title: Speciaal verslag nr. 2/2000 over de steun van de Europese Unie aan Bosnië-Herzegovina in het kader van het herstel van de vrede en de rechtsstaat, vergezeld van de antwoorden van de Commissie

eurovoc_concepts:
Bosnia and Herzegovina
EU aid
democratisation
human rights
peacekeeping
rule of law

text: 23. 3. 2000 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 85/29 over de steun van de Europese Unie aan Bosniº-Herzegovina in het kader van het herstel van de vrede en de rechtsstaat, vergezeld van de antwoorden van de Commissie SPECIAAL VERSLAG Nr. 2/2000 (uitgebracht krachtens artikel 248, lid 4, tweede alinea, EG) (2000/C 85/02) INHOUD Paragraaf Bladzijde Inleiding. Samenvatting van de voornaamste opmerkingen. Vertegenwoordiging van de Commissie in Bosniº. Bijdrage van de EU aan de administratieve uitgaven van het Bureau van de Hoge Vertegenwoordiger in Bosniº-Herzegovina. Inleiding. Administratief en financieel beheer. Verantwoordelijkheden van de instellingen. Conclusie. Steun ten behoeve van de mensenrechten en de media. Instellingen met betrekking tot de bescherming van de fundamentele rechten. Steun ten behoeve van de burgermaatschappij. Steun ten behoeve van de mediasector. Beheer van de operaties. Steun ten behoeve van de verkiezingsprocedure. Conclusie. 1-2 3-10 11 12-23 12-13 14-20 21-22 23 24-45 26-28 29-35 36-41 42-45 46-60 61-64 Antwoorden van de Commissie. 30 30 31 31 31 31 33 33 33 34 34 35 36 36 39 40 C 85/30 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 3. 2000 INLEIDING 1. Speciaal verslag nr. 5/98 van de Rekenkamer (1) was gewijd aan de herstelwerkzaamheden die de Europese Unie (EU) in 1996 en 1997 in voormalig Joegoslaviº heeft verricht. In dat verslag werden andere acties die gedurende dit tijdvak in Bosniº- Herzegovina uit de middelen van de algemene begroting zijn gefi- nancierd, buiten beschouwing gelaten. Zodra de vredesakkoorden in december 1995 waren gesloten, heeft de EU echter grote bedra- gen vrijgemaakt ten behoeve van de wederopbouw en ter onder- steuning van het bureau van de Hoge Vertegenwoordiger (OHR) (2), alsmede voor het herstel van de democratie in Bosniº-Herzegovina. Deze acties betroffen de mensenrechten, de media en de onder- steuning van de verkiezingsprocedure. De acties met betrekking tot de mensenrechten en de media werden meestal rechtstreeks door de Commissie gefinancierd, terwijl de steun aan het OHR of aan de verkiezingsprocedure werd verleend in de vorm van bij- dragen aan cofinancieringen met andere geldschieters. Dit verslag bevat de opmerkingen naar aanleiding van het in 1998 en 1999 verrichte onderzoek op deze verschillende terreinen. 2. Deze opmerkingen dienen te worden gezien in het licht van de acties die de EU dient te ondernemen in het kader van de wederopbouw van Kosovo als gevolg van de besluiten die op 3 en 4 juni 1999 tijdens de Europese top te Keulen zijn genomen. Het herstel van de rechtsstaat in deze regio zal waarschijnlijk immers leiden tot soortgelijke acties als die welke in Bosniº zijn onderno- men. Het is dan ook zaak hieruit lering te trekken, met name wat betreft de steun aan de nieuwe lokale of internationale instellin- gen en de cofinanciering met de overige betrokkenen, met name de OVSE (3). SAMENVATTING VAN DE VOORNAAMSTE OPMERKINGEN 3. In 1998 heeft bij de vertegenwoordiging van de Commissie in Bosniº-Herzegovina een personeelsuitbreiding plaatsgevonden en het financieel beheer van de verrichtingen zou er eind 1998 moe- ten zijn gedecentraliseerd. Begin 1999 ondervond de Commissie opnieuw moeilijkheden bij de bezetting van alle nieuwe posten die op verzoek van de begrotingsautoriteit waren opengesteld (zie paragraaf 11). 4. Terwijl de Commissie voor meer dan de helft bijdraagt in de uitgaven van het OHR, heeft zij sinds 1996 niet helemaal het toe- zicht uitgeoefend dat op grond van de beginselen van goed beheer vereist is. Zij had meer aandacht moeten besteden aan de begelei- ding van het proces van financiºle besluitvorming bij het OHR door precieze regels vast te stellen (zie paragraaf 16) en erop moe- ten toezien dat de basisbeginselen van interne controle op de bestuurlijke organisatie van het OHR werden toegepast (zie de (1) Speciaal verslag nr. 5/98 over de wederopbouw in het voormalige Joegoslaviº, PB C 241 van 31. 7. 1998. (2) Office of the High Representative, verantwoordelijk voor de uitvoe- ring van de civiele aspecten van de Dayton-akkoorden. (3) Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa. paragrafen 17-20). De bepalingen inzake het voorleggen van de rekeningen van het OHR en de verlening van kwijting aan de Hoge Vertegenwoordiger zijn nog steeds verwarrend (zie para- graaf 22). Medio 1999 meende de Hoge Vertegenwoordiger de nodige maatregelen te hebben genomen om de tekortkomingen van de interne controle te verhelpen (zie paragraaf 23). 5. Aan de Bosnische overheidsorganisaties voor de mensenrech- ten werd financiºle steun verleend in de vorm van projecten, het- geen niet goed aansloot op hun problemen en vertragingen ople- verde bij de beschikbaarstelling van de middelen. Financiering in de vorm van een bijdrage uit de begroting en instelling van strikte begrotingsprocedures had meer mogelijkheden geboden om deze instellingen bewust te maken van de noodzaak van een goed beheer van openbare middelen (zie de paragrafen 26-28). 6. Gezien de verscheidenheid aan gemobiliseerde begrotings- onderdelen en bij gebreke van een duidelijke strategie voor de te bereiken doelstellingen is tot in 1997 de steun voor de ontwikke- ling van de burgermaatschappij vaak gebruikt ter dekking van huishoudelijke uitgaven van organen waarvan het voortbestaan niet is gegarandeerd, en zonder dat hun resultaten werden geºva- lueerd. Dit geldt voor de meeste steun die via de Raad van Europa wordt verleend, terwijl de aan de sociale sectoren geboden steun er indirect toe heeft geleid dat de staat werd ontheven van zijn fundamentele verantwoordelijkheden. De steun die is verleend aan organisaties die ten doel hebben de democratische waarden onder de aandacht van het publiek te brengen, is overtuigender gebleken vanwege een zodanige persoonlijke inzet van de begun- stigden dat het gebrek aan financiºle middelen kan worden gecom- penseerd (zie de paragrafen 29-34). 7. Bij haar voornaamste actie met betrekking tot de mediasector werd de Commissie vanwege haar onbekendheid met de techni- sche aspecten van het dossier voor een voldongen feit gesteld. Dit bracht haar ertoe voor een bedrag van 2 Mio ECU niet-subsidiabel materieel te financieren, en vervolgens steun te verlenen voor het functioneren van een orgaan, zonder dat dit voldoende werd gecontroleerd (zie de paragrafen 36-40). 8. In het algemeen haalt het toezicht van de Commissie op de financiering op het gebied van de mensenrechten en de democra- tie in Bosniº-Herzegovina bij lange na niet het niveau dat bij toe- passing van de beginselen van goed beheer zou zijn vereist. Het lijkt noodzakelijk de situatie op dit gebied weer onder controle te krijgen (zie de paragrafen 42-44). 9. Wat betreft de steun voor de verkiezingsprocedure werpt de samenwerking met de OVSE in het kader van het GBVB (4) uit het oogpunt van de financiºle controle tal van problemen op. Mid- delen worden zonder reden voor langere perioden vrijgemaakt, de subsidiabiliteit van de uitgaven wordt niet voldoende gecontro- leerd door de diensten van de Commissie en het juridisch kader dat voor de financiºle samenwerking tussen de Commissie en de OVSE is gekozen, zou grondig moeten worden omgewerkt met het oog op de nieuwe bevoegdheden van de gemeenschappelijke dienst buitenlandse betrekkingen van de Commissie (zie de para- grafen 49-53). (4) Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. 23. 3. 2000 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 85/31 10. Wanneer er na afloop van de ten uitvoer gelegde acties nog bedragen zijn in te vorderen, treffen de ordonnateursdiensten van de Commissie niet meteen de nodige maatregelen om de com- munautaire middelen in handen van derden terug te vorderen (zie de paragrafen 57-59). VERTEGENWOORDIGING VAN DE COMMISSIE IN BOSNI¸ 11. Bij haar voorgaande controles had de Kamer vastgesteld dat heel wat problemen bij de tenuitvoerlegging van de steun voor de wederopbouw van Bosniº-Herzegovina te wijten waren aan het feit dat het programma centraal vanuit Brussel werd beheerd en dat de plaatselijke vertegenwoordiging van de Commissie over veel te weinig middelen beschikte. Sinds speciaal verslag nr. 5/98 werd uitgebracht, is het personeel bij de vertegenwoordiging van de Commissie in Bosniº uitgebreid. Zo wordt de vertegenwoor- diging te Sarajevo nu bijgestaan door twee plaatselijke bureaus, een in Mostar (1) en een in Banja Luka (2), met elk vier posten. Eind februari 1999 waren beide posten voor een PFTB (3) en ØØn post voor een PF (4), die aan deze bureaus waren toegewezen, nog vacant. De vertegenwoordiging van Sarajevo bestond uit zes pos- ten van categorie A, drie van categorie B, drie van categorie C, zeven PFTB en 21 plaatselijk functionarissen. Verschillende van deze posten waren nog vacant: ØØn A, ØØn B, ØØn PFTB en vijf plaatselijk functionarissen. Bovendien stonden twee van de dienst- doende ambtenaren van categorie A op het punt te vertrekken. Zoals de Kamer reeds herhaalde malen heeft opgemerkt (zie para- graaf 5. 30 van het jaarverslag over 1997 (5)) dient de Commissie dringend middelen uit te trekken om, zoals in de lidstaten gebeurt, de posten van de buitendienst direct met andere krachten dan vrij- willigers te bezetten. koord over Bosniº-Herzegovina dat op 21 november 1995 te Dayton is geparafeerd en op 14 december 1995 te Parijs is onder- tekend. Zijn mandaat is bevestigd tijdens de op 8 en 9 december 1995 te Londen gehouden conferentie inzake de tenuitvoerleg- ging van het vredesakkoord en door resolutie 1031 van de Veilig- heidsraad van de Verenigde Naties van 15 december 1995. Met de conferentie van Londen zou de hulp van de internationale gemeen- schap ten behoeve van de tenuitvoerlegging van de vredesakkoor- den moeten loskomen, met name ter ondersteuning van de Hoge Vertegenwoordiger. Bij die gelegenheid werd een (cid:132)Peace Imple- mentation Council(cid:148) (PIC) (6) opgericht, in de stuurgroep waarvan zijn vertegenwoordigd: Canada, Duitsland, Frankrijk, Italiº, Japan, Rusland, het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten, het voor- zitterschap van de Europese Unie, de Europese Commissie en de Islamitische Conferentie. Deze stuurgroep bepaalt de politieke koers voor de tenuitvoerlegging van de vredesakkoorden en houdt de PIC op de hoogte van de ontwikkeling van haar werkzaamhe- den. 13. Tijdens de conferentie van Londen was overeengekomen dat de regeringen de salarissen zouden bekostigen van het personeel dat zij bij het Office of the High Representative (OHR) zouden detacheren, en dat de stuurgroep een voorstel zou doen voor een budget ter dekking van de overige huishoudelijke uitgaven van het OHR. De PIC heeft vervolgens toegezegd te zullen voorzien in de nodige middelen volgens een verdeelsleutel die is afgeleid van die welke voor de Internationale Conferentie over voormalig Joego- slaviº was gebruikt. Over deze sleutel moest overeenstemming worden bereikt, met dien verstande dat de EU reeds bepaalde kos- ten voor de installatie van de Hoge Vertegenwoordiger voor haar rekening zou nemen en dat zij voorbereidingen trof om haar bij- drage te betalen (zie paragraaf 16). BIJDRAGE VAN DE EU AAN DE ADMINISTRATIEVE UITGAVEN VAN HET BUREAU VAN DE HOGE VERTEGENWOORDIGER IN BOSNI¸-HERZEGOVINA Administratief en financieel beheer Inleiding 12. De Hoge Vertegenwoordiger heeft tot taak toezicht te hou- den op de uitvoering van de civiele aspecten van het vredesak- 14. Het administratieve budget van het OHR, dat in 1996 op 8,4 Mio ECU was gesteld, is opgetrokken tot 16,5 Mio ECU in 1997 en 22 Mio ECU in 1998. Gedurende diezelfde periode is het aantal personeelsleden van het OHR zeven maal zo hoog geworden, zodat het in februari 1999 719 bedroeg. Van meet af aan draagt de EU voor 50,6 % bij in de financiering van de administratieve uitgaven van het OHR. (1) Federatie Bosniº-Herzegovina. (2) Republika Srpska. (3) Plaatselijk functionaris voor technische bijstand (in het algemeen een burger van de Europese Unie). (4) Plaatselijk functionaris. (5) PB C 349 van 17. 