title: 1999 periodisk verslag van de Commissie over de vorderingen van Hongarije op de weg naar toetreding

eurovoc_concepts:
EU relations
Hungary
accession to the European Union
economic situation
political situation

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 13. 10. 1999 COM(1999) 505 def. 1999 PERIODIEK VERSLAG VAN DE COMMISSIE OVER DE VORDERINGEN VAN HONGARIJE OP DE WEG NAAR TOETREDING A. Inleiding Inhoud a) Woord vooraf b) Betrekkingen tussen de Europese Unie en Hongarije Ontwikkelingen in het kader van de Europa-overeenkomst EU-Hongarije, met inbegrip van de bilaterale handel Toetredingspartnerschap en Nationaal Programma voor de overname van het acquis Pretoetredingssteun: Phare Beheersysteem van Phare Twinning Onderhandelingen en screening B. Criteria voor het lidmaatschap 1. Politieke criteria Inleiding Recente ontwikkelingen 1. 1. Democratie en rechtsstaat Parlement Uitvoerende macht Rechterlijke macht Maatregelen ter bestrijding van corruptie 1. 2. Mensenrechten en bescherming van minderheden Burgerrechten en politieke rechten Economische, sociale en culturele rechten Rechten en bescherming van minderheden 1. 3. Algemene evaluatie Economische criteria Inleiding 2. 2. 1. 2. 2. Economische ontwikkelingen Macro-economische ontwikkelingen Structurele hervormingen 2. 3. Toetsing aan de criteria van Kopenhagen Bestaan van een functionerende markteconomie Vermogen om het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie 2. 4. Algemene evaluatie 3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te 3. 1. komen Interne markt zonder grenzen De vier vrijheden Mededinging <2_ 3. 2. Innovatie Informatiemaatschappij Onderwijs, opleiding en jeugdzaken Onderzoek en technologische ontwikkeling Telecommunicatie Audiovisuele sector 3. 3. Economische en fiscale aspecten 3. 4. Economische en Monetaire Unie Belastingen Statistiek Sectoraal beleid Industrie Landbouw Visserij Energie Vervoer Midden- en kleinbedrijf 3. 5. Economische en sociale cohesie Werkgelegenheid en sociale zaken Regionaal beleid en cohesie 3. 6. Kwaliteit van leven en milieu Milieu Consumentenbeleid Justitie en binnenlandse zaken 3. 7. 3. 8. Buitenlands beleid Handel en internationale economische betrekkingen Ontwikkeling Douane Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid 3. 9. Financiële aspecten Financiële controle 3. 10. Algemene evaluatie 4. 4. 1 4. 2 Bestuurlijke capaciteit om het acquis toe te passen Bestuurlijke structuren Capaciteit op bestuurlijk en gerechtelijk vlak: voornaamste terreinen voor de tenuitvoerlegging van het acquis C. Conclusie D. Partnerschap voor toetreding en nationaal programma voor de overname van het acquis: algemene beoordeling van de tenuitvoerlegging 1. Partnerschap voor toetreding: beoordeling van de prioriteiten voor de korte en middellange termijn Nationaal programma voor de overname van het acquis 2. Bijlagen Door de kandidaat-lidstaten geratificeerde mensenrechtenverdragen Statistische gegevens A. Inleiding a) Woord vooraf In Agenda 2000 verklaarde de Commissie dat zij aan de Europese Raad regelmatig verslag zou uitbrengen over de vorderingen van de kandidaat-lidstaten in Midden- en Oost-Europa bij de voorbereidingen op het lidmaatschap, en dat het eerste verslag eind 1998 zou worden ingediend. De Europese Raad van Luxemburg besloot het volgende: "Over de vorderingen van elke Midden- en Oost-Europese kandidaat-lidstaat op weg naar de toetreding in het licht van de criteria van Kopenhagen, met name over het tempo waarin het acquis van de Unie wordt overgenomen, wordt voor elk betrokken land door de Commissie regelmatig een verslag voorgelegd aan de Raad, in voorkomend geval vergezeld van aanbevelingen voor de opening van bilaterale intergouvernementele conferenties, en zulks vanaf eind 1998. " "In dit verband zal de Commissie, bij de beoordeling van het vermogen van de kandidaat-lidstaten om aan de economische criteria en de uit de toetreding voortvloeiende verplichtingen te voldoen, de in Agenda 2000 vastgelegde methode aanhouden. " De Europese Raad van Wenen verzocht de Commissie nieuwe voortgangsverslagen voor te leggen aan de Europese Raad van Helsinki. Dit periodiek verslag over Hongarije is op dezelfde wijze ingedeeld als het advies dat de Commissie in 1997 uitbracht. Het verslag omvat: - - - - een beschrijving van de betrekkingen tussen Hongarije en de Unie, met name in het kader van de associatieovereenkomst; een analyse van de situatie op het gebied van de door de Europese Raad vastgestelde politieke voorwaarden: democratie, rechtsstaat, mensenrechten, bescherming van minderheden; een beoordeling van de situatie en vooruitzichten van Hongarije wat betreft de door functionerende de Europese Raad genoemde markteconomie, vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden; voorwaarden: economische een evaluatie van het vermogen van Hongarije om de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen, dat wil zeggen het acquis van de Unie zoals omschreven in het verdrag, de afgeleide wetgeving en de beleidsdocumenten van de Unie. Hierbij wordt speciale aandacht geschonken aan nucleaire veiligheid, zoals gevraagd door de Europese Raad van Keulen. Het verslag behandelt ook de gerechtelijke en administratieve capaciteit, overeenkomstig het verzoek van de Europese Raad van Madrid, die erop wees dat de kandidaat-lidstaten hun administratieve structuren moeten aanpassen om het beleid van de Gemeenschap na de toetreding op harmonieuze wijze te kunnen uitvoeren. Het verslag heeft betrekking op de vooruitgang die geboekt is sinds het periodiek verslag van 1998. Bekeken wordt of de geplande hervormingen die in het periodiek verslag van 1998 zijn genoemd zijn uitgevoerd. Voorts worden nieuwe initiatieven besproken, met inbegrip van die welke direct verband houden met de prioriteiten van het partnerschap voor toetreding. In een afzonderlijk hoofdstuk wordt behandeld in welke mate Hongarije is gevorderd met de prioriteiten voor de korte termijn van het partnerschap voor toetreding en is begonnen met het aanpakken van de prioriteiten voor de middellange termijn. De beoordeling van de vooruitgang bij het voldoen aan de politieke criteria en de criteria van het acquis beperkt zich tot wat bereikt is sinds het periodiek verslag van 1998, terwijl de economische prestaties van Hongarije beoordeeld worden op basis van een langere termijn. Bij de beoordeling van de vooruitgang met het overnemen van het acquis is gekeken naar reeds vastgestelde wetgeving, niet naar wetgeving die nog in voorbereiding is of nog door het parlement moet worden goedgekeurd. Door deze benadering kunnen alle kandidaat-lidstaten gelijk worden behandeld en kan objectief worden beoordeeld en vergeleken welke concrete vooruitgang de kandidaten hebben geboekt bij de voorbereiding op de toetreding. informatie Voor het verslag werd gebruik gemaakt van diverse informatiebronnen. De kandidaat lidstaten werd gevraagd te verstrekken over de vooruitgang bij de voorbereiding op het lidmaatschap sinds de publicatie van het periodiek verslag van vorig jaar. Andere informatiebronnen waren de presentaties van deze landen op bijeenkomsten in het kader van de Europa-overeenkomst, hun nationale programma's voor de overname van het acquis en gegevens die werden verstrekt tijdens de screening en de onderhandelingen. Bij het opstellen is rekening gehouden met de beraadslagingen van de Raad en de rapporten en resoluties van het Europees Parlement1. De Commissie maakte ook gebruik van beoordelingen door diverse internationale organisaties, in het bijzonder bijdragen van de Raad van Europa, de OVSE en internationale financiële instellingen en intergouvernementele organisaties. b) Betrekkingen tussen de Europese Unie en Hongarije Ontwikkelingen met inbegrip van de bilaterale handel in het kader van de Europa-overeenkomst EU-Hongarije, Hongarije voert de Europa-overeenkomst correct uit en heeft bijgedragen tot een soepel functioneren van de diverse gemeenschappelijke instellingen. De Associatieraad komt in december 1999 bijeen. In februari 1999 heeft een vergadering van het Associatiecomité plaatsgevonden. Het systeem van subcomités functioneert als voorheen als forum voor technische besprekingen. Sinds het uitbrengen van het vorige verslag van de Commissie is het Gemengd Parlementair Comité, waarin vertegenwoordigers van het Hongaarse en het Europees Parlement zitting hebben, eenmaal bijeengekomen, in februari 1999. Rapporteurs voor het Europees Parlement: Arie Oostlander en Enrique Baron Crespo; Co-rapporteurs: Magda Aelvoet, Jörn Donner, Otto von Habsburg, Ernesto Caccavale, Frode Kristoffersen, Magdalene Hoff, Carlos Carnero Gonzalez, Pierre Bernard-Raymond, Roberto Speciale, Jan Wiersma, Jan Willem Bertens en Bernie Malone. De handel met de EU blijft een stijgende lijn vertonen. De uitvoer naar de EU nam toe van € 11,7 miljard in 1997 tot € 14,5 miljard in 1998, en de invoer uit de EU nam toe van € 13,6 miljard in 1997 tot € 16,7 miljard in 1998. De belangrijkste exportproducten van de EU naar Hongarije waren in het eerste kwartaal van 1999 machines en elektrische apparatuur, transportmaterieel en chemische producten. De belangrijkste producten die Hongarije uit de EU invoert waren machines en elektrische apparatuur, transportmaterieel en textiel. In verband met de tenuitvoerlegging van de Europa-overeenkomst zijn er nog problemen in de landbouwsector: Hongarije kent daar aan Israël gunstiger voorwaarden toe dan aan de EU. Hongarije heeft echter toegezegd dat het deze overeenkomst met Israël bij de toetreding zal opzeggen. Het probleem van de fiscale discriminatie met betrekking tot alcoholische dranken is nog niet opgelost. In maart 1999 machtigde de Raad de Commissie om met de geassocieerde landen onderhandelingen te openen over nieuwe wederzijdse landbouwconcessies. In 1999 wijzigde Hongarije de procedure voor de erkenning van het certificaat voor wijn uit de Europese Unie. Enkele bepalingen inzake certificaten, waar de EU bezwaar tegen had, werden afgeschaft. In maart 1999 stelde de EU een definitief anti dumpingrecht in op de invoer van bindtouw van polypropyleen uit onder andere Hongarije. Daarnaast zijn antidumpingprocedures ingeleid voor de invoer van stalen kabels uit onder andere Hongarije. De discussies in het kader van de Europa-overeenkomst concentreren zich momenteel op de tenuitvoerlegging van de prioriteiten van het toetredingspartnerschap (zie hierna). Gestreefd wordt naar verdere overeenstemming op het gebied van accijnsrechten, concurrentie en overheidssteun en de overgang naar de tweede fase van de Europa overeenkomst. Wat concurrentie en overheidssteun betreft wordt de tenuitvoerlegging (artikel 62) gehinderd door de uitspraak van het van de Europa-overeenkomst Constitutionele Hof dat sommige van de Hongaarse uitvoeringsbepalingen inzake concurrentie in strijd zijn met de grondwet. De rechtsgevolgen van de uitspraak zijn opgeschort tot 31 december 1999, en de Hongaarse autoriteiten werken momenteel met de Commissie aan een oplossing voor dit probleem. De onderhandelingen over een protocol inzake Europese conformiteitsbeoordeling, dat de aanpassing aan het acquis van Hongarijes horizontale en technische wetgeving op dit gebied moet versnellen, bevinden zich in de slotfase. In 1997 voerde Hongarije samen met de Commissie een eerste Gezamenlijke Evaluatie uit van de economische beleidsprioriteiten voor de middellange termijn. Het land werkt aan een economische strategie voor de middellange termijn en bereid zich voor op de twee gezamenlijke evaluatie. Toetredingspartnerschap het acquis en Nationaal Programma voor de overname van In maart 1998 is een partnerschap voor de toetreding vastgesteld. De uitvoering daarvan wordt in hoofdstuk D van dit verslag besproken. In juli 1999 presenteerde Hongarije een herzien nationaal programma voor overname van het acquis ingediend, waarin de toetredingsstrategie wordt uiteengezet, en wordt beschreven hoe de prioriteiten van het toetredingspartnerschap zullen worden aangepakt (zie hoofdstuk D). 7 Pretoetredingssteun: Phare Financiële bijstand ter ondersteuning van Hongarijes pretoetredingsstrategie is in 1999 met name via Phare verleend. Het programma staat in het perspectief van de toetreding, en de steun wordt dus geconcentreerd op de prioriteiten van het toetredingspartnerschap die de aspirant lidstaten moeten helpen om aan de criteria van Kopenhagen te kunnen voldoen. Circa 30% van de Phare-bijstand wordt aangewend voor institutionele opbouw (d. w. z. hulp ter verbetering van de capaciteit om het acquis van de Unie ten uitvoer te leggen, zie het onderdeel Twinning). Met de overige 70% worden investeringen gefinancierd om de regelgevingsinfrastructuur die vereist is voor de naleving van het acquis te verbeteren en de economische en sociale cohesie te versterken. Dit heeft mede betrekking op de effecten van de reorganisatie van belangrijke sectoren van de economie. In het kader van Phare is aan Hongarije gedurende de periode 1990-1999 voor € 1,03 miljard steun verleend. Het Phare-programma 1999 voor Hongarije bestaat uit een nationale toewijzing van € 102,87 miljoen, gericht op de volgende prioriteiten: • integratie van de Roma in het onderwijs en de arbeidsparticipatie (€ 5 miljoen); • versterking van de institutionele en bestuurlijke capaciteit voor toezicht op financiële dienstverlening, belastingheffing, douane, landbouw en milieu (€ 35,2 miljoen); • steun voor het midden- en kleinbedrijf (€ 6,2 miljoen); • versterking van de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken: grensbeheer, bestrijding van georganiseerde criminaliteit, visum- en migratiebeleid (6 13,6 miljoen); • investeringen in infrastructuur en vervoer (€ 20 miljoen); • ontwikkeling van laboratoria voor de volksgezondheid (€ 8 miljoen); • deelname aan Tempus (€ 4 miljoen) en een aantal andere communautaire programma's (€ 10,87 miljoen). Daarnaast is € 10 miljoen uitgetrokken voor een programma voor grensoverschrijdende samenwerking met Oostenrijk, € 5 miljoen voor samenwerking met Roemenië en € 2 miljoen voor samenwerking met Slowakije. Hongarije neemt ook deel aan en krijgt steun in het kader van via Phare gefinancierde meerlandenprogramma's en horizontale programma's, zoals TAIEX, het programma voor het midden- en kleinbedrijf en de faciliteit voor grootschalige infrastructuur. Phare verleent al sinds 1990 steun voor cruciale vraagstukken in verband met de economische omvorming en de structurele hervormingen. Deze steun is voornamelijk verleend in de vorm van technische bijstand, met name ten behoeve van institutionele opbouw en beleidsontwikkeling. Pharemiddelen zijn ook ingezet ter ondersteuning van investeringsprioriteiten die door de regering geïdentificeerd zijn als essentieel voor de fundamentele herstructurering van de economie op de middellange termijn. is sprake van daadwerkelijke overdracht van kennis en Phare heeft over het gehele veld positieve effecten gehad. Op diverse belangrijke schaarse gebieden uitrustingsmiddelen en financiële middelen: herstructurering en privatisering van de industrie, ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf, stimulering van handel en investeringen, energie, grondregistratie en andere. Dankzij de steun van Phare voor de landbouw en de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf zijn met succes sectorale strategieën ontwikkeld en cruciale institutionele en financiële mechanismen opgezet ten behoeve van ondernemingen in deze sectoren. Phare heeft bijvoorbeeld een belangrijke rol gespeeld in de volgende sectoren: • landbouw: met steun van Phare is een agrarisch kredietgarantiefonds opgezet (€ 20 miljoen). Dit fonds verstrekt garanties voor middellang- en langlopende leningen aan kleine en middelgrote ondernemingen die geen ander onderpand hebben, ten behoeve van de ontwikkeling van basisactiviteiten op het gebied van landbouw, handel, industrie of dienstverlening. Tot dusver heeft het fonds kredietgaranties verstrekt voor 1200 kleine en middelgrote ondernemingen, waardoor deze hun financiële basis hebben kunnen consolideren. een bijdrage • vervoer: met de Phare-steun voor de cofinanciering van grote infrastructuurprojecten is ambitieuze investeringsprogramma van de regering, dat momenteel te kampen heeft met ernstige begrotingskrapte. Door het inzetten van binnen- en buitenlandse middelen kon 30. 000 km wegennet, goed voor ruim 70% van het wegverkeer, worden hersteld. tot de verwezenlijking van het geleverd • privatisering en herstructurering: Phare heeft bijstand verstrekt ten behoeve van het ontwikkelen van een methodiek voor de herstructurering en het opzetten van herstructureringsprojecten voor grote industriële ondernemingen. Mede dankzij Phare konden 15. 000 banen worden gered. Beheersysteem van Phare Het beheersysteem van Phare is in 1998 en 1999 gereorganiseerd om snelheid, efficiency, effectiviteit en transparantie van de Phare-activiteiten te verbeteren. De bijstand van Phare is vanaf het begin gedecentraliseerd ten uitvoer gelegd. De autoriteiten in het partnerland zorgen voor aanwerving en betaling. Volgens het Financieel Reglement van de EG moet de Commissie echter de supervisie hebben over de gunning van contracten, en moet zij Phare-contracten die door het partnerland zijn ondertekend bekrachtigen voor deze in werking kunnen treden. Door de in juni 1999 goedgekeurde verordening inzake de coördinatie van Phare, Sapard en ISPA kan de Commissie achteraf de controle uitoefenen op de gunningsprocedures, indien zij de financiële controle door het partnerland als voldoende beoordeelt. Deze methode zal geleidelijk worden ingevoerd en geëvalueerd per land en per sector. Ondertussen heeft de Commissie, om de uitvoering van de Phare-programma's te stroomlijnen, de supervisie over de gunningsprocedures grotendeels overgedragen aan haar vertegenwoordigingen in de kandidaat-lidstaten. De structuren voor de implementatie van Phare in Hongarije zijn gerationaliseerd om de transparantie te versterken en dispersie van middelen tegen te gaan. Hierbij wordt de verantwoordelijkheid van de aspirant-lidstaten vergroot door zo veel mogelijk gebruik te maken van duurzame instellingen en uitvoerende instanties die na de toetreding verantwoordelijk zullen zijn voor het beheer en de uitvoering van met communautaire middelen gefinancierde programma's. Sinds december 1998 worden Phare- en andere EU-middelen gekanaliseerd via het Nationaal Fonds (onderdeel van de Hongaarse schatkist) als centrale instantie. Het Nationaal Fonds heeft de algemene verantwoordelijkheid voor het financieel beheer en ziet erop toe dat de Phare-voorschriften voor aanbestedingen, rapportage en financieel beheer worden nageleefd en dat er een goed projectinformatiesysteem is. Binnen de schatkist is ook een Centrale Eenheid Financiering en Contractering ingesteld ter versterking van duidelijkheid en transparantie bij financieel beheer, controle en betalingen. Voor de implementatie van Phare-investeringen in het kader van specifieke projecten is reeds een aantal uitvoerende instanties opgezet. Nadat Hongarijes absorptiecapaciteit voor Phare-middelen de afgelopen vier jaar was teruggelopen, zijn in 1999 substantiële maatregelen genomen ter verhoging van het algehele contracteringsniveau. Pretoetredingssteun 2000 In de periode 2000-2006 wordt de pretoetredingssteun voor de aspirant-lidstaten meer dan verdubbeld. Naast Phare omvat deze steun vanaf het jaar 2000 ook bijstand voor landbouw en plattelandsontwikkeling (Sapard), evenals een structuurinstrument (ISPA), dat voorrang geeft aan maatregelen als die van het Cohesiefonds op het gebied van milieu en vervoer. In de periode 2000-2002 bedraagt de jaarlijkse financiële bijstand € 96 miljoen voor Phare, € 38,1 miljoen voor Sapard en € 70 a 100 miljoen voor ISPA. Twinning Een belangrijke taak voor de aspirant-lidstaten is dat zij hun administratieve capaciteit om het acquis uit te voeren en te doen naleven moeten versterken. De Europese Commissie heeft voorgesteld aanzienlijke personele en financiële middelen vrij te maken om hen hierbij te helpen door een twinningsrelatie op te zetten tussen overheden en instanties. De omvangrijke expertise van de lidstaten wordt daarmee ter beschikking gesteld van de aspirant-lidstaten, vooral door ambtenaren voor langere tijd te detacheren. Door de krachtige steun en de positieve reactie van de EU-lidstaten zijn er momenteel in het kader van de twinning-partnerschappen in totaal 108 projecten, waarbij alle aspirant lidstaten en bijna alle lidstaten zijn betrokken. De Phare-financiering voor twinning is tot dusver geconcentreerd op de prioritaire sectoren landbouw, milieu, overheidsfinanciën, justitie en binnenlandse zaken en de voorbereidingen voor de structuurfondsen. Voor Hongarije zijn in het kader van Phare tot dusver 16 twinningprojecten opgezet. Duitsland is leider van een project voor hulp bij de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en helpt samen met Spanje bij de capaciteitsplanning voor structurele en milieuontwikkelingsregelingen voor het platteland. Er zijn drie milieuprojecten, een voor aanpassing van de milieuwetgeving, een voor oprichting en 10 beheer van een centraal fonds voor milieubescherming en een voor de tenuitvoerlegging van de richtlijn inzake habitats. Op financieel gebied leidt Frankrijk een project voor de ontwikkeling van een monitoringsysteem voor overheidssteun en een project voor toezicht op buitenlandse steun. Oostenrijk en het Verenigd Koninkrijk werken met hun Hongaarse partners aan aanpassingen van het fiscale stelsel. Het Verenigd Koninkrijk is leider van een project voor ondersteuning van het bureau voor overheidssteun, waaraan ook door Duitsland en Denemarken wordt meegewerkt. Op het gebied van justitie en binnenlandse zaken zijn er projecten voor bestrijding van de georganiseerde criminaliteit, ontwikkeling van opvangcapaciteit voor. asielzoekers en vluchtelingen, grensbeheer en scholing voor instanties voor wetshandhaving. Gewerkt wordt aan kwesties in verband met de interne markt: ontwikkeling van een systeem voor markttoezicht (samen met het instanties voor Verenigd Koninkrijk, Zweden en Frankrijk) en opzetten van productkeuring en certificatie. Frankrijk leidt een project voor het opzetten van een kader voor regionale ontwikkeling en de voorbereiding voor structurele pretoetredingsbij stand. Twinning zal plaatsvinden voor zes projecten landbouwstatistieken, financiële op overheidsfinanciën, harmonisatie van belastingen, asiel en volksgezondheid. in het kader van Phare 1999: van dienstverlening, toezicht beheer Onderhandelingen en screening De screening is voor Hongarije afgesloten, behalve voor de landbouw. Dit onderwerp zal waarschijnlijk in het najaar van 1999 worden behandeld. Sinds het begin van de toetredingsonderhandelingen in maart 1998 heeft Hongarije deelgenomen aan twee rondes van ministeriële onderhandelingen. In het kader van deze onderhandelingen zijn acht hoofdstukken voorlopig afgesloten: wetenschap en onderzoek, onderwijs en opleiding, midden- en kleinbedrijf, statistiek, en consumentenbescherming. Zeven industriebeleid, hoofdstukken zijn nog open: gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid, vennootschapsrecht, vrij verkeer van goederen, cultuur en audiovisueel beleid, buitenlandse betrekkingen, douane-unie, mededingingsbeleid. telecommunicatie, visserij B. Criteria voor het lidmaatschap 1. Politieke criteria Inleiding In haar eerste periodieke verslag over de vorderingen van Hongarije op de weg naar toetreding kwam de Commissie tot de slotsom dat: "De ontwikkelingen in Hongarije bevestigen dat Hongarije voldoet aan de politieke criteria van Kopenhagen. De instellingen van Hongarije blijven vlot functioneren. Er hebben onder vrije en eerlijke voorwaarden verkiezingen plaatsgehad welke in 1998 een vlotte machtsoverdracht mogelijk hebben gemaakt. Er dient nog verder aandacht te worden besteed aan meer efficiënte bestrijding van corruptie en verbetering van de situatie van de Roma". 11 In het toetredingspartnerschap met Hongarije werd "verdere inspanning voor de verbetering van de situatie van de Roma" ook vermeld als prioriteit voor de middellange termijn. Recente ontwikkelingen In maart 1999 werd Hongarije lid van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO). In november 1998 nam Hongarije voor zes maanden het voorzitterschap van de Raad van Europa over. In oktober 1998 zijn voor de derde maal sinds 1989 plaatselijke verkiezingen gehouden, en wel van burgermeesters, plaatselijke raden, graafschapsvergaderingen en plaatselijke zelfbesturen voor minderheden. Na deze verkiezingen hebben 12 van de in totaal 13 minderheden nationale minderheids-zelfbesturen gekozen (nog in het oog blijven houden, aangezien in de herfst misschien het 13e minderheids-zelfbestuur zal worden gekozen). 1. 1 Democratie en rechtsstaat Zoals reeds in het vorige Periodiek Verslag was gemeld heeft Hongarije institutionele In het stabiliteit bereikt, waarmee democratie en de rechtsstaat gewaarborgd zijn. onderstaande houden wij ons dus alleen bezig met de voornaamste ontwikkelingen van het afgelopen jaar. Parlement Er zijn enkele voor enkele voorbereidende maatregelen genomen met het oog op vertegenwoordiging van de minderheden in het parlement, een recht dat zowel in de grondwet als in de minderhedenwet is verankerd. In de desbetreffende wetgeving is echter geen vooruitgang te bespeuren. Uitvoerende macht De regering heeft een nieuw ontwikkelingsprogramma goedgekeurd dat beoogt de overheidsadministratie op vier belangrijke punten te verbeteren : ontwikkeling en versterking van de regionale overheidsadministratie, decentralisering van taken van nationaal naar regionaal niveau en modernisering van de diensten voor het publiek, alsook de ontwikkeling van loopbanen voor overheidsambtenaren, inclusief financiële stimulansen. Het programma omvat ook een algemene salarisherziening met een prestatiegerichte benadering. Het Europese Handvest inzake plaatselijk zelfbestuur van de Raad van Europa wordt in Hongarije sinds april 1997 toegepast. Rechterlijke macht De vacatures in het grondwettelijke hof worden telkens aangevuld, zodat het aantal rechters altijd boven het volgens de grondwet vereiste minimum blijft. De rechterlijke macht blijft tot voldoening functioneren. De rechtspleging gaat echter nog steeds traag omdat de werklast bij de rechtbanken zo groot is. De rechtbanken van eerste 12 aanleg slaagden er weliswaar in hun achterstand met betrekking tot de laatste jaren geregistreerde zaken te reduceren, maar het aantal beroepszaken bij het Hoge Gerechtshof is aan de toenemende hand (zie hoofdstuk 4 over bestuurlijke capaciteit). Uitspraken in strafrechtzaken laten meestal ruim een jaar op zich wachten, terwijl burgerrechtzaken gewoonlijk wat sneller behandeld worden. Sinds de justitiële hervorming van 1997 zijn de technische voorzieningen in de rechtbanken gemoderniseerd en is er meer ondersteunend personeel aangesteld. Sinds 1998 is het aantal rechtersposten gelijk gebleven. De justitiële hervorming van 1997 verbeterde ook de salarissen van rechters. De Nationale Gerechtelijke Raad en het juridische scholingsinstituut organiseren geregeld trainingsprogramma's voor rechters. In 1998 hebben ongeveer 500 rechters deelgenomen aan trainingsprogramma's over Europese Integratie en Gemeenschapsrecht. De rechters zijn verplicht de postgraduate cursussen over EU-recht waarvoor ze worden uitgenodigd bij te wonen. Maatregelen ter bestrijding van corruptie Hongarije wordt nog steeds geplaagd door corruptieproblemen. De strijd tegen corruptie is een van de hoofdprioriteiten van de regering. In dit verband zijn de volgende maatregelen genomen om het probleem aan te pakken. • Bij de wijziging van het strafwetboek zijn nieuwe regels ingevoerd, die op 1 maart 1999 van kracht werden. Deze versterken de openbare veiligheid en leggen strengere straffen op Er zijn nieuwe anti-corruptieteams opgezet in het nationale hoofdkwartier van de Hongaarse politie en in elk regionaal grenswachtendirectoraat. Bovendien sloten de Hongaarse een samenwerkingsovereenkomst voor de bestrijding van corruptie, teneinde de controles in de Hongaars/Roemeense grenszone te versterken. grenswachten Roemeense collega's met hun • • • De regering onderwerpt momenteel de gehele wetgeving aan een complex onderzoek om daarin gaten op te sporen die de corruptie een kans geven. Als follow-up maatregel dienen de ontoereikende wetten versterkt te worden. In april 1999 tekende Hongarije de strafrechtconventie over corruptie van de Raad van Europa en in mei 1999 een overeenkomst in het kader van het Zuid-Oosteuropese Samenwerkingsinitiatief voor het voorkomen en bestrijden van grensoverschrijdende misdaad en corruptie. Hongarije heeft de aanbeveling van de Raad van de OESO aan de regeringen van de lidstaten over omkoping bij internationale zakentransacties (het OESO-pact tegen omkoping), in september 1998 bekrachtigd. Volgens het rapport van het kantoor van de hoofdaanklager werden in 1998 455 gevallen van corruptie geregistreerd, 4% meer dan in 1997. '1. 2 Mensenrechten en bescherming van minderheden 13 Zoals vermeld in het vorige Periodiek Verslag worden in Hongarije de mensenrechten en de vrijheden over het geheel genomen geëerbiedigd. Hongarije is bovendien reeds tot de belangrijkste toegetreden (zie bijlage). De volgende paragraaf behandelt alleen belangrijke ontwikkelingen van het afgelopen jaar die relevant zijn voor de criteria van Kopenhagen. institutionele mensenrechtenverdragen In het voorjaar van 1999 ging Hongarije over tot uitvaardiging van het Europees Handvest voor streek- of minderheidstalen en van de kaderovereenkomst van de Raad van Europa voor de bescherming van nationale minderheden. In maart 1999 werd het derde protocol bij de algemene overeenkomst over voorrechten en immuniteiten van de Raad van Europa van kracht. Tevens werd Hongarije lid van het Fonds van de Raad van Europa voor de hervestiging van nationale vluchtelingen. In juli 1999 ratificeerde Hongarije het Europese sociale handvast van de Raad van Europa. Een aantal artikelen zijn echter vanwege hun financiële consequenties niet is een belangrijke stap in de bekrachtigd. De bekrachtiging van het Handvest harmonisering van de Hongaarse sociale wetgeving met het Verdrag van de Europese Unie. Burgerrechten en politieke rechten In het algemeen respecteert de regering de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid. Toch heerst er enige verontrusting omdat de regering de indruk geeft zich al te rechtstreeks in de werking van de media te willen mengen, en bijvoorbeeld overweegt een krant op te kopen. De bestuursraad van de openbare tv bestaat heden uitsluitend uit leden die vóór de regering zijn, ondanks het feit dat de mediawet een politiek evenwichtige verdeling van de zetels voorschrijft. De nieuwe asielwet van maart 1998 bracht aanzienlijke verbetering in de asielprocedure in Hongarije. Nu in de nieuwe wet het geografisch voorbehoud bij het Verdrag van Genève is opgeheven kunnen asielzoekers uit alle landen zich voortaan voor bescherming tot de Hongaarse overheid wenden. Dientengevolge is het aantal asielzoekers sterk toegenomen, is het personeel van het vluchtelingenbureau overbelast en is het aantal asielrechters niet langer voldoende om de aanvragen binnen een redelijke termijn af te werken. De asielzoekers en vluchtelingen worden desalniettemin ondergebracht in opvangcentra die beantwoorden aan de internationale normen. Onwettige migranten daarentegen worden in gemeenschappelijke centra geherbergd totdat de rechtbank over hun uitzetting beslist. In sommige van die centra zijn de hygiëne en levensomstandigheden beneden peil. Op aanbeveling van de ombudsman voor burgerrechten zijn sommige daarvan nu gesloten of opgeknapt. Volgens de officiële Hongaarse statistieken waren er in 1998 ruim 30. 000 onwettige migranten, waarvan ruim 18. 000 clandestien de grens zijn overgestoken. Aangezien het nieuwe strafwetboek, waarin mensenhandel als een misdrijf wordt erkend, pas in maart 1999 van kracht is geworden, zijn er nog geen statistieken over deze praktijken beschikbaar. De procedure voor onwettige migranten komt tot op grote hoogte overeen met de Gemeenschapsnormen. Het Hoge Gerechtshof is de laatste beroepsinstantie. 14 Ondanks de nieuwe asielwet zijn er nog wel wat problemen. De taken van het bureau voor vluchtelingen- en migratiezaken en die van de andere betrokken instanties zijn bijvoorbeeld niet duidelijk afgebakend en de mogelijkheden voor rechtsverhaal bij uitzetting of hertoelating blijven gering. Gezien de toenemende vloed van asielzoekers moet men zich blijven inspannen om de opvangcentra op te knappen en de opvangcapaciteit te verhogen. Dit vereist behoorlijke planning en de beschikbaarheid van financiële middelen. Het UNHCR-kantoor in Boedapest kende in 1998 zijn Menedek (Vluchtelingen-)prijs toe aan het kantoor van de parlementaire mensenrechtencommissaris, voor zijn werk in het algemeen en voor zijn inspanning ten behoeve van vreemdelingen, asielzoekers en vluchtelingen in het bijzonder. De vluchtelingenprijs werd in 1995 ingesteld voor uitzonderlijke bijdragen op het gebied van de mensenrechten. Ofschoon de overheid tegen bepaalde gevallen is opgetreden doen nog steeds verhalen de ronde over mishandeling van verdachten door de politie. Ook veel gewone mensen melden dat zij door de politie bij eenvoudige identiteitscontroles slecht behandeld zijn. Mensen die door de politie zijn vastgehouden klagen over mishandeling en pesterijen. De gevangenissen zijn meestal overvol, het aantal gevangenen overtreft de capaciteit met 40% en in veel van de gevangenissen baart de toestand nog steeds zorg (gemeld door de Ombudsman voor burgerrechten). Op de aankoop van grond door buitenlanders bestaan alleen beperkingen indien het om landbouwgrond gaat. Economische, sociale en culturele rechten Voor invaliden zijn en blijven de voorzieningen beperkt. Volgens de overheidswetgeving moeten alle openbare gebouwen tegen 2009 voor hen toegankelijk zijn gemaakt. Firma's die meer dan 20 personen in dienst hebben zijn verplicht 5% van de betrekkingen te reserveren voor mensen met één of andere handicap. Begin 1999 is in Hongarije een nieuwe driepartijenstructuur voor verzoening, sociale dialoog en onderhandeling opgezet (zie hoofdstuk 3 over werkgelegenheid en sociale zaken). Rechten en bescherming van minderheden Na de algemene verkiezingen van september 1998 in Slowakije is het basisverdrag dat in 1996 was gesloten in november 1998 eindelijk volledig ten uitvoer gelegd. Een gezamenlijk toezicht moet houden op de uitvoering van Hongaars-Slowaaks comité dat minderheidskwesties, zoals in het basisverdrag is voorgeschreven, begon met zijn werkzaamheden. Zowel de Hongaarse minderheid in Slowakije (ruim 550. 000 personen) als de Slowaakse minderheid in Hongarije (naar schatting 100. 000 personen) zijn in dit gezamenlijke comité vertegenwoordigd. Terwijl de toestand van de overige minderheden geen bijzondere problemen oplevert, blijft de eerbiediging van de mensenrechten van de Roma door de Hongaarse autoriteiten om aandacht vragen (de Roma-minderheid telt naar schatting tussen 400. 000 en 600. 000 zielen). Hun situatie is niet verergerd, maar ook niet echt verbeterd. 