title: Έκθεση για την κοινωνική προστασία στην Ευρώπη το 1999

eurovoc_concepts:
labour market
report
social cost
social integration
social security

formats: html pdf

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες , 21. 03. 2000 τελικό COM(2000) 163 ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 1999 υποβληθείσα από την Επιτροπή ) ( ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΤΟ 1999 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Το µεταβαλλόµενο πλαίσιο των συστηµάτων κοινωνικής προστασίας 1. 2. 3. 4. Οι τάσεις στις κοινωνικές δαπάνες Η χρηµατοδότηση των κοινωνικών δαπανών Πρόσφατες αλλαγές στην πολιτική. 14. 17. 19 να ανταµείβεται η εργασία και να παρέχεται ασφαλές. 9. 19 η εξασφάλιση των συντάξεων και η βιωσιµότητα των Θεµελιώδης στόχος : εισόδηµα 4. 1. Θεµελιώδης στόχος : συνταξιοδοτικών συστηµάτων 4. 2 Θεµελιώδης στόχος : Θεµελιώδης στόχος : 4. 3 4. 4. 24 η προώθηση της κοινωνικής ένταξης. 25 να διασφαλιστεί η υψηλή ποιότητα των υπηρεσιών υγείας και η βιωσιµότητα της υγειονοµικής περίθαλψης Ζητήµατα σχετικά µε τα αναλυθέντα δεδοµένα 5. 6. 29 Η κοινωνική προστασία στις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. 30. 27 2 Περίληψη 1999 για τη χάραξη µιας Πρόκειται για την πρώτη έκθεση µετά την πρόταση που υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Συντονισµένης στρατηγικής για τον εκσυγχρονισµό της Ιούλιο του " µια πρωτοβουλία που πρέπει να εξεταστεί υπό το κοινωνικής προστασίας " (COM(1999) 347), οικονοµικό και κοινωνικό πλαίσιο εντός νοµικό φως των συνεχών εξελίξεων στο πολιτικό , του οποίου λειτουργεί η πολιτική για την κοινωνική προστασία τόσο σε επίπεδο κρατών , µελών όσο και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης Ο ταχύς ρυθµός ολοκλήρωσης της. οικονοµικής και νοµισµατικής ένωσης η συντονισµένη στρατηγική για την απασχόληση και , η διεύρυνση της Ένωσης έχουν σηµαντικές προεκτάσεις για την κοινωνική προστασία και την καθιστούν θέµα κοινού ενδιαφέροντος για τα κράτη µέλη και συνεπώς θέµα για το οποίο χρειάζεται στενότερη συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. , Η οργάνωση και η χρηµατοδότηση της κοινωνικής προστασίας εµπίπτει στην αρµοδιότητα των κρατών µελών τα εργαλεία συντονισµού και παρακολούθησης της πολιτικής Ωστόσο. , όπως είναι οι γενικοί προσανατολισµοί των οικονοµικών πολιτικών και το σύµφωνο της ΕΕ , αποτελούν επίσης ευρεία πλαίσια για τις πολιτικές για την σταθερότητας και ανάπτυξης , κοινωνική προστασία και την απασχόληση θέτοντας ως στόχο τη δηµοσιονοµική εξυγίανση , και τη χάραξη κατευθυντήριων γραµµών για δηµόσιες πολιτικές µε άξονα την Η νέα. , αποσκοπεί στην ενίσχυση της πολιτική πρωτοβουλία στον τοµέα των κοινωνικών πολιτικών , παράλληλα και συµπληρωµατικά µε τη διεργασία για την συνεργασίας στον τοµέα αυτόν , απασχόληση προσδιόριζε τέσσερις γενικούς στόχους στους οποίους Η ανακοίνωση του θα πρέπει να ανταποκρίνονται τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας , : να ανταµείβεται η εργασία και να παρέχεται ασφαλές εισόδηµα δηλαδή 1999 ,. – – – – να εξασφαλιστούν οι συντάξεις και η βιωσιµότητα των συστηµάτων συνταξιοδότησης να προαχθεί η κοινωνική ένταξη και να διασφαλιστεί η υψηλή ποιότητα των υπηρεσιών υγείας και η βιωσιµότητα τους. Μέσα στο γενικό πλαίσιο η νέα έκθεση για την κοινωνική προστασία θα διαδραµατίσει , θεµελιώδη ρόλο στην παρακολούθηση των πρόσφατων εξελίξεων και θα βοηθήσει τα κράτη Για να είναι σε θέση να παρακολουθεί τις µέλη να λάβουν πολιτικές αποφάσεις. η Επιτροπή προτείνει να δηµοσιεύει ετήσια µεταρρυθµίσεις των εθνικών συστηµάτων , Η παρούσα έκθεση κατά µε µορφή που θα συζητηθεί µε τα κράτη µέλη έκθεση στο µέλλον , συνέπεια πρέπει να θεωρηθεί ως ενδιάµεση Ωστόσο εστιάζεται στους τέσσερις βασικούς στόχους που προαναφέρονται. Η έκθεση εξετάζει τις πρόσφατες εξελίξεις στις δαπάνες και τα έσοδα της κοινωνικής προστασίας και φυσικά δίνει τα νέα στοιχεία σε σχέση µε τις προηγούµενες εκθέσεις. Εξετάζονται επίσης οι περιορισµοί για την πολιτική ανάλυση των δεδοµένων που είναι ευρωπαϊκό σύστηµα ολοκληρωµένων σήµερα διαθέσιµα σε ευρωπαϊκό επίπεδο από το " στατιστικών κοινωνικής προστασίας πάνελ νοικοκυριών της " " (ESSPROS) Ευρωπαϊκής Κοινότητας Η έκθεση τονίζει την ανάγκη για βελτιωµένα και κυρίως περισσότερο σύγχρονα δεδοµένα προκειµένου να γίνεται σωστή ανάλυση των εξελίξεων στις πολιτικές για την κοινωνική προστασία στο µέλλον. και την έρευνα " (ECHP). 3 ∆ίνεται ιδιαίτερη σηµασία στα ζητήµατα που αφορούν τα φύλα και πτυχές τους εξετάζονται Η έκθεση δίνει επίσης έµφαση στην ανάγκη να στο πλαίσιο και των τεσσάρων στόχων. ανταποκρίνονται καλύτερα τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας στις αλλαγές που πραγµατοποιούνται µεταξύ των φύλων ιδιαίτερα στην ανάγκη να προαχθεί η αύξησης της , συµµετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναµικό Η έκθεση εξετάζει επίσης για πρώτη φορά. τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας και τις κύριες εξελίξεις στον τοµέα αυτό τα τελευταία χρόνια στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που είναι υποψήφιες για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. έκθεση επιπλέον περιέχει νέα εµπειρικά ευρήµατα που προκύπτουν από τα αποτελέσµατα H σχετικά µε το πραγµατικό εισόδηµα των πρώτων δύο περιόδων δραστηριότητας της ανδρών και γυναικών που ήταν άνεργοι την περίοδο συγκρινόµενο µε το που αποσκοπούν στο να πραγµατικό εισόδηµά τους όταν εργάζονταν συµβάλουν στην εν εξελίξει συζήτηση για τα οικονοµικά αντικίνητρα της εργασίας πρέπει να , ερµηνευτούν προσεκτικά να συγκριθούν µε στοιχεία άλλων µελετών και να διερευνηθούν , περαιτέρω µόλις είναι διαθέσιµα για ανάλυση τα στοιχεία από τις νέες περιόδους δραστηριότητας της Ε Τα ευρήµατα αυτά , 1993-1994 ECHP. CHP. Να ανταµείβεται η εργασία και να παρέχεται ασφαλές εισόδηµα Κυρίαρχο χαρακτηριστικό γνώρισµα της πολιτικής στην Ένωση τα τελευταία χρόνια ήταν η ευρέως διαδεδοµένη επανεξέταση των όρων που ισχύουν για την καταβολή των παροχών Το. αποτέλεσµα ήταν ότι πολλά κράτη µέλη έλαβαν µέτρα για να καταστούν αυστηρότερες οι προϋποθέσεις για την απόκτηση του δικαιώµατος σε µια παροχή και να αυξηθεί η α µέτρα αυτά δεν περιορίστηκαν δραστηριοποίηση του ανέργου για την ανεύρεση εργασίας. T στα επιδόµατα ανεργίας Συγκεκριµένα έγιναν αλλαγές και στις παροχές αναπηρίας και. πρόωρης συνταξιοδότησης που είχαν καταλήξει να χρησιµοποιούνται σε µεγάλη έκταση ως Επεκτάσεις των αποτελεσµατικά υποκατάστατα της αποζηµίωσης ανεργίας σε αρκετές χώρες. συστηµάτων αυτών έγιναν και στις χώρες που διέθεταν λιγότερο γενναιόδωρα συστήµατα. Προκειµένου να αυξηθεί η ευελιξία µεταξύ συµµετοχής στο εργατικό δυναµικό σύνταξης , ορισµένες χώρες αύξησαν τις δυνατότητες για πιο ευέλικτη συνταξιοδότηση για παράδειγµα , Οι αλλαγές στα συστήµατα µέσω συστηµάτων συνταξιοδότησης µερικής απασχόλησης. παροχών συνδυάστηκαν επίσης σε µερικές χώρες µε απόπειρες να ανταµείβεται καλύτερα η µέσω της θέσπισης µέτρων για την αύξηση του καθαρού εισοδήµατος όσων εργασία επιτρέποντάς τους να συνεχίζουν να λαµβάνουν αρχίζουν να εργάζονται , κάποιο βοήθηµα και µετά την έναρξη εργασίας αλλά και επεκτείνοντας τις παροχές λόγω εργασίας. µε δύο τρόπους : , , Οι έκθεση εξετάζει τις αλλαγές στις παροχές που συναρτώνται από την οικογενειακή κατάσταση όπου ένας από τους βασικούς στόχους είναι η παροχή οικονοµικής και υλικής υποστήριξης προς γυναίκες και άνδρες µε παιδιά ώστε να εξισορροπήσουν τις οικογενειακές και επαγγελµατικές τους ευθύνες Η παροχή διευκολύνσεων για τις οικογένειες είναι. απαραίτητο συµπλήρωµα των ενεργητικών µέτρων για την αγορά εργασίας Οι υπηρεσίες. παιδικής µέριµνας και µέριµνας για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες και ή τους ηλικιωµένους και ευπαθείς έχουν µέγιστη σηµασία για τη βελτίωση της ασφάλειας του εισοδήµατος των Τα τελευταία χρόνια αυξήθηκαν οι ατόµων που έχουν οικογένειες. ειδικά σε εκείνα όπου ήταν υπηρεσίες παιδικής µέριµνας σε αρκετά κράτη µέλη ενώ βελτιώθηκε το επίπεδο του δικαιώµατος στη γονική άδεια σε όλη την περιορισµένες , Ένωση κάτι που έχει ιδιαίτερη σηµασία για τα άτοµα µε µικρά παιδιά που θέλουν να σταδιοδροµήσουν επαγγελµατικά και διευκολύνει επίσης την επίτευξη ισορροπίας στην εκπροσώπηση των φύλων στην αγορά εργασίας. ειδικά των γυναικών , , , 4 Να εξασφαλιστούν οι συντάξεις και η βιωσιµότητα των συστηµάτων συνταξιοδότησης , 10-15 χρόνια Με βάση την προοπτική ότι θα έχει αυξηθεί σηµαντικά ο αριθµός των ατόµων που θα ζουν και µετά την ηλικία συνταξιοδότησης σε όλα τα κράτη µέλη σε παντού η προσοχή εστιάστηκε στις συνέπειες αυτής της προοπτικής για τα συνταξιοδοτικά συστήµατα. Αναζητείται νέα ισορροπία µεταξύ του στόχου της διασφάλισης επαρκούς εισοδήµατος για τους ηλικιωµένους και της βιωσιµότητας των συστηµάτων συνταξιοδότησης Ενώ τα µέτρα. στην πράξη όλα δίνουν που έλαβαν τα κράτη µέλη διαφέρουν ως προς τις λεπτοµέρειες τους , έµφαση στον περιορισµό των µελλοντικών εκροών που θα είναι αναγκαίες ιδιαίτερα εκείνων , ή στην αύξηση της διαθέσιµης είναι υπεύθυνες οι κυβερνήσεις για τις οποίες , χρηµατοδότησης ηλικίας επίσηµης αύξηση η συνταξιοδότησης ή του αριθµού των ετών που αντιστοιχούν σε εισφορές που απαιτούνται για τη θεµελίωση δικαιώµατος πλήρους σύνταξης η µείωση της καταβαλλόµενης σύνταξης σε σχέση µε τις προηγούµενες αποδοχές ή η στενότερη συσχέτισή της µε τις καταβαλλόµενες , εισφορές για τη χρηµατοδότηση των , Το τελευταίο σηµαίνει ότι στα υπάρχοντα διανεµητικά συστήµατα µελλοντικών εκροών ,. θα προστεθούν όπου οι τρέχουσες πληρωµές χρηµατοδοτούνται από τις τρέχουσες εισφορές , και άλλα όπου οι τρέχουσες εισφορές ορίζονται µε βάση τις µελλοντικές υποχρεώσεις. και η δηµιουργία ειδικών ταµείων κεφαλαιοποιητικά , περιλαµβάνεται ("funds") µέτρα Στα της , ,. Να προαχθεί η κοινωνική ένταξη. ’ αφενός , όλο που η κύρια έµφαση δίνεται στην απασχόληση Η λήψη των µέτρων αυτών έγινε , Κύριο γνώρισµα της κοινωνικής πολιτικής τα τελευταία χρόνια ήταν η έµφαση που δόθηκε στα ενεργητικά και προληπτικά µέτρα και στην προσαρµογή των συστηµάτων κοινωνικών µε σκοπό να οδηγηθούν οι άντρες και παροχών κατά τρόπο ώστε να ανταµείβεται η εργασία , οι γυναίκες προς την εργασία για να αυξηθεί ο αριθµός των ατόµων που συντελούν στη δηµιουργία εισοδήµατος και δεν ζουν από αυτό που και αφετέρου για να µειωθεί η εξάρτηση και ο κοινωνικός αποκλεισµός οι άλλοι παράγουν. , Παρ εφόσον αναγνωρίζεται ότι το να έχεις ένα σταθερό επάγγελµα είναι σηµαντική προϋπόθεση για την κοινωνική ένταξή , επίσης ότι υπάρχουν άλλες πλευρές που πρέπει να τακτοποιηθούν αναγνωρίζεται Σε αυτές προκειµένου να αντιµετωπισθεί αποτελεσµατικά ο κοινωνικός αποκλεισµός. περιλαµβάνεται η πρόσβαση στην εκπαίδευση και την επαγγελµατική κατάρτιση η , αξιοπρεπής στέγαση και ένα επαρκές επίπεδο υπηρεσιών περίθαλψης και κοινωνικών Σε αρκετές χώρες τα πρόσφατα µέτρα αφορούν την καλύτερη πρόσβαση των υπηρεσιών Στην πράξη παρά την έµφαση στα χαµηλόµισθων οικογενειών στο σύστηµα υγείας. ενεργητικά µέτρα σε όλη τη δεκαετία του υπήρξε σχετικά µικρή µετατόπιση από τα Το ποσό που δαπανήθηκε σε ενεργητικά προγράµµατα ανά παθητικά στα ενεργητικά µέτρα. τι άνεργο ήταν το ίδιο το το Αυτό σηµαίνει ότι υπάρχουν περιθώρια να διευρυνθούν οι ευκαιρίες για την αποκόµιση οφελών από τα ενεργητικά µέτρα , ’90, σε σχέση µε το ΑΕγχΠ όπως και το ειδικότερα προς τις πλέον µειονεκτούσες και λιγότερο από ό 1990. 1998 1994 ,. , Να διασφαλιστεί η υψηλή ποιότητα των υπηρεσιών υγείας και η βιωσιµότητα τους Η πίεση στα συστήµατα κοινωνικής προστασίας στην Ένωση εκδηλώθηκε µε την αυξανόµενη ζήτηση των υπηρεσιών υγείας ενισχυµένη από την αύξηση του πραγµατικού , εισοδήµατος και τη βελτίωση της έκτασης των υπηρεσιών που µπορούν να παρασχεθούν αυξάνοντας τη ζήτηση Η κοινή απάντηση των κυβερνήσεων ήταν να περιοριστεί η αυξητική τάση των δαπανών και οι εξακολουθώντας από την άλλη πλευρά να συνέπειες της στους δηµόσιους προϋπολογισµούς , επιδιώκουν τη διατήρηση της ποιότητας των υπηρεσιών και της πρόσβασης στην περίθαλψη και έτσι να ωθήσουν προς τα πάνω σηµαντικά και τις δαπάνες. ,. 