11. 1998. (6) Raad voor de tenuitvoerlegging van de vrede. C 85/32 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 3. 2000 Beloop van de bijdrage van de EU in de huishoudelijke uitgaven van het OHR Tabel 1 Betalingsverplichtingen Betalingen Besluit 95/545/GBVB Jaar 1995 Bedrag 1995 1996 10,0 3,0 Overdracht nr. 50/95 1995/1996 1997 6,9 4,6 1997 1998 1998 1,1 1,9 4,6 6,3 2,8 Totaal 25,6 3,0 1,1 11,5 97/476/GBVB 97/607/GBVB Bron: Rekenkamer. (Mio ECU) 1998 Totaal 0,1 10,0 1,1 4,6 6,3 1,2 23,2 6,3 1,2 7,6 15. Reeds in februari 1996 nam de Commissie tekortkomingen in het administratief en financieel beheer van het OHR waar. Bij haar vertegenwoordiging te Sarajevo waren namelijk zorgen gere- zen over het gebrek aan regelgeving en procedures op administra- tief en boekhoudkundig gebied, het bestaan van tal van proble- men met tekenbevoegdheden, het voeren van de boekhouding, het functioneren van de bankrekeningen, het personeelsbeleid en de aanbestedingen. 16. De Commissie heeft onvoldoende toezicht gehouden op het beheer van haar bijdrage door het OHR. Pas vanaf eind 1998 hielp de Commissie het OHR bij het invoeren van de procedures en voorschriften die verenigbaar zijn met de communautaire regel- geving op begrotingsgebied. Aangezien de EU veruit de belang- rijkste financier van het OHR is, had de Commissie, die zitting heeft in de stuurgroep van de PIC, er reeds in 1996 op aan moeten dringen dat er daadwerkelijk een systeem voor beheer en controle van alle aan het OHR ter beschikking gestelde middelen wordt ingevoerd. 17. In 1998 berustte het financieel beheer van het OHR niet op een systeem van scheiding van functies dat een minimum aan interne controle mogelijk maakt. Zo factureerde de financieel directeur zijn diensten aan het OHR in het kader van een contract dat was gesloten met een onderneming waarvan hij de bedrijfs- leider was. Hij controleerde zijn eigen facturen en zorgde vervol- gens zelf voor de betaling ervan. Hij was het ook die besliste over de wijze waarop zijn beheer werd gecontroleerd door de contrac- ten met externe controleurs te sluiten en daarbij zowel de moda- liteiten als de reikwijdte van de accountantscontrole te bepalen. Deze verantwoordelijkheid had moeten berusten bij de stuurgroep van de PIC, of althans bij de groep financieel experts daarvan, waarin vertegenwoordigers van de EU zitting hadden. er begin 1999 geen enkele inventarislijst meer bijgehouden, hoe- wel de Commissie dit in februari 1996 had geºist. Het ontbreken van een inventarislijst is zeer zorgwekkend, temeer daar tal van door het OHR gebruikte installaties eenvoudig te vervoeren zijn. Bij openbare aanbestedingen werden zelden concurrenten verge- leken. Wanneer er geen sprake was van een contract, werden beta- lingen eenvoudigweg op vertoon van een factuur verricht. In het algemeen werd het toezicht op de vorderingen veronachtzaamd. Als gevolg van de versnippering van de diensten over Sarajevo en Brussel zijn fouten ontstaan bij de berekening en betaling van de salarissen, met name door de tekortschietende co(cid:246)rdinatie tussen de financiºle dienst en de personeelsdienst. 19. Voorts zijn er herhaaldelijk tekortkomingen op administra- tief gebied geconstateerd. Aanwerving, inschaling en beheer van het personeel voldeden niet altijd aan objectieve en coherente cri- teria. Toestemming voor de betaling van de huur of van de verblijfskostenvergoeding van bepaalde personeelsleden werd ver- leend op basis van willekeur. Diverse uitgaven voor bepaalde per- soneelsleden die waren gedetacheerd of een contract hadden met het OHR, hadden nooit mogen worden aanvaard. In 1998 waren de functies van de ambten in de formatielijst niet omschreven, en sommige ambtenaren kenden de precieze omvang van hun taken en verantwoordelijkheden niet. In mei 1998 besloot het OHR een- zijdig tot een salarisverhoging met 6,5 % voor haar uitgezonden personeel met een contract, zonder zijn stuurgroep officieel te raadplegen. Voorts werd de doelstelling van de dienstreizen vaak beknopt omschreven en werd in de onkostendeclaraties voor dienstreizen of recepties vastgesteld dat er sprake was van mis- bruik. 18. Wat het begrotingsbeleid betreft, zijn de begrotingen van de jaren 1997, 1998 en 1999 niet zo gedetailleerd vastgesteld dat de stuurgroep voldoende toezicht op de tenuitvoerlegging ervan kan houden. De begrotingen berusten niet op enige analyse van de fei- telijke behoeften van de diverse afdelingen van het OHR. Wat het boekhoudkundig beheer betreft waren de tekenmachtigingen voor de bankrekeningen ten tijde van de controle van de Kamer in 1998 sinds meer dan een jaar niet meer geldig. Bovendien werd 20. De Hoge Vertegenwoordiger zelf, die sinds 1997 was gesta- tioneerd, had geen arbeidscontract, hetgeen een probleem vormde bij de bepaling van zijn salaris en de berekening van zijn toelagen. De administratie van het OHR had de Commissie in september 1997 weliswaar verzocht om een advies terzake, doch hierop volgde geen antwoord en in 1999 vocht de Commissie de door het OHR gekozen oplossing aan met het argument dat zij deze niet naar behoren had goedgekeurd. 23. 3. 2000 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 85/33 Verantwoordelijkheden van de instellingen 21. Het Verdrag betreffende de Europese Unie bepaalt in artikel 18, lid 2 (ex artikel J. 5) (1) dat het voorzitterschap van de Raad, dat verantwoordelijk is voor de tenuitvoerlegging van de gemeen- schappelijke maatregelen, het Parlement dient te raadplegen over de voornaamste aspecten en de fundamentele keuzen op het gebied van het GBVB, en erop toe dient te zien dat de opvattingen van het Parlement naar behoren in aanmerking worden genomen (artikel 21, ex artikel J. 7). Voorts kan iedere lidstaat of de Com- missie de Raad ieder vraagstuk in verband met het GBVB voorleg- gen en bij de Raad voorstellen indienen (artikel 22, lid 1, ex artikel J. 8, lid 3). Ten slotte wordt de Commissie volledig betrokken bij de werkzaamheden op het gebied van het GBVB (artikel 27, ex artikel J. 9) en wanneer de tenuitvoerlegging van de acties ten laste van de communautaire begroting wordt gebracht, wordt de Com- missie belast met de begrotingsuitvoering (artikel 28, lid 2, ex artikel J. 11). 22. De donoren hebben weliswaar voortdurend benadrukt welke rol zij het OHR wilden toebedelen, maar zij hebben niet van het OHR geºist dat het zijn beheer zou verantwoorden. De deelname van verschillende communautaire autoriteiten aan de besluitvor- ming over de financiering van het OHR, het ontbreken van een duidelijke verdeling van de verantwoordelijkheden tussen deze betrokkenen en vooral het ontbreken van een samenhangende strategie bij de communautaire instellingen was er de oorzaak van dat het beheer van de middelen op zijn beloop werd gelaten. Bovendien was er in het voorjaar van 1999 nog steeds geen akkoord tussen de Raad, de lidstaten en de Commissie over de vaststelling van het EU-aandeel in de bijdrage, dat door andere donoren werd aangevochten. Conclusie 23. De Commissie heeft in 1996 weliswaar getracht het OHR te ondersteunen in administratieve en financiºle zaken, maar blijkt er daarna vanwege de politieke draagwijdte van de acties van het OHR de voorkeur aan te hebben gegeven zich niet met het beheer van het OHR te bemoeien. Naar aanleiding van de vervanging van de Hoge Vertegenwoordiger in 1997 en de uitbreiding van de taken en middelen van het OHR had de Commissie echter - in overleg met de Raad - meer transparantie moeten eisen bij de voorbereiding en uitvoering van diens begroting en moeten vra- gen om de invoering van voorschriften en procedures waarmee een verantwoord beheer en een degelijke controle kunnen worden gewaarborgd. In juni 1999 meende de Hoge Vertegenwoordiger de meeste noodzakelijke maatregelen te hebben getroffen om de door de Kamer aan het licht gebrachte tekortkomingen te verhel- pen. Er moest nog tot evaluatie van deze maatregelen worden overgegaan. Overigens waren de vastgestelde nieuwe interne voor- schriften nog niet door de stuurgroep van de PIC goedgekeurd. Onverminderd de verantwoordelijkheden die berusten bij de beheersorganen van het OHR, moet de Commissie naar het oor- deel van de Kamer, op grond van artikel 274 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, van een orgaan in het budget waarvan zij voor meer dan 50 % bijdraagt, eisen dat het regels vaststelt en procedures volgt die een verantwoord beheer en een deugdelijke interne controle kunnen waarborgen, of toch op zijn minst overwegen deze eis te stellen. STEUN TEN BEHOEVE VAN DE MENSENRECHTEN EN DE MEDIA In de conclusies van de Raad van 29 april 1997 met betrek- 24. king tot de landen van Zuid-Oost-Europa zijn verschillende prio- ritaire actieterreinen aan de EU toegewezen. Hiervan heeft de ver- sterking van de instellingen en van de burgermaatschappij heel specifiek betrekking op Bosniº-Herzegovina. Zo verleent de Com- missie sinds de beºindiging van de vijandelijkheden directe steun ten behoeve van: a) de instellingen die krachtens de vredesakkoorden ter bescher- ming van de fundamentele rechten in Bosniº zijn opgericht; b) niet-gouvernementele organisaties die moeten bijdragen tot het aanknopen van vreedzame betrekkingen tussen de gemeen- schappen en die het lijden van individuele personen bestrij- den; c) de ontwikkeling van media die niet zijn onderworpen aan politieke partijen met nationalistische inslag. 25. Deze acties zijn deels gefinancierd uit de begrotings- onderdelen B7-7 (democratie) van de algemene begroting van de EU, deels uit specifieke kredieten voor steun aan het voormalige Joegoslaviº (B7-5 2 0 1, B7-5 4 1 en B7-5 4 3) en deels uit de kredieten van het programma Phare (B7-5 0 0 0), zoals weerge- geven in tabel 2. Het eind 1998 uitgevoerde onderzoek van een uitgebreide steekproef van verrichtingen heeft geleid tot onder- staande opmerkingen. (1) De tussen haakjes vermelde artikelen verwijzen naar het Verdrag van Maastricht (7. 2. 1992). C 85/34 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 3. 