15 In het dagelijks leven lijden de Roma nog steeds onder wijdverbreide vooroordelen en discriminatie. Zij worden gediscrimineerd voor wat betreft de toegang tot onderwijs, werkgelegenheid, openbare instellingen en diensten. Hun gezondheidstoestand en huisvesting staan nog steeds op een veel lager peil dan bij de rest van de bevolking. Er zijn nog steeds meer dan 150 "aparte" scholen voor Roma, overal in Hongarije. Internationale en niet-gouvernementele organisaties melden dat bij de instellingen vooroordeel tegen Roma heerst en dat de politie geweld tegen hen gebruikt. In de statistieken is hiervoor geen bewijs, want volgens de Hongaarse regering is het krachtens de wet op bescherming van persoonlijke gegevens niet toegestaan de etnische afkomst van overtreders te noemen. Om de tussen de Roma en de politie heersende vooroordelen aan te pakken heeft de regering in april 1999 een specifiek programma opgezet, waarbij de politie verplicht vertegenwoordigers van het plaatselijke Roma-zelfbestuur moet ontvangen indien die met een klacht komen. De ombudsman voor de rechten van minderheden heeft kritiek geuit ten aanzien van de toegang tot de arbeidsmarkt voor Roma. Hij verklaarde dat er geen officiële, maar wel feitelijke discriminatie is tegen Roma's die een baan zoeken. Om hierin verbetering te brengen stelt de ombudsman voor de arbeidsbureaus te verplichten voortaan gevallen van discriminatie tegen Roma te melden, en bovendien werkgevers die aan discriminatie doen van opdrachten voor publieke werken uit te sluiten. De regering heeft voor de Roma een herzien actieprogramma op middellange termijn aangenomen dat beoogt hun levensomstandigheden te verbeteren. Het programma legt vooral de nadruk op verbetering van het onderwijs en de werkgelegenheid via verruimde studiebeurzen, naast sociale, gezondheidszorg- en huisvestingsmaatregelen, alsmede landbouwprojecten. Tevens bevat het een communicatiestrategie en maatregelen tegen discriminatie. Voor de uitvoering van de maatregelen van het middellange termijn programma worden in coördinatie met het nationale Roma zelfbestuur en het bureau voor nationale en etnische minderheden jaarlijkse actieprogramma's uitgestippeld. De vakministeries moeten op hun begroting afzonderlijke posten reserveren voor de uitvoering van de diverse maatregelen van het actieprogramma. Een interministerieel comité voor Roma-zaken onder leiding van de Minister van Justitie heeft tot taak Roma-kwesties te behandelen en toezicht te houden op de uitvoering van het actieprogramma. De financiële steun van de overheid voor de Roma bestond in 1999 uit 0,5 miljoen euro voor het nationale Roma-bestuur en 2 miljoen euro en ongeveer 3 miljoen euro voor de plaatselijke zelfbesturen van minderheden. Bovendien stelde de staat 2 miljoen euro beschikbaar voor Roma-stichtingen. Voorts ontving de Roma-minderheid steun in het kader van programma's van publieke werken van het onderwijsministerie en in het kader van de ontwikkeling van culturele instellingen en diensten voor de Roma. Ingevolge de verkiezingen van zelfbesturen van plaatselijke minderheden is het aantal Roma-zelfbesturen bijna verdubbeld. Deze trend kan worden geïnterpreteerd als een intensievere deelneming van de Roma aan het openbare leven. Specifieke Roma- gemeenschapscentra (opgericht met financiële steun uit de staatsbegroting) ondersteunen de plaatselijke gemeenschappen en dragen bij aan het behoud van de Roma-cultuur. Ondanks al deze maatregelen blijft de situatie van de Roma zeer benard. De bestrijding van vooroordelen bij de meerderheidsbevolking en discriminerende praktijken in de openbare diensten, en de strikte toepassing in regionaal en plaatselijk verband van het herziene 16 actieprogramma voor de middellange termijn moeten nog steeds veel aandacht krijgen en met de nodige financiële middelen worden ondersteund. 1. 3 Algemene evaluatie Hongarije voldoet aan de politieke criteria van Kopenhagen. Er zijn twee gebieden waaraan nog moet worden gewerkt. Het eerst is de situatie van de Roma : de regering begint haar actieplan voor de middellange termijn uit te voeren en moet daarvoor passende begrotingsmiddelen beschikbaar stellen. Het tweede is strijd tegen corruptie, waarbij de recente pogingen versterkt dienen te worden. 2. Economische criteria 2. 1 Inleiding In het advies dat de Commissie in 1997 uitbracht over het verzoek van Hongarije om toetreding tot de Europese Unie, kwam zij tot de volgende conclusie: "Hongarije kan worden beschouwd als een functionerende markteconomie"; het "kan naar verwachting de concurrentie en de marktkrachten binnen de Unie op middellange termijn het hoofd bieden". Deze conclusie werd in het Periodiek Verslag 1998 bevestigd. Bij de beoordeling van de economische ontwikkelingen in Hongarije sinds het uitbrengen van het advies liet de Commissie zich leiden door de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen van juni 1993, die voor het lidmaatschap van de Unie de volgende vereisten vaststelde: • het bestaan van een functionerende markteconomie; • het vermogen om het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie. In de hierna volgende analyse volgt de Commissie de in het Advies en het Periodiek Verslag 1998 gehanteerde methode. 2. 2 Economische ontwikkelingen De economische activiteit is in Hongarije sinds medio 1998 op een hoog niveau gebleven, de inflatie is aanmerkelijk gedaald en de werkgelegenheid is voor het eerst in dit decennium gegroeid. De groei van de binnenlandse vraag en de verslechtering van het internationale klimaat hebben geleid tot een toenemend tekort op de lopende rekening. Na de crisis in Rusland van augustus 1998 heeft de Hongaarse Nationale Bank het stelsel van de kruipende wisselkoers met succes verdedigd. De streefcijfers voor de begroting voor 1998 zijn gehaald, maar de begrotingsresultaten in 1999 geven aanleiding tot groeiende bezorgdheid. Hongarije is vorderingen blijven maken op het gebied van de structurele hervormingen. 17 Macro-economische ontwikkelingen De Hongaarse economie is in 1998 met 5,1% gegroeid. De groei van het BBP werd in toenemende mate gestimuleerd door de binnenlandse vraag. Het herstel van de particuliere bestedingen (3,8% groei) werd gedurende het gehele jaar sterker en de verkoop van de detailhandel nam voor het eerst sinds 1993 toe. Het investeringsniveau bleef hoog; de uitgaven voor machines stegen met meer dan 20%. Ook de uitvoer steeg sterk in 1998, in reële termen met 16%, maar deze groei nam af van bijna 30% jaar-op- jaar in het eerste kwartaal tot minder dan 10% in het vierde kwartaal. Deze sterke daling kan slechts gedeeltelijk worden verklaard door de terugval van de verkoop aan Rusland. Andere factoren waren de algemene afname van de wereldvraag, de toegenomen concurrentie van Aziatische producenten op markten elders en de in vergelijking met eerdere perioden tragere expansie van de Hongaarse exportcapaciteit. De groeiende binnenlandse vraag naar investeringsgoederen en duurzame consumptiegoederen leidde echter tot hogere invoer. De invoer nam voor het eerst sinds het stabilisatiepakket van 1995 veel sneller toe dan de uitvoer. In het laatste kwartaal van 1998 viel de invoer (jaar- op-jaar) echter aanmerkelijk terug als gevolg van de afname van de groei van investeringen en consumptie. De groei van de toegevoegde waarde volgde in 1998 de eerder ingezette ontwikkeling: 12,1% groei in de bouwsector, 7,5% in de sector vervoer en telecommunicatie en 11,8% in de industrie. De toegevoegde waarde in de sectoren voedselverwerking en landbouw nam in 1998 enigszins af, doordat een kleine stijging in de sector veeteelt wegviel tegen een daling van de plantaardige productie. Gedurende de eerste maanden van 1999 nam de groei (j aar-op-j aar) van de industriële productie af tot beneden de 10%. De werkloosheid daalde in de laatste drie maanden van 1998 tot 7%: de eerste maal sinds tien jaar dat de werkgelegenheid in Hongarije weer opleefde. In de eerste drie maanden van 1999 steeg het werkloosheidscijfer weer tot 7,4% van de beroepsbevolking. Het tekort op de lopende rekening nam in 1998 toe tot bijna 5% van het BBP (tweemaal zoveel als in 1997) en bleef de eerste drie maanden van 1999 oplopen, zij het in een langzamer tempo. Deze ontwikkeling is het gevolg van twee factoren: de uiteenlopende trends in de invoer en uitvoer van goederen en diensten en de stijging van winstoverboekingen door buitenlandse ondernemingen. De niet-schuldencreërende kapitaalinstroom (aandelen en buitenlandse directe investeringen) was onvoldoende om de stijgende externe financieringsbehoeften van het land te dekken, waardoor de buitenlandse schuld voor het eerst sinds 1996 weer steeg. De schuldendienstindicatoren bleven echter positief. De inflatie daalde sterk tot gemiddeld 14,3% in 1998. In januari 1999 daalde de inflatie tot onder de 10% en bedroeg in mei 8,9% (j aar-op-j aar). Deze afname werd aanvankelijk veroorzaakt door een tragere stijging van de prijzen voor voeding en energie en de gereguleerde prijzen. Meer recentelijk zijn de brandstof- en energieprijzen echter weer beginnen te stijgen. De lagere inflatie werd ook bevorderd door de lagere groei van het nominale loon en de tragere devaluatie van de forint. De reële inkomensgroei was hoger dan gepland (3,6%) maar de inflatoire aspecten daarvan werden gecompenseerd door een snellere groei van de productiviteit. De Hongaarse Nationale Bank (MNB) werd geconfronteerd met nieuwe uitdagingen als gevolg van de crisis in Rusland. De toename van het tekort op de lopende rekening en de ongunstige begrotingsresultaten tot dusver in 1999 hebben bijgedragen tot een stijging 18 van de risicopremie op activa in forint. De daling van de nominale zette zich voort, met uitzondering van een piek die zich ten aanzien van het rendement van obligaties en de leningtarieven voordeed op het hoogtepunt van de financiële onrust afgelopen jaar. De kredietverstrekking groeide in 1998 het hele jaar uitbundig, en in tegenstelling tot voorgaande jaren was er sprake van een groei in reële termen. Leningen aan het bedrijfsleven zijn nog steeds het meest dynamische onderdeel, maar vanaf medio 1998 was ook de toename van de kredietverstrekking aan huishoudens positief. Hongarije hanteert het in 1995 ingestelde kruipende wisselkoerssysteem. De Duitse mark in de valutamand is in januari 1999 vervangen door de euro. Toen de forint in september 1998 verzwakte binnen zijn nauwe fluctuatieband, verlaagde de MNB het maandelijkse devaluatiepercentage, intervenieerde op de wisselmarkt en verhoogde uiteindelijk de officiële rente. Na deze succesvolle verdedigingsoperatie werd het oude officiële rentetarief weer hersteld en werd het devaluatiepercentage verder verlaagd (met 0,1 percentpunt in januari, juli en oktober 1999; momenteel is het percentage 0,4% per maand). Vorig jaar nam de reële effectieve rente af door de sneller dan verwachte daling van de inflatie. Nu het algemene overheidstekort in 1998 gedaald is tot naar schatting minder dan 5% van het BBP, zijn de begrotingsautoriteiten van oordeel dat hun doel is bereikt. Evenals de afgelopen twee jaar wordt het hoger dan geplande tekort bij de sociale zekerheid gecompenseerd door de groter dan verwachte inkomsten van de centrale overheid. Het primaire overschot daalde echter voor de tweede maal en het operationele tekort (het netto begrotingstekort zonder de effecten van de inflatie) steeg. De begroting voor 1999 gaat uit van een algemeen overheidstekort van 4% van het BBP, met een lichte verhoging van het primaire overschot. In mei bedroeg het algemene overheidstekort echter al meer dan 85% van het streefcijfer voor dit jaar. Het fonds voor de gezondheidszorg overschrijdt voortdurend zijn budget, en de begrotingsresultaten van de centrale overheid zijn tot dusver teleurstellend door de lage dan verwachte BTW-opbrengsten en de hoge uitgaven aan landbouwsubsidies. De regering heeft een aantal maatregelen genomen om de gedurende het eerste halfjaar van 1999 duidelijk aan het licht gekomen budgettaire zwakte aan te pakken. In februari besloot de regering de toegang tot een speciaal reservefonds (ca. 4% van het BBP) te bevriezen. In juli kondigde de regering aan dat de BTW- en inkomstenbelastingtarieven in 2000 niet zouden stijgen en dat de regels voor BTW-terugbetaling zouden worden verscherpt. Om gewijzigde kosten ziektekostenuitkeringen te compenseren, kondigde de regering aan dat voor bepaalde typen verzekering een nieuwe heffing zou worden ingevoerd. als gevolg toegenomen van de de 19 Hongarije Reële groei BBP Inflatie - gemiddelde op jaarbasis - december t. o. v. december Werkloosheid einde jaar - definitie ILO Begrotingssaldo collectieve sector Lopende rekening betalingsbalans Buitenlandse schuld - verhouding schuld/export - bruto buitenlandse schuld Belangrijkste economische trends procent procent procent procent 1995 1996 1997 1998 meest recent 1999 1,5 13 4,6 5,1 3,8 jan-mrt 28,3 28,4 23,5 19,7 18,3 18,5 14,3 10,4 jan-mei 14,9 8,9 mei 10,2 9,9 8,7 7,8 procent BBP -6,6 -3,2 -5,4 -2,1 -4,8 procent BBP miljoen ecu/€ procent procent miljard ecu/€ miljard ecu/€ -5,5 -3,7 -1837 -1319 -840 -2059 -759 jan-mei 186 144 24,5 21,7 97 74 20,9 18,7 104 72 23,9 18,4 Netto-instroom directe buitenlandse investeringen - gegevens EBRD - volgens betalingsbalans procent BBP miljoen ecu/€ 10,0 4,4 3,6 3,1 3408 1585 1464 1293 415 Bron: nationale bronnen, OESO (statistieken buitenlandse schuld), IMF (statistieken overheidsfinanciën), EBRD. Structurele hervormingen Een aantal grote ondernemingen moet nog worden geprivatiseerd en de staat heeft in sommige bedrijven minderheidsbelangen. Eind 1998 had het privatiseringsbureau belangen in een in zo'n 388 bedrijven, waarvan 150 verwikkeld waren faillissementsprocedure; de aandelenportefeuille van het privatiseringsbureau heeft voor twee derde betrekking op bedrijven die in bezit van de staat zullen blijven. Het privatiseringsbureau is nu ook verantwoordelijk voor het beheer van de vermogens die voorheen in handen waren van de socialezekerheidsfondsen en het staatsbelang in de banksector. Dat belang werd aanzienlijk versterkt door de reddingsoperatie van Postabank (eind 1997 de tweede commerciële bank) waardoor deze weer staatseigendom werd. De inkomsten uit privatisering bedroegen in 1998 in totaal bijna 48 miljoen euro. In mei 1999 werd een minderheidsbelang van 5,7% in het telecommunicatiebedrijf MATAV verkocht voor 300,2 miljoen euro. Eind 1998 verstrekte het ministerie van Financiën circa 600 miljoen euro (zo'n 1,5% van het BBP) voor een volledige bail-out van de Postabank, om deze voor te bereiden op De eerste rij is aan nationale bronnen ontleend. De gegevens in de tweede rij resulteren uit samenwerking tussen BIS, IMF, OESO en Wereldbank. Deze bron moet als betrouwbaarder worden aangemerkt door de bredere dekking en afwezigheid van dubbeltelling. Bovendien zijn de cijfers recenter. 20 herstructurering en privatisering. De kleinere Realbank werd getroffen door een door het Nationaal solvabiliteitscrisis. Nadat Realbank was Depositoverzekeringsfonds (Orszdgos Betétbiztositasi Alap - National Deposit Insurance Fund) werd de bank onvoldoende geherkapitaliseerd, en begin 1999 startte een liquidatieprocedure. Verder gingen zes kleine makelaarsbedrij ven failliet doordat de scherpe daling van de beursindex als gevolg van de crisis in Rusland hun zwakke punten blootlegde. Op het gebied van de ontwikkeling van de financiële sector kan de invoering begin 1999 van universele bankdiensten worden genoemd. overgenomen De begrotingswet van 1999 bevat een aantal opmerkenswaardige verbeteringen, zoals de gecombineerde inning van belastingen en socialeverzekeringspremies en het opnemen in de staatsbegroting van vier van de zes resterende extracomptabele fondsen. Op de middellange termijn voorziet de regering een verdere vermindering van de belastingdruk op arbeid door de marginale inkomstenbelastingtarieven te verlagen en algemene belastingkredieten te vervangen door specifieke, bijvoorbeeld voor kinderen. Als eerst stap zijn de premies voor de sociale verzekeringen verlaagd, terwijl de grondslag voor de premieheffing inkomenstoets voor gezinstoelagen afgeschaft en werden de vrijstellingen voor het cursusgeld voor het hoger onderwijs heringevoerd. De verplichte bijdrage aan de tweede pijler werd niet gewijzigd, hoewel de wet op de pensioenhervorming voorzag in een verhoging van 6% naar 7%. Anderzijds werd de indexering van de pensioenen volgens de nominale loonstijging van vorig jaar vervroegd afgeschaft. is verbreed. Aan de uitgavenzijde werd de De nieuwe regering maakte echter geen haast met het vaststellen van de details van haar agenda voor structurele hervorming. Achterstand is opgelopen met de plannen voor de herstructurering van de gezondheidszorg en de vaststelling van een economische strategie. Daardoor is de herziening uitgesteld van de beoordeling van de prioriteiten voor het economisch beleid voor de middellange termijn, die samen met de Commissie wordt uitgevoerd. Over het algemeen kan worden gesteld dat Hongarije verdere vooruitgang op structureel gebied heeft geboekt, met name wat de fiscale hervormingen betreft. De hervormingen binnen de staatsbedrijven zijn voortgezet, maar het tempo van de privatisering geeft een zekere vertraging te zien, wat begrijpelijk is gezien de significante vooruitgang die in voorgaande jaren is geboekt. De vorderingen met de hervorming van de gezondheidszorg zijn echter teleurstellend, terwijl het besluit van de regering om de bijdrage aan de tweede pijler niet te verhogen de levensvatbaarheid van het nieuwe pensioenenstelsel op de lange termijn in gevaar brengt. 21 Belangrijkste economische indicatoren 1998 Bevolking (gemiddeld) x 1000 BBP per capita KKS-€ procent EU-gemiddelde Aandeel landbouw3 in: - bruto toegevoegde waarde procent - werkgelegenheid procent Ratio investeringen- BBP Bruto buitenlandse schuld/BBP Export goederen & diensten/BBP procent procent procent Buitenlandse directe investeringen (cijfers EBRD) miljard € € per capita 10. 114 9800 49 5,96 7,5 22,26 47,0 55,0 14,1 1395 Bron: nationale bronnen, OESO (statistieken buitenlandse se huid), IMF, EBRD. 2. 3 Toetsing aan de criteria van Kopenhagen Bestaan van een functionerende markteconomie in Agenda 2000, vereist het bestaan van een functionerende Zoals uiteengezet markteconomie dat de prijzen en de handel zijn geliberaliseerd en dat een effectief toepasbaar juridisch stelsel, met inbegrip van eigendomsrechten, voorhanden is. Macro- economische stabiliteit en consensus over het economische beleid verbeteren de prestaties van een markteconomie. Een goed ontwikkelde financiële sector en het ontbreken van belangrijke barrières voor toegang tot en verlaten van de markt verbeterde efficiency van de economie. De regeringswisseling van vorig jaar heeft niet geleid tot een fundamentele heroriëntatie van de economische prioriteiten, waaruit blijkt dat er een brede consensus bestaat over de essentiële onderdelen van het economische beleid. Het besluit om de verplichte bijdrage aan de tweede pijler van het nieuwe pensioenenstelsel niet te wijzigen, in tegenstelling tot wat de wet op de pensioenhervorming bepaalt, werpt echter enige twijfels op aangaande de bereidheid van de nieuwe regering om een sleutelonderdeel van de hervormingen uit te voeren. De nieuwe regering heeft een aantal verkennende voorstellen geschetst voor een ingrijpende hervorming van de gezondheidszorg. Een institutionele hervorming van de sociale dialoog is reeds doorgevoerd. Landbouw, jacht, bosbouw en visserij. 22 Hoewel externe financiering tot dusver gemakkelijk beschikbaar is, moet het tekort op de lopende rekening worden teruggebracht tot een niveau dat waarborgt dat de verhouding tussen buitenlandse schuld en BBP niet verslechtert. Het financiële beleid geeft wat dit betreft minder ondersteuning dan in het verleden, en het streven naar financiële consolidatie mag niet worden opgegeven. De nog hoge staatsschuld is weliswaar blijven dalen, maar mede door de afname van het primaire overschot is de situatie van de externe rekeningen in 1998 verslechterd. De coördinatie van de Hongaarse beleidsmakers is bevredigend, zoals is gebleken uit hun adequate reactie op de financiële onrust van het afgelopen najaar. In de meeste sectoren van de Hongaarse economie functioneren marktmechanismen, ondersteund door de algemene economische stabiliteit. De prijzen worden in overgrote meerderheid vrij vastgesteld; de gecontroleerde prijzen maken 16,5% uit van de consumentenprijsindex. Eind 1998 was de particuliere sector goed voor ca. 80% van het BBP. Het privatiseringsproces is bijna afgerond. Alleen het elektriciteitsdistributiebedrijf MVM en Postabank moeten nog worden geprivatiseerd. Het besluit van de regering om een aandeel te behouden in sommige bedrijven in een groot aantal sectoren staat echter in scherp contract met wat in eerdere jaren is bereikt. De grondmarkt is in ontwikkeling: een groot gedeelte van de grond die door grotere agrarische bedrijven en andere ondernemingen wordt gebruikt is gepacht, en gedeeltelijk zelfs gekocht. Looptijd en complexiteit van pachtovereenkomsten nemen toe, waardoor de pachtbescherming voor boerenbedrijven wordt verbeterd, wat een stimulans is voor investeringen. De landbouw krijgt bijstand in met name de vorm van prijssteunbeleid, kredietsubsidie en exportsubsidie. Er worden in Hongarije voortdurend nieuwe bedrijven opgericht: het totaal aantal nieuwe marktdeelnemers steeg in 1998 met 11%. Ook de faillissementsprocedures zijn relatief efficiënt. Van 1992 tot aan september 1998 zijn bijna 50. 000 liquidatieprocedures gestart; de achterstand bij de rechtbanken is teruggebracht tot minder dan 20% van de in de loop der jaren ingestelde zaken. Overeenkomsten worden in Hongarije goed nageleefd en investeerders hebben over het algemeen een positief oordeel over het ondernemingsklimaat. Het regelgevingskader voor de grotendeels geprivatiseerde nutssector is goed ontwikkeld, hoewel de regelgeving nog moet worden verfijnd en ervaring met de tenuitvoerlegging moet worden opgebouwd. De financiële sector blijft zich ontwikkelen. Er is echter nog veel ruimte voor verdere verbeteringen ten aanzien van financiële bemiddeling. De concurrentie tussen de banken onderling is groot; de marge tussen krediet- en debetrente is gedaald tot 3,8% in 1998. De exploitatiekosten blijven hoog en de rentabiliteit varieert aanzienlijk, wat verdere consolidatie van de banksector waarschijnlijk maakt. Het aandeel gerubriceerde activa daalde in 1998 tot 7%. De gemiddelde risicogewogen kapitaaltoereikendheidsquote was 13% voor de grote banken en 17% voor de middelgrote. De kredietverstrekking aan toe, maar het midden- en kleinbedrijf, huishoudens en ondernemingen neemt gemeentebesturen en huizenkopers hebben nog steeds slechts moeizaam toegang tot de plaatselijke banken. Hetzelfde geldt voor de rest van de financiële sector. Het verzekeringswezen groeit snel vanuit zijn beperkte uitgangspositie, en institutionele investeerders zullen naar verwachting met het ontstaan van het nieuwe pensioenstelsel een steeds grotere rol gaan spelen. Het gezamenlijke vermogen van de onderlinge fondsen en pensioenfondsen bedraagt momenteel ca. 4% van het BBP. De kapitalisatie 23 van de effectenbeurs bedraagt 12% van het BBP. De groei wordt veeleer door de privatisering gestimuleerd dan door de emissie van nieuwe aandelen. Gezien de snelheid waarmee de financiële sector zich ontwikkelt, moet het toezicht in de regelgeving voor worden versterkt en worden voorzien ondernemingen die in verschillende segmenten van de financiële markten actief zijn. In het bijzonder moeten de autoriteiten veel aandacht besteden aan adequaat onafhankelijk toezicht op de nieuwe pensioenverstrekkers, en erop toezien dat het vertrouwen van institutionele regelingen niet door spaarders en pensioenfondsen wijzigingen van de oorspronkelijke plannen voor de hervorming van het pensioenstelsel wordt ondermijnd. in de nieuwe lacunes in de is een functionerende markteconomie. De juridische en Hongarije institutionele structuren die aan de basis liggen van de markteconomie zijn verder versterkt. De financiële regelgeving nog moet worden verfijnd en op de tenuitvoerlegging ervan moet worden toegezien. Door het voortdurende streven naar hervorming in een stabiel macro- economisch klimaat is het functioneren van de Hongaarse markteconomie sterk verbeterd. Om deze gunstige omstandigheden te behouden moet de regering klaarheid brengen in haar agenda voor de hervorming van gezondheidszorg en sociale zekerheid en maatregelen nemen om op de middellange termijn de budgettaire consolidatie te waarborgen. Vermogen marktkrachten binnen de Unie om het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de Zoals uiteengezet in Agenda 2000 is het vermogen van Hongarije om aan dit criterium te voldoen afhankelijk van het bestaan van een markteconomie en een stabiel macro- economisch kader waarbinnen de afzonderlijke marktdeelnemers bij het nemen van hun besluiten kunnen rekenen op een bepaalde mate van voorspelbaarheid. Het veronderstelt ook het bestaan van voldoende menselijke en materiële hulpbronnen, met inbegrip van infrastructuur. De alle ondernemingen moeten investeren om hun efficiency te verbeteren. Naarmate bedrijven meer toegang hebben tot externe financiering en goed slagen in hun herstructurerings- en innovatieprogramma, zal hun aanpassingsvermogen ook groter zijn. In het algemeen zal een economie de verplichtingen van het lidmaatschap beter aankunnen naarmate haar economische integratie met de Unie vóór de toetreding al verder is gevorderd. Criteria waaruit dit blijkt zijn de aard en het volume van de handel met de lidstaten van de EU. staatsbedrijven moeten worden geherstructureerd en De afgelopen tien jaar is de concurrentiepositie van de Hongaarse economie radicaal verbeterd door de ingrijpende herstructurering van het bedrijfsleven, uitgebreide investeringen in nieuwe faciliteiten en een sterke instroom van buitenlandse directe investeringen. Bepalend voor dit resultaat was het feit dat in een vroeg stadium een functionerende markteconomie is opgebouwd. Sinds het aanpassingenpakket van 1995 zijn ook de macro-economische omstandigheden gunstig. De investeringsquote is geleidelijk gestegen tot 23,5% van het BBP het afgelopen jaar. Hongarije slaagt er reeds geruime tijd op indrukwekkende wijze in buitenlandse directe investeringen aan te trekken, die gepaard gaan met overdracht van technologie en kennis. De instroom van buitenlandse directe investeringen in Hongarije van 1989 tot 1998 bedraagt 14,1 miljard euro. Om het rendement van de toenemende buitenlandse directe investeringen te verhogen, moet een groter gedeelte van de binnenlandse besparingen 24 gericht worden op investeringen die nodig zijn om sneller op hetzelfde niveau te komen als de EU-lidstaten. ten volle Hongarije heeft voor een groot deel de institutionele infrastructuur opgebouwd en de hervormingen doorgevoerd die noodzakelijk zijn om het particuliere initiatief op een groot aantal gebieden te kunnen benutten. Onder meer betreft dit nutsvoorzieningen, pensioenverstrekking en onderzoek en ontwikkeling. Hongarije staat echter nog voor vele grote uitdagingen, waaronder de hervorming van de gezondheidszorg. De combinatie van een zwak institutioneel kader en ongunstige demografische trends leidt tot een verslechtering van de gezondheidssituatie. Het uitblijven van hervormingen op dit gebied heeft financiële consequenties die een ernstige bedreiging vormen voor de duurzaamheid van de overheidsfinanciën op de lange termijn en de productiviteit ongunstig beïnvloeden. Dankzij Hongarijes vrij liberale handelsregeling en relatieve voordeel ten aanzien van arbeidsintensieve goederen, kunnen de Hongaarse exporteurs reeds vrij goed concurreren met de producenten van de EU. Meer dan 70% van hun uitvoer wordt verkocht op de EU- markt, waar ook meer dan 60% van de Hongaarse invoer uit afkomstig is. Dit betreft grotendeels handel tussen bedrijven, met name in de productiesector en steeds meer ook in de machinebouw. Deze trend wordt ondersteund door de aanhoudende reële depreciatie van de effectieve wisselkoers, uitgedrukt in arbeidskosten per eenheid. Door duurzame ingrijpende herstructurering, vaak ondersteund met buitenlands kapitaal en technologie, is de handel omgebogen naar exportgoederen met een hogere toegevoegde waarde. Multinationale ondernemingen integreren een steeds groter gedeelte van de Hongaarse economie in het wereldwijde productie- en distributienetwerk, door dochterondernemingen te vestigen, een belang te nemen in Hongaarse bedrijven of in Hongarije distributieketens te ontwikkelen. investeringen en Wil de arbeidsmarkt soepel blijven functioneren, dan moet het onderwijsstelsel worden verbeterd en moeten de hoge indirecte arbeidskosten verder worden teruggedrongen, met name door de gezondheidszorg verder te hervormen. In combinatie met een volledig operationele strategie voor het midden- en kleinbedrijf wordt zo ook de ontwikkeling van deze sector bevorderd. Het aantal kleine en middelgrote ondernemingen vertoont een dynamische groei. Het midden- en kleinbedrijf is nu goed voor 45% van het BBP van Hongarije en 70% van de werkgelegenheid. De meeste kleine en middelgrote ondernemingen zijn actief in de dienstensector en de bouw en houden zich slechts beperkt bezig met buitenlandse handel. Kleine en zeer kleine bedrijven staan echter voor moeilijkheden die ten dele hun oorzaak vinden in de tamelijk hoge administratieve belasting (complexe voorschriften) en een fiscale last die veel zwaarder is dan voor grote ondernemingen. De in december 1998 vastgestelde strategie voor de middellange termijn wil deze problemen aanpakken, met name door zowel het regelgevingskader als de toegang van het midden- en kleinbedrijf tot financiering te verbeteren. Meer dan de helft van de landbouwgrond is momenteel in gebruik bij individuele boerderijen, maar coöperaties en ondernemingen blijven ook van belang. Om de werkgelegenheid in de landbouw te stimuleren is in 1998 een nieuwe vorm van landbouwarbeidssubsidie ingevoerd. 25 Hongarije moet in staat worden geacht om op de middellange termijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie, indien de factoren die de groei van investeringen en de herstructurering ondersteunen aanwezig blijven. Grote waardering is er voor het efficiënte macro-economische beheer, waardoor veel buitenlandse directe investeringen konden worden aangetrokken, waardoor de economie kon worden gemoderniseerd en handelsintegratie met de EU mogelijk werd. Deze reputatie moet niet in gevaar worden gebracht. Er moeten snel maatregelen worden genomen om de gezondheidszorg te hervormen en een gezonder fundament voor de te creëren. Daardoor kan de verdere ontwikkeling en het overheidsfinanciën concurrentievermogen van het bedrijfsleven worden gestimuleerd. 2. 4 Algemene evaluatie is een functionerende markteconomie. De juridische en Hongarije institutionele structuren die aan de basis liggen van de markteconomie zijn verder versterkt. Het land moet in staat worden geacht op middellange termijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie, mits de structurele hervormingen worden voortgezet. is gehandhaafd, de inflatie De macro-economische stabiliteit is gedaald en de economische groei heeft zich doorgezet. Het oplopende tekort op de lopende rekening kan, als geen maatregelen worden genomen, de gedurende de afgelopen jaren behaalde macro-economische vooruitgang in gevaar brengen. Op een aantal structurele gebieden is vooruitgang geboekt. Met name kunnen worden genoemd de budgettaire hervorming, de hervorming van het pensioenenstelsel en de privatisering. Bepaalde onlangs genomen besluiten met betrekking tot het pensioenenstelsel werpen echter enige twijfels op aangaande de bereidheid van de regering om het pensioenenstelsel te hervormen. De stijging van het begrotingstekort moet worden aangepakt. Prioriteit moet worden gegeven aan de hervorming van de gezondheidszorg, een sector die een zware last is voor de begroting. Om de duurzaamheid van de lopende rekening te waarborgen moeten de budgettaire streefcijfers voor 1999 en 2000 worden gehaald. 3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen Doel van dit deel is het bijwerken van het periodiek verslag van de Commissie van 1998 over het vermogen van Hongarije om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen, m. a. w. het juridisch en institutioneel kader, het zogeheten acquis, door middel waarvan de Unie haar doelstellingen ten uitvoer legt. In haar periodiek verslag van 1998 over de vorderingen van Hongarije op de weg naar toetreding, kwam de Commissie tot de conclusie dat: tot het harmonisatieproces getuigen van een "Hongarije blijft met betrekking evenwichtige aanpak. Het tempo van de overnamemaatregelen bleef constant en aan die maatregelen werden meestal ook nog adequate institutionele en financiële voorschriften toegevoegd ter vergemakkelijking van de uitvoering. Een vertraging bij de overname van 26 het acquis in bepaalde sectoren, zoals de milieusector, werd gecompenseerd door een grotere aandacht voor de toepassingsmaatregelen. Daaruit blijkt dat op een degelijke wijze wordt gestreefd naar effectieve toepassing en niet alleen naar overname zonder meer. Het vervolledigen van de wetgeving betreffende de interne markt bleef een prioriteit. Hongarije heeft zich vastberaden getoond in de aanpak van de complexe aangelegenheden betreffende justitie en binnenlandse zaken door het opzetten van een strategie en de vaststelling van maatregelen welke nu reeds resultaten opleveren. Ofschoon Hongarije de prioriteiten voor de korte termijn van het partnerschap voor toetreding met betrekking tot de economische hervormingen heeft verwezenlijkt, in die zin dat de instellingen in de sectoren veterinair en fytosanitair toezicht, financiële controle, en justitie en binnenlandse zaken werden versterkt, werd nog onvoldoende aandacht geschonken aan het versterken van het instrumentarium voor de regionale ontwikkeling en aan de met de interne markt verband houdende prioriteiten betreffende de harmonisatie van de wetgeving inzake auteursrechten, overheidsopdrachten en staatssteun. " De hiernavolgende tekst is op dezelfde wijze gestructureerd als het periodiek verslag van 1998 en besteedt vooral aandacht aan de vorderingen die sedert oktober van vorig jaar zijn gemaakt. In elk hoofdstuk worden de wetgevingsbesluiten en de vooruitgang bij de tenuitvoerlegging en handhaving van de wetgeving beschreven. 3. 