδής "astero-eides" inayomaanisha "ya kuonekana kama nyota". Tangu siku zake neno hili lilitumiwa kutaja violwa vidogo kwenye anga la nje vinavyoakisia nuru ya kutosha ili kuonekana kwenye darubini. Kutokana na maendeleo ya teknolojia idadi ya magimba yanayoweza kuangaliwa iliongezeka. 
Kundinyota
Mwanzo wa karne ya 20 mpangilio wa kundinyota haukuridhisha kwa sababu sehemu za mipaka kati ya kundinyota hazikueleweka vema. Hivyo mkutano mkuu wa kwanza wa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia (IAU) mwaka 1922 kufafanua idadi ya kundinyota kuwa 88[2]. Mwanaastronomia Eugène Delporte kutoka Ubelgiji alipewa kazi ya kupanga eneo lote la anga kwa makundi na kuchora mipaka kati ya kundinyota. Tokeo la kazi yake lilikubaliwa kwenye mkutano mkuu wa mwaka 1928.
Ukanda wa asteroidi
Masi ya ukanda wote huhesabiwa kuwa takriban asilimia 5 ya masi ya mwezi wa dunia yetu. Zaidi ya nusu ya masi hii ya asteroidi za ukanda ni magimba 4 makubwa ambayo ni sayari kibete Ceres na asteroidi kubwa za 4 Vesta, 2 Pallas na 10 Hygiea. Zote 4 huwa na kipenyo kinachozidi kilomita 400. Yote mengine ni madogo zaidi hadi kuwa punje za vumbi tu. Lakini densiti ya masi ya ukanda si kubwa na vyombo vya angani kadhaa vimeshapita ukanda bila kugongana na vipande vyake.
Sayari ya Tisa
Kufuatana na makadirio ya Konstantin Batygin na Michael E. Brown wa California Institute of Technology (Caltech) ya mwaka 2016, uwezekano wa kuwepo kwa Sayari ya Tisa ni mkubwa. Waliingiza data zote za obiti katika vielelezo vya kompyuta, wakafikia suluhisho la kwamba, kuwepo kwa sayari kubwa inayozunguka jua katika umbali mkubwa nje ya ukanda wa Kuiper kunaweza kueleza mambo yasiyo ya kawaida ya obiti zilizochunguliwa. [14]
Samoa
Eneo lake ni visiwa tisa (au kumi kama kisiwa kidogo sana kinahesabiwa humo), jumla ni kilomita za mraba 2,934. Visiwa viwili vikubwa vya Upolu (km² 1,118) na Savai'i (km² 1,708) vina asilimia 96 za eneo lote. Kuna bado visiwa viwili vidogo vya Manono na Apolima vyenye wakazi, halafu visiwa vingine visivyokaliwa na watu.
Mbingu
Kiasili "mbingu" ni uwingi wa neno "uwingu" ambalo si kawaida sana tena. Uwingu linataja uwazi juu yetu, ni upeo wa mawingu. Mbingu kama uwingi wake unatokana na dhana la kuwepo kwa tabaka mbalimbali za uwingu huu, hivyo mbingu. Mataifa ya kale yaliamini kuweko kwa mbingu saba kwa sababu waliona mianga saba angani yaliyokuwa na mwendo kati ya nyota yaani Jua, Mwezi na sayari tano zilizojulikana kabla ya kupatikana kwa darubini (Utaridi, Zuhura, Mirihi, Mshtarii na Zohali). Hapa waliwaza kuwepo kwa mbingu saba ilhali kila moja alikuwa na tabaka yake ya uwingu. Kupitia maandiko ya Waislamu mtazamo huu wa dunia ulisambaa katika nchi nyingi hadi Uswahilini.
Mfumo wa Jua
Sayari ambazo zipo katika mfumo wa Jua ni kama zifuatazo:
Sayari ya Tisa
Uwepo wa Sayari ya Tisa haujakubaliwa na wanaastronomia wote. Kuna nadharia mbadala. Zote zinakubali kuna kitu nje ambacho kutokana na graviti yake kinasumbua obiti za magimba zilizopimwa.