2000 Door de EU in Bosniº-Herzegovina aangegane betalingsverplichtingen op het gebied van de mensenrechten en de democratie in het tijdvak 1995-1998 Tabel 2 Actie B7- 5 0 0 0 B7- 5 2 0 1 B7- 5 4 1 B7- 5 4 3 B7- 7 0 0 0 B7- 7 0 0 1 B7- 7 0 4 0 B7- 7 0 7 0 B7- 7 0 8 Democratie en mensen- rechten LIEN-programma(cid:146)s sociale acties en Steun aan de instanties (Phare) Steun voor de verkiezin- gen 0,680 1,975 0,200 1,656 4,141 0,154 1,050 0,800 0,150 1,963 Onafhankelijke media 2,000 0,651 1,736 1,700 2,500 2,385 (Mio ECU) Totaal 8,652 2,267 1,850 2,500 8,472 Diversen Bron: Rekenkamer. Totaal 3,884 2,626 1,736 2,700 1,806 9,026 0,183 1,963 0,194 24,118 0,183 0,194 0,377 Instellingen met betrekking tot de bescherming van de fundamentele rechten 26. Bosniº-Herzegovina kent bemiddelingsorganen op twee niveaus. Het eerste orgaan is in 1994 krachtens de akkoorden van Washington opgericht op het niveau van de (Kroatische/moslim-) Federatie van Bosniº. Het tweede, dat aan de commissie voor de rechten van de mens is verbonden (1), is in 1995 krachtens de Dayton-akkoorden ingesteld op het niveau van de staat en bestrijkt zowel het grondgebied van de Federatie als dat van de Republika Srpska. 27. Deze twee organen blijken bijzonder nuttig te zijn voor het beslechten van de talrijke geschillen inzake onroerend goed, waarin individuele personen en lokale autoriteiten tegenover elkaar staan, met name wanneer de eisers tot minderheidsgroepen behoren. In dit opzicht zijn de ombudsmannen van de Federatie ter plaatse goed vertegenwoordigd en hun optreden lijkt concreter dan dat van de nationale ombudsman, wiens installatie vertraging heeft ondervonden door het gebrek aan financiºn en de tijd die nodig was voor het opzetten van procedures ter instructie van klachten. 28. In beide gevallen werden de financiºle bijdragen van de Commissie traag ter beschikking gesteld. Dit verliep via projecten en paste slecht bij de eisen inzake begrotingsbeheer van de begun- stigden. Wat publiekrechtelijke organen betreft, zou het direct overmaken van degressieve bijdragen naar hun begrotingen een betere oplossing zijn, op voorwaarde dat de stem-, uitvoerings- en begrotingsprocedures stringent, democratisch en transparant zijn, zodat een goed beheer van de middelen gewaarborgd is. Hiertoe is een nauwe samenwerking met de overige donoren van het (1) Deze commissie omvat de kamer voor de rechten van de mens en het bureau van de ombudsman. grootste belang. Een dergelijke aanpak zou bovendien bijdragen tot een versterking van de instellingen van de begunstigden, aan- gezien de donoren, en met name het OHR, zo de lokale autori- teiten gedurende de gehele begrotingsprocedure zouden kunnen begeleiden. Steun ten behoeve van de burgermaatschappij 29. Om haar strategie op het gebied van de ontwikkeling van de burgermaatschappij in Bosniº-Herzegovina (2) nader te bepalen, heeft de Commissie in april 1996 een contract van 0,3 Mio ECU gesloten met een NGO. Hoewel de resultaten van het onderzoek leidden tot de conclusie dat een stichting voor de democratie noodzakelijk was teneinde de actie van de Commissie beter te structureren, was een dergelijke stichting eind 1998 nog steeds niet in het leven geroepen. 30. De door de Commissie aan de burgermaatschappij verleende steun is opgedeeld in twee grote categorieºn operaties: enerzijds het stimuleren van groepen die zich sterk maken voor de demo- cratie en anderzijds gerichte steun ten behoeve van door de NGO(cid:146)s gestarte projecten voor bewustmaking van de democratische waar- den, bestrijding van nationalistische uitlatingen en verlichting van bepaalde vormen van individueel lijden. (2) Onder burgermaatschappij van een land wordt verstaan het geheel van beroeps- of andere groepen of verenigingen die zich tot taak stel- len het publiek, de vertegenwoordigers ervan en de overheidsdiensten bekend te maken met de vraagstukken die zij voor het reilen en zeilen van het land van belang achten. 23. 3. 2000 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 85/35 31. De groepen die onder auspiciºn van de Raad van Europa of door organisaties (ambassades van de democratie en Euroclubs) zijn opgericht, hebben subsidies voor huishoudelijke uitgaven genoten zonder dat voldoende aandacht werd besteed aan de vraag wat zij inhielden en waartoe hun activiteiten strekten. Daarna zijn, ondanks de hoogte van de ter beschikking gestelde bedra- gen (1), de resultaten ervan niet beoordeeld, zodat de doeltreffend- heid van de maatregelen niet met kennis van zaken kan worden beoordeeld. Het feit dat de Euroclub in oktober 1997 uit Sarajevo is verdwenen, toont aan hoe kwetsbaar dergelijke initiatieven zijn. 32. In diverse vormen is steun geboden aan NGO(cid:146)s die pressie- groepen moeten vormen ter verhoging van het democratisch gehalte van de overheid. Deze steunvormen betroffen in het alge- meen duidelijk herkenbare, concrete acties die - althans op ter- mijn - van invloed kunnen zijn op de heersende mentaliteit. Wan- neer deze NGO(cid:146)s worden ondergebracht in een netwerk, kunnen zij invloed uitoefenen op de opiniemakers en hun acties passen goed binnen de doelstellingen van het programma democratie. 33. Andere vormen van steun zijn bestemd voor acties die ertoe strekken de tekortkomingen van de sociale diensten van de over- heid te ondervangen (2). Deze steun, die allereerst is gericht op verlichting van het individueel lijden, heeft vrijwel direct een posi- tieve uitwerking. Op langere termijn kan hij echter negatieve effecten hebben, als hij de staat van zijn verantwoordelijkheden ontslaat. Met externe steun bekostigde sociale diensten zouden niet naast die van de staat mogen worden opgericht, aangezien dit niet beantwoordt aan de doelstellingen inzake institutionele ver- sterking die de EU in het programma Phare heeft opgenomen. De zo ontwikkelde deskundigheid zou daarentegen geleidelijk moe- ten worden ingebed in de overheidsinstanties die met dergelijke diensten zijn belast. 34. Ook zijn in het kader van het programma democratie belang- rijke steunbedragen toegekend aan de docenten aan de universiteit van Sarajevo, in de vorm van uitbetaald extra salaris. De betrok- ken steun is vervolgens voortgezet in het kader van het pro- gramma (cid:132)Europa voor Sarajevo(cid:148) (B7-5 4 5). Deze steun sluit meer aan op de doelstellingen van het programma Tempus met betrek- king tot de universitaire uitwisselingen met de Oost-Europese lan- den dan op die van het programma democratie. 35. De geconstateerde versnippering van de inspanningen is te wijten aan de diversiteit van de gemobiliseerde begrotings- onderdelen maar ook, tot in 1997, aan het ontbreken van een spe- cifiek strategisch document over de ondersteuning van de Bosni- sche burgermaatschappij. Met het door de Commissie gevolgde procØdØ om in te gaan op door derden ingediende offertes voor projecten neemt deze versnippering nog toe. Een sterker aan- sturende rol van de Commissie, die weer gericht is op strategische doelstellingen door ondersteuning van acties die strekken tot een mentaliteitsverandering in het openbare leven, zou bijdragen tot een grotere samenhang tussen de acties van de EU. Steun ten behoeve van de mediasector 36. De eerste grootschalige maatregel van de Commissie in de mediasector in Bosniº bestond in een bijdrage van 2 Mio ECU, afkomstig uit de toewijzing voor het programma inzake essentiºle steun (B7-5 0 0), waarmee gehoor werd gegeven aan de kort v(cid:243)(cid:243)r de algemene verkiezingen van 1996 gedane oproep van de Hoge Vertegenwoordiger om een niet door de nationalistische partijen gecontroleerd televisienet op te zetten. De Commissie is het OBN- net blijven steunen (3) door de nodige bedragen aan de begrotings- onderdelen B7-5 4 3 (1,7 Mio ECU in 1997) en B7-5 4 1 (1 Mio ECU in 1998) te onttrekken. 37. Sinds begin 1996 werd de instelling van een onafhankelijk televisienet onder leiding van het USAID (4) en de Stichting G. Soros onderzocht door een groep experts, onder wie de vertegen- woordiger van een Amerikaanse fabrikant van communicatieap- paratuur. In maart 1996 bestelde de technisch assistent die ver- antwoordelijk was voor het project, naar aanleiding van de indiening van het rapport van de groep experts het benodigde materiaal bij de Amerikaanse fabrikant die aan het onderzoek had deelgenomen. Nadien heeft de Commissie, niet wetende dat de bestelling reeds was geplaatst, in juli 1996 toegezegd v(cid:243)(cid:243)r eind augustus te zullen voorzien in de financiering van het te leveren materiaal. De Commissie ging de Europese markt te laat verken- nen, zodat dit niets opleverde, en alleen de Amerikaanse leveran- cier bleek in staat te zijn het contract uit te voeren. De Commissie koos toen voor zijn offerte. In dit geval blijkt de Commissie door haar onkunde van het dossier in technisch opzicht, in de fout te zijn gegaan. Zij zag zich voor een voldongen feit gesteld waardoor zij werd genoopt af te wijken van de regels van herkomst die op contracten van toepassing zijn. Omdat zij wist dat haar actie te laat kwam, had zij erop moeten aandringen dat de 2 Mio ECU aan andere onderdelen van het project werden besteed. In 1997 heb- ben twee ontvangers van de apparatuur het net verlaten; ØØn van hen heeft de apparatuur aan het OBN terugbetaald, terwijl de ander de apparatuur heeft gehouden zonder de prijs ervan terug te betalen. 38. De daaropvolgende subsidie werd aangewend ter financie- ring van de lopende uitgaven van het OBN, zonder dat deze uit- gaven binnen een strikt begrotingskader werden uitgevoerd. In 1998 was de projectdirecteur gedwongen af te treden vanwege zijn weinig doorzichtige beheer. 39. Eind 1998, toen er nog altijd geen duidelijkheid over de juri- dische status van het OBN in Bosniº bestond (5), waren de over- levingskansen van het bedrijf nog steeds sterk afhankelijk van internationale financiering. Er werd aan een ondernemingsplan gewerkt, maar er werd niet op gerekend dat de onderneming de eerstkomende vijf jaar financieel levensvatbaar zou zijn. De do- noren, die werden geconfronteerd met privatiseringsdoelstellingen die haaks stonden op de economische toestand van de media- sector in Bosniº, hadden echter geen enkele toezegging gedaan (1) Euroclubs: 1,2 Mio ECU; ambassades voor de democratie: 0,2 Mio ECU. (2) Bijvoorbeeld projecten ten behoeve van kansarme personen (kinderen en bejaarden) of projecten met betrekking tot het verstrekken van medische zorg en psychologische behandelingen. (3) Open Broadcasting Network (OBN). (4) United States Agency for International Development. (5) Het OBN bestond eind november 1998 in de vorm van een in het Verenigd Koninkrijk geregistreerde trust. C 85/36 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 3. 2000 omtrent de voortzetting van hun financiºle ondersteuning aan het OBN. Voor de toekomst lijkt eerder het OHR dan de Commissie de aangewezen partij om uit eigen middelen de voortzetting van deze operatie te ondersteunen. 40. Begin 1999 waren de uitzendingen van het OBN op 80 % van het grondgebied te ontvangen. Men begon daar de informa- tieve programma(cid:146)s te waarderen om hun kwaliteit, nadat lange tijd de verdenking had bestaan dat daarin slechts het Bosnische standpunt werd verwoord (1). De kwaliteit van de overige uitzen- dingen werd nog steeds in twijfel getrokken, hetgeen weinig goeds voorspelde voor de groei van het kijkerspubliek en op termijn dus de feitelijke mogelijkheden tot financiºle autonomie. 