1 Interne markt zonder grenzen In artikel 14 van het Verdrag wordt de interne markt van de Unie omschreven als een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd. Deze interne markt, die een centrale plaats in het integratieproces is gebaseerd op een open markteconomie waarin de mededinging en de economische en sociale cohesie zich optimaal moeten kunnen ontwikkelen. inneemt, De feitelijke tenuitvoerlegging en handhaving van deze vier vrijheden veronderstelt niet alleen de naleving van belangrijke beginselen zoals non-discriminatie en wederzijdse erkenning van nationale rechtsvoorschriften, maar ook de daadwerkelijke toepassing van gemeenschappelijke voorschriften, onder meer op het vlak van veiligheid, bescherming van het milieu en de consument, en de mogelijkheid om daadwerkelijk compensatie te verkrijgen. Deze beginselen zijn ook van toepassing op bepaalde gemeenschappelijke regels, bijvoorbeeld op het gebied van overheidsopdrachten, intellectuele eigendom en gegevensbescherming, die belangrijk zijn voor de totstandkoming van het algemene kader waarin een economie functioneert. Hongarije heeft de basisbeginselen van de EU-voorschriften op het gebied van de overheidsopdrachten reeds overgenomen en de vigerende wetgeving wordt op transparante wijze toegepast. De markt van overheidsopdrachten staat in beginsel open voor Europese ondernemingen. Er worden echter nog steeds lokale preferenties gehanteerd. Hongarije heeft in september 1999 zijn wet op de overheidsopdrachten gewijzigd om door de EU medegefinancierde projecten uit te sluiten van de clausule inzake nationale preferentie. Het aantal gepubliceerde overheidsopdrachten is het voorbije jaar blijven toenemen: van 4338 in 1997 tot 4481 in 1998 (waardevermeerdering met 25%) terwijl het aantal op besloten procedures gebaseerde contracten is afgenomen. De nog niet weggewerkte verschillen met het acquis houden verband met de drempelwaarde, het ontbreken van de keuze tussen openbare en besloten procedures, de 27 termijnen voor de indiening van aanbestedingen, de definitie van publieke werken en de toepassing van de clausule inzake nationale preferentie. Wat de rechtshandhaving en de rechtsmiddelen betreft, moeten de regels voor het inleiden van procedures en die met betrekking tot nutsvoorzieningen verder worden aangepast. Ondanks het feit dat de Raad inzake opleiding heeft opgezet, moet de voor overheidsopdrachten een initiatief handhaving van de regels inzake overheidsopdrachten worden verscherpt. sui van van (met uitzondering gegevensbestanden De kaderwetgeving op het gebied van de bescherming van intellectuele eigendomsrechten is grotendeels aan het acquis aangepast. In september 1999 is opnieuw vooruitgang geboekt met de goedkeuring van wijzigingswetten, met name inzake de bescherming van computerprogramma's, huur- en uitleenrechten, bepaalde rechten in verband met het auteursrecht, inclusief uitzendingen via satelliet en kabel en de wettelijke bescherming generis gegevensbestanden). Deze wet bevat een aantal overgangsregelingen. Hongarije heeft in november 1998 zijn akten van bekrachtiging van de twee nieuwe verdragen inzake intellectuele eigendomsrechten (de WTPO-verdragen) neergelegd. Hongarije heeft de TRIPS-Overeenkomst van de WTO inzake intellectuele eigendomsrechten alsook het Verdrag van Rome van 1961 inzake de bescherming van uitvoerende kunstenaars, producenten van fonogrammen en omroeporganisaties bekendgemaakt. De wetgeving moet echter nog tijdig verder worden aangepast wat betreft artikel 10 van de richtlijn inzake de beschermingstermijn. Er is ook vooruitgang geboekt met betrekking tot de handhaving van de wetgeving inzake intellectuele en industriële eigendomsrechten door het versterken van de controles aan de grenzen en de aanpassing van de daarmee verband houdende strafrechtelijke bepalingen. Om tot een efficiënter handhavingsbeleid te komen zijn echter specifieke opleidingsprogramma's vereist. Hongarije zal ook nog inspanningen moeten leveren op het gebied van octrooien, met name wat betreft de bescherming van farmaceutische producten, om hetzelfde beschermingsniveau te halen als in de EU. Zoals in de Europa-Overeenkomst is bepaald, heeft Hongarije verzocht om toetreding tot het Verdrag van München inzake de verlening van Europese octrooien. Hongarije is verzocht om met ingang van juli 2002 lid te worden. In november 1998 heeft Hongarije het Verdrag inzake het merkenrecht geratificeerd. De wetgeving op het gebied van het vennootschapsrecht is reeds in grote mate aangepast. Er is opnieuw belangrijke vooruitgang geboekt aangezien buitenlanders zich op dit ogenblik als particuliere ondernemers in Hongarije kunnen vestigen (zie het hoofdstuk over het vrij verkeer van personen). De weinige verschillen met het acquis hebben vooral betrekking op de reikwijdte van de "nietigheidsbepaling", de regels voor groepen van ondernemingen en de voorschriften inzake kennisgeving bij fusies. Op het gebied van de wet inzake boekhouding en accountantscontrole heeft Hongarije reeds een zeer hoge graad van conformiteit bereikt. Er is echter geen verdere vooruitgang geboekt. Op het gebied van de gegevensbescherming heeft Hongarije zijn wetgeving reeds in belangrijke mate aangepast. Een in juni 1999 goedgekeurde wet heeft een aantal wijzigingen van technische aard ingevoerd zoals het begrip "data processor" naast dat van "data controller". Op douanegebied zijn de bepalingen met betrekking tot gerechtelijk onderzoek verder aangepast door de wijziging van de Hongaarse Douanewet 28 op het gebied van gegevensbehandeling en -bescherming bij de Hongaarse Dienst voor douanezaken en financiële aangelegenheden. De wetgeving moet echter nog verder worden bijgewerkt. De vier vrijheden De Commissie heeft er in haar advies op gewezen dat Hongarije reeds veel vooruitgang heeft geboekt bij het waarborgen van de vier vrijheden. In het daarop volgend Periodiek Verslag is vooral aandacht besteed aan de blijvende behoefte aan vooruitgang op het gebied van normalisatie en van liberalisering van de dienstensector. Vrij verkeer van goederen Op het gebied van de normalisering is de transponeringsratio van de Europese normen in de Hongaarse wetgeving eerder aan de lage kant. Bij de aanneming van Europese normen is enige vooruitgang geboekt en het aanpassingsniveau bedraagt thans 45%. Hongarije zal de aanpassing echter moeten bespoedigen wil het de transponeringsratio van 80% bereiken die een voorwaarde is voor het volledige lidmaatschap van de Europese normalisatie-instanties CEN en CENELEC. In 1999 zijn uitvoerige regels vastgesteld voor de aanwijzing van de instanties voor het beoordelen van de conformiteit waardoor de algemene regels die ter zake gelden ten uitvoer worden gelegd. Hongarije heeft reeds de algemene beginselen van de nieuwe en globale aanpak aangenomen. De inspanningen zijn vooral gericht op de praktische tenuitvoerlegging van wetgeving inzake deze beginselen. Voor de sectoren die onder de richtlijnen van de nieuwe aanpak vallen is belangrijke vooruitgang geboekt met betrekking tot de richtlijnen inzake speelgoed, machines, liften, drukvaten, niet-automatische weeginstrumenten en op gas werkende apparaten. In 1999 zijn bepalingen inzake de indeling, verpakking en etikettering van gevaarlijke producten vastgesteld. Er is ook een inspanning geleverd met het oog op de harmonisatie in de sectoren voedingsmiddelen (additieven voor levensmiddelen en hygiëne), elektromagnetische compatibiliteit, voorverpakking, pleziervaartuigen en producten voor de bouw. Door de wet inzake geneesmiddelen voor menselijk gebruik is de Hongaarse wetgeving verder aangepast wat betreft de distributie van farmaceutische producten. Op het gebied van motorvoertuigen, farmaceutische producten, cosmetische producten, legale metrologie, hout en kristalglas moeten nog bijkomende inspanningen worden geleverd om de Hongaarse wetgeving aan het acquis aan te passen. Ook op het vlak van de omzetting van de richtlijn inzake algemene productveiligheid en de totstandbrenging van de nodige rechtshandhavingsstructuren moet Hongarije nog een inspanning leveren (zie ook het hoofdstuk consumentenbeleid). Vrij verkeer van kapitaal Hongarije heeft reeds aanzienlijke vorderingen gemaakt met de liberalisatie van het kapitaalverkeer. De kapitaalmarkttransacties op middellange en lange termijn zijn geliberaliseerd met uitzondering van uitgaande kredieten en bepaalde transacties in verband met collectieve beleggingsmaatschappijen. Hongaarse en buitenlandse valuta kunnen worden uitgevoerd. In Hongarije gevestigde deviezenbanken mogen rekeningen van niet-ingezetenen exploiteren. Na deze belangrijke vorderingen tijdens de vorige verslagperiode is er thans een pauze ingetreden in de verdere liberalisering in Hongarije. 29 De ontwikkelingen in het buitenland hebben in 1998 een kettingreactie van korte duur veroorzaakt op de kapitaalmarkt en de financiële markt in Hongarije. De uitstroom van buitenlandse beleggingen bedroeg van augustus tot september 1998 ruim 1,1 miljard € en ging gepaard met een scherpe daling van de voorraadprijzen en een stijging van het obligatierendement en de Forint kwam onder druk te staan. Daarop hebben de Hongaarse autoriteiten, zich bewust van de noodzaak om enige controle te blijven uitoefenen op kortlopende kapitaaltransacties, besloten hun vroegere plannen om tegen eind 2000 de resterende beperkingen voor transacties op korte termijn af te schaffen, te herzien. Er is thans geen nieuwe tijdslimiet gesteld en er is alleen maar toegezegd dat alle beperkingen voor de korte termijn uiterlijk vóór de toetreding zullen zijn afgeschaft. De belangrijkste-beperkingen die nog overblijven hebben betrekking op de aankoop van onroerend goed, beleggingen in het buitenland door verzekeringsmaatschappijen en pensioenfondsen en op kortlopende kapitaaltransacties die de Forint moeten beschermen tegen druk van buitenaf. Vrij verkeer van diensten toegelaten en in september 1999 is een real Wat financiële diensten betreft heeft Hongarije reeds belangrijke vorderingen gemaakt met de aanpassing. In de banksector zijn de coördinatierichtlijnen en de richtlijnen inzake de solvabiliteitsratio en bankrekeningen verder aangepast. Algemene banken zijn sedert januari 1999 time bruto vereffeningssysteem (RTBV-systeem) ingevoerd waardoor het in Hongarije toegepaste systeem van grote betalingen gemakkelijker in de systemen van de lidstaten zou moeten kunnen worden geïntegreerd. Er is ook enige vooruitgang geboekt op het vlak van elektronische betaalsystemen. Er moeten nog inspanningen worden geleverd voor met name de omzetting van de richtlijn inzake saldering, kapitaaltoereikendheid en toezicht op geconsolideerde basis en de richtlijn inzake de versterking van het prudentiële toezicht op financiële constructies (post-BCCI-richtlijn). Het toezicht op bankactiviteiten wordt uitgeoefend door de Autoriteit voor Toezicht op de geld- en kapitaalmarkt die het voorbije jaar 161 controles heeft verricht. In 15 gevallen zijn de bedrijvigheden van de financiële instellingen opgeschort en in twee gevallen is geen toestemming verleend voor de uitgifte van waardepapieren (zie ook hoofdstuk 4 "Bestuurlijke capaciteit"). In de verzekeringssector zijn investeringen in het buitenland nog steeds aan beperkingen onderworpen en gelden een aantal verplichtingen om te investeren in schuldpapieren van de staat. Levensverzekeringsmaatschappijen moeten bijvoorbeeld 30% van hun reserves beleggen in schuldbewijzen van de staat en andere verzekeringsmaatschappijen moeten 40% van hun reserve in cash of in schuldbewijzen van de staat aanhouden. De verzekeringsmaatschappijen hebben meer vrijheid om de tarieven voor autoverzekeringen vast tot het verlenen van verzekeringsdiensten zijn verder aan het acquis aangepast. Het toezicht op de verzekeringsmaatschappijen is efficiënter gemaakt. stellen en de voorschriften met betrekking te Wat de effectenhandel betreft, heeft Hongarije zijn wetgeving reeds in belangrijke mate aangepast. Wat de ICBE-richtlijn inzake effecten betreft, moeten de functie van de fondsbeheerder en de samenstelling van de portefeuille van de beheerde fondsen verder worden gedefinieerd. Hoewel de Hongaarse wetgeving met betrekking tot het witwassen van geld grotendeels in overeenstemming is met het acquis, moet zij om volledig in overeenstemming daarmee te zijn op een aantal punten worden gewijzigd en moeten met name de bestaande anonieme rekeningen worden afgeschaft. 30 Vrij verkeer van personen inwerkingtreding Hongarije heeft op het vlak van de vrijheid van vestiging reeds aanzienlijke vorderingen gemaakt. De in februari 1999 van de wet op zelfstandige beroepsactiviteiten is een belangrijke stap in de goede richting. EU-onderdanen kunnen zich thans als zelfstandige vestigen en onder dezelfde voorwaarden werken als Hongaren. De nationaliteitsvoorwaarden voor buitenlanders die zich als zelfstandige wensen te vestigen zijn afgeschaft, met name voor dokters, apothekers en dierenartsen. Er blijven echter nog een aantal beperkingen bestaan, vooral voor advocaten. Wat betreft de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties en diploma's, voldoet Hongarije grotendeels aan het acquis. Er is enige vooruitgang geboekt op het gebied van het hoger landbouwonderwijs. Er moeten nog aanpassingen worden doorgevoerd met betrekking en beroepskwalificaties. Voor de meeste beroepen bestaan de noodzakelijke structuren, hoewel zij nog verder versterkt moeten worden. erkenning van diploma's tot het onderscheid tussen de De Hongaarse wetgeving met betrekking tot het recht van studenten om zich vrij te verplaatsen en het vrij verkeer van werknemers is slechts gedeeltelijk aan het acquis aangepast. Mededinging De Hongaarse antitrustwetgeving is in grote lijnen aan het acquis aangepast. Onlangs zijn drie nieuwe voorschriften in verband met generieke vrijstellingen voor onderzoek en ontwikkeling, specialisatie en overeenkomsten inzake de overdracht van technologie goedgekeurd. Er zijn Het Hongaarse Mededingingsbureau heeft een goede staat van dienst op het vlak van rechtshandhaving. 39 wetsovertredingen genoteerd (30 gevallen van consumentenfraude, 1 geval van kartelvorming en 5 gevallen van misbruik van een machtspositie (zie hoofdstuk 4 "Bestuurlijke capaciteit"). Het Mededingingsbureau is tot dusverre vooral opgetreden om kleinere mededingingsproblemen op te lossen, maar heeft in gevallen waarbij ook op afdoende wijze oneerlijke concurrentie voorkomen belangrijke Hongaarse ondernemingen waren betrokken (bijvoorbeeld het besluit om een fusie tussen de belangrijkste Hongaarse telecommunicatiemaatschappij MATAV en een kleinere onderneming in die sector te verbieden). Ook op het vlak van staatssteun heeft Hongarije vooruitgang geboekt: de nieuwe wetgeving die in mei 1999 is aangenomen heeft de taken van de Autoriteit voor toezicht op staatssteun duidelijk omschreven. Zoals uit de jaarverslagen over staatssteun die de Hongaarse autoriteiten in 1998 aan de Commissie hebben voorgelegd blijkt, zijn ook inspanningen geleverd om de transparantie van de regelingen voor staatssteun te vergroten Deze verslagen volgen de methode van de Commissieverslagen over staatssteun en voldoen aan de criteria inzake transparantie. Een aantal regelingen inzake staatssteun zijn aangepast aan de communautaire regels doch verdere aanpassingen zijn nodig om tot volledige overeenstemming te komen. inspanningen worden geleverd om een daadwerkelijke Er moeten ook nog tenuitvoerlegging van de voorschriften inzake staatssteun te waarborgen. Hongarije moet ook de nodige maatregelen nemen met het oog op de verdere overname van het relevante acquis. Bijzondere aandacht moet worden besteed aan de rechtsgrond voor het 31 onderzoek van staatssteun aan gevoelige sectoren. De inventaris van de bestaande steunmaatregelen moet omvattender worden gemaakt door daarin informatie op te nemen over alle indirecte vormen van steun zoals fiscale steunmaatregelen. In Hongarije zijn er ondernemingen die speciale of exclusieve rechten hebben op het gebied van telecommunicatie, posterijen, energie, vervoer (spoor, weg), waterbeheer, de exploitatie van de luchthaven Ferihegy van Budapest en de haven van Csepel, watervoorziening, nationale openbare wegen, autosnelwegen, beheer van openbare rivieren, meren en watervoorzieningsinstallaties. De relevante communautaire criteria met betrekking tot speciale of exclusieve rechten worden in grote mate gerespecteerd doch sedert het vorige periodiek verslag zijn geen vorderingen meer gemaakt. Conclusie Er is vooruitgang geboekt op het vlak van het vennootschapsrecht en normalisatie. Om volwaardig lid te kunnen worden van de Europese normalisatie-instellingen moet Hongarije zijn inspanningen op dit gebied voortzetten. Aan de prioriteiten voor de korte termijn van het partnerschap voor toetreding is voldaan. Op het vlak van de handhaving van de intellectuele eigendomsrechten moeten nog inspanningen worden geleverd, met name voor de bescherming van het auteursrecht en octrooien. Aan de prioriteiten voor de korte termijn van het partnerschap voor toetreding is maar gedeeltelijk voldaan. Wat de vier vrijheden betreft, heeft Hongarije zijn wetgeving reeds in belangrijke mate aangepast aan het acquis. Er zijn nieuwe inspanningen nodig, met name op het gebied van de omzetting en handhaving van de richtlijn inzake algemene productveiligheid. Er is vooruitgang geboekt met betrekking tot het acquis inzake staatssteun. De jaarverslagen over staatssteun voldoen aan de criteria inzake transparantie doch Hongarije moet de overname van de EU-voorschriften inzake staatssteun vervolledigen. Bijzondere aandacht dient te worden besteed aan de rechtsgrond voor het onderzoek van gevoelige sectoren en aan de aanpassing van de staatsmonopolies. Hongarije heeft op afdoende wijze voldaan aan de prioriteiten voor de korte termijn van het partnerschap voor toetreding. 3. 2 Innovatie Informatiemaatschappij Hongarije neemt actief deel aan de informatiemaatschappij. Het aantal gezinnen dat een computer bezit toegenomen evenals het aantal internetgebruikers. is het voorbije sterk jaar Het "intelligente steden/regio's"-programma voor 1997, dat tot doel heeft de informatie infrastructuur in de grote steden en gebieden te verbeteren, wordt thans ten uitvoer gelegd. De Hongaarse Nationale Raad voor communicatie en informatica organiseert het nationaal forum van de informatiemaatschappij. Onderwijs, opleiding en jeugdzaken Het beleid van Hongarije in deze sector is reeds in grote mate in overeenstemming gebracht met dat van de EU. 32 Sedert oktober 1998 hebben zich geen belangrijke ontwikkelingen voorgedaan op wetgevend of institutioneel gebied. Hongarije levert inspanningen om de richtlijn inzake onderwijs voor de kinderen van migrerende werknemers ten uitvoer te leggen, met name door die kinderen meer mogelijkheden te bieden voor onderwijs in hun moedertaal en over hun cultuur. Er wordt voorzien in een speciale opleiding ten behoeve van leerkrachten van scholen met een groot aantal immigrantenkinderen. Het beginsel van niet-discriminatie, met name op grond van de nationaliteit, moet worden toegepast op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdzaken. in Hongarije diploma-vereisten De en beroepskwalificaties zijn doorgaans in overeenstemming met het acquis. Hongarije heeft sedert september 1999 met succes deelgenomen aan de communautaire programma's Socrates, Leonardo da Vinci en Jeugd voor Europa. De beroepsopleiding in Hongarije is geleidelijk in overeenstemming gebracht met de EU-praktijken en doelstellingen. verschillende beroepen voor de In 1998-99 hebben 3. 150 studenten geprofiteerd van de mobiliteitssubsidies van het Erasmus-programma om in EU-landen te studeren en 2. 256 jonge Hongaren hebben deelgenomen aan het programma Jeugd voor Europa. In 1998 hebben 435 Hongaren deelgenomen aan uitwisselingen in het kader van het programma Leonardo da Vinci (beroepsopleiding). Onderzoek en technologische ontwikkeling Het huidige communautaire acquis vergt geen omzetting in de nationale wetgeving. De regering heeft de financiële steun voor de sector aanzienlijk opgevoerd van 0,6% van het BBPin 1998 tot 1% in 1999. De deelname van Hongarije aan het 5de Kaderprogramma (1999-2002) en het Kaderprogramma van Euratom is in augustus 1999 een feit geworden. Om de deelname met succes voor te bereiden zijn in Hongarije recentelijk verschillende structuren opgericht. De echte uitvoeringscapaciteit zal tijdens de deelname aan het 5de Kaderprogramma worden uitgetest. Hongarije heeft ook besloten om zijn onderzoekactiviteiten op dit gebied open te stellen voor ondernemingen, wetenschappers en universiteiten uit de lidstaten. Telecommunicatie In de Hongaarse telecommunicatiesector is belangrijke vooruitgang geboekt zowel wat betreft de netwerken als de diensten. Diverse, voor de aanpassing aan het acquis vereiste regelgevingsinstrumenten zijn aangenomen. De telecommunicatiesector heeft gestaag uitbreiding genomen. De installatie van vaste telefoontoestellen is in 1998 van 5 tot 34 lijnen per 100 inwoners gestegen en het aantal mobiele telefoontoestellen van 4 tot 10 per 100 inwoners. De digitalisering van het netwerk is van 12% tot 81,5% toegenomen. De Hongaarse regering heeft een besluit aangenomen waarin de basisbeginselen voor de informatie-communicatie-infrastructuur en diensten tot het jaar 2005 zijn vastgelegd. De Hongaarse markt is verder geliberaliseerd, met name door op commerciële basis te bieden, door de spraaktelefoniediensten aan gesloten gebruikersgroepen aan exploitanten van kabeltelevisienetten toestemming te geven tot het verlenen van internetdiensten en door aan een particuliere onderneming twee vergunningen af te geven voor internettelefonie. Overeenkomstig een besluit van de regering van mei 1999 hebben 33 alle vrije exploitanten frequenties toegewezen gekregen voor GSM 900 en DCS 1800 waardoor zij met gelijke middelen kunnen concurreren op de markt van de mobiele telefonie. De privatisering van de huidige netwerkexploitant MATAV werd voltooid. In juni 1999 zijn nieuwe wetten aangenomen waardoor de exploitanten van spraaktelefonie het exclusieve recht wordt ontzegd om kabeltelevisienetwerken aan te leggen in hun concessiegebied. Hierdoor moet na de openstelling van de markt voor spraaktelefonie de concurrentie worden bevorderd. Ondanks het feit dat nog geen nieuwe telecommunicatiewet is aangenomen, is toch reeds afgeleide wetgeving ten uitvoer gelegd. De bepalingen van het acquis met betrekking tot de gegevensbescherming in de telecommunicatiesector is voor de mobiele GSM-netwerken ten uitvoer gelegd. Het herstel van het evenwicht van de tarieven vordert snel omdat de tarieven voor interconnecties en huurlijnen sterk zijn verlaagd. De huurprijs voor residentiële abonnees en bedrijfslijnen en de kosten van de lokale gesprekken zijn sterk gestegen. De belangrijkste problemen waarvoor nog geen oplossing is gevonden zijn de aanpassing van de bepalingen inzake universele dienst, nummering en vergunningen. Bij de posterijen is enige vooruitgang geboekt door de ondertekening van een overeenkomst met UNEX (Unipost Extemal Monitoring System) en de oprichting van een afdeling die bevoegd is voor vergunningen en toezicht op de sector van de posterijen. Audiovisuele sector De wetgeving van Hongarije is reeds in grote mate aangepast aan het acquis. Sedert het laatste periodiek verslag is geen belangrijke vooruitgang meer geboekt op dit gebied. Hongarije moet de status van de omroeporganisaties en de programmering van Europese producties alsmede regels voor het toezicht op satellietuitzendingen vastleggen. Conclusie technologische ontwikkeling. Op deze gebieden Hongarije is de nadruk blijven leggen op de informatiemaatschappij, onderwijs en opleiding en onderzoek en is vooruitgang geboekt door de volledige deelname aan het 5de Kaderprogramma. Er zijn ook vorderingen gemaakt bij de openstelling van de telecommunicatiemarkt. Er moeten nog inspanningen worden geleverd om het regelgevingskader te vervolledigen, met name op het gebied van vergunningen. Ook in de audiovisuele sector is een verdere aanpassing vereist. 3. 3 Economische en fiscale aspecten Economische en Monetaire Unie Hongarije heeft te kennen gegeven het EMU-acquis, als vastgelegd in titel Vu van het EG-Verdrag en de andere relevante teksten, te aanvaarden en volledig toe te passen. Het heeft ook medegedeeld dat de administratieve structuren voor de tenuitvoerlegging en handhaving van het acquis aanwezig zullen zijn. Hongarije heeft weinig nieuwe vorderingen gemaakt met de voorbereiding van zijn deelname aan de Economische en Monetaire Unie. Wat betreft het acquis dat voor de 34 de aan kan kredieten begroting verstrekken toetreding ten uitvoer moet zijn gelegd, is het zo dat de Nationale Bank nog steeds kortlopende tijdelijke liquiditeitsproblemen op te lossen. Van deze enige nog bestaande mogelijkheid tot directe financiering van de openbare sector is evenwel sinds 1995 geen gebruik meer gemaakt. De overheidsinstanties genieten nog steeds voorrechten wat betreft de toegang tot financiële instellingen, vooral door middel van de bij wet verleende voorrang aan overheidsobligaties in de samenstelling van de portefeuille van spaarbanken. De statuten van de Nationale Bank moeten nog in overeenstemming worden gebracht met het Verdrag om de onafhankelijkheid van de monetaire autoriteiten te waarborgen. De Commissie is bezorgd over recente verklaringen van een aantal Hongaarse politici waarin deze laatsten deze onafhankelijkheid in twijfel schijnen te trekken. om Belastingen De basiselementen van de structuur voor BTW en accijnsrechten zijn reeds aanwezig in Hongarije. Hongarije heeft verder vooruitgang geboekt met de aanpassing van zijn wetgeving aan de 6de BTW-richtlijn. In 1999 heeft het een douanenomenclatuur aangenomen die in overeenstemming is met de gecombineerde nomenclatuur en heeft het de verleggingsregeling voor bepaalde diensten verscherpt. De radio- en televisie-omroepen zijn thans vrijgesteld van BTW, behalve die met commerciële oogmerken. Tenslotte is de administratieve rompslomp voor het MKB door de invoering van jaarlijkse BTW- aangiften verminderd. Er blijven nochtans een aantal verschillen tussen de Hongaarse BTW-wetgeving en de communautaire voorschriften bestaan, met name wat betreft de belastingtarieven. Bovendien moeten absoluut aanpassingen worden doorgevoerd op het gebied van belastingplichtigen, belastbare transacties, speciale regelingen voor terugbetaling van de en vereenvoudigingsprocedures om de Hongaarse BTW, belastingvrijstellingen wetgeving volledig in overeenstemming te brengen met het acquis. De administratieve samenwerking op belastinggebied tussen Hongarije en de lidstaten van de EU is op dit ogenblik op bilaterale overeenkomsten gebaseerd. Het werkingsgebied van die overeenkomsten en bijgevolg ook de wederzijdse bijstand tussen beide partijen blijft dan ook vaak beperkt tot het voorkomen van dubbele belastingheffing. Om tegen de toetreding het acquis inzake administratieve samenwerking en wederzijdse bijstand te kunnen toepassen, zal Hongarije zijn wetgeving inzake gegevensbescherming moeten aanpassen. Op het gebied van accijnsrechten zijn in januari 1999 nieuwe wetten in werking getreden die het mogelijk maken in Hongarije belastingentrepots voor commerciële doeleinden op te richten. Ook de procedure voor de opschorting van belastingen is verder verduidelijkt. De huidige regeling waarbij afwijkende heffingen worden toegepast op fruitbrandewijnen en andere spiritualiën is in strijd met de voorschriften van de Gemeenschap die één enkel accijnsrecht opleggen voor fungibele producten. Andere nog hangende kwesties hebben betrekking op de minimumaccijnsrechten voor sigaretten en op de vrijstelling van rechten voor minerale oliën en het in bezit hebben en het vervoer van aan accijns onderworpen goederen. Het vermogensbelastingtarief voor transacties moet aan de voorschriften van de en op Gemeenschap worden De belastingheffing aangepast. fusies op 35 moedermaatschappijen en dochterondernemingen van verschillende lidstaten moeten verder worden aangepast. Conclusie Hongarije heeft verder vooruitgang geboekt met de aanpassing van zijn belastingwetgeving aan het acquis op dat gebied. De vaststelling van een werkprogramma voor de aanpassing van het Hongaarse BTW-stelsel aan het acquis zal in belangrijke mate bijdragen tot het maken van nieuwe vorderingen. Statistiek In overeenstemming met de EU-beginselen stelt Hongarije reeds op een aantal gebieden statistieken op. De samenwerking met Hongarije op het gebied van statistiek, zowel op bilaterale basis met Eurostat als in het kader van internationale organisaties zoals de VN, het IMF en de OESO, is de voorbije jaren geleidelijk uitgebreid. Het Hongaarse Bureau voor de Statistiek is autonoom en goed toegerust. De onafhankelijkheid van de statistische eenheden van het Bureau voor de Statistiek dient nader te worden omschreven. De bepalingen inzake gegevenstransmissie naar het buitenland en de vertrouwelijkheid zijn in 1999 verder aangepast. Hongarije heeft reeds een hoog niveau van aanpassing bereikt voor prijsstatistieken, enquêtes naar de arbeidskrachten en andere enquêtes naar het arbeidspotentieel en andere sociale enquêtes en het ondernemingenregister. De sociale, bedrijfs-, industrie- en macro-economische statistieken vertonen nog zwakke punten. Wat de regionale statistieken betreft, is een stap in de richting van de aanpassing gezet met de vaststelling van zeven statistische gebieden. Er zijn nog inspanningen nodig op het gebied van de verzameling en verstrekking van gegevens op regionaal niveau, statistieken van de marktsituatie en de omvang van de buitenlandse handel in goederen. Er moet nog een aanzienlijke inspanning worden geleverd om te voldoen aan het acquis op het gebied van landbouwstatistieken, vooral wat betreft structurele statistieken en statistieken over typologie, de fruit- en wijnproductie, de melkproductie en slachtingen en agro-monetaire statistieken. Als een eerste stap is op 4 mei 1999 de wet inzake de algemene landbouwtelling door het parlement goedgekeurd. 3. 4 Sectoraal beleid Industrie Er bestaat een grote mate van overeenstemming tussen het Hongaarse industriebeleid en de beginselen en doelstellingen van het industriebeleid van de EU. Het industriebeleid van Hongarije is nog steeds gebaseerd op de instandhouding van een stabiel, open en concurrentieel economisch klimaat, dat gunstige en voorspelbare voorwaarden creëert voor winstgevende zaken voor privé-rekening. Sinds vorig jaar is de herstructurering van de industrie voortgezet. De instroom van buitenlandse directe investeringen was van groot belang en heeft bijgedragen tot de verdere overdracht van technologie en management knowhow, de modernisering van de productie-installaties en de intensivering van andere vormen van grensoverschrijdende samenwerking. Dit wordt geïllustreerd door het feit dat Hongarije buitenlandse 36 investeringen is blijven aantrekken (zie hoofdstuk 2 "economische criteria"). Hongarije telt op dit ogenblik ongeveer 35. 000 ondernemingen met een buitenlandse participatie in het kapitaal: zij nemen ongeveer een derde van het BBP voor hun rekening, zijn goed voor ongeveer 80% van de bruto export van het land en verschaffen werkgelegenheid aan een vierde van de arbeidskrachten in de particuliere sector. De handelsstatistieken bevestigen het tempo van de integratie met de Unie. langzamer De herstructurering verloopt in Hongaarse ondernemingen die niet rechtstreeks zijn betrokken bij de instroom van buitenlandse directe investeringen. Hongarije moet zich thans toeleggen op het bevorderen van de lokale bedrijfssector. Het grote aantal multinationals met productieafdelingen in Hongarije zou een bruikbare basis moeten zijn voor het ontwikkelen van de lokale toeleveringssector, doch op dit ogenblik zijn de banden onvoldoende ontwikkeld. Het afgelopen jaar is er met de herstructurering van de ijzer-en staalindustrie geen wezenlijke vooruitgang geboekt. De belangrijkste staalproducent van Hongarije is nog steeds een staatsbedrijf. Om vooruitgang te boeken met de herstructurering moeten voor elke staalfabriek afzonderlijk Een belangrijk aspect van het industriebeleid is de controle op staatssteun (zie hoofdstuk "mededinging"). levensvatbaarheidsplannen worden opgesteld. Landbouw Situatie in de landbouw Hoewel de algemene economische prestaties in Hongarije in 1998 en begin 1999 zijn blijven stijgen, is de productie van de landbouwsector tijdens deze twee jaar afgenomen. Het aandeel van de landbouw in de economie gaat bijgevolg in dalende lijn: land en bosbouw vertegenwoordigen minder dan 6% van het BBP en verschaffen werkgelegenheid aan minder dan 8% van de actieve bevolking. lichte daling in 1997 heeft de Hongaarse export van Na een landbouw- en voedselproducten zich in 1998 kunnen herstellen en een waarde van 1. 