Nyota
Sayari: Kati ya nyota zinazoonekana kwa macho kuna chache zinazobadilisha polepole mahali angani kati ya nyota nyingine. Zikihama zinafuata mwendo maalumu unaorudia kila mwaka. Nyota hizi zinaitwa sayari. Tangu kupatikana kwa darubini tunajua ya kwamba sayari ni gimba mango kubwa kama dunia yetu lenye umbo la tufe linalozunguka jua kwenye anga ya ulimwengu. Kwa macho haiwezekani kutofautisha mara moja sayari na nyota nyingine. Kwa hiyo katika lugha ya kila siku sayari huitwa mara nyingi "nyota" ikionekana kwa macho. Lakini tangu milenia nyingi wataalamu waliotazama anga walijua kuna tofauti. Tangu miaka kadhaa inajulikana kuna sayari nyingi hata nje ya mfumo wa jua letu lakini hizi hazionekani kwa macho wala kwa darubini za kawaida. Zinaitwa sayari za nje (kwa Kiingereza exoplanets)
Galaksi
Idadi kamili ya galaksi zote angani haijulikani. Kuna makadirio ya kwamba idadi ya galaksi zinazoweza kuangaliwa kwa vyombo vinavyopatikana ni mabilioni. Hadi sasa sehemu ndogo tu imehesabiwa lakini mara kwa mara galaksi mpya zinatambuliwa kwa njia ya darubini au vyombo vya angani. 
Ukanda wa asteroidi
Sayari za Utaridi (Mercury) hadi Mirihi (Mars) zilizopo ndani ya ukanda huu huitwa "sayari za ndani"; sayari zilizoko nje ya ukanda kutoka jua kuanzia Mshtarii (Jupiter) hadi Neptuni huitwa "sayari za nje".
Dunia
Uhai unapatikana kwa spishi milioni 10-14 za viumbe hai pamoja na wanadamu waliokadiriwa kuwa sasa bilioni 7.2[4].
Vega
Hadi sasa sayari zinazozunguka Vega hazikuthibitishwa. Lakini kuna dalili ya kwamba kuna mata inayozunguka nyota iliyo katika mchakato ya kujikaza kuwa sayari
Shira (nyota)
Shira (ing. na lat. Sirius "si-ri-us", pia α Alpha Canis Majoris, kifupi Alpha CMa, α CMa) ni nyota angavu zadi katika kundinyota ya Mbwa Mkubwa (""). Ni pia nyota angavu kabisa kwenye anga ya usiku. Mwangaza unaoonekana ni -1.46 mag.
Anga-nje
Anga-nje "(kwa Kiingereza outer space)" ni eneo la ulimwengu. Tofauti na anga la dunia yetu inayojazwa na angahewa ni yote nje yake. Sehemu kubwa za anga za nje ni nafasi ambayo inakaribia hali yaombwe. Katika tupu hii kuna magimba ya angani kama sayari, nyota, galaksi, nebula na mawingu.
Satelaiti
Vyomboanga vya utafiti vilipelekwa hadi obiti za kuzunguka sayari mbalimbali na sasa zimekuwa satelaiti za sayari hizo kama vile Utaridi, Zuhura, Mirihi, [[Mshtarii], Zohali, asteroidi kadhaa[4] na pia Jua.
Sayari
Zamani kulikuwa na sayari 5 tu zilizoonekana angani kwa macho matupu kama nyota zinazobadilisha mahali[2]. Tangu kupatikana kwa mitambo kama darubini miaka 400 iliyopita idadi ya violwa angani vyenye miendo ya pekee imeongezeka sana lakini imeonekana pia kuna tofauti kubwa sana kati ya violwa hivi.
Mizari
Kwa kutumia darubini bora zaidi ilitambuliwa katika karne ya 19 ya kwamba Mizar A ni nyota mbili pia. Leo hii inajulikana kuwa Mizar ni mfumo wa nyota nne zinazoshikamana na kuzunguka kitovu cha graviti cha pamoja. Kwa jumla ni ni jozi mbili za nyota yaani Mizar A 1+2 na Mizar B 1+2.
Kupatwa kwa jua
Wakati sayari inapita kati ya Jua na Dunia inafunika sehemu ya Jua. Tofauti haionekani kwa macho lakini inaweza kutazamwa kwa kutumia darubini. Kuna sayari mbili zinazoweza kupita mbele ya Jua kwa macho ya mtazamaji duniani, ni Utaridi "(Mercury)" na Zuhura "(Venus)".
Sayari ya Tisa
inawezekana data zinazohusu obiti ya Pluto zina makosa makubwa inawezekana bado kuna masi isiyotambuliwa ndani ya mfumo wa jua letu, kama vile sayari ndogo, pamoja na Sayari ya Tisa inayowezekana nje. inawezekana kuna sayari iliyo ama kubwa zaidi au iko karibu zaidi na jua kuliko Sayari ya Tisa iliyotabiriwa na Batygin na Brown.[19]
Sayari ya nje
Kuwepo kwa sayari ya nje inayozunguka nyota ya kawaida kulithibitishwa mara ya kwanza mwaka 1995 na watafiti wa Geneva waliogundia sayari ya nyota 51 Pegasi. Idadi iliongezeka hasa kutokana na matokeo ya utafiti wa chomboanga Kepler kilichoweza kuthibitisha kuwepo kwa mamia ya sayari za nje zenye ukubwa wa Neptun hadi Utaridi.
Mwezi
Sayari inaweza kukosa mwezi au kuwa na miezi mingi. Mshtarii ina miezi zaidi ya 60, mingine mikubwa kama sayari ndogo, mingine midogo yenye kipenyo cha km 1 tu. Dunia yetu ina mwezi mmoja tu. Utaridi haina mwezi.
Sayari kibete
Kwa mfano, kuna uwezekano wa kwamba 4 Vesta, 2 Pallas na 10 Hygiea katika ukanda wa asteroidi zinaweza kutambuliwa siku moja kuwa sayari kibete.
Mfumo wa Jua
Pamoja na sayari kuna idadi kubwa ya violwa vingine. Vingi ni vipande vidogo vya mwamba vinavyokusanyika katika kanda 3 zenye umbo la mwiringo ambazo ni ukanda wa asteroidi, ukanda wa Kuiper na wingu la Oort.
Bara
Kwenye ramani zinazotumia lugha ya Kiingereza [4] kawaida huhesabiwa mabara saba duniani, mengine yakiwa makubwa na mengine madogo.
Uranus
Ni sayari kubwa ya tatu ya mfumo wa jua hata kama mada yake ni hasa gesi iliyoganda. Jumla ya masi yake ni mara 14 ya dunia hivyo ni sayari nyepesi kulingana na ukubwa wake.
Nyotabadilifu
Toleo la mwisho la Orodha ya Nyota Badilifu (General Catalogue of Variable Stars) (2008) linataja nyota badilifu zaidi ya 46,000 katika Njia Nyeupe pamoja na 10,000 katika galaksi nyingine na zaidi ya 10,000 zinazodhaniwa kuwa badilifu bila kuthibitishwa.
Pluto
Vitabu kadhaa vinatumia jina la Kiswahili Utaridi[1] [2] [3] kwa kufuata kamusi ya KAST; lakini mabaharia Waswahili wametumia jina hili la "Utaridi" tangu miaka mingi kwa ajili ya sayari ya kwanza (ing. "Mercury").[4]
Bara
Kwa hivyo, kwa ujumla, kuna madola 192 katika mabara yote ya ulimwengu, mara huzidi kukitokea na mgawanyiko wa nchi au hupungua kukitokea umoja au muungano wa nchi.
Titan (Zohali)
Titan (Gir.: Τῑτάν)[1] ni mmoja ya miezi ya sayari Zohali (Saturnus). Kipenyo chake kwenye ikweta ni kilomita 5,150km[2][3][4] na inatembea kwenye mzingo mwenye umbali wa kilomita 1,221,865km kutoka Zohali. [2] Titan ilitambuliwa mwaka 1655 na mwanaastronomia Christiaan Huygens kwa kutumia noja ya darubini za kwanza iliyoboreshwa. Titan ni mwezi mkubwa wa Zohali na mwezi mkubwa wa pili katika mfumo wa jua letu. Hata ni kubwa kuliko sayari Utaridi. Pamoja na dunia yetu ni mahali pa pekee penye angahewa nzito ya gesi. Lakini haifai kwa binadamu kwa sababu ni baridi sana na gesi zake ni nitrojeni pamoja na hidrokaboni kama methani. Pamoja na dunia yeti ni pia mahali pa pekee katika mfumo wa jua letu penye maziwa na mito lakini hii si ya maji bali na methani kiowevu.[5][6]
Nchi za visiwa
Nchi za visiwa ni nchi zilizopo kabisa kwenye eneo la kisiwa au visiwa mbalimbali bila kuwa na eneo barani. Kuna nchi 47 za aina hii duniani ambazo ni robo za nchi zote za dunia. Nchi nyingi za aina hii ni ndogo sana. Kuna nchi za aina hii zilizopo kwenye kisiwa kimoja tu kama Kupro; nyingine zina visiwa vingi kama Indonesia.
Shira (nyota)
Shira - Sirius ina mwangaza unaoonekana wa -1.46 mag na mwangaza halisi ni 1.43. . Ni nyota ya karibu na umbali wake na Dunia ni miaka ya nuru 8.60 .
Hadubini (kundinyota)
Kuna nyota 57 zenye mwangaza unaoonekana wa Zaidi ya mag 6.5 ambazo zinaonekana penye giza kabisa. Kwa jumla zote ni hafifu.
Nyota angavu zaidi ni γ Gamma Microscopii yenye mag 4.67 ikiwa umbali wa mwakanuru 350 kutoka Dunia. α Alfa Microscopii inafuata kwa mag 4.9 .
Ukanda wa Kuiper
Hata hivyo kuna sayari kibete 3 zilizogunduliwa hadi sasa katika ukanda wa Kuiper ambazo ni Pluto, Haumea na Makemake. 
Sayari ya nje
Sayari ya nje (ing. , au extrasolar planet) ni sayari inayozunguka nyota isiyo Jua letu. Iko nje ya mfumo wetu.
Tanuri (kundinyota)
Nyota tatu angavu zaidi ni Alfa, Beta na Nu Fornacis zinazofanza pembetatu bapa. Nyota sita zilitambuliwa kuwa na sayari za nje.
Sayari ya nje
Kwa muda mrefu sayari nje ya mfumo wa Jua letu hazikujulikana. Giordano Bruno aliwaza mnamo karne ya 16 ya kwamba kuna dunia nyingi katika anga sawa na Dunia yetu. Isaac Newton alifikiri pia ya kwamba sayari zinaweza kuwepo nje ya mfumo wetu. Lakini haikuwezakana kuthibitisha nadharia hizi. 
Sayari
Sayari (kwa Kiingereza planet) ni kiolwa kikubwa cha angani linalozunguka jua (au nyota nyingine) na kung'aa kutokana na nuru ya jua iliyoakisiwa, tofauti na nyota na jua zinazong'aa peke yake. Kwa macho inaonekana kama nyota, lakini baada ya kuitazama kwa muda wa mwaka inaonekana inabadilisha mahali pake angani, tofauti na nyota kwa jumla.
Jua
Wataalamu wanatofautiana katika makadirio yao kama upanuzi huu utasababisha pia kupotea kabisa kwa sayari za Utaridi, Mirihi na Dunia zikimezwa na kuingia ndani ya Jua.[2]
Makemake
Makemake ("tamka "ma-ke-ma-ke"; jina rasmi" 136472 Makemake) ni sayari kibete inayozunguka jua letu katika umbali mkubwa kwenye ukanda wa Kuiper.
Argo (kundinyota)
Wakati wa kuorodhesha nyota zote zilionekana baada ya kugunduliwa kwa darubini ilionekana idadi ya nyota za Argo zilikuwa nyingi mno; Nicolas-Louis de Lacaille alihesabu zaidi ya nyota 160 zilizopaswa kuorodheshwa na hii ilikuwa vigumu kwa kutumia majina ya Bayer yaliyokuwa kawaida, yaani kwa kutumia herufi ya alfabeti za Kigiriki pamoja na ya Kilatini. Hivyo Lacaille aligawa nyota za merikebu ya Argo kuwa sehemu tatu. Tangu karne ya 19 sehemu hizi zilihesabiwa kama makundinyota tofauti.
Sayari
Kutokana na umbali tunatofautisha "sayari za ndani" kuanzia Utaridi (Mercurius) hadi ukanda wa asteroidi, halafu "sayari za nje" kuanzia Mshtarii (Jupiter) hadi Uranus.
Shira (nyota)
Shira si nyota 1 tu bali nyota pacha. Tangu karne ya 19 inajulikana ya kwamba hapa kuna nyota kubwa inayoitwa sasa Sirius A pamoja na nyota ndogo Sirius B. Zote mbili zinashikamana zikizungukuka kitovu cha graviti cha pamoja (ing. ""). Vipimo vya mwendo wa Shira B vinaonyesha uwezekano wa kuwepo kwa nyota ndogo ya tatu lakini Shira C haikuthibitishwa bado. Shira A na B zinazungukana kwa umbali kati ya vizio astronomia 8.2 na 31.5.
Nyota
Jua letu ni nyota iliyo karibu na dunia yetu tunapoishi ambayo ni sayari yake. Inaonekana kubwa kushinda nyota zote kwa sababu ni karibu. Wingi wa nuru yake unaficha nyota nyingine wakati wa mchana. Imegunduliwa ya kuwa ni tufe kubwa sana yenye joto kali na kwa hiyo mada yake ni katika hali ya utegili yaani kama gesi ya joto sana. Kipenyo chake ni zaidi ya kilomita milioni 1.3 na umbali wake nasi ni takribani kilomita milioni 150. Kwa jumla karibu nyota zote tunazoona ni jua kama letu yaani magimba kubwa sana ya utegili wa joto. Jua letu ni kitovu cha mfumo wa jua pamoja na sayari, miezi yao, kometi na vumbi nyingi ambazo zinaizunguka.
Angahewa
Nje ya dunia yetu angahewa imetambuliwa pia kwenye sayari nyingine. Katika mfumo wa jua na sayari zake kuna sayari 4 za ndani zinazofanana kiasi, ni Utaridi(Mercury), Zuhura (Venus), Dunia na Mirihi (Mars). Zote nne ni sayari zinazofanywa na mwamba.
Darubini (kundinyota)
Kuna nyota 57 zenye mwangaza unaoonekana wa zaidi ya mag 6.5 ambazo hivi zinaonekana penye giza kabisa. Nyota angavu zaidi ni Alpha Telescopii yenye mag 3.5 ikiwa umbali wa Miakanuru 350 kutoka Dunia.
Nyota maradufu
Nyota maradufu (kwa Kiingereza: "binary star", "double star" au "multiple star system") ni nyota mbili au zaidi zinazokaa karibu kwenye anga ya ulimwengu kiasi cha kuvutana kwa graviti yake hadi kuzungukana. Kwa lugha nyingine ni mfumo wa nyota mbili au zaidi(Multiple Star System). Idadi yake ni kubwa, zikizidi kutambuliwa kutokana na matumizi ya darubini za kisasa. Sehemu kubwa ya nyota angavu ni nyota maradufu au sehemu ya mfumo wa nyota zaidi ya mbili. 
Johannes Kepler
Kepler alitambua ya kwamba makadirio ya Nikolaus Kopernikus yalionyesha hali halisi, maana yake sayari pamoja na dunia zinazunguka jua. Hadi wakati ule wataalamu waliamini ya kwamba dunia yetu iko katikati ya ulimwengu na jua pamoja na sayari zinazunguka dunia.Kwa kanuni zake aliweza kutabiri mahali pa sayari angani vizuri kushinda wataalamu wote waliomtangulia.
Sayari
Violwa vya angani katika mfumo wa jua letu yenye umbo la kufanana na tufe yasiyolingana na sharti c) huitwa "sayari kibete" - kwa mfano Pluto. Violwa vinavyozunguka nyota nyingine nje ya mfumo wa jua letu, kama yana masi ya kutosha, huitwa "sayari za nje" (ing. exoplanet). Hadi Mei 2016 kuna 2125 zilizotambuliwa [5]. Violwa vyenye masi ya sayari ambazo si sehemu ya mfumo wa jua lolote lakini zinapita angani zinazoweza kuitwa sayari bila nyota (ing. wandering planets, starless planets, siku hizi zaitwa pia "planemo").
Sayari ya Tisa
Katika hesabu yao Sayari ya Tisa ingekuwa sayari jito ya gesi yenye masi takriban mara kumi kuliko dunia. Brown anawaza ya kwamba sayari itagunduliwa katika miaka mitano ijayo. [15] Kama ina masi hii na kama muundo wake unafanana na Uranus na Neptun, ni lazima sayari hii iwe na kipenyo mara 3.7 za dunia (km 46,600) na halijoto usoni ya K 47 (−226°C). [16]
Mfumo wa Jua
Kuhusu magimba ya angani yaliyo mbali zaidi kuliko ukanda wa Kuiper hakuna uhakika bado, lakini tangu mwaka 2012 vipimo vyipya vilisababisha kutokea kwa nadharia tete kuhusu sayari ya tisa katika umbali mkubwa sana ambayo haikutazamiwa bado.[9]
Nicolaus Copernicus
Copernicus hakuwa mtu wa kwanza aliyewaza ya kwamba Dunia inazunguka Jua: miaka 2000 kabla yake wanafalsafa kadhaa wa Ugiriki waliwahi kufundisha hivyo. Lakini tangu maandiko ya Ptolemaio wataalamu wa nyota pamoja na walimu wa dini za Ukristo na Uislamu walikubaliana kwamba Dunia ni kitovu cha Dunia na Jua pamoja na sayari zote zinaizunguka. Kitabu cha Copernicus kilikuwa cha kwanza kilichoondoa Dunia katika kitovu cha Dunia na kwa ujumla alipingwa na wataalamu wengi.
Ukanda wa asteroidi
Idadi ya magimba ya ukanda haihesabiki lakini mengi ni madogo sana. Vipande vilivyohesabiwa ni kama 400,000. Gimba la pekee linaloonekana kwa macho bila darubini ni 4 Vesta kwa sababu uso wake unaakisisha nuru nyingi kushinda asteroidi nyingine hata kushinda sayari kibete Ceres.
Sayari kibete
Tofauti nyingine muhimu ni no. 4: kuna magimba makubwa kushinda Pluto yanayolingana na masharti ya 1-3 lakini huzunguka sayari za Mshtarii na Zohali kama miezi yake. Kwa mfano Ceres, mwezi wa Zohali, ina kipenyo cha km 5,150. Io ina kipenyo cha km 5,200 (karibu sawa na Utaridi) lakini ni mwezi wa Mshtarii, haifai kuitwa sayari wala sayari kibete.
Salibu
Ndani ya eneo la Salibu kuna nyota 49 zinazoonekana kwa macho matupu lakini hasa zile nne angavu zaidi zinazounda umbo la msalaba au "Salibu". Hizi nyota nne zinajulikana kama Acrux, Becrux au Mimosa, Gacrux na Decux ambayo ni mafupisho ya majina marefu yaani Alfa, Beta, Gamma na Delta Crucis.
Ekliptiki
Kutokana na asili ya pamoja katika sahani asilia ya mfumo wa Jua tunakuta sayari zote zinapatikana takriban katika bapa moja. Pia miendo yote ya sayari inafuata mwelekeo huohuo. 
Dunia
Dunia ni mojawapo ya sayari zinazoelea katika anga ya ulimwengu. Kuna sayari nane zinazolizunguka jua, dunia yetu ikiwa sayari ya tatu katika mfumo wa jua na sayari zake.
Sayari ya Tisa
Sayari ya Tisa (pia Sayari Tisa, kwa Kiingereza Planet Nine) ni jina la muda kwa sayari isiyojulikana bado lakini inayoaminiwa kuwepo kwenye sehemu za nje kabisa za mfumo wa jua letu.
Ulimwengu
Kwa maana hiyo dunia ni hasa sayari tunapoishi. Zamani watu waliona dunia kwa maana hiyo ni sawa na ulimwengu wote. Lakini maendeleo ya sayansi yametuonyesha upeo mkubwa zaidi uliopo ng'ambo ya sayari yetu na hata ng'ambo ya mfumo wa jua letu na sayari zake. Kwa hiyo neno "ulimwengu" limekuwa muhimu kwa sababu linalenga kiasili kwa jumla la vitu vyote si kwa sayari yetu hasa.
Astronomia
Siku hizi wataalamu wameelewa tabia za nyota nyingi kuwa magimba kama jua letu wakati sayari kuwa magimba kama dunia yetu yanayozunguka jua letu katika mfumo wa jua. Wameelewa pia ya kwamba kuna mabilioni ya nyota zinazojumuika pamoja katika makundi makubwa yanayoitwa galaksi.
Saa (kundinyota)
iko kati ya kundinyota 88 zinazoorodheshwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Horologium. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Hor'.
Sayari ya Tisa
Uhakiki wa nadharia unahitaji kutambua Sayari ya Tisa au magimba mengine kwa vipimo. Hii haitakuwa rahisi. Sayari zinaonekana kwa sababu zinaakisia nuru ya jua. Katika umbali mkubwa vile ni nuru ndogo sana inayofika kutoka jua na kiasi kidogo zaidi kinachoweza kuakisiwa tena. Kwa hiyo ingeonekana kama nukta hafifu sana kwa darubini za astronomia. Njia ya pekee inategemea tabia ya sayari inayobadilisha mahali pake angani hata kama ni polepole, tofauti na nyota zinazokaa mahali pamoja. Hapa watazamaji wanapiga picha nyingi za maeneo wanayochungulia wanapoona mamilioni ya nyota. Sasa wanalinganisha kwa kompyuta kama kuna nukta za nuru zinazobadili mahali. Katika chaguo la sehemu wanapochungulia wanategemea utabiri zinazowezekana kutegemeana na vielelezo.
Uhai
Dunia yetu ni sayari pekee inayojulikana mpaka sasa ambapo binadamu na viumbehai vingine wanaweza kuishi. 
Anga-nje
Utafiti kamili wa Anga-nje ni vigumu kutokana na ukubwa wake. Nadharia zote zinategemea vipimo vya nuru na mnururisho zinazofika duniani au karibu nayo. Njia nyingine ni kutuma vyombo vya angani kwenda safari ya anga za nje lakini kutokana na umbali mkubwa mno haziwezi kufika mbali kweli. Chombo cha angani kilishosafiri mbali hadi sasa ni Voyager 1 iliyoondoka duniani mwaka 1977 na hadi sasa imepita sayari za Uranus na Neptuni. Chombo cha New Horizon kiliondoka dunaini mwaka 2006 kiliipita Pluto mwaka 2015 na kuendelea hadi ndani ya kanda la Kuiper.
Sayari
Nyingi kati ya hizo zilikuwa na ukubwa kufanana na Mshtarii au kubwa zaidi. Lakini sayari ndogo zaidi zimetambuliwa pia. [10]
Zuhura
Sayari hii ina majina mawili kwa Kiswahili: Zuhura, kwa matamshi mengine pia "Zuhra", ni jina leye asili ya Kiarabu زُّهَرَة zuhara lenye maana asilia ya "mwenye kung'aa".
Mfumo wa Jua
Namba zinazotaja sifa mbalimbali za sayari zinaonyesha kipimo kulingana na tabia za dunia yetu ambayo ni "1". Kuhusu majina ya sayari kadhaa kuna mkanganyiko katika kamusi na vitabu. Kama huna jina mbadala au umbo toafauti lipo katika mabano kama (jina).
Sayari kibete
Kufuatana na azimio la Umoja wa kimataifa wa wanaastronomia 
Tabia za sayari kibete ni hizi nne:
Bara
Bara la Asia lina nchi huru 44. Bara la Afrika lina nchi huru 53. Bara la Amerika ya kaskazini lina nchi huru 35. Bara la Antaktika halina wakazi wa kudumu wala nchi huru hata moja ijapokuwa nchi kama 7 zinadai kumiliki sehemu fulani za bara hili. Bara la Australia au Oshania lina nchi huru 14. Bara la Ulaya (au Uropa) lina nchi huru 46.
Eris (sayari kibete)
Eris (pia (136199) Eris au 136199 Eris) ni sayari kibete kubwa inayojulikana katika mfumo wa jua letu.
Mfumo wa Jua
Sayari hupatikana katika vikundi viwili mara nying zinaitwa "Sayari za ndani" na "Sayari za nje".Sayari nne za ndani ni Utaridi, Zuhura, Dunia na Mirihi ambazo ni ndogo na ni sayari za mwamba kama Dunia.
Neptuni
Lugha nyingi duniani zimetumia jina hilo kwa ajili ya sayari ya nane kutoka jua, kwa sababu katika tamaduni mbalimbali astronomia ya zamani haikujua sayari hiyo iliyojulikana tangu kupatikana kwa darubini tu, hivyo hazikuwa na jina kwa ajili yake. Kwa Kiswahili, sayari hiyo wakati mwingine inaitwa Kausi lakini hapa wikipedia tunatumia jina la kimataifa Neptun.
Asia
Bara la Asia lina nchi 44 na visiwa mbali mbali vya madola mbalimbali. Mlima mrefu kabisa ulimwenguni ambao ni mlima wa Everesti wenye urefu wa mita 8,850 (futi 29,035) ulioko Nepal pia uko kwenye bara hili. Kadhalika, nchi zenye wakazi wengi zaidi ulimwenguni China na India pia ziko kwenye bara hili.
Angahewa
Sayari kubwa za nje kama Mshtarii (Jupiter) na Zohari (Saturn) si rahisi vile kuofautisha kati ya sayari yenyewe na angahewa yake. Sayari hizi huitwa pia "jitu za gesi" kwa sababu asilimia kubwa ya sayari yote ni elementi kama hidrojeni na heli ambazo kwetu duniani zinapatikana kama gesi. Kutokana na umbali mkubwa na jua ni baridi zaidi hadi gesi hizi kupitia katika hali mango. Vilevile hidrojeni katika kiini cha Mshtarii inaaminiwa kuwa katika hali metalia kutokana na sinikizo kubwa ya masi yake.
Kuna miezi kadhaa zinazunguka sayari za jua ambako angahewa zimegundliwa, kwa mfano kwa mwezi Titan wa Zoai na miezi ya Europa na Ganymed ya Mshtarii.
Bara
Mabara na mabamba yao ni kama ifuatayo: Afrika (Bamba la Afrika), Antaktika (Bamba la Antaktika), Australia (Bamba la Australia), Ulaya na sehemu kubwa ya Asia (Bamba la Ulaya-Asia), Amerika Kaskazini pamoja na Siberia (Bamba la Amerika ya Kaskazini) na Amerika Kusini (Bamba la Amerika ya Kusini). Mabamba madogo yamejitenga ingawa nchi juu yao inaonekana kuwa sehemu ya bara lingine. Mfano wake ni Bara Hindi iliyokuwa kama bara ndogo au kisiwa kikubwa zamani lakini tangu miaka milioni 10 imejisukuma chini ya bamba la Asia-Ulaya na kuikunja hadi kutokea kwa milima ya Himalaya.
Saratani (kundinyota)
Saratani haina nyota angavu sana si rahisi kuiona. Nyota angavu zaidi ni Beta Cancri yenye mwangaza unaoonekana wa 3.8 mag. Umbali wake na dunia ni miaka ya nuru 230. Kuna fungunyota moja inayoonekana kwa macho matupu hii ni M 44 inayoitwa pia Praesepe yenye mwangaza unaoonekana wa 3.7 ikionekana kama doa dogo angavu.
Shelisheli
Shelisheli ina visiwa 115; 32 kati ya hivyo ni visiwa vikubwa kidogo vyenye milima, vingine ni vidogo na huitwa "Visiwa vya nje".
Satelaiti
Dunia inazungukwa na maelfu ya satelaiti ambazo ni vifaa au vyombo vilivyorushwa katika anga la nje kwa njia ya roketi na kuzunguka Dunia kwa obiti mbalimbali. Satelaiti hizi zinatekeleza kazi za kisayansi, za kibiashara na za kijeshi.
Dunia
dunia yetu ina umbali na jua unaofaa kwa maisha kwa sababu sayari zilizoko karibu zaidi na jua (k.m. Zuhura) zina joto kubwa mno na sayari zilizoko mbali zaidi kama Mrihi ni baridi mno. dunia yetu ina angahewa yenye asilimia 78 ya naitrojini, asilimia 21 ya oksijini na asilimia 1 ya aina nyinginezo za hewa, na kwa sababu hii uhai na maisha yanamakinika katika ardhi, kinyume na sayari nyinginezo.
Sayari
Sayari za mwamba: sayari hizi zina muundo unaofanana na dunia yetu; asilimia kubwa ya masi ni mwamba. Hizi ni sayari za ndani za mfumo wa jua letu. Zote ni ndogo kuliko sayari za nje. Sayari jitu za gesi: sayari hizi kama Mshtarii (Jupiter) na Zohali (Saturnus) ni kubwa na zimefanywa na hidrojeni na heli. Masi ya Mshtarii ni mara 318 ile ya dunia, Zohali mara 95. Ilhali sayari hizi ni baridi kutokana na umbali mkubwa na jua, hidrojeni inapatikana kwa kiasi kikubwa katika hali mangu na kwenye sehemu za ndani hidrojeni ina tabia kama metali kutokana na shinikizo kubwa. Sayari jitu za barafu: hizi ni Uranus na Neptun. Ni kubwa kuliko dunia, lakini si kama sayari jitu za gesi; Uranus huwa na masi 14 za dunia, Neptun na masi 17 za dunia. Ganda la nje ni mchanganyiko wa hidrojeni na methani, na sehemu za ndani ni barafu ya maji na methani.
Satelaiti
Tangu Sputnik 1 takriban satelaiti 6,600 zimepelekwa angani. Mwaka 2013 ilikadiriwa ya kwamba 3,600 bado zilifuata obiti zake. [1] Takriban 1,000 zilifanya kazi;[2] lakini nyingine hazikufanya kazi tena, zilikuwa takataka ya angani.
Madhabahu (kundinyota)
Nyota angavu zaidi ni α Alfa Arae yenye mwangaza unaoonekana wa 2.93 mag ikiwa na umbali kutoka Dunia wa miaka ya nuru 270 na Beta Arae yenye uangavu wa 2.85 Kuna nyota 7 zenye sayari. Mu Arae inayofanana na Jua ina sayari nne na Gliese 676 ambayo ni nyota kibete nyekundu ina sayari nne pia.]
Zuhura
Zuhura ni sayari yenye mzunguko kufuatana na mwendo wa saa.
Sayari
Muundo wa sayari ni tofauti; kuna vikundi kulingana na mata inayojenga sayari:
Bara
Ramani ya dunia inayoonyesha mabara saba yanayohesabiwa kwa kawaida.
Mwangaza unaoonekana
Mwanzoni nyota ya Kutubu (Polaris) ilifafanuliwa kuwa na mag +2. Baada ya kutambua ya kuwa Kutubu ni nyota geugeu sasa ni Vega inayotumiwa kama nyota ya kurejelea yenye mag 0 (inaweza kuonekana angavu zaidi kidogo). Kuna nyota nne tu zinazoonekana angavu zaidi nazo ni Shira Shira ''(Sirius)'', Suheli (Canopus), Rijili Kantori (Rigil Kentaurus, α Cen) na Simaki (Arcturus)), Shira ina mag -1.46.
Zodiaki
Zodiaki ni kanda kwenye anga zenye upana wa takriban nyuzi 20 zinazofuata mstari wa ekliptiki yaani mstari wa njia dhahiri ya Jua angani katika mwendo wa mwaka mmoja. Mstari huo unapatikana kwa kutazama Jua wakati wa mapambazuko ambako linaonekana katika mazingira ya makundinyota tofauti. Kila mwaka Jua linapambazuka katika eneo la makundinyota yaleyale.
Ulimwengu
Ulimwengu ni jumla ya vitu vyote vilivyopo. Inajumlisha dunia yetu pamoja na kila kitu ndani yake, jua letu, mfumo wa jua, sayari, nyota, galaksi na kila kitu. Ni jumla ya mata, nishati na anga la dunia pamoja na anga-nje.
Astronomia
Kwa macho matupu mtu mwenye afya ya macho anaweza kuona takriban nyota 6000 - 7000. Leo hii kuna zaidi za nyota 945,592,683 zilizoorodheshwa katika orodha za kimataifa.