41. De overige acties van de Commissie in de mediasector (zie tabel 2) betroffen radio-omroepen en persdiensten waaraan exploitatiesubsidies zijn toegekend waarvan niet altijd kon wor- den aangetoond dat ze terecht waren. De Commissie heeft de ver- zoeken van de begunstigden namelijk ingewilligd zonder dat vooraf aan de hand van objectieve criteria was nagegaan of ze gerechtvaardigd waren. Tijdens controles ter plaatse in november 1998 konden geen stukken tot staving van het gebruik van de uit- betaalde bedragen worden verkregen, aangezien de boekhouding van de verschillende begunstigden niet beschikbaar was. Beheer van de operaties 42. Bij een groot aantal acties die als projecten worden gepre- senteerd, blijft de taakstelling onduidelijk en kan deze niet als instrument voor het toezicht dienen. De Commissie zou van de begunstigden moeten eisen dat zij voorstellen met een puntsge- wijze opsomming van de afzonderlijke activiteiten indienen waarin de te verwezenlijken doelstellingen en de instrumenten voor meting van de bereikte resultaten zoveel mogelijk cijfermatig wor- den weergegeven. Voor tal van projecten worden de betaalde voorschotten zelden binnen de gestelde termijn geregulariseerd omdat de rapporten niet door de begunstigden zijn ingediend. 43. Een duidelijk onderscheid dient te worden gemaakt tussen de exploitatiesubsidies en de financiering van projecten. De Com missie zou pas aan exploitatiesubsidies moeten bijdragen na zich ervan te hebben vergewist dat de begunstigde instanties zijn onderworpen aan doorzichtige begrotingsprocedures waarop een adequate controle wordt uitgeoefend. Er dient geen enkele exploitatiesubsidie aan particuliere ondernemingen (pers) te wor- den uitbetaald indien geen inzage in hun rekeningen mogelijk is en de juistheid ervan niet door een onafhankelijke accountant is gecertificeerd. 44. Voor Bosniº-Herzegovina blijft het toezicht op de uitvoering van de contracten door de centrale diensten van de Commissie die verantwoordelijk zijn voor de mensenrechten en de media, ver achter bij het niveau dat volgens de beginselen van goed beheer vereist is. Herhaalde malen is vastgesteld dat de begunstigden geen uitvoeringsrapporten hadden ingediend, dat de betaalde voor- schotten niet werden gevolgd door betaling van het saldo van de contracten terwijl de redenen hiervoor niet uit de dossiers konden worden afgeleid, dat van sommige begunstigden terugbetaling van de te veel ge(cid:239)nde bedragen had moeten worden geºist, en dat de vorm van de contracten slecht was afgestemd op de gefinan- cierde operaties. 45. Om deze tekortkomingen te verhelpen, zou de Commissie zowel in Bosniº als voor het Phare-programma een gedecentrali- seerd systeem voor financieel toezicht op het gebied van mensen- rechten, democratie en media moeten opzetten. Tevens zou een systematische evaluatie van de resultaten moeten worden verricht, allereerst door de projectleiders (task managers) en vervolgens in het kader van de onafhankelijke evaluaties die worden verricht door de gespecialiseerde diensten van de GDBB (2). STEUN TEN BEHOEVE VAN DE VERKIEZINGSPROCEDURE 46. In artikel II, lid 1, van bijlage 3 van de Dayton-akkoorden wordt de OVSE opgedragen de eerste verkiezingen in Bosniº- Herzegovina te organiseren. In Bonn heeft de (cid:132)Peace Implemen- tation Council(cid:148) de OVSE in december 1997 verzocht de organi- satie van de algemene verkiezingen van 1998 nogmaals te begeleiden (zie tabel 3). (1) Moslimgemeenschap, te onderscheiden van de Kroatische en de Ser- vische gemeenschap. (2) Gemeenschappelijke Dienst Buitenlandse Betrekkingen. 23. 3. 2000 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 85/37 Tabel 3 Stand van de boekhouding (Sincom, betalingsverplichtingen m. b. t. de OVSE per 31 december 1998) Verkiezingen Betalingsverplichtingen Betalingen Nog af te wikkelen bedragen B7-7 0 0 1 B8-0 1 3 0 B7-7 0 0 1 B8-0 1 3 0 B7-7 0 0 1 B8-0 1 3 0 (Mio ECU) Nationale verkiezingen BiH (1) 2,500 3,000 2,000 3,000 0,500 (09/1996) Gemeentelijke verkiezingen Fede- ratie (09/1997) Nationale Srpska (2) (11/1997) verkiezingen R. Nationale verkiezingen BiH (B8-0 1 0 0) (09/1998) (cid:151) (cid:151) (cid:151) 5,500 (cid:150) 1,111 (cid:151) 5,000 (cid:151) (cid:151) (cid:151) 4,389 (cid:151) 3,000 (cid:151) (cid:151) (cid:151) (cid:151) (cid:151) (cid:151) 2,000 Totaal 2,500 12,389 2,000 10,389 0,500 2,000 (1) De OVSE heeft bereikt dat de restbedragen werden bestemd voor ondersteuning van de plaatselijke verkiezingen in september 1997. (2) Operatie gefinancierd uit de saldi van de plaatselijke verkiezingen van september 1997 in de Federatie Bosniº-Herzegovina. Bron: Sincom. 47. Zo heeft de EU voor elk van de vier verkiezingen die tussen september 1996 en september 1998 werden georganiseerd, bijge- dragen aan door de OVSE geopende (cid:132)Vrijwilligersfondsen(cid:148). De communautaire kredieten zijn onttrokken aan ofwel het begrotingsonderdeel dat is bestemd voor de steun aan de demo- cratie en de mensenrechten (B7-7 0 0 1), ofwel een begrotings- onderdeel dat is gereserveerd voor de acties op het gebied van gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (B8-0 1 3 of B8-0 1 0). 48. Tabel 3 biedt een beknopt overzicht van de boekingen van de Commissie. 49. Drie gemeenschappelijke acties van de Raad hebben ertoe geleid dat er voor 16 Mio ECU betalingsverplichtingen zijn aan- gegaan (de vrijmaking van 1,1 Mio ECU in 1998 niet meegere- kend) ten laste van de begrotingen van 1996, 1997 en 1998. In alle gevallen heeft de Commissie de voorbereidende documenten gepresenteerd. De belangrijkste tekortkoming van deze gemeen- schappelijke acties is dat zij niet voldoende duidelijkheid bieden omtrent de aard en de duur van de aan de OVSE geboden steun (1). Bij de gemeenschappelijke acties wordt in het algemeen namelijk een maximale bijdrage van de EU vastgesteld, hetgeen de indruk wekt dat het gaat om een bijdrage in de reºle kosten. Aangezien deze acties echter slechts een aanduiding van de aard van de sub- sidiabele uitgaven bevatten, terwijl de hoogte ervan niet altijd wordt aangegeven, worden ze door de OVSE als min of meer for- faitaire bijdragen beschouwd. Deze interpretatie is gebaseerd op het feit dat de meeste anderen die bijdragen in de Vrijwilligers- fondsen, geen specifieke bestemming voor hun aandeel aangeven. 50. De datum van inwerkingtreding van de gemeenschappelijke acties is weliswaar duidelijk, maar de vervaldatum niet. Hoewel de besluiten voorschrijven dat er een balans van de operaties wordt opgemaakt, wordt er door de Commissie geen officieel document opgesteld (2) en wordt deze laatste evenmin door de Raad ver- zocht om verslaglegging van elke operatie (3). Zo heeft de OVSE de overschotten van eerdere acties voor toekomstige acties bewaard. 51. De financiering van de Commissie zou moeten berusten op zo betrouwbaar mogelijke begrotingsramingen. Hiervan is bij de door de OVSE gepresenteerde begrotingen, die alle buitengewoon onrealistisch bleken, nooit sprake geweest. In de toekomst zou de Commissie zich ervan moeten vergewissen dat de door de OVSE gepresenteerde ramingen geloofwaardig zijn. 52. De akkoorden die tussen de Commissie en de OVSE zijn gesloten, bleken slecht te zijn afgestemd op zowel de bijzondere betrekkingen tussen beide instanties als de vereisten van een goed financieel beheer: a) de begrotingen gelden slechts ter indicatie, hetgeen moeilijk valt te rijmen met het principe van deelname in specifieke kosten voor vastliggende bedragen; (1) Zie advies nr. 1/97 van de Rekenkamer over de uitvoerings- voorwaarden met betrekking tot de uitgaven voor het GBVB, para- graaf 30. (2) Bijvoorbeeld in de vorm van een mededeling aan de Raad en aan het Europees Parlement (COM-document). (3) Zie advies nr. 1/97 van de Rekenkamer, paragraaf 31. C 85/38 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 3. 2000 b) de overige, van derden afkomstige middelen die zijn toegewe- zen aan dezelfde acties als die welke door de EU worden gesteund, worden niet vermeld, terwijl er een risico van dub- bele financiering bestaat; c) de voorwaarden voor aanpassing van de begrotingsposten tij- dens de begrotingsuitvoering worden niet altijd aangegeven, en dit geldt ook voor de voorwaarden voor aanwending van de reserves voor onvoorziene uitgaven; d) de vergoedingstarieven van de waarnemers worden niet expli- ciet aangegeven wanneer ze afwijken van de gangbare voor- schriften van de OVSE, een vorm van (cid:132)flexibiliteit(cid:148) die verwar- ring kan zaaien; e) de wisselkoersen tussen deviezen worden niet aangegeven, ter- wijl de Commissie haar betalingen absoluut in ecu wil verrich- ten en de OVSE, die haar betalingen deels in Amerikaanse dol- in haar verantwoording de Oostenrijkse lar (USD) doet, schilling (ATS) hanteert; f) de gestorte voorschotten (80 % voor de verrichtingen waar- voor in 1996 en 60 % voor de verrichtingen waarvoor in 1998 verplichtingen zijn aangegaan) bleken buitensporig hoog te zijn en hebben ertoe geleid dat de kasmiddelen van de OVSE stegen ten koste van die van de Commissie. Aangezien het de OVSE op grond van haar financiºle voorschriften niet was toegestaan de storting van grote bedragen te compenseren door het innen van rente, hadden de voorschotten drastisch moeten worden verminderd; g) de OVSE is niet verplicht haar afrekeningen over te leggen en daarbij voor elke operatie de totale ter beschikking gestelde bijdragen te vermelden en de ramingen met de behaalde resul- taten te vergelijken. 53. Aangezien de Commissie financiºle betrekkingen met de OVSE blijft onderhouden, zou het wenselijk zijn een contractuele regeling in te stellen die beter afgestemd is op de vereisten maar ook op de beperkingen van beide instellingen (1). Toelichting ver- dient met name de betekenis van de begrotingen in de bijlage bij de financieringsakkoorden en van de wensen van de Commissie aangaande het voeren van de boekhouding door de OVSE en de terbeschikkingstelling van de bewijsstukken voor uitgaven. 54. Voor de verkiezingen van september 1996 en september 1997 overschreden de door de OVSE ingediende voorlopige begro- tingen ruimschoots de werkelijke uitgaven en de overschotten werden bestemd voor de volgende verkiezingen. Na afloop van de verkiezingen van november 1997 (die zelf uitsluitend uit over- schotten waren gefinancierd), beliepen de door de Commissie vrij- gemaakte kredieten nog 1,1 Mio ECU (zie tabel 3). Na de verkie- zingen van september 1998 zouden de eventueel vrij te maken kredieten ten minste 1,6 Mio ECU bedragen. 55. De door de OVSE in het kader van de GBVB-financieringen overgelegde uitvoeringsrapporten geven slechts een beknopte, en soms zelfs karige omschrijving van de ten uitvoer gelegde opera- ties en de geboekte resultaten. In dit opzicht biedt het rapport over de verkiezingen van 1998 betere informatie dan voor de eer- dere operaties, zonder evenwel de daaruit te trekken lering te ver- melden. De door de rekenplichtige van de OVSE gecertificeerde financiºle afrekeningen zijn te beknopt en lenen zich bijgevolg niet voor een grondige controle. De OVSE zou krachtens de finan- ciºle akkoorden moeten worden verplicht tot het overleggen van de kopie van haar eigen boekingen, zodat de Commissie over rele- vante controle-informatie beschikt. Gelet op de geconstateerde fouten zouden de afrekeningen niet door de rekenplichtige van de OVSE moeten worden gecertificeerd, maar door een onafhanke- lijke accountant die een verklaring afgeeft dat de uitgaven subsi- diabel zijn. 56. Ondanks herhaalde verzoeken daartoe van de Commissie was de EU-steun slechts in beperkte mate zichtbaar, aangezien de teams van de EU opgingen in die van de OVSE zonder zich daar- van herkenbaar te onderscheiden (2). Overigens wijzen de dossiers van de Commissie er niet op dat zij zelf hiervoor bijzondere moeite had gedaan en het lijkt erop dat de OVSE vooral haar eigen herkenbaarheid voor ogen heeft gehad. 