038 miljoen € bereikt. Dit bedrag vertegenwoordigt 7,2% van de totale export van Hongarije naar de Gemeenschap. Vlees en vleesbereidingen waren veruit het belangrijkste exportproduct van Hongarije met een waarde van ongeveer 365 miljoen €. Ook de export van landbouwproducten door de Gemeenschap is in vergelijking met 1997 met 2,8% gestegen en vertegenwoordigt 546 miljoen €, wat overeenkomt met 3,3% van de totale export naar Hongarije. Door deze ontwikkelingen vertoont de handelsbalans van Hongarije voor de handel in landbouw- en voedselproducten met de Gemeenschap een positief resultaat van 493 miljoen € tegenover 488 miljoen € in 1997. In maart 1999 heeft de Raad de Commissie gemachtigd onderhandelingen te openen met de geassocieerde landen met het oog op nieuwe wederzijdse landbouwconcessies die zullen bijdragen tot de geleidelijke en systematische liberalisering van de bilaterale handel. Landbouwbeleid Wat de ondersteuning van de landbouw betreft, telde het Hongaarse systeem in 1999 4 categorieën steunmaatregelen (steun voor toegang tot de markt, voedselveiligheid, 37 herstructurering en modernisering) met een totaal budget van 576 miljoen € voor landbouwsubsidies en 46 miljoen € voor maatregelen inzake plattelandsontwikkeling. Maatregelen ter ondersteuning van de marktprijs zijn de belangrijkste vorm van ondersteuning in Hongarije en ze zijn gebaseerd op een systeem van minimum- en richtprijzen. Het marktinterventiesysteem (aankoop van producten, openbare opslag, verwerking en verkoop van de interventievoorraden) wordt gecombineerd met exportsubsidies. In 1998 hebben de lage internationale en binnenlandse prijzen voor ondersteunde producten (vooral granen en varkensvlees) geleid tot een toename van de uitgaven voor marktondersteuning (de export werd gesteund door middel van kredieten, met name voor zuivelproducten, varkensvlees en vlees van pluimvee). Er werden directe exportsubsidies toegekend voor een groter aantal producten, in overeenstemming met een door de WTO aan Hongarije verleende ontheffing van zijn oorspronkelijke verplichtingen inzake exportsubsidies. Er is een begin gemaakt met de hervorming van de regeling inzake uitvoersubsidies. Voor bepaalde producten worden uitvoervergunningen toegepast. Voor landbouwers in probleemgebieden geldt een directe betaling per hectare landbouwgrond. Er is voorzien (rentesubsidies, in betalingen op basis van het gebruik van productiemiddelen investeringssubsidies en brandstofsubsidies). In 1998 is een nieuwe regeling van directe betalingen ter bevordering van de werkgelegenheid in de landbouw ingevoerd. In 1999 zijn voor akkerbouwgewassen inkomenssteunmaatregelen ingevoerd. Er is een systeem voor de registratie van producenten ingesteld waarbij deze registratie als voorwaarde geldt voor het ontvangen van subsidies. kent voor beleid Hongarije geen omvattend van de het Steun wordt toegekend via individuele maatregelen en plattelandsontwikkeling. regelingen (bijvoorbeeld steun voor bepaalde investeringen in landbouw, steun aan kwaliteitsbescherming en landgebruik, steun aan plattelandstoerisme, coöperatieve verenigingen en andere producentenorganisaties die bepaalde producten aankopen en afzetten, enz. ). De programma's en begrotingen zijn doorgaans op jaarbasis doch de regering een meerjarenplanning. lange-termijnstrategie ondersteunen uitgewerkt basis heeft voor een als Wat het kadaster betreft, is de regering begin dit jaar gestart met een campagne voor het registreren van het landgebruik (en de werkelijke gebruikers) omdat de bescheiden inzake grondbezit op dit ogenblik niet de echte structuur van het landgebruik of de perceelgrootte weerspiegelen. Tot dusverre is 75% van de oppervlakte cultuurgrond geregistreerd. Een nieuwe wet legt de basis voor een nieuwe landbouwtelling. Wat de toestand in de agro-voedingssector betreft is verder vooruitgang geboekt met de herstructurering en modernisering van geprivatiseerde ondernemingen. Op het gebied van de eerste verwerking (vlees, gevogelte, granen, groenten en fruit) moet nog een inspanning worden geleverd om volledig te voldoen aan de voorschriften inzake voedselveiligheid, hygiëne en kwaliteit. In de veterinaire sector verschilt het in de binnenlandse markt en op de invoer uit derde landen toegepaste systeem voor diergeneeskundige controles nog steeds van het in de EU toegepaste systeem. In het kader van het huidige systeem van diergeneeskundige controles worden de controles uitgevoerd op de plaats van bestemming waar geen 38 aantekeningen over de dieren worden bijgehouden. De controleposten aan de grenzen voldoen niet aan de EU-voorwaarden. Het systeem voor de registratie en identificatie van runderen is bijna voltooid. Het moet worden uitgebreid tot varkens, schapen en geiten. De noodzakelijke hardware voor de oprichting van het veterinaire informatiesysteem ANIMO is reeds aanwezig in de 580 veterinaire posten in geheel Hongarije. Een groot deel van de bedrijven die producten van dierlijke oorsprong verwerken voldoet inzake hygiëne en volksgezondheid. Er wordt nog niet aan de EU-voorschriften momenteel op nationale schaal een onderzoek verricht in de slachthuizen en ondernemingen waar dierlijke producten worden verwerkt. In de voedsel verwerkende bedrijven moet het HACCP-systeem (hazard analysis criticial control point) worden ingevoerd. Hongarije werkt noodplannen uit voor dierziekten, waaronder een actieplan voor de klassieke varkenspest. Er bestaan nationale referentielaboratoria voor alle ziekten. Wat betreft de wetgeving inzake dierenwelzijn zijn verschillende regels voor het slachten en houden van landbouwhuisdieren aangenomen. te geven aan de communautaire voorschriften In de fytosanitaire sector moet Hongarije nog steeds een plantenziektenkundige dienst oprichten om uitvoering inzake quarantaine, een plantenpaspoort en een systeem voor het registreren van beschermde gebieden invoeren en de EG-voorschriften met betrekking tot het op de markt brengen van gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen toepassen. De voorschriften met betrekking tot het gebruik van bestrijdingsmiddelen en meststoffen zijn in juni 1999 verder aangepast. Wat de financiële procedures betreft, is het Centrum voor interventiemaatregelen in de landbouw verder ontwikkeld en als toekomstig betaalorgaan aangewezen. Het zal met ingang van 1 januari 2000 ook bevoegd zijn voor de pretoetredingssteun (SAPARD). Er is belangrijke vooruitgang geboekt met de opstelling van het plan voor plattelandsontwikkeling. Wat de bosbouw betreft, wordt steun toegekend voor herbebossing, verandering van de bosstructuur en aanplant. Er is geen regeling voor de bescherming van de bossen tegen brand of luchtverontreiniging. Het systeem voor bosbouwstatistieken moet worden ontwikkeld. Wat de marktordening voor de belangrijkste landbouwproducten betreft, zijn de belangrijkste beheersmechanismen in Hongarije aanwezig doch zij zijn nog niet volledig in overeenstemming met het acquis. Hongarije heeft enige vooruitgang geboekt met de harmonisatie van de sector groenten en fruit. Op de export uit Hongarije worden normen voor de indeling van producten toegepast doch niet op de binnenlandse markt en ingevoerde producten. Er bestaat geen omvattend kader voor producentenverenigingen hoewel onlangs de rechtsgrond voor de erkenning, oprichting, installatie en werking van producentenorganisaties is goedgekeurd. Er is geen regeling voor productiesteun voor verwerkte groenten en fruit. Wat de kwaliteitscontrole voor wijn betreft, is vooruitgang geboekt met de erkenning van de EU-normen met het oog op de afschaffing van de complexe en dure procedures die 39 vroeger werden toegepast op de invoer van wijn uit de EU. In 1998 zijn een Nationale Raad voor Benamingen en een Comité voor Wijnbenamingen opgericht. Vanaf de oogst van 1998 is men begonnen met het verzamelen van gegevens over de productie van kwaliteitswijn. Voor de rundvleessector bestaat een steunregeling (steun voor kwaliteitscontrole voor slachtdieren; steun voor vrouwelijke en mannelijke fokdieren en voor sperma van hoge kwaliteit). Er is voorzien in de mogelijkheid van een aankoopregeling. Ook de varkenssector ontvangt steun en er is voorzien in interventie-aankopen van levende dieren, alsook in uitvoerrestituties. In de zuivelsector zijn quota ingesteld voor melk die aan melkerijen wordt geleverd of rechtstreeks aan de consument wordt verkocht. De quota zijn onafhankelijk van het land overdraagbaar. Het systeem voorziet in interventie en uitvoerrestituties. Er worden subsidies toegekend voor melk van hoge kwaliteit en voor schoolmelkprogramma's. Conclusie Hongarije heeft het afgelopen jaar enige vooruitgang geboekt met de voorbereiding op de tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid op middellange termijn. Hoewel van een stevige basis wordt vertrokken, is de aanpassing van de wetgeving tegen een traag tempo verlopen. Ook voor de totstandbrenging van een omvattend kader voor maatregelen inzake plattelandsontwikkeling zijn verdere inspanningen nodig. Visserij In een ingesloten land als Hongarije speelt deze sector een zeer bescheiden rol. De basis van het wettelijk kader is reeds aanwezig. De steunmaatregelen van de staat voor visproducenten zijn in 1999 in overeenstemming gebracht met de richtsnoeren voor het onderzoek van steunmaatregelen van de staten in de visserij en aquacultuur. Ook de visserijrechten in de wateren die eigendom zijn van de lokale autoriteiten zijn gereguleerd. Er moet nog een inspanning worden geleverd voor de oprichting van instellingen die bij invoer controle uitoefenen op de herkomst en soorten en voor het kanaliseren van de financiële steun van de Gemeenschap. Daarnaast moeten ook instellingen worden opgericht voor het controleren van de tenuitvoerlegging van gemeenschappelijke handelsnormen, het verzamelen en doorgeven van gegevens over de referentieprijsregeling en het toepassen van de voorwaarden voor de erkenning van producentenverenigingen. Energie Energiebeleid Hongarije heeft reeds de hoofdbeginselen van de interne energiemarkt aangenomen en heeft vooruitgang geboekt op de weg naar een verdere aanpassing. De in juli 1999 vastgestelde energiestrategie voor de lange termijn voorziet in een kader voor verdere aanpassing aan het acquis, met name met betrekking tot de openstelling van de nationale elektriciteits- en gasmarkten, de toegang van derden tot de netwerken, de oprichting van een onafhankelijke exploitant van het transmissiesysteem en de herstructurering van de sector vaste brandstoffen. De nieuwe strategie voorziet ook in het 40 versterken van het Hongaarse Energiebureau met het oog op de totstandbrenging van een aangepast en efficiënt reguleringsmechanisme, als voorgeschreven door het acquis. De tariefstructuur voor gas en elektriciteit is aangepast. De elektriciteitsprijzen zijn verder verhoogd en liggen in de buurt van het kostendekkingsniveau. De resterende prijsdistorsies, vooral wat betreft de gezinnen, dienen te worden afgeschaft. De gasprijs is in overeenstemming met de internationale prijzen verlaagd. De olievoorraden overtreffen thans het voorgeschreven niveau van tenminste 90 dagen gemiddeld binnenlands verbruik, doch de wetgeving inzake de veiligheidsvoorraden en de opslag van ingevoerde ruwe olie en petroleumproducten moet verder aan het acquis worden aangepast, met name wat betreft de regels voor het berekenen van de omvang van de voorraden en het aanleggen van veiligheidsvoorraden voor elk van de categorieën olieproducten. Hoewel de productie en distributie van ruwe olie en olieproducten zijn geliberaliseerd, is een verdere aanpassing nodig om de voorkeursbehandeling van de staatsondernemingen ongedaan te maken. De energie-efficiëntie is nog steeds laag en er is nog een inspanning nodig om deze aan te passen aan het acquis op het gebied van energie-efficiëntie. De regering heeft in september 1999 een nieuw programma inzake energie-efficiëntie ter waarde van 6,2 miljoen € aangenomen. Hongarije heeft het Verdrag inzake het Energiehandvest en het Protocol bij het Energiehandvest betreffende energie-efficiëntie en de daarmee verband houdende milieuaspecten bekendgemaakt. Hongarije neemt deel aan het programma JOULE-THERMIE en sinds juli 1999 ook aan het programma SAVE H Kernenergie De Europese Raad van Keulen heeft de nadruk gelegd op het belang van hoge normen inzake nucleaire veiligheid in Midden- en Oost-Europa en op het belang van deze kwestie in het kader van de uitbreiding van de Unie. Hij heeft de Commissie verzocht deze kwestie grondig te onderzoeken in haar volgende periodieke verslagen over de door de kandidaat-lidstaten gemaakte vorderingen. Dit deel is een antwoord op dit verzoek. Hongarije bezit vier VVER 440/213-reactoren die in de kerncentrale van Paks in gebruik zijn. Kernenergie voorziet thans in ongeveer 40% van de elektriciteitsproductie van het land. De reactoren in Paks zijn van het Sovjet-type waarvan wordt aangenomen dat zij kunnen worden aangepast om aan de internationale veiligheidsnormen te voldoen. De Commissie heeft in agenda 2000 (1997) de kandidaat-lidstaten die dergelijke reactoren in bedrijf hebben verzocht over een periode van 7 a 10 jaar moderniseringsprogramma's uit te voeren. Hongarije voert een moderniseringsprogramma uit in de kerncentrale van Paks. Verwacht wordt dat de centrale na deze modernisering een veiligheidsniveau zal kunnen bereiken dat vergelijkbaar is met dat van centrales in de landen van West-Europa. Bijkomende maatregelen zijn nodig om de integriteit van de insluiting na een ernstig 41 ongeval te waarborgen. Er worden periodieke veiligheidsonderzoeken uitgevoerd die vergelijkbaar zijn met die in het Westen en de veiligheid is hierdoor reeds toegenomen. Sedert de goedkeuring van de wet op de kernenergie, die in juli 1997 in werking is getreden, heeft de Hongaarse Autoriteit voor atoomenergie een actief programma inzake de uitvaardiging van veiligheidsrichtsnoeren uitgevoerd. De voorzitter van de Autoriteit voor atoomenergie is belast met het toezicht, dit om te voldoen aan de internationale voorschriften die de onafhankelijkheid van de regelgevende activiteiten voorschrijven. Naast de periodieke veiligheidsonderzoeken en de daarvan afhangende verlenging van de exploitatievergunning van de kerncentrale van Paks voert het Directoraat nucleaire veiligheid een omvattend inspectieprogramma uit. De aandacht van de Hongaarse autoriteiten is gevestigd op de conclusies van de Raad van december 1998 inzake nucleaire veiligheid in het kader van de uitbreiding van de Europese Unie en op het vaste voornemen van de EU om tijdens het toetredingsproces nauwlettend toe te zien op de daardoor bestreken onderwerpen. In dit verband worden Hongarije, de regelgevingsautoriteiten op nucleair gebied en de exploitanten van kerncentrales verzocht geregeld omvattende inlichtingen te verstrekken in antwoord op vragen ter zake van de Commissie. Wat de nucleaire veiligheidscontroles betreft, heeft Hongarije een aanvullend protocol ondertekend bij zijn in november 1998 met de Internationale organisatie voor atoomenergie (IAEA) ondertekende overeenkomst inzake nucleaire veiligheidscontroles. Hongarije heeft ook het Verdrag inzake verbruikte splijtstof geratificeerd. Conclusie Het voorbije jaar is enige vooruitgang geboekt, met name wat betreft de vaststelling van de nieuwe strategie op energiegebied. De belangrijkste aanbevelingen van het vorige verslag zijn evenwel nog steeds onverminderd van toepassing. Belangrijke inspanningen moeten nog worden geleverd om de interne energiemarkt (elektriciteits- en gasrichtlijnen) voor te bereiden, de energiemonopolies aan te passen, toegang te verlenen tot de netwerken, het Hongaars Energiebureau om te vormen tot een aangepast en efficiënt in de sectoren vaste reguleringsmechanisme, de steunmaatregelen van de staat brandstoffen en uranium aan te passen, de distorsies van de energieprijzen weg te werken en de energie-efficiëntie te verbeteren. Wat de naleving van de Euratom-bepalingen betreft, worden geen belangrijke problemen verwacht. De nucleaire veiligheidsnormen, met inbegrip van de onafhankelijkheid en capaciteit van de met de veiligheid belaste autoriteit, moeten op adequate wijze worden aangepakt. Er moeten oplossingen op langere termijn worden uitgewerkt voor afgewerkte splijtstof en kernafval. Vervoer Hongarije heeft reeds belangrijke maatregelen genomen voor zowel de wettelijke als institutionele aanpassing en heeft zijn inspanningen voortgezet om zijn wetgeving aan te passen aan het acquis op het gebied van het wegvervoer. Door de nieuwe wetgeving inzake tol voor het gebruik van autowegen is één enkel tolsysteem ingevoerd voor autosnelwegen, met inbegrip van de M3-autoweg. Op het gebied van de verkeersveiligheid zijn met ingang van oktober 1999 snelheidsbegrenzers 42 verplicht gesteld voor een groot aantal voertuigen in het internationaal vervoer. Daarnaast zijn nieuwe wetten aangenomen inzake opleiding, onderzoek en kwalificatie van bestuurders van wegvoertuigen. De regering is begonnen met de voorbereiding op de toetreding tot de AETR-Overeenkomst in januari 2000. Er zijn geen belangrijke tot het beroep van vorderingen meer gemaakt op het gebied van de toegang wegvervoerder en ondernemer van personenvervoer over de weg, de maximum massa's en afmetingen van voertuigen, de motorrijtuigenbelasting en heffingen ten laste van weggebruikers. Het gecombineerd vervoer is reeds in grote mate aangepast aan het aquis en er is geen nieuwe vooruitgang meer geboekt. Wat het railvervoer betreft, zijn het voorbije jaar geen nieuwe wetten in werking getreden. De slechte economische situatie waarin de Hongaarse spoorwegen verkeren schijnt een ongunstig effect te hebben gehad op de aanpassing aan het acquis op het gebied van het spoorvervoer, met name wat betreft de toegangsrechten en de toewijzing In dit verband dienen de aan de gang zijnde inspanningen voor de van capaciteit. herstructurering van de en marketingproblemen te worden aangemoedigd. regelen van de spoorwegen en het schuld- Omdat het zeeschepen bezit heeft Hongarije een aantal internationale verdragen inzake het zeevervoer ondertekend en daarom moet het ook het relevante acquis omzetten. Een nieuwe wet op de scheepvaart voorziet in het kader voor de aanpassing op dit gebied. De richtlijn van de Raad inzake het minimumopleidingsniveau van zeevarenden is omgezet in nieuwe wetten inzake veiligheidsvoorschriften voor de scheepvaart. Er moeten echter nog inspanningen worden geleverd op het vlak van de maritieme veiligheid. De wetgeving inzake de binnenvaart is slechts ten dele aangepast. Het grootste probleem voor deze sector is de verouderde vloot. Dit vormt voor de Hongaarse schepen een hinderpaal om een belangrijk aandeel te verwerven in de vervoersector. Op het gebied van het luchtvervoer vormt de luchtvaartwet het belangrijkste kader voor de aanpassing in deze sector, aanpassing die reeds vrij ver is gevorderd. Het aanpassingstempo ligt echter eerder laag. Er moet vooruitgang worden geboekt op het gebied van de toegang tot de markt. Om een vergunning voor de exploitatie van een luchtvaartonderneming te kunnen krijgen moet nog steeds worden voldaan aan de nationaliteitsverplichting (51% van de aandelen moet in Hongaarse handen zijn). Er gelden geen voorwaarden inzake financiële draagkracht; ook de technische voorwaarden en vereisten inzake verzekering moeten worden aangepast. Het acquis in verband met luchthavens (coördinatie van slots) en het milieu (geluidsemissie) moet nog worden omgezet. Hongarije heeft zich sedert 1995 kandidaat gesteld voor toetreding tot de Joint Aviation Authorities (JAA) en wacht op de conclusies van de JAA-inspectie om als volwaardig lid te worden aanvaard. Het heeft zijn inspanningen toegespitst op de onderhandelingen over een multilaterale European Common Aviation Agreement (ECAA). Het beleid van Hongarije op het gebied van de Transeuropese vervoersnetwerken (TEN- T) houdt reeds rekening met de doelstellingen en prioriteiten van de communautaire richtsnoeren en voorschriften inzake de financiering van de TEN. Hongarije neemt actief deel aan de werkzaamheden in het kader van de evaluatie van de behoeften inzake vervoersinfrastructuur (TINA), waardoor de uitbreiding van de Transeuropese netwerken In het kader van het programma voor de tot Hongarije zal worden vergemakkelijkt. 43 ontwikkeling van het wegennet zijn belangrijke wegenbouwprojecten in het zuiden en oosten van het land voortgezet. Een deel van het spoorwegnet is reeds vernieuwd en de verbinding met Slovenië wordt gereconstrueerd. Conclusie Hongarije heeft verder maatregelen genomen voor zowel de wettelijke als institutionele aanpassing aan het acquis. Er moeten echter nog verdere inspanningen worden geleverd. Het is van zeer groot belang dat het tempo van de herstructurering van de nationale luchtvaartmaatschappij en van de belangrijkste spoorwegmaatschappij wordt opgevoerd. Midden- en kleinbedrijf financiële faciliteiten, verbetering van de Het binnenlands beleid op het gebied van het MKB is in grote mate in overeenstemming met dat van de Gemeenschap. Als onderdeel van haar economische strategie voor de middellange termijn heeft de Hongaarse regering in december 1998 een nieuwe vierjarenstrategie aangenomen en aangepaste toewijzingen van begrotingsmiddelen gedaan. Sleutelelementen van de strategie zijn: vermindering van de administratieve formaliteiten, vermindering van de loongerelateerde kosten, verbetering van de toegang tot tot bankkredieten en bedrijfsinformatie en verbetering van opleiding en onderwijs voor ondernemers. De budgettaire steun voor het MKB via diverse regelingen bedroeg in 1999 ongeveer 16 a 20 miljoen €. Momenteel zijn er ongeveer 750. 000 kleine en middelgrote ondernemingen in Hongarije. Dit betekent dat er 128 ondernemingen zijn per 1. 000 inwoners wat meer is dan in de EU (95). In de praktijk wordt 99% van de geregistreerde ondernemingen in Hongarije ingedeeld in de categorie kleine en middelgrote ondernemingen (met minder dan 250 werknemers). Het MKB is goed voor ongeveer de helft van het BBP en verschaft werkgelegenheid aan ongeveer tweederde van de totale arbeidsbevolking. De meeste Hongaarse KMO's zijn micro-ondernemingen (gezinsbedrijven). De meeste van hen (90%) zijn actief in de sectoren dienstverlening en bouw. Een van de belangrijkste problemen waarmee het MKB te kampen heeft is de belastingstructuur voor bedrijven die grote multinationals bevoordeelt. Voor de multinationals bedraagt de gemiddelde belastingdruk namelijk ongeveer 8% (inclusief tijdelijke belastingvrijdom) terwijl dit voor de KMO's ongeveer 17% is. toegang Hongarije neemt sedert december 1998 deel aan het Derde Meerjarenprogramma voor het MKB. Dit houdt in dat de programma's en netwerken moeten worden uitgebreid (7 Euro-infocenters geopend) en biedt de mogelijkheid tot het opvoeren van de contacten tussen bedrijfsorganisaties in Hongarije en de EU alsook directe contacten en samenwerking tussen bedrijven onderling. Dit zou moeten bijdragen tot de verdere Europese integratie van de bedrijfssector. 3. 5 Economische en sociale cohesie Werkgelegenheid en sociale zaken Het voorbije jaar is het werkloosheidspercentage in Hongarije verder gedaald en aan het eind van het eerste trimester van 1999 bedroeg het 7,4%. De werkloosheid op lange termijn heeft het grootste aandeel daarin en de regionale verschillen blijven aanzienlijk. Een actief arbeidsmarktbeleid is vooral gericht op kwetsbare groepen zoals de langdurig werklozen en schoolverlaters. De Commissie onderzoekt in 1999 in samenwerking met de Hongaarse autoriteiten het werkgelegenheidsbeleid. 44 Met betrekking tot het arbeidsrecht is de Hongaarse wetgeving reeds gedeeltelijk in overeenstemming met het acquis. Het voorbije jaar is er geen vooruitgang geboekt en er is nog een inspanning nodig voor het vaststellen van de maatregelen waardoor de resterende vereisten van het acquis in de nationale wetgeving worden omgezet, met name op het gebied van collectief ontslag, het loongarantiefonds, de terbeschikkingstelling van werknemers, veiligheid en gezondheid op het werk voor tijdelijke werkkrachten en de Europese arbeidsraden. De sociale dialoog in Hongarije bevindt zich in een overgangsfase. Sedert het begin van de hervormingen in de richting van een markteconomie, is het aantal leden van de vakbonden in Hongarije gedaald, hoewel het aantal vakbonden en werkgeversorganisaties nog steeds te groot is om de sociale dialoog daadwerkelijk te vergemakkelijken. Op dit ogenblik zijn zes nationale vakcentrales en negen nationale werkgeversorganisaties vertegenwoordigd in de Nationale Arbeidsraad, die wat de structuur van hun lidmaatschap en hun economische en politieke kracht sterk van elkaar verschillen. De tripartiete Nationale Arbeidsraad, die begin 1999 in de plaats is gekomen van de Raad voor belangenverzoening, bespreekt arbeidsvraagstukken waaronder loonkwesties, doch niet, zoals zijn voorganger, voorschriften op het gebied van de begroting, belastingen en sociale verzekering. Gelijkheid van behandeling wordt gewaarborgd door de grondwet die ook de basis vormt voor sancties en gelijke rechten. Een Ombudsman staat garant voor de tenuitvoerlegging en er kan beroep worden ingesteld bij het Grondwettelijk Hof. De Hongaarse wetgeving is reeds ten dele aangepast aan het acquis op dit gebied. Op het gebied van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen heeft de Hongaarse arbeidsinspectie in 1998 drie gevallen van vermoedelijke discriminatie op basis van geslacht behandeld. Hieruit blijkt dat men is begonnen met de handhaving van het acquis op dit gebied en dat verdere vooruitgang moet worden aangemoedigd. De wet op de ondersteuning van gezinnen is in januari 1999 in werking getreden. In overeenstemming met de richtlijn inzake gelijke behandeling wordt hierin bepaald dat ouders die kinderen opvoeden recht hebben op gezinstoelagen ongeacht hun financiële situatie en zonder discriminatie tussen vaders en moeders. Hongarije neemt sinds november 1998 deel aan het Vierde Actieprogramma van de Gemeenschap inzake gelijke kansen en de projecten zijn in 1999 van start gegaan. De regering onderzoekt op dit ogenblik de ervaring die tot dusverre is opgedaan met de in in de ingevoerde drieledige pensioenregeling. Wat de hervormingen 1998 gezondheidssector betreft, is er nog steeds geen regeringsbes]uit over de wijze waarop het ziekteverzekeringsstelsel moet worden hervormd en er moet dringend vooruitgang worden geboekt op dit belangrijke gebied. De Hongaarse wetgeving inzake gezondheid en veiligheid op het werk is slechts gedeeltelijk aangepast aan het acquis. Het voorbije jaar is alleen de richtlijn inzake het manueel hanteren van lasten omgezet. Er moet nog heel wat worden gedaan om ervoor te zorgen dat maatregelen worden goedgekeurd waardoor het resterend gedeelte van het acquis wordt omgezet, met name wat betreft de werkruimten en de sectoren bouw en mijnbouw. Op dit ogenblik wordt 5,5 a 8,5% van het BBP gespendeerd aan gezondheidszorg en de behoefte aan een solied systeem voor de volksgezondheid wordt algemeen erkend. Er zijn verdere inspanningen nodig om de effectiviteit van de aan kwetsbare groepen 45 verleende gezondheidszorg te verbeteren. Een nieuwe wet inzake volksgezondheid legt de basis voor de verdere tenuitvoerlegging van maatregelen en acties. Hongarije levert inspanningen om de effectiviteit van de aan kwetsbare groepen verleende gezondheidszorg te verbeteren. Op het vlak van de preventie is reeds heel wat gerealiseerd via het programma voor schoolgezondheidszorg en het programma inzake gezondheidsopleiding voor leerkrachten. Er zijn diverse maatregelen goedgekeurd ter bestrijding van de drugsverslaving die uitbreiding neemt. De communautaire programma's van drugsverslaving, bevordering van de gezondheid, aids-preventie) zijn in november 1998 voor Hongarije opengesteld en in 1999 zijn projecten van start gegaan. (kankerbestrijding, volksgezondheid voorkoming inzake Conclusie Hoewel het voorbije jaar beperkte vorderingen zijn gemaakt, staat Hongarije vrij ver wat betreft de omzetting van het acquis op het gebied van werkgelegenheid en sociale zaken. Er moet in het bijzonder aandacht worden besteed aan de tenuitvoerlegging en handhaving van het acquis op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk en het arbeidsrecht. Regionaal beleid en cohesie De Unie steunt de versterking van de cohesie, met name via de structuurfondsen. Hongarije moet deze instrumenten daadwerkelijk ten uitvoer leggen en de op het tijdstip van zijn toetreding geldende beginselen, doelstellingen en procedures respecteren. Hoewel Hongarije reeds ver gevorderd is met de voorbereiding op de tenuitvoerlegging van de structuurfondsen, heeft het weinig gedaan wat betreft de concrete tenuitvoerlegging van de doelstellingen van het regionaal beleid. In 1996 bedroeg het gemiddeld BBP per hoofd van de bevolking in Hongarije 47% van het EU-gemiddelde. Het regionale BBP per hoofd van de bevolking varieerde van 70% van het EU-gemiddelde in midden-Hongarije tot 33% van het EU-gemiddelde in het noorden van het land. In de wet op de regionale ontwikkeling en ruimtelijke ordening zijn de doelstellingen, taken, institutionele structuur en financiële instrumenten opgenomen van het regionaal beleid dat is gebaseerd op de samenwerking van districten binnen de Raden voor regionale ontwikkeling. In 1998 zijn zeven regio's voor statistische planning, naar het voorbeeld van NUTS II, ingevoerd. Deze 7 regio's worden geleid door de Raden voor regionale ontwikkeling. Aangezien hun oprichting niet door een bindende wet is geregeld, zijn tot dusverre Deze raden zijn slechts vijf Raden voor regionale ontwikkeling opgericht. verantwoordelijk voor de voorbereiding van de programmatie inzake regionale ontwikkeling en voor de evaluatie van de ontwikkelingsplannen van de districten. Op regionaal niveau is Hongarije verdeeld in twintig districten die overeenstemming vertonen met de volgens de EU-methode (NUTS Hl) gedefinieerde regio's en worden geleid door de rechtstreeks verkozen Raden voor districtsontwikkeling. Deze raden stellen de ontwikkelingsprogramma's voor de districten vast die het algemene kader vormen voor de regionale steunmaatregelen. De regionale en districtsraden zijn nog niet volledig operationeel. 46 algemene financiële verantwoordelijkheid, maatregelen Wat de budgettaire en financiële capaciteit betreft, moet Hongarije zijn systeem herzien. De van onregelmatigheden en de onafhankelijkheid van de controle-instanties binnen de ministeries moeten precies worden vastgesteld. Er moet een mechanisme worden ingevoerd voor het coördineren van de financiële middelen uit de verschillende sectorale begrotingslijnen. Er moeten een aantal budgettaire bepalingen worden vastgesteld, met name wat betreft medefinancieringen met meerjarige vastleggingen. ingeval Er is nog steeds een gebrek aan adequate personele en financiële middelen en de coördinatie tussen de verschillende ministeries is zwak wat leidt tot vertraging bij de opstelling van de ontwikkelingsplannen. De ervaring met de in de verordeningen betreffende de structuurfondsen vastgelegde evaluatieprocedures is beperkt. Conclusie Hongarije heeft vooruitgang geboekt met de voorbereiding op de tenuitvoerlegging van de structuurfondsen en het heeft een rechtsgrond en talrijke belangrijke procedures vastgesteld. De ondoeltreffende coördinatie tussen de verschillende ministeries heeft het voorbereidingsproces, met name de voorbereiding en tenuitvoerlegging van projecten, doen stagneren. Er zijn verbeteringen aangebracht doch het resultaat daarvan moet nog worden geëvalueerd. 3. 6 Kwaliteit van leven en milieu Milieu Hongarije heeft in 1998 een ambitieus programma opgezet voor de bescherming van het milieu met een investeringsprogramma voor de periode 1998-2002, doch in 1998 zijn maar weinig vorderingen gemaakt. Hongarije heeft een interministerieel comité voor duurzame ontwikkeling opgericht waarin belangrijke vertegenwoordigers van de ministeries van Milieu, Landbouw, Vervoer en andere zijn vertegenwoordigd en dat richtsnoeren opstelt voor de integratie van de milieubescherming in andere sectoren. Wat de horizontale wetgeving betreft is geen belangrijke vooruitgang geboekt, hoewel er moet worden op gewezen dat de Hongaarse wetgeving reeds in zeer grote mate voldoet aan de richtlijn inzake de toegang tot informatie over het milieu. Er moet nog een extra inspanning worden geleverd om de nationale wetgeving volledig in overeenstemming te brengen met de richtlijn inzake de milieueffectrapportering, met name het gamma projecten dat daaronder valt moet worden uitgebreid. Dit is van zeer groot belang omdat de desbetreffende wetsbepalingen zullen worden toegepast op alle projecten die door de Gemeenschap worden gefinancierd. Er moet een bijzondere inspanning worden geleverd om de rapporteringseisen op te nemen in de desbetreffende sectorale wetgeving, dit om te voldoen aan de rapporteringsrichtlijn. In de sector watervoorziening is geen vooruitgang geboekt met de aanpassing van de wetgeving en alle wetten moeten nog worden omgezet. Er zijn evenwel belangrijke stappen gezet op het gebied van de tenuitvoerlegging met betrekking tot de behandeling van stedelijk afvalwater (uitbreiding van de capaciteit, technologische verbeteringen, 47 uitbreiding rioolnet en bouw van voorzieningen voor mechanische behandeling). Het tijdschema voor de omzetting van de richtlijn inzake de afvalwaterbehandeling wordt op dit ogenblik bestudeerd en de gevolgen van de drinkwaterrichtlijn worden geëvalueerd. Op het gebied van de bestrijding van industriële verontreiniging en risicobeheer, is de verontreiniging door industriële installaties en grote stookinstallaties de voorbije 20 jaar geleidelijk verminderd en de aanpassing aan het desbetreffende acquis is bijna afgerond. De aanpassing op het gebied van de geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging zal echter belangrijke financiële inspanningen vergen om de ongeveer 1. 000 installaties te moderniseren. Door de goedkeuring in juni 1999 van de rampenwet wordt het acquis betreffende de beheersing van de risico's van zware ongevallen (Seveso u-richtlijn) omgezet. Voor de tenuitvoerlegging daarvan moeten echter nog belangrijke maatregelen worden genomen. Het totale aantal instellingen die in Hongarije onder de richtlijn vallen wordt op ongeveer 80 a 100 geschat, waarvan 20 a 40 "primair beoogde" inrichtingen die verplicht zijn veiligheidsbeheersystemen en interne noodplannen op te stellen en veiligheidsrapporten in te dienen. (De investeringskosten voor de betrokken sector worden op ongeveer 80 miljoen € geraamd). Hongarije was een van de eerste ondertekenaars van het VN/ECE- Verdrag inzake industriële ongevallen en heeft tevens als eerste van de kandidaat lidstaten dit verdrag geratificeerd. De samenwerking in het kader van dit verdrag, met name wat betreft de periodieke bijeenkomsten van de ondertekenaars, zou de omzetting en tenuitvoerlegging van de richtlijn moeten vergemakkelijken. De richtlijn inzake de voorkoming en vermindering van verontreiniging van het milieu door asbest is nog niet omgezet. Er is geen speciale vooruitgang geboekt op het gebied van de luchtkwaliteit. De belangrijkste problemen waarvoor nog een oplossing moet worden gevonden zijn de omzetting en tenuitvoerlegging van de richtlijn betreffende de luchtkwaliteit en de daaraan ondergeschikte richtlijnen, zoals die betreffende ozon en de richtlijn betreffende niet voor de weg bestemde mobiele machines. Institutionele versterking is nodig, vooral wat betreft het toezicht en de uitwisseling van gegevens. De gebieden met een hoge verontreinigingsconcentratie moeten nog worden geïdentificeerd. Ook op het gebied van de richtlijn inzake vluchtige organische verbindingen moet nog voor een volledige aanpassing van de wetgeving worden gezorgd. Hongarije is partij bij het Verdrag betreffende grensoverschrijdende luchtverontreiniging over lange afstand en moet maatregelen ter bestrijding van de verontreiniging ten uitvoer leggen. Hongarije neemt , volledig deel aan dit verdrag en past het ook toe. Hongarije heeft zijn wetgeving reeds aangepast aan het acquis inzake het loodgehalte van benzine. De Hongaarse olie- en gasmaatschappij heeft reeds middelen uitgetrokken om aan de voorschriften met betrekking tot benzine te voldoen. Op dit ogenblik gelden bindende normen voor het door grasmaaiers en huishoudelijke apparaten voortgebrachte lawaai doch niet voor bouwmaterieel en bouwmachines. In 1998 is men begonnen met kwaliteitsborging en -controle en verdere vooruitgang is nodig om de wetgeving in overeenstemming te brengen met het acquis inzake het lawaai van machines en voertuigen. Om toezicht te kunnen uitoefenen moeten de bestaande laboratoria worden verbeterd. In de sector chemicaliën en biotechnologie is belangrijke vooruitgang geboekt op het vlak In januari 1999 is een nieuwe wet in werking getreden van de dierbescherming. 