title: Περιοδική έκθεση 1999 της Επιτροπής για την πορεία της Μάλτας προς την προσχώρηση

eurovoc_concepts:
EU relations
Malta
accession to the European Union
economic situation
political situation

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 13. 10. 1999 ΟΟΜ(1999) 508 τελικό ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ 1999 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΜΑΛΤΑΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗ Α. α) β) Περιεχόμενα Ε Ι Σ Α Γ Ω ΓΗ Προοίμιο Σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Μάλτας Εξελίξεις στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Μάλτας (περιλαμβανόμενου του διμερούς εμπορίου). Χρηματοδοτική συνεργασία Εταιρική σχέση για την προσχώρηση/ΕΠΥΚ Προενταξιακή βοήθεια 2000 Β. Κριτήρια προσχώρησης 1. 1. 1. 1. 2. 1. 3. Πολιτικά κριτήρια Εισαγωγή Πρόσφατες εξελίξεις Δημοκρατία και κράτος δικαίου Το Κοινοβούλιο Η εκτελεστική εξουσία Η δικαστική εξουσία Μέτρα για την καταπολέμηση της διαφθοράς Ανθρώπινα δικαιώματα και προστασία των μειονοτήτων Γενική αξιολόγηση Οικονομικά κριτήρια 2. 2. 1. Εισαγωγή 2. 2. Οικονομικές εξελίξεις Μακροοικονομικές εξελίξεις Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις Αξιολόγηση σε σχέση με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης Η ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς Η ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς εντός της Ένωσης Γενική αξιολόγηση 2. 3. 2. 4. Ικανότητα ανάληψης των υποχρεώσεων του μέλους 3. 3. 1. Εσωτερική αγορά χωρίς σύνορα Οι τέσσερεις ελευθερίες Ανταγωνισμός 3. 2. Καινοτομία Κοινωνία των πληροφοριών Εκπαίδευση, κατάρτιση και νεολαία Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη Τηλεπικοινωνίες Οπτικοακουστικός τομέας 3. 3. Οικονομικές και δημοσιονομικές υποθέσεις Οικονομική και Νομισματική Ένωση Φορολογία 3. 4. Στατιστικές Τομεακές πολιτικές Βιομηχανία Γεωργία Αλιεία Ενέργεια Μεταφορές Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις 3. 5. Οικονομική και κοινωνική συνοχή Απασχόληση και κοινωνικές υποθέσεις Περιφερειακή πολιτική και συνοχή 3. 6. Ποιότητα ζωής και περιβάλλον Περιβάλλον Προστασία των καταναλωτών Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις Εξωτερικές πολιτικές Εμπόριο και διεθνείς οικονομικές σχέσεις Ανάπτυξη Τελωνεία Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας Δημοσιονομικά θέματα Δημοσιονομικός έλεγχος 3. 7. 3. 8. 3. 9. 3. 10. Γενική αξιολόγηση 4. 4. 1 4. 2 Ικανότητα της διοίκησης να εφαρμόσει το κεκτημένο Διοικητικές δομές Διοικητική και δικαστική ικανότητα: βασικοί τομείς εφαρμογής του κεκτημένου Γ. Συμπέρασμα Π α ρ α ρ τ ή μ α τα Συμβάσεις περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες έχουν κυρωθεί από τις υποψήφιες χώρες Στατιστικά στοιχεία Α. Εισαγωγή α) Προοίμιο Μετά από αίτημα του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων τον Οκτώβριο του 1998, η Επιτροπή παρουσίασε τον Φεβρουάριο του 1999 έκθεση με την οποία ενημερώνεται με τα τελευταία δεδομένα η γνώμη της Επιτροπής σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της Μάλτας, μετά από απόφαση της Μάλτας να ενεργοποιήσει εκ νέου την αίτηση προσχώρησης της η οποία είχε παγώσει από τον Νοέμβριο του 1996. Στα συμπεράσματα της η Επιτροπή δήλωνε ότι "η Επιτροπή θα καταρτίσει τακτική έκθεση στην οποία θα αναφέρει λεπτομερώς την κατάσταση των πραγμάτων όσον αφορά την προπαρασκευή της Μάλτας ενόψει της προσχώρησης της, που θα υποβληθεί στα τέλη του έτους ταυτόχρονα με τις ανάλογες εκθέσεις για τις άλλες υποψήφιες χώρες και την πρόοδο που έχουν σημειώσει για την προσχώρηση. Η Επιτροπή αναμένει ότι κατά το στάδιο, κατά το οποίο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα συζητήσει τη δυνατότητα να επεκταθούν οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης, η Μάλτα θα είναι σε θέση να συμπεριληφθεί στην ομάδα των υποψήφιων χωρών, με τις οποίες οι διαπραγματεύσεις ευρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Η παρούσα περιοδική έκθεση για τη Μάλτα ακολουθεί σε μεγάλο βαθμό τη δομή της έκθεσης του Φεβρουαρίου 1999. Στην έκθεση - περιγράφονται οι σχέσεις μεταξύ Μάλτας και Ένωσης· - αναλύεται η κατάσταση όσον αφορά τα πολιτικά κριτήρια που όρισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (δημοκρατία, κανόνες δικαίου, ανθρώπινα δικαιώματα, προστασία μειονοτήτων)· - αξιολογούνται η κατάσταση και οι προοπτικές της Μάλτας σε σχέση με τα οικονομικά κριτήρια στα οποία αναφέρεται το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (λειτουργούσα οικονομία αγοράς, ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης)· - εξετάζεται η ικανότητα της Μάλτας να αναλάβει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους, τουτέστιν, το κεκτημένο της Ένωσης όπως εκφράζεται στη συνθήκη, το παράγωγο δίκαιο και τις πολιτικές της Ένωσης. Η έκθεση καλύπτει επίσης τη δικαστική και διοικητική ικανότητα όπως ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης το οποίο υπογράμμισε ότι οι υποψήφιες χώρες πρέπει να προσαρμόσουν τις διοικητικές δομές τους έτσι ώστε να διασφαλίσουν την αρμονική εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών μετά την προσχώρηση τους. Λαμβάνεται επίσης υπόψη η επιτευχθείσα πρόοδος από την έκθεση του Φεβρουαρίου και μετά. Εξετάζεται κατά πόσον έχουν υλοποιηθεί οι μεταρρυθμίσεις που αναφέρονται στην έκθεση του Φεβρουαρίου και μελετώνται νέες πρωτοβουλίες. Αν και, όσον αφορά τα πολιτικά κριτήρια και τα κριτήρια του κεκτημένου, η αξιολόγηση της προόδου επικεντρώνεται σε όσα επιτεύχθηκαν από την έκθεση του Φεβρουαρίου και μετά, αντίθετα, όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια, η αξιολόγηση βασίζεται σε περισσότερο μακροπρόθεσμη εκτίμηση των οικονομικών επιδόσεων της Μάλτας. Η αξιολόγηση της επιτευχθείσας προόδου όσον αφορά την υιοθέτηση του κεκτημένου έγινε με βάση την ήδη υιοθετηθείσα νομοθεσία και όχι τη νομοθεσία που βρίσκεται στο στάδιο είτε της προετοιμασίας είτε της έγκρισης της από το Κοινοβούλιο. Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται ισότιμη μεταχείριση για όλες τις υποψήφιες χώρες και μπορεί να μετρηθεί αντικειμενικά και να συγκριθεί μεταξύ χωρών η πραγματική πρόοδος όσον αφορά την προετοιμασία τους για την προσχώρηση. Η παρούσα έκθεση βασίζεται σε πολλές πηγές πληροφοριών. Η Μάλτα κλήθηκε να παράσχει πληροφορίες για την πρόοδο που σημείωσε κατά την προετοιμασία της για την προσχώρηση από τη δημοσίευση της έκθεσης του Φεβρουαρίου και μετά. Η αναλυτική εξέταση του κεκτημένου που άρχισε τον Μάιο του 1999 αποτέλεσε συμπληρωματική πηγή πληροφοριών. Κατά την προετοιμασία της έκθεσης λήφθηκαν υπόψη οι συζητήσεις του Συμβουλίου και οι εκθέσεις και τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου1. Επίσης, η Επιτροπή βασίστηκε σε αξιολογήσεις διάφορων διεθνών οργανισμών, και συγκεκριμένα στις συνεισφορές του Συμβουλίου της Ευρώπης, του ΟΑΣΕ και των διεθνών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων καθώς και των μη κυβερνητικών οργανώσεων. β) Σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Μάλτας Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων τον Μάρτιο του 1999 αποφάσισε ότι η αναλυτική εξέταση πρέπει να αρχίσει το συντομότερο δυνατό. Η Μάλτα κλήθηκε να καταρτίσει εθνικό πρόγραμμα υιοθέτησης του κεκτημένου (ΕΠΥΚ). Η Επιτροπή κλήθηκε να διατυπώσει συγκεκριμένες προτάσεις όσον αφορά τον καθορισμό μιας ιδιαίτερης προενταξιακής στρατηγικής για τη Μάλτα. Λαμβάνοντας υπόψη τις κατευθύνσεις αυτές, δηλώθηκε ότι η Προεδρία είχε την πρόθεση να καλέσει τη Μάλτα να συμμετάσχει στην επόμενη συνεδρίαση της ευρωπαϊκής διάσκεψης. Η Επιτροπή άρχισε την αναλυτική εξέταση με τη Μάλτα τον Μάιο 1999 με εννέα κεφάλαια. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κολωνίας τον Ιούνιο του 1999 χαιρέτησε "το γεγονός ότι, βάσει της ενημερωμένης με νέα στοιχεία γνώμης της Επιτροπής για την αίτηση προσχώρησης της Μάλτας, κατέστη δυνατόν στο μεταξύ να ξεκινήσει η αναλυτική εξέταση του κεκτημένου της Ένωσης με τη Μάλτα. Η Επιτροπή θα υποβάλει εγκαίρως, πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ελσίνκι, έκθεση σχετικά με την πρόοδο που θα έχει σημειώσει η Μάλτα όσον αφορά την προσχώρηση, η οποία μαζί με τις αντίστοιχες εκθέσεις για τις λοιπές υποψήφιες χώρες θα αποτελέσει τη βάση για ενδεχόμενες αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι. " Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων του Ιουνίου 1999 συμφώνησε να επεκταθεί και στη Μάλτα ο διεξαγόμενος πολυμερής πολιτικός διάλογος με τις ΧΚΑΕ και την Κύπρο. Δήλωσε στα συμπεράσματα του ότι "ένας προωθημένος διάλογος για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας με τη Μάλτα θα είναι επωφελής και για τα δύο μέρη και θα επιτρέψει στη Μάλτα να εξοικειωθεί και να ευθυγραμμιστεί με τα μέσα της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, καθώς και να συνεργασθεί πλήρως με την Ένωση σε διεθνή φόρα. " Εξελίξεις στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ-Μάλτας (περιλαμβανόμενου του διμερούς εμπορίου). Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, οι εισηγητές είναι: Α. ΟοκΙΙαηάεΓ και Ε. Βατοη Οεχρο- Συνεργάτες εισηγητών: Μ. Αείνοεί, Ι. ΌοπηεΓ, Ο. ν"οη Ηαβδβϋΐ^, Ε. Ο&οεανίΐΐε, Ρ. ΚιϊδίοίίβΓδεη, Μ. Ηοίΐ, Ο. ΟαπιείΌ Οοηζαΐεδ, Ρ. Βεπιαι-ά-Καγηιοηα\ Κ. δρεοίαίε, ί. \νίεΓ3Γηα, Ι. \ν. ΒεΠεηχ, Β. Μαΐοηε. Δεν υπάρχουν ιδιαίτερες εξελίξεις όσον αφορά την εφαρμογή της συμφωνίας σύνδεσης. Η καθιέρωση τελωνειακής ένωσης σε δύο πενταετή στάδια αποτελεί μακροπρόθεσμο στόχο που μέχρι τώρα δεν έχει προσεγγισθεί. Τη στιγμή της έκδοσης της τελευταίας έκθεσης της Επιτροπής, η κοινή κοινοβουλευτική επιτροπή που απαρτίζεται από αντιπροσώπους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Κοινοβουλίου της Μάλτας συνεδρίασε τον Φεβρουάριο του 1999. Η ΕΕ παραμένει ο κύριος εμπορικός εταίρος της Μάλτας (τρία τέταρτα του εξωτερικού εμπορίου της Μάλτας διεξάγεται με την ΕΕ). Οι εξαγωγές από τη Μάλτα στην Ένωση αντιπροσώπευαν το 1998 αξία 763 εκατ. ευρώ ενώ οι εισαγωγές από την ΕΕ ανήλθαν σε 2 δισεκατ. ευρώ. Χρηματοδοτική συνεργασία Η χρηματοδοτική και τεχνική συνεργασία βασίζεται στο τέταρτο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο (Ιούνιος 1995 - Οκτώβριος 1998). Τον Μάρτιο του 1999 το Συμβούλιο αποφάσισε να παρατείνει την ημερομηνία ισχύος του τέταρτου χρηματοδοτικού πρωτοκόλλου κατά ένα έτος, δηλαδή μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1999. Για το 1999, διατίθενται 5 εκατ. ευρώ: Έχουν ήδη αναληφθεί 2 εκατ. ευρώ για επιχειρηματική ενέργεια με την ΕΤΕ και 844. 000 ευρώ για πρόγραμμα υποτροφιών. Πριν από το τέλος του έτους, θα αναληφθούν 511. 000 ευρώ για τεχνική βοήθεια με σκοπό να ευθυγραμμιστεί η μεθοδολογία της κεντρικής σταστιστικής υπηρεσίας με την αντίστοιχη της ΕΙΙΚ. 05ΤΑΤ και 1. 645. 000 ευρώ για ένα πρόγραμμα τεχνικής βοήθειας και διοικητικής συνεργασίας. Το πρωτόκολλο αποτελεί το μοναδικό χρηματοδοτικό μέσο (με εξαίρεση τα δάνεια της ΕΤΕ) για τη στήριξη δραστηριοτήτων στο πλαίσιο της χρηματοδοτικής και τεχνικής συνεργασίας. Η Μάλτα πρέπει να εξασφαλίσει την αποτελεσματική χρησιμοποίηση της μελλοντικής χρηματοδοτικής ενίσχυσης της ΕΕ. Εταιρική σχέση για την προσχώρηση/ΕΠΥΚ Προβλέπεται ότι εντός του 1999 θα εγκριθεί μία πρώτη εταιρική σχέση για την προσχώρηση με τη Μάλτα. Σκοπός της θα είναι να χαραχθεί ενιαίο πλαίσιο για τους τομείς προτεραιότητας με σκοπό τους και να προσδιοριστούν τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα που θα βοοηθήσουν τη Μάλτα στην υλοποίηση των προτεραιοτήτων αυτών καθώς και οι όροι χορήγησης της βοήθειας αυτής. την περαιτέρω επεξεργασία Η Μάλτα τη στιγμή αυτή προετοιμάζει το πρώτο της ΕΠΥΚ. Προενταξιακή βοήθεια 2000 Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προετοιμάζουν τη στιγμή αυτή κανονισμό με τον οποίο προσδιορίζονται οι δραστηριότητες που θα χρηματοδοτηθούν στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής, για τα επόμενα πέντε έτη. Οι χρηματοδοτούμενες δραστηριότητες θα αφορούν κατά κύριο λόγο τη διαδικασία εναρμόνισης (βάσει των τομέων προτεραιότητας που θα καθοριστούν στην εταιρική σχέση για την προσχώρηση με τη Μάλτα). 6 -? Β. Κριτήρια προσχώρησης 1. Πολιτικά κριτήρια Εισαγωγή Στην έκθεση του Φεβρουαρίου 1999 για την ενημέρωση με νέα στοιχεία της γνώμης της Επιτροπής σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της Μάλτας, η Επιτροπή κατέληγε στο ακόλουθο συμπέρασμα: ". η παρούσα έκθεση επιβεβαιώνει τα συμπεράσματα της γνώμης της Επιτροπής του 1993: οι θεσμοί λειτουργούν κανονικά· δεν υπάρχουν ιδιαίτερα προβλήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η δημόσια διοίκηση της Μάλτας είναι επαρκώς στελεχωμένη αλλά πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να καταστεί αποδοτικότερη. Θεωρείται ότι η Μάλτα δεν αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα προσαρμογής της διοικητικής και κυβερνητικής δομής της ενόψει της συμμετοχής της στα κοινοτικά θεσμικά όργανα". Πρόσφατες εξελίξεις Η θητεία του προέδρου της Δημοκρατίας της Μάλτας έληξε τον Απρίλιο 1999. Τον ίδιο μήνα, το Κοινοβούλιο διόρισε Πρόεδρο της Δημοκρατίας της Μάλτας τον Ουίάο άε Μοτοο, αντιπρόεδρο της κυβέρνησης και υπουργό Εξωτερικών, γεγονός που οδήγησε σε ανασχηματισμό της κυβέρνησης. Το Μάρτιο 1999, διεξήχθησαν σε 21 περιοχές εκλογές για την ανάδειξη τοπικών συμβουλίων στη Μάλτα και τη νήσο Οοζο. Η προσχώρηση στην ΕΕ εξακολουθεί να έχει την πρώτη θέση στο πολιτικό θεματολόγιο του κυβερνώντος Εθνικιστικού Κόμματος (ΕΚ), ενώ το Εργατικό Κόμμα Μάλτας που βρίσκεται στην αντιπολίτευση, εξακολουθεί να διατυπώνει επικρίσεις επί του θέματος αυτού. Για την προετοιμασία της διαδικασίας προσχώρησης, έχουν δημιουργηθεί κυβερνητικοί και μη κυβερνητικοί φορείς. 1. 1 Δημοκρατία και κράτος δικαίου Όπως αναφέρθηκε στην έκθεση του Φεβρουαρίου, η Μάλτα έχει επιτύχει τη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου. Το παρόν κεφάλαιο εξετάζει, επομένως, αποκλειστικά τις σημαντικότερες εξελίξεις του παρελθόντος έτους. Το Κοινοβούλιο Δεν αναφέρονται νέες εξελίξεις. Η εκτελεστική εξουσία Θα πρέπει να ενισχυθεί η διοικητική ικανότητα της εκτελεστικής εξουσίας. Ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων εξακολουθεί να είναι υψηλός (περίπου 33 000 άτομα). Παρά τα εφαρμοζόμενα τη στιγμή αυτή προγράμματα κατάρτισης του προσωπικού, και την εισαγωγή των τεχνολογιών των πληροφοριών, η Μάλτα πρέπει να διανύσει πολύ ακόμη δρόμο για να αυξήσει την αποδοτικότητα και αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης και, ιδίως, για να καταρτίσει και να αναδιατάξει το ανθρώπινο δυναμικό κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες. Η δικαστική εξουσία Σε γενικές γραμμές, το δικονομικό σύστημα εξακολουθεί να χαρακτηρίζονται από βραδύτητα. Τούτο ισχύει τόσο για τις δικαστικές διαδικασίες, όσο και για την εκτέλεση των αποφάσεων των δικαστηρίων. Μέτρα για την καταπολέμηση της διαφθοράς Το γραφείο του Συνηγόρου του Πολίτη, ο οποίος αναλαμβάνει να διερευνήσει καταγγελίες περί διαφθοράς, εξακολουθεί να λειτουργεί ικανοποιητικά. Ωστόσο, λαμβανομένης υπόψη της βραδύτητας των διαδικασιών, θα πρέπει να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της "Μόνιμης Επιτροπής για την πάταξη της διαφθοράς", που έχει δημιουργηθεί με σκοπό να προστατεύει τα δικαιώματα του πολίτη. Η Μάλτα δεν έχει υπογράψει τη σύμβαση ποινικού δικαίου του Συμβουλίου της Ευρώπης περί δωροδοκίας, της οποίας η διαδικασία υπογραφής από τα κράτη μέλη του εν λόγω οργανισμού έχει ήδη αρχίσει από τον Ιανουάριο του 1999. Η Μάλτα δεν έχει προσχωρήσει μέχρι τούδε στο Σύμφωνο του ΟΑΣΕ για την καταπολέμηση της δωροδοκίας (σύσταση του Συμβουλίου του ΟΑΣΕ προς τις κυβερνήσεις των κρατών μελών για τη δωροδοκία σε διεθνείς επιχειρηματικές συναλλαγές). Η Μάλτα δεν έχει προσχωρήσει στο πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών σχετικά με την καταπολέμηση της διαφθοράς για τον έλεγχο των ναρκωτικών και την πρόληψη του εγκλήματος. 1. 2. Ανθρώπινα δικαιώματα και προστασία των μειονοτήτων Η έκθεση του Φεβρουαρίου 1999 κατέληγε στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχουν προβλήματα σχετικά με το σεβασμό των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών. Το συμπέρασμα αυτό εξακολουθεί να ισχύει σε μεγάλο βαθμό. Η Μάλτα έχει κυρώσει τις περισσότερες πράξεις για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (βλ. παράρτημα). Τα βασικά ατομικά και πολιτικά δικαιώματα εξακολουθούν να είναι σεβαστά στη Μάλτα. Ωστόσο, οι περιορισμοί για την αγορά γης από αλλοδαπούς εξακολουθούν να υφίστανται. Εξάλλου, πρόσφατα επεισόδια φανερώνουν ότι η Μάλτα μαστίζεται επίσης από το φαινόμενο του ρατσισμού. Επιπλέον, σημειώνεται ότι ορισμένα άτομα που συνελήφθησαν από την αστυνομία της Μάλτας δεν είχαν δικαίωμα να επικοινωνήσουν με δικηγόρο από την αρχή της κράτησης τους και, ακόμη, ότι οι συνθήκες κράτησης δεν είναι ικανοποιητικές και πρέπει να βελτιωθούν επειγόντως. Η Μάλτα θα πρέπει να μεριμνήσει για τη βελτίωση των συνθηκών κράτησης, συμπεριλαμβανομένων της κοινοποίησης της κράτησης, του δικαιώματος επικοινωνίας με δικηγόρο και της ιατρικής περίθαλψης. 1. 3. Γενική αξιολόγηση Η Μάλτα πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης. 10 2. Οικονομικά κριτήρια 2. 1 Εισαγωγή Η Έκθεση γνα την προσαρμογή στα νέα δεδομένα της Γνώμης της Επιτροπής σχετικά με την αίτηση προσχώρησης της Μάλτας, που ενέκρινε η Επιτροπή τον Φεβρουάριο του 1999, κατέληγε στο συμπέρασμα ότι "η Μάλτα πρέπει να αναπτύξει ιστορικό επιδόσεων όσον αφορά τη δημιουργία ενός σταθερού και υγιούς μακροοικονομικού περιβάλλοντος και τη συνεχή εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και της ελευθέρωσης. Λόγω του μικρού μεγέθους της οικονομίας της, η Μάλτα αναμένεται ότι θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσει αυτά τα θέματα κατά τον ενδεδειγμένο τρόπο και να ενσωματωθεί επιτυχώς στην ευρωπαϊκή οικονομία". Κατά την εξέταση των οικονομικών εξελίξεων στις άλλες υποψήφιες χώρες, η προσέγγιση της Επιτροπής βασίστηκε στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπεγχάγης του Ιουνίου 1993, στα οποία αναφερόταν ότι η προσχώρηση στην Ένωση απαιτεί: • την ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας αγοράς, • την ικανότητα των υποψηφίων να αντεπεξέλθουν στις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης. Η Επιτροπή ακολούθησε την ίδια μέθοδο και στη συνέχεια. 2. 2 Οικονομικές εξελίξεις Η πραγματική αύξηση του ΑΕγχΠ το 1998 υπολογίζεται ότι ήταν γύρω στο 4 %, άρα σημειώθηκε ελαφρά επιβράδυνση σε σχέση με τους δείκτες ανάπτυξης που είχαν επιτευχθεί παλαιότερα. Η σταθερά μειωμένη εγχώρια ζήτηση συνέτεινε στο να περιοριστεί στο ήμισυ το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, σε σύγκριση με το ανώτατο σημείο που είχε φτάσει το 1995-96, όταν προσέγγισε το 11% του ΑΕγχΠ. Ο πληθωρισμός μειώθηκε στο 1,4% κατά το τελευταίο τρίμηνο του 1998, με αποτέλεσμα και ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός να μειωθεί στο 2,4%. Η ανεργία κατά τους πρώτους μήνες του 1999 υπερέβη το 5%, παρά την έντονη ζήτηση στην αγορά εργασίας του ιδιωτικού τομέα. Η κυριότερη πρόκληση για την οικονομική πολιτική της Μάλτας είναι η περιστολή του δημοσιονομικού ελλείμματος, το οποίο προσεγγίζει το 12 % του ΑΕγχΠ. Μακροοικονομικές εξελίξεις Η πραγματική αύξηση του ΑΕγχΠ, η οποία καθ'όλη την περίοδο 1993-96 ήταν τουλάχιστον 4% ετησίως, το 1998 υπερέβη ελαφρά το ίδιο ποσοστό. Επομένως, μετά το 1993, το κατά κεφαλήν ΑΕγχΠ της Μάλτας σημείωσε αύξηση κατά περίπου 25% σε πραγματικούς όρους, αλλά εξακολουθεί να παραμένει σχετικά χαμηλό σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ΕΕ (οι στατιστικές της Μάλτας δεν παρέχουν ακόμη δυνατότητα άμεσης σύγκρισης με βάση την αγοραστική δύναμη). Η ανεργία ανερχόταν στα τέλη του 1998 στο 5,1 % του ενεργού πληθυσμού, ενώ σημείωσε ελαφρά αύξηση τους πρώτους μήνες του 1999. Παρ'όλα αυτά, ο αριθμός του 11 επικερδώς απασχολούμενου πληθυσμού αυξήθηκε κατά το 1998, ενώ η απώλεια θέσεων απασχόλησης στον δημόσιο τομέα αντισταθμίστηκε πλήρως από τη δημιουργία άλλων θέσεων στον τομέα των υπηρεσιών της ιδιωτικής αγοράς. Συγχρόνως, η απασχόληση στην άμεση παραγωγή παρέμεινε στάσιμη και ο αριθμός των αυτοαπασχολούμενων, που αποτελούσαν το 11% των επικερδώς απασχολουμένων, υποχώρησε. Η μικρή εγχώρια ζήτηση είχε ως συνέπεια τον περιορισμό του εμπορίου και των ελλειμμάτων του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, σε αντιδιαστολή με τα πολύ υψηλά επίπεδα της προηγούμενης διετίας. Το 1998, αυτή η τάση ενισχύθηκε από την ιδιαίτερα έντονη αύξηση των εξαγωγών ηλεκτρονικών ειδών και από την πτώση των τιμών της ενέργειας, αν και ο αντίκτυπος της τελευταίας ήταν περιορισμένος λόγω των προθεσμιακών αγορών που είχαν πραγματοποιηθεί κατά το παρελθόν. Επίσης, το 1998 αποτέλεσε καλή χρονιά για τον τουρισμό: οι αφίξεις τουριστών ήταν κατά 6,4% περισσότερες από ό,τι το 1997. Ένα από τα κορυφαία παγκοσμίως ταξιδιωτικά γραφεία που διοργανώνουν κρουαζιέρες αποφάσισε να χρησιμοποιεί από το 1999 και εξής τη Μάλτα ως λιμένα εκκίνησης. Όσον αφορά τη χρηματοδότηση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών, αξίζει να σημειωθεί ότι κατά την τελευταία διετία οι μακροπρόθεσμες εισροές κεφαλαίων ενισχύθηκαν εις βάρος των βραχυπρόθεσμων εισροών. Ο πληθωρισμός το 1998 περιορίστηκε στο 2,4%. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους ο δείκτης τιμών καταναλωτή είχε αυξηθεί μόλις κατά 1,3% σε σχέση με τον Δεκέμβριο του 1997. Μετά την καθιέρωση του ΦΠΑ τον Ιανουάριο του 1999, ο πληθωρισμός αυξήθηκε σε ετήσια βάση τον Φεβρουάριο κατά 1,9%, αλλά στη συνέχεια υποχώρησε στο 1,4% τον Μάιο. Η οικονομία της Μάλτας δεν έχει επηρεαστεί ιδιαίτερα από την πρόσφατη αναταραχή των διεθνών χρηματοοικονομικών αγορών. Η Κεντρική Τράπεζα μείωσε τα επιτόκια παρέμβασης κατά 50 μονάδες βάσης στις αρχές του τρέχοντος έτους, επαναφέροντας τα στο επίπεδο στο οποίο βρίσκονταν προ διετίας, αλλά στο μεταξύ η διαφορά απόδοσης σε σχέση με τα επιτόκια της ΕΕ αυξήθηκε αρκετά άνω των 100 μονάδων βάσης, λόγω της μείωσης των επιτοκίων στη ζώνη ευρώ. Η Κεντρική Τράπεζα της Μάλτας (ΚΤΜ) καθυστέρησε να προβεί σε μείωση των επιτοκίων, επικαλούμενη αφενός το γεγονός ότι, παρά τα επιτόκια της τάξεως του 10% το 1998, ο δανεισμός των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων (μεταξύ των οποίων και των κρατικών) επεκτείνεται σταθερά και, αφετέρου, το ότι η ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης θα επανέφερε τις πιέσεις στο ισοζύγιο εξωτερικών συναλλαγών. Από το 1989 και εντεύθεν η λίρα Μάλτας παρέμεινε συνδεδεμένη σε ένα καλάθι τριών νομισμάτων: του ΕΟΙΙ, της στερλίνας και του δολαρίου ΗΠΑ. Η σύνδεση της λίρας αναπροσαρμόστηκε μετά την καθιέρωση του ευρώ, την 1η Ιανουαρίου 1999· η στάθμιση στο καλάθι νομισμάτων παρέμεινε αμετάβλητη στο 56,8% για το ευρώ και στο 21,6% για κάθε ένα από τα άλλα νομίσματα, τη στερλίνα και το δολάριο. Παρά τις κάποιες ενδείξεις εφαρμογής μιας αυστηρότερης φορολογικής πολιτικής, το δημοσιονομικό έλλειμμα αυξήθηκε στο 11,8% του ΑΕγχΠ το 1998, έναντι μόνον 4% το 1995. Κατά την ίδια περίοδο, ο κρατικός δανεισμός, που αποσκοπούσε στη χρηματοδότηση των διαρκώς αυξανόμενων δημοσιονομικών ελλειμμάτων, αυξήθηκε πολύ σημαντικά. Οι αυξημένες της μισθοδοσίας των δημοσίων υπαλλήλων, συνέβαλαν σημαντικά στην επιδείνωση των δημοσίων οικονομικών. Από την άλλη πλευρά, τα κρατικά έσοδα μειώθηκαν παρά το γεγονός ότι η οικονομία εξακολούθησε να επεκτείνεται. Αυτή η μείωση οφειλόταν τακτικές δαπάνες, συμπεριλαμβανομένης 12 κυρίως στην πτώση των φορολογικών εσόδων, λόγω της μεταβολής του χρόνου είσπραξης των καθυστερούμενων οφειλών και των συνεπειών της προηγηθείσας αλλαγής του συστήματος έμμεσης φορολογίας, τον Ιούλιο του 1997. Ακόμη, από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, το άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ εισφορών και πληρωμών των ασφαλιστικών ταμείων αυξάνεται σταθερά. Οι πληρωμές τόκων, αποτελούν άλλον έναν σημαντικό παράγοντα που συντελεί στην αύξηση του κρατικού ελλείμματος. Το κρατικό έλλειμμα ανερχόταν, στα τέλη του 1998, σε 55,2% του ΑΕγχΠ. 13 Μάλτα Πραγματικός ρυθμός αύξησης ΑΕγχΠ Δείκτης πληθωρισμού - μέσος ετήσιος - Δεκέμβριο με Δεκέμβριο Ποσοστό ανεργίας, τέλος του έτους - κατά τον ορισμό της ΔΟΕ Κύριες οικονομικές τάσεις 1995 1996 1997 1998 τελευταία στοιχεία 1999 τοις εκατό 6,2 4,0 4,9 4,1 4,0 Ιαν. - Μάρτ. τοις εκατό τοις εκατό 4,0 2,5 3,1 2,4 τοις εκατό 3,7 4,4 5,0 5,1 5,1 Ιούνιος Ισοζύγιο ευρύτερου δημόσιου τομέα2 % επί του ΑΕγχΠ -3,5 -7,7 • Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών % ΑΕγχΠ -11,0 -10,7 -6,2 -4,8 -3,5 εκατ. Ε01_Γ/€ -274 -281 -183 -150 -26,7 Ιαν. - Μάρτ. Ιαν. - Μάρτ. Εξωτερικό χρέος3 -αναλογία χρέους-εξαγωγών -ακαθάριστο εξωτερικό χρέος τοις εκατό δις Εθυ/€ 90 2,6 97 3,2 Καθαρές εισροές άμεσων ξένων επενδύσεων - στοιχεία ισοζυγίου πληρωμών Πηγή: Εθνικές πηγές, στατιστικές εξωτερικού χρ % ΑΕγχΠ εκατ. Εθυ/€ 5,6 140 9,7 256 3,8 113 έους ΟΟΣΑ, δήμο >σιονομικ ες στατιο τικές ΔΝΤ. Διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις Τον κεντρικό πυρήνα του οικονομικού προγράμματος της σημερινής κυβέρνησης αποτελεί ένα μεσοπρόθεσμο φορολογικό πλαίσιο, το οποίο αποσκοπεί στον περιορισμό του δημοσιονομικού ελλείμματος στο 4% του ΑΕγχΠ μέχρι το 2004. Αυτό το πλαίσιο προβλέπει την αναβάθμιση της φορολογικής διοίκησης και την αύξηση των φόρων, όταν η επίτευξη των στόχων της κυβέρνησης όσον αφορά το έλλειμμα καθίσταται αμφίβολη λόγω της αυξητικής τάσης των δαπανών. Σε αυτό το πλαίσιο, η κυβέρνηση καθόρισε ένα Πλην τοπικής αυτοδιοίκησης. Τα στοιχεία είναι αποτέλεσμα συνεργασίας μεταξύ ΒΙ3, ΔΝΤ, ΟΟΣΑ και Παγκόσμιας Τράπεζας. Αυτή η πηγή ίσως είναι πιο αξιόπιστη, λόγω ευρύτερης κάλυψης, αποφυγής διπλών καταμετρήσεων κ. λπ. , καθώς και χρονικής καταλληλότητας. 14 χρονοδιάγραμμα για την κατάργηση του συστήματος των εισφορών. Το πρόγραμμα προβλέπει επίσης διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των κρατικών δαπανών, σε συνδυασμό με τη δέσμευση για την παροχή κοινωνικής πρόνοιας και για την καθιέρωση ενός συστήματος επανακατάρτισης των υπεράριθμων υπαλλήλων. Η κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι τέτοιες ενέργειες αποσκοπούν τόσο στην κάλυψη των αναγκών της ίδιας της Μάλτας όσο και στη διευκόλυνση της προσχώρησης της στην ΕΕ. Η κυβέρνηση της Μάλτας μόλις πρόσφατα κίνησε τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης και αναδιάρθρωσης του δημόσιου τομέα. Προς αυτόν τον σκοπό συγκροτήθηκε ειδική ομάδα εργασίας, αποτελούμενη από εκπροσώπους του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Προς το παρόν, οι επιχειρήσεις κοινής ωφελείας παραμένουν υπό κρατικό έλεγχο, ενώ άλλες δημόσιες επιχειρήσεις, όπως αυτές του ναυπηγοεπισκευαστικού κλάδου, εξακολουθούν να υποστηρίζονται με σημαντικές επιδοτήσεις. Τα χρέη υπό κρατική εγγύηση που έχουν συσσωρεύσει οι ζημιογόνες επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα αντιστοιχούν επί του παρόντος σε περισσότερο από το 40% του ΑΕγχΠ. Κάθε απόπειρα ιδιωτικοποίησης είναι πιθανόν να συναντήσει σφοδρές αντιδράσεις, ενώ αυξάνονται και οι πιέσεις που δέχονται μεμονωμένα μέλη της ειδικής ομάδας εργασίας. Τον Ιούνιο του 1999, η κυβέρνηση της Μάλτας εκχώρησε στη Μΐαϋοπά Βαηκ το 70% του μεριδίου της στη Μϊά-Μεο! Βαπκ, τη μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας. Η πώληση συμπεριλάμβανε επίσης τις μετοχές που κατείχε έμμεσα το δημόσιο μέσω εταιρειών υπό κρατικό έλεγχο και οι οποίες αποτελούν ένα έμμεσο μερίδιο περίπου 3% των μετοχών της Μϊά-Μεά. Η Μϊάΐαηα. Βαηκ είναι θυγατρική της Ηοη§ Κοπ§ αηά 8Ηαη§ΗΗΪ Βαηκϊη§ ΟοΓροΓαΙϊοη (ΗδΒΟ). Η εν λόγω τράπεζα υπολογίζεται ότι κατέβαλε ως τίμημα για την απόκτηση του κρατικού μεριδίου το ποσό των 86 εκατ. λιρών Μάλτας. Το Εργατικό Κόμμα της Μάλτας επέκρινε δριμύτατα τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι εκχωρεί περισσότερο από το ήμισυ της εγχώριας τραπεζικής αγοράς σε χρηματοπιστωτικό οργανισμό της αλλοδαπής και ότι, ως εκ τούτου, θέτει σε κίνδυνο την κυριαρχία του κράτους. 15 Οι κυριότεροι δείκτες οικονομικής διάρθρωσης το 1998 σε χιλιάδες 378 Πληθυσμός (μέσος όρος) ΑΕγχΠ κατά κεφαλή ΜΑΔ-€ % ΜΟ της ΕΕ Μερίδιο της γεωργίας4 επί: - της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας - της απασχόλησης τοις εκατό 2,8 τοις εκατό 1,8 τοις εκατό τοις εκατό Αναλογία επενδύσεων-ΑΕγχΠ Ακαθάριστο εξωτερικό χρέος/ΑΕγχΠ Εξαγωγές αγαθών & υπηρεσιών/ΑΕγχΠ Απόθεμα άμεσων ξένων επενδύσεων, σύμφωνα με την ΕΤΑΑ Πηγή: Εθνικές πηγές, στατιστικές ΟΟΣΑ, ΔΝΤ, ΕΤΑΑ. σε δις € σε € κατά κεφαλή τοις εκατό - 100,7 87,5 εξωτερικού χρέους 2. 3 Αξιολόγηση σε σχέση με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης Η ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας της αγοράς Όπως ορίζεται στο Πρόγραμμα Δράσης 2000, η ύπαρξη λειτουργούσας οικονομίας αγοράς απαιτεί την ελευθέρωση των τιμών και των συναλλαγών και τη θέσπιση νομικού συστήματος που να μπορεί να εφαρμοσθεί, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας. Η μακροοικονομική σταθερότητα και η συναίνεση στον τομέα της οικονομικής πολιτικής βελτιώνουν τις επιδόσεις μιας οικονομίας αγοράς. Ένας καλά ανεπτυγμένος χρηματοπιστωτικός τομέας και η απουσία σημαντικών εμποδίων για την είσοδο και έξοδο από την αγορά συμβάλλουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της λειτουργίας της οικονομίας. Η νέα κυβέρνηση της Μάλτας διαθέτει άνετη πλειοψηφία, ώστε να είναι σε θέση να πραγματοποιήσει τις προσαρμογές πολιτικής που απαιτούνται για την επίτευξη μεγαλύτερης μακροοικονομικής σταθερότητας, όπως αυτή νοείται στη συνθήκη ΕΕ. Η κυριότερη πρόκληση της οικονομικής πολιτικής είναι η περιστολή του κρατικού ελλείμματος σε ένα μακροπρόθεσμα ανεκτό επίπεδο, το οποίο θα παράσχει στη Μάλτα Γεωργία, θήρα, δασοκομία και αλιεία. 16 τη δυνατότητα να διατηρήσει έναν ισοσκελισμένο προϋπολογισμό σε μεσοπρόθεσμη βάση μετά την προσχώρηση στην ΕΕ. Με αυτόν τον τρόπο αναμένεται επίσης ότι θα μειωθεί η απόκλιση των επιτοκίων από αυτά της ΕΕ. Την 1η Ιανουαρίου επανήλθε το σύστημα του φόρου προστιθέμενης αξίας· το προηγούμενο σύστημα ΦΠΑ είχε αντικατασταθεί, στα μέσα του 1997, από ένα εναλλακτικό σύστημα έμμεσης φορολογίας. Η επανακαθιέρωση του ΦΠΑ συνδυάστηκε με την αύξηση των συντελεστών των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα τσιγάρα και το πετρέλαιο. Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης επί άλλων προϊόντων μειώθηκαν, προκειμένου να αντισταθμιστεί η ενσωμάτωση τους στη βάση του ΦΠΑ. Οι εκλογές του Σεπτεμβρίου 1998 παρείχαν επίσης την ευκαιρία για την αναστολή των αυξήσεων στη χρέωση του νερού και του ηλεκτρικού, που είχαν επιβληθεί στα τέλη του 1997. Τον Νοέμβριο του 1998, οι περισσότεροι λογαριασμοί των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας, που αντιστοιχούσαν στα αυξημένα τιμολόγια, είχαν μείνει ανεξόφλητοι. Όπως προαναφέρθηκε, η κυβέρνηση της Μάλτας έχει καθορίσει ένα χρονοδιάγραμμα για την κατάργηση των πολυάριθμων ακόμη εμπορικών εισφορών (βλ. το τμήμα για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων). Επίσης, κατέστησε σαφή την πρόθεση της να άρει τους εναπομένοντες ελέγχους στις κινήσεις κεφαλαίων. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 η Μάλτα εφαρμόζει στον τραπεζικό τομέα τις διεθνείς προδιαγραφές ανάλυσης κινδύνου. Στα τέλη του 1998, ο σταθμισμένος με βάση τους κινδύνους συντελεστής επάρκειας κεφαλαίου των τραπεζών ήταν 15,3%. Τα ανοίγματα και οι κίνδυνοι για την συναλλαγματική ισοτιμία που οφείλονται στην αστάθεια των επιτοκίων παρακολουθούνται πλέον στενά, η δε νομοθεσία που διέπει τον χρηματοπιστωτικό τομέα ενισχύθηκε ενόψει της περαιτέρω ελευθέρωσης του ελέγχου κινήσεως κεφαλαίων. Η Μάλτα αποτελεί λειτουργούσα οικονομία αγοράς. Οφείλει να αποκαταστήσει τη μακροοικονομική σταθερότητα, περιορίζοντας το ευρύτατο έλλειμμα του κρατικού προϋπολογισμού. Επίσης, η Μάλτα οφείλει να συνεχίσει το άνοιγμα της οικονομίας της, ελευθερώνοντας περαιτέρω τις συναλλαγές και το ισοζύγιο κινήσεως κεφαλαίων. ικανότητα Η δυνάμεων της αγοράς εντός της Ένωσης αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των Όπως ορίζεται στο Πρόγραμμα Δράσης 2000, η ικανότητα της Μάλτας να εκπληρώσει αυτό το κριτήριο εξαρτάται από την ύπαρξη οικονομίας αγοράς και σταθερού μακροοικονομικού πλαισίου, που να παρέχει τη δυνατότητα στους οικονομικούς φορείς να λαμβάνουν αποφάσεις σε κλίμα προβλεψιμότητας. Απαιτεί, επίσης, επαρκές επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού και φυσικού κεφαλαίου, συμπεριλαμβανομένης της υποδομής. Οι κρατικές επιχειρήσεις πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο αναδιάρθρωσης και όλες οι επιχειρήσεις οφείλουν να πραγματοποιήσουν επενδύσεις για τη βελτίωση της αποδοτικότητας τους. Επιπροσθέτως, όσο μεγαλύτερη πρόσβαση έχουν οι επιχειρήσεις σε εξωτερικές πηγές χρηματοδότησης και όσο περισσότερο αποτελεσματικές είναι κατά τη διαδικασία αναδιάρθρωσης και εισαγωγής καινοτομιών τόσο μεγαλύτερη θα είναι η ικανότητα προσαρμογής τους. Εν γένει, η οικονομία θα είναι περισσότερο ικανή να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις του μέλους όσο μεγαλύτερο βαθμό οικονομικής ολοκλήρωσης έχει επιτύχει με την Ένωση πριν από την προσχώρηση. Τόσο το μέγεθος 17 όσο και το φάσμα των προϊόντων που αποτελεί αντικείμενο συναλλαγών με τα κράτη μέλη της ΕΕ συνιστούν ενδείξεις αυτής της διαπίστωσης. Όσον αφορά το χρονοδιάγραμμα για την κατάργηση των εμπορικών εισφορών, η κυβέρνηση της Μάλτας ανακοίνωσε ότι πρόκειται να ληφθούν μέτρα ενίσχυσης των μικρών επιχειρήσεων που πλήττονται ιδιαίτερα από την ελευθέρωση του εμπορίου. Η κυβέρνηση επικαλείται ακόμη το επιχείρημα ότι η περαιτέρω άρση των ελέγχων στις κινήσεις κεφαλαίων θα βελτιώσει τη θέση της Μάλτας ως προορισμού άμεσων ξένων επενδύσεων και ανακοίνωσε ότι προτίθεται να υποστηρίξει αυτή την προσέγγιση, ακολουθώντας πολιτική ενιαίου τρόπου πρόσβασης των επίδοξων επενδυτών και παρέχοντας αποτελεσματική στήριξη μετά την έναρξη λειτουργίας της επιχείρησης. Οι τομείς των ηλεκτρονικών ειδών και του ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού, καθώς και του τουρισμού παραμένουν η κινητήρια δύναμη των επενδύσεων και της απασχόλησης. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις είναι ασταθείς και εξαρτώνται από την επίτευξη σημαντικών συμφωνιών ιδιωτικοποίησης, όπως η εξαγορά της Μΐά-Μεά Βαηΐί από την Η5Βα Η ΕΕ εξακολουθεί να αποτελεί την κυριότερη εξαγωγική αγορά της Μάλτας, απορροφώντας περισσότερο από το 50% των συνολικών εξαγωγών της. Το μερίδιο των εισαγωγών από την ΕΕ διατηρείται περίπου στο 70%. Ο υψηλός βαθμός εξάρτησης της Μάλτας από τον τουρισμό και ο περιορισμένος αριθμός εξαγώγιμων προϊόντων καθιστούν τις εμπορικές επιδόσεις της χώρας ευαίσθητες στις μεταστροφές της διεθνούς ζήτησης. Το μερίδιο συμμετοχής των τομέων της γεωργίας και της αλιείας στο ΑΕγχΠ είναι μικρό, ανερχόμενο περίπου στο 3%. Η Μάλτα αναμένεται ότι θα είναι σε θέση μεσοπρόθεσμα να αντεπεξέλθει στις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι θα λάβει τα κατάλληλα μέτρα, ιδίως συνεχίζοντας τη βιομηχανική αναδιάρθρωση. 2. 4 Γενική αξιολόγηση Η Μάλτα αποτελεί λειτουργούσα οικονομία αγοράς και θεωρείται ότι θα είναι σε θέση μεσοπρόθεσμα να αντεπεξέλθει στις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης, υπό την προϋπόθεση ότι θα λάβει τα κατάλληλα μέτρα, ιδίως συνεχίζοντας τη βιομηχανική αναδιάρθρωση. Η οικονομική ανάπτυξη της Μάλτας επιβραδύνθηκε κατά το 1998, ενώ η επίμονα ασθενής ζήτηση είχε ως συνέπεια να μειωθεί το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Ο πληθωρισμός μειώθηκε στα τέλη του 1998, ενώ η ανεργία αυξήθηκε παρά τις πιέσεις στην αγορά εργασίας. Οι κυριότερες προκλήσεις για την οικονομική πολιτική της Μάλτας κατά τα προσεχή έτη είναι η περιστολή του ελλείμματος του δημοσίου και η ενίσχυση της είσπραξης των κρατικών εσόδων. Επίσης, η Μάλτα οφείλει να συνεχίσει το άνοιγμα της οικονομίας της, ελευθερώνοντας περαιτέρω τις συναλλαγές και το ισοζύγιο κινήσεως κεφαλαίων. Η Μάλτα οφείλει να επιμείνει στην ενίσχυση και την υλοποίηση της οικονομικής πολιτικής που έχει σχεδιάσει η κυβέρνηση. 3. Ικανότητα ανάληψης των υποχρεώσεων του μέλους Το παρόν τμήμα έχει στόχο να ενημερώσει με τα νέα δεδομένα την έκθεση του Φεβρουαρίου σχετικά με την ικανότητα της Μάλτας να αναλάβει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την ιδιότητα του μέλους - ήτοι, το νομοθετικό και θεσμικό πλαίσιο, που είναι γνωστό ως κεκτημένο, μέσω του οποίου η Ένωση υλοποιεί τους στόχους της. Στην έκθεση του Φεβρουαρίου, η Επιτροπή τόνιζε: "Όσον αφορά την υιοθέτηση του κεκτημένου, ένας μεγάλος αριθμός των μέσων που απαιτούνται για τη σταδιακή υιοθέτηση του κεκτημένου περιέχονται ήδη στη συμφωνία σύνδεσης του 1971 και στα συμπληρωματικά της πρωτόκολλα. Ωστόσο, με βάση τα μέσα αυτά, ο τελικός στόχος της τελωνειακής ένωσης δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Σχετικά με την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς, η Μάλτα έχει σημειώσει κάποια πρόοδο από τη γνώμη του 1993. Σε γενικές γραμμές δεν αναμένεται να υπάρξουν σημαντικές δυσκολίες ως προς την υιοθέτηση του κεκτημένου. Πρόοδος έχει σημειωθεί και στην θέσπιση νέας νομοθεσίας για τις δημόσιες συμβάσεις, το εταιρικό δίκαιο και τη λογιστική, παρόλο που χρειάζονται περαιτέρω προσαρμογές. Ωστόσο, χρειάζονται ακόμη σημαντικές βελτιώσεις στον τομέα των δικαιωμάτων πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας καθώς και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων. Σημαντικές προσπάθειες θα χρειαστούν επίσης και στο επίπεδο της εφαρμογής. Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί ή οριστικοποιηθεί ορισμένες σημαντικές θεσμικές ρυθμίσεις σχετικά με την εφαρμογή του κεκτημένου. Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων, η Μάλτα θα πρέπει να εγκρίνει ένα ακριβές χρονοδιάγραμμα για να αποδυθεί σε μια συστηματική πορεία ελευθέρωσης. Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών, χρειάζεται ακόμη να υιοθετηθούν ορισμένα μέτρα όπως τα συστήματα εγγύησης των καταθέσεων και η εποπτεία σε πάγια βάση. Η νομοθεσία της Μάλτας για τα συστήματα πληρωμών θα πρέπει να προσαρμοστεί ώστε να προσαρμοστεί στις οδηγίες της ΕΕ. Όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, η συμφωνία με τις οδηγίες της ΕΕ στον τομέα της αμοιβαίας αναγνώρισης των διπλωμάτων θα πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω. Επιπλέον, στους περισσότερους τομείς παρατηρείται ποικίλη πρόοδος. Ωστόσο, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στις σημαντικές βελτιώσεις που εξακολουθούν να είναι αναγκαίες. Για τη μεταφορά και εφαρμογή του κεκτημένου θα πρέπει οι αρχές της Μάλτας να καταβάλουν τα προσεχή έτη μεγάλες προσπάθειες για να επιτύχουν την πλήρη συμμόρφωση της νομοθεσίας της χώρας τους με το σύνολο του κεκτημένου. " Η παρουσίαση που ακολουθεί έχει την ίδια δομή με τις περιοδικές εκθέσεις για τις υπόλοιπες υποψήφιες χώρες και επικεντρώνεται στην πρόοδο που σημειώθηκε από τον Φεβρουάριο του 1999. Σε κάθε κεφάλαιο αναφέρονται οι νομοθετικές αποφάσεις και η πρόοδος όσον αφορά την εφαρμογή της νομοθεσίας. 3. 1. Εσωτερική αγορά χωρίς σύνορα Η εσωτερική αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιγράφεται στο άρθρο 14 της συνθήκης ως χώρος χωρίς εσωτερικά σύνορα, στον οποίο διασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, ατόμων, υπηρεσιών και κεφαλαίων. Η εσωτερική αυτή αγορά, επίκεντρο της διαδικασίας κοινοτικής ολοκλήρωσης, βασίζεται σε οικονομία ανοιχτής αγοράς στην 19 οποία πρέπει να διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο ο ανταγωνισμός και η οικονομική και κοινωνική συνοχή. Για την ουσιαστική εφαρμογή των τεσσάρων αυτών ελευθεριών απαιτείται όχι μόνον η συμμόρφωση με ορισμένες σημαντικές αρχές όπως, για παράδειγμα, η μη διακριτική μεταχείριση ή η αμοιβαία αναγνώριση της εθνικής νομοθεσίας, αλλά και η αποτελεσματική εφαρμογή κοινών κανόνων που αφορούν, για παράδειγμα, την ασφάλεια, την προστασία του περιβάλλοντος και των καταναλωτών, και η ύπαρξη αποτελεσματικών μέσων επανόρθωσης. Οι ίδιες αρχές ισχύουν και για ορισμένους κοινούς κανόνες, για παράδειγμα, στους τομείς των δημόσιων συμβάσεων, της προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας και των προσωπικών δεδομένων, που είναι σημαντικοί τομείς για τη διαμόρφωση του γενικού πλαισίου εντός του οποίου λειτουργούν οι οικονομίες. Το 1996 εισήχθη νέα νομοθεσία για τις δημόσιες συμβάσεις, η οποία αντιστοιχεί εν μέρει στις διατάξεις των οδηγιών της ΕΕ. Η Μάλτα εξακολουθεί να πρέπει να εισάγει νομοθεσία με την οποία θα επεκταθούν οι κανόνες των δημοσίων συμβάσεων και στην τοπική αυτοδιοίκηση. Διαδικασίες αναθεώρησης υπάρχουν αλλά θα πρέπει να του 1999 καταργήθηκε η ευθυγραμμιστούν με το κεκτημένο. Τον Αύγουστο προτιμησιακή μεταχείριση των τοπικών βιομηχάνων ή προμηθευτών. Από τον Φεβρουάριο, η συνολική αξία των συμβάσεων που ανατέθηκαν ανήλθε σε 90 εκατ. ευρώ περίπου. Η σημερινή νομοθεσία της Μάλτας για τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας πρέπει επειγόντως να εκσυγχρονισθεί και να ευθυγραμμισθεί με το κεκτημένο. Από την έκθεση του Φεβρουαρίου, δεν υπάρχουν εξελίξεις όσον αφορά τα πνευματικά και συγγενή δικαιώματα. Πρέπει να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες για να θεσπισθεί και να εφαρμοστεί νέα νομοθεσία και να εξαλειφθεί η πρακτική της παραποίησης/απομίμησης και πειρατείας. Στον τομέα των δικαιωμάτων βιομηχανικής ιδιοκτησίας, η Μάλτα πρέπει να θεσπίσει νέους νόμους για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας και τα εμπορικά σήματα. Ειδικά προγράμματα κατάρτισης απαιτούνται τόσο για τα δικαιώματα διανοητικής όσο και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Πρέπει να καθιερωθούν συμπληρωματικά πιστοποιητικά προστασίας για τα φαρμακευτικά προϊόντα και τα φυτοϋγειονομικά προϊόντα. Στην έκθεση του Φεβρουαρίου τονιζόταν ότι η Μάλτα επέτυχε "ικανοποιητικά καλό βαθμό τήρησης του κεκτημένου στον τομέα του εταιρικού δικαίου". Καμία περαιτέρω πρόοδος δεν μπορεί να αναφερθεί στον τομέα αυτό. Η Μάλτα πρέπει να θεσπίσει νομοθεσία για την προστασία των δεδομένων το συντομότερο δυνατό. Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει επίσης να συσταθεί ανεξάρτητη εποπτική αρχή. Η Μάλτα δεν έχει ακόμη κυρώσει την Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Οι τέσσερις ελευθερίες Στην έκθεση του Φεβρουαρίου, η Επιτροπή τόνιζε ότι όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί ή οριστικοποιηθεί ορισμένες σημαντικές θεσμικές ρυθμίσεις σχετικά με την εφαρμογή του κεκτημένου, και ιδιαίτερα η Νέα Προσέγγιση. Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων, η Μάλτα πρέπει 20 να εγκρίνει ένα ακριβές χρονοδιάγραμμα για να αποδυθεί σε μία συστηματική πορεία ελευθέρωσης. Όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών και προσώπων, η Μάλτα εξακολουθεί να πρέπει να εναρμονίσει πλήρως τη νομοθεσία της με το κεκτημένο. Ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων Η κατάργηση των επιβαρύνσεων που επιβάλλονται στις εισαγωγές από την ΕΕ αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να εφαρμόσει ορθά η Μάλτα το άρθρο 28 της Συνθήκης ΕΚ. Τον Ιούλιο του 1999, η κυβέρνηση κατάρτισε χρονοδιάγραμμα για την κατάργηση των εισφορών επί των μη γεωργικών προϊόντων. Από τον Οκτώβριο, θα έχουν αρθεί μόνον 56 εισφορές, 121 εισφορές Οθα καταργηθούν μέχρι την 1η Ιανουαρίου 2000 και 392 με βραδύτερο ρυθμό (20% την 1η Ιανουαρίου 2001, 30% την 1η Ιανουαρίου 2002 και 50% την 1η Ιανουαρίου 2003). Το μακροπρόθεσμο αυτό χρονοδιάγραμμα έρχεται σε μεγάλη αντίθεση με τη δέσμευση που έχει αναλάβει η Μάλτα για την κατάργηση 400 εισφορών μέχρι το τέλος του 1996. Χρονοδιάγραμμα για την άρση των εισφορών στα γεωργικά προϊόντα δεν έχει ακόμα αποφασιστεί και πρέπει να μελετηθεί επειγόντως. Σε γενικές γραμμές, η Μάλτα δεν διαθέτει νομοθεσία ευθυγραμμισμένη με το κεκτημένο της ΕΕ στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων, και πρέπει να εξετάσει το ενδεχόμενο εκπόνησης προγράμματος για την προσέγγιση της εσωτερικής αγοράς. Στον τομέα της τυποποίησης και πιστοποίησης δεν έχει σημειωθεί πρόοδος. Περαιτέρω εργασία απαιτείται για να καθοριστεί, αφενός, το νομικό πλαίσιο της εφαρμογής των αρχών της ΕΕ για τη διαπίστευση, τη μετρολογία και την εποπτεία της αγοράς και, αφετέρου, ένα αποτελεσματικό σύστημα διαπίστωσης της συμμόρφωσης. Όσον αφορά τη νομοθεσία σε συγκεκριμένους τομείς, μπορεί να καταγραφεί η ακόλουθη πρόοδος: • Οι οδηγίες ΕΚ για τον ηλεκτρικό χαμηλής τάσης, για την ηλεκτρομαγνητική συμβατότητα και τον εξοπλισμό για τις εκρήξιμες ατμόσφαιρες έχουν εφαρμοστεί με παράγωγη νομοθεσία. Εξακολουθεί να απαιτείται πρόοδος για τον εξοπλισμό υπό πίεση, τα παιχνίδια, τα σκάφη αναψυχής, τη μετρολογία και την προσυσκευασία, τις μηχανικές συσκευές, τον εξοπλισμό προσωπικής προστασίας, τις ιατρικές συσκευές, τις συσκευές αερίου και τα δομικά υλικά. εξοπλισμό • Όσον αφορά τα είδη διατροφής, στο διάστημα μεταξύ Μαρτίου και Ιουλίου 1999 εγκρίθηκε η νομοθεσία μεταφοράς του κεκτημένου στους τομείς σχετικά με τους διαλύτες εκχύλισης, τα τρόφιμα που προορίζονται για διαιτολόγια χαμηλής αξίας σε θερμίδες, τις ζάχαρες, το μέλι, τις μαρμελάδες φρούτων, τα ζελέ και την κρέμα κάστανων. • Όσον αφορά τα χημικά, δεν σημειώθηκε πρόοδος στους τομείς των περιορισμών, των ορθών εργαστηριακών πρακτικών και των απορρυπαντικών. Δεν ισχύουν απαιτήσεις καταγραφής των απορρυπαντικών πριν από τη διοχέτευση τους στην αγορά. Δεν υπάρχουν νομοθετικά μέτρα για την εφαρμογή της οδηγίας σχετικά με την ευθύνη για τα προϊόντα. 21 Ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων Η Μάλτα εξακολουθεί να υστερεί όσον αφορά τη διαδικασία ευθυγράμμισης με το κεκτημένο στον τομέα της κυκλοφορίας κεφαλαίων, αν και από την τελευταία έκθεση έχουν ληφθεί ορισμένα μέτρα ελευθέρωσης. Κυρίως, καταργήθηκαν σε μεγάλο βαθμό οι γενικές εκπτώσεις για συναλλαγές των μονίμων κατοίκων με το εξωτερικό. Η διαδικασία λήψης άδειας για την ανάληψη από τα τραπεζικά ιδρύματα κινδύνων στο εξωτερικό καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε με ανώτατο όριο κινδύνου που ανέρχεται στο 20% των ιδίων κεφαλαίων. Τα χρονικά όρια που επιβάλλονταν σε εξαγωγικές εταιρείες για να διατηρούν σε λογαριασμό συναλλάγματος τα κέρδη που πραγματοποίησαν στο εξωτερικό παρατάθηκαν, όπως παρατάθηκε και η προθεσμία για διατήρηση διευκολύνσεων στο πλαίσιο των συμφωνιών ανταλλαγής (δνναρ) και δανειακών διευκολύνσεων υπεραναλήψεων με ξένες τράπεζες. Τέλος, της Μάλτας να συνάπτουν μακροπρόθεσμα δάνεια στο εξωτερικό. επιτράπηκε στους μονίμους κατοίκους Ακόμα και με τις αλλαγές αυτές, εξακολουθεί να ισχύει ένα συνολικό σύστημα περιορισμών στην κυκλοφορία κεφαλαίων, ειδικότερα όσον αφορά τις συναλλαγές με το εξωτερικό. Οι συναλλαγές με το εσωτερικό διευκολύνονται από σχετικά γενναιόδωρες εξαιρέσεις. Κυρίως, είναι ελεύθερες οι άμεσες ξένες επενδύσεις στο εσωτερικό, με εξαίρεση ορισμένους τομείς. Επίσης, συνήθως επιτρέπεται η αγορά ακίνητης περιουσίας με σκοπό την άσκηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων από τις οποίες θεωρείται ότι θα ωφεληθεί η Μάλτα, καθώς και η αγορά κατοικιών υψηλών προδιαγραφών. Ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών Σε γενικές γραμμές, η Μάλτα έχει ήδη επιτύχει υψηλού βαθμού εναρμόνιση με τη νομοθεσία ΕΕ στον τομέα των χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών. Από τα μέσα του 1999, η Μάλτα εφαρμόζει τα διεθνή πρότυπα (ισοδύναμα με τις ΕΕ) για την αξιολόγηση του κινδύνου στον τραπεζικό τομέα. Οι αλλαγές αυτές στοχεύουν μεταξύ άλλων στην εφαρμογή της οδηγίας για την κεφαλαιακή επάρκεια. Η Κεντρική Τράπεζα της Μάλτας είναι αρμόδια για την εποπτεία των τραπεζών. Από τον Φεβρουάριο, πραγματοποιήθηκαν δεκαέξι 16 επιτόπιοι έλεγχοι, έντεκα σε πιστωτικά ιδρύματα και πέντε σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (εκτός τραπεζών). Τα αποτελέσματα του ελέγχου συζητώνται με ανώτερους υπαλλήλους των αντίστοιχων ιδρυμάτων και στη συνέχεια αξιολογούνται εσωτερικά από την Κεντρική Τράπεζα. Οι εκθέσεις σχετικά με τους ελέγχους διαβιβάζονται στον εξωτερικό ορκωτό λογιστή. Το 1998, η Μάλτα τροποποίησε τη νομοθεσία της στον ασφαλιστικό τομέα, με στόχο να ευθυγραμμιστεί με τις οδηγίες ΕΚ. Δεν έχουν αναφερθεί συγκεκριμένα νομοθετικά μέτρα. Από τον Φεβρουάριο, το κέντρο χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της Μάλτας εξέτασε τους λογαριασμούς πέντε ασφαλιστικών εταιρειών της Μάλτας. Εξέτασε περαιτέρω τους λογαριασμούς 31 εταιρειών που λειτουργούν ως πρακτορεία ασφαλιστικών εταιρειών και 20 χρηματιστηριακών εταιρειών. Από το Φεβρουάριο δεν πραγματοποιήθηκε κανένας επιτόπιος έλεγχος. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματιστηριακής νομοθεσίας της ΕΕ έχει ήδη ενσωματωθεί στον νόμο της Μάλτας για το Χρηματιστήριο. Ωστόσο, χρειάζονται τροποποιήσεις για να υπάρξει πλήρης ευθυγράμμιση στον τομέα των τίτλων. 22 Όσον αφορά τις πληρωμές μεγάλης αξίας, ο όγκος των συναλλαγών δεν δικαιολογούσε μέχρι τώρα την εισαγωγή συστήματος ακαθάριστου διακανονισμού σε πραγματικό χρόνο (ΚΤ08). Εντούτοις, πρέπει να εισαχθεί ένα τέτοιο σύστημα ώστε να εναρμονιστεί το σύστημα πληρωμών της Μάλτας με τα συστήματα που ισχύουν στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο κανονισμός του 1994 για την πρόληψη του ξεπλύματος χρημάτων που εφαρμόζεται στο χρηματοπιστωτικό σύστημα επιβάλλει υποχρεώσεις εντοπισμού, καταγραφής και αναφοράς των ύποπτων συναλλαγών. Ο κανονισμός αυτός μεταφέρει εν μέρει μόνο την οδηγία 91/308/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων Όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, την ελευθερία εγκατάστασης και την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων και των επαγγελματικών τίτλων, καμία σημαντική πρόοδος δεν μπορεί να αναφερθεί. Θα χρειασθεί σημαντική προσπάθεια για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική ευθυγράμμιση με το κεκτημένο στον τομέα αυτό. Σχετικά με την κατάργηση των ελέγχων των προσώπων στα εσωτερικά σύνορα, η Μάλτα πρέπει να καταργήσει τον έλεγχο των προσώπων κατά τις αεροπορικές ή θαλάσσιες μεταφορές εντός της ΕΕ. Ανταγωνισμός Ο ισχύων νόμος περί ανταγωνισμού τηρεί σε μεγάλο βαθμό τους βασικούς κανόνες για τις περιοριστικές συμφωνίες και πρακτικές της ΕΚ. Ωστόσο, δεν υπάρχει συγκεκριμένος έλεγχος για τις συγχωνεύσεις στη Μάλτα. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει συγκεκριμένο σύστημα ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων στη Μάλτα. Χορηγούνται διάφοροι τύποι κρατικών ενισχύσεων (εξαγωγικές ενισχύσεις, λειτουργικές, κ. λπ. ) και τα κριτήρια υπό τα οποία χορηγούνται πρέπει να ευθυγραμμιστούν με τους κανόνες της ΕΚ, ειδικότερα όσον αφορά τον τομέα της ναυπήγησης και επισκευής πλοίων. Η Μάλτα πρέπει να εξασφαλίσει πλήρη διαφάνεια, παρουσιάζοντας ετήσιες εκθέσεις για τις κρατικές ενισχύσεις σύμφωνα με τη μεθοδολογία της ΕΕ και καταρτίζοντας συνολική απογραφή των υφιστάμενων ενισχύσεων. Πρέπει επίσης να δημιουργήσει μία αρχή εποπτείας των κρατικών ενισχύσεων με επαρκείς εξουσίες και καταρτισμένο προσωπικό. Κρατικά μονοπώλια υπάρχουν στη Μάλτα σε διάφορους τομείς (τηλεπικοινωνίες, ταχυδρομικές υπηρεσίες, ηλεκτρική ενέργεια, νερό, κλπ) και πρέπει να υπαχθούν στους κανόνες ανταγωνισμού. Τα μονοπώλια εμπορικού χαρακτήρα πρέπει να καταστούν πλήρως συμβατά με το άρθρο 31 της συνθήκης. Δεν υπάρχει στη Μάλτα διάταξη παρόμοια με το άρθρο 86 της συνθήκης. Έτσι, οι κανόνες ανταγωνισμού συνήθως δεν εφαρμόζονται στις δημόσιες επιχειρήσεις ή σε ιδιωτικές επιχειρήσεις με ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα. Το θέμα αυτό πρέπει να εξεταστεί. Συμπέρασμα 23 Από τον Φεβρουάριο δεν έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος και η Μάλτα πρέπει να θέσει τον τομέα της εσωτερικής αγοράς σε άμεση προτεραιότητα. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην εισαγωγή νέας νομοθεσίας και στη θέσπιση των διοικητικών δομών για την εφαρμογή του κεκτημένου, ειδικότερα στους ακόλουθους τομείς: δικαιώματα διανοητικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, προστασία δεδομένων, ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων, ελευθέρωση κεφαλαίων, ανταγωνισμός (κρατικές ενισχύσεις, περιοριστικές συμφωνίες και πρακτικές, κρατικά μονοπώλια εμπορικού χαρακτήρα). Η συνεχιζόμενη επιβολή επιβαρύνσεων επί των εισαγωγών από την ΕΕ αντίκειται στη φιλοσοφία της εσωτερικής αγοράς και για το λόγο αυτό πρέπει να συμπληρωθεί το χρονοδιάγραμμα για την άρση τους και να επισπευθεί η εφαρμογή του. 3. 2 Καινοτομία Κοινωνία των πληροφοριών Υπάρχουν αρκετοί φορείς παροχής υπηρεσιών Διαδικτύου και η διείσδυση του Διαδικτύου ανέρχεται στο 7% περίπου του πληθυσμού. Πρόσφατα, δημιουργήθηκε εταιρική σχέση μεταξύ των φορέων παροχής υπηρεσιών Διαδικτύου και της εταιρείας καλωδιακής τηλεόρασης, Μεΐίΐα Οαοίε (που καλύπτει περίπου το 80% των νοικοκυριών) η οποία συνήψε συμμαχία με εταιρεία των ΗΠΑ που παρέχει τηλεοπτικές υπηρεσίες \νεβ. Όσον αφορά τα δίκτυα ευρείας περιοχής, η εταιρεία "Μ&ΐΐα Ιηίοππ&ίΐοη ΤεςΗηο1θ£γ αηά Τι·&ίηϊη§ δεΓνίεεδ Είά" έχει θέσει σε λειτουργία ένα σύγχρονο δίκτυο (ΜΑΟΝΕΤ) για την πρόσβαση των κρατικών φορέων της Μάλτας σε διοικητικές πληροφορίες. Εκπαίδευση, κατάρτιση και νεολαία Απομένουν προς εξέταση ορισμένα θέματα σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και τη μη διακριτική μεταχείριση, σε τομείς όπως η πρόσβαση των γυναικών στην επαγγελματική εκπαίδευση και η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στη διαμόρφωση πολιτικής. Η νομοθεσία πρέπει να ευθυγραμμιστεί περαιτέρω με την οδηγία για την εκπαίδευση των παιδιών των διακινούμενων εργαζομένων. Η πολιτική απασχόλησης της Μάλτας επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στην επανακατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού. Το γεγονός αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία δεδομένων των διαρθρωτικών μεταβολών που προβλέπονται για τα επόμενα χρόνια τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Η νέα αυτή έμφαση στην πολιτική απασχόλησης πρέπει να στοχεύει στη μελλοντική συμμετοχή της Μάλτας στην ευρωπαϊκή πολιτική απασχόλησης. Η Μάλτα εξέφρασε την επιθυμία της να συμμετάσχει σε κοινοτικά προγράμματα όπως το πρόγραμμα δοοΓαίεδ II, Εεοπ3τάο άα νίποί II και ΥοιιίΗ. Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη Το σημερινό κοινοτικό κεκτημένο δεν απαιτεί τη μεταφορά του στην εθνική νομοθεσία. Ωστόσο, πρέπει να εξασφαλιστεί η συμβατότητα της γενικής νομοθεσίας με το κοινοτικό κεκτημένο. 24 Δεν σημειώθηκαν εξελίξεις από την τελευταία έκθεση και μετά. Η συνεργασία στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης μεταξύ της ΕΕ και της Μάλτας υλοποιείται μέσω του 5ου προγράμματος πλαισίου. Τηλεπικοινωνίες Ο τομέας των τηλεπικοινωνιών είναι αναπτυγμένος με ένα πλήρως ψηφιακοποιημένο δίκτυο και ποσοστό διείσδυσης της τάξης των 50,4 γραμμών ανά 100 κατοίκους σε σταθερές γραμμές, σε σύγκριση με το μέσο όρο των 52,6 γραμμών της ΕΕ. Ωστόσο, η Μάλτα πρέπει να θεσπίσει ρυθμιστικό πλαίσιο σύμφωνο με το κεκτημένο πριν από την εισαγωγή του ανταγωνισμού στις υπηρεσίες σταθερής φωνητικής τηλεφωνίας, μέχρι τον Ιανουάριο του 2003 το αργότερο, και να προβεί στο σταδιακό άνοιγμα των αγορών για άλλες υπηρεσίες πριν από την ημερομηνία αυτή. Οι αρχές έχουν ήδη ενημερώσει τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών που λειτουργούν βάσει άδειας για την πρόθεση τους να επισπεύσουν την ημερομηνία ελευθέρωσης της αγοράς της τηλεφωνίας, η οποία είχε προγραμματιστεί για το 2010 με τον νόμο του 1997 για τις τηλεπικοινωνίες. Όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση, η κυβέρνηση πώλησε το 40% των μετοχών της Μαΐΐ&οοπι σε διεθνή δημόσιο διαγωνισμό τον Ιούνιο του 1998, διατηρώντας το υπόλοιπο 60%. Το 1998 τροποποιήθηκε ο νόμος για τις ταχυδρομικές υπηρεσίες και ανατέθηκαν υποχρεώσεις καθολικών υπηρεσιών στα ταχυδρομεία της Μάλτας τα οποία συστάθηκαν ως δημόσια εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με κανονισμό της κυβέρνησης. Οπτικοακουστικός τομέας Μέχρι τον Φεβρουάριο του 1999 δεν είχε σημειωθεί πρόοδος στη Μάλτα όσον αφορά την υιοθέτηση του κεκτημένου στον οπτικοακουστικό τομέα (Οδηγία για την τηλεόραση χωρίς σύνορα). Συμπέρασμα Στον τομέα της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας, απαιτείται περαιτέρω πρόοδος. Δεν υπάρχουν νέες εξελίξεις όσον αφορά την επιστήμη και την τεχνολογική ανάπτυξη. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, η Μάλτα πρέπει να δραστηριοποιηθεί έντονα για να συμμορφωθεί με το κοινοτικό κεκτημένο. 3. 3 Οικονομικές και δημοσιονομικές υποθέσεις Οικονομική και νομισματική ένωση Η Μάλτα πρέπει να συμμορφωθεί πλήρως με το κεκτημένο όπως ορίζεται στον τίτλο VII της συνθήκης ΕΚ και σε άλλα σχετικά κείμενα και να εξασφαλίσει ότι θα δημιουργηθούν οι διοικητικές δομές για την εφαρμογή του κεκτημένου. Η Μάλτα σημείωσε μικρή πρόοδο όσον αφορά την προετοιμασία της για τη συμμετοχή στην οικονομική και νομισματική ένωση. Ειδικότερα, όσον αφορά το κεκτημένο που πρέπει να εφαρμοστεί πριν από την προσχώρηση, η Κεντρική Τράπεζα της Μάλτας δεν είναι απόλυτα ανεξάρτητη από την κυβέρνηση: αν και, σύμφωνα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου δεν λαμβάνουν εντολές από πρόσωπα ή αρχές, ωστόσο, ο υπουργός Οικονομικών