57. De Commissie heeft ook de operaties die zijn gefinancierd uit de aan de mensenrechten en de democratie (B7-7) toegewezen kredieten op grote schaal genegeerd (zie paragraaf 44), zowel wat de bereikte resultaten als wat de uitbetaalde voorschotten betreft. Ondanks de wijzigingen van de in juli 1997 gesloten contracten om de gemeenteverkiezingen van september 1997 te dekken, is het restbedrag ad 500 000 ECU van de contracten nooit betaal- baar gesteld. De uitvoeringsverslagen voor twee van de drie in de contracten vastgelegde acties zijn niet in het dossier opgenomen en de subsidiabiliteit van de uitgaven is niet nagegaan. 58. In het algemeen bleek het door de Commissie ingestelde controlemechanisme niet te voldoen aan de vereisten van een goed financieel beheer. Bij de kredieten die afkomstig zijn van de begrotingsonderdelen die zijn gereserveerd voor de steun- maatregelen ten behoeve van de democratie en de mensenrech- ten, blijkt een dergelijk mechanisme zelfs volledig te ontbreken. 59. Per 31 december 1998 beliepen de nog vrij te maken bedra- gen uit hoofde van de door de EU aan de OVSE verstrekte bijdra- gen in het kader van zowel het GBVB als het programma demo- cratie voor de verkiezingen in Bosniº-Herzegovina circa 2 Mio ECU, terwijl de van de OVSE in te vorderen bedragen pas definitief kunnen worden geraamd na een grondige controle ter plaatse van de subsidiabiliteit van de uitgaven (zie paragraaf 55). 60. De aard van de financiºle betrekkingen tussen de Commis- sie en de OVSE vereist een volledig hernieuwd onderzoek (zie paragraaf 53). (1) Zie advies nr. 1/97 van de Rekenkamer, paragrafen 40 en 49. (2) Zie met name het voornemen om de aanwezigheid van de EU te visualiseren, zoals verwoord in artikel 3, lid 3, van Gemeenschappe- lijk Optreden 98/302/GBVB van 30. 4. 1998, PB L 138 van 9. 5. 1998. 23. 3. 2000 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 85/39 CONCLUSIE 61. Bij het onderzoek van de aan Bosniº verleende steun ter bevordering van het herstel van de rechtsstaat bleek dat er sprake is van twee grote categorieºn maatregelen: de steun die is toege- kend voor het functioneren van instellingen of ondernemingen en de steun ten behoeve van op maat gesneden acties in de vorm van projecten. 62. Wat betreft de steun voor het functioneren van organen heeft de Commissie noch een aanpak, noch een praktijk ontwikkeld die op de situatie is toegesneden en heeft zij dit type maatregelen gelijkgesteld met projecten. Hieruit zijn problemen voortgevloeid, waaronder voornamelijk vertraagde betalingen door de Commis- sie en onduidelijkheid omtrent het voorleggen van de rekeningen van de begunstigden. Voorzover de Commissie voornemens is deel te nemen aan de financiering van lopende acties ten behoeve van een begunstigde, dient zij haar financiering in te passen in het normale beheerssysteem van deze begunstigde, na zich te hebben vergewist van het bestaan en het doeltreffend functioneren van een compleet mechanisme voor het voorleggen van de rekenin- gen. Wanneer het instanties als het OHR of de OVSE betreft, lijkt het absoluut noodzakelijk dat de Commissie daarmee kader- akkoorden sluit waarin met het oog op de mechanismen en beperkingen die aan het beheer ervan zijn verbonden, de voor- waarden worden vastgesteld voor de inbreng en de controle van de bijdragen uit de EU-begroting. In dit laatste geval dient onge- twijfeld veeleer te worden bedacht dat de financieringen vervang- baar zijn, dat de EU-bijdrage niet kan worden losgekoppeld van de overige bijdragen en dat derhalve een algehele controle van het beheer is geboden. Hiertoe moet worden uitgegaan van de bestaande controlemechanismen, die zo nodig - al dan niet met eigen medewerking - moeten worden versterkt. 63. Voor de in de vorm van projecten geboden steun moet erop worden toegezien dat in de taakomschrijving de te ondernemen acties nauwkeurig en cijfermatig worden omschreven, zodat de projectbegrotingen werkelijke toezichtinstrumenten worden en de subsidiabiliteit van de uitgaven niet kan worden betwist. In dit opzicht vormen de aan het OBN toegekende steunbedragen een bijzonder jammerlijk voorbeeld. 64. Om de ontwikkeling van de burgermaatschappij beter te bevorderen, zou het wenselijk zijn dat de Commissie meer gerichte beleidslijnen volgt aan de hand van de prioriteiten die zij zelf voor het Balkangebied heeft gesteld, te weten toepassing van de demo- cratische beginselen, instelling van de rechtsstaat en eerbiediging en bescherming van de minderheden. De Commissie liet het namelijk maar al te vaak bij het toekennen van de financierings- aanvragen die haar het meest overtuigend leken. Op die manier werden de steunbedragen versnipperd en kregen weliswaar nut- tige, maar niet prioritaire acties vaak voorrang boven acties die directer zouden inwerken op het democratisch functioneren van de overheidsinstanties of -diensten. Ten slotte zou op plaatselijk niveau een systeem moeten worden ingesteld waarbij de projecten op deze verschillende gebieden van nabij worden gevolgd. Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 13 januari 2000. Voor de Rekenkamer Jan O. KARLSSON President C 85/40 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 3. 2000 ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE INLEIDING 1. Dit verslag bestrijkt de periode 1996-1998. Het vorige verslag (nr. 5/98) betrof de wederopbouwacties van de periode 1996- 1997. Hierbij moet worden aangetekend dat de Commissie moest wer- ken in bijzonder moeilijke omstandigheden en met name in een politiek woelige situatie waarin sommige partijen de toepassing van de vredesakkoorden trachtten te saboteren. De verleende hulp had meer te maken met begeleiding van het vredesproces en opzetten van basisinstellingen dan met klassieke projecten. Voor een juiste beoordeling van de onderzochte acties is het van belang dit onderscheid te maken. 2. Een van de lessen die de ervaring in Bosniº-Herzegovina heeft opgeleverd en die men ook bij de acties in Kosovo kan toepassen, is het belang van een onmiddellijke aanwezigheid ter plaatse om aldaar projecten, contracten en financiºn te kunnen beheren. Dit is gebleken in Kosovo, waar een Task Force van ambtenaren, ondersteund door deskundigen en plaatselijke medewerkers, sinds juli in functie is in afwachting van de oprichting van een orgaan voor wederopbouw. SAMENVATTING VAN DE VOORNAAMSTE OPMERKINGEN 3. Het gedecentraliseerde beheer via de vertegenwoordiging in Bosniº-Herzegovina betekent een radicale koerswijziging ten opzichte van het verleden. De decentralisering in de eigenlijke zin van het woord begon in 1999, toen de vertegenwoordiging als eerste van alle delegaties ging functioneren als Sincom-antenne (het boekhoudingssysteem van de Commissie). Voordien was de personeelsbezetting van de vertegenwoordiging uitgebreid en was zijn structuur aangepast met het oog op het beheer van de pro- jecten en financiºn ter plaatse. Sinds begin 1999 heeft de Com- missie geleidelijk in de meeste vacatures voorzien en daarmee een verantwoordelijk beheer van dit (cid:132)decentraliseringsexperiment(cid:148) mogelijk gemaakt. 4. Het dunkt de Commissie dat de eerste verantwoordelijkheid voor het beheer van het OHR en eventuele tekortkomingen daarin bij diens voogdijinstanties berust. Toch heeft de Commissie, hoe- wel zij gedwongen was zich bij deze structuur en besluitvormings- mechanismen neer te leggen, vanaf het begin voortdurend geij- verd voor meer striktheid in het financiºle beheer, de uitvoering van contracten, de boekhouding en de procedures. In 1999 heeft het OHR in de financiºle en administratieve reglementen aanzien- lijke verbeteringen aangebracht. Tijdens een nieuw controlebezoek zal de Commissie nagaan of die inderdaad worden toegepast. 6. De strategie van de eerste periode was zowel gericht op de uitvoering van projecten voor het lenigen van onmiddellijke noden als projecten voor wederopbouw van de instellingen. 7. Bij de voornaamste maatregelen in de mediasector heeft de Commissie het doel (cid:151) op tijd voor de eerste verkiezingen een onafhankelijke pers opzetten (cid:151) laten voorgaan op procedure- overwegingen, i. e. regels betreffende de oorsprong van de uitrus- ting. Het betreffende project wordt door het OHR nog steeds beschouwd als ØØn van de pijlers van de strategie voor onafhan- kelijke media in Bosniº-Herzegovina. 8. Steun voor initiatieven om een tegenwicht van onafhankelijke media te scheppen en de totstandkoming van een sociaal midden- veld te stimuleren in een land dat net een conflict achter de rug heeft, is een uiterst heikele zaak. Bij de initiatieven moet men wer- ken met partners die vaak kwetsbaar zijn en weinig capaciteit en ervaring hebben om verslagen te produceren binnen de door de Commissie voorgeschreven termijnen en vorm. De Commissie was sterk in haar controlecapaciteit gehandicapt door het chroni- sche gebrek aan personeel, dat zich des te meer doet voelen wan- neer men een programma moet beheren dat uit een groot aantal kleine contracten bestaat. 9 en 10. Het is waar dat bij de samenwerking met de OVSE een aantal problemen zijn gerezen op het gebied van de rapportage en de financiºle controle. In reºle tijd steun verlenen voor toezicht op verkiezingen was een betrekkelijk nieuw gebied, evenals de gemeen- schappelijke GBVB-acties waarvoor een evenwicht moest worden gevonden tussen het besluit van de Raad en de uitvoerende en financiºle taken die op de Commissie rusten. De gelden waren tot op zekere hoogte bevroren, want de saldi van de begrotingen voor vorige verkiezingen waren overgeboekt naar latere verkiezingen. Deze gelden bevonden zich op de rekeningen van de OVSE, een internationale organisatie. Eind 1999 is bij de OVSE een controle van de boeken verricht om de informatie te vergaren die vereist is om de rekeningen van de betreffende operaties af te sluiten. Naar aanleiding van de opmerkingen van de Kamer kan men zich terecht afvragen of de Commissie zich in de toekomst voor de uit- voering moet bedienen van instanties zoals in dit geval het OHR en de OVSE die voor de uitvoering politiek het meest aangewezen zijn, maar die werken met regels en beheerprocedures die niet altijd aansluiten bij de praktijk van de Gemeenschap. De Commis- sie acht het absoluut noodzakelijk dat de begrotingsautoriteit zich over deze kwestie uitspreekt. VERTEGENWOORDIGING VAN DE COMMISSIE IN BOSNI¸ 5. Tot dusverre is de Commissie van mening dat project- financiering meer waarborgen biedt voor goed gebruik van de Gemeenschapsgelden dan een bijdrage aan de begroting. 11. Voor de vervanging van de twee ambtenaren van rang A waarop de Kamer doelt is gezorgd. In ØØn geval ging dit zonder enige onderbreking en in het andere met een onderbreking van enkele maanden, iets wat niet abnormaal is bij een ambtswisseling. 23. 3. 