48 waardoor de Hongaarse wetgeving verder wordt aangepast aan de richtlijn inzake dierproeven. De kaderwet inzake genetische manipulatie van 1998 die in januari 1999 in werking is getreden voorziet in het wettelijk kader voor de aanpassing van de wetgeving op het gebied van genetisch gemodificeerde organismen. De pas aangenomen wet inzake chemische veiligheid legt de basis voor de aanpassing aan het acquis voor deze sector. Er is een tot de instituut voor chemische veiligheid opgericht dat zal bijdragen tenuitvoerlegging van de goedgekeurde wetten. Ook op dit gebied is de capaciteit van het laboratorium van het instituut voor milieubeheer verbeterd. Ondanks het feit dat aan het afvalbeheer een grote prioriteit is verleend in het basisdocument betreffende een nationale strategie inzake milieubeheer, is het voorbije jaar geen vooruitgang geboekt. De afvalstoffensector is de zwakste sector in Hongarije omdat het desbetreffende acquis nog volledig moet worden omgezet. Er dient prioriteit te worden gegeven aan de goedkeuring van een wet op het afvalbeheer omdat daardoor uitvoeringsbepalingen kunnen worden vastgesteld voor bepaalde soorten afval, bepalingen die op dit ogenblik in Hongarije niet bestaan. Er zijn belangrijke uitvoeringsmaatregelen genomen die hebben geleid tot de aanleg van 10 nieuwe regionale stortplaatsen. Het valt af te wachten of die voldoen aan de vereisten van de onlangs goedgekeurde communautaire richtlijn. Voor olieproducten zijn milieuheffingen ingevoerd en in het kader van dit systeem is men gestart met de totstandbrenging van systemen voor het verzamelen en verwerken van afvaloliën en met een systeem voor het verzamelen van gebruikte batterijen. Van het verpakkingsmateriaal wordt 25% verzameld via een inzamelingssysteem. Op het gebied van de stralingsbescherming was de vooruitgang beperkt tot de aanpassing van de nationale wetgeving inzake het "maximaal toegestane niveau van radioactieve besmetting van voedingsmiddelen". Het grootste gedeelte van het acquis moet nog worden omgezet. Er moet een oplossing worden gevonden voor de verwijdering van het bedrijfsafval van de kerncentrale van Paks. Hongarije heeft de Gezamenlijk Overeenkomst inzake de veiligheid van het beheer van afgewerkte splijtstof en de veiligheid van het beheer van radioactieve afvalstoffen geratificeerd. Wat de klimaatverandering betreft, heeft Hongarije in 1995 het Verdrag over Wereldklimaatverandering geratificeerd en het is tot het Protocol van Kyoto toegetreden met een emissiereductiedoelstelling van 6%. Op het gebied van de natuurbescherming is reeds een goed beschermingsniveau bereikt (vastgelegd in de wet op de natuurbescherming) en wordt een belangrijk deel van het grondgebied beschermd door verschillende wetten. Er is geen vooruitgang geboekt met de omzetting van de habitats- en vogelrichtlijnen en het verbod op het gebruik van de wildklem moet nog worden ingevoerd. Hongarije is actief lid van de Overeenkomst van Washington inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier- en plantensoorten (CITES), waarvoor soortgelijke bepalingen als die van het acquis ten uitvoer moeten worden gelegd. De vooruitgang op dit gebied is beperkt gebleven tot de vaststelling van een aantal uitvoeringsbepalingen betreffende het acquis inzake beschermde diersoorten. Hongarije heeft in zijn nationaal programma voor de overname van het acquis een uitvoerig financieringsplan opgenomen waarin de kosten op 95 miljoen € over een periode van driejaar worden geraamd. 49 De nucleaire veiligheid wordt in het hoofdstuk "Energie" behandeld. Conclusie Er is enige vooruitgang geboekt op het gebied van de natuurbescherming, de bestrijding van verontreiniging door industriële installaties en grote stookinstallaties en de beheersing van zware ongevallen. Er moeten echter nog grote inspanningen worden geleverd, vooral op het gebied van afvalstoffen en afvalstoffenbeheer en de water- en luchtkwaliteit. Hongarije heeft maatregelen genomen om te voldoen aan de prioriteiten op korte termijn van het partnerschap voor toetreding. Indien Hongarije zijn ambitieuze doel, namelijk de volledige omzetting in 2001, wil bereiken dan moet het dringend het aanpassingstempo van zijn wetgeving opvoeren en meer investeren in milieutechnologie en -infrastructuur. In dit verband is het van zeer groot belang dat in de jaarlijkse begroting adequaat rekening wordt gehouden met de budgettaire bepalingen van het nationale programma voor de overname van het acquis. Er worden evenwel een aantal belangrijke uitvoeringsmaatregelen genomen en in het nationaal programma voor de overname van het acquis is een zeer gedetailleerd en omvattend plan opgenomen voor de omzetting en (inclusief kostenanalyse en investeringsstrategieën). tenuitvoerlegging Consumentenbeleid Hongarije heeft in 1998 de prioriteiten voor de middellange termijn van het partnerschap voor toetreding inzake consumentenbescherming uitgevoerd door het wettelijk kader voor de bescherming van de consument en de gezondheid goed te keuren. De wet bevat bepalingen inzake productaansprakelijkheid doch de drempelwaarde daarvoor ligt in Hongarije nog steeds veel lager dan in de Unie. Hongarije is vorderingen blijven maken op dit gebied. De wetgeving is verder aangepast op het gebied van oneerlijke contractvoorwaarden, overeenkomsten inzake het gebruik van een onroerend goed in timesharing, verkoopovereenkomsten buiten normale verkoopruimten, pakketreizen, vakantiepakketten en rondreispakketten. Er bestaan echter nog steeds verschillen in de wetgeving met betrekking tot misleidende reclame, consumentenkrediet en prijsaanduiding. Er zijn nog steeds kleinere verschillen met betrekking tot de huis-aan-huis-verkoop en afstandsverkoop. Een systeem voor markttoezicht en de noodzakelijke structuren voor de tenuitvoerlegging van de productaansprakelijkheid zijn in april 1999 tot stand gebracht doch functioneren nog niet bevredigend. De belangrijkste problemen houden verband met het bestaan van een controle van producten voordat zij in de handel worden gebracht, het tekort aan bevoegd personeel en het ontbreken van bepaalde technische uitrusting. De centrale laboratoria van de inspectie-instanties zijn echter vrij goed toegerust en de gebruikte controle-apparatuur is vrij modern. Om ervoor te zorgen dat het gehele systeem goed functioneert, moet Hongarije echter de consumenten sterker bewust maken van hun rechten en de producenten van hun verantwoordelijkheden. Hongarije beschikt reeds over de basisinstrumenten voor toezicht op de markt (wettelijke structuren, laboratoria, institutioneel kader), doch de instellingen moeten nog verder worden versterkt om aan de EU-normen te voldoen, met name door het verstrekken van beroepsopleiding en de modernisering van bepaalde voorzieningen. Er moet ook een inspanning worden geleverd om juristen vertrouwd te maken met zaken die verband houden met productverantwoordelijkheid. 50 In Hongarije consumenten vraagstukken) belast met het toezicht. is de Algemene inspectie consumentenzaken (Bureau voor 3. 7 Justitie en binnenlandse zaken Volgens het periodiek verslag van 1998 is Hongarije in staat vooruitgang te maken met de overname van het acquis en heeft het voldaan aan de prioriteiten voor de korte termijn van het partnerschap voor toetreding en belangrijke vooruitgang geboekt op het gebied van wetgeving, asielbeleid en grensbewaking. De Commissie heeft erop gewezen dat een nieuwe vreemdelingenwet en een visumbeleid dat beantwoordt aan de eisen van de Europese Unie moeten worden aangenomen. Het verslag bevat onder meer de aanbeveling dat "een aanzienlijke inspanning moet worden geleverd op personeelsgebied en dat het personeel een billijk inkomen moet hebben en goed moet opgeleid zijn zodat de nieuwe wetgeving (vooral op het gebied van het asielbeleid, de politiële samenwerking en de bestrijding van de drugshandel, georganiseerde misdaad en corruptie) ten uitvoer kan worden gelegd". Immigratie/grenscontrole Op het gebied van immigratie is de wet van 1993 inzake de toelating, het verblijf en immigratie van buitenlanders in maart 1999 gewijzigd. Buitenlanders kunnen thans als zelfstandige een activiteit uitoefenen en er is een algemeen kader gecreëerd voor buitenlanders die in Hongarije werken. In dezelfde wet is de illegale tewerkstelling als een misdrijf aangemerkt. Er zijn nieuwe inspanningen geleverd met betrekking tot de terugname-overeenkomsten. Hongarije heeft in 1998 en 1999 bilaterale terugname overeenkomsten ondertekend met Bulgarije en Slovenië. Er zijn bilaterale terugname overeenkomsten in werking getreden met Frankrijk, Duitsland en Italië. Op het gebied van de toelating heeft Hongarije bilaterale overeenkomsten gesloten die de onderlinge uitwisseling van seizoenarbeiders moeten vergemakkelijken. In deze nieuwe is een bepaling opgenomen inzake de afgifte van een uniform overeenkomsten reisdocument. Wat het visumbeleid betreft, heeft Hongarije een programma uitgewerkt om de Hongaarse visumbepalingen in overeenstemming te brengen met het acquis. De visumplicht voor de luchthaventransit van onderdanen van bepaalde landen, die in september 1998 in overeenstemming met het gemeenschappelijk optreden van de EU op het gebied van de regelingen voor de luchthaventransit is ingevoerd, is nog niet ten uitvoer gelegd. Hongarije moet zijn visumwetgeving en -procedures geleidelijk aan die van de EU aanpassen. Wat de grenscontroles betreft, heeft Hongarije maatregelen genomen om die in overeenstemming met de EU-vereisten uit te voeren. De effectiviteit van de grenscontroles en immigratiediensten moet echter worden verbeterd. In dit verband zijn vooral de opleiding van het bevoegde personeel en de modernisering van de nodige voorzieningen van essentieel belang. Er moet ook worden voorzien in een rechtstreekse on-line verbinding tussen de immigratiediensten, de grensposten en de diplomatieke vertegenwoordigingen. Asiel 51 Het aantal asielzoekers in Hongarije is sterk gestegen na de opheffing van het geografisch voorbehoud bij het Verdrag van Genève en het begin van de crisis in de Federale Republiek Joegoslaviê/Kosovo. Van de 8. 521 asielaanvragen die in de eerste acht maanden van 1999 zijn ingediend, zijn er 4. 249 nog steeds niet afgehandeld. Er moet nog een grote inspanning worden geleverd op dit gebied (zie hoofdstuk 4 "Bestuurlijke capaciteit"). Vooral de werking van de hoven van beroep bij het niet verlenen van de vluchtelingenstatus moet worden verbeterd, de bestaande onthaalcentra moeten worden gemoderniseerd en er moeten nieuwe centra worden opgericht om het stijgend aantal asielzoekers te kunnen opvangen. Politie Hongarije heeft belangrijke vorderingen gemaakt met de verdere aanpassing van zijn wetgeving aan het acquis. Wat betreft de oprichting van een onafhankelijke nationale dienst voor gegevensbescherming in overeenstemming met de Europol-bepalingen, heeft Hongarije in 1999 de nodige wettelijke bepalingen vastgesteld om te voldoen aan de inzake de bescherming en verstrekking van gegevens en aan de criteria mededelingsvoorschriften. nationale dienst voor is een onafhankelijke gegevensbescherming opgericht en daarnaast is ook de functie van ombudsman voor de gegevensbescherming ingesteld. Er Wat de douane betreft, is in 1998 een speciale afdeling opgericht die zich bezighoudt met "risicoanalyse" en in 1999 heeft een speciale dienst de invoering voorbereid van een beheersysteem voor risicoanalyse. Op het gebied van de tenuitvoerlegging van de technische voorschriften van het informatiesysteem van Schengen, heeft de Hongaarse regering in juni 1999 besloten een Centrum voor internationale politiële samenwerking op te richten waarin het nationale Interpol-bureau, het toekomstige nationale Europol bureau en een centraal informatiebureau zijn ondergebracht. Wat de strijd tegen de georganiseerde misdaad betreft, hebben de Hongaarse autoriteiten de effectiviteit opgevoerd, met name door middel van de opleiding van de politiediensten en de goedkeuring van nieuwe wetten in maart 1999. Deze wetten hebben betrekking op de bescherming van getuigen, informanten en personen die een criminele organisatie verlaten en aangeven. Daarnaast is de deelname aan criminele organisaties strafbaar gesteld als een misdrijf en zijn strenge regels voor bestraffing ingevoerd. Bovendien is in september 1999 een uitgebreid pakket maatregelen inzake openbare veiligheid (anti maffia maatregelen) in werking getreden waardoor de politie meer bevoegdheid krijgt op het vlak van onderzoek en interventie in zaken waarbij de georganiseerde misdaad vermoedelijk is betrokken. Door de bilaterale overeenkomsten die Hongarije met de meeste van zijn buurlanden heeft gesloten, mogen buitenlandse politiediensten achtervolgingen over de grens voortzetten. Hongarije heeft het Verdrag van de Raad van Europa inzake het witwassen van geld nog Een verdere modernisering van de uitrusting en een grotere niet geratificeerd. samenwerking tussen politie, douane en grenspolitie is absoluut nodig. Vooral het systeem voor de uitwisseling van gegevens tussen de verschillende diensten moet worden verbeterd. Hongarije moet ook blijven ijveren voor de sluiting van overeenkomsten inzake samenwerking en wederzijdse bijstand op het gebied van douane met de lidstaten van de EU en zijn buurlanden. Drugs 52 Hongarije dat een doorvoerland is voor de drugshandel wordt thans door het toenemend drugsgebruik ook een land van bestemming. Het Verdrag van Wenen tegen de sluikhandel in verdovende middelen en psychotrope In maart 1999 is het stoffen van 1998 is in november 1998 in werking getreden. Hongaarse wetboek van strafrecht in overeenstemming gebracht met het acquis inzake de sancties op de illegale drugshandel. Hongarije is van plan via Europol samen te werken met de rechtshandhavingsinstanties binnen de EU voor zaken die verband houden met drugs. Wat de synthetische drugs betreft, blijkt de samenwerking met het bedrijfsleven met het oog op het toezicht op precursoren bevredigend te zijn. Justitiële samenwerking Op civielrechtelijk gebied heeft Hongarije in februari 1999 de Overeenkomst van Straatsburg betreffende personen die deelnemen aan procedures voor het Europees Hof voor de Rechten van de Mens bekendgemaakt. Op strafrechtelijk gebied is in maart 1999 het Wetboek van strafrecht aangepast om de georganiseerde misdaad efficiënter te kunnen bestrijden. De bepalingen van het gemeenschappelijk optreden van de EU waarbij deelname aan een criminele organisatie als een misdrijf wordt bestraft, zijn in maart 1999 in de Hongaarse wetgeving geïntegreerd. De definitie van georganiseerde misdaad is verder aangepast aan die van het acquis. Hongarije moet echter inspanningen leveren om zijn wetgeving aan te passen aan het EU- Verdrag van 1995 betreffende de bescherming van de financiële belangen van de en de daaraan gehechte protocollen; vooral de Europese Gemeenschappen aansprakelijkheid van ondernemingen moet overeenkomstig de EU-normen worden gedefinieerd. Bijzondere aandacht dient te worden besteed aan de handhaving van de nieuwe wetgeving inzake de georganiseerde misdaad. Conclusie Hongarije heeft vorderingen gemaakt op het gebied van justitie en binnenlandse zaken. Belangrijke vooruitgang is geboekt op het gebied van politie en de strijd tegen corruptie en in mindere mate op het gebied van immigratie, drugshandel en justitie. Wat de grenscontroles en het asielbeleid betreft, valt echter geen echte verbetering te noteren. Hongarije zal zich nog meer inspanningen moeten getroosten op bovengenoemde domeinen en in het bijzonder op het gebied van de grenscontrole, zowel aan de grensposten als in gebieden zonder grensposten ("groene grens") in overeenstemming met de Schengen-normen, en op het gebied van het asielbeleid door de oprichting van nieuwe opvangvoorzieningen voor asielzoekers, verhoging van het aantal gekwalificeerde personeelsleden en verdere aanpassing aan de EU-procedures. Daarnaast moet in alle sectoren die onder justitie en binnenlandse zaken vallen bijzondere aandacht worden besteed aan de verbetering van de uitrusting, met inbegrip van rechtshandhavingsinstanties, grenscontroleposten en ambassades. gegevenstransmissie automatische tussen de 3. 8 Buitenlands beleid 53 Handel en internationale economische betrekkingen De door Hongarije toegepaste tarieven bedroegen gemiddeld 12,4% voor alle producten: 33,3% voor en 7,4% voor industrieproducten. landbouwproducten, 15% voor visserijproducten Hongarije heeft in januari 1999 de Overeenkomst inzake financiële diensten van Protocol V bij de Algemene Overeenkomst inzake de Handel in diensten (GATS) ondertekend. In november 1998 heeft Hongarije een vrijhandelsovereenkomst ondertekend met Estland en Litouwen en in juni 1999 met Letland. Aangezien uit de rechten en verplichtingen van het lidmaatschap voortvloeit dat alle internationale overeenkomsten die onverenigbaar zijn met lidmaatschap van de EU moeten worden beëindigd, moeten bij toetreding de vrijhandelsovereenkomsten met de EVA-landen en de landen van de Centraal-Europese Vrijhandelsovereenkomst (CEFTA) alsook met Turkije en Israël worden opgezegd. de plurilaterale WTO-overeenkomsten De nog hangende kwesties houden verband met vrijwaringsmaatregelen en de toetreding tot burgerluchtvaartuigen, overheidsopdrachten en de handel in informatietechnologieproducten. Hongarije heeft zich bereid verklaard om op de komende WTO-ronde nauw samen te werken met de EG om hun standpunten en beleid zo nauw mogelijk op elkaar af te stemmen. inzake Ontwikkeling Hongarije heeft geen speciaal ontwikkelingsbeleid doch voor 96% van de invoer uit ontwikkelingslanden gelden handelspreferenties. Voor alle producten bestaat een SAP. Hongarije heeft geen specifieke begroting voor de ontwikkelingslanden. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken beschikt over een beperkt budget (80. 000 €) dat hoofdzakelijk wordt gebruikt voor humanitaire doeleinden. De toepassing van het acquis op het gebied van het ontwikkelingsbeleid zou voor Hongarije geen moeilijkheden mogen opleveren. Douane Hongarije is begonnen met de aanpassing van zijn douanewetgeving aan het acquis. Sedert 1997 is daarbij echter weinig vooruitgang geboekt. Hongarije past zijn douanetarief jaarlijks aan en past de gecombineerde nomenclatuur van de EU toe. Het hanteert een tarief van gemiddeld 12,4% voor alle producten: 33,3% op landbouwproducten, 15% op visserijproducten en 7,4% op industriële producten. Er wordt geen systeem van bindende tariefinlichtingen toegepast. Er is een groep van deskundigen opgericht die een geïntegreerd tarief moet uitwerken. Wat de oorsprong van de goederen betreft, neemt Hongarije deel aan het pan-Europese systeem van de cumulatie dat het sedert januari 1999 toepast. Vereenvoudigde procedures worden weinig gebruikt. Hongarije blijft stringentere regels voor de betaling van douanerechten en de vrijstelling van rechten toepassen en verantwoordt dit met de noodzaak van de strijd tegen fraude. Ook de economische douaneregelingen moeten verder worden aangepast. Het Hongaarse systeem voor het beheer van de tariefcontingenten en -plafonds en de tariefschorsingen is slechts ten dele aan het acquis aangepast. De contingenten worden verleend volgens het beginsel dat wie het eerst komt het eerst maalt. 54 Hongarije heeft een groot aantal vrije zones (ongeveer 110). Om het even welke onderneming kan in Hongarije de oprichting vragen van een vrije zone en sommige vrije zones tellen dan ook maar één onderneming. Het uitgebreide gebruik van dergelijke zones en bepaalde regels ter zake zijn onverenigbaar met het acquis. heeft zorgen. De Hongaarse douaneadministratie is een systeem voor risicoanalyse ingevoerd, dat zich Binnen de Hongaarse douane zijn in januari 1999 acht "task forces toetreding" opgericht die geharmoniseerde wetgeving moeten uitwerken en voor de tenuitvoerlegging daarvan moeten een uitgebreid automatiseringsprogramma uitgewerkt voor fytosanitaire en veterinaire producten. Bovendien thans in het proefstadium bevindt, om de effectiviteit van de grenscontroles te vergroten. Men is ook begonnen met het uittesten van een initiatief voor elektronische gegevensuitwisseling. In 1998 is een programma voor de opleiding van de douaneadministratie ontwikkeld. Ook de strenge douanevoorschriften ingevoerd om de illegale handel in tabak en alcohol een halt toe te roepen. Wat de grensposten betreft, is veel vooruitgang geboekt voor de belangrijkste posten die de EU-normen benaderen doch er moeten nog inspanningen worden geleverd voor de kleinere posten die met een tekort aan uitrusting kampen. In december 1998 is een nieuwe grenspost geopend op de internationale luchthaven van Férihegy en daarnaast is er nog een opnieuw geopend te Tiszabecs op de grens met Oekraïne na te zijn gemoderniseerd in overeenstemming met het acquis. inning van belastingen en douanerechten is verbeterd. Er zijn Conclusie Het gebrek aan vooruitgang op douanegebied tijdens het voorbije jaar geeft reden tot bezorgdheid. Er moeten nog meer inspanningen worden geleverd om het Hongaarse Douanewetboek te hervormen, een geïntegreerde tariefstructuur te creëren, een systeem van bindende tariefinlichtingen en bindende inlichtingen omtrent de oorsprong in te voeren en regels voor de vrije zones vast te stellen. Er is vooruitgang geboekt met de modernisering van de belangrijkste grensposten doch voor de kleinere posten moet nog een inspanning worden geleverd. Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid Hongarije blijft zijn buitenlands en veiligheidsbeleid afstemmen op de EU. Het neemt actief deel aan de multilaterale politieke dialoog in het kader van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB), waaronder de geregelde bijeenkomsten op het niveau van de directeuren politieke zaken, de Europese correspondenten en de werkgroepen. Hongarije heeft zijn standpunten geregeld afgestemd op die van de EU en heeft zich, wanneer het daarom werd verzocht, achter de verklaringen en démarches van de Unie geschaard, ook in het kader van de VN en de OVSE. Hongarije heeft zich aangesloten bij het gemeenschappelijk standpunt inzake Kosovo, het verbod op Joegoslavische vluchten en het olie-embargo tegen Joegoslavië. Hongarije is in maart 1999 lid geworden van de Noordatlantische Verdragsorganisatie (NAVO). Hongarije heeft inzake conventionele strijdkrachten in Europa (CSE) bekrachtigd. Tijdens de Kosovo-crisis heeft het actief het NAVO-optreden tegen Joegoslavië gesteund. Hongaarse soldaten hebben deelgenomen aan de humanitaire missie in Albanië. Hongarije neemt ook deel aan KFOR en SFOR en heeft in dit kader soldaten naar Kosovo gestuurd. in januari 1999 het Verdrag 55 Hongarije moet met het oog op volledige deelname aan het GBVB nog een aantal structurele wijzigingen doorvoeren. In de eerste helft van 1999 heeft Hongarije het roulerend voorzitterschap van de Raad van Europa waargenomen. Hongarije wil bijdragen tot de stabiliteit in de regio door middel van een beleid van goed nabuurschap en regionale samenwerking, dat wil zeggen door deel te nemen aan het Middeneuropees Initiatief, het Samenwerkingsinitiatief voor Zuidoost-Europa (SECI), het Royaumont-proces en de opnieuw gelanceerde Visegrad-4 dialoog (waaraan wordt deelgenomen door Slowakije, de Tsjechische Republiek, Polen en Hongarije). De betrekkingen met Roemenië en ook die met Slowakije na de algemene verkiezingen van september 1998 in dat land zijn sterk verbeterd. Het in 1996 ondertekend basisverdrag met Slowakije wordt thans ten uitvoer gelegd. Er worden thans op technisch niveau gesprekken gevoerd over een oplossing voor het geschil over de Gabcikovo-dam zonder dat dit hernieuwe bilaterale betrekkingen in de weg staat. Hongarije neemt deel aan het stabiliteitspact voor Zuidoost-Europa. Tijdens de eerste helft van 1999 heeft Hongarije het roulerend voorzitterschap van de Raad van Europa waargenomen. 3. 9 Financiële aspecten Financiële controle Hongarije is zijn beleidskader voor financiële controle blijven consolideren door de draagwijdte van de financiële controles en de verdeling van de taken tussen de Rekenkamer, belast met de externe financiële controle, het Staatscontrolebureau, belast met de interne financiële controle, en de Schatkist. Daarnaast is een geïntegreerd beleid voor interne controle ingevoerd. De Rekenkamer fungeert als onafhankelijk extern controleur. Zij is belast met de boekhoudkundige controle van het betaalorgaan in de sector landbouw, dat onder het toezicht van het Ministerie van Landbouw en Regionale Ontwikkeling zal worden opgericht. De rol van het Staatscontrolebureau is verder versterkt en thans is het ook bevoegd voor de ex-post evaluatie van de gevolgen van besluiten van de regering, controle op de uitgaven ten laste van de nationale begroting, controle op subsidies en het gebruik van middelen (afkomstig van internationale donors) door alle begunstigden, zowel regionale als lokale. Eind 1998 is een nieuw systeem gecreëerd voor toezicht op de verschillende buitenlandse hulpprogramma's en de daarmee verband houdende medefinanciering. De overeenkomst inzake administratieve samenwerking van december 1997 tussen het Staatscontrolebureau en de financiële controle van de Commissie heeft geresulteerd in een eerste gemeenschappelijke financiële controlemissie in Boedapest. De Schatkist voert de boekhouding van de nationale begroting en is sedert 1998 verantwoordelijk voor de buitenlandse bijstand aan Hongarije. Het voert betalingen uit tevens na ex-ante controle voor de Hongaarse centrale administratie en verantwoordelijk voor een nationaal systeem voor toezicht op middelen en bepaalde steunmaatregelen van de staat ten behoeve van de regionale ontwikkeling. De coördinatie moet worden verbeterd in gevallen waarbij verschillende sectorale begrotingslijnen zijn betrokken. Als resultaat van een overeenkomst met de Commissie zijn binnen de Schatkist het Nationaal Fonds en de Centrale financierings- en contracteringseenheid (CFCU) opgericht. is 56 Conclusie Hongarije is zijn interne financiële mechanismen op centraal niveau blijven aanpassen doch er moet nog een inspanning worden geleverd om de instellingen de beschikking te geven over geschoold personeel en aangepaste technische uitrusting. Er moet in het bijzonder aandacht worden besteed aan de oprichting en versterking van de regionale en lokale eenheden voor interne controle met het oog op de deelname van Hongarije aan de nieuwe pretoetredingsinstrumenten. Binnen elk ministerie moeten nog een aantal financiële verantwoordelijkheid, kwesties worden opgelost zoals de algemene maatregelen ingeval van onregelmatigheden en de onafhankelijkheid van de controle instanties. 3. 10 Algemene evaluatie inzake Hongarije blijft vorderingen maken met de aanpassing en tenuitvoerlegging van het acquis in de meeste sectoren. Wat de interne markt betreft, is verder vooruitgang geboekt op het vlak van de wetgeving inzake overheidsopdrachten en intellectuele eigendom (met uitzondering van de retroactieve bescherming van octrooien) en de inspanningen waren vooral gericht op het zorgen voor een daadwerkelijke tenuitvoerlegging. Er is belangrijke zelfstandige vooruitgang geboekt met de vaststelling van wetgeving beroepsactiviteiten waardoor EU-onderdanen die zich in Hongarije wensen te vestigen niet langer meer aan beperkingen zijn onderworpen. Er moeten weliswaar meer inspanningen worden geleverd voor de omzetting van EU-normen en het waarborgen van een functionerend markttoezicht, doch Hongarije is reeds goed opgeschoten met de tenuitvoerlegging van de nieuwe aanpak op het gebied van normalisatie en certificatie. Hongarije heeft een wet inzake staatssteun aangenomen die de ontwikkeling van een toezicht op en controle van staatssteun zou moeten effectief vergemakkelijken. Er wordt gestaag doch langzaam vooruitgang geboekt op het gebied van landbouw en veterinaire en fytosanitaire controles doch de inspanningen moeten worden opgevoerd om op middellange termijn een voldoende aanpassingsniveau te halen. Hongarije is reeds vrij ver gevorderd met de aanpassingen in de vervoerssector doch de aanpassing en echte herstructurering van de spoorwegen heeft achterstand opgelopen. Hongarije is zijn beleidskader voor financiële controle blijven consolideren door het toepassingsgebied van de controles vast te stellen en de taken en verantwoordelijkheden tussen de betrokken instellingen te verdelen. systeem voor Er is grote vooruitgang geboekt met de algemene aanpassing op het gebied van BTW en accijnzen, doch de discriminerende bepalingen op accijnsgebied zorgen nog voor problemen. Op audiovisueel gebied is nog een verdere aanpassing nodig op het vlak van Europese werken en het toezicht op satellietuitzendingen. Afgezien van de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit verloopt de aanpassing op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, vooral wat het grensbeheer en asielbeleid betreft, tegen een traag tempo. Wat het arbeidsrecht en de veiligheid en gezondheid op het werk betreffen, valt weinig vooruitgang te bespeuren. De vaststelling van milieuwetgeving gebeurt tegen een veel lager tempo en op douanegebied valt geen vooruitgang te noteren. Rekening houdend met de omvang van de aanpassingen die in deze sector nog moeten worden doorgevoerd, zullen nog belangrijke om vorderingen te kunnen maken. Er zijn strategische plannen goedgekeurd voor de sectoren milieu en energie doch zij moeten absoluut snel ten uitvoer worden gelegd. Voor sommige gebieden zoals regionale ontwikkeling bestaat er reeds geruime tijd een inspanningen moeten worden geleverd 57 wettelijk kader doch door een gebrek aan budgettaire en personele middelen is maar beperkte vooruitgang geboekt met de tenuitvoerlegging. Hongarije heeft gestaag vorderingen gemaakt met de ontwikkeling van zijn bestuurlijke capaciteit voor de tenuitvoerlegging van het acquis. Er zijn stappen gezet in de richting van een algemene hervorming van de overheidsdiensten en er is voortdurend aandacht besteed aan het opzetten van specifieke opleidingscursussen inzake Europees beleid en recht voor de administratie en het gerechtelijk apparaat. De voor de tenuitvoerlegging van de interne markt vereiste sleutelinstellingen bestaan reeds voor het grootste deel. Op specifieke staatssteun, het markttoezicht (tenuitvoerlegging van de wetgeving inzake productverantwoordelijkheid) en op veterinair en fytosanitair gebied moeten de overheidsdiensten echter nog worden versterkt. Hongarije moet voldoende budgettaire en administratieve middelen toewijzen voor regionale ontwikkeling en milieubeheer en moet zijn capaciteit voor het gebruik en controle van en toezicht op de financiële bijstand van de EU vergroten. Er is ruimte om meer autonomie te verlenen aan instellingen zoals het Staatscontrolebureau en de Communicatieautoriteit. zoals het domeinen toezicht op Hongarije heeft aan de meeste doelstellingen voor de korte termijn van het Partnerschap voor toetreding op bevredigende wijze voldaan, behalve wat betreft de administratieve versterking op het gebied van de regionale ontwikkeling, de herstructurering van de ijzer en staalindustrie en de aanpassing in de sector milieu. Hongarije heeft ook veel vorderingen gemaakt bij de tenuitvoerlegging van de prioriteiten voor de middellange termijn. 4. Bestuurlijke capaciteit om het acquis toe te passen In dit hoofdstuk worden de gegevens van het periodiek verslag 1998 van de Commissie bijgewerkt. De Europese Raad van Madrid wees er in december 1995 op dat de voorwaarden moeten worden gecreëerd voor een geleidelijke harmonieuze integratie van de kandidaat-lidstaten, met name door de aanpassing van hun administratieve structuren. Agenda 2000 heeft gewezen op het belang van een doeltreffende omzetting van de wetgeving van de Gemeenschap in nationale wetgeving en wat nog belangrijker is een behoorlijke toepassing van deze wetgeving in de praktijk via geschikte administratieve en gerechtelijke structuren. De bestuurlijke capaciteit is een essentieel element geworden in het onderhandelingsproces. Voor het verslag van dit jaar is de Commissie blijven samenwerken met de kandidaat lidstaten om een indicatieve lijst op te stellen van de rechtshandhavingsinstanties in belangrijke gebieden van het acquis. Waar mogelijk worden gegevens verstrekt over het ministerie of de organisatie die verantwoordelijk is voor een specifiek deel van het acquis, zijn bevoegdheden, personeelsbestand en begroting. Net als in de lidstaten moet elke administratie beslissen op welke wijze zij de schaarse personele en financiële middelen toewijst en ervoor zorgen dat zij over voldoende capaciteit beschikt om het acquis ten uitvoer te leggen. Er bestaat geen "ideaal" personeelsbestand en cijfers alleen geven geen beeld van de capaciteit om het acquis effectief ten uitvoer te leggen. Indien beschikbaar worden gegevens omtrent het personeelsbestand en -verloop verstrekt. Het ligt voor de hand dat een of twee personen niet volstaan voor gebieden met een zware taak op het gebied van controle en handhaving en dat een kleine bezetting er in dergelijke gevallen kan op wijzen dat meer aandacht moet worden besteed aan de bestuurlijke capaciteit. 58 Een groot aantal van de in dit verslag genoemde rechtshandhavingsstructuren zijn nog maar pas opgericht. Zij beginnen besluiten te nemen op gebieden die verband houden met het acquis doch vaak is het nog te vroeg om de kwaliteit en verenigbaarheid van die besluiten met het acquis te evalueren en in sommige gevallen beschikt men niet over de nodige informatie. Voor sommige gebieden kunnen evenwel gegevens worden verstrekt waaruit blijkt dat het acquis een levend en integrerend deel uitmaakt van de interne besluitvorming. De Commissie zal het komende jaar blijven samenwerken met alle kandidaat-lidstaten om een databank over de bestuurlijke capaciteit te ontwikkelen en gegevens te verzamelen over de handhaving op grond waarvan de Unie zich een beeld kan vormen van de operationele capaciteit voor de tenuitvoerlegging van het acquis. In het periodiek verslag 1998 concludeerde de Commissie dat: "Hongarije is voortgang blijven maken bij de opbouw van zijn administratieve capaciteit met het oog op de toepassing van het acquis. Het heeft aldus één van de prioriteiten van het partnerschap voor toetreding verwezenlijkt. De aandacht voor opleiding inzake Europese aangelegenheden ten behoeve van het volledige overheidsapparaat en het rechtswezen is een gunstige ontwikkeling die blijk geeft van de ernst waarmee Hongarije zich op het lidmaatschap voorbereidt. De administratieve capaciteit is evenwel nog zwak, met name op het gebied van de normalisatie, het toezicht op de staatssteun en de regionale ontwikkeling, zodat met het oog op de institutionele opbouw op deze gebieden nog een aanzienlijke inspanning nodig is. " 4. 1. Bestuurlijke structuren De Hongaarse regering is belangrijke maatregelen blijven nemen met het oog op de hervorming en versterking van zijn overheidsdiensten. Sedert juli 1998 is het kabinet van de Eerste minister een veel belangrijkere rol gaan spelen in de algemene coördinatie tussen de verschillende ministeries. Tot de nieuwe taken behoren het toezicht op i) privatisering en ii) het beheer van de activa van de Schatkist (KVI). Het hoofd van het kabinet van de Eerste minister coördineert de werkzaamheden van de regering en haar betrekkingen met het parlement. Als gevolg van de toegenomen werklast van het kabinet van de Eerste minister is het personeelsbestand met 140 uitgebreid tot 441. In augustus 1998 is een nieuwe dienst opgericht om met de non-profit sector tot een grotere samenwerking te komen op het gebied van de drugshandel, de sociale problematiek en de Europese integratie. In 1998 is het salaris van de ambtenaren met gemiddeld 15% verhoogd. Hongarije telt in totaal 103. 296 ambtenaren (centrale overheid: 53. 717, lokale overheid: 49. 579), een daling met 1. 350 in vergelijking met juli 1998. Hoewel het aantal ambtenaren in dienst van de centrale overheid dit jaar licht is toegenomen (met ongeveer 1. 000), is dat van de lokale besturen bijzonder sterk gedaald (met ongeveer 5. 000 tussen 1996 en 1998). Hoewel de deskundigheid en bereidheid van de Hongaarse ambtenaren bevredigend mag worden genoemd, geven de vrij hoge gemiddelde leeftijd en de zwakke talenkennis aanleiding tot bezorgdheid. In het kader van de ontwikkeling van de openbare dienst zullen de salarissen in de openbare sector worden herzien en zal een prestatieloon worden ingevoerd. Cursussen over de Europese Unie bieden aan het personeel van de overheidsdiensten en lokale besturen een goed gerichte opleiding. Hongaarse conferentietolken die uit het Engels, Frans en Duits werken, krijgen een speciale opleiding in de communautaire talen. 59 4. 2. Capaciteit op bestuurlijk en gerechtelijk vlak: voornaamste terreinen voor de tenuitvoerlegging van het acquis Uniforme toepassing van EG-wetgeving: Sinds 1998 is verder vooruitgang geboekt met de voorbereiding van de Hongaarse rechterlijke macht op de toetreding tot de EU. In dit verband is bijzondere aandacht besteed aan het opzetten van opleidingsprogramma's en cursussen in EG-recht ten behoeve van rechters. In de in totaal 156 rechtbanken zijn er 2. 