5 Αυτό έστρεψε φυσικά την προσοχή στους τρόπους αύξησης της παραγωγικότητας ή της βελτίωσης της σχέσης κόστους αποτελεσµατικότητας. / Όλα τα ευρωπαϊκά συστήµατα κοινωνικής προστασίας έχουν κοινούς ευρείς στόχους. Αντιµετωπίζουν επίσης κοινές προκλήσεις και χρειάζονται µεταρρυθµίσεις Η έκθεση αυτή. συµβάλει στην προώθηση της ανταλλαγής εµπειριών και στις συνεχιζόµενες συζητήσεις για τον εκσυγχρονισµό και τη βελτίωση των συστηµάτων κοινωνικής προστασίας και µε αυτόν τον τρόπο συµπληρώνει την πρόσφατη έκθεση για την απασχόληση στην Ευρώπη το 1999. νοµικών και οικονοµικών εξελίξεων σε επίπεδο ΕΕ υπάρχει Λόγω των νέων πολιτικών , µεγαλύτερη ανάγκη σύνδεσης και ενίσχυσης των οικονοµικών και διαρθρωτικών πολιτικών Στο πλαίσιο αυτό τα συστήµατα ώστε να υποστηριχθεί το ευρωπαϊκό κοινωνικό µοντέλο. κοινωνικής προστασίας πρέπει να λειτουργήσουν , ως συντελεστές παραγωγικότητας για την οικονοµική πρόοδο την επίτευξη υψηλού επιπέδου , κοινωνικής προστασίας και τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. µαζί µε τις πολιτικές για την απασχόληση , 6 "1. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε µια νέα πρωτοβουλία σε σχέση µε την κοινωνική προστασία προτείνοντας µια Συντονισµένη στρατηγική για τον εκσυγχρονισµό της " Τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας σε όλη την Ένωση κοινωνικής προστασίας οικονοµικών διέρχονται από ένα στάδιο αλλαγών σε απάντηση των µεγάλων δηµογραφικών , και κοινωνικών εξελίξεων των τελευταίων χρόνων σε όλα τα κράτη µέλη Αυτό θέτει στις. κυβερνήσεις νέα προβλήµατα καθώς προσπαθούν να επιτύχουν το διπλό στόχο να παρέχουν : ευρεία και υψηλού επιπέδου συνδροµή σε όσους έχουν ανάγκη και να διασφαλίσουν ότι οι οικονοµίες τους θα παραµείνουν ανταγωνιστικές και θα είναι σε θέση να γεννούν ισχυρές και βιώσιµες βελτιώσεις του επιπέδου διαβίωσης καθώς και υψηλό ποσοστό δηµιουργίας καθαρών θέσεων εργασίας. , , , νοµικό Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε τώρα τη νέα πρωτοβουλία η ολοκλήρωση της ΟΝΕ µέσω της καθιέρωσης του ενιαίου νοµίσµατος , : συµπεριλαµβανοµένων των απαιτήσεων για δηµοσιονοµική πειθαρχία και υγιή δηµόσια η θέση σε ισχύ της συνθήκης του Άµστερνταµ που τοποθετεί την ευρωπαϊκή οικονοµικά στρατηγική για την απασχόληση και την καταπολέµηση του κοινωνικού αποκλεισµού σε νέα νοµική βάση και οι εντατικές προετοιµασίες για τη διεύρυνση της Ένωσης Τα παραπάνω. οικονοµικό και κοινωνικό πλαίσιο µέσα στο οποίο µεταβάλλουν το πολιτικό λειτουργεί η πολιτική για την κοινωνική προστασία τόσο σε επίπεδο κράτους µέλους όσο και σε επίπεδο Ένωσης και σηµαίνει ότι οι αλλαγές των συστηµάτων είναι θέµα που προβληµατίζει όλους και απαιτεί στενότερη συνεργασία µεταξύ των κρατών µελών µε άξονα την πολιτική σκοπός αυτής της νέας πρωτοβουλίας. είναι να ενισχυθεί η O παράλληλα και συµπληρωµατικά µε τη διεργασία για την συνεργασία στον τοµέα αυτό απασχόληση Οι πολιτικές για την κοινωνική προστασία αποτελούν βασικό συµπλήρωµα της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απασχόληση και σηµαντικό εργαλείο που θα βοηθήσει τα κράτη µέλη να κάνουν πράξη τα µέτρα που προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραµµές για Ορισµένες από τις την απασχόληση και τα οποία αποτελούν υλοποίηση της στρατηγικής αλλαγές στα κατευθυντήριες γραµµές του συστήµατα κοινωνικής προστασίας και οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις συµβαδίζουν µε την προσέγγιση αυτή ή και την ενισχύουν κατευθυντήριες γραµµές του είτε άµεσα είτε έµµεσα , συνεπάγονται. 2000 τέσσερις βασικοί στόχοι που χαράχτηκαν για να Στην ανακοίνωση καθορίζονται διασφαλιστεί υψηλό επίπεδο κοινωνικής προστασίας στο οποίο οι πολίτες της Ένωσης θα µπορούν να βασίζονται όταν χρειάζεται και για να ισχυροποιηθεί η στρατηγική για την οικονοµία και την απασχόληση 1999. , , ,. , : – – – – 1 να ανταµείβεται η εργασία και να παρέχεται ασφαλές εισόδηµα · εξασφαλιστούν να συνταξιοδότησης οι συντάξεις και η βιωσιµότητα των συστηµάτων να προαχθεί η κοινωνική ένταξη και να διασφαλιστεί η υψηλή ποιότητα των υπηρεσιών υγείας και η βιωσιµότητα τους. Συντονισµένη στρατηγική για τον εκσυγχρονισµό της κοινωνικής προστασίας " " (COM(1999) 347). 7 Η παρούσα έκθεση εστιάζεται στις αλλαγές που έγιναν τα τελευταία δύο ή τρία χρόνια στα συστήµατα κοινωνικής προστασίας υπό το φως αυτών των γενικών στόχων και στο βαθµό που αφορούν άµεσα τον εκσυγχρονισµό των συστηµάτων κοινωνικής προστασίας Η έκθεση ενηµερώνει µε νέα στοιχεία τις τρεις προηγούµενες εκθέσεις για την Κοινωνική προστασία στην Ευρώπη ή βρίσκονται τώρα στο στάδιο της εισαγωγής , και. , (1993, 1995 1997). ρυθµός ανάπτυξης και η δοµή των δαπανών για την κοινωνική προστασία , Ταυτόχρονα η έκθεση παρακολουθεί και τις χρηµατοοικονοµικές πτυχές όπως είναι το ύψος , οι διάφορες o πηγές εσόδων και διασυνδέσεις µεταξύ της χρηµατοδότησης της κοινωνικής προστασίας και της πολιτικής για την απασχόληση καθώς και το ύψος των επιδοµάτων και των κινήτρων για εργασία ,. , , Τα ζητήµατα που αφορούν τα φύλα όπως κατέστη σαφές και στην ανακοίνωση της εξετάζονται στο πλαίσιο και των τεσσάρων στόχων και η παρούσα Ευρωπαϊκής Επιτροπής έκθεση δίνει έµφαση στην ανάγκη να ανταποκρίνονται καλύτερα τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας στη µεταβαλλόµενη πραγµατικότητα ιδιαίτερα στην ανάγκη να ενισχυθεί η , η έκθεση για πρώτη φορά Επιπλέον συµµετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναµικό εξετάζει τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τις πρόσφατες εξελίξεις στον τοµέα αυτόν. , Η δοµή της έκθεσης Η παρούσα έκθεση συνοψίζει τα κυριότερα ευρήµατα της αναλυτικής έκθεσης των υπηρεσιών της Επιτροπής. Η έκθεση εξετάζει οικονοµικές και κοινωνικές εξελίξεις , που διαµορφώνουν το πλαίσιο εντός του οποίου λειτουργούν τα συστήµατα κοινωνικής της έκθεσης των προστασίας στην ΕΕ και τις πιέσεις που ασκούνται σε αυτά υπηρεσιών της Επιτροπής τις κύριες δηµογραφικές , πρώτον , στο κεφάλαιο 1 ( ). αναλύει την κλίµακα των δαπανών για την κοινωνική προστασία στα διάφορα στο τη σύνθεσή τους και τις αλλαγές που έλαβαν χώρα στη δεκαετία του , της έκθεσης των υπηρεσιών της Επιτροπής ’90 ( ∆εύτερον , κράτη µέλη κεφάλαιο 3 ). εξετάζει τη σχετική σηµασία των διαφόρων πηγών χρηµατοδότησης των δαπανών και της Τρίτον , την έκταση στην οποία υπέστησαν µεταβολές τη συγκεκριµένη περίοδο έκθεσης των υπηρεσιών της Επιτροπής στο κεφάλαιο 3 ( ). , Τέταρτον εξετάζει γενικότερα τις αλλαγές που έγιναν στα συστήµατα κοινωνικής προστασίας σε όλη την Ένωση τα τελευταία δύο ή τρία χρόνια σε σχέση µε τους βασικούς Εστιάζεται ειδικότερα σε στόχους που διαγράφονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής. εκείνες τις αλλαγές που αποσκοπούν στη στήριξη της στρατηγικής για την απασχόληση στη µείωση του αριθµού των ατόµων που ζουν µε επιδόµατα και την αύξηση του αριθµού των εργαζοµένων Εξετάζει επίσης το ύψος των επιδοµάτων ανεργίας σε σχέση µε τις αποδοχές. που προέρχονται από εργασία και αποτιµά την έκταση στην οποία οι παροχές ανεργίας στα κεφάλαια µπορούν να αποτελέσουν οικονοµικά αντικίνητρα για την ανεύρεση εργασίας , και 2 4). Πέµπτον , στις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης , ολοκληρωθεισών µελετών στο πλαίσιο του προγράµµατος PHARE Consensus ( δίνει µια συνολική εικόνα των εξελίξεων στα συστήµατα κοινωνικής προστασίας βάσει των πρόσφατα Κεφάλαιο 5). ( 8 1. Ο ΜΕΤΑΒΑΛΛΟΜΕΝΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ T ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ οικονοµικές και κοινωνικές αλλαγές των τελευταίων Τέσσερις µεγάλες τάσεις έχουν ιδιαίτερη σηµασία Οι µεγάλες δηµογραφικές ετών , στην Ένωση είχαν βαθιές προεκτάσεις για τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας και η τάση αυτή θα συνεχιστεί στο µέλλον η. γήρανση του πληθυσµού σε όλα τα κράτη µέλη και η προβλεπόµενη άνοδος του ρυθµού αύξησης των ηλικιωµένων από το η αυξανόµενη συµµετοχή των γυναικών και µετά 2010 στο εργατικό δυναµικό και η µεταβαλλόµενη ισορροπία µεταξύ των φύλων η µη υποχώρηση · της µακροχρόνιας ανεργίας ειδικότερα των µεγαλύτερης ηλικίας εργαζοµένων και η τάση για , και τέλος η αύξηση του αριθµού των νοικοκυριών σε σχέση µε την πρόωρη συνταξιοδότηση · αύξηση του πληθυσµού µε την αύξηση των ατόµων που ζουν µόνα τους καθώς και των , νοικοκυριών που δεν περιλαµβάνουν κανένα εργαζόµενο άτοµο. 20-25 : · , Οι τάσεις αυτές επιπλέον εκδηλώνονται σε ένα πλαίσιο αυξανόµενης παγκοσµιοποίησης και ταχύτερης τεχνολογικής προόδου που επιτάχυναν το ρυθµό των διαρθρωτικών αλλαγών στην οικονοµία άσκησαν µεγαλύτερη πίεση στις επιχειρήσεις και τους εργαζοµένους προκειµένου να προσαρµοστούν στις µεταβαλλόµενες συνθήκες της αγοράς και τις νέες µεθόδους εργασίας και µείωσαν την ικανότητα των κυβερνήσεων να διαχειρίζονται τις οικονοµικές Ταυτόχρονα αυξήθηκε η σηµασία που έχει η διασφάλιση της οικονοµικής εξελίξεις. σταθερότητας και περιορίστηκε συνεπώς η κλίµακα του κρατικού δανεισµού καθώς και ο Οι δηµόσιες πολιτικές επηρεάζονται άµεσα από τη ρυθµός αύξησης των δηµόσιων δαπανών. καθώς και οι φορολογική εξυγίανση που απαιτεί το σύµφωνο σταθερότητας και ανάπτυξης γενικοί προσανατολισµοί των οικονοµικών πολιτικών που παρέχουν ένα πλαίσιο για τη µεταρρύθµιση των δηµόσιων πολιτικών σε ευθυγράµµιση µε γενικότερους στόχους , ειδικότερα Οι εξελίξεις αυτές είχαν ως συνέπεια να εστιαστεί η προσοχή της πολιτικής στην κοινωνική προστασία που αντιπροσωπεύει µεγάλο µέρος των συνολικών δαπανών. υποστηρίζοντας την απασχόληση και τη δηµιουργία θέσεων εργασίας. , , ∆ηµογραφικές τάσεις οι προεκτάσεις της γήρανσης του πληθυσµού ετών και άνω πρόκειται να επιταχυνθεί τα : Η αύξηση του αριθµού των ατόµων ηλικίας επόµενα 65 χρόνια καθώς η µεταπολεµική γενιά µε την έκρηξη των γεννήσεων 10-15 θα πλησιάζει τα Την ίδια στιγµή η ακόµα µεγαλύτερη αύξηση των ατόµων ηλικίας ("baby ασκώντας έτσι µεγαλύτερη πίεση στα συνταξιοδοτικά boom") ετών και συστήµατα ακριβώς τη στιγµή που η άνω θα αυξήσει τη ζήτηση µακροχρόνιας φροντίδας σηµαντικά αυξηµένη συµµετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναµικό κατά πάσα πιθανότητα θα µειώσει το δυναµικό των άµισθων γυναικών που φροντίζουν άλλα άτοµα κατ ’ οίκον. ’70, 75. , ετών και άνω η αναλογία και σχεδόν ένα προς δύο έως το 65 λόγος εξάρτησης ηλικιωµένων Ενώ µέχρι σήµερα υπάρχει στην Ένωση κατά µέσο όρο ένα άτοµο ηλικίας για κάθε τέσσερα άτοµα σε ηλικία εργασίας ( αυτή προβλέπεται να γίνει ένα προς τρία έως το 2040. Σε αντίθεση µε το παρελθόν αυτή η αύξηση του λόγου εξάρτησης των ηλικιωµένων είναι , µάλλον απίθανο να αντισταθµιστεί ικανοποιητικά από τη µείωση των παιδιών και των νέων ηλικίας κάτω των που προβλέπεται να έχει βραδύτερο ρυθµό από τη µείωση του 15 Ο συνολικός λόγος εξάρτησης που έχει µειωθεί αριθµού των ατόµων σε ηλικία εργασίας. ελαφρά στην Ένωση τα τελευταία και ατόµων ηλικίας κάτω µετά να αυξηθεί σηµαντικά έτσι ώστε από τη σηµερινή αναλογία των 5 ανά άτοµα σε ηλικία εργασίας να φθάσει τα των 15 6 και τα 7 χρόνια προβλέπεται να ανακάµψει έως το ή άνω των ανά 10 2040. ετών , 65 έως το έως το 2020 2010 2025 ανά 10 10 20 ), 9. που είναι ο παραδοσιακός τρόπος Αυτές οι προοπτικές αύξησης των ποσοστών εξάρτησης , µέτρησης των επιπτώσεων των δηµογραφικών τάσεων ενδέχεται ωστόσο να δώσουν , παραπλανητική εικόνα για τη κλίµακα του προβλήµατος που τίθεται για τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας και για το ποια είναι η κατάλληλη πολιτική απάντηση που πρέπει να δοθεί Μέχρι σήµερα η προσοχή των περισσότερων κρατών µελών εστιάστηκε