2000 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 85/41 Voor de posten van de externe dienst heeft de Commissie bij besluit van 8 april 1997 (1) vanaf het jaar 2000 voor het personeel A van de directoraten-generaal van de groep externe betrekkingen de verplichting ingevoerd om een post in het buitenland te aan- vaarden. Tot dusverre heeft de Commissie echter meestal via het gewone roulatiesysteem in de vacante ambtenarenfuncties kun- nen voorzien. BIJDRAGE VAN DE EU AAN DE ADMINISTRATIEKOSTEN VAN HET BUREAU VAN DE HOGE VERTEGENWOORDIGER IN BOSNI¸-HERZEGOVINA Administratief en financieel beheer 14. Sinds het besluit dat de Raad op 11 mei 1999 heeft genomen is de EU-bijdrage met ingang van de begroting 1999 verhoogd tot 53 %, en wel op de volgende voorwaarden: a) geen nettoverhoging van de EU-bijdrage voor 1999, b) nettoverlaging van de begroting van het OHR voor het jaar 2000, c) geen tenlasteneming met terugwerkende kracht. 15 en 16. Reeds in 1995 heeft de Commissie in het kader van het toezicht op het beheer van het OHR maatregelen en stappen ondernomen en deze geleidelijk aan de situatie aangepast. Van deze stappen noemen wij hier: a) de invoering van een specifieke contractregeling door de Com- missie (want het OHR heeft geen rechtspersoonlijkheid) waarin uitdrukkelijk wordt verwezen naar het financieel reglement (briefwisseling in 1995, 1996, 1997 en 1998); b) politieke stappen bij de Belgische autoriteiten voor het regelen van de status van het OHR in Belgiº (maart 1997); c) uitzending van een controlemissie in april 1996, in aanwezig- heid van de financieel controleur van de Commissie; d) organisatie van talrijke vergaderingen (waarvan ØØn in aanwe- zigheid van de Rekenkamer, in maart 1995) teneinde het OHR over financiºle en begrotingskwesties te adviseren en met name met het oog op de invoering van een goede mede- financieringsregeling en de toepassing van regels voor de toe- kenning van contracten; e) toezending van een gedetailleerde handleiding aan het OHR voor de uitvoering van de GBVB-bijdragen (laatstelijk bijge- steld in januari 1999). (1) Besluit SEC(97) 605 van 8 april 1997. 17. De financieel directeur van het OHR is sinds 1999 vervan- gen. Bovendien heeft de Commissie, na een door haar georgani- seerde controlemissie in januari 1999, het OHR verzocht een aan- besteding nieuwe houden te boekhoudingscontroleurs. keuze voor van de 18. De Commissie is van mening dat het OHR in de loop der jaren grote moeite heeft gedaan om gedetailleerde begrotingen aan de financiºle deskundigen voor te leggen en op hun verzoe- ken in te gaan. Ook heeft het OHR op verzoek van de financiºle deskundigen uitvoerige informatie verstrekt over bepaalde punten (bv. kwesties in verband met de aanwerving van personeel). In 1999 heeft het OHR hard gewerkt aan het bijwerken van de inventaris en betere benutting van de middelen (bv. vervoerbeleid). De Brusselse diensten worden stukje bij beetje overgeplaatst naar Sarajevo, nu sinds kort bepaalde taken ter plaatse kunnen worden verricht (bv. reisbureau). Uiteindelijk zal het OHR in Brussel niet meer dan een klein kantoor houden. 19. Sinds begin 1999 heeft het OHR meer aandacht geschonken aan de invoering van strikte regels voor de diverse diensten van de organisatie: personeel, vervoer, reizen, sluiten van contracten, financiºle regels. In het laatste kwartaal van 1998, bij de voorbe- reiding van de begroting 1999, drong de Commissie aan op beter toezicht op de aanstelling van personeel en overtuigde zij de andere donors van de noodzaak om voor de aanstelling van per- soneel de volgende procedure in te voeren: in eerste instantie moet het OHR overgaan tot het detacheren van personeel, ver- volgens tot de aanstelling van mensen uit de streek zelf en ten slotte, indien geen enkele andere mogelijkheid kan worden gevon- den, kan een contract met buitenlands personeel worden overwo- gen. Sinds het najaar 1998 houden de financiºle deskundigen de aanstelling van nieuw personeel bijzonder in de gaten, om elke stijging van de loonsom te vermijden. Op de begroting 1999 zijn de loonkosten met 6 % gedaald en de Commissie heeft erop aan- gedrongen dat het OHR deze inspanning voortzet bij de indiening van zijn begroting voor het jaar 2000. De betaling van de huisvestingstoelagen is geregulariseerd voor wat betreft de finan- ciºle deskundigen, die hebben aangedrongen op strikte toepassing van het akkoord van Lancaster House (8 en 9 december 1995) door de overheidsadministraties van het land van herkomst van de gedetacheerde medewerkers. Deze bezuinigingsmaatregelen zijn gehandhaafd en geconsoli- deerd in de begroting 2000 die op 29 oktober 1999 formeel door het stuurcomitØ is aangenomen. 20. De Commissie had een zeer actieve rol gespeeld bij de bepa- ling van het salaris van de Hoge Vertegenwoordiger van het OHR in 1995 en bij de uiteindelijke beslissing zijn salaris af te stem- men op dat van een Commissielid met dezelfde gezinssituatie. Men was namelijk van oordeel geweest dat bij de bepaling van het salaris rekening moest worden gehouden met de taken die deze persoon moet vervullen en met het niveau van zijn verantwoor- delijkheden en reeds verworven ervaring. In 1997 was men om politieke redenen genoodzaakt in allerijl op te treden, en dat had geleid tot enkele overhaaste beslissingen die de Commissie, gezien de grote politieke gevoeligheid van dit dos- sier en de hoedanigheid van de betrokken persoonlijkheden, niet kon aanvechten. Omdat het OHR in het begin niet de rechtsper- soonlijkheid had en snel optreden geboden was teneinde de ves- tiging van het OHR te vergemakkelijken in een zeer moeilijke plaatselijke context, berustten de contractuele betrekkingen tus- sen de Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger op de uitwis- seling van brieven. C 85/42 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 3. 2000 De Commissie zag echter de benoeming van de derde Hoge Ver- tegenwoordiger medio 1999 als de ideale gelegenheid om de kwestie opnieuw te bezien en samen met het OHR tot meer wel- overwogen, billijke en transparante oplossingen te komen (deze oplossingen zijn genoemd onder de paragrafen 18 en 19). Verantwoordelijkheden van de instellingen 22. De donors worden steeds waakzamer met betrekking tot het beheer van het OHR, gezien het belang van de taken die het moet uitvoeren en de uitgaven die daarmee gepaard gaan. Voor elk van de diverse diensten van het OHR (zie paragraaf 19) zijn nu beleids- vormen ingevoerd. De donors willen toezien op de toepassing daarvan, nu er een nieuwe Hoge Vertegenwoordiger komt. (Voor de hoogte van de EU-bijdrage zie antwoord op paragraaf 14). De begroting 2000, die op 29 oktober 1999 volledig door de Stee- ring Board te Sarajevo is aangenomen, getuigt van een opmerke- lijke poging tot stroomlijning. Conclusie 23. De Commissie herinnert eraan dat het OHR werkt onder de PIC (Peace Implementation Council) en zijn comitØ van bestuur. De Gemeenschapsbegroting draagt voor 50 (cid:224) 53 % bij aan de begroting van het OHR. De steun wordt verstrekt in het kader van gemeenschappelijke GBVB-acties waartoe de Raad telkens besluit. In dit verband is de Commissie er geleidelijk in geslaagd wat meer doorzichtigheid en striktheid in het beheer van het OHR te bren- gen. het OHR heeft tot voldoening gereageerd op de aanbevelin- gen die de Commissie met name na een controle ter plaatse in januari 1999 had gedaan. Voor eind 1999 was weer een controle gepland om te zien of de aanbevelingen goed worden toegepast. Aangezien het OHR thans niet beschikbaar is, is deze controle tot maart 2000 uitgesteld. Aangezien het hier gaat om technische maatregelen en interne mechanismen van het OHR dunkt het de Commissie dat de Kamer haar wil opzadelen met verantwoordelijkheden die op de beheer- organen van het OHR rusten. STEUN TEN BEHOEVE VAN DE MENSENRECHTEN EN DE MEDIA Instellingen voor bescherming van de fundamentele rechten Inderdaad verstrekt de EG haar steun op basis van een 28. projectvoorstel met een volledige kostenraming, en tegen overleg- ging van voortgangsrapporten. De Commissie kent de moeilijk- heden die instellingen zoals het bureau van de Ombudspersoon bij het beheer van hun middelen hebben ondervonden. De Com- missie heeft deze oplossing echter gekozen met het oog op maxi- male doorzichtigheid en rekenschap met betrekking tot de beste- ding van de bijdragen uit Phare en Obnova. Ook al is de Commissie het met de Kamer eens dat de plaatselijke instanties begeleiding nodig hebben om de instellingen duurzaam te maken, zij wenst de rol van het OHR op dit gebied weer in ere te herstellen. De Kamer stelt voor de bijdragen rechtstreeks op de begroting van de overheidsorganen van de regio te storten. Dit is het tegenoverge- stelde van de aanpak die de Commissie tot dusverre heeft gevolgd, namelijk steun voor specifieke acties en geen algemene bijdrage aan de begroting van de begunstigden, behalve in uitzonderings- gevallen. De Commissie heeft deze oplossing gekozen in het stre- ven naar goed beheer en controle. Steun ten behoeve van de burgermaatschappij 29. De Commissiediensten hebben het project voor de oprich- ting van een democratiestichting van Bosniº-Herzegovina diep- gaand bestudeerd. Het project is gericht op doelstellingen die in ruime mate worden gedeeld door de internationale gemeenschap en in het bijzonder de Europese Commissie. Door de ontwikkeling van dit project samen met een inter- gouvernementele organisatie te steunen heeft de Europese Com- missie effectief gereageerd op het initiatief van het Europees Par- lement. De Europese Commissie verzocht de Stichting, die thans officieel bestaat (en in Nederland is geregistreerd, bij gebrek aan een wet over verenigingen en stichtingen in Bosniº-Herzegovina), enkele aspecten van haar financieringsvoorstel te herzien. De Stichting heeft het project herzien en thans is het bij de Commissiediensten in onderzoek om de interne procedures voor de financiering van het project weer op te starten. 27. Het bureau van de Ombudspersoon dat bij de Dayton- akkoorden is opgericht wordt sinds 1996 gesteund via de programma(cid:146)s Phare en Obnova. Via haar kantoor in Sarajevo heeft de Commissie met deze instantie hechte werkrelaties opgebouwd, alsook met het bureau van de Hoge Vertegenwoordiger, dat een sleutelrol speelt bij het co(cid:246)rdineren van de steun aan de zogeheten Dayton-instituties. 31. De Kamer hekelt de steunverlening aan de clubs die op ini- tiatief van de Raad van Europa zijn opgericht (ambassades van de democratie en Euroclubs) en tevens het feit dat de resultaten niet zijn geºvalueerd. Ook al moet erkend worden dat dit soort steun niet in alle gevallen een positief resultaat heeft opgeleverd, toch mogen wij niet vergeten dat het hierbij ging om een gebaar van solidariteit dat in sommige gevallen wel positieve resultaten heeft opgeleverd, zoals in Tuzla. 23. 3. 2000 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 85/43 33. De Commissie is het eens met de opmerking van de Kamer over de onmiddellijke positieve effecten. Voor de langere termijn is het, in overeenstemming met de opmerking van de Kamer, de bedoeling de sociale diensten die onder de entiteitsoverheden res- sorteren te versterken. 34. De steun voor de Universiteit van Sarajevo via het pro- gramma (cid:132)Europa voor Sarajevo(cid:148) was bedoeld als aanvulling op de initiatieven in verband met Democratie en Tempus. Met de World University Service werd een contract van 750 000 EUR gesloten om onmiddellijk steun te verlenen voor de ontwikkeling van de universiteit. Daarnaast is 3,1 miljoen EUR toegekend voor repa- ratie van de gebouwen van de faculteiten wijsbegeerte, rechten, geneeskunde en wiskunde. Via het democratieprogramma of Tem- pus had dit niet gekund. 35. De strategie van de Commissie was om in het begin haar actie te diversifiºren, niet alleen de actiegebieden maar ook de instrumenten waarvan zij zich bediende. Thans kan de actie lang- zamerhand op de openbare instellingen worden gericht. Steun ten behoeve van de mediasector 37. Uit politieke overwegingen had de Hoge Vertegenwoordiger destijds gewenst dat het OBN (Open Broadcast Network) v(cid:243)(cid:243)r de verkiezingen van september 1996 ging uitzenden. Dientengevolge moest dit onafhankelijke televisienet zeer snel uit de grond wor- den gestampt tijdens de lente en zomer van 1996. In normale tij- den vereist het opzetten van een televisie op zijn minst twaalf tot 18 maanden. Het is waar dat de Commissie, die besloten had het OBN als politiek zinvol project te ondersteunen, onder de druk van de zeer korte termijnen niet is geweest de Gemeenschapsbijdrage in overeenstemming te brengen met de oorsprongregels die eigenlijk voor Phare gelden. Vanwege de urgentie heeft de Commissie de inhoud van de actie (cid:151) bijdragen aan de totstandkoming, op tijd voor de verkiezingen, van een onafhankelijke pers (cid:151) laten voorgaan op de procedureregels, i. e. de oorsprong van de uitrusting. in staat Ook al is deze zender op korte termijn dan niet levensvatbaar, de steun is uit politiek oogpunt alleszins gerechtvaardigd. Op den duur zal hij zijn commerciºle rendabiliteit moeten verzekeren met reclame voor plaatselijke, regionale of internationale firma(cid:146)s, om zijn financiºle afhankelijkheid van het OHR of internationale sponsors niet nog te versterken. Indien het OBN rechtstreeks en uitsluitend door het OHR zou worden gefinancierd zou het door de Bosnische publieke opinie nog meer als een stroman van de internationale gemeenschap worden gezien. Het desbetreffende project was bedoeld als ØØn van de pijlers van de internationale strategie in Bosniº-Herzegovina en blijft dat in de ogen van het OHR. Bovendien heeft het OHR met deze strategie bij de gehele internationale gemeenschap bijval geoogst, aangezien de nood- zaak van politieke en financiºle steun voor dit televisienet in Bosniº-Herzegovina in alle conclusies van de Peace Implementa- tion Conferences (1) sinds die van Londen in december 1996 (2) uitdrukkelijk wordt genoemd. Het politieke belang van het project blijkt uit het feit dat de OHR-website rechtstreeks toegang ver- schaft tot gegevens over het OBN. 41. Al in 1994 (toen de oorlog in Bosniº nog niet was afgelopen) had de Commissie besloten tot steun voor onafhankelijke media in Bosniº-Herzegovina. Eerst werden bij de keuze van projecten, met name tijdens de oorlog, professionele en politieke criteria gehanteerd. Vervolgens ging het toezicht op sommige van de betreffende contracten bepaald niet probleemloos. Om het dui- delijker te zeggen: goede journalisten of hoofdredacteurs (die fysieke risico(cid:146)s nemen in de destijds in Bosniº-Herzegovina heer- sende toestand) zijn niet persØ goede financiºle managers. Een contract van 1994 betreffende steun voor het weekblad Dani van Sarajevo kon bijvoorbeeld pas onlangs worden afgesloten omdat het zo moeilijk was een financieel verslag te verkrijgen. Maar het is wel zo dat Dani ook nu nog vooraan loopt in de onafhankelijke pers van Bosniº-Herzegovina. Beheer van de operaties 42. De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat de taak- omschrijving meestal niet als toezichtsinstrument heeft kunnen dienen. De Commissie maakt zich op om in deze toestand verbe- tering te brengen, zo nodig door passende inningsopdrachten uit te vaardigen. 38-40. Vanaf het begin verschilde dit project van de acties die de Commissie gewoonlijk steunt: een televisiezender die op initiatief van de internationale gemeenschap om politieke redenen en met openbare middelen was opgezet moest vervolgens in een parti- culiere Bosnische televisie worden omgezet. 43. De Commissie wenst erop te wijzen dat de plaatselijke arbeidsomstandigheden bij sommige gelegenheden, en met name wanneer het gaat om bijdragen aan stabiliserings- en vredespro- cessen, onvermijdelijk moeilijkheden en risico(cid:146)s vertonen. Daar komt nog bij dat het OBN geacht wordt geld op te brengen, terwijl de Bosnische economie (cid:151) en dus ook de mediamarkt (de financiºle middelen moeten van particuliere annonceerders komen) (cid:151) wankel is. De achtereenvolgende OBN-directieteams hebben de Commissie een reeks (cid:132)business plans(cid:148) voorgelegd. In werkelijkheid kan het OBN op zeer korte termijn beslist niet winstgevend zijn, temeer omdat deze televisie onder bijzonder moeilijke omstandigheden en in een onzeker economisch klimaat is opgericht. (2) (1) Peace Implementation Conferences (PIC), waarin met name vertegen- woordigd zijn Frankrijk, Canada, Duitsland, Italiº, Japan, Rusland, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten, EU-Presidentschap, Europese Commissie, Verenigde Naties, UNHCR, OVSE en NAVO. (cid:132)De Raad erkent het grote belang van onafhankelijke media en stemt in met de noodzaak bij te dragen aan de financiering van de tweede fase van het Open Broadcast Network project in het kader van zijn tweejarige consolidatieplan. De Raad verheugt zich over de versterkte rol van het bureau van de Hoge Vertegenwoordiger bij de co(cid:246)rdinatie van steun aan de onafhankelijke media. (cid:148) Voor de conclusies van de daaropvolgende PIC, zie de website van het OHR (http: //www. ohr. int/ pic. htm). C 85/44 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 3. 2000 Bij de hulp aan persondernemingen vond een selectie plaats onder omstandigheden (zie antwoord op paragraaf 41) waarin het depo- neren van gewaarmerkte rekeningen onmogelijk was. 44. De Commissie betreurt dat bepaalde dossiers destijds niet op de voet door haar centrale diensten in Brussel konden worden gevolgd. Zoals de Kamer opmerkt begon het probleem met de te late indiening van de uitvoeringsverslagen door de begunstigden. Laatstgenoemden, kleine NGO(cid:146)s of plaatselijke persorganen, heb- ben voor het merendeel ter plaatse geen gesprekspartners kun- nen vinden om hen bij de begeleiding van hun projecten te advi- seren. 45. Het gedecentraliseerd beheer via de delegaties zal naar ver- wachting borg staan voor beter toezicht op alle projecten. Het beheer vanuit het hoofdkantoor had te lijden onder het gebrek aan personeel, dat zich des te meer doet voelen bij een programma dat uit een groot aantal kleine contracten bestaat. STEUN TEN BEHOEVE VAN DE VERKIEZINGSPROCEDURE 46-49. De Commissie wil erop wijzen dat de voorbereidings- documenten bestonden uit de supervisieprojecten, compleet met kostenramingen op basis van OVSE-verkiezingsbegrotingen. Al deze documenten waren reeds in Wenen door de EU-lidstaten in hun hoedanigheid van OVSE-leden goedgekeurd. De Raad was van mening dat de OVSE-stukken een degelijk uitgangspunt waren voor het opzetten van de gezamenlijke actie. De steun voor de verkiezingen in Bosniº-Herzegovina was geen standaardproject van het type financiºle en technische samenwer- king. De gemeenschappelijke acties waren bedoeld om EU-deelneming in het kader van de OVSE te vergemakkelijken tij- dens een veranderlijke naoorlogse situatie. Ze waren niet bedoeld als begrotingssteun voor de OVSE. Om doeltreffend te zijn moest de door de EU opgezette steun voor het Dayton-vredesproces (er was geen andere keuze dan via de OVSE te werken) flexibel zijn qua aard en duur, en wel om de volgende redenen: i) De aard van het proces in Bosniº-Herzegovina: conflictoplossing in reºle tijd De taak van het verkiezingstoezicht was in wezen een onder- deel in een dynamisch proces van conflictoplossing. Een aan- tal sleutelelementen in het proces moesten worden uitgewerkt en via onderhandelingen overeengekomen met de partijen bij Dayton, in reºle tijd, tijdens de aanloop naar de verkiezingen. Dit gold grotendeels voor de structuur van de verkiezings- cyclus en de timing van enkele van de voornaamste onderde- len daarvan. De OVSE-voorzitter van de voorlopige verkiezingscommissie was genoodzaakt, wanneer alle andere middelen waren uitgeput en vaak op het laatste moment, gebruik te maken van zijn buitengewone beslissings- bevoegdheden. Ogenblikkelijk problemen oplossen en beslis- singen nemen was inherent aan het verkiezingsproces. ii) De uitzending van waarnemers door de lidstaten De levering van EU-supervisiepersoneel berustte uitsluitend bij de lidstaten, waarbij gestreefd werd naar een bepaalde bij- drage aan het totale leger van OVSE-verkiezingswaarnemers. Begrotingsflexibiliteit was nodig om berekend te zijn op de aankomst van te veel of te weinig supervisoren en op de lengte van hun verblijf ter plaatse. Ook de mix van nationaliteiten had invloed op de totale vervoerkosten naar de regio. Een voorbeeld: indien er relatief meer waarnemers uit Scandinaviº komen en minder uit Italiº zou de totale transportrekening omhoog gaan. iii) Dienstverlening door de OVSE en berekening van de kosten daarvan De Commissie had geen onafhankelijke bron van financiºle informatie over de kosten van steun voor waarnemers ter plaatse. Men moest afgaan op de OVSE-ramingen die al in Wenen door de lidstaten waren goedgekeurd. Aangezien de steunkosten niet meer dan schattingen waren leek het raad- zaam de EU-begroting soepel te houden. De kosten van de steun die de OVSE zou verstrekken waren in Oostenrijkse schillings geraamd, maar veel van de uitgaven op het veld zouden in US-dollar worden verricht. Gezien de onzekerheid over de wisselkoers was flexibiliteit geboden. Voor de EU-betalingen werd een maximum bepaald om een duidelijke grens te stellen aan de financiºle armslag die de waarnemers van de gezamenlijke EU-actie nodig hebben om doeltreffend op het veld te kunnen werken. iv) Zienswijze van de OVSE In alle contacten met de OVSE heeft de Commissie duidelijk doen uitkomen dat de EU-financiering niet zomaar een ronde som was, maar een bedrag dat specifiek was uitgetrokken voor steun aan het waarnemersteam van de gezamenlijke EU-actie. 50. De Commissie vindt dat het ontbreken van een specifieke einddatum in de gemeenschappelijke actie voldoende verklaard wordt door de behoefte aan flexibiliteit om de hierboven reeds genoemde redenen. Met betrekking tot de balans bepaalt de tekst van de gemeenschappellijke actie van 10 juni 1996 (96/406/ GBVB) in artikel 5: (cid:132)de Raad zal de balans opmaken over de uit- voering van de gemeenschappelijke actie(cid:148). De lidstaten hadden de mogelijkheid een dergelijke balans op te maken in het kader van de OVSE. 51. Hierop wil de Commissie antwoorden dat zij gebruik heeft gemaakt van de enige kosteninformatie die destijds beschikbaar was en dat de begroting reeds door de lidstaten in Wenen in hun hoedanigheid van OVSE-leden was goedgekeurd. Verificatie door een onafhankelijke instantie was binnen het tijdsbestek moeilijk. Teneinde dit soort toestanden voortaan te vermijden heeft de Commissie getracht de kostenramingen van gemeenschappelijke acties te verbeteren door een model te ontwerpen voor een spe- cifiek financieel formulier voor het GBVB, teneinde een beter beeld te krijgen van de geraamde afzonderlijke kosten en de uitvoerings- modaliteiten van de door de Raad besloten gemeenschappelijke actie. 23. 3. 