350 functies van rechter (bijna allemaal bezet). Het afgelopen jaar zijn 11 nieuwe rechters aangesteld en zijn 23 nieuwe posten voor hulppersoneel gecreëerd. Het technisch hulppersoneel bedraagt qua aantal echter maar een derde van het gemiddelde in de lidstaten van de EU en de automatisering staat op een laag niveau. Volgens de Nationale raad voor de rechterlijke macht is ongeveer 32 miljoen € nodig om de rechtbanken tegen 2004 adequaat toe te rusten. Rechters worden op voorstel van de Nationale raad voor de rechterlijke macht door de President van de Republiek benoemd en uit hun ambt ontzet. Alleen Hongaarse onderdanen komen in aanmerking voor het ambt van rechter en zij moeten voldoen aan bepaalde voorwaarden inzake universitaire opleiding en psychologische voorwaarden voldoen. Kennis van de EG-wetgeving is nog niet vereist. Er zijn gespecialiseerd. opleidingsprogramma. reeds 106 geregistreerde Nog eens 700 rechters die in het Gemeenschapsrecht zijn rechters nemen momenteel deel aan een In 1999 is uit de begroting een bedrag van 122 miljoen € uitgetrokken voor de rechtbanken tegenover 87 miljoen € in 1998. Zowel in 1998 als in 1999 kon de regering niet voldoen aan de vraag naar kredieten van de Nationale raad voor de rechterlijke macht. De gevraagde kredieten bedroegen in 1999 ongeveer het zevenvoudige van de begrotingsvoorstellen die de regering in haar ontwerp-begroting voor 2000 aan het parlement had voorgelegd. Sinds 1 januari 1999 is het systeem voor juridische toetsing van administratieve besluiten sterk gewijzigd. Het systeem van twee beroepsinstanties is omgevormd tot een systeem met een instantie voor gerechtelijke toetsing. Dit betekent dat geen wettelijk beroep kan worden aangetekend tegen deze besluiten van de districtsrechtbanken en van de hoofdstedelijke rechtbank. Deze besluiten kunnen echter wel voor het Hooggerechtshof worden aangevochten. Deze ontwikkeling heeft tot een ernstige overbelasting van het Hooggerechtshof geleid. Momenteel wachten 3. 249 zaken op behandeling door het Hooggerechtshof. Bovendien komen er elke maand tenminste 200 nieuwe zaken bij. De 3 rechtbanken van het Hooggerechtshof kunnen slechts 150 a 160 zaken per maand afhandelen. Daarom moesten in september 1999 drie nieuwe rechtbanken worden opgericht. De gemiddelde duur van de procedures bedraagt op dit ogenblik ongeveer een jaar voor de lagere rechtbanken en anderhalfjaar voor het Hooggerechtshof. Volgens de grondwet moet het Hooggerechtshof in de eerste plaats zorgen voor de eenmaking van de jurisprudentie en moet het leiding geven aan de lagere rechtbanken. Door de opgelopen achterstand kan het Hooggerechtshof deze taak echter niet ten volle uitvoeren. Er moeten meer middelen ter beschikking worden gesteld voor de opleiding van rechters om ervoor te zorgen dat zij op het ogenblik van de toetreding in staat zijn het Gemeenschapsrecht toe te passen. 60 Er zijn weliswaar een aantal acties ondernomen om de werking van de rechterlijke macht te verbeteren, doch er moeten op dit gebied nog meer inspanningen worden geleverd, met name om de achterstand weg te werken en de rechtbanken te automatiseren. De opleiding in Gemeenschapsrecht dient te worden voortgezet. Interne markt : De Raad voor Overheidsopdrachten is verantwoordelijk voor het toezicht op de naleving van de voorschriften inzake overheidsopdrachten. De Raad moet verantwoording afleggen aan het parlement waaraan hij jaarlijks een verslag moet voorleggen. De Raad is onafhankelijk van de regering. De Raad voor Overheidsopdrachten houdt toezicht op de rechtshandhaving en met name op de uitvoering van gesloten contracten. De raad stelt kwalificatiecriteria vast, publiceert jaarlijks een lijst van gekwalificeerde opdrachten, stelt het aantal leden van het Arbitragecomité vast, benoemt de voorzitter van het comité alsook de commissarissen en publiceert het Bulletin voor Overheidsopdrachten. Binnen de Raad treedt het Arbitragecomité op als een onafhankelijke onderzoekinstantie. Het kan worden beschouwd als een semi-rechterlijk orgaan, zoals door de richtlijn inzake beroepsprocedures is voorgeschreven. De Raad voor Overheidsopdrachten telt 21 leden en het Arbitragecomité 17. Bij de voor overheidsopdrachten bevoegde rechtbanken zijn ruim 700 klachten aanhangig gemaakt doch voor slechts 35 zaken is bij het Hooggerechtshof beroep aangetekend met het oog op gerechtelijke In bijna 90% van deze zaken heeft het toetsing. Hooggerechtshof de arresten van de lagere rechtbanken bevestigd. De toename van het aantal openbare aanbestedingen en de vermindering van het aantal onderhandse aanbestedingen wijzen er op dat de capaciteit van Hongarije om het acquis op dit gebied ten uitvoer te leggen daadwerkelijk is vergroot. De handhaving van de intellectuele en industriële eigendomsrechten valt onder de bevoegdheid van het Hongaarse Octrooibureau. Met ongeveer 263 personeelsleden was het personeelsbestand eind 1998 ongeveer hetzelfde als het vorige jaar. De begroting van het bureau voor 1999 bedroeg 8,31 miljoen € tegen 5,4 miljoen € in 1998. Hongarije telt vijf organisaties voor het collectief beheer van auteursrechten en verwante rechten. Deze organisaties zijn opgericht door een representatief aantal houders van auteursrechten. De Hoofdstedelijke Rechtbank van Boedapest is een speciale rechtbank met exclusieve bevoegdheid voor de meeste zaken die betrekking hebben op industriële eigendom. Daarnaast zijn er nog twee gespecialiseerde instanties (een voor industriële eigendom en een voor auteursrechten) die worden beheerd door het Hongaarse Octrooibureau dat, op verzoek, deskundige bijstand verleent aan de rechtbanken en andere autoriteiten. Het Octrooibureau werkt algemeen genomen bevredigend, doch er zijn nog een aantal verbeteringen nodig, vooral op het gebied van de opleiding van het personeel en de infrastructuur. In het kader van de opleiding dient bijzondere aandacht te worden besteed aan de officieren van justitie en rechters die zich bezighouden met zaken die verband houden met intellectuele eigendomsrechten, omdat de rechtbanken er tot dusverre vaak niet zijn in geslaagd boetes en straffen op te leggen. 61 Wat het vennootschapsrecht betreft, staan de 19 districtsrechtbanken en de hoofdstedelijke registratierechtbank in voor de registratie van vennootschappen en partnerschappen. Na de invoering van wettelijk bindende registratietermijnen is het aantal aanhangige zaken afgenomen. Op dit ogenblik worden deze termijnen meestal gerespecteerd. De rechtbanken verstrekken gegevens over de vennootschappen aan het informatienetwerk voor ondernemingen dat door het Ministerie van Justitie wordt beheerd. toezicht op de oprichting van De vennootschappen in Hongarije. registratierechtbanken houden Wat de in het nieuwe vennootschapsrecht vastgelegde registratieprocedure betreft, dient te worden aangestipt dat het handelsregister nog vrij onbetrouwbaar is en dat de informatietechnologie moet worden verbeterd. Op het gebied van boekhouding en accountantscontrole, is de in 1997 opgerichte Kamer van Auditors verantwoordelijk voor 1) het vertegenwoordigen van de belangen van de auditors op nationaal niveau, 2) de scholing en opleiding van auditors, 3) de toepassing van de beroepscode, 4) de kwalificatie van de auditors en 5) het sanctioneren van inbreuken op de voorschriften. Op dit ogenblik zijn er 6683 geregistreerde auditors en 1537 geregistreerde accountantskantoren (met rechtspersoonlijkheid). Daarnaast zijn nog eens 5146 personen gemachtigd accountantsdiensten te verstrekken. Er bestaan nog geen nationale normen voor boekhoudkundige controle. De Hongaarse Kamer van Auditors heeft een goede staat van dienst doch er moeten nog nationale normen voor boekhoudkundige controle worden ingevoerd. Op het gebied van gegevensbescherming heeft een ombudsman die door het Parlement is verkozen en daaraan verantwoording moet doen de exclusieve bevoegdheid voor de bescherming van persoonsgegevens en de openbaarmaking van gegevens van algemeen belang. De ombudsman houdt toezicht op de tenuitvoerlegging van de wet, onderzoekt klachten en zorgt voor het bijhouden van het register voor gegevensbescherming. Hij legt aan het parlement jaarlijks een verslag voor over de situatie op het gebied van de gegevensbescherming. Eind 1998 had het bureau van de ombudsman voor de bescherming van gegevens in totaal 29 personeelsleden in dienst, dus iets meer dan in 1997 (25). Het ziet er naar uit dat goed toezicht wordt gehouden op de naleving van de voorschriften inzake gegevensbescherming. De Hongaarse normalisatie-instantie is juridisch volledig onafhankelijk van de regering. Het Instituut voor normalisatie is verantwoordelijk voor de invoering van Europese en internationale normen. De nationale normen worden bij de invoering van EU-normen In Hongarije mogen ook vrijwillige normen worden automatisch opgeheven. gepubliceerd doch door het gebrek aan middelen gebeurt dit niet. Hongarije past daarom een methode toe waarbij de tekst van de norm in het Engels is gesteld en die van het schutblad in het Hongaars. Het personeelsbestand van het instituut is sedert 1997 (95) met ongeveer 10% uitgebreid tot 104 personeelsleden op dit ogenblik! Hongarije, vertegenwoordigd door zijn Instituut voor normalisatie, is sedert 1992 volwaardig lid van het Europees Instituut voor Telecommunicatienormen en geaffilieerd 62 lid van de Europese normalisatie-instellingen CEN/CENELEC. Het heeft het volwaardig lidmaatschap aangevraagd wat pas mogelijk zal zijn zodra het een omzettingsratio van 80% heeft bereikt. Hongarije past de desbetreffende regels van deze instellingen naar letter en inhoud toe. Overeenkomstig het reglement van orde van het Hongaarse Instituut voor normalisatie moet er op nationaal niveau een status-quo heersen wanneer de Europese normalisatiewerkzaamheden aan de gang zijn. Er moeten nog inspanningen worden geleverd om de overname van de resterende communautaire normen te bespoedigen en aldus de voor het volwaardig lidmaatschap van de Europese normalisatie-instellingen vereiste omzettingsratio van 80% te bereiken. Het Hongaarse nationale accreditatiebureau is een overheidsinstantie met de naam "Nationaal Accreditatiecomité". Dit comité telt 55 leden die alle partijen die belang hebben bij deze activiteiten, waaronder ministeries en consumentenorganisaties, vertegenwoordigen. De technische capaciteit van dit bureau lijkt toereikend. Ook de samenwerking met internationale accreditatieverenigingen is gewaarborgd. De meeste instellingen die zich in Hongarije bezighouden met tests, inspecties en certificering zijn naamloze vennootschappen. De staat bezit de meerderheid van de aandelen van de instellingen die zijn belast met de tenuitvoerlegging van de technische voorschriften van de EU. De infrastructuur van de test-, inspectie- en certificatie-organisaties wordt versterkt en Hongarije is begonnen met de overschakeling van zijn systeem van controle voor afzet op een systeem waarin sterker de nadruk wordt gelegd op markttoezicht. Op het gebied van metrologie is het Nationaal Bureau voor Metingen, dat onder het toezicht van het Ministerie van Economische Zaken valt, wettelijk bevoegd voor metingen. De voorzitter van het Nationaal Bureau voor Metingen wordt benoemd door de Eerste minister op voorstel van de Minister van Economische Zaken. Het Nationaal Bureau voor Metingen heeft acht regionale bureaus. Het bureau is een administratieve instantie waarvan de beslissingen voor rechtbanken kunnen worden aangevochten. Het bureau beschikt over voldoende personeel: op dit ogenblik 244 werknemers in het hoofdbureau in Boedapest (240 in 1997) en 232 in de regionale bureaus (229 in 1997). In 1999 bedroeg het budget van het bureau ongeveer 7 miljoen € (4,28 miljoen € in 1998). Het Nationaal Bureau voor Metingen beschikt over voldoende personeel en heeft een goede staat van dienst wat betreft de rechtshandhaving. Het toezicht op de bankactiviteiten en beleggingsmaatschappijen wordt uitgeoefend door de Nationale Autoriteit voor Toezicht op de Geld- en Kapitaalmarkt die onafhankelijk werkt en onder het toezicht van de regering staat. Deze instelling wordt gefinancierd met bijdragen uit de financiële sector. Het aantal personeelsleden van deze instelling is van 252 in 1997 tot 289 in 1998 gestegen. De eigen begrotingsinkomsten bedroegen 20,78 miljoen € in 1999 (10,39 miljoen € in 1998). De voorzitter van de Autoriteit wordt op voorstel van de President van de Nationale Bank en de Minister van Financiën door de toezicht uit op Eerste minister benoemd en ontslagen. De Autoriteit oefent kredietinstellingen en financiële ondernemingen, dienstenverleners op het gebied van investeringen, investeringsfondsen, effectenbeurzen, handelaars op de goederenbeurs, goederenbeurzen, publieke entrepots en gespecialiseerde kredietinstellingen. De 63 Autoriteit telt momenteel 300 personeelsleden die drie belangrijke activiteiten uitoefenen: meewerken aan de regelgeving, afleveren van vergunningen aan ondernemingen en openbare aanbestedingen, en inspecties. Zij is ook gemachtigd inspecties ter plaatse uit te voeren. Tijdens de periode waarop dit verslag betrekking heeft zijn 21 banken uitvoerig ter plekke gecontroleerd, terwijl twee andere een gerichte inspectie hebben ondergaan. Daarnaast zijn controles ter plaatse uitgevoerd in 138 coöperatieve kredietinstellingen. Bij overtreding van de regels door de marktdeelnemers, kan de Autoriteit maatregelen nemen en sancties opleggen zoals het intrekken van vergunningen. In 1999 zijn bijvoorbeeld in 15 gevallen de activiteiten van de financiële instelling opgeschort en in twee gevallen is geen toestemming gegeven voor het uitgeven van waardepapieren. De Autoriteit kan overeenkomsten sluiten met buitenlandse toezichthoudende autoriteiten en heeft dit reeds gedaan met Duitsland, Frankrijk, Italië, Oostenrijk en Luxemburg. De verkregen informatie mag uitsluitend worden gebruikt voor vergunningverlening, toezicht en sanctionering. Hongarije is lid van IASCO en het Comité van Bazel. De Nationale Autoriteit voor Toezicht op de geld- en kapitaalmarkt heeft ook uitgebreide inspecties uitgevoerd bij 29 effectenhandelaars en leden van de goederenbeurs alsmede een gerichte controle op de effectenbeurs van Boedapest. Na de vaststelling van onregelmatigheden hebben 9 handelaars hun activiteiten moeten opschorten. De Nationale Dienst voor Toezicht op het Verzekeringswezen staat onder het toezicht van de Minister van Financiën. Het is een onafhankelijk orgaan met een eigen begroting. In 1998 telde zij 45 personeelsleden (38 in 1997). De begrotingsinkomsten zijn in 1999 tot ongeveer 2,2 miljoen € gestegen. De autoriteit heeft ook 12 personen in tijdelijke dienst. Het Bureau voor Toezicht op Particuliere Fondsen heeft meer bevoegdheden gekregen omdat het aantal personen dat zich bij een tweede en derde particulier pensioenfonds aansluit snel is toegenomen. Het bureau telde in 1998 102 personeelsleden. In 1999 heeft het 2 miljoen € uit de begroting ontvangen. Om de inspecties efficiënter te maken moet de coördinatie tussen de verschillende toezichthoudende diensten verder worden versterkt. Wat het vrij verkeer van personen betreft, is het Hongaarse Centrum voor Gelijkwaardigheid en Informatie bij het Ministerie van Onderwijs belast met de erkenning van academische en postuniversitaire graden, kwalificaties in het hoger onderwijs en de erkenning van wetenschappelijke graden. Het Comité Studiebeurzen is in juli 1998 afgesplitst van het Centrum voor Gelijkwaardigheid en Informatie en door deze rationalisatie is voldaan aan een belangrijke institutionele voorwaarde voor toetreding tot de EU. Het Hongaarse Centrum voor Gelijkwaardigheid en Informatie, waarvan de opdrachten het afgelopen jaar zijn uitgebreid, telt 12 personeelsleden (een jaar (8). Het toename met ongeveer 50% personeelsbestand moet nog verder worden uitgebreid. in vergelijking met het voorbije Het feit dat men Hongaars staatsburger moet zijn om lid te kunnen worden van de meeste beroepsorganisaties, waarvan het lidmaatschap vaak verplicht is, baart zorgen. Alleen de beroepsorganisaties van architecten, geneesheren, apothekers en veeartsen leggen deze verplichting niet op. Mededinging : Het Hongaarse Mededingingsbureau is in 1999 opgericht en is belast met de handhaving van de mededingingsregels. Het telt momenteel 115 personeelsleden (106 in 1997). De begroting van dit bureau bedroeg in 1999 2,1 miljoen € (1,6 miljoen € in 1998). Het beschikt over ruime bevoegdheden inzake controle op de concurrentie, 64 waaronder inbeslagneming van documenten, het verbieden van bepaalde praktijken en het opleggen van boetes, ook in gevallen van fraude ten aanzien van de consument. De besluiten van het bureau worden genomen door de Raad voor Concurrentie die volledig autonoom binnen het Mededingingsbureau functioneert. Door de voorzitter van de raad aangewezen panels bestaande uit drie leden doen uitspraak over verschillende zaken. De definitieve besluiten kunnen worden aangevochten voor de hoofdstedelijke rechtbank. Het personeel lijkt voldoende gekwalificeerd te zijn om toezicht te houden'op de naleving van de mededingingswet. Het Mededingingsbureau heeft in 1998 180 besluiten genomen. In 39 gevallen ging het om een overtreding van de wet (waaronder 30 gevallen van fraude ten aanzien van de In een fusie-zaak is een consument, een geval van kartelvorming en 5 misbruiken). negatief besluit genomen (MATAV). Het toezicht op de staatssteun is toevertrouwd aan het Bureau voor Toezicht op Staatssteun van het Ministerie van Financiën. Het heeft op dit ogenblik 6 personeelsleden in dienst. De eerste kennisgevingen van steunmaatregelen lopen thans binnen. Het Mededingingsbureau functioneert goed doch het Bureau voor Toezicht op Staatssteun moet verder worden versterkt om degelijk toezicht te kunnen uitoefenen op de steunmaatregelen van de staat. Telecommunicatie : De Hongaarse Communicatie-autoriteit voor is verantwoordelijk voor de afgifte van vergunningen en het toezicht en is de regelgevende en administratieve instantie voor telecommunicatie- en postdiensten en frequentiebeheer in Hongarije en zij voert haar werkzaamheden uit onder het toezicht van het Ministerie van Vervoer. Zij wordt gefinancierd uit de staatsbegroting, is bevoegd voor het gehele grondgebied en heeft een onafhankelijke boekhouding. De voorzitter van de Communicatie-autoriteit wordt op voorstel van de Nationale Raad voor Communicatie en Informatica door de Minister van Vervoer benoemd. De voorzitter is rechtstreeks verantwoording verschuldigd aan de minister en is in het bijzonder verantwoordelijk voor kwesties op het gebied van regelgeving, informatica en frequentiebeheer. De Hongaarse Communicatie-autoriteit in negen directoraten, vijf inspectoraten en het bureau van de voorzitter. De directoraten verzorgen alle centrale taken op het gebied van regulering en middelenbeheer. De vijf regionale inspectoraten zijn belast met de afgifte van vergunningen en inspecties. Het bureau van de voorzitter is verantwoordelijk voor de behandeling van gevallen waarin beroep is ingesteld tegen de beslissingen van de regionale inspectoraten. is verdeeld De Communicatie-autoriteit heeft ongeveer 516 personen in dienst: 269 in de centrale directoraten (zelfde aantal als in 1997) en 247 in de regionale directoraten (tegenover 341 in 1997). Meer dan de helft van het personeel is gekwalificeerd (voor ongeveer 90% ingenieurs). Het aantal personeelsleden ligt in vergelijking met het personeelsbestand van soortgelijke instellingen in de EU nogal hoog doch dit cijfer omvat ook het personeel dat in de diverse laboratoria van de Autoriteit voor Communicatie werkt. In mei 1999 heeft de Communicatie-autoriteit een dienst "posterijen" opgericht die in de toekomst verantwoordelijk zal zijn voor de afgifte van vergunningen en het toezicht op de sector posterijen. 65 Het binnenlands postverkeer wordt op dit ogenblik aan een kwaliteitscontrole onderworpen. Hongarije heeft het probleem van de grensoverschrijdende/internationale controle aangepakt door een overeenkomst te ondertekenen met UNEX (Unipost External Monitoring System) om het land in staat te stellen deel te nemen aan het toezicht en de kwaliteitscontrole op de uitgaande post met gebruikmaking van de methodes van UNEX. De 200 hoofdpostkantoren worden toegerust met on-line network terminals. Op telecommunicatiegebied moeten nog bijkomende inspanningen worden geleverd om de onafhankelijkheid van de regelgevende autoriteit te consolideren omdat de invloed van overheidsinstanties nog merkbaar is in bepaalde gebieden. Om op de interne markt van de EU de concurrentie aan te kunnen moet het financiële aspect van de universele dienstverplichtingen worden aangepakt en moet Hongarije zijn postinfrastructuur verder ontwikkelen. De institutionele opbouw van de posterijen moet ook de oprichting omvatten van een wettelijk autonome en functioneel zelfstandige regelgevingsinstantie. Audiovisuele diensten: de Nationale Commissie voor Radio en Televisie (ORTT) is opgericht bij de wet op radio- en televisiediensten. De zeven commissieleden worden bij meerderheidsstemming in het Parlement voor één termijn van vier jaar verkozen. Zij worden bijgestaan door een dienst van 103 ambtenaren. De commissie is een autonome overheidsorganisatie met nationale bevoegdheid en staat onder het toezicht van het Parlement. Zij is vooral belast met de bescherming van de vrijheid van meningsuiting, voorkoming van informatiemonopolies, bescherming van de onafhankelijkheid van de omroepen en het toezicht op de naleving van de beginselen van een vrije pers en brengt zij verslag uit aan het Parlement. De commissie is bij wet gemachtigd om uitzendrechten en offertes voor satellietkanalen te evalueren; toezicht uit te oefenen, vergunningen af te geven voor commerciële radio en televisie en boetes op te leggen en in bepaalde omstandigheden vergunningen in te trekken; een klachtencommissie (belast met het beoordelen van klachten over de schending van de criteria voor het verstrekken van evenwichtige informatie) en een dienst voor programmatoezicht en -analyse te leiden; advies uit te brengen over wetsvoorstellen met betrekking tot het frequentiebeheer en de radio- en televisietaksen vast te stellen. De commissie heeft in 1998 ongeveer 500 a 550 acties ondernomen. Het grote aantal acties lijkt te bevestigen dat de Nationale Commissie voor Radio en Televisie een goede staat van dienst heeft op het gebied van rechtshandhaving. Belastingen: Het ministerie van Financiën is belast met het toezicht op de Belastingdienst. Eind 1998 waren in de 24 regionale directoraten in totaal 9. 170 personeelsleden werkzaam, wat een belangrijke stijging betekent in vergelijking met 1997 (8. 308). In januari 1999 is binnen de Belastingdienst het Directoraat strafrechtelijk onderzoek opgericht met 240 personeelsleden. Het is gemachtigd zaken in verband met belastingontduiking, bedrieglijke bankbreuk, administratieve discipline, oneerlijke economische voordelen en valsheid in geschrifte te onderzoeken. Er is vooruitgang geboekt met betrekking tot het aantal controles ter plaatse in de kleinhandel en ad hoc controles van verzoeken om terugbetaling van de BTW. De oprichting van het Directoraat strafrechtelijk onderzoek heeft tevens bijgedragen tot een betere inning van de belastingen. De controlecapaciteit van de Belastingdienst is het voorbije jaar verbeterd. Landbouw : de Dienst milieubescherming in de landbouw en plantenbescherming van het ministerie van Landbouw en Regionale Ontwikkeling telt 17 personeelsleden en 66 bestaat uit twee afdelingen: een afdeling plantenbescherming die zich hoofdzakelijk bezighoudt met zaken in verband met de registratie van pesticiden en meststoffen, fytosanitaire voorschriften, voorschriften inzake plantenbescherming, controle van de kwaliteit van productiemiddelen en de veiligheid van producten en daarnaast een afdeling milieubescherming in de landbouw die zich hoofdzakelijk bezighoudt met wettelijke en administratieve aangelegenheden in verband met bodembescherming, milieuaspecten van de landbouwproductie, waterbeheer, afvalverwijdering en natuurbescherming. Het Inspectoraat gewas- en bodembescherming werkt onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Landbouw en Regionale Ontwikkeling. Er zijn op dit ogenblik 20 stations voor gewas- en bodembescherming (één in elk district en één in Boedapest) met in totaal 938 personeelsleden. Daarnaast zijn er ook nog 10 gespecialiseerde laboratoria. is een gezamenlijke Het Nationaal Instituut voor de Wijnbenamingen organisatie van diverse diensten. Het is belast met het beproeven en geven van een benaming aan alle wijnen en wijnproducten in Hongarije. Het instituut telt 61 personeelsleden, wat veel meer is dan in 1997 (49). tenslotte De Dienst Diergeneeskunde en Voedingsmiddelencontrole, die totaal 2707 personeelsleden en 20 controlestations (bij het ministerie van Landbouw en Regionale Ontwikkeling) telt en geleid wordt door het hoofd van de veterinaire dienst, staat in voor het centraal beheer en het toezicht op de gezondheid van dieren in Hongarije. Deze dienst is bevoegd voor administratieve kwesties in verband met vergunningen voor diergeneesmiddelen en biologische middelen, de in- en doorvoer van levende dieren, producten van dierlijke en plantaardige oorsprong die drager van ziekteverwekkers zouden kunnen zijn, het dierenwelzijn tijdens het transport en controle op de voedselhygiéne en -kwaliteit. in Er zijn 24 bureaus voor veterinaire controle aan de grens die 30 veterinaire grenscontroleposten leiden waarvan de meeste 24 uur op 24 zijn bemand en die de invoer, doorvoer en uitvoer van dieren en dierlijke producten controleren. Het Centraal Instituut voor Veterinaire Diagnose is het centrale, coördinerende laboratorium voor veterinaire diagnose dat aan de andere diagnoselaboratoria gespecialiseerde bijstand verleent en een dienst voor kwaliteitscontrole ter beschikking stelt. Eind 1998 had het instituut 78 personeelsleden in dienst (75 in 1997). De vijf diagnoselaboratoria op het terrein bestrijken elk een gebied dat 2 a 3 districten omvat. Het Instituut voor Controle op Biologische Middelen, diergeneesmiddelen en -voeder fungeert als adviesorgaan voor de centrale regering en als laboratorium voor het controleren van de kwaliteit van diergeneesmiddelen en biologische middelen bestemd voor verkoop en gebruik, ongeacht het feit of zij in Hongarije zijn geproduceerd dan wel zijn ingevoerd. Het heeft uitsluitend een diagnose-functie. Het personeelsbestand is de voorbije twee jaar ongewijzigd gebleven: zowel in 1998 als 1997 telde het 75 personeelsleden. Het Instituut voor Voedingsmiddelenonderzoek is het centrale laboratorium dat het ministerie van Landbouw en Regionale Ontwikkeling en zijn stations in het veld steunt 67 bij de activiteiten op het gebied van de voedselveiligheid. Het staat onder de rechtstreekse leiding van de Dienst diergeneeskunde en voedselcontrole en het hoofd van de veterinaire dienst. Het aantal personeelsleden is de voorbije twee jaar vrijwel ongewijzigd gebleven: 97 in 1997 en 98 in 1998. landbouwmarkt regeling van de Op het gebied van de regulering van de landbouwmarkt, is het Bureau voor de regeling van de landbouwmarkt verantwoordelijk voor de toepassing van de beginselen van de marktregeling terwijl het Landbouwinterventiecentrum een uitvoerende rol heeft. Het is belast met beleids- en Bureau voor de regelgevingskwesties zoals afzet, exportbeleid, opkoopregelingen, binnenlandse en internationale handel. Het houdt zich bezig met dierlijke en plantaardige producten. Het telt 42 personeelsleden. Het Bureau voor de regeling van de landbouwmarkt Landbouwinterventiecentrum is verantwoordelijk voor het uitvoeren van terugbetalingen door de staat, financiële controles en toezicht op het juiste gebruik van de middelen. Het heeft toegang tot de databank van de Hongaarse Dienst voor de buitenlandse handel in landbouwproducten, waardoor het gevallen van onrechtmatig gebruik van de middelen kan opsporen. Het Centrum registreert restituties bij de uitvoer en keurt die desgevallend goed. Het wordt nog steeds gefinancierd door het ministerie en is aangesteld tot betaalorgaan voor SAPARD. Het Centrum is onafhankelijk van het ministerie doch beiden zijn nauw met elkaar verbonden en het Centrum oefent invloed uit op de voorschriften betreffende de landbouwmarkt. Het telt 60 personeelsleden en omvat 4 afdelingen die zijn belast met de markt, controles, boekhouding en organisatie. Het aantal personeelsleden is in vergelijking met 1997 (26) sterk gestegen. (De begroting van het centrum bedroeg in 1999 2,2 miljoen €). Het Nationaal Instituut voor Kwaliteitscontrole in de Landbouw is belast met de kwaliteitscontrole van alle zaden, geeft vergunningen af en controleert de kwaliteit van fokdieren en sperma. Het Centrale voedingsmiddelenlaboratorium van het Instituut is belast met het onderzoek van anorganische bestanddelen in voedermiddelen. Er is vooruitgang geboekt met de oprichting van de administratieve structuren voor veterinaire en fytosanitaire controle. Er moet echter nog een inspanning worden geleverd om de controlenormen te verbeteren en in overeenstemming te brengen met het acquis. Visserij : de Dienst visserij, wilde fauna en flora en watergebruik is binnen het ministerie van Landbouw en Regionale Ontwikkeling belast met visserijvraagstukken. De dienst heeft te kampen met een groot personeelstekort (2 personeelsleden, het diensthoofd inbegrepen). Elk district heeft een Inspectoraat fauna en flora en visserij (19 eenheden) met elk één visserij-inspecteur die bevoegd is voor het toezicht op en maatregelen in verband met de visteelt, illegale visvangst en daarmee verband houdende kwesties. Het personeelsbestand van de Dienst visserij, wilde fauna en flora en watergebruik moet worden uitgebreid. Energie: Het Energiebureau van het ministerie van Economische Zaken is belast met het energiebeleid en telt 28 personeelsleden. Het Energiebureau is een overheidsdienst met onafhankelijke verantwoordelijkheden en jurisdictie op nationaal niveau. Het wordt gecontroleerd door de regering en staat onder het toezicht van de minister van Economische Zaken. Het bureau telt verschillende diensten: consumentenbescherming en prijsstelling; energievoorziening; interne financiering; juridische aangelegenheden en 68 beheer. De werkingskosten worden gedekt door heffingen op de energieprijs. Het bureau telt 85 personeelsleden (64 in 1997). De belangrijkste taken van het bureau zijn de regulering van en het toezicht op de gas- en elektriciteitsbedrijven met een natuurlijke monopoliepositie en de bescherming van de consumentenbelangen. Onder de reguleringsactiviteiten vallen de afgifte van vergunningen, exploitatievoorschriften, eigendomskwesties, prijzen, netwerken en algemene regelgeving voor de ondernemingen. (De begroting bedraagt 3 miljoen € in 1999 tegen 2,2 miljoen € in 1998). Het bureau kan boetes opleggen, vergunningen wijzigen of intrekken en de scheiding of fusie van de vergunninghouder of de verkoop van een belangrijk eigendomsaandeel alsook een kapitaalvermindering goedkeuren. Hongarije moet een aangepast en efficiënt reguleringsmechanisme tot stand brengen, zoals door de gas- en elektriciteitsrichtlijnen is voorgeschreven. In dit verband voorziet de nieuwe strategie voor de lange termijn van de regering in de verdere ontwikkeling van het Hongaars Energiebureau. Vervoer : Het ministerie van Vervoer, Communicatie en Waterbeheer is bevoegd op het gebied van vervoer. Daarnaast is de Burgerluchtvaartautoriteit, met 86 personeelsleden in 1998 (52 in 1997) verantwoordelijk voor het luchtvervoer. De directeur voor de scheepvaart op het inspectoraat-generaal vervoer is verantwoordelijk voor het zeevervoer. Het ministerie van Vervoer, Communicatie en Waterbeheer voert een plan voor personeelsinkrimping door. waardoor het aantal personeelsleden sedert juli 1997 met 40 is verminderd tot 302 op dit ogenblik. De Hongaarse administratie is van plan om het personeelsbestand in 1999 met nog eens 3% in te krimpen. Het Inspectoraat vervoer telt in totaal 1. 706 personeelsleden (1. 679 in 1997), verdeeld over 20 geografische afdelingen (19 districten plus Boedapest) met een centrale dienst in de hoofdstad. Elk lokaal bureau is verantwoordelijk voor het weg- en railvervoer. De werkingskosten worden gefinancierd met vergoedingen die worden gevraagd voor diensten en procedures. Het Inspectoraat vervoer voert ook controles ter plaatse uit, controleert vergunningen, documenten en de staat van het voertuig (ongeveer 500. 000 controles per jaar, controles op overgewicht en controles ter plaatse niet meegerekend). De controles op overgewicht (28. 000 a 30. 000 per jaar) worden door de bevoegde inspecteurs aan de grenscontroleposten uitgevoerd. Hongarije moet zijn administratieve instellingen die zijn belast met de toewijzing van de spoorwegcapaciteit en het toezicht op de activiteiten van de spoorwegondernemingen versterken. Op dit ogenblik beschikt de directeur voor de spoorwegen over onvoldoende personeel om zich van deze taak te kunnen kwijten. Wat de binnenwateren betreft, zijn zes districtsinspectoraten verantwoordelijk voor de scheepvaart. Door 30 personeelsleden worden jaarlijks ongeveer 20. 000 zaken afgehandeld (vergunningen, onderzoeken, toezicht). De Dienst voor de scheepvaart van het Inspectoraat vervoer telt 30 personeelsleden en is belast met kwesties in verband met schepen, havenaangelegenheden en zeevaart. De dienst heeft geen personeel dat uitsluitend controles uitvoert: het personeel controleert schepen naast zijn normale taken. De effectiviteit van de dienst zou kunnen worden verbeterd door het personeel en de uitrusting uit te breiden. Het aantal controlepunten op de Donau moet worden vergroot. Er worden slechts controles uitgevoerd in bepaalde gevallen, bijvoorbeeld voor het vervoer van gevaarlijke 69 goederen over de Donau waarvoor meldingsplicht bestaat en dat tijdens het traject over de Hongaarse wateren onder toezicht staat. Het ministerie dient ervoor te zorgen dat de geplande personeelsinkrimpingen geen ongunstige invloed hebben op het tijdschema voor de omzetting en tenuitvoerlegging van het acquis. voor officieel gekregen Werkgelegenheid en sociaal beleid: In januari 1999 heeft het ministerie van de de Economische Zaken verantwoordelijkheid werkgelegenheidsstrategie (met name een actief arbeidsmarktbeleid) en de sociale dialoog. Het ministerie van Sociale Zaken en het Gezin is belast met de zoals het beheer van de tenuitvoerlegging van het werkgelegenheidsbeleid, arbeidsbureaus, bijscholing en plaatsing. Het ministerie staat ook in voor de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van het sociaal beleid en is als leidende organisatie aangewezen voor de voorbereiding op de eventuele deelname aan het Europees Sociaal Fonds (ESF). Aangezien het fonds op grond van de nieuwe ESF-verordening op Europees niveau voor een groot deel de operationele arm is van de Europese werkgelegenheidsstrategie, zullen de twee ministeries nauw moeten samenwerken. Ook het ministerie van Onderwijs speelt een belangrijke rol op het gebied van de beroepsopleiding. De arbeidsverhoudingen worden geregeld door de Nationale Arbeidsinspectie die als een autonome dienst onder het toezicht van het ministerie van Sociale Zaken en het Gezin functioneert. Wat betreft de aanpassing van de wetgeving op het gebied van de gezondheid en veiligheid op het werk is de verantwoordelijkheid verdeeld over het ministerie van Sociale Zaken en het Gezin, het ministerie van Volksgezondheid, het ministerie van Economische Zaken en het Nationaal bureau voor de mijnbouw. De Nationale Arbeidsinspectie, die onder het ministerie van Sociale Zaken en het Gezin ressorteert, is ook verantwoordelijk voor de omzetting van een klein aantal EG-maatregelen. De Nationale Arbeidsinspectie is verantwoordelijk voor de bedrijfsveiligheid/veiligheid op het werk en telt in totaal 600 personeelsleden (inclusief ondersteunend personeel), waarvan ongeveer 80 op het hoofdbestuur (64 in 1997) en ongeveer 400 inspecteurs. 