στο να κάµψουν την αύξηση των υποχρεώσεων σύνταξης και να προσπαθούν να εξασφαλίσουν ότι θα υπάρχουν επαρκείς πόροι για την πραγµατοποίηση των εκροών Αυτό είναι βέβαια σηµαντικό αλλά σηµασία έχει επίσης να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι ένα µεγάλο µερίδιο του πληθυσµού σε ηλικία εργασίας στην πράξη δεν εργάζονται και συνεπώς δεν συµβάλλουν στη δηµιουργία εσόδων από τα οποία καταβάλλονται οι συντάξεις των ήδη συνταξιούχων. Αντίθετα τα άτοµα αυτά ετών και άνω ζουν στηριζόµενα σε όπως και εκείνα ηλικίας , εκείνους που εργάζονται Με άλλα λόγια οποιαδήποτε εκτίµηση των µελλοντικών δυσκολιών. στην εύρεση των πόρων για την καταβολή των συντάξεων τα προσεχή χρόνια πρέπει να κάνει διάκριση µεταξύ του δυνάµει εργατικού δυναµικού και όσων έχουν πραγµατικά απασχόληση. των ατόµων ηλικίας ετών έως 65 64 15 – –. , ( ) ή 7%) 60% περίπου το η µεγάλη πλειοψηφία κάτι παραπάνω από το Οι υπόλοιποι ήταν είτε άνεργοι το πραγµατικό ποσοστό εξάρτησης Κατά συνέπεια. , ετών και άνω που δεν εργάζονται του πληθυσµού σε ηλικία εργασίας είχαν αµειβόµενη Το 1998 απασχόληση δεν (. ανήκαν στο εργατικό δυναµικό καθόλου και από τα άτοµα αυτά το ένα τρίτο είναι γυναίκες. Για τους άνδρες ένας βασικός λόγος είναι η πρόωρη συνταξιοδότηση ενώ για τις γυναίκες άλλοι παράγοντες παίζουν επίσης σπουδαίο ρόλο όπως τα προϋπάρχοντα εµπόδια για τη συµµετοχή των γυναικών και οι υποχρεώσεις τους για τη φροντίδα άλλων µελών της ο αριθµός των ατόµων οικογένειας – τι το ηλικίας ακόµα και εάν δεν υπολογιστούν τα παιδιά ηλικίας συµβατικό ποσοστό που προαναφέραµε , ετών 15. και άνω που δεν εργάζονται είναι λίγο µεγαλύτερος από τον αριθµό των ατόµων της ίδιας αυτών είναι ηλικίας κάτω των ηλικιακής κατηγορίας που εργάζονται καθώς η Το ποσοστό αυτό ήταν το ίδιο το 65. µείωση της ανεργίας και η αύξηση της γυναικείας συµµετοχής αντιστάθµισε και µε το παραπάνω την αύξηση του αριθµού των ατόµων ηλικίας Εάν η µείωση της ετών και άνω. αυτό σηµαίνει ότι το συνολικό ποσοστό γεννητικότητας ληφθεί υπόψη στους υπ o συµπεριλαµβανοµένων των κάτω της πραγµατικής εξάρτησης των ήταν σηµαντικά υψηλότερο από ό , Στην πραγµατικότητα ο αριθµός των ατόµων στην Ένωση ηλικίας όλων όσων δεν εργάζονται , όπως και στα µέσα της δεκαετίας του σε σχέση µε όλους όσους εργάζονται 15 ετών και κάτω λογισµούς , και πάνω από το , 1998 60% ’80, 15 65 – ( µειώθηκε τη συγκεκριµένη περίοδο. ) 15, Αυτό εξηγεί την ενδεχοµένως παραπλανητική εντύπωση που δίνεται εάν εστιάσει κανείς αποκλειστικά την προσοχή του στο λόγο εξάρτησης των ηλικιωµένων και δείχνει πόσο σηµαντικό είναι να ληφθεί υπόψη ο αριθµός των ατόµων που εργάζονται ο οποίος θα είναι κρίσιµος για να ξεπεραστούν τα προβλήµατα της οικονοµικής στήριξης ενός πληθυσµού που Με άλλα λόγια το αν θα επιτύχουν οι οικονοµίες των κρατών µελών να γηράσκει πραγµατοποιήσουν τις εκροές που είναι απαραίτητες για να εξασφαλιστεί αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης στα άτοµα ηλικίας εξαρτάται σε τελευταία ανάλυση από το εάν ετών και άνω , θα επιτύχουν να αυξήσουν το ποσοστό των ατόµων που βρίσκονται σε ηλικίας εργασίας και έχουν δουλειά και από τις επιδόσεις τους ως προς τη δηµιουργία θέσεων , εργασίας και πλούτου εξαρτάται συνεπώς 65. ,. Συµµετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναµικό Ένα από τα κύρια γνωρίσµατα των κοινωνικών αλλαγών στην Ένωση τις τελευταίες δύο δεκαετίες ήταν η αύξηση σε σχετικούς αριθµούς των γυναικών που σταδιοδροµούν επαγγελµατικά Στην πράξη όλες ή σχεδόν όλες οι θέσεις εργασίας που δηµιουργήθηκαν την περίοδο αυτή σε όλα τα κράτη µέλη καλύφθηκαν από γυναίκες. 10 αυτήν την ηλικιακή οµάδα µεταξύ των κρατών µελών , Η µεγαλύτερη αύξηση της συµµετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναµικό παρατηρείται αλλά παραµένουν ουσιαστικές διαφορές στα ποσοστά στις γυναίκες σε ηλικία τεκνοποίησης , συµµετοχής γι εν µέρει επειδή ’ Ωστόσο οι στατιστικές δείχνουν ότι η συµµετοχή διέφεραν οι συνθήκες της αγοράς εργασίας. ειδικότερα στις νότιες χώρες των γυναικών σχετίζεται τόσο µε την οικογενειακή κατάσταση όπου η συµµετοχή των παντρεµένων γυναικών είναι πολύ χαµηλότερη από ό τι των , ανύπαντρων ειδικότερα στις νότιες χώρες όπου είναι αποφασιστική η ύπαρξη υποδοµής για τη φύλαξη των παιδιών εκτός της ευρύτερης οικογένειας , και µε το εάν ή όχι οι γυναίκες έχουν µικρά παιδιά , ,. Οι συνέπειες που έχει η ελλιπής υποστήριξη προς τις γυναίκες για τη φύλαξη των παιδιών σε ορισµένες από τις νότιες χώρες φαίνονται ευκρινέστερα στο πολύ χαµηλότερο ποσοστό συµµετοχής των ανύπαντρων µητέρων σε σχέση µε αυτό των παντρεµένων Αυτή είναι. ειδικότερα η περίπτωση στο Ηνωµένο Βασίλειο και την Ιρλανδία όπου οι λιγότερες από τις µισές ανύπαντρες µητέρες ηλικίας ετών συµµετείχαν ετών µε ένα παιδί κάτω των στο εργατικό δυναµικό ποσοστό πολύ µικρότερο από οπουδήποτε αλλού στην Ένωση και , πολύ µικρότερο από το επίπεδο συµµετοχής των παντρεµένων γυναικών που βρίσκονται σε παρόµοια κατάσταση Υπάρχει συνεπώς εµφανής ανάγκη σε πολλά κράτη µέλη να αυξηθούν οι διαθέσιµες υπηρεσίες µέριµνας για το παιδί καθώς και να προβλεφθούν διευθετήσεις που θα συνδράµουν τις γυναίκες στην παροχή φροντίδων στα µέλη των οικογενειών τους που έχουν ειδικές ανάγκες ή είναι ηλικιωµένοι µε ευπαθή υγεία. έως 25 49 5. Υπάρχει ισχυρή τάση σε όλη την ΕΕ , σηµασία έχει Εκτός από την αύξηση της συµµετοχής των γυναικών στο εργατικό δυναµικό , και για επίσης και το είδος της εργασίας που εκτελούν. προς την εργασία µερικής απασχόλησης καθώς και προς τις προσωρινές θέσεις τα δύο φύλα , Οι γυναίκες που αντιπροσωπεύουν την κύρια δυνητική πηγή της αύξησης στο εργασίας. τείνουν να συγκεντρώνονται στις θέσεις µερικής µέλλον του εργατικού δυναµικού , είχαν µερική των εργαζόµενων γυναικών το απασχόλησης περίπου το ( Ωστόσο πολλές θέσεις εργασίας µερικής απασχόλησης αφίστανται της απασχόληση υποχρέωσης καταβολής ασφαλιστικών εισφορών και της θεµελίωσης δικαιώµατος σε παροχές Οι εξελίξεις αυτές συνεπώς επιδρούν σηµαντικά και στη χρηµατοδότηση των συστηµάτων κοινωνικής προστασίας και στη δηµιουργία εσόδων. 1998 33% ). κάτι όµως που δεν αντανακλά πια την πραγµατικότητα Τα στοιχεία που παρουσιάζονται στην παρούσα έκθεση αναδεικνύουν τις προκλήσεις που έχουν να αντιµετωπίσουν τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας και συγκεκριµένα την ανάγκη να ανταποκριθούν καλύτερα στην πολυπλοκότητα και την ποικιλοµορφία των Τα περισσότερα σχέσεων των φύλων στη σύγχρονη ευρωπαϊκή κοινωνική οικονοµία. συστήµατα κοινωνικής προστασίας βασίζονται ακόµα κατά βάση στο µοντέλο του άντρα που η οποία συντηρεί την οικογένεια , η αυξηµένη συµµετοχή των γυναικών στο εργατικό δυναµικό που πρέπει να είναι : τα διαφοροποιηµένα µοντέλα µέριµνας για το παιδί και την οικογένεια που ενθαρρυνθεί , απαιτούν ενίσχυση η εξάρτηση ενός αυξανόµενου αριθµού νοικοκυριών από τις αποδοχές η µεγαλύτερη ποικιλία των µορφών εργασίας για τους άνδρες και τις γυναίκες των γυναικών , η µείωση της αποτελεσµατικότητας των παραγόµενων δικαιωµάτων ως µέσο διασφάλισης της ενίσχυσης του εισοδήµατος λόγω της εξασθένησης των παραδοσιακών οικογενειακών και τέλος ως αποτέλεσµα ειδικότερα της αύξησης των διαζυγίων και των χωρισµών δοµών - ο αυξανόµενος προβληµατισµός για την επίµονη διατήρηση φραγµών και αντικινήτρων για τις γυναίκες που σταδιοδροµούν επαγγελµατικά. - , , , 11 ο υψηλό επίπεδο πρόωρης συνταξιοδότησης και η µη υποχώρηση της µακροχρόνιας T ανεργίας Η ανεπαρκής αύξηση της απασχόλησης στην Ένωση από τα µέσα της δεκαετίας του και ’70 µετά οδήγησε τόσο σε ένα επιµόνως υψηλό ποσοστό ανεργίας όσο και σε ένα χαµηλό καθώς και ποσοστό συµµετοχής στο εργατικό δυναµικό για τα άτοµα µεγαλύτερης ηλικίας , στα χαµηλά ποσοστά συµµετοχής των γυναικών Αυτό δηµιουργεί σοβαρά προβλήµατα τόσο. στα συστήµατα κοινωνικής προστασίας όσο και στην πολιτική για την αγορά εργασίας. ’ Το 1998, ’80 κάτω από το ή και παραπάνω έως και ακόµα µεγαλύτερη µείωση των ανδρών ηλικίας 65 55 των ανδρών και µόνο το όλο που η επίσηµη ηλικία συνταξιοδότησης για τους άνδρες στα περισσότερα κράτη υπήρξε αργή αλλά σταθερή ετών στο εργατικό δυναµικό από τα Παρ µέλη είναι επί του παρόντος η ηλικία των µείωση του ποσοστού των ανδρών ηλικίας µέσα της δεκαετίας του 64 ετών 55-59 των γυναικών ετών ήταν οικονοµικά ενεργοί ηλικίας Η αντιστροφή της τάσης για πρόωρη συνταξιοδότηση των ανδρών και η αύξηση του αριθµού των γυναικών µεγαλύτερης ηλικίας που είναι οικονοµικώς ενεργοί πρέπει να αποτελέσει το κύριο µέληµα κάθε πολιτικής που στοχεύει στην ανακούφιση της πίεσης που δέχονται τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας. ετών ανήκαν ακόµα στο εργατικό δυναµικό των ανδρών και µόλις το των γυναικών ηλικίας 70%. Μόνο το 60-64 15% 40% 32% έως 60 59 ,. Το 1998, πάνω από Από αυτούς πάνω από µια κατάσταση Μεγάλο µέρος των ατόµων µεγαλύτερης ηλικίας είναι µακροχρόνια άνεργοι , εκατοµµύρια άνθρωποι που προηγείται της πρόωρης συνταξιοδότησης του εργατικού περίπου το στην ΕΕ ήταν άνεργοι επί ένα χρόνο ή και περισσότερο , εκατοµµύρια είχαν µείνει άνεργοι για διάστηµα δυναµικού. Τα στοιχεία αυτά είναι παρόµοια µε εκείνα του τέλους της ύφεσης µεγαλύτερο των δύο ετών τι στα µέσα της δεκαετίας και όχι πολύ χαµηλότερα από ό στις αρχές της δεκαετίας του , Το υψηλό ποσοστό µακροχρόνιας ανεργίας είναι σηµαντική πηγή πίεσης στα του συστήµατα κοινωνικής προστασίας σε όλη την Ένωση καθώς και κοινωνικού αποκλεισµού. , Είναι σαφές ωστόσο ότι η φύση του προβλήµατος διαφέρει από περιοχή σε περιοχή της Ένωσης πράγµα που σηµαίνει βεβαίως ότι οι πολιτικές πρέπει να είναι διαφορετικές ανάλογα , µε την περίπτωση. ’80. ’90, 5% 5 8. Η µεταβαλλόµενη δοµή των νοικοκυριών και η αύξηση των νοικοκυριών χωρίς κανένα εργαζόµενο µέλος Υπάρχει συνεχής αύξηση του αριθµού των νοικοκυριών σε όλη την Ένωση παρά τη µικρή πληθυσµιακή αύξηση και ακόµα µεγαλύτερη αύξηση του αριθµού των ατόµων ηλικίας κάτω Η των συρρίκνωση του µέσου µεγέθους των νοικοκυριών συνεπάγεται αυξανόµενη ζήτηση κοινωνικών υπηρεσιών εφόσον είναι ακόµα πιο δύσκολο να υπάρξει φροντίδα και υποστήριξη εντός της οικογένειας από τους οποίους ένα δυσανάλογα µεγάλο ποσοστό είναι άνεργοι. που ζουν µόνοι , 65. 25% των νοικοκυριών το λίγο κάτω από το ετών και άνω και από αυτά στο αποτελείτο από ένα Στην Ένωση συνολικά , µόνο άτοµο ηλικίας ενώ υπήρχε παιδί κάτω των 16% 15 όλα αυτά τα παιδιά ανατρέφονται από µόνες µητέρες Και τα δύο αριθµητικά στοιχεία είναι. Υπάρχει ωστόσο αξιοσηµείωτη διαφορά σηµαντικά υψηλότερα από ό τι αφορά τα νοικοκυριά που αποτελούνται από ένα µόνο µεταξύ των κρατών µελών σε ό , άτοµο µεταξύ του Βορρά και του Νότου της τις Κάτω Χώρες και το Ηνωµένο Βασίλειο περίπου το Ένωσης. ετών χρόνια. , όπως και στο µέσο µέγεθος του νοικοκυριού , τη Γερµανία , , ή και παραπάνω των νοικοκυριών αποτελείτο από ένα µόνο πρόσωπο ηλικίας Στη Φινλανδία τι πριν από 1998 15, 12 , 30% και άνω , ποσοστό 2-3 15 φορές µεγαλύτερο από το αντίστοιχο στα κράτη µέλη του Νότου. 12 έως επιπλέον το Βέλγιο και το Ηνωµένο Βασίλειο Τα άτοµα σε ηλικία εργασίας που ζουν µόνα τους είναι , στις βόρειες χώρες της Ένωσης από αυτά που ζουν µε άλλους. Γερµανία το , των ανδρών ηλικίας από τους εργαζοµένους που ζούσαν µόνοι τους 4%. των ανδρών αυτής της ηλικιακής οµάδας που ήταν άνεργοι ζούσαν µόνοι τους , περίπου µε τους αντίστοιχους εργαζοµένους. αριθµός των ανέργων αυξήθηκε από τα µέσα της δεκαετίας του της πιο πρόσφατης περιόδου όταν η ανεργία γενικώς µειωνόταν. πιθανότερο να είναι άνεργα τη Στις Κάτω Χώρες , ή και περισσότερο ποσοστό διπλάσιο ή και λιγότερο ποσοστό ίδιο Στις περισσότερες νότιες χώρες επιπλέον ο καθώς και στη διάρκεια 25% ετών που ήταν άνεργοι ζούσαν µόνοι τους , µόνο το , , Στις νότιες χώρες , για παράδειγµα ’80 15 64 , ή Η σχετική πίεση που ασκείται στα συστήµατα κοινωνικής προστασίας από την ανεργία γενικότερα από τα άτοµα που δεν βρίσκονται σε απασχόληση δεν αντανακλάται συνεπώς , πλήρως στα αριθµητικά στοιχεία για τα ποσοστά ανεργίας Στο Νότο της Ένωσης τα υψηλά ποσοστά ανεργίας σε συνδυασµό µε τα µικρά ποσοστά συµµετοχής στο εργατικό δυναµικό ασκούν πολύ λιγότερη πίεση από ό τι θα συνέβαινε στα περισσότερα κράτη µέλη του Βορρά , , χάρη στο µεγαλύτερο µέγεθος των οικογενειών και στην υποστήριξη που τους παρέχεται µέσα από την οικογένεια Η τάση προς µικρότερα νοικοκυριά και η αύξηση του αριθµού. αυτών που ζουν µονοι τους σηµαίνει συνεπώς ότι η µείωση της ανεργίας οδηγεί αναγκαστικά σε µικρότερες ανάγκες κοινωνικής και οικονοµικής στήριξης Αυτό φαίνεται περισσότερο. στο Βέλγιο και το ΗΒ όπου τα µικρά ποσοστά ανεργίας δεν συνοδεύτηκαν από την ανάλογη µείωση του αριθµού των νοικοκυριών που δεν έχουν κανένα εργαζόµενο µέλος. ,. 13 ΟΙ ΤΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ∆ΑΠΑΝΕΣ , του ΑΕγχΠ τη Γερµανία Το ύψος των δαπανών ήταν πάνω από 28½%. Βέλγιο , Σουηδία είχε το υψηλότερο ποσοστό 2. Σε σχέση µε το προϊόν περιλαµβανοµένων των φόρων και των επιβαρύνσεων επί των παροχών , οι συνολικές δαπάνες για την κοινωνική προστασία στην Ένωση , ανέρχονταν στο το από τις οποίες η ενώ το ποσοστό αυτό ήταν στην 22-23% Ιρλανδία Σε πολύ γενικές γραµµές οι χώρες µε το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ τείνουν. να δαπανούν αναλογικά περισσότερα για την κοινωνική προστασία αλλά δεν πρόκειται για συστηµατικό συσχετισµό αφού στη Σουηδία και τη Φινλανδία ειδικότερα οι δαπάνες είναι , υψηλότερες από ό τι θα αναµενόταν βάσει αυτού του συλλογισµού και οι δαπάνες στην , και την Ιρλανδία είναι χαµηλότερες του ΑΕγχΠ Ιταλία 30% του ΑΕγχΠ στην Ισπανία και την Πορτογαλία και µόνο τις Κάτω Χώρες και τις τρεις σκανδιναβικές χώρες , του ΑΕγχΠ στη Γαλλία του ΑΕγχΠ , στην Ελλάδα περίπου 18½% 35% ( ) , , , (25% ). Οι καθαρές κοινωνικές δαπάνες Τα αριθµητικά στοιχεία που αφορούν τις δαπάνες για την κοινωνική προστασία , συµπεριλαµβανοµένων των φόρων και των κοινωνικές επιβαρύνσεων τείνουν ωστόσο να , µεγεθύνουν το κόστος που βαρύνει τις κυβερνήσεις δηλαδή τα έσοδα που χρειάζεται να , αλλά και την αξία των παροχών που κινητοποιήσουν για να χρηµατοδοτήσουν τις δαπάνες , Αυτό συµβαίνει επειδή οι φόροι και οι κοινωνικές επιβαρύνσεις δίνονται στους δικαιούχους. οι οποίες ποικίλλουν σηµαντικά µεταξύ των κρατών που εισπράττονται επί των παροχών , οι αριθµοί µελών υποβιβάζουν τα πραγµατικά ποσά διότι δεν συµπεριλαµβάνονται οι κοινωνικές εκροές που γίνονται µέσω των φορολογικών πλεονεκτηµάτων ή των µειωµένων εισφορών που έχουν τον ίδιο αντίκτυπο στους κρατικούς προϋπολογισµούς και το καθαρό εισόδηµα των αποδεκτών όπως και οι δαπάνες επί των παροχών. µειώνουν το ποσό των απαιτούµενων εκροών. Από την άλλη πλευρά , , Παρ ESSPROS. πράγµα που είναι ο κύριος λόγος της Όλα αυτά τα στοιχεία είναι δύσκολο να εκτιµηθούν , όλα αυτά εκτιµήσεις εξαίρεσης τους µέχρι σήµερα από τη βάση δεδοµένων είναι τουλάχιστον ενδεικτικές του που πρέπει να θεωρηθούν ως προκαταρκτικές του ΟΟΣΑ , , όπου Αυτά είναι σχετικά µεγάλα για τις σκανδιναβικές χώρες µεγέθους των εν λόγω ποσών ,. οι παροχές έχουν µεγαλύτερες επιβαρύνσεις από οπουδήποτε αλλού το κόστος της. , κοινωνικής προστασίας και τα ποσά που λαµβάνουν οι δικαιούχοι έχουν µειωθεί στις Στη Σουηδία οι περιπτώσεις αυτές σε επίπεδο παρόµοιο µε εκείνο των άλλων κρατών µελών. του ΑΕγχΠ καθαρές δαπάνες για την κοινωνική προστασία εκτιµάται ότι ανήλθαν στο 30% το του ΑΕγχΠ στη ∆ανία και στη 1996, όπως περίπου και στο ΗΒ και ελαφρώς πάνω από το επίπεδο αυτό στις Κάτω Φινλανδία Χώρες έχει µειωθεί σε ό σηµαντικά το χάσµα µεταξύ των χωρών αυτών και της Ιταλίας και Ιρλανδίας όπως περίπου και στη Γερµανία , τι αφορά τη σχέση δαπανών Το αποτέλεσµα είναι ότι Καθαρά 26-27% ΑΕγχΠ στο - ’ ,. , , ,. ESSPROS Αυτά τα πρώτα αποτελέσµατα επιβεβαιώνουν τη σηµασία που έχει να επεκταθεί η πολιτική ώστε να συµπεριλάβει εκτιµήσεις για τις καθαρές ανάλυση στη βάση δεδοµένων δαπάνες ενσωµατώνοντας στα ποσά των εκροών και τα φορολογικά πλεονεκτήµατα και τις µειωµένες εισφορές για να δοθεί ολοκληρωµένη εικόνα των επιπτώσεων της κοινωνικής , προστασίας στους κρατικούς προϋπολογισµούς και στην ανακατανοµή Για το σκοπό αυτό η η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχεδιάζει να δηµιουργήσει µια οµάδα ειδικού έργου µε τα κράτη µέλη ώστε να αναπτυχθεί ένα ειδικό σκέλος της βάσης δεδοµένων µε τέτοιες εκτιµήσεις. µέσω της Eurostat,. , 14 Αύξηση των κοινωνικών δαπανών για την περίοδο 1990-1996 Ενώ οι δαπάνες για την κοινωνική προστασία συνέχισαν να αυξάνονται τα τελευταία χρόνια σε όλα σχεδόν τα µέρη της Ένωσης ο ρυθµός αύξησης σε πραγµατικούς όρους , και µετά επιβραδύνθηκε τα τελευταία χρόνια στα περισσότερα κράτη µέλη από το. που έσπρωξε Αυτό συµπίπτει µε το τέλος της ύφεσης στις αρχές της δεκαετίας του ανοδικά τις δαπάνες κυρίως για επιδόµατα ανεργίας αλλά επίσης και επιδόµατα αναπηρίας και στέγασης 1993 ’90,. και 25½% 1993 ( 28½%), Μόνο στην Πορτογαλία από το µέσο όρο Ενώ οι κοινωνικές δαπάνες αυξήθηκαν σηµαντικά µεταξύ 1990 µειώθηκαν ελαφρώς σε σχέση µε το του του ΑΕγχΠ σε λίγο παραπάνω από ΑΕγχΠ τα επόµενα χρόνια εν µέρει λόγω της επιβράδυνσης ή µείωσης των δαπανών των , σχετικών µε την ανεργία αλλά κυρίως λόγω της επιβράδυνσης των πραγµατικών δαπανών σε πολλές περιοχές το Βέλγιο. και το Λουξεµβούργο συνέχισαν να αυξάνονται οι δαπάνες σε σχέση µε το ΑΕγχΠ τα τρία χρόνια από το Στις δύο πρώτες από αυτές τις χώρες η αύξηση αντικατοπτρίζει την εξέλιξη του συστήµατος κοινωνικής προστασίας και στις υπόλοιπες τρεις την αποτυχία των οικονοµιών τους να ανακάµψουν πλήρως όπως και στις περισσότερες χώρες από τις υπόλοιπες της Ένωσης Η µείωση των κοινωνικών δαπανών σε σχέση µε το. ΑΕγχΠ στην υπόλοιπη Ένωση ήταν πιο αξιοσηµείωτη στη Σουηδία τη Φινλανδία και τις , δηλαδή στις χώρες µε το υψηλότερο επίπεδο δαπανών το Κάτω Χώρες την Αυστρία τη Γερµανία την Ελλάδα έως το 1996. 1993 , , , , , 1993. Το σχήµα των κοινωνικών δαπανών 12% 1996, 21½% δηλαδή στο ή σε περίπου 43% του ΑΕγχΠ των συνολικών δαπανών ή Οι δαπάνες για τις παροχές γήρατος και επιζώντων αντιπροσωπεύουν το µεγαλύτερο κοµµάτι κατά µέσο όρο των συνολικών δαπανών της κοινωνικής προστασίας και ανέρχονται σε µε τις δαπάνες για την περίθαλψη στην Ένωση για το Οι στη δεύτερη θέση , η καθεµία δαπάνες για τα επιδόµατα αναπηρίας και ανεργίας είχαν παρόµοιο µέγεθος κράτη µέλη το αναλογούσε περίπου στο 15 Οι οι πληρωµές σε άτοµα µε ειδικές ανάγκες υπερέβησαν εκείνες για τους ανέργους. οι οποίες καλύπτουν τις παροχές είναι από τις δαπάνες για τα επιδόµατα αναπηρίας και στέγαση και κοινωνικός 1996, δαπάνες για οικογενειακά επιδόµατα και επιδόµατα τέκνων , µητρότητας και τις ενισχύσεις για παιδική µέριµνα καθώς και τα επιδόµατα τέκνων , ελαφρώς µικρότερες , ανεργίας αποκλεισµός κατά µέσο όρο των συνολικών δαπανών είναι όλες µαζί όσες και οι δαπάνες οικογενειακών παροχών , των συνολικών δαπανών , ενώ οι δαπάνες για τα τρία άλλα είδη παροχών κατά µέσο όρο , περίπου του ΑΕγχΠ αν και στα ασθένεια δηλαδή από τα 7½% 8% 6% – 9 - : ,. , ,. 1990 Παρά τη γήρανση του πληθυσµού σε όλη την Ένωση η κύρια αλλαγή στη δοµή των δαπανών , για την κοινωνική προστασία την περίοδο έως όπως ίσως αναµενόταν δεν ήταν , , µια σχετική αύξηση των δαπανών για τις συντάξεις γήρατος ή την περίθαλψη οι οποίες αυξήθηκαν µε τον ίδιο ρυθµό όπως και οι συνολικές δαπάνες αλλά άλλα στοιχεία των στέγασης και κοινωνικού αποκλεισµού δαπανών. , Ένα µέρος της αύξησης αυτής οφείλεται στην ύφεση των αρχών της δεκαετίας του και στην αύξηση της ανεργίας που τη συνόδευσε αλλά οι δαπάνες για τις δύο πρώτες κατηγορίες συνέχισαν να αυξάνονται σε σχέση µε αυτές των άλλων κατηγοριών και µετά το Μόνο και µετά και φαίνεται να είναι το οι δαπάνες για τις παροχές ασθένειες έπεσαν από το κοµβικό σηµείο για τη µείωση των δαπανών σε αρκετά κράτη µέλη. συγκεκριµένα τα επιδόµατα αναπηρίας , 1993. 1990 1996 ’90 - - 15 ∆απάνες σχετικές µε τους δικαιούχους Ενώ δεν περιλαµβάνονται πληροφορίες για τον αριθµό των δικαιούχων στη βάση δεδοµένων ορισµένα συµπεράσµατα για τα δυνατά αποτελέσµατα της µεταβολής των ESSPROS, αριθµητικών στοιχείων για τις δαπάνες µπορούν να εξαχθούν εξετάζοντας άλλα στοιχεία - και συγκεκριµένα τα στοιχεία για τον αριθµό των ατόµων που έχουν ξεπεράσει την επίσηµη ηλικία συνταξιοδότησης και τον αριθµό των ανέργων. , ,. 4% 3½% 1½% 1996, έως το αυξήθηκε κατά Για την περίοδο από το 1990 συµπεριλαµβανοµένων των παροχών επιζώντων ) ( έτος σε πραγµατικές τιµές. συνταξιοδότησης αυξήθηκε κατά πράγµα που σηµαίνει αύξηση κατά έτος του µέσου όρου του επιδόµατος που καταβάλλεται ανά άτοµο , γενικές γραµµές µε τη µακροπρόθεσµα αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ συγκεκριµένη περίοδο ωστόσο σηµαίνει ότι ο µέσος όρος των συντάξεων αυξήθηκε λίγο περισσότερο από ό , Εκτός από τις Κάτω Χώρες και την Ελλάδα κεφαλήν ΑΕγχΠ , µέσος όρος των συντάξεων αυξήθηκε σε όλα τα κράτη µέλη και στις δύο χώρες κατά οι δαπάνες για τις παροχές γήρατος στην Ένωση κατά µέσο όρο το Ο αριθµός των ατόµων που έχει υπερβεί την ηλικία το 2% κάτι που συµβαδίζει σε Για τη. αυτό , τι το κατά ο όπου υπήρχε µικρή πτώση , ειδικότερα στη ∆ανία το ΗΒ ετησίως λόγω του χαµηλού ρυθµού αύξησης του ΑΕγχΠ και την Πορτογαλία ετησίως ετησίως που ήταν πάνω από ετησίως σε πραγµατικούς όρους στην Ένωση την περίοδο ). εξαιρουµένων των αποζηµιώσεων για αυξήθηκαν κατά ( Οι δαπάνες για την αποζηµίωση της ανεργίας απολύσεις λόγω υπεράριθµού προσωπικού και των παροχών σε είδος ) λιγότερο από 1990 - 1996, ποσοστό µικρότερο από την αύξηση του αριθµού των ανέργων όπως αυτοί ορίζονται στις εάν συµβάσεις της ∆ΟΕ , 5½% µετρηθεί µε αυτούς τους όρους κάτι που µπορεί , να αντικατοπτρίζει µια µείωση του αριθµού των καλυπτόµενων ανέργων παρά µείωση του αν και µπορεί να υποδηλώνει περικοπές στο µέσου όρου της καταβληθείσας παροχής , κάτι που θα ευθυγραµµιζόταν µε τις προσπάθειες που κατέβαλαν πολλά σύστηµα εκροών , Η µείωση ήταν εµφανής στις περισσότερες χώρες και κράτη µέλη αυτήν την περίοδο. αξιοσηµείωτη στην Ισπανία Από την , άλλη σηµειώθηκε αισθητή αύξηση της τεκµαρτής αξίας της αποζηµίωσης ανά άνεργο στην την Πορτογαλία και τις Κάτω Χώρες Ιρλανδία. , Η αποζηµίωση ανά άνεργο , µειώθηκε συνεπώς κατά σχεδόν τη Γερµανία και τη Σουηδία την Ελλάδα , ετησίως. ετησίως , το Βέλγιο , (8% 4% 2% ) ( , ,. 16 Η ΧΡΗΜΑΤΟ∆ΟΤΗΣΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ∆ΑΠΑΝΩΝ 3. Κατά µέσο όρο οι εισφορές της κοινωνικής ασφάλισης χρηµατοδότησαν το συνολικών δαπανών για την κοινωνική προστασία το 1996, δύο τρίτα ή περισσότερο στη Γαλλία , και την Ισπανία έως πάνω από το µισό στο Λουξεµβούργο τις Κάτω Χώρες το Βέλγιο , , περίπου των 63% αν και το ποσοστό ποίκιλλε από την Ιταλία τη Γερµανία , τη Σουηδία και τη Φινλανδία στη ∆ανία , , το ΗΒ και την Ιρλανδία και µόνο ή και λιγότερο στην Πορτογαλία ,. 25% 40% Επειδή οι µέθοδοι χρηµατοδότησης έχουν τις ρίζες τους στην ιστορική εξέλιξη των συστηµάτων κοινωνικής προστασίας και συνδέονται στενά µε τον τρόπο ελέγχου της θεµελίωσης δικαιώµατος στις παροχές Παρά την , αυξανόµενη προσπάθεια για περιορισµό ή µείωση των επιβαρύνσεων στο εισόδηµα από εργασία η σχετική σηµασία των εισφορών της κοινωνικής ασφάλισης στην Ένωση συνολικά και µειώθηκε µόνο οριακά µεταξύ σε σχέση µε το 1996 ( σύνολο σε λίγο παραπάνω από Πρέπει να τονιστεί ότι ενώ οι εισφορές της κοινωνικής ασφάλισης αντιπροσωπεύουν το µεγαλύτερο τµήµα όλων των φόρων επί της µισθωτής εργασίας υπάρχουν και άλλοι φόροι που αναλογούν σε πάνω από το ένα τρίτο αυτού του , συνόλου στην ΕΕ. αλλάζουν µε πολύ αργούς ρυθµούς. από λίγο κάτω από 1990 63%). 64½% , σε : το από 42% 1993 30% ’ και µετά το Αυτό συνέβη και µε τις εργοδοτικές εισφορές 1990 σε σχέση µε το σύνολο το , σε σχέση µε το σύνολο µειώθηκε σε κάτω από το Η µείωση της σχετικής σηµασίας των εισφορών της κοινωνικής ασφάλισης συνέβη τα τρία σηµειώθηκε µια µικρή αύξηση πρώτα χρόνια της εξεταζόµενης περιόδου που της σχετικής σηµασίας τους. αλλά ήταν το παρέµεινε στο επίπεδο αυτό τα επόµενα τρία χρόνια ενώ τα έσοδα από φόρους αυξήθηκαν από Παρ σηµαντικά σε ορισµένα κράτη µέλη την περίοδο αυτή , πορεία · χώρες όπου το ποσοστό αυτό ήταν µεγάλο την περίοδο που εξετάζουµε και στην Ιρλανδία και το ΗΒ κατά την άλλη πλευρά , ∆ανία ( 25% Χώρες σε αλλά και λιγότερο σηµαντικά στη Φινλανδία ( , Αυστρία. των εσόδων που προέρχονται από τις εισφορές για τη συγκεκριµένη περίοδο. 32%. όλα αυτά το ποσοστό των εσόδων που προέρχονται από τις εισφορές µεταβλήθηκε αν και δεν είχε οµοιόµορφη πτωτική τι στις για Από οι εισφορές εξελίχτηκαν σε σηµαντικότερη πηγή χρηµατοδότησης στη και στις Κάτω το Βέλγιο και την τι αφορά την αναλογία µεταβλήθηκε περισσότερο στις χώρες όπου ήταν αρχικά σχετικά µικρό από ό , 43% εκατοστιαίες µονάδες. όπου το ποσοστό αυξήθηκε από από Συνολικά συνεπώς δεν υπάρχουν σηµάδια σύγκλισης σε ό 4 σε σχέση µε το σύνολο 1993, µειώθηκαν στο Στην Πορτογαλία µειώθηκε από 67½%), 39½% και το 1996 1993 1990 59% 13% 33% 57% σε σε το ) ,. Από τη στιγµή που το ποσοστό του ΑΕγχΠ που αποτελείται από ηµεροµίσθια και µισθούς και το τέλος της ύφεσης και είχε καθοδική πορεία τη δεκαετία του τα έσοδα από τις εισφορές αυξήθηκαν σηµαντικά σε σχέση µε τα ηµεροµίσθια και τους µετά , του εργατικού µισθούς – κόστους το σε 1993 από ένα µέσο όρο ενώ οι εργοδοτικές εισφορές αυξήθηκαν από και συνεπώς το εργατικό κόστος το ιδίως από το 33½% ’90, σε – 1990 37% 1996, 21½% ’ από το όλα αυτά , ειδικά εκείνα όπου οι συντελεστές των εισφορών , 23%. και µετά φαίνεται ότι έγιναν µεγάλες προσπάθειες σε αρκετά Παρ ήταν υψηλοί για να κράτη µέλη µετατοπιστεί η πηγή της χρηµατοδότησης της κοινωνικής προστασίας από τις εισφορές στους φόρους µερικές δε φορές σε ειδικούς φόρους οι οποίοι επιβάλλονταν ειδικά για τη , χρηµατοδότηση συγκεκριµένων παροχών. Αυτό συνέβη ιδίως στη Γαλλία όπου η 1996 , γενικευµένη κοινωνική εισφορά CSG είχε καθιερωθεί ως για να αντικαταστήσει µέρος των κοινωνικών εισφορών και και τώρα είναι µεγαλύτερη από το φόρο εισοδήµατος ), (Contribution Sociale Généralisée: φόρος αλληλεγγύης ’ ‘ επεκτάθηκε αρκετές φορές από τότε 1991 το. , 17 ), θεσπίστηκε το Την ίδια στιγµή η εξόφληση του κοινωνικού χρέους επί του εισοδήµατος , CRDS (contribution au remboursement de la dette sociale: εισφορά για την µια πρόσθετη επιβάρυνση που επιβλήθηκε µε συντελεστή για να συµβάλει στη µείωση του ελλείµµατος ενώ ο 1995 0. 5% του συστήµατος κοινωνικής προστασίας και η ισχύς της παρατάθηκε έως το φόρος που επιβλήθηκε στον καπνό για παρόµοιο λόγο αυξήθηκε 2014, και µετά ως πηγή εσόδων. οι εισφορές της κοινωνικής Συνέπεια της µετατόπισης αυτής είναι ότι , ασφάλισης µειώνονται από το ενώ αυξάνονται οι ειδικοί φόροι που ανέρχονται σήµερα σε πάνω από της συνολικής χρηµατοδότησης της κοινωνικής ενώ στη προστασίας , Γερµανία το ποσοστό των εισφορών για τις συντάξεις µειώθηκε το και η προτεινόµενη θα αυξήσει τα έσοδα για τις κοινωνικές δαπάνες µεταρρύθµιση του οικολογικού φόρου ‘. Επιπλέον στην Ιταλία σχεδιάζεται η µετατόπιση του βάρους της χρηµατοδότησης των οικογενειακών παροχών από τις , εισφορές στη γενικότερη φορολογία συµπεριλαµβανοµένων των επιδοµάτων µητρότητας , Παροµοίως στο Βέλγιο οι εργοδοτικές εισφορές µειώθηκαν πρόσφατα 1999 1996 15% ’. , ,. 18 ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ , Στις περισσότερες περιπτώσεις στόχοι ήταν 4. Οι αλλαγές στα συστήµατα κοινωνικής προστασίας που πραγµατοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια επικεντρώθηκαν στους ίδιους βασικούς στόχους στους οποίους έδινε έµφαση η η οποία δηµοσιεύτηκε στις αρχές του έτους και ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναπτύχθηκε εν συντοµία ανωτέρω η αύξηση. : των κινήτρων για τους ανέργους ώστε αυτοί να αναζητήσουν δουλειά εφόσον είναι σε θέση , για εργασία και η στήριξη των προσπαθειών τους ενώ ταυτόχρονα θα διασφαλίζεται ένα , λογικό εισόδηµα για όσους δεν είναι σε θέση να εργαστούν η µείωση του αριθµού των · ατόµων που συντηρούνται χάρη σε κρατικές παροχές και η βοήθεια προς αυτούς ώστε να ενταχθούν στην κοινωνία η εξασφάλιση εγγυήσεων για τις µελλοντικές συντάξεις τόσο · περιορίζοντας τις εκροές που θα απαιτηθούν όσο και αυξάνοντας τους πόρους που θα πρέπει να είναι διαθέσιµοι για την καταβολή των συντάξεων και τέλος ο µετριασµός του κόστους · της υγειονοµικής περίθαλψης µε ταυτόχρονη βελτίωση των προσφερόµενων υπηρεσιών. Η κοινωνική προστασία εµφανίζεται να αποκτά σπουδαιότερη θέση στη συνολική οικονοµική πολιτική και την πολιτική για την απασχόληση στην Ένωση υποστηρίζοντας όµως και όχι παρεµποδίζοντας τη δράση σε άλλους τοµείς καθώς µετατοπίζεται η έµφαση της πολιτικής από την απλή ενίσχυση του εισοδήµατος σε ενεργητικότερα µέτρα κάτι που συµβαδίζει µε τις κατευθυντήριες γραµµές για την απασχόληση. να ανταµείβεται η εργασία και να παρέχεται ασφαλές - - , 4. 1. Θεµελιώδης στόχος εισόδηµα : Είναι ευρέως αποδεκτό στην Ένωση ότι τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας πρέπει να ότι δεν εξασφαλίζουν ότι τα άτοµα έχουν οικονοµικά κίνητρα για την αναζήτηση εργασίας παραµένουν εκτός εργασίας τόσο µεγάλο χρονικό διάστηµα ώστε να ζηµιώνονται οι ευκαιρίες τους για την εύρεση εργασίας και να δηµιουργείται η συνήθεια της εξάρτησης και , ότι η ικανότητα τους για απασχόληση ενισχύεται και δεν µειώνεται όσο είναι άνεργοι Έτσι ,. καταβλήθηκαν προσπάθειες να εξασφαλιστεί ότι τα επίπεδα των παροχών σε σχέση µε τις προσδοκώµενες αποδοχές δεν αποτελούν οικονοµικό αντικίνητρο για την εύρεση εργασίας και ότι οι πολίτες ενισχύονται στην προσπάθεια τους να βρουν δουλειά µέσω των κατάλληλων ενεργητικών µέτρων ,. ,. οι παροχές πρέπει ακόµα να παρέχουν αποδεκτό επίπεδο εισοδήµατος για όσο Ταυτόχρονα διάστηµα ο άνεργος ψάχνει για δουλειά Η πρόκληση που αντιµετωπίζουν τα κράτη µέλη είναι ο καθορισµός επιπέδων για τις παροχές και των κανονισµών που διέπουν την απόκτηση έτσι ώστε αυτοί οι δύο στόχοι να επιτυγχάνονται ταυτόχρονα δικαιώµατος στις παροχές. , Στην πράξη τόσο η πρόσβαση των ανέργων στις παροχές όσο και τα ποσά που λαµβάνουν διαφέρουν σηµαντικά µεταξύ των κρατών µελών και η βασική διάκριση είναι µεταξύ Βορρά Αυτό φαίνεται να επιβεβαιώνεται από µια πρόσφατη εµπειρική και Νότου της Ένωσης. µελέτη των ποσοστών υποκατάστασης η οποία βασίστηκε στο τι λαµβάνουν πραγµατικά οι όπως άνεργοι σε σύγκριση µε τις καθαρές αποδοχές που θα λάµβαναν εάν εργάζονταν , αναφέρεται από τις δύο πρώτες περιόδους δραστηριότητας της έρευνας πάνελ νοικοκυριών " και της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 1994 παραµένουν στο στάδιο της διερεύνησης Θα χρειαστεί να συγκριθούν µε στοιχεία άλλων. µελετών και να διερευνηθούν περαιτέρω όταν θα είναι διαθέσιµα για ανάλυση στοιχεία από τις νέες περιόδους δραστηριότητας της Πρέπει επίσης να µην ξεχνάµε ότι είναι ECHP. πάντοτε δύσκολο να συγκεντρωθούν υψηλής ποιότητας πληροφορίες σχετικά µε το εισόδηµα και τις εκροές µέσω συνεντεύξεων Τα αποτελέσµατα που αφορούν το " (ECHP). 1993 ,. 19 , , την Ελλάδα και την Πορτογαλία , Τα ευρήµατα δείχνουν ότι στην Ιταλία οι µισοί και πλέον άνεργοι στην Ένωση που παρέµειναν άνεργοι επί τουλάχιστον τρεις µήνες τα δύο αυτά , χρόνια δεν λάµβαναν κανένα επίδοµα ανεργίας και οι περισσότεροι από αυτούς καµία κοινωνική βοήθεια ενώ στην Ισπανία το ένα τέταρτο περίπου δεν ήταν αποδέκτες καµίας µορφής κοινωνικής εκροής ή. και λιγότερο των ανέργων δεν λάµβαναν επίδοµα ανεργίας και δεν υπήρχε σχεδόν κανένας που να µην λαµβάνει κάποια βοήθεια από το κράτος αυτό ισχύει επίσης και για τη Γαλλία , την Ιρλανδία και το ΗΒ παρά το γεγονός ότι και σε αυτές τις χώρες λιγότεροι λάµβαναν , καθαρό επίδοµα ανεργίας. τη Γερµανία και το Βέλγιο αντιθέτως µόνο το Στη ∆ανία 10% · , κυµαινόταν από το Το µέσο επίπεδο του επιδόµατος ανεργίας λάµβαναν καµία απολύτως παροχή ) όταν το άτοµο εργαζόταν στην Ιρλανδία και Βέλγιο και τη ∆ανία έως κάτω από Ελλάδα ενώ η Γαλλία ( , 35%) βρίσκονται στο ενδιάµεσο τα ποσοστά αυτά υποτιµούν ωστόσο το ειδικότερα ,. ύψος των παροχών που εισπράχθηκαν διότι αποκλείουν τα επιδόµατα στέγασης που καταβάλλονται σε νοικοκυριά και τα οποία είναι αρκετά µεγάλα στο ΗΒ συµπεριλαµβανοµένων εκείνων που δεν σχεδόν των καθαρών αποδοχών το , στην στην Ιταλία και το ΗΒ και κάτω από η Ισπανία και η Πορτογαλία 25% περίπου 60%), Για το ΗΒ , ή και περισσότερο για τη Γερµανία 10% περίπου 70% 80% ( ( ,. , Αυτοί οι µέσοι όροι δίνουν µια πολύ µερική ένδειξη της έκτασης των οικονοµικών κινήτρων Πιο σχετικός δείκτης είναι το ποσοστό των για τους άνεργους προκειµένου να βρουν δουλειά. αν και δεν όσων λαµβάνουν σχετικά υψηλές παροχές σε σχέση µε τις εν εργασία αποδοχές , υπάρχει γενική συµφωνία για το χαρακτηρισµό για υψηλές " µόνο ένα µικρό ποσοστό ανδρών και γυναικών που είναι άνεργοι είχαν ποσοστό παράδειγµα τη Γερµανία υποκατάστασης της τάξης του τη και τη Γαλλία λιγότερο από το Το ποσοστό αυτό ήταν το ΗΒ και την Ελλάδα των πάνω από το 60% ή δεν λάµβαναν (49%), των ανέργων είχαν τόσο υψηλό ποσοστό σε όλα τα κράτη µέλη. στην Ιταλία , Εκτός από τη ∆ανία , 20% µόνο περίπου τόσο για τους άνδρες όσο και για τις γυναίκες. ανδρών και των γυναικών είτε είχαν ποσοστό υποκατάστασης κάτω του καµία απολύτως παροχή. στην Ισπανία και πολύ κάτω από Στα περισσότερα κράτη µέλη 80% για τους άνδρες Εκτός από τη ∆ανία και την Ιρλανδία για τις γυναίκες ή και παραπάνω (27%), τη Γερµανία και τη ∆ανία το Βέλγιο (25%) Γαλλία (30%), (21%), (24%) (23%) (21%) 10% 65% 10% ". , , ,. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι τα οικονοµικά αντικίνητρα για εργασία ήταν σχετικά ασθενή Αυτό για την πλειοψηφία των ανέργων στα περισσότερα κράτη µέλη την περίοδο Περαιτέρω έρευνες πρέπει να το γενικό συµπέρασµα πρέπει να αντιµετωπιστεί µε προσοχή. δώσουν προσοχή σε ειδικές οµάδες οι οποίοι µπορεί να έχουν όπως οι χαµηλόµισθοι , οικονοµικά κίνητρα για να παραµένουν άνεργοι ή να µην ψάχνουν δραστήρια για δουλειά. η συζήτηση για τα κίνητρα ώθησε αρκετές και µετά Επιπλέον από το κυβερνήσεις να θέσουν αυστηρότερους όρους για την απόκτηση δικαιώµατος στις παροχές 1993-1994. 1993-1994 , ,. Ένα κυρίαρχο χαρακτηριστικό της πολιτικής σε όλη την Ένωση τα τελευταία χρόνια ήταν η επανεξέταση των όρων για την απόκτηση δικαιώµατος ελήφθησαν µέτρα σε. πολλά κράτη µέλη για πιο αυστηρές προϋποθέσεις επιλεξιµότητας για τις παροχές και για την αύξηση της δραστηριοποίησης των ανέργων προκειµένου να βρουν δουλειά Τα µέτρα αυτά. δεν περιορίστηκαν στα επιδόµατα ανεργίας αλλά εφαρµόστηκαν επίσης και στα επιδόµατα τα οποία κατέληξαν να αναπηρίας και στα συστήµατα πρόωρης συνταξιοδότησης , χρησιµοποιούνται ως αποτελεσµατικά υποκατάστατα της αποζηµίωσης ανεργίας σε πολλές χώρες. Ως αποτέλεσµα , Οι αλλαγές στα συστήµατα παροχών συνδυάστηκαν επίσης σε αρκετές χώρες µε απόπειρες µέσω µέτρων για την αύξηση του να ανταµείβεται περισσότερο η εργασία οικονοµικά , 20 καθαρού εισοδήµατος όσων αναλαµβάνουν εργασία επιτρέποντας τους να συνεχίσουν να , λαµβάνουν µια ενίσχυση και µετά την έναρξη της εργασίας αλλά και επεκτείνοντας τις παροχές λόγω εργασίας. Παροχές λόγω εργασίας , µε το όπου το µέτρο Η προσέγγιση αυτή προωθήθηκε πολύ στο ΗΒ που Family Credit, αποσκοπούσε στη συµπλήρωση του καθαρού εισοδήµατος των χαµηλόµισθων µε παιδιά , αντικαταστάθηκε το φορολογική έκπτωση για 1999 εργαζόµενες οικογένειες διασφαλίζοντας σε όλους όσους εργάζονται και έχουν εξαρτώµενες ) οικογένειες ένα ελάχιστο εισόδηµα υψηλότερο συµπεριλαµβανοµένων των µόνων γονέων , τι πριν και παρέχοντας επίδοµα για την κάλυψη των δαπανών της ανατροφής του από ό , παιδιού ένα παρόµοιο µέτρο καθιερώθηκε για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες και ένα. ετών που είναι παρόµοιο πιλοτικό σχέδιο άρχισε να ισχύει για τα άτοµα ηλικίας άνω των άνεργοι Working Families’ Tax Credit ( Επιπλέον , 50 , µε σκοπό να τους ενθαρρύνει να εργαστούν. , , όπου το Family Income Supplement ( Η µοναδική άλλη χώρα στην Ένωση στην οποία είναι σηµαντικές οι παροχές λόγω εργασίας είναι η Ιρλανδία συµπλήρωµα του οικογενειακού εισοδήµατος υπήρχε και παλαιότερα και κάλυψε µεγαλύτερο αριθµό ατόµων τα τελευταία ) χρόνια καθώς αυξήθηκε το ύψος του εισοδήµατος που δίνει δικαίωµα στην παροχή αυτή Επιπλέον αλλά και οι όροι επιλεξιµότητας και καταβολής της παροχής έγιναν ευνοϊκότεροι οι αποδέκτες του επιδόµατος ανεργίας µπορούν τώρα να διατηρήσουν τα επιδόµατα εξαρτώµενου τέκνου επί εβδοµάδες µετά την έναρξη εργασίας ώστε να αυξηθεί το καθαρό τους εισόδηµα και να έχουν ένα πρόσθετο κίνητρο για να αρχίσουν να εργάζονται. 13. , Αλλού οι παροχές λόγω εργασίας καθιερώθηκαν σε ορισµένες χώρες ως βοήθεια για τη µετάβαση από την ανεργία στην απασχόληση αλλά επίσης και για να ενθαρρυνθούν οι όπως ενδιαφερόµενοι να αναλάβουν θέσεις εργασίας µερικής ή προσωρινής απασχόλησης , όπου κύριος στόχος είναι να βοηθηθούν οι στην Αυστρία , άνεργοι την να βελτιώσουν να αποκτήσουν απασχολησιµότητά τους στο µέλλον. τη Γερµανία και την Πορτογαλία και εργασιακή πείρα ώστε πάλι , Αλλαγές στα συστήµατα αποζηµίωσης ανεργίας ’90 Ενώ οι αλλαγές που έγιναν στα επιδόµατα ανεργίας στη δεκαετία του επικεντρώθηκαν τα τελευταία στη συρρίκνωση των αντίστοιχων δαπανών των κρατικών προϋπολογισµών , χρόνια το µέληµα ήταν να συνδυαστεί σε µεγαλύτερη έκταση η ενίσχυση του εισοδήµατος µε ενεργητικά µέτρα για την αγορά εργασίας και να ενθαρρυνθούν όσοι λαµβάνουν επίδοµα Σε ορισµένα κράτη µέλη ανεργίας να αναζητήσουν εργασία το συντοµότερο δυνατό ,. των Κάτω Χωρών και του ΗΒ συµπεριλαµβανοµένης της ∆ανίας , , διευρύνθηκε ο ορισµός για το τι θεωρείται κατάλληλη θέση εργασίας για έναν άνεργο ώστε , να συµπεριληφθούν οι θέσεις εργασίας που µπορεί να αναλάβει ένας άνεργος µε ένα ελάχιστο επίπεδο κατάρτισης και να µην περιορίζονται µόνο στο είδος της εργασίας που είχε πριν την ανεργία Η άρνηση του ανέργου να δεχτεί µια κατάλληλη θέση εργασίας αφού έχει µείνει άνεργος για κάποιο χρονικό διάστηµα ή η απροθυµία του να συµµετάσχει σε ενεργητικά προγράµµατα για την αγορά εργασίας της Γερµανίας µπορεί να οδηγήσουν στην απώλεια του επιδόµατος. , , Ταυτόχρονα διάφορες αλλαγές έχουν λάβει χώρα ή προγραµµατίζονται σε αρκετές χώρες που προσφέρουν τα συστήµατα επιδότησης προκειµένου να βελτιωθεί το στο της ανεργίας. οποίο προβλέπεται και ο έλεγχος των οικονοµικών πόρων του ανέργου ώστε να συνεχισθεί να έτσι ώστε να αυξηθεί το καταβάλλεται η ενίσχυση και µετά τη λήξη του δικαιώµατος Στην Ιταλία θεσπίζεται ένα πρόγραµµα ασφάλισης κατά της ανεργίας δίχτυ ασφαλείας " " - - 21 επίπεδο της µέχρι τώρα παρεχόµενης προστασίας η περίοδος ισχύος του δικαιώµατος σε επίδοµα ανεργίας παρατάθηκε πρόσφατα για τα άτοµα όλων των ηλικιακών κατηγοριών. ενώ στην Πορτογαλία , , σε όλη την Ένωση στη διασφάλιση Ενώ η πολιτική στον τοµέα αυτόν εστιάστηκε πρόσφατα υπάρχουν ακόµη συγκυρίες σε ορισµένες χώρες όπου οι άνεργοι της αµοιβής της εργασίας , ενδεχοµένως να έχουν λίγα οικονοµικά κίνητρα για αµειβόµενη απασχόληση Αυτό ισχύει. των οποίων ο σύζυγος είναι άνεργος και λαµβάνει ιδίως για άτοµα , επίδοµα ανεργίας λόγω του χαµηλού οικογενειακού εισοδήµατος σε χώρες όπως το ΗΒ και , Κάθε πρόσθετο εισόδηµα στις περιπτώσεις αυτές ενδέχεται να εκµηδενιστεί από το Βέλγιο. την απώλεια του επιδόµατος ανεργίας έχουν ληφθεί µέτρα για να µειωθούν οι ανασταλτικοί παράγοντες για εργασία. τόσο στο ΗΒ όσο και στο Βέλγιο , συνήθως γυναίκες Ωστόσο , , ,. , Αλλαγές στα επιδόµατα αναπηρίας. Τα επιδόµατα αναπηρίας έχουν χρησιµοποιηθεί ως περισσότερο υποκατάστατο αποδεκτό " τι αφορά τη µακροχρόνια ειδικά σε ό των επιδοµάτων ανεργίας σε πολλά κράτη µέλη , ανεργία Καθώς αυξάνονται οι δαπάνες και ο αριθµός των αιτούντων τέτοιου είδους παροχές , παρατηρήθηκαν ευρύτατες τάσεις για τον περιορισµό της επιλεξιµότητας των ατόµων που δεν είναι πραγµατικά σε θέση να εργαστούν λόγω κάποιας αναπηρίας Στις Κάτω Χώρες και. στο ΗΒ είναι περισσότερα τα άτοµα που λαµβάνουν τέτοιο επίδοµα από αυτά που λαµβάνουν Στις χώρες αυτές πραγµατοποιήθηκε µια µεταρρύθµιση του συστήµατος επίδοµα ανεργίας στα µέσα της δεκαετίας του ώστε να γίνουν αυστηρότερες οι ιατρικές εξετάσεις και να µεγαλώσει το εύρος των θέσεων εργασίας που µπορούν δυνητικά να αναλάβουν οι ενδιαφερόµενοι ’90 " ,. αστυνόµευσης " και µετά του συστήµατος Επιπλέον στις Κάτω Χώρες ένα µέρος του βάρους της , οι οποίοι επιβαρύνθηκαν µε µετακινήθηκε στους εργοδότες από το 1998 ανάλογα µε τον κίνδυνο που διατρέχουν οι διαφοροποιηµένες εισφορές βάσει κλίµακας , υπάλληλοι τους να γίνουν αιτούντες επιδόµατος αναπηρίας δίνοντάς τους έτσι ένα κίνητρο , να µειώσουν τον αριθµό αυτών των ατόµων είτε µε αποτρεπτικές διαδικασίες είτε Στο ΗΒ σχεδιάζονται διευκολύνοντας τα άτοµα µε δυσκολίες να συνεχίσουν να εργάζονται. και άλλα µέτρα για αυστηρότερες προϋποθέσεις θεµελίωσης του δικαιώµατος πόσο µάλλον , που τώρα όσοι αρχίσουν να εργάζονται έχουν εξασφαλισµένο ένα ελάχιστο εισόδηµα χάρη στο µέτρο της έκπτωσης φόρου αν και την ίδια στιγµή αυξήθηκαν οι παροχές προς όσους , είναι πράγµατι ανίκανοι προς εργασία " ,. , την Ελλάδα και την Ιταλία ενώ στη Σουηδία η επιλεξιµότητα για παροχές το όπου οι δαπάνες , το κοινωνικό βοήθηµα αναπηρίας οίκον µερικές ώρες την ’ ενώ αυξήθηκαν και οι παροχές για τα ζευγάρια όταν και οι δύο είναι άτοµα µε ειδικές Αλλού όπως στην Αυστρία , αναπηρίας έγινε αυστηρότερη , σύστηµα βρίσκεται στο στάδιο της µεταρρύθµισης. για τις παροχές αναπηρίας είναι σχετικά χαµηλές , επεκτάθηκε το ηµέρα ανάγκες όπου οι δαπάνες είναι σχετικά υψηλές Αντίθετα στην Ιρλανδία και σε εκείνους που έχουν ανάγκη βοήθειας κατ 1997 , , , ,. Συστήµατα πρόωρης συνταξιοδότησης Όπως συνέβη και µε τους αποδέκτες παροχών αναπηρίας συνταξιοδοτήθηκαν πρόωρα αυξήθηκε τα τελευταία παραπάνω , στο πρόβληµα της µακροχρόνιας ανεργίας : επέλεξαν την επέκταση των παροχών αναπηρίας ενώ η Γαλλία , ο αριθµός των ατόµων που όπως αναφέραµε πρόκειται για δύο εναλλακτικές απαντήσεις για παράδειγµα , η Γερµανία και ορισµένες , 15-20 , το ΗΒ και οι Κάτω Χώρες , για τους ίδιους λόγους. Πράγµατι χρόνια , 22 άλλες χώρες επέλεξαν την πρόωρη συνταξιοδότηση Το αυξανόµενο κόστος οδήγησε σε. αυστηρότερες προϋποθέσεις για την απόκτηση του δικαιώµατος και στις δύο περιπτώσεις και το ύψος των παροχών µειώθηκε στην περίπτωση της πρόωρης συνταξιοδότησης. , την Αυστρία και την Ιταλία Στη ∆ανία , απαιτούνται για τη δυνατότητα πρόωρης συνταξιοδότησης ενώ στη Γερµανία σταδιακά το ελάχιστο όριο ηλικίας που απαιτείται για την αίτηση πρόωρης σύνταξης ή αυξήθηκαν τα έτη ασφαλιστικών εισφορών που αυξάνεται σε εάν είναι κάποιος µακροχρόνια άνεργος 63, ( , 62 ). αν και ο Στο Λουξεµβούργο ωστόσο επεκτάθηκε η δυνατότητα πρόωρης συνταξιοδότησης , σκοπός ήταν να ενθαρρυνθούν οι ενδιαφερόµενοι να εργαστούν µε µερική απασχόληση και Παρόµοια συστήµατα λειτουργούν στη Γαλλία όχι να συνταξιοδοτηθούν πλήρως τη. , Γερµανία όπου οι εργαζόµενοι πάνω από µια ορισµένη ηλικία µπορούν να επιλέξουν να µειώσουν προοδευτικά τις ώρες εργασίας τους µέχρι να συνταξιοδοτηθούν και να αποζηµιωθούν λαµβάνοντας µερική σύνταξη όπως στην. Αυστρία και τη Γερµανία οι εργοδότες έχουν δικαίωµα σε µείωση των εργοδοτικών εισφορών τους όταν προσλαµβάνουν ανέργους. τη ∆ανία και την Αυστρία , Επιπλέον , , , Οικογενειακά επιδόµατα και άλλες διευθετήσεις για το συνδυασµό οικογένειας και εργασίας. ειδικά των γυναικών να βοηθήσει Η κοινωνική προστασία για οικογένειες µε παιδιά έχει τρεις κύριους στόχους : µέσω στην κάλυψη των εξόδων που δηµιουργούνται λόγω της απόκτησης παιδιών , µε τα επιδοµάτων τέκνων ή άλλων συναφών παροχών να στηρίξει τις γυναίκες που γεννούν , · επιδόµατα µητρότητας και τις γονικές άδειες και να συνδράµει στις δαπάνες µέριµνας για το · παιδί και για τα µέλη της οικογένειας που έχουν ειδικές ανάγκες ή είναι υπερήλικοι και µε Και οι τρεις αυτοί στόχοι είναι σηµαντικοί για τη βελτίωση της ασφάλειας του ευπαθή υγεία εισοδήµατος των ατόµων µε οικογένεια και βοηθούν στο συνδυασµό , ∆ιευθετήσεις όπως το βοήθηµα για παιδικό σταθµό και το της εργασίας µε τις άλλες ευθύνες. καθώς και άλλων µελών της δικαίωµα γονικής άδειας για τη φροντίδα των παιδιών είναι κρίσιµα ζητήµατα για οικογένειας που µπορεί να χρειάζονται βοήθεια σε συνεχή βάση Αυτή πολλές γυναίκες που θέλουν να συνεχίσουν την επαγγελµατική τους σταδιοδροµία. οι οποίοι αυξάνουν είναι οι συνεχώς Όπως έχει αναγνωριστεί ρητά στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την απασχόληση ,. γυναίκες αντιµετωπίζουν ακόµα δυσκολίες ως προς την πρόσβαση στην αγορά εργασίας ως προς την πρόοδο της καριέρας τους και το συνδυασµό επαγγελµατικής και οικογενειακής τα κράτη µέλη έχουν ζωής και , δεσµευτεί να εξασφαλίσουν στις γυναίκες ίσους όρους πρόσβασης στα µέτρα για την αγορά εργασίας και ίσες ευκαιρίες ιδιαίτερα η περίπτωση όσων ανατρέφουν παιδιά µόνοι τους δυνάµει των κατευθυντήριων γραµµών για την απασχόληση – – , , , ,. Στη Γερµανία τα επιδόµατα τέκνων αυξήθηκαν σηµαντικά στις αρχές του και πρόκειται 1999 µαζί µε τις φορολογικές ελαφρύνσεις λόγω τέκνου να αυξηθούν εκ νέου το , αυξάνοντας έτσι το καθαρό οικογενειακό εισόδηµα Στο Λουξεµβούργο ενισχύθηκαν. περισσότερο οι χαµηλόµισθες οικογένειες µε τη µείωση των φορολογητέων επιδοµάτων και µε την αύξηση των επιδοµάτων τέκνων ( ανάλογα µε τους οικονοµικούς τέκνου αναλόγως Παροµοίως ,. πόρους παιδιά άρχισε να ισχύει το 1999 , ηλικίας κάτω των που τείνουν να ευνοούν τους υψηλόµισθους ) , για όλες τις οικογένειες που έχουν πάνω από στην Ιταλία ένα νέο επίδοµα 2000, 3 18. Οι κυριότερες εξελίξεις στον τοµέα αυτόν ωστόσο στόχευσαν στην αύξηση της γονικής Επεκτάθηκε ή πρόκειται σύντοµα να χάρη και στην πρόσφατη κοινοτική οδηγία άδειας. σε πολλά µέρη της Ένωσης επεκταθεί το δικαίωµα όσων έχουν παιδιά να παίρνουν άδεια , , , 23 συµπεριλαµβανοµένης της Αυστρίας , των Κάτω Χωρών Ιρλανδίας , , της Ιταλίας του Λουξεµβούργου , της Ισπανίας και του ΗΒ. , της ∆ανίας του Βελγίου , , της. , αυξήθηκαν οι δυνατότητες φύλαξης των παιδιών τα τελευταία χρόνια σε πολλά Ταυτόχρονα , κράτη µέλη Οι ειδικότερα σε εκείνα που η υποδοµή ήταν ανεπαρκής στο παρελθόν , διευκολύνσεις αυτές είναι απαραίτητο συµπλήρωµα των ενεργητικών µέτρων για την αγορά εργασίας ώστε να µπορέσουν περισσότεροι άνθρωποι να συνεχίσουν ειδικότερα οι γυναίκες , τη σταδιοδροµία τους και να είναι πλήρως ενταγµένοι στην κοινωνία Στην Ισπανία οι. εκπτώσεις φόρων για τις δαπάνες ανατροφής τέκνου ηλικίας κάτω των τριών ετών αυξήθηκαν σηµαντικά το Στην Ελλάδα ξεκίνησε ένα πιλοτικό σχέδιο για να αυξηθεί ο 1998. χρόνος παραµονής των παιδιών στο βρεφονηπιακό σταθµό και το δηµοτικό σχολείο καθώς και στους κρατικούς σταθµούς και στην Πορτογαλία µεγάλωσε το δίκτυο βρεφονηπιακών , σταθµών οι µόνοι γονείς που αναζητούν δουλειά ή. παρακολουθούν κατάρτιση έχουν δικαίωµα επιστροφής των δαπανών της φύλαξης του παιδιού µετά τη λήξη του σχολικού ωραρίου όταν διαθέτουν εισόδηµα κάτω ενός , µια νέα έκπτωση φόρου για τη φύλαξη παιδιού θεσπίστηκε συγκεκριµένου ορίου τον Οκτώβριο του συµπεριλαµβανοµένων των µόνων γονέων ενώ στόχος είναι να αυξηθεί ο αριθµός των εξωσχολικών κέντρων φύλαξης , παιδιών για τις οικογένειες µε χαµηλό εισόδηµα Στις Κάτω Χώρες από το. 1999 Στο ΗΒ 1999, , ,. 4. 2 Θεµελιώδης στόχος συνταξιοδοτικών συστηµάτων : η εξασφάλιση των συντάξεων και η βιωσιµότητα των , 43% Η σηµαντική αύξηση του αριθµού των ατόµων που θα ζουν και µετά τη συνταξιοδότηση σε έχει παντού εστιάσει την προσοχή στις συνέπειες που θα χρόνια όλα τα κράτη µέλη σε , 10-15 δεδοµένου ότι οι παροχές έχει αυτό στις συντάξεις γήρατος και στη χρηµατοδότησή τους των συνολικών δαπανών για την γήρατος και επιζώντων ήδη αντιπροσωπεύουν το όλο που κοινωνική προστασία στην Ένωση ή κάτι παραπάνω από το του ΑΕγχΠ 12% τα µέτρα που θεσπίστηκαν διαφέρουν στις λεπτοµέρειες τους το κοινό στοιχείο είναι η , έµφαση στον περιορισµό των µελλοντικών εκροών που θα είναι αναγκαίες ή στην αύξηση Περιλαµβάνουν την αύξηση της επίσηµης ηλικίας της διαθέσιµης χρηµατοδότησης συνταξιοδότησης ή του αριθµού των ετών που αντιστοιχούν σε εισφορές και απαιτούνται για πλήρη σύνταξη τη µείωση της σύνταξης που καταβάλλεται σε σχέση µε τις προηγούµενες , αποδοχές ή τη στενότερη συσχέτισή της µε τις εισφορές καθώς και τη δηµιουργία ειδικών Το τελευταίο σηµαίνει ότι στα ταµείων για τη χρηµατοδότηση των µελλοντικών εκροών. όπου οι τρέχουσες πληρωµές χρηµατοδοτούνται από τις υπάρχοντα διανεµητικά συστήµατα τρέχουσες εισφορές όπου οι τρέχουσες εισφορές ορίζονται µε βάση τις µελλοντικές υποχρεώσεις. , θα προστεθούν και άλλα , κεφαλαιοποιητικά Παρ ’. ,. , οι οποίες ήταν περισσότερο ευνοϊκές την Ιταλία και το Λουξεµβούργο έγιναν µεταρρυθµίσεις στη νοµοθεσία για τις Στην Αυστρία , συντάξεις των δηµοσίων υπαλλήλων προκειµένου , αυτές να πλησιάσουν τις συντάξεις του ιδιωτικού τοµέα ενώ στην Ισπανία πρόκειται να αλλάξει ο υπολογισµός του δικαιώµατος σύνταξης και αντί να γίνεται µε βάση τις αποδοχές των Στην να γίνεται µε βάση τις αποδοχές των ευνοϊκότερων ετών , Ιταλία οι υψηλότερες συντάξεις πάγωσαν για το ενώ στη Γερµανία για τις κλίµακες των συντάξεων χρησιµοποιείται ως βάση ο τιµάριθµος αντί για τις µισθολογικές αυξήσεις , Από την άλλη τόσο για το 2000 που είχε ως στόχο να µειωθούν σταδιακά οι συντάξεις από πλευρά η µεταρρύθµιση του αναβλήθηκε µέχρι τα τέλη του το µειώνοντας έτσι δραστικά τις δαπάνες. ευνοϊκότερων ετών. των µέσων καθαρών αποδοχών στο όσο και για το 1998, 2001, 1999 15 5 , 70% 64%, 2000. Προκειµένου να αυξηθούν οι διαθέσιµοι πόροι οι εισφορές που πληρώνουν οι εργαζόµενοι , µε υψηλό και µεσαίο εισόδηµα στην Ισπανία αυξήθηκαν χωρίς αντισταθµιστικές αυξήσεις 24 στη σύνταξη που δικαιούνται µελλοντικά , καταβάλλουν οι προσωρινά αυτοαπασχολούµενοι αποτελεσµατικά από το του µε την ενσωµάτωση στο σύστηµα για τη χρηµατοδότηση των επικουρικών συντάξεων. ενώ στην Ιταλία αυξήθηκαν οι εισφορές που Στη ∆ανία οι εισφορές αυξήθηκαν ενός έκτακτου τέλους της τάξης 1997, 1998 1%. το , , όπου έχει επιβληθεί οροφή στο ποσοστό των εισφορών , Στις Κάτω Χώρες ίδρυσε ένα ειδικό ταµείο στο οποίο καταβάλλει κάθε χρόνο ένα ποσό , τρόπο ώστε να καλυφθεί η µεγιστοποίηση των δαπανών τα έτη µετά το υπάρχει πρόταση να αυξηθούν οι εισφορές που απαιτούνται για πλήρη σύνταξη από η κυβέρνηση υπολογιζόµενο κατά Στη Γαλλία σε χρόνια και στην Ισπανία ιδρύθηκε ταµείο ώστε να διασφαλιστούν πόροι για τις 42. 5 ένα αποθεµατικό ταµείο σύνταξης κοινωνικής συντάξεις. πρόνοιας το οποίο χρησιµοποιεί τα χρήµατα από τα (Social Welfare Pension Fund Reserve) φορολογικά έσοδα και την ιδιωτικοποίηση των τηλεπικοινωνιών για την κάλυψη του µελλοντικού κόστους των συντάξεων χάρη στο υψηλό ποσοστό οικονοµικής Ωστόσο ,. µεγέθυνσης µειώθηκε όλη η κλίµακα των εισφορών της κοινωνικής ασφάλισης και αυξήθηκε η βασική σύνταξη σηµαντικά και το Στην Ιρλανδία ιδρύθηκε το και το 2020. 1998 40 1998 1999. Ταυτόχρονα ελήφθησαν µέτρα σε ορισµένες χώρες για να ενθαρρυνθεί η , ανάπτυξη των επαγγελµατικών και προσωπικών συντάξεων ώστε να ανακουφιστεί το κράτος µελλοντικά από το βάρος των συντάξεων όπως στην Ιταλία ,. σε ορισµένα κράτη µέλη έγιναν βελτιώσεις σε ό , Παρά το ότι η βιωσιµότητα των συστηµάτων σύνταξης ήταν το επίκεντρο της πολιτικής στις περισσότερες χώρες τι αφορά τα , συνταξιοδοτικά δικαιώµατα µη προνοµιούχων οµάδων Στην Ιταλία και την Ισπανία. Ο συνυπολογισµός των περιόδων που αυξήθηκαν οι µη ανταποδοτικές συντάξεις. αφιερώνονται στην ανατροφή των παιδιών ή τη φροντίδα ενηλίκων επεκτάθηκε στο την Αυστρία και το ΗΒ ενώ σε όσους εργάζονται µε µερική Λουξεµβούργο , , τη απασχόληση δόθηκαν αυξηµένα συνταξιοδοτικά δικαιώµατα στο Λουξεµβούργο , Γερµανία και την Ισπανία και στη Φινλανδία σε όσους έχουν βραχύβια επαγγελµατική σταδιοδροµία. τη Γερµανία , Θεµελιώδης στόχος η προώθηση της κοινωνικής ένταξης. , : τα τελευταία χρόνια 4. 3 όπως πολιτικής Σηµαντικό χαρακτηριστικό γνώρισµα της ήταν η έµφαση στα ενεργητικά µέτρα προκειµένου να δοθεί ώθηση για την προαναφέρθηκε Η λήψη των µέτρων αυτών έγινε επίσης και µε σκοπό τη µείωση της ανεύρεση εργασίας όλο που η κύρια έµφαση δίνεται στην εξάρτησης και του κοινωνικού αποκλεισµού ή απασχόληση , είναι βασική προϋπόθεση για την κοινωνική ένταξη τουλάχιστον την επιλογή να εργαστεί , αναγνωρίζεται επίσης ότι υπάρχουν και άλλες πτυχές του αποκλεισµού που πρέπει να Στα µέτρα περιλαµβάνεται επίσης η αντιµετωπιστούν προκειµένου να λυθεί το πρόβληµα. καλύτερη πρόσβαση στην εκπαίδευση και την επαγγελµατική κατάρτιση η αξιοπρεπής , στέγαση και ένα λογικό επίπεδο υπηρεσιών υγείας και κοινωνικών υπηρεσιών. ’ εφόσον αναγνωρίζεται ότι το να έχει κάποιος ένα σταθερό επάγγελµα , Παρ , ,. Σε όλα τα κράτη µέλη οι κυβερνήσεις δεσµεύτηκαν να καταπολεµήσουν τον αποκλεισµό και , να αυξήσουν τις προσπάθειες τους για ενεργητικά µέτρα µε στόχο την παροχή βοήθειας για την άµεση την ανεύρεση εργασίας πρόσβαση σε θέσεις εργασίας Τα µέτρα αυτά απευθύνονταν κατά κύριο λόγο σε ανέργους , ιδίως τους µακροχρόνια ανέργους και τους νέους αλλά επίσης και σε άλλες µειονεκτούσες όπως οι γυναίκες που επιστρέφουν στην εργασία µετά από διακοπή της οµάδες Τα µέτρα απευθύνονταν επίσης και σε άλλους σταδιοδροµίας τους λόγω ευθυνών στο σπίτι. τη βελτίωση της απασχολησιµότητας και , εάν χρειάζεται ,. , , 25 εκτός εργασίας που συνταξιοδοτήθηκαν πρόωρα και µόνους γονείς µε παιδιά. ιδίως άτοµα µε ειδικές ανάγκες αλλά σε θέση να εργαστούν , , ηλικιωµένους και 1998 1999, ετών και άνω , 25 αν και αυτό το χρονικό διάστηµα είναι των µακροχρόνια ανέργων , και το αφού εγκρίθηκαν οι όλα τα κράτη µέλη θέσπισαν µέτρα για να Στην περίπτωση των νέων και κατευθυντήριες γραµµές για το διασφαλίσουν ότι όσοι µένουν εκτός εργασίας για περισσότερο από ένα χρονικό διάστηµα µήνες στην περίπτωση των ατόµων ηλικίας κάτω των (6 µήνες για τα άτοµα ηλικίας µήνες στη Σουηδία , 25 έχουν πρόσβαση σε ένα ενεργητικό µέτρο ή σε µια την Πορτογαλία και το Λουξεµβούργο ) Τα µέτρα αυτά συνοδεύτηκαν και από προσπάθειες για επιδοτούµενη θέση εργασίας να αυξηθεί η περισσότερο εξατοµικευµένα µέτρα σε συστηµατική βάση ώστε αποτελεσµατικότητά τους τη την Ιρλανδία τη Γαλλία Σε πολλές χώρες όπως το Βέλγιο. , , ( Φινλανδία και το ΗΒ το ίδιο είδος προσέγγισης ακολουθήθηκε για τα άτοµα µε ειδικές ανάγκες και ευσυνείδητες προσπάθειες έγιναν να ενσωµατωθούν τα άτοµα αυτά σε ενεργητικά προγράµµατα για την αγορά εργασίας το ίδιο είδος βοήθειας θεσπίστηκε πρόσφατα για τους µόνους γονείς ιδιαίτερα όσους έχουν παιδιά κάτω των Στις Κάτω Χώρες και το ΗΒ µήνες και ετών 12 ), 6 3 ,. ,. , 5. συµπεριλαµβανοµένου του Βελγίου , Σε αρκετές χώρες της , Γαλλίας και των Κάτω Χωρών τον , επανακατάρτισης επαγγελµατικό προσανατολισµό και συνοδεύτηκαν από σηµαντική αύξηση των επιδοτούµενων θέσεων εργασίας ή των προγραµµάτων για την άµεση δηµιουργία θέσεων εργασίας Αυτά απευθύνονταν ιδίως στους. µακροχρόνια ανέργους και σε άλλες οµάδες µε δυσκολίες στην ανεύρεση εργασίας. της Γερµανίας , µέτρα που αφορούν την αναζήτηση εργασίας , της ∆ανίας , κατάρτισης παροχή την ή , σε ορισµένες χώρες , Η ενεργοποίηση των µέτρων επεκτάθηκε σε όσους συµµετείχαν σε προγράµµατα ελάχιστου ενθαρρύνονται να συµµετάσχουν σε εισοδήµατος και οι οποίοι Αυτή είναι η περίπτωση του προγράµµατα για τη βελτίωση της απασχολησιµότητάς τους. όπου παρέχεται τώρα κατάρτιση σε όσους ζουν µε το ελάχιστο Βελγίου για παράδειγµα , για να λάβει κάποιος βοήθηµα για την ενίσχυση εισόδηµα και στη ∆ανία του εισοδήµατός του πρέπει να συµµετέχει σε προγράµµατα που αποσκοπούν στην αύξηση οι αποδέκτες του της ικανότητάς του να στηρίζεται στις δυνάµεις του. , επιδόµατος που εγγυάται ένα ελάχιστο επίπεδο µελλοντικού βάσει των πόρων τους , , εισοδήµατος και οι οποίοι είναι σε θέση να εργαστούν θα υποχρεωθούν να συµµετάσχουν σε , µαθήµατα κατάρτισης. Επιπλέον στην Ιταλία , όπου από το 1998, , , 1998 από το Οι προσπάθειες για να διασφαλιστεί ότι τα άτοµα είναι σε καλύτερη οικονοµική κατάσταση επεκτάθηκαν από τα συστήµατα ασφάλισης όταν εργάζονται και όχι όταν µένουν άνεργα , Στη κατά της ανεργίας στα συστήµατα ελάχιστου εισοδήµατος σε αρκετά κράτη µέλη. Γαλλία για που υπήρχε ήδη , ορισµένα επιδόµατα που δίνονταν λόγω έλλειψη εισοδηµάτων και µετά αυξήθηκε η δυνατότητα , για παράδειγµα ειδικό επίδοµα αλληλεγγύης , revenu minimum d'insertion: ώστε να συµπληρωθεί το εισόδηµα από το µισθό (allocation de solidarité ελάχιστο εισόδηµα spécifique: ένταξης Επεκτάθηκαν και οι περίοδοι ) ισχύος του δικαιώµατος σε αυτού και αυξήθηκε και το ύψος του επιτρεπόµενου εισοδήµατος. Η δυνατότητα αυτή επεκτάθηκε επίσης σε ειδικά επιδόµατα για µόνους γονείς και χήρες επίδοµα τη Γερµανία , τις Κάτω Χώρες και τη ∆ανία ενώ στην Ιταλία ένα πιλοτικό σύστηµα για ένα ώστε να εξασφαλιστεί για πρώτη φορά ένα βάσει του ύψους του εισοδήµατος , (allocation de parent isolé: ασφάλισης χηρείας την Ιρλανδία , νέο βοήθηµα , εθνικό ελάχιστο εισόδηµα ώστε να διατηρηθεί κάποιο οικονοµικό κίνητρο για εργασία. Παρόµοια βήµατα έγιναν σε άλλες χώρες , δεν υπολογίζει αποδοχές για ένα ποσοστό της τάξης του , allocation d'assurance veuvage: επίδοµα µόνου γονέα όπως το Βέλγιο 25% ). , , , 26 , παρά την έµφαση στα ενεργητικά µέτρα τη δεκαετία του Στην πράξη ήταν σχετικά µικρή η µετατόπιση των πραγµατικών δαπανών από τα παθητικά στα ενεργητικά µέτρα. η σχετική Σύµφωνα µε τα δεδοµένα του ΟΟΣΑ για τις δαπάνες για την αγορά εργασίας , αύξηση των δαπανών για ενεργητικά µέτρα στην Ένωση από το και το τέλος της 1994 οικονοµικής ύφεσης ήταν µικρή Το δε ποσοστό τους σε σχέση µε τις συνολικές δαπάνες. ήταν το ίδιο το Επιπλέον το ποσό που λίγο κάτω από 1998 ( δαπανήθηκε σε ενεργητικά προγράµµατα ανά άνεργο παρέµεινε το ίδιο το σε σχέση µε το ΑΕγχΠ όπως και το Αυτό δείχνει ότι υπάρχει 1990. ακόµα περιθώριο για να αυξηθούν οι δυνατότητες ωφέλειας από τα ενεργητικά µέτρα ειδικότερα για τις οµάδες που βρίσκονται σε πολύ µειονεκτική θέση. και ήταν λιγότερο από ό όπως και το 1990. 37%) 1994 1998 τι το ’90, , , 4. 4. Θεµελιώδης στόχος και η βιωσιµότητα της υγειονοµικής περίθαλψης : να διασφαλιστεί η υψηλή ποιότητα των υπηρεσιών υγείας 1996 των δαπανών για την κοινωνική προστασία ή στο Η πίεση στα συστήµατα κοινωνικής προστασίας στην Ένωση εκδηλώθηκε µε την αυξανόµενη ζήτηση των υπηρεσιών υγείας η οποία το ανερχόταν σε κάτι παραπάνω από Η πίεση αυτή 21½%. ενισχύεται από το φαινόµενο της αύξησης του πραγµατικού εισοδήµατος την πρόοδο της , τεχνογνωσίας και τη βελτίωση της έκτασης των παρεχόµενων υπηρεσιών περίθαλψης , ασκώντας έτσι σηµαντικές αυξητικές πιέσεις στις δαπάνες Η κοινή απάντηση των κυβερνήσεων ήταν η επιδίωξη να περιοριστεί η αυξητική τάση των δαπανών και οι συνέπειες αλλά ταυτόχρονα και η επιδίωξη της διατήρησης της για τους δηµόσιους προϋπολογισµούς , της ποιότητας των υπηρεσιών και της πρόσβασης στην υγειονοµική περίθαλψη Αυτό οδήγησε φυσικά σε µια προσέγγιση για την αύξηση της παραγωγικότητας ή τη βελτίωση της σχέσης κόστους / αποτελεσµατικότητας. του ΑΕγχΠ 6%. , Ταυτόχρονα , Ιρλανδία ΗΒ και σε πολλές χώρες µε εθνικές υπηρεσίες υγείας είτε άµεσα εκεί όπου υπάρχουν εθνικά συστήµατα υγείας οι κυβερνήσεις των κρατών µελών αύξησαν τον έλεγχο στις συνολικές Για το σκοπό αυτό , είτε έµµεσα δαπάνες , περιορίζοντας τα ποσοστά εισφορών στην περίπτωση των συστηµάτων που βασίζονται στην Ιταλία ασφάλιση ,. Σουηδία δόθηκαν περισσότερες αρµοδιότητες για τη διαχείριση υπηρεσιών και τον καθορισµό της κατανοµής των προϋπολογισµών σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο υπήρξε , ευρύτατη τάση να επεκταθεί το σύστηµα συµµετοχής του ασφαλισµένου στα φάρµακα και τη ώστε να γίνει θεραπεία εξοικονόµηση της χρήσης των υπηρεσιών αυτών καθώς και εξοικονόµηση πρόσθετων πόρων. Αυτό συµβαδίζει µε την κατάρτιση εγκεκριµένων καταλόγων φαρµάκων και την εισαγωγή φαρµάκων κοινόχρηστης ονοµασίας , αυξάνοντας έτσι το κόστος που άµεσα επιβαρύνεται ο καταναλωτής , εκεί όπου οι ανάγκες µπορούν να αξιολογηθούν καλύτερα. ώστε να περιοριστεί το κόστος της συνταγογραφίας. Επιπλέον , , Ισπανία ), ( , , , , , ’90, ωστόσο ειδικότερα Στη Σουηδία , ειδικότερα εκείνα µε παιδιά υπήρξε αντίδραση στις συνεχείς αυξήσεις των Σε ορισµένα κράτη µέλη επιβαρύνσεων για τους ασθενείς όπου οι επιβαρύνσεις αυτές. υπήρξαν αυξηµένες ανησυχίες για το ότι τα αυξήθηκαν σηµαντικά στη δεκαετία του νοικοκυριά µε χαµηλά εισοδήµατα διατρέχουν τον κίνδυνο να τι αφορά τα παιδιά στερούνται θεραπείας σε βάρος της υγείας τους καταργήθηκαν συνεπώς το δηλαδή για ενδεχόµενη υπερβολική ζήτηση αυτών υπηρεσιών και περικοπές σε άλλες δηµόσιες Η απάντηση ήταν να µεταφερθούν υπηρεσίες ώστε να αντισταθµιστούν τα µειωµένα έσοδα. περισσότερα έσοδα στην τοπική αυτοδιοίκηση που , είναι υπεύθυνη για την παροχή των υπηρεσιών και να προταθεί η µετακίνηση κονδυλίων από λόγω των ανησυχιών για την πρόσβαση στην την άµυνα στην περίθαλψη. υγειονοµική περίθαλψη η βασική ασφάλιση περίθαλψης θα επεκταθεί στον καθένα και η συµπληρωµατική ασφάλιση υγείας θα παρέχεται δωρεάν στα νοικοκυριά µε χαµηλά , πράγµα που οδήγησε στις αντίθετες ανησυχίες , προκαθορισµένα για ειδικούς σκοπούς , Οι επιβαρύνσεις σε ό , Στη Γαλλία 1998,. , , , 27 6 περίπου εκατοµµύρια άτοµα. εισοδήµατα ή σε έχουν , ληφθεί επίσης µέτρα για να διευκολυνθεί η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και να µειωθούν οι επιβαρύνσεις για τα φτωχότερα νοικοκυριά ενώ στην Ισπανία νόµιµοι , και παράνοµοι θα έχουν πρόσβαση στην υγειονοµική περίθαλψη επί ίσοις όροις µε τους , ισπανούς υπηκόους. όλοι οι αλλοδαποί , Στο Λουξεµβούργο και το Βέλγιο , 20% 1999 διότι από ό , καταργήθηκε στις αρχές του Στις Κάτω Χώρες µια επιβάρυνση της τάξης του για όλες τις θεραπείες και τα φάρµακα , εκτός από τις επισκέψεις σε νοσοκοµεία και παθολόγους που επιβλήθηκε ώστε να γίνεται πιο , συνετή χρήση των υπηρεσιών τι φάνηκε είχε , Στη µικρή επίδραση στη ζήτηση ενώ αντιθέτως δηµιούργησε πολλές διοικητικές δαπάνες. Γερµανία όπου οι δαπάνες για την υγειονοµική περίθαλψη είναι από τις µεγαλύτερες στην Ένωση ορισµένα µέτρα που είχαν θεσπιστεί για την αύξηση της συµµετοχής των ασθενών στο κόστος της θεραπείας καταργήθηκαν ή αναστάλθηκαν στις αρχές του αλλά οι οροφές για τις αµοιβές των ιατρών διατηρήθηκαν Μεταξύ των προτάσεων που έγιναν για να συγκρατηθούν οι αυξήσεις του κόστους και να διατηρηθούν χαµηλές οι εισφορές , περιλαµβάνεται και ο περιορισµός της ελευθερίας επιλογής των ασθενών σχετικά µε την παροχή των υπηρεσιών ο περιορισµός των συνταγογραφούµενων φαρµάκων και η επιβολή , οροφών για τις δαπάνες των παθολόγων κάτι που οδηγεί στον ισχυρισµό ότι οι ιατροί ίσως αρνηθούν να αναλάβουν χρόνιους ή υπερήλικους ασθενείς λόγω του κόστους. 1999,. , το το από 22% 24% 1990 σε σχεδόν προσθέτοντας µόλις πάνω από Το ποσοστό των ιδιωτικών δαπανών σε σχέση µε τις συνολικές δαπάνες για την υγειονοµική περίθαλψη στην Ένωση αυξήθηκε ελαφρώς στη δεκαετία του σύµφωνα µε τα στοιχεία του ΟΟΣΑ , 30% στις προϋπολογισθείσες δαπάνες για την κοινωνική προστασία Η σηµασία των ιδιωτικών. δαπανών για την υγειονοµική περίθαλψη παρουσιάζει µεγάλες διαφορές µεταξύ των κρατών στην Ιταλία µελών σε σχέση µε τις συνολικές δαπάνες στην Πορτογαλία και από 40% , έως και περίπου στο η Φινλανδία και η Σουηδία οι περιορισµοί των Λουξεµβούργο. δηµόσιων δαπανών για την υγεία φαίνεται να οδήγησαν σε αύξηση της παροχής ιδιωτικών αφού η αυξηµένη υπηρεσιών υγείας µεταξύ του χρήση της συγχρηµατοδότησης ήταν ένας από τους τρόπους για την επίτευξη της µείωσης των δηµόσιων δαπανών άµεσα όπως και έµµεσα , Σε χώρες όπως η Ιταλία τη ∆ανία και µόνο στη Σουηδία το Βέλγιο το ΗΒ 1997 - 1997, 1990 30% 15% ’90, 8% και , , , ,. 28 ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΑ ΑΝΑΛΥΘΕΝΤΑ ∆Ε∆ΟΜΕΝΑ 5. η ανάλυση των δεδοµένων στην έκθεση βασίζεται σε ποσοτικές Όπου ήταν δυνατό , πληροφορίες σχετικά µε την κλίµακα των δαπανών για την κοινωνική προστασία και τα διάφορα είδη παροχών σχετικά µε τις πηγές χρηµατοδότησης και τις πρόσφατες αλλαγές. Αυτό έχει σηµασία για την αντικειµενική εικόνα των εξελίξεων και των παραγόντων που τις κινούν και για την καλύτερη κατανόηση των αλλαγών που λαµβάνουν χώρα σε όλη την Ένωση και των επιπτώσεων τους όχι µόνο για την οικονοµική πολιτική και τους κρατικούς , προϋπολογισµούς όπως είναι η ανακούφιση της φτώχειας και των κοινωνικών στερήσεων αλλά και για τα κοινωνικά ζητήµατα , , ,. , ’ όλα αυτά Παρ µέγεθος των διαθέσιµων δεδοµένων. τα έσοδα της κοινωνικής προστασίας , σε πιο συνεκτική και ικανοποιητική βάση ταξινόµησης η ποσοτική ανάλυση που είναι δυνατή στον τοµέα αυτό περιορίζεται από το για τις δαπάνες και τα τελευταία χρόνια , καθώς και οι πρόσφατες έρευνες παρέχουν ανεκτίµητη εικόνα για τα χαρακτηριστικά των συστηµάτων κοινωνικής Υπάρχουν ωστόσο Η νέα βάση δεδοµένων που έχει συγκροτήσει η ECHP προστασίας σε όλη την Ένωση και για τις εξελίξεις που δροµολογούνται. ακόµα µεγάλες διαφορές σε ό , ESSPROS Eurostat τι αφορά την κάλυψη. , , , ESSPROS παρά µόνο µέσω των παροχών πράγµα εξίσου σηµαντικό , εκτός από τα προβλήµατα συγκρισιµότητας σε ορισµένους τοµείς τα δεδοµένα Ειδικότερα , δεν περιλαµβάνουν ακόµα λεπτοµέρειες για τις κοινωνικές εκροές που έγιναν του µέσω φορολογικών ελαφρύνσεων ή στοιχεία για τους φόρους , και τις επιβαρύνσεις επί των πληρωµών των παροχών και τα οποία µειώνουν τόσο το καθαρό ποσό που καταβάλλεται στους δικαιούχους όσο και το κόστος που έχουν οι κυβερνήσεις για Ούτε περιέχουν στοιχεία για τον αριθµό των τη χρηµατοδότηση των σχετικών εκροών. ατόµων που λαµβάνουν παροχές και για τον αριθµό των ατόµων , κάτι που καθιστά δυσχερή την εξαγωγή συµπερασµάτων για την που δεν λαµβάνουν , αποτελεσµατικότητα των συστηµάτων χορήγησης ενίσχυσης σε όσους τη χρειάζονται ή για Η έλλειψη δεδοµένων για τους δικαιούχους πρόκειται τώρα να τα µέσα ποσά που λαµβάνουν. τουλάχιστον σε ό καθώς αναπτύσσεται ένα τµήµα του τι αφορά την ανεργία διορθωθεί , , που αφορά την πολιτική για την αγορά εργασίας ESSPROS έρευνα πάνελ νοικοκυριών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας " παρέχει ένα H εναλλακτικό µέσο εξέτασης αυτού του είδους των θεµάτων διότι παρέχει πληροφορίες για το καθώς και για την προσωπική κατάσταση εισόδηµα και τις διάφορες πηγές προέλευσής του συµπεριλαµβανοµένης της εργασιακής τους των ατόµων που συµµετέχουν στην έρευνα , κατάστασης Το κυριότερο πρόβληµα µε την έρευνα αυτή ωστόσο είναι ότι πρόκειται για ένα µικρό δείγµα που περιλαµβάνει περίπου νοικοκυριά σε όλη την Ένωση και λιγότερο από κινδύνους για την αντιπροσωπευτικότητα του δείγµατος µπορεί να γίνει εφαρµόζονται µόνο σε µια µικρή µειοψηφία του πληθυσµού 60,000 πράγµα που ενέχει Αυτό περιορίζει την ανάλυση που ειδικότερα για εκείνους τους τοµείς της κοινωνικής προστασίας που , και στοιχεία για τα νοικοκυριά τους. 200,000 (ECHP) άτοµα " , ,. , ,. Επιπλέον υπάρχουν σοβαρές καθυστερήσεις στο ρυθµό διάθεσης των δεδοµένων πράγµα , που περιορίζει τη χρησιµότητα και των δύο πηγών ως εργαλείων για την παρακολούθηση των Τα διαθέσιµα δεδοµένα που αναλύονται αφορούν την κατάσταση πριν από αλλαγών χρόνια. Ενώ και οι δύο είναι σχετικά νέες και πλέον στο µεταξύ έχουν συµβεί σηµαντικές αλλαγές. : πηγές δεδοµένων είναι σηµαντικό να παρέχουν , πιο σύγχρονα στοιχεία εάν πρόκειται να χρησιµοποιηθούν ως εργαλεία της πολιτικής ανάλυσης. κάτι που εξηγεί κάπως τις καθυστερήσεις , 3 29 6. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΥΠΟΨΗΦΙΕΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ – – : " Είναι µεγάλο το ενδιαφέρον για τον τρόπο µε τον οποίο εξελίσσονται τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης που είναι υποψήφιες για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ενδιαφέρον αυτό θα µεγαλώνει καθώς θα πλησιάζει η στιγµή της ένταξής τους η 2. µεγαλύτερη διεύρυνση από πλευράς πληθυσµών είναι ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν το µέλλον της πολιτικής για την κοινωνική προστασία στην ΕΕ όπως προσδιορίστηκε στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής Συντονισµένη στρατηγική για τον εκσυγχρονισµό της κοινωνικής προστασίας Η σπουδαιότητα της εν εξελίξει διεύρυνσης (acquis) κράτη µέλη. Σε σχέση µε την κοινωνική προστασία , ". Μια στρατηγική σαν αυτήν που προτείνει η ανακοίνωση και οι προκλήσεις στις οποίες αυτή Οι νέες χώρες που θα απαντά δεν µπορεί να απασχολεί µόνα τα σηµερινά προσχωρήσουν στην ΕΕ πρέπει να ενσωµατώσουν το κοινοτικό κεκτηµένο ή το δεσµεύσεων και πολιτικών που έχουν από κοινού υιοθετήσει και σύνολο των συµφωνιών , αυτό περιλαµβάνει και αναπτύσσουν τα κράτη µέλη τις εν ισχύ δεσµευτικές οδηγίες και κανονισµούς αλλά και τις κοινές αρχές και αξίες που έχουν προσυπογράψει τα κράτη µέλη προκειµένου να διασφαλίζουν ότι τα συστήµατά τους είναι σε θέση να αντιµετωπίζουν τα εµφανιζόµενα προβλήµατα και να αξιοποιούν τις νέες ευκαιρίες ευπροσάρµοστα συστήµατα κοινωνικής προστασίας έχουν θεµελιώδη ρόλο να διαδραµατίσουν στην ενίσχυση της οικονοµικής πολιτικής και τη βελτίωση των οικονοµικών επιδόσεων Κατά τη διάρκεια των. συζητήσεων µε τα κράτη µέλη επί των θεµάτων της ηµερήσιας διάταξης της ανακοίνωσης όλο που σηµασία σε όλα αυτά έχει µπορεί να αναδειχθούν νέες κοινές ιδέες και στόχοι ’ , να µην ξεχνάµε ότι ενώ τα κράτη µέλη µπορεί να συµµερίζονται το ίδιο όραµα για το σκοπό της κοινωνικής προστασίας και τις γενικές γραµµές σύµφωνα µε τις οποίες αυτή πρέπει να έχουν ωστόσο πλήρη ελευθερία να αποφασίσουν για τις αλλαγές που θα κάνουν εξελίσσεται και τα νέα µέτρα που θα θεσπίσουν. Βασική ιδέα είναι ότι καλοσχεδιασµένα και παρ 15. , , , Οι τέσσερις στόχοι της ανακοίνωσης παρέχουν επίσης έναν τρόπο να διατυπώσουµε τι πρέπει να επιτύχουν τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας στις υποψήφιες χώρες προκειµένου να κοινωνική και πολιτική σταθερότητα που είναι αναγκαία για να διασφαλιστεί η οικονοµική εξαχθούν στο ακέραιο τα οφέλη από τη συµµετοχή στην εσωτερική αγορά και την ΟΝΕ Η. εξασφάλιση της δυνατότητας για τους άνδρες και της γυναίκες να διαθέτουν ασφαλές η άµβλυνση των συνεπειών όταν δεν µπορούν να το εισόδηµα χάρη στην εργασία τους , πετύχουν η εξασφάλιση ασφαλούς και αξιοπρεπούς εισοδήµατος για τους συνταξιούχους και , η εγγυηµένη πρόσβαση για όλους σε υπηρεσίες υγείας υψηλής ποιότητας και στα ουσιώδη Τα οφέλη για ενισχύουν την πολιτική σταθερότητα και υποστηρίζουν τη διεύρυνση της ζωής. τη ζωή των ατόµων θα µετατραπούν σε οφέλη για τις οικονοµίες των χωρών Η διασφάλιση. όχι µόνο για την υγειονοµική βιώσιµης χρηµατοδότησης της κοινωνικής προστασίας περίθαλψη και τις συντάξεις θα είναι απαραίτητη για την οικονοµική πειθαρχία που απαιτεί , Έχει επίσης σηµασία να είναι τα συστήµατα κοινωνικής προστασίας αποτελεσµατικά η ΟΝΕ. πράγµα που σηµαίνει ότι πρέπει να λειτουργούν οι κατάλληλες διοικητικές και αποδοτικά δοµές Αυτός είναι ο θεµελιώδης στόχος στην προσέγγιση της ΕΕ για τη στήριξη των. υποψήφιων χωρών κατά την προετοιµασία τους και για τη συνδροµή που τους παρέχει προκειµένου να ισχυροποιήσουν τη διοικητική υποδοµή που απαιτείται για την υλοποίηση , της κατάρτισης και της ανταλλαγής εµπειριών µέσω. για παράδειγµα , , , , , 2 Βουλγαρία , Σλοβακική ∆ηµοκρατία και Σλοβενία. Τσεχική ∆ηµοκρατία , Εσθονία Ουγγαρία Λεττονία , Λιθουανία , , Πολωνία Ρουµανία , , , 30