2000 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 85/45 52. Met nadruk wordt erop gewezen dat de verantwoordelijk- heid van de Commissie terzake niet berust op enige autonomie, noch in de keuze van de begunstigde (deze wordt door de Raad gekozen), noch in het bedrag en de samenstelling van de begro- ting, die door de OVSE worden bepaald, en dat anderzijds haar diensten over geen enkele kennis beschikten om de juistheid van de kostenraming te kunnen beoordelen, terwijl bij de OVSE bepaalde diensten speciaal met dit soort acties waren belast. a) De Commissie wijst erop dat onder de omstandigheden flexi- biliteit geboden was. De aangehechte begrotingen waren getrouw aan de geest van de gemeenschappelijke actie voor door de Raad genomen besluiten. Het maximumbedrag was altijd in de akkoorden zelf vermeld. b) De Commissie wenst op te merken dat de waarnemers van de gezamenlijke EU-actie als enigen met geld van de gemeen- schappelijke actie werden gefinancierd. Het door de Commis- sie opgestelde modelformulier bevat een tabel van de andere bijdragen om een overzicht te krijgen van alle bijdragen, ook die in natura, aan een gemeenschappelijke actie of een GBVB- besluit van de Raad. c) en e) Om herhaling van een dergelijke situatie te vermijden neemt de Commissie de opmerkingen van de Kamer stelsel- matig in acht bij de opstelling van nieuwe contracten. d) De ramingen waren gebaseerd op afzonderlijke kosten die de Commissie bij de indiening van de financiºle verslagen heeft gecontroleerd. f) In verband met de urgentie en het politieke belang van de eer- ste verkiezingen, en op basis van de ogenschijnlijk gerecht- vaardigde verzoeken van de OVSE was een voorschot van 80 % toegekend. Vervolgens werd dit percentage verlaagd tot 60 % met name omdat de Commissie uit de financiºle versla- gen van de OVSE over de twee eerste bijdragen had opge- maakt dat de ramingen van de OVSE overdreven waren in ver- houding tot de werkelijke uitgaven. g) De Commissie zal de mogelijkheid onderzoeken om de afre- keningen die de OVSE haar moet overleggen te verbeteren. De geplande boekhoudcontrole zal helpen om in deze kwestie meer duidelijkheid te brengen. 53. De Commissie neemt nota van de opmerking van de Kamer over haar betrekkingen met de OVSE, die geheel aansluit bij haar eigen inspanning in die richting. 55. Aangezien de OVSE-controleur niet tot taak heeft de afreke- ningen van de OVSE-rekenplichtige te waarmerken, zal de door de Commissie aangestelde onafhankelijke deskundige deze afreke- ningen ter plaatse nog eens doornemen. 56. De OVSE had een politiek mandaat van de internationale gemeenschap om toezicht te houden op de verkiezingen. Het bleek moeilijk de gewenste politieke zichtbaarheid van de EU ter plaatse vorm te geven. Toch heeft de Commissie haar best gedaan om het Europese contingent voor te lichten over de acties die de EU in Bosniº-Herzegovina uitvoert. 57 en 58. De maatregelen die zijn gefinancierd met de kredieten die in 1996 voor mensenrechten en democratie waren toegewe- zen zijn medio 1997 aan een herdefinitie onderworpen. De oor- spronkelijke contracten zijn aangevuld met het toezicht op de gemeenteverkiezingen van najaar 1997. Het is waar dat men de betreffende contracten nog steeds niet heeft kunnen afsluiten, en wel om verscheidene redenen: ondanks de talrijke maanbrieven die de Commissie naar de OVSE heeft gezonden is zij nog steeds niet in het bezit van de eindrapporten en bovendien heeft de te late inzending van bepaalde tussentijdse financiºle verslagen door de OVSE verwarring veroorzaakt; de nieuwe taakverdeling tussen het DG Relex en het SCR in medio 1998, waarbij personeel en dossiers opnieuw werden toegewezen, zorgde voor verdere vertraging. Door het algemene gebrek aan personeel in de diensten van externe betrekkingen was het onmo- gelijk alle prioriteiten tegelijk aan te pakken. De Commissie is voor eind 1999 en begin 2000 een volledige controle aan het voorbereiden van de OVSE-acties die met de GBVB-kredieten en de kredieten voor democratie van de Gemeenschapsbegroting zijn gefinancierd. Deze controle zal door een onafhankelijke deskundige worden verricht in het OVSE- hoofdkantoor te Wenen. 59. Er dient te worden vermeld dat de Commissie wel rapporten heeft gekregen over de besteding van de Gemeenschapssubsidies in 1996, die als basis hebben gediend voor de aanvullingen op de contracten met het oog op de verkiezingen van 1997; het is waar dat de Commissie nog steeds niet in het bezit is van de eindver- slagen betreffende de uitvoering van deze (aangevulde) contracten in 1997; de rapporten van de OVSE zijn te beknopt om daaruit te kunnen opmaken welke uitgaven terecht zijn verricht en welke bedragen kunnen worden afgeschreven. Het doel van de komende controle is nu juist om een volledig overzicht te krijgen van de wijze waarop de OVSE zich van zijn contractuele verplichtingen heeft gekweten en van de af te schrijven bedragen. 54. De Commissie heeft een onafhankelijke deskundige gekozen die vanaf eind 1999 ter plaatse een controle moet verrichten betreffende alle bijdragen aan de OVSE. Op basis van de resultaten van deze controle zullen de eventueel noodzakelijke annuleringen van betalingsverplichtingen worden verricht. 60. Ook de Commissie vindt dat de financiºle betrekkingen met de OVSE opnieuw moeten worden bezien. De controle zal hier- aan een bijdrage leveren. C 85/46 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 23. 3. 2000 De opmerkingen van de Kamer wijzen echter in de richting van een bredere problematiek. De vraag rijst in hoeverre de Commis- sie zich kan bedienen van uitvoeringspartners die in politiek opzicht het meest aangewezen zijn, zoals het OHR en de OVSE in dit geval, of andere organisaties met een specifieke internatio- nale roeping of opdracht in andere omstandigheden, maar die bij het beheer andere procedures en regels volgen dan de Gemeen- schap. De Commissie zou van de begrotingsautoriteit duidelijke richt- snoeren op dit gebied willen ontvangen. Zij wil namelijk niet lan- ger in een situatie worden geplaatst waarin zij verantwoordelijk- heden moet aanvaarden die haar bevoegdheden te buiten gaan. CONCLUSIE 62. De Commissie neemt akte van de aanbeveling van de Kamer, die in bepaalde gevallen bijdragen aan de lopende uitgaven beter acht dan projectfinanciering. De Commissie stelt vast dat de Kamer dit soort financiering afhankelijk stelt van het bestaan van een afrekeningssysteem of dat de Commissie wordt gevraagd zo nodig zelf mee te werken aan de versterking van de bestaande controleregelingen. De Commissie ziet de logica van dit argument wel in, maar wenst de aandacht van de Kamer te vestigen op de volgende opmerkingen. Het is niet realistisch te verwachten dat bij acties in gedestabiliseerde samenlevingen de voorwaarden gemak- kelijk kunnen worden nagekomen. Ook is het duidelijk dat er grenzen zijn aan de taken die men de Commissie kan opleggen, met name wanneer het gaat om de invoering van passende pro- cedures bij andere internationale instellingen. van projecten en, zoals zij reeds in een vorig antwoord heeft gemeld (zie paragraaf 43), spant zij zich in om de betreffende instrumenten te verbeteren. Met betrekking tot de steun voor het OBN herhaalt de Commissie dat dit netwerk ondanks de ondervonden moeilijkheden nog steeds als een van de pijlers van de OHR-strategie in Bosniº- Herzegovina wordt beschouwd. 64. De ontwikkeling van de civiele maatschappij moet zich nood- zakelijkerwijs in verschillende fasen afspelen om specifieke situa- ties in aanmerking te nemen; in de Balkan moest de fase vlak na de oorlog gericht worden op steun voor de totstandkoming van pressiegroepen en voor hun diverse initiatieven, maar in de daar- opvolgende fasen is het mogelijk prioriteiten te bepalen op basis van de ontwikkeling op diverse gebieden. Daarom heeft de Commissie in haar oproep om voorstellen voor projecten in het kader van hoofdstuk B7-7 0, voor 1999 duidelijk de volgende prioriteitsthema(cid:146)s aangewezen voor begrotingslijn B7-7 0 0, die bestemd is voor de republieken van ex-Joegoslaviº: (cid:151) ontwikkeling van de democratie, de rechtsstaat en de civiele maatschappij, het vredesproces, verzachting van de spannin- gen en interetnische dialoog, (cid:151) gelijke deelneming van vrouwen aan het besluitvormings- proces, (cid:151) bevordering van vrije en onafhankelijke media en persvrij- heid, 63. De Commissie gaat akkoord met het beginsel dat aandacht moet worden besteed aan de taakomschrijving en de begroting (cid:151) kwetsbare groepen


title: Reglamento (CE) n° 77/2000 de la Comisión, de 13 de enero de 2000, por el que se fijan las restituciones a la producción en los sectores de los cereales y del arroz

eurovoc_concepts:
cereals
production refund
rice

formats: pdf print

text: 14. 1. 2000 ES Diario Oficial de las Comunidades Europeas L 10/25 REGLAMENTO (CE) No 77/2000 DE LA COMISIÓN de 13 de enero de 2000 por el que se fijan las restituciones a la producción en los sectores de los cereales y del arroz LA COMISIÓN DE LAS COMUNIDADES EUROPEAS, Visto el Tratado constitutivo de la Comunidad Europea, Visto el Reglamento (CEE) no 1766/92 del Consejo, de 30 de junio de 1992, por el que se establece la organización común de mercados en el sector de los cereales (1), cuya última modifi- cación la constituye el Reglamento (CE) no 1253/1999 (2), y, en particular, el apartado 3 de su artículo 7, Visto el Reglamento (CE) no 3072/95 del Consejo, de 22 de diciembre de 1995, por el que se establece la organización común de mercados del arroz (3), cuya última modificación la constituye el Reglamento (CE) no 2072/98 (4), y, en particular, el apartado 2 de su artículo 7, Visto el Reglamento (CEE) no 1722/93 de la Comisión, de 30 de junio de 1993, por el que se establecen las disposiciones de aplicación del régimen de restituciones por producción en los sectores de los cereales y del arroz (5), cuya última modificación la constituye el Reglamento (CE) no 87/1999 (6), y, en parti- cular, su artículo 3, (1) Considerando que el Reglamento (CEE) no 1722/93 esta- blece las condiciones para la concesión de restituciones por producción; que el artículo 3 de ese Reglamento determina la base de cálculo; que la restitución así calcu- lada debe fijarse una vez al mes y puede ser modificada (2) (3) si los precios del maíz y/o del trigo experimentan varia- ciones significativas; Considerando que las restituciones a la producción que deben ser fijadas por el presente Reglamento deben ajus- tarse mediante los coeficientes que se indican en el anexo II del Reglamento (CEE) no 1722/93 con objeto de determinar el importe exacto que se deberá pagar; Considerando que las medidas previstas en el presente Reglamento se ajustan al dictamen del Comité de gestión de los cereales, HA ADOPTADO EL PRESENTE REGLAMENTO: Artículo 1 La restitución a que se refiere el apartado 2 del artículo 3 del Reglamento (CEE) no 1722/93 queda fijada en 41,44 EUR/t de almidón de maíz, de trigo, de cebada y de avena, de fécula de patata, de arroz o de partidos de arroz. Artículo 2 El presente Reglamento entrará en vigor el 14 de enero de 2000. El presente Reglamento será obligatorio en todos sus elementos y directamente aplicable en cada Estado miembro. Hecho en Bruselas, el 13 de enero de 2000. Por la Comisión Franz FISCHLER Miembro de la Comisión (1) DO L 181 de 1. 7. 1992, p. 21. (2) DO L 160 de 26. 6. 1999, p. 18. (3) DO L 329 de 30. 12. 1995, p. 18. (4) DO L 265 de 30. 9. 1998, p. 4. (5) DO L 159 de 1. 7. 1993, p. 112. (6) DO L 9 de 15. 1. 1999, p. 8