200 van die inspecteurs controleren de naleving van het arbeidsrecht terwijl de rest controles uitvoert Inspectie voor Arbeidsgeneeskunde functioneert binnen het institutionele kader van de Inspectie voor volksgezondheid en bedrijfsartsen en is verantwoordelijk voor de bescherming van de gezondheid van werknemers en de preventie van beroepsziekten in Hongarije. Deze dienst telt 6. 881 personeelsleden en haar begrotingsinkomsten bedroegen in 1999 ongeveer 1,28 miljoen € (1,2 miljoen in 1998). in verband met gezondheid en veiligheid. De De Inspectie voor Volksgezondheid maakt deel uit van het ministerie van Volksgezondheid en heeft tot taak de volksgezondheid te verbeteren en ziekten te voorkomen. Zij hangt af van het Nationaal Bureau voor Geneeskunde en Volksgezondheid en haar directeur, de hoofdinspecteur volksgezondheid, brengt rechtstreeks verslag uit aan de minister van Volksgezondheid en wordt bijgestaan door vier assistenten. De inspectie telt 149 bureaus in de districten en steden en een centraal bureau in Boedapest. Het stelt ongeveer 6. 731 personeelsleden tewerk (2. 168 in steden, 3. 085 in de 70 districten en 1. 478 in het centrale bureau en andere nationale instellingen, dit wil zeggen minder dan in 1992 (7. 905) en 1995 (7. 124)). Als gevolg van verschillen op het gebied van bevoegdheid en aanpak voert het zijn controles onafhankelijk van de Nationale Arbeidsinspectie uit. De samenwerking tussen de Inspectie voor Volksgezondheid en de Nationale Arbeidsinspectie moet worden versterkt. Er moet ook vooruitgang worden geboekt met de oprichting van de structuren voor de tenuitvoerlegging van de wetgeving op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk. Regionaal beleid en cohesie : De wet van 1996 inzake regionale ontwikkeling en ruimtelijke ordening in Hongarije vormt de rechtsgrond voor de besluitvorming op het gebied van regionale ontwikkeling. De wet stelt zeven ontwikkelingsgebieden in. Zij bepaalt dat de regionale ontwikkelingsraden moeten worden opgericht (of opnieuw opgericht) overeenkomstig de nieuwe voorschriften en met een vaste zetel (wat nog niet het geval is). De regionale ontwikkelingsraden moeten zelf diensten oprichten die verantwoordelijk zijn voor de tenuitvoerlegging van de programma's inzake ruimtelijke ordening. Bovendien voorziet de nieuwe wet in een solide financiële basis door te bepalen dat de werkingskosten van de uitvoerende diensten door de nationale begroting moeten worden gedragen. De regering zal bij wet worden gemachtigd regels vast te stellen voor de totstandbrenging van het regelgevingskader ten behoeve van de organisatorische en operationele basis voor de follow-up van de programma's. De wet voorziet in de oprichting van nieuwe organen doch er zijn onvoldoende financiële middelen beschikbaar gesteld om het geplande systeem behoorlijk te laten functioneren. Het institutionele kader voor regionale ontwikkeling is nog steeds zeer zwak en er is een tekort aan vast personeel in de ontwikkelingsraden. Het streefdoel is om tegen eind 1999 8 a 10 personen in dienst te nemen die de regionale ontwikkelingsraden moeten bijstaan. Dit heeft tot gevolg dat de administratieve capaciteit vrij beperkt is. Milieu : Het ministerie van Milieu is belast met de coördinatie op milieugebied doch deze verantwoordelijkheid wordt gedeeld met andere ministeries of agentschappen zoals het ministerie van Vervoer, Telecommunicatie en Afvalbeheer voor kwesties die verband houden met het afvalbeheer. Het ministerie van Binnenlandse Zaken is verantwoordelijk voor het beheer van het van de gemeenten afkomstige huishoudelijk afval. Het ministerie van Volksgezondheid is verantwoordelijk voor de lucht- en waterkwaliteit (drink- en zwemwater). Het ministerie van Landbouw is verantwoordelijk voor de bodemkwaliteit en ook voor het bos- en wildbeheer. Het Nationaal Agentschap voor Atoomenergie (onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Economische Zaken) is verantwoordelijk voor kwesties in verband met nucleaire veiligheid. De Nationale agentschappen voor (onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Volksgezondheid) staan in voor de stralingsbescherming. en nucleaire veiligheid stralingsbescherming Het ministerie van Milieu is verantwoordelijk voor de besluitvorming en wetgeving terwijl de tenuitvoerlegging en rechtshandhaving is toevertrouwd aan de regionale autoriteiten voor milieubescherming. Op de juridische dienst van het ministerie van Milieu werken slechts drie juristen aan de omzetting van de communautaire milieuwetgeving. 71 Het land telt 12 regionale Autoriteiten voor milieubescherming met in totaal 1. 137 personeelsleden (1. 134 in 1997) en 12 Autoriteiten voor natuurbescherming die alle gecoördineerd worden door een hoofdinspectie (die onder het ministerie van Milieu ressorteert). Er zijn 19 Autoriteiten voor volksgezondheid die onder het ministerie van Volksgezondheid vallen en verantwoordelijk zijn voor kwesties in verband met de volksgezondheid. Daarnaast zijn er nog 12 Autoriteiten voor waterbeheer die onder het ministerie van Vervoer, Telecommunicatie en Waterbeheer ressorteren en die verantwoordelijk zijn voor kwesties in verband met de waterkwaliteit en milieurampen. Het personeelsbestand van het Hoofdbestuur voor waterbeheer is lichtjes ingekrompen: van 115 in 1997 tot 110 in 1998. Onder hetzelfde ministerie ressorteert ook de autoriteit voor het verkeer die bevoegd is voor door het verkeer veroorzaakte verontreiniging en lawaai. De coördinatie tussen al deze ministeries levert problemen op en de verdeling van de verantwoordelijkheden moet worden herzien. De administratieve capaciteit op milieugebied is betrekkelijk goed doch moet worden versterkt. Het ministerie van Volksgezondheid is bevoegd voor de stralingsbescherming. Daarnaast zijn er acht Centra voor stralingsbescherming die instaan voor het toezicht en de afgifte van vergunningen in elk district. Sedert de inwerkingtreding van de wet op de kernenergie is de Hongaarse Autoriteit voor Atoomenergie volledig verantwoordelijk voor aangelegenheden in verband met nucleaire veiligheid. Deze autoriteit hangt af van de centrale overheid en staat onder het toezicht van de regering (haar begroting bedroeg in 1999 4,9 miljoen € tegen 3,8 miljoen € in 1998). De directeur-generaal en zijn adjunct worden door de Premier benoemd. Het Nationaal Onderzoekinstituut voor Radiobiologie en Radiohygiëne (OSSKI) Joliot-Curie is belast met het bijhouden van het nationale register voor beroepsmatige blootstelling (15. 000 blootgestelde werknemers waaronder 6. 000 in de nucleaire industrie). Wat de continue controle betreft, heeft Hongarije een nationaal systeem voor toezicht en controle voor nucleaire noodgevallen opgericht doch voor de onder normale omstandigheden vereiste stralingscontrole van de omgeving (evaluatie van de blootstelling van de bevolking) moet nog een rechtsgrond worden gecreëerd. Ongeveer 90 controlestations werken 24 uur per dag. Het ministerie van Volksgezondheid en het ministerie van Landbouw nemen geregeld water- en Aerosol-monsters worden dagelijks of wekelijks genomen, bodemmonsters. drinkwatermonsters om de veertien dagen en andere monsters om de maand. Er zijn geen gevallen van bodemverontreiniging vastgesteld. Hongarije heeft zijn enige uraniummijn in 1998 gesloten. Volgens het Hongaarse Nationaal Programma voor de overname van het acquis moet het totale personeelsbestand van de inspecties en ministeries met 1. 613 personen worden uitgebreid om de volledige tenuitvoerlegging van het acquis te waarborgen. Het Hongaarse ministerie van Milieu moet met ongeveer 52 personeelsleden, met name juristen, worden uitgebreid om de Hongaarse wetgeving tegen de gestelde datum volledig te kunnen aanpassen. Het is van groot belang dat deze bepalingen correct ten uitvoer worden gelegd. Consumentenbescherming: Het Bureau voor Consumentenzaken is in april 1999 omgevormd tot het Inspectoraat-generaal Consumentenbescherming. Het staat in voor het markttoezicht voor alle verbruiksgoederen met uitzondering van farmaceutische producten, producten voor gezondheidszorg en chemicaliën. Het is aangesloten bij het 72 International Marketing Supervision Network en de Association. International Consumers Er zijn 20 regionale inspectiediensten (19 districten en een voor Boedapest). Het Inspectoraat-generaal Consumentenbescherming heeft een eigen begrotingshoofdstuk bij het ministerie van Economische Zaken terwijl de regionale diensten onder de administratie vallen. De door verdelers en producenten betaalde boetes leveren extra inkomsten op doch die mogen uitsluitend worden gebruikt voor publicaties en opleiding. In 1998 telde het Inspectoraat 163 personeelsleden, een belangrijke toename in vergelijking met 1997 (144). De 20 regionale diensten hebben elk ongeveer 11 personen Inspectoraat-generaal samenwerking in dienst. Consumentenbescherming en de regionale diensten zou kunnen worden verbeterd. institutionele tussen het De van gegevens) Voordat het volledig deelneemt aan het RAPEX-systeem (systeem voor de snelle Inspectoraat-generaal uitwisseling Consumentenbescherming mee aan de oprichting van een voorlopig RAPEX-systeem Inspectoraat-generaal tussen de centraal Consumentenbescherming bereidt ook de informatiesysteem voor markttoezicht waarin gegevens worden opgeslagen over ondeugdelijke en gevaarlijke producten. Het invoering voor van een landen van Midden- en Oost-Europa. de EU, werkt van het Er bestaan wetten inzake productverantwoordelijkheid doch er is geen degelijk toezicht op de naleving daarvan. Wat het markttoezicht betreft, is de Hongaarse Dienst voor douanezaken en financiële aangelegenheden verplicht de inklaring te weigeren van producten die op grond van de regels inzake productveiligheid gevaarlijk of ondeugdelijk worden geacht. De problemen houden verband met het bestaan van een controle van producten voordat zij in de handel worden gebracht, het tekort aan bevoegd personeel en het ontbreken van bepaalde technische uitrusting. De centrale laboratoria van de inspectiediensten zijn echter vrij goed toegerust en de gebruikte controle-apparatuur is vrij modern. Om ervoor te zorgen dat het gehele systeem goed functioneert moet Hongarije de consumenten meer bewust maken van hun rechten en de producenten van hun verantwoordelijkheden. Er moet ook een inspanning worden geleverd om de juristen vertrouwd te maken met zaken die verband houden met productverantwoordelijkheid. Er tussen Justitie en binnenlandse zaken: In februari 1999 is het Centrum voor Internationale Samenwerking bij de misdaadbestrijding (nationaal contactpunt voor rechtshandhaving) is een coördinatie-orgaan opgericht alsook een netwerk van opgericht. nationale verbindingsofficieren veiligheidsdiensten om de uitwisseling van informatie en de coördinatie van hun activiteiten op nationaal niveau te verbeteren. In juli 1998 is een nieuw nationaal hoofd van politie benoemd. De Dienst voor bestrijding van de georganiseerde misdaad bij het totaal 256 nationale hoofdbestuur van de politie personeelsleden waaronder 200 ambtenaren. Op regionaal niveau zijn ongeveer 20 eenheden actief. Hongarije heeft verbindingsofficieren in Moskou, Kiev en Wiesbaden. rechtshandhavingsinstanties is versterkt en telt thans en de de in Het Bureau voor Vluchtelingen en Migratievraagstukken is de belangrijkste overheidsdienst die zich bezighoudt met vluchtelingenvraagstukken en asielprocedures. Het personeelsbestand van dit bureau is ongewijzigd gebleven: in 1998 telde het 60 personeelsleden waaronder 27 ambtenaren belast met de behandeling van asielaanvragen. 73 De door Hongarije op asielgebied toegepaste regels zijn doorgaans in overeenstemming met het Verdrag van Genève doch de handhaving vertoont nog leemten. Een groot aantal asielzoekers en illegale migranten worden door de grenspolitie vastgehouden. Ondanks is de begroting van het Bureau voor Vluchtelingen en het financieringstekort (De in 1999 met ongeveer 120. 000 Migratievraagstukken begrotingssteun bedraagt 3,9 miljoen € in 1999 tegen 4,1 miljoen € in 1998). Dit betekent dat er onvoldoende financiële middelen beschikbaar zijn om het benodigde personeel, opleiding en bijkomende infrastructuur, waaronder uitbreiding van de opvangcentra voor vluchtelingen, te financieren. ingekrompen. € Het Bureau voor Vluchtelingen en Migratievraagstukken heeft nog steeds te kampen met een personeelstekort en de situatie van de asielzoekers en vluchtelingen blijft problematisch. In 1999 heeft het pas opgerichte ministerie voor Jeugd en Sport de verantwoordelijkheid gekregen voor het Comité voor de Coördinatie van het drugsbeleid; het moet een nationale strategie uitstippelen voor de strijd tegen drugs. Binnen het ministerie is de portefeuille drugsbestrijding toevertrouwd aan een adjunct-staatssecretaris die 7 personeelsleden onder zich heeft. De Hongaarse nationale politie had reeds in 1994 een strategie voor de strijd tegen drugs ontwikkeld. Haar dienst voor de strijd tegen de criminaliteit tengevolge van druggebruik telt 36 personeelsleden op het hoofdkwartier en beschikt over 5 regionale bureaus. Er is vooruitgang geboekt op het gebied van het grensbeheer en de strijd tegen corruptie. Het vermogen om vraagstukken in verband met asielbeleid en migratie op te lossen moet verder worden verbeterd evenals de opvangmogelijkheden voor vluchtelingen. Het personeelsbestand van de Dienst voor de strijd tegen de met drugs verband houdende criminaliteit wordt ontoereikend geacht om de werklast aan te kunnen. Douane : De grenspolitie, die in 1997 is omgevormd tot een rechtshandhavingsinstantie, heeft onderzoekbevoegdheid gekregen voor 5 categorieën misdaden waaronder de georganiseerde misdaad regionale grenspolitiediensten tellen 29 onderzoekcellen. schriftvervalsing). (mensenhandel, De 10 Wat het personeel betreft, heeft het parlement een begroting goedgekeurd voor een personeelsbestand van ongeveer 14. 000 personen. Het huidige personeel bestaat uit 3. 000 agenten belast met paspoortcontrole, 3. 000 agenten die patrouillediensten verrichten, 1. 500 grenswachters, 500 ambtenaren van de vreemdelingenpolitie en 450 undercoveragenten voor misdaadbestrijding. (De begroting van de grenspolitie bedroeg 95,6 miljoen € in 1999 tegen 70,6 miljoen € in 1998). Bij gebrek aan financiële middelen zijn 2. 270 posten vacant. De grenspolitie is van plan om met het oog op de toetreding tot de EU ongeveer 1. 500 extra personeelsleden in dienst te nemen. Met ingang van 1998 is de Hongaarse Dienst voor douanezaken en financiële aangelegenheden belast met het innen van indirecte belastingen, met uitzondering van accijnzen. 1998 was voor deze dienst een recordjaar: het vastgestelde aantal financiële onregelmatigheden is in dat jaar met 14% gestegen. Ondanks de toegenomen behoeften is het personeelsbestand van deze dienst slechts in beperkte mate uitgebreid tot 7. 866 personeelsleden eind 1998 (vergeleken met 1997 een stijging met 270). Het veralgemeende gebruik van elektronische aangifteprocedures (bijvoorbeeld streepjescode) moet worden ontwikkeld om de douanebeambten efficiënter te laten 74 werken. De effectiviteit van de controles zou verder kunnen worden opgevoerd met betere methodes voor risicoanalyse. Financiële controle: De Rekenkamer is de belangrijkste audit- en controle-instelling van Hongarije. Zij is belast met het toezicht op de begrotingen van de centrale en lokale overheden, de sociale-zekerheidsfondsen en alle andere fondsen die door de Hongaarse belastingbetaler worden gefinancierd. Zij coördineert alle inspanningen om de externe audits te ontwikkelen en moet er bovendien voor zorgen dat de Hongaarse controlenormen voldoen aan de vereisten van de EU. De Rekenkamer brengt rechtstreeks verslag uit aan het Parlement. Haar begroting bedroeg ongeveer 10,4 miljoen € in 1999 tegen 7 miljoen in 1998. Het Controlebureau van de Staat is in 1994 opgericht om controle uit te oefenen op de centrale begrotingsinstanties. Daarnaast oefent het bureau toezicht uit op het gebruik van de internationale hulpfondsen die aan Hongarije worden verstrekt. Het coördineert de inspanningen die zijn gericht op de totstandbrenging van een systeem voor financiële controle in Hongarije, met inbegrip van een echt systeem voor toezicht op zowel centraal als lokaal niveau. Het Controlebureau brengt rechtstreeks verslag uit aan de regering. Het is duidelijk dat dit bureau met slechts 66 personeelsleden, waarvan 48 voor controlewerkzaamheden, onderbezet is. In 1999 bedroeg zijn begroting 1,4 miljoen € (1 miljoen € in 1998). De eenheden voor audit en financiële controle binnen elk coördinerend ministerie zijn niet betrokken bij de activiteiten in verband met de uitgaven. Alle centrale controlediensten vallen terug op de diensten voor interne audit van de verschillende instellingen of organen die deel uitmaken van hun respectieve begrotingshoofdstukken. Alle instellingen beschikken echter nog niet over dergelijke diensten voor interne audit. Bestaan zij wel dan tellen zij meestal niet meer dan één personeelslid. De centrale controlediensten zijn gemachtigd werk uit te besteden aan particuliere bedrijven. Zij doen dit in een zeer beperkt aantal gevallen doch dit kan niet als een oplossing voor de lange termijn worden beschouwd. Deze diensten brengen rechtstreeks verslag uit aan het hoofdbestuur van de dienst en aan het ministerie zelf. De Hongaarse Schatkist beschikt over 860 personeelsleden, de helft daarvan in het centrale bureau in Boedapest en de andere helft verspreid over de 20 regionale bureaus. De Schatkist is verantwoordelijk voor de boekhouding van de staat. Zij is van plan om meer budgettaire taken te gaan uitvoeren, met inbegrip van controles. De op dit ogenblik gebruikte systemen zijn een mengeling van informatietechnologie en manuele procedures doch er bestaan plannen om een geïntegreerd online-systeem in te voeren. De Schatkist voert momenteel op zeer beperkte schaal ex-ante controles uit. De door de regionale bureaus van de Schatkist uitgevoerde controles zijn louter formeel (geautoriseerde handtekeningen, positief saldo op de nominale hulprekening, positief saldo op de winstbestemmingsrekening). De financiële controle is ten dele in overeenstemming met de goede praktijken binnen de lidstaten van de EU. De Schatkist moet in de eerste plaats haar controlefuncties versterken. De onafhankelijkheid en capaciteit van het Controlebureau van de Staat en andere organen voor interne controle moeten worden verbeterd. C. Conclusie 75 Hongarije voldoet aan de politieke criteria van Kopenhagen. Er zijn twee gebieden waaraan nog moet worden gewerkt. Het eerst is de situatie van de Roma: de regering begint haar actieplan voor de middellange termijn uit te voeren en moet daarvoor passende begrotingsmiddelen beschikbaar stellen. Het tweede is strijd tegen corruptie, waarbij de recente pogingen versterkt dienen te worden. is een functionerende markteconomie. De juridische en Hongarije institutionele structuren die aan de basis liggen van de markteconomie zijn verder versterkt. Het land moet in staat worden geacht op middellange termijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie, mits de structurele hervormingen worden voortgezet. is gehandhaafd, de inflatie is gedaald en de De macro-economische stabiliteit economische groei heeft zich doorgezet. Het oplopende tekort op de lopende rekening kan, als geen maatregelen worden genomen, de gedurende de afgelopen jaren behaalde macro-economische vooruitgang in gevaar brengen. Op een aantal structurele gebieden is vooruitgang geboekt. Met name kunnen worden genoemd de budgettaire hervorming, de hervorming van het pensioenenstelsel en de privatisering. Bepaalde onlangs genomen besluiten met betrekking tot het pensioenenstelsel werpen echter enige twijfels op aangaande de bereidheid van de regering om het pensioenenstelsel te hervormen. De stijging van het begrotingstekort moet worden aangepakt. Prioriteit moet worden gegeven aan de hervorming van de gezondheidszorg, een sector die een zware last is voor de begroting. Om de duurzaamheid van de lopende rekening te waarborgen moeten de budgettaire streefcijfers voor 1999 en 2000 worden gehaald. Hongarije blijft vorderingen maken met de aanpassing en tenuitvoerlegging van het acquis in de meeste sectoren. Wat de interne markt betreft, is verder vooruitgang geboekt op het vlak van de wetgeving inzake overheidsopdrachten en intellectuele eigendom (met uitzondering van de retroactieve bescherming van octrooien) en de inspanningen waren vooral gericht op het zorgen voor een daadwerkelijke tenuitvoerlegging. Er is belangrijke vooruitgang geboekt met de vaststelling van wetgeving inzake zelfstandige beroepsactiviteiten waardoor EU-onderdanen die zich in Hongarije wensen te vestigen niet langer meer aan beperkingen zijn onderworpen. Er moeten weliswaar meer inspanningen worden geleverd voor de omzetting van EU-normen en het waarborgen van een functionerend markttoezicht, doch Hongarije is reeds goed opgeschoten met de tenuitvoerlegging van de nieuwe aanpak op het gebied van normalisatie en certificatie. Hongarije heeft een wet inzake staatssteun aangenomen die de ontwikkeling van een effectief toezicht op en controle van staatssteun zou moeten vergemakkelijken. Er wordt gestaag doch langzaam vooruitgang geboekt op het gebied van landbouw en veterinaire en fytosanitaire controles doch de inspanningen moeten worden opgevoerd om op middellange termijn een voldoende aanpassingsniveau te halen. Hongarije is reeds vrij ver gevorderd met de aanpassingen in de vervoerssector doch de aanpassing en echte herstructurering van de spoorwegen heeft achterstand opgelopen. Hongarije is zijn beleidskader voor financiële controle blijven consolideren door het toepassingsgebied van de controles vast te stellen en de taken en verantwoordelijkheden tussen de betrokken instellingen te verdelen. systeem voor Op het gebied van de interne markt dient Hongarije de wetgeving op het gebied van overheidsopdrachten verder aan te passen wat de nutssector en de nationale preferenties betreft. Er is grote vooruitgang geboekt met de algemene aanpassing op het gebied van BTW en accijnzen, doch de discriminerende bepalingen op accijnsgebied zorgen nog 76 voor problemen. Op audiovisueel gebied is nog een verdere aanpassing nodig op het vlak van Europese werken en het toezicht op satellietuitzendingen. Afgezien van de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit verloopt de aanpassing op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, vooral wat het grensbeheer en asielbeleid betreft, tegen een traag tempo. Wat het arbeidsrecht en de veiligheid en gezondheid op het werk betreffen, valt weinig vooruitgang te bespeuren. De vaststelling van milieuwetgeving gebeurt tegen een veel lager tempo en op douanegebied valt geen vooruitgang te noteren. Rekening houdend met de omvang van de aanpassingen die in deze sector nog moeten worden om doorgevoerd, zullen nog belangrijke inspanningen moeten worden geleverd vorderingen te kunnen maken. Er zijn strategische plannen goedgekeurd voor de sectoren milieu en energie doch zij moeten absoluut snel ten uitvoer worden gelegd. Voor sommige gebieden zoals regionale ontwikkeling bestaat er reeds geruime tijd een wettelijk kader doch door een gebrek aan budgettaire en personele middelen is maar beperkte vooruitgang geboekt met de tenuitvoerlegging. Hongarije heeft gestaag vorderingen gemaakt met de ontwikkeling van zijn bestuurlijke capaciteit voor de tenuitvoerlegging van het acquis. Er zijn stappen gezet in de richting van een algemene hervorming van de overheidsdiensten en er is voortdurend aandacht besteed aan het opzetten van specifieke opleidingscursussen inzake Europees beleid en recht voor de administratie en het gerechtelijk apparaat. De voor de tenuitvoerlegging van de interne markt vereiste sleutelinstellingen bestaan reeds voor het grootste deel. Op specifieke staatssteun, het markttoezicht inzake productverantwoordelijkheid) en op (tenuitvoerlegging van de wetgeving veterinair en fytosanitair gebied moeten de overheidsdiensten echter nog worden versterkt. Hongarije moet voldoende budgettaire en administratieve middelen toewijzen voor regionale ontwikkeling en milieubeheer en moet zijn capaciteit voor het gebruik en controle van en toezicht op de financiële bijstand van de EU vergroten. Er is ruimte om meer autonomie te verlenen aan instellingen zoals het Staatscontrolebureau en de Communicatieautoriteit. zoals het domeinen toezicht op Hongarije heeft aan de meeste doelstellingen voor de korte termijn van het Partnerschap voor toetreding op bevredigende wijze voldaan, behalve wat betreft de administratieve versterking op het gebied van de regionale ontwikkeling, de herstructurering van de ijzer en staalindustrie en de aanpassing in de sector milieu. D. Partnerschap voor Toetreding en nationaal programma voor de overname van het acquis: algemene beoordeling van de tenuitvoerlegging Het Partnerschap voor Toetreding heeft ten doel in één enkel kader vast te stellen: • de prioritaire gebieden voor de verdere werkzaamheden die in de adviezen van de Commissie zijn geïdentificeerd; • de beschikbare financiële middelen om de kandidaat-lidstaten te helpen bij de tenuitvoerlegging van die prioriteiten; • de voorwaarden voor de toekenning van die steun. Elke kandidaat-lidstaat werd verzocht een Nationaal programma voor de overname van het acquis vast te stellen waarin werd uiteengezet op welke wijze dat land het 77 Partnerschap voor Toetreding zou toepassen, het tijdschema voor de tenuitvoerlegging van de prioriteiten en de beschrijving van de gevolgen voor de personele en financiële middelen. Partnerschappen voor Toetreding en het Nationale programma voor de overname van het acquis moeten op gezette tijden worden herzien om rekening te houden met de gemaakte vorderingen en om nieuwe prioriteiten te kunnen vastleggen. 1. Partnerschap voor Toetreding: beoordeling van de prioriteiten voor de korte en middellange termijn Prioriteiten voor de korte termijn Hieronder volgen de prioriteiten voor de korte termijn van het Partnerschap voor Toetreding4 en een evaluatie van de met de uitvoering daarvan gemaakte vorderingen. • Economische hervormingen: herziening en bijwerking van de prioriteiten voor de middellange termijn van het economisch beleid van dit land binnen het bestek van de Europa-Overeenkomst; voortgang van de structurele hervormingen (in het bijzonder met betrekking tot het stelsel van de gezondheidszorg). Beoordeling: Hongarije heeft in 1999 een economische strategie voor de middellange termijn aangenomen met sectorale strategieën ter verbetering van de voorwaarden voor groei en concurrentie. Als onderdeel van de structurele hervormingen is de hervorming van het pensioenstelsel voltooid doch er is nog geen tot een omvattende hervorming van het stelsel van de aanzet gegeven gezondheidszorg. Het privatiseringsproces is vrijwel voltooid. De ernstige ontsporing van de uitgaven in de sociale zekerheid maakt een uitgebreide hervorming dringend noodzakelijk. De herstructurering van bepaalde industrieën zoals de ijzer en staalindustrie moet worden voortgezet en er moet constant aandacht worden besteed aan de structurele hervormingen. Alles in aanmerking genomen is aan deze prioriteit voldaan. • Versterking van de institutionele en administratieve capaciteit: met name op het gebied van de veterinaire en fytosanitaire controles (in het bijzonder met betrekking tot de voorzieningen aan de buitengrenzen), milieu, douanebeleid, interne financiële controle en regionale ontwikkeling. Beoordeling: Met betrekking tot de veterinaire en fytosanitaire controles is alleen vooruitgang geboekt op het gebied van de automatisering. Op milieugebied heeft Hongarije de regionale inspectiediensten gereorganiseerd, plannen voor institutionele opbouw uitgestippeld waaronder een gedetailleerd programma voor geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging, een nieuw instituut voor de chemische veiligheid opgericht en een databank voor afvalwater en bodemverontreiniging tot stand gebracht. Het computersysteem van de Hongaarse douane is verder ontwikkeld en er is gezorgd voor opleiding van het personeel. Wat de interne financiële controle betreft, heeft Hongarije maatregelen genomen met het oog op het versterken van controle en toezicht. Voor het beheer van de EU-bijstand zijn een Nationaal Fonds en een Centrale eenheid voor financiering en contractering opgericht. Er moeten nog inspanningen worden geleverd om concrete regionale controlediensten tot stand te 4 Verordening 622/98 van de Raad, PB L 85 van 20 maart 1998 78 brengen, de controlediensten binnen de vakministeries te versterken en de taakverdeling tussen deze laatste, de lokale besturen, het controlebureau van de Staat en de Schatkist te verduidelijken op het gebied van de financiële controle ex-ante en het toezicht. Wat de regionale ontwikkeling betreft, heeft Hongarije de prioriteiten voor de korte termijn van het Partnerschap voor Toetreding in onvoldoende mate uitgevoerd. Er is nog steeds een gebrek aan adequate en voldoende personele en financiële middelen bij de met de programmering en controle belaste instanties. De budgettaire inspanningen moeten worden opgevoerd om de diensten van de lokale besturen te versterken met het oog op politieke en budgettaire decentralisatie. Aan deze prioriteit is dan ook slechts ten dele voldaan. Interne markt: onder andere certificering en normalisatie (nadere aanpassing van wettelijke maatregelen en sluiting van een Europese overeenkomst inzake conformiteitsbeoordeling), staatssteun (goedkeuring van het wettelijk kader, vaststelling van de rol en bevoegdheden van de toezichthoudende autoriteit, rechtshandhaving) en verhoogde transparantie via verbetering van de inventarisatie van de steun. Handhaving van wetgeving inzake intellectuele eigendomsrechten en verdere aanpassing van het ondernemingsrecht. Volledige aanpassing van de wetgeving inzake overheidsopdrachten, om de nutsectoren volledig te bestrijken. te om voorzien producten farmaceutische Beoordeling: Er is vooruitgang geboekt met de uitvoering van de prioriteiten voor de korte termijn van het Partnerschap voor Toetreding, met name wat betreft het ondernemingsrecht en normalisatie. Wat de handhaving van de wetgeving inzake intellectuele eigendomsrechten betreft, zijn vorderingen gemaakt met de bescherming van het auteursrecht doch er moet nog een inspanning worden geleverd voor met name retroactieve octrooibescherming en om de producenten van generieke producten in staat te stellen vóór de vervaldatum van een octrooi ontwikkelingswerkzaamheden te verrichten. Hongarije heeft ook vooruitgang geboekt op het gebied van staatssteun door de toezichthoudende autoriteit voor staatssteun te versterken en door regels vast te stellen voor ex-ante controles en de jaarverslagen over staatssteun, die thans voldoen aan de basiscriteria inzake transparantie, te verbeteren. Op het gebied van overheidsopdrachten zijn nieuwe maatregelen genomen om de Hongaarse wetgeving aan te passen door projecten die door de EU worden medegefinancierd uit te sluiten van de clausule inzake nationale preferentie. De rechtshandhaving en rechtsmiddelen moeten verder worden aangepast, met name wat betreft nutsbedrijven. Aan deze prioriteit is bijgevolg gedeeltelijk voldaan. een in Justitie en binnenlandse zaken: tenuitvoerlegging van een met het Verdrag van Genève van 1951 overeenstemmende en passende wetgeving inzake vluchtelingen, het verder uitbouwen van een effectief gr ensbeheer. Beoordeling: Hongarije heeft in 1998 aan deze prioriteit voldaan door het opheffen van zijn geografisch voorbehoud ten aanzien van het Verdrag van Genève. Daarnaast zijn ook maatregelen genomen ter verbetering van het grensbeheer. De grenspolitie is omgevormd tot een civiele dienst en er zijn voorbereidende maatregelen genomen met het oog op de ontwikkeling van een landelijk en modem grensbeheersysteem dat aan de normen van de EU beantwoordt. Milieu: het verder omzetten van kaderwetgeving, het opzetten van en aanvangen met en gedetailleerde de harmonisatieprogramma's tenuitvoerlegging van 79 tenuitvoerleggingsstrategieën met betrekking tot afzonderlijke wetten. Planning van en aanvang met de tenuitvoerlegging van deze programma 's en strategieën. Beoordeling: Hoewel de aanpassing op het gebied van natuurbescherming, verontreiniging door industriële installaties en grote stookinstallaties alsook de beheersing van ernstige ongevallen goed verloopt, wordt maar langzaam vooruitgang geboekt op het gebied van afval en afvalbeheer en de water- en luchtkwaliteit. Aan deze prioriteit is bijgevolg maar gedeeltelijk voldaan. Algemeen genomen heeft Hongarije goede vooruitgang geboekt wat de prioriteiten voor de korte termijn betreft. Nog hangende problemen zijn met name de administratieve capaciteit op het vlak van regionale ontwikkeling, de herstructurering van de ijzer- en staalsector en de noodzaak van een verdere aanpassing aan het acquis op milieugebied. Prioriteiten voor de middellange termijn Naast de vooruitgang die is geboekt op het gebied van de prioriteiten voor de korte termijn, heeft Hongarije ook vorderingen gemaakt met de volgende prioriteiten voor de middellange termijn van het Partnerschap voor Toetreding. • Politieke criteria: voortzetting van de inspanningen ter verbetering van de integratie van de Roma. Beoordeling: De regering heeft verder inspanningen geleverd om de situatie van de Roma te verbeteren door een herzien actieprogramma op middellange termijn voor de Roma vast te stellen. Het programma legt in het bijzonder de nadruk op onderwijs en werkgelegenheid en omvat maatregelen van sociale aard en op het gebied van gezondheidszorg en huisvesting. Ondanks deze maatregelen blijft de toestand van de Roma benard en Hongarije moet er ononderbroken op toezien dat het nieuwe programma op regionaal en lokaal niveau integraal wordt uitgevoerd. • Economische hervormingen: consolidatie van de voorwaarden voor een sterke groei van investeringen door de tenuitvoerlegging van een voorzichtig macro- economisch beleid en de voortzetting van de structurele hervormingen. Beoordeling: Na te hebben voldaan aan het voor 1998 gestelde doel inzake het overheidstekort, heeft Hongarije zijn fiscaal beleid verder verstrakt, de transparantie van de begroting vergroot door afschaffing van de talrijke afzonderlijke staatsfondsen en heeft het een reserve voor onvoorziene uitgaven aangelegd voor het geval de groei van het BBP zou afnemen of de begroting sterker zouden verslechteren dan verwacht. De nieuwe economische strategie biedt het kader voor een verbetering van de voorwaarden voor groei en concurrentie. • Economisch beleid: geregeld onderzoek van de gemeenschappelijke evaluatie van de prioriteiten van het economisch beleid, in het kader van de Europa-Overeenkomst, met de nadruk op de naleving van de in Kopenhagen vastgestelde criteria voor het lidmaatschap van de Unie en het acquis op het gebied van het economisch en monetair beleid indiening van convergentieprogramma's, voorkomen van buitensporige tekorten). Hoewel van Hongarije niet wordt verwacht dat het bij zijn toetreding onmiddellijk de Euro overneemt, wordt wel aangenomen dat het een beleid volgt om te komen tot een echte convergentie in overeenstemming met de doelstellingen van de Unie inzake (coördinatie van het economisch beleid, 80 economische en sociale cohesie en tot een nominale convergentie die verenigbaar is met het uiteindelijke doel, namelijk de overname van de Euro. Beoordeling: Hongarije heeft reeds een eerste gezamenlijke evaluatie beëindigd in 1997 en werkt thans aan een tweede gezamenlijke evaluatie. Hongarije is vooruitgang blijven boeken met de voorbereiding op de toetreding tot de Economische en Monetaire Unie. Het overheidstekort is verder teruggedrongen en de inflatie is afgenomen. De Nationale Bank volgt een wisselkoersbeleid waardoor de forint tegen 1 januari 2000 volledig aan de Euro zal zijn gekoppeld. • Versterking van de institutionele en administratieve capaciteit: ontwikkeling van de Dienst fraudebestrijding en de Rekenkamer, verbetering van de werking van het gerechtelijk apparaat, opleiding in Gemeenschapsrecht en de toepassing daarvan voor rechters; versterking van de instellingen op het gebied van justitie en binnenlandse zaken (zorgen voor voldoende en degelijk opgeleid personeel, vooral bij de politie, grenspolitie, ministeries en rechtbanken), hervorming van de douane- en belastingdiensten om hen voor te bereiden op de toepassing van het acquis, versterking van de Dienst voedingsmiddelencontrole en van de Autoriteit voor nucleaire veiligheid. Beoordeling: Het beleidskader voor de financiële controle is verder geconsolideerd door een duidelijker omschrijving van het toepassingsgebied van de financiële audits en de verdeling van de taken tussen de diverse financiële controle-organen. Daarnaast is een geïntegreerd beleid inzake interne controle ingevoerd. Wat het gerechtelijk apparaat betreft, zijn voor rechters speciale opleidingsprogramma's en cursussen in Gemeenschapsrecht georganiseerd. Er valt ook vooruitgang te noteren op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, vooral wat betreft de versterking van de capaciteit van de instellingen die zijn belast met de strijd tegen de georganiseerde misdaad en corruptie. De grenspolitie heeft bijkomende onderzoekbevoegdheden gekregen, ook op het vlak van de georganiseerde criminaliteit. • technische voorschriften voor Interne markt: instellingen voor onder andere verdere ontwikkeling van normalisatie en conformiteitsbeoordeling en totstandbrenging van een systeem voor markttoezicht, aanpassing van de industriële producten, verdere aanpassing van het mededingingsrecht, met name wat betreft staatssteun, versterking van de autoriteiten voor toezicht op mededinging en staatssteun, aanpassing op het gebied van de liberalisering van het kapitaalverkeer, financiële diensten, audiovisueel beleid en consumentenbescherming, bevordering van de ontwikkeling van ondernemingen, met inbegrip van het MKB, aanpassing aan het acquis op het gebied van telecommunicatie, consumentenbescherming en de interne energiemarkt. Beoordeling: Hongarije heeft verder vooruitgang geboekt op het gebied van de conformiteitsbeoordeling, markttoezicht, de goedkeuring van EN-normen en van technische voorschriften voor industriële producten. Wat staatssteun betreft, zijn nieuwe wetten goedgekeurd waarin de rol van de Autoriteit voor toezicht op staatssteun duidelijk wordt omschreven. Ook de transparantie van de steunregelingen is verbeterd. Het door het Mededingingsbureau uitgeoefende toezicht op de naleving van de voorschriften mag toereikend worden geacht doch de Autoriteit voor toezicht op staatssteun moet verder worden versterkt om haar in staat te stellen haar taken efficiënt uit te voeren. Wat betreft de liberalisering van het kapitaalverkeer, 81 • • • consumentenbescherming, in 1998 en 1999 telecommunicatie en energie belangrijke vooruitgang geboekt. Het MKB heeft verder steun ontvangen door middel van een nieuwe strategie gecombineerd met een adequate toewijzing van begrotingsmiddelen. is tenuitvoerlegging van een Justitie en binnenlandse zaken: onder andere migratiebeleid en asielprocedures alsook de strijd tegen de georganiseerde criminaliteit (met name witwassen van geld, drugs en mensenhandel) en corruptie en verduidelijking van de voorwaarden voor de toelating van emigranten, aanpassing van het visumbeleid aan dat van de EU en voltooiing van de aanpassing aan internationale verdragen, met name met het oog op de toepassing van het Schengen- acquis. Beoordeling: Hongarije heeft inspanningen geleverd om zijn capaciteit op het gebied van justitie en binnenlandse zaken te verbeteren, met name door nieuwe inzake de georganiseerde misdaad, corruptie en de wetten goed toelatingsvoorwaarden voor emigranten. De hervorming van de instellingen is voortgezet en de verschillende rechtshandhavingsinstanties hebben hun uitrusting kunnen moderniseren. te keuren Landbouw: onder andere aanpassing aan het landbouwacquis (met inbegrip van veterinaire en fytosanitaire aangelegenheden, met name controles aan de buitengrenzen), aandacht voor milieuaspecten in de landbouw en biodiversiteit. Ontwikkeling van de capaciteit voor de tenuitvoerlegging en toezicht op de naleving van het GLB, met name de basisbeheersmechanismen en administratieve structuren voor toezicht op de landbouwmarkten en tenuitvoerlegging van maatregelen inzake structurele en plattelandsontwikkeling, goedkeuring en tenuitvoerlegging van de veterinaire en voorschriften, modernisering van een aantal voedseherwerkende bedrijven en test- en diagnosevoorzieningen, herstructurering van de agro-voedingssector. fytosanitaire Beoordeling: Het voorbije jaar is slechts beperkte vooruitgang geboekt met de voorbereiding op de geleidelijke tenuitvoerlegging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Vervoer: verdere inspanningen voor de aanpassing aan het acquis, met name op het gebied van het rail- en wegvervoer (technische controles), en zorgen voor de nodige investeringen in de vervoersinfrastructuur, met name de uitbreiding van de Trans- europese netwerken. Beoordeling: Hongarije is zijn infrastructuur verder blijven ontwikkelen. Een deel van het spoorwegnet is vernieuwd en de uitvoering van grote autowegenprojecten in het zuiden en het oosten van het land is voortgezet. Er is ook enige vooruitgang geboekt met de aanpassing aan het acquis in het weg- en spoorvervoer. en sociale zaken: totstandbrenging Werkgelegenheid van aangepaste arbeidsmarktstructuren, gezamenlijk onderzoek van het werkgelegenheidsbeleid ter voorbereiding van de deelname aan de coördinatie op het niveau van de EU; aanpassing van het arbeidsrecht en de wetgeving inzake veiligheid en gezondheid op het werk en ontwikkeling van rechtshandhavingsstructuren, vooral de snelle goedkeuring van de kaderrichtlijn inzake veiligheid en gezondheid op het werk; toepassing van het beginsel van gelijke kansen voor mannen en vrouwen; verdere 82 ontwikkeling van een actieve en autonome sociale dialoog; verdere ontwikkeling van het stelsel van sociale bescherming, maatregelen om de normen voor de volksgezondheid in overeenstemming te brengen met die van de EU. Beoordeling: Het werkgelegenheidsbeleid wordt aan een gezamenlijk onderzoek onderworpen als voorbereiding op de deelname aan de coördinatie op het niveau van de EU. Hongarije is reeds vrij ver gevorderd met de omzetting van het acquis op het gebied van werkgelegenheid en sociale zaken. Wat het arbeidsrecht betreft, is de Hongaarse wetgeving reeds in grote mate aan het acquis aangepast. Begin 1999 is een nieuw institutioneel kader, de Nationale Arbeidsraad opgericht met het oog op de sociale dialoog. Deze raad dient als forum voor overleg en onderhandelingen over. arbeidsvraagstukken, waaronder ook loonkwesties, tussen de drie sociale partners. Het stelsel van de sociale bescherming is vrij goed ontwikkeld. Er is vooruitgang geboekt op het gebied van de volksgezondheid door de goedkeuring van een nieuwe wet die de basis vormt voor een reeks uitvoeringsmaatregelen en acties. • Milieu: onder andere de ontwikkeling van de nodige capaciteit en de structuren voor controle en toezicht op de tenuitvoerlegging, verder planning en tenuitvoerlegging van aanpassingsprogramma's met betrekking tot afzonderlijke wetsbesluiten. Er dient in het bijzonder aandacht te worden besteed aan afvalwater- en afvalbeheer, luchtverontreiniging en een geïntegreerde controle op verontreiniging door de industrie en risicobeheer. Bij de vaststelling en tenuitvoerlegging van nationale sectorale beleidsmaatregelen moet rekening worden gehouden met de vereisten inzake milieubescherming en de noodzaak van een duurzame ontwikkeling. Beoordeling: Ondanks het vrij ambitieuze programma voor de aanpassing van de wetgeving is in 1999 maar weinig vooruitgang geboekt. Wil Hongarije het ambitieuze doel van de volledige omzetting in 2001 realiseren dan zal het haast moeten zetten achter zowel de aanpassing van de wetgeving als investeringen in milieutechnologie en infrastructuur. In dit verband is het van groot belang dat in de jaarlijkse begroting terdege rekening wordt gehouden met de in het Nationaal programma voor de overname van het acquis vastgelegde begrotingsmaatregelen. • Regionaal beleid en cohesie: verdere versterking van de begrotingsprocedures, financiële instrumenten, mechanismen voor toezicht en controle om na de toetreding deel te kunnen nemen aan de structuurprogramma 's van de EU. Beoordeling: Hongarije heeft zijn interne financiële mechanismen op centraal niveau verder geconsolideerd. 2. Nationaal programma voor de overname van het acquis De Hongaarse regering heeft op 29 juni 1999 de herziene versie van het Hongaars Nationaal programma voor de overname van het acquis (NPOA) goedgekeurd. Het NPOA maakt deel uit van de in juni 1999 door de regering vastgestelde strategie om de achterstand op Europa in te halen. Deze strategie stelt het economisch kader voor het NPOA vast. De voor de financiële instrumenten ter voorbereiding van de toetreding vereiste planningsdocumenten zullen in de herfst klaar zijn en zullen deel uitmaken van het NPOA. In Overeenstemming met het strategisch doel van de Hongaarse regering, namelijk de voorbereiding op het EU-lidmaatschap tegen december 2001 afronden, voorziet het 83 NPOA in de volledige aanpassing tegen die datum, met uitzondering van een aantal gebieden. Het NPOA bestrijkt bijgevolg de periode 1999-2001. De herziene versie van het NPOA volgt een soortgelijke structuur als die van het advies van de Commissie en van het eerste verslag over de vorderingen van Hongarije. Elk hoofdstuk wordt ingeleid met een korte beschrijving van de huidige toestand in de sector waarin de in 1998 geboekte resultaten speciaal worden belicht. Het NPOA is algemeen genomen in overeenstemming met de prioriteiten van het Partnerschap voor Toetreding. De verschillende taken die moeten worden uitgevoerd om aan de prioriteiten van het Partnerschap voor Toetreding te voldoen worden uitvoerig toegelicht en bestrijken alle aspecten zoals de aanpassing van de wetgeving, institutionele opbouw en gevolgen voor de begroting. De gebieden van het Partnerschap voor Toetreding die geen verband houden met het acquis, bijvoorbeeld de economische criteria van de herstructurering van het stelsel van de gezondheidszorg, komen echter niet voor in het NPOA dat uitsluitend betrekking heeft op met het acquis verband houdende aangelegenheden. Deze gebieden zouden moeten worden behandeld in de documenten die zijn opgesteld voor de gezamenlijke evaluatie van de prioriteiten van het Hongaars economisch beleid voor de middellange termijn, documenten die gezamenlijk door het Hongaarse ministerie van Financiën en de Commissie moeten worden opgesteld. Aangezien Hongarije ervan uitgaat dat het tegen 2002 lid van de Unie zal zijn, wordt in het NPOA geen onderscheid gemaakt tussen de prioriteiten voor de korte en die voor de middellange termijn. Het NPOA bestrijkt alle hoofstukken van het acquis. Hoewel vooral de nadruk wordt gelegd op de bindende gedeelten van het acquis, heeft het NPOA ook betrekking op de harmonisatie op niet-bindende domeinen. De delen over de gemeenschappelijke handelsregeling en gegevensbescherming verschaffen onvoldoende informatie. De informatie over het bankwezen, verzekeringen en effecten is te algemeen. Er wordt steeds een duidelijke band gelegd tussen de relevante wetgeving van de EU en de door Hongarije voorgestelde maatregelen. De in de verschillende sub-hoofdstukken verstrekte informatie schijnt onvolledig te zijn. Er bestaat een systematisch tijdschema voor de tenuitvoerlegging. De belangrijkste maatregelen die op het gebied van de aanpassing van de wetgeving zijn gepland zijn onderverdeeld volgens doelstellingen die in 1999, 2000 of 2001 moeten worden verwezenlijkt. Zoals hierboven reeds is gezegd, gaat het NPOA niet verder dan 2001 omdat tegen december 2001 de volledige aanpassing aan het acquis, met uitzondering van een aantal gebieden, zou moeten zijn gerealiseerd. Het tijdschema voor de hoofdstukken over de EMU, normalisatie en conformiteitsbeoordeling en energie is echter niet duidelijk. Bepaalde streefdata, bijvoorbeeld op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, lijken al te optimistisch in het licht van de belangrijke financiële gevolgen die de aanpassing voor deze sector zal hebben. Het aspect institutionele opbouw komt algemeen genomen voldoende aan bod in de respectieve hoofdstukken. Het laatste hoofdstuk van het NPOA "Bestuurlijke capaciteit" geeft een algemeen beeld van de acties in verband met institutionele opbouw die in het desbetreffende hoofdstuk in detail worden beschreven. De verstrekte informatie is in de Er wordt een overzicht gegeven van de meeste gevallen vrij gedetailleerd. begrotingsbehoeften, personeelsbehoeften, opleidingsaspecten en de noodzakelijke technische uitrusting. In het deel over het markttoezicht, is het niet duidelijk hoe het systeem op regionaal en lokaal niveau ten uitvoer zal worden gelegd. 84 De budgettaire gevolgen van de verschillende acties zijn voor elke subsector duidelijk omschreven. Er is steeds een duidelijk onderscheid gemaakt tussen de bijdragen uit de nationale begroting aan de ene kant en de van het Phare-programma en de Internationale Financiële Instellingen verwachte bijdragen aan de andere kant. Het Hongaarse NPOA is een goed beleidsinstrument voor de voorbereiding op de toetreding dat de belangrijkste aspecten van dat proces bestrijkt. Het voorziet in het daarvoor vereiste budget en maakt een integrerend deel uit van het budgettaire besluitvormingsproces. 85 Mensenrechtenverdragen geratificeerd door de kandidaat-lidstaten juni1999 BIJLAGE Verdragen en protocollen BGR CYP CZE EST HUN LVA LTU MLT POL ROM SVK SVN TUR Europees Mensenrechtenverdrag Protocol 1 (eigendomsrecht e. a. ) Protocol 4 (vrijheid van verkeer) Protocol 6 (doodstraf) Protocol 7 (ne bis in idem) Europees Verdrag ter voorkoming van foltering Europees Sociaal Handvest Herzien Europees Sociaal Handvest Aanvullend protocol bij het Europees Sociaal Handvest (collectieve klachten) Kaderverdrag nationale minderheden Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten Facultatief protocol bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (recht op individuele communicatie) Tweede facultatief protocol bij het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (afschaffing doodstraf) Internationaal Verdrag inzake economische, sociale en culturele rechten Verdrag tegen foltering Internationaal Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van rassendiscriminatie Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen Verdrag inzake de rechten van het kind X X 0 0 0 X o 0 0 X X X X X 0 0 X X o X X X X X X X X X 0 0 0 X X X X X X X X 0 0 0 X X X X X X X X X 0 0 X X X X X X X X 0 o o o X X X X X X X o 0 o o X X X X X o X X o o X X X X X 0 0 X X 0 0 o X X X X X X X 0 X 0 X X X X X X X X X 0 X X X X X X 0 X 0 0 X X X X X X X X X X X X X X X X X X 0 o 0 X X 0 o 0 0 o X 0 0 0 X 0 X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X o X X X X X X 0 X 0 X 0 X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X X 0 X 0 X X X o Geratificeerd Niet geratificeerd BGR = Bulgarije; CYP = Cyprus; CZE = Tsjechië; EST = Estland; HUN = Hongarije; LVA = Letland; LTU = Litouwen; MLT = Malta; POL = Polen; ROM = Roemenië; SVK = Slowakije; SVN = Slovenië; TUR = Turkije U Bijlage STATISTISCHE GEGEVENS ?"* STATISTISCHE GEGEVENS Basisgegevens Bevolking (gemiddeld) Totale oppervlakte Nationale rekeningen Bruto binnenlands product in lopende prijzen 1994 1995 10 261 10 229 1996 x 1000 10 193 km2 1997 1998 10 155 10 114 93 030 93 030 93 030 93 030 93 030 4364,8 5614,0 mld. forint 6893,9 mld. euro 8540,7 10210,7 Bruto binnenlands product in lopende prijzen 34,9 34,1 35,6 40,4 42,4 Bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking in lopende prijzen Bruto binnenlands product in constante prijzen (nat. valuta) Bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking in lopende prijzen euro 3400 3300 3500 4000 4200 wijziging t. o. v. voorgaande jaar in % 2,9 1,5 1,3 4,6 5,1 in koopkrachtstandaard 7800 8100 8600 9200 9800 Productiestructuur - Landbouw - Industrie (excl. bouwnijverheid) - Bouwnijverheid - Diensten7 Uitgavenstructuur - Consumptieve bestedingen - huishoudens en IZW's t. b. v. huishoudens - overheid - Bruto-investeringen in vaste activa - Voorraadmutatie8 - Uitvoer van goederen en diensten - Invoer van goederen en diensten % van bruto toegevoegde 6 waarde 6,7 26,3 4,6 62,3 6,6 26,3 4,3 62,8 5,9 28,1 4,6 61,4 % van bruto binnenland s product 77,3 53,8 23,6 20,0 3,9 36,9 38,2 74,3 52,2 22,0 21,4 5,4 38,9 39,9 72,6 50,6 21,9 22,2 5,7 45,5 46,0 6,7 25,3 5,1 62,9 84,2 58,0 26,2 20,1 2,2 28,9 35,4 ' Berekend aan de hand van de bevolkingscijfers uit de nationale rekeningen, die kunnen afwijken van de cijfers die in de bevolkingsstatistiek worden gebruikt. ' Inclusief IGDFI. De post "Diensten" omvat statistische verschillen. ' Omvat veranderingen in voorraden, saldo aan- en verkopen van kostbaarheden en het statistisch verschil tussen het BBP en de uitgavencomponenten ervan. T2 Inflatie Consumptieprijzen Betalingsbalans - Saldo van de lopende rekening - Saldo van de handelsbalans Uitvoer van goederen Invoer van goederen - Diensten (netto) - Inkomen (netto) - Inkomensoverdrachten (netto) - waarvan: inkomensoverdrachten van de overheid Hongarije wijziging t. o. v. voorgaanc e jaar in % 19,2 28,3 23,5 18,3 14,3 -3 696 -3 388 6 974 10 362 145 -1282 829 12 min. euro -1319 -2 088 11215 13 302 1 186 -1 139 721 -12 -1 837 -1 828 9911 11739 531 -1366 826 10 -840 -1525 17 386 18911 1051 -1264 897 -4 -2 059 -1904 18 505 20 409 610 -1675 910 -41 89 Openbare financiën Tekort/overschot van de overheid Financiële indicatoren Bruto buitenlandse schuld van de gehele economie Monetaire aggregaten - Ml - M2 - Totaal krediet Gemiddelde korte rente - op leningen - op deposito's Wisselkoersen met euro - Gemiddelde voor de periode - Eind van de periode Hongarije 1994 1996 1995 1997 % van bruto binnenlands product 1998 -9,2 -6,6 -3,2 -5,4 % van bruto binnenlands product 69,0 65,5 60,8 46,3 43,3 7,1 14,5 30,9 27,2 20,3 125,0 136,7 5,7 12,8 26,0 mld. euro 6,0 13,8 24,6 % perjaar 32,4 24,8 (1 euro =. nationale valuta) 28,2 20,6 164,5 183,3 193,7 206,9 1990= 100 6,8 15,6 25,3 23,0 17,6 7,0 25,3 20,1 15,4 211,7 224,7 240,6 252,4 - Effectief wisselkoersindexcijfer 64,6 50,2 42,9 38,6 32,0 Reserves - Reserves (incl. goud) - Reserves (excl. goud) Buitenlandse handel Invoer Uitvoer Saldo Ruilvoet Invoer uit EU 15 (EU 12 voor 1994) Uitvoer naar EU15 (EU12 voor 1994) Bevolking Natuurlijke groei Migratie (netto) Zuigelingensterfte Levensverwachting: mannen vrouwen min. euro 5571 5536 9203 9170 7847 7817 7703 7676 8106 8081 12235,2 8996,1 -3239,1 11824,1 9837,1 -1987,0 min. euro 14289,4 12367,8 -1921,6 18724,2 16842,4 -1881,8 22929,5 20520,2 -2409,3 zelfde periode voorgaande jaar = 100 102,3 101,3 97,7 101,2 101,7 45,3 51 -3,0 0,0 11,5 64,8 74,2 % van het totaal 61,5 62,8 62,3 69,7 per 1000 personen -3,3 0,0 -3,7 0,0 per 1000 levendgeborenen 10,7 10,9 bij de geboorte 65,3 74,5 66,1 74,7 62,8 71,2 -3,8 0,0 9,9 66,4 75,1 64,1 72,9 -4,3 0,0 9,7 90 Arbeidsmarkt (ILO-methode) Participatiegraad Werkloosheidscijfer: totaal Werkloosheidscijfer: < 25 jaar Werkloosheidscijfer: >= 25 jaar Werkzame personen naar bedrijfstak NACE, gemiddeld (arbeidskrachtenenquête) - Land- en bosbouw - Industrie (excl. bouwnijverheid) - Bouwnijverheid - Diensten 1994 54,0 10,7 19,4 9,2 8,7 27,6 5,4 58,3 Infrastructuur Spoorwegnet Autosnelwegen Hongarije 1995 1996 % van de arbeidskrachten 1997 52,4 10,2 18,7 8,7 51,8 9,9 18,0 8,5 % van het totaal 8,0 26,7 5,9 59,4 8,3 26,7 6,0 59,1 km per 1000 km2 51,2 8,7 15,9 7,5 7,9 27,1 6,0 59,0 1998 51,7 7,8 13,5 6,7 7,5 28,0 6,2 58,3 83 83 83 83 83 km 293 335 365 381 448 Industrie en landbouw Volume-indexcijfers van de industriële productie Volume-indexcijfers van de brutolandbouwproductie voorgaande jaar = 100 109,6 103,2 104,6 102,6 103,4 106,3 111,1 96,2 112,6 99 Levensstandaard Aantal personenauto's Telefoonabonnees Aantal Internetaansluitingen * voorlopige cijfers : niet beschikbaar per 1000 inwoners 212 173 220 208 223 261 227 303 220 335 8 , 2' Bron: Verenigde Naties. 91 Opmerkingen over de methoden Hongarije Nationale rekeningen Bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking in KKS. Voor de herziene gegevens is gebruik gemaakt van de KKP-waarden uit het International Comparison Project. Inflatie Consumptieprijzen. De lidstaten van de EU hebben een nieuw indexcijfer van de consumptieprijzen ontworpen teneinde te voldoen aan de verplichtingen die het EU- Verdrag in het kader van de voorbereidingen op de gemeenschappelijke munteenheid stelt. De bedoeling was ICP's te produceren die van lidstaat tot lidstaat vergelijkbaar zijn. De belangrijkste taak in verband hiermee was de harmonisatie van de methoden en het waarnemingsgebied. Het resultaat was het geharmoniseerde indexcijfer van de consumptieprijzen (GICP). Ten aanzien van de kandidaat-lidstaten is iets dergelijks van start gegaan. Met het oog op de uitbreiding is het even belangrijk dat hun economische prestaties op basis van vergelijkbare indexcijfers worden beoordeeld. Bij de goedkeuring van de nieuwe regels zijn al enige vorderingen gemaakt. Toch zal het nog wel enige tijd duren totdat er voor de kandidaat-lidstaten echte GICP's beschikbaar zijn. Er moet dan ook met nadruk op worden gewezen dat de cijfers in de tabellen op nationale ICP's zijn gebaseerd, die aantoonbaar onvergelijkbaar zijn. Financiële indicatoren Bronnen Waar mogelijk is de vragenlijst van Eurostat over monetaire en financiële statistieken als bron gebruikt. Aan de kandidaat-lidstaten is gevraagd regelmatig een bijwerking van de tabellen in de vragenlijst te verstrekken. De volgende statistieken worden bestreken: officiële valutareserves, monetaire aggregaten, rente en wisselkoersen. Indien deze gegevens niet beschikbaar waren, is "International Financial Statistics" van het IMF als bron gebruikt. De Europese Commissie wordt waar mogelijk als bron voor de euro- wisselkoersen gebruikt. Voor de bruto buitenlandse schuld is "External Debt Statistics" van de OESO als bron voor 1994-6 gebruikt. De gegevens voor 1997-8 zijn het resultaat van de nauwere samenwerking tussen BIB/ IMF/ OESO/ Wereldbank en worden door hen gezamenlijk gepubliceerd. Het gaat hierbij om de schulden van de gehele economie, ongeacht of deze een korte of een lange looptijd hebben. Volgens afspraak wordt bij de omrekening van de uitstaande schuld van Amerikaanse dollars in euro's gebruik gemaakt van de wisselkoers aan het eind van het jaar, terwijl voor de omrekening van het BBP in euro's het jaargemiddelde van de wisselkoers wordt gebruikt. Voor het tekort/overschot van de overheid zijn de kandidaat-lidstaten nog niet in staat betrouwbare gegevens te verstrekken op basis van hun nationale rekeningen. Wegens het 92 gebrek aan betrouwbare gegevens wordt nu nog een benadering van het tekort/overschot van de overheid ontleend aan het "Government Finance Statistics Yearbook" van het IMF (zie hieronder voor een toelichting op de methoden). Hongarije Methode Reserves: Gegevens aan het eind van het jaar. De reserves worden gedefinieerd als de som van de goudvoorraden bij de centrale bank, de buitenlandse valuta en de andere vorderingen (bruto) op niet-ingezetenen. Goud wordt gewaardeerd tegen de prijs aan het eind van het jaar. Tekort/overschot van de overheid: Een benadering van de definitie van de nationale rekeningen, ontleend aan gegevens op basis van de methoden van de GFS (government finance statistics) van het IMF. Het tekort/overschot van de overheid wordt berekend door het geconsolideerde tekort/overschot van de centrale overheid (gewoonlijk inclusief bepaalde extra-bugettaire fondsen) en het tekort/overschot van de lagere overheden bij elkaar op te tellen. Het totaal wordt gecorrigeerd voor het vorderingenoverschot c. q. - tekort voor bepaalde beleidsdoeleinden, wat een financieringspost in de nationale rekeningen is. De GFS-gegevens zijn op kasbasis. Monetaire aggregaten: Gegevens aan het eind van het jaar. Ml omvat in het algemeen chartaal geld in omloop en zichtdeposito's. M2 omvat in het algemeen Ml plus spaardeposito's en andere kortlopende vorderingen op banken. Totaal krediet omvat in het algemeen binnenlands krediet aan de overheid (exclusief deposito's, maar inclusief niet-financiële openbare bedrijven), plus de particuliere niet-financiële sector, plus andere niet-monetaire financiële instellingen. Opgemerkt zij dat het probleem van de meting van de geldcirculatie van buitenlandse valuta's in sommige kandidaat-lidstaten van invloed kan zijn op de betrouwbaarheid van de gegevens. Rente: Jaargemiddelde. De rente op leningen betreft in het algemeen de gemiddelde rente op leningen die door de meldende banken zijn verstrekt. De rente op deposito's betreft in het algemeen de gemiddelde rente voor zicht- en termijndeposito's. Wisselkoersen: Voor zover beschikbaar zijn de euro-wisselkoersen die welke officieel worden bekendgemaakt. Het effectieve wisselkoersindexcijfer wordt gewogen aan de hand van de belangrijkste handelspartners, met 1990 als basisjaar. Buitenlandse handel Invoer en uitvoer (lopende prijzen). De gegevens zijn gebaseerd op de "speciale handel", waarbij de buitenlandse handel de goederen omvat die de douanegrens van het land passeren. De handelsgegevens omvatten niet de rechtstreekse wederuitvoer, de handel in diensten en evenmin de handel in licenties, knowhow en octrooien. Sinds 1997 omvatten de handelsgegevens de handel tussen industriële vrije zones en buitenlandse markten. Eveneens sinds 1997 zijn operationele lease en reparatie niet in de buitenlandse handel begrepen. De gegevens voor 1996 werden volgens de in 1997 aangebrachte veranderingen in de methoden opnieuw berekend. De gegevens voor de perioden tot 1996 worden met de oorspronkelijke inhoud gepubliceerd en zijn derhalve niet vergelijkbaar 93 Hongarije met de gegevens voor 1996 en 1997. De waarde van de buitenlandse handel heeft betrekking op de marktwaarde van de goederen en de bijkomende kosten (vracht, verzekering enz. ). Handelsclassificatie. Tot eind 1996 gebeurde de registratie van de handel parallel volgens twee typen classificaties: de Hongaarse classificatie van de buitenlandse handel (KTJ) en de nomenclatuur van het Geharmoniseerd systeem inzake de omschrijving en de codering van goederen (GS). De douanedocumenten vormen de bron van statistische gegevens over de omvang van de externe handel. Sinds 1996 worden de gegevens volgens de Gecombineerde Nomenclatuur verzameld. De vroegere gegevens worden op basis van de latere verwerking bijgewerkt. De invoer wordt op cif-basis geregistreerd en als registratiedatum geldt de datum van inklaring. De uitvoer wordt op fob-basis geregistreerd en als registratiedatum geldt de datum waarop de goederen de staatsgrens passeren. Ruilvoet. Er worden "unit value"-indexcijfers berekend voor het meten van de prijswijzigingen in de externe handel, met uitzondering van heterogene goederengroepen, waarvoor de steekproefmethode wordt toegepast voor de prijswaarneming. Sinds het eerste kwartaal 1996 zijn de driemaandelijkse volume-indexcijfers gewijzigd vanwege de wijzigingen in de berekening van de "unit value"-indexcijfers en de toepassing van Fisher-indexcijfers in plaats van Paasche-indexcijfers. Invoer uit en uitvoer naar EU15. Door de Republiek Hongarije opgegeven cijfers. Bevolking Migratie (netto). De nettomigratie (ruwe cijfers; opnieuw berekend door Eurostat) bedraagt voorjaar X: bevolking (X+l) - bevolking (X) - sterfgevallen (X) + geboorten (X). Hierbij gaat men ervan uit dat iedere verandering in de bevolkingscijfers die niet het gevolg is van geboorte of sterfte, het gevolg is van migratie. Deze indicator omvat dus ook administratieve correcties (en prognosefouten indien de cijfers voor de totale bevolking op schattingen gebaseerd zijn en die voor geboorte en sterfte op registers). De cijfers zijn in dit geval meer consistent. Het verschil tussen het door het land verstrekte ruwe cijfer voor de nettomigratie en het door Eurostat berekende cijfer is overigens grotendeels te wijten aan het feit dat niet alle gevallen van migratie worden gemeld dan wel te laat worden gemeld. Arbeidskrachten (ILO-methode). Overeenkomstig de steekproefenquête naar de Participatiegraad arbeidskrachten wordt de participatiegraad berekend als het aandeel van de arbeidskrachten in de beroepsbevolking (15 jaar en ouder). - Arbeidskrachten: Werkenden en werklozen (in de zin van de ILO-definities). - Werkenden: Iedereen van 15 jaar en ouder die gedurende de referentieperiode ten minste één uur voor loon of voor een andere beloning heeft gewerkt als werknemer, 94 Hongarije ondernemer, lid van een coöperatie of meewerkend gezinslid. Leden van de strijdkrachten worden als werkenden beschouwd. - Werklozen: Iedereen van 15 jaar en ouder die gelijktijdig voldoet aan alle drie voorwaarden die de ILO-definitie voor classificatie als werkloze stelt: (i) (ii) (iii) De steekproefenquête naar de arbeidskrachten heeft betrekking op personen van 15-74 jaar. geen werk hebben, actief werk zoeken, en beschikbaar zijn om binnen twee weken met werken te beginnen. Werkloosheidscijfer (ILO-methode). Percentage werkloze arbeidskrachten. Deze cijfers worden aan de steekproefenquête naar de arbeidskrachten ontleend, waarbij de hierna vermelde ILO-definities en -aanbevelingen in acht worden genomen. Werkzame personen naar bedrijfstak NACE, gemiddeld (arbeidskrachtenenquête). Deze indicator wordt aan de steekproefenquête naar de arbeidskrachten ontleend, waarbij de ILO- definities en -aanbevelingen in acht worden genomen. Infrastructuur Spoorwegnet. Alle spoorwegen in een bepaald gebied. Wegen en waterwegen vallen hier niet onder, ook al wordt hierover rollend materieel vervoerd, b. v. met rolwagens of veerboten. Lijnen die alleen in het seizoen voor toeristische doeleinden worden gebruikt, blijven buiten beschouwing, evenals spoorwegen die uitsluitend zijn gebouwd ten behoeve van mijnen, bos- of landbouwbedrijven of andere industrieën, en die niet open zijn voor het publiek. De gegevens hebben betrekking op de lengte van de spoorwegen bij de bouw. Autosnelwegen. Weg die speciaal ontworpen en gebouwd is voor motorvoertuigen, die geen toegang geeft tot aan deze weg gelegen grondstukken en die: (a) afgezien van specifieke punten of tijdelijk, aparte rijstroken heeft voor het verkeer in elk van beide richtingen, die van elkaar gescheiden zijn door een niet voor het verkeer bestemde middenberm dan wel, in uitzonderlijke gevallen, op andere wijze; (b) geen gelijkvloerse kruisingen met andere wegen, spoorwegen, tramwegen of voetpaden heeft; (c) als autoweg is aangegeven en alleen bestemd is voor specifieke categorieën wegvoertuigen. Op- en afritten van autowegen zijn inbegrepen ongeacht de plaats van de verkeersborden. Stads autowegen zijn ook inbegrepen. Industrie en landbouw 95 Hongarije Volume-indexcijfers van de industriële productie. De industriële productie omvat de winning van delfstoffen, de industrie en de productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en water (overeenkomstig de NACE Rev. 1, secties C, D en E). Het indexcijfer van de totale industriële productie omvat de gegevens van alle industriële ondernemingen. De indexcijfers naar branche hebben betrekking op ondernemingen met meer dan 10 werknemers. Volume-indexcijfers van de brutolandbouwproductie. De indexcijfers werden berekend door middel van de vasteprijsbasis die voor de nationale rekeningen wordt gebruikt. Tot 1996 hebben de prijzen van 1991 en vanaf 1997 de prijzen van 1995 als vasteprijsbasis bij de berekening gediend. Levensstandaard Aantal personenauto's. Personenauto: motorvoertuig voor vervoer over de weg, met uitzondering van motorfietsen, bestemd voor personenvervoer, die plaats bieden aan ten hoogste negen personen (chauffeur inbegrepen). De term "personenauto" omvat derhalve mini-auto's (waarvoor geen rijbewijs nodig is), taxi's en huurauto's, mits zij minder dan tien zitplaatsen hebben. Ook pick-ups kunnen onder deze categorie vallen. Aangesloten hoofdlijnen. Werkelijk functionerende of tijdelijk buiten werking gestelde particuliere en institutionele/gemeentelijke hoofdlijnen die eindapparatuur met een schakelcentrale verbinden. Tot de aangesloten hoofdlijnen (installaties) worden gerekend lijnen van abonneeapparatuur, lijnen van publieke telefooncellen die voor iedereen toegankelijk zijn, en telecommunicatiedienstlijnen van de exploitant. Residentiële en institutionele/gemeentelijke abonnees zijn in het tarief gedefinieerd. Installaties kunnen ook naar het doel van het aansluiting worden ingedeeld in de klassen residentiële, zakelijke en publieke hoofdlijnen. Mobiele telefoons zijn niet inbegrepen. Noot: Sinds de goedkeuring van de Hongaarse telecommunicatiewet verzamelt het Hongaarse centrale statistiekbureau (evenals de landen van de EU) gegevens over de hoofdlijnen. Vóór 1993, het jaar van goedkeuring van de nieuwe telecommunicatiewet, registreerden de statistieken het aantal hoofdaansluitingen. het Aantal Internetaansluitingen wordt in 1999 begonnen. Internetaansluitingen. Met verzamelen van gegevens over 96 Hongarije Bronnen Totale oppervlakte, arbeidsmarkt: nationale bronnen. infrastructuur, industrie en landbouw, buitenlandse handel, Nationale demografie: Eurostat. rekeningen, inflatie, betalingsbalans, openbare financiën, financiën, 97 ISSN 0254-1513 COM(1999) 505 def. DOCUMENTEN NL 17 01 11 06 Catalogusnummer: CB-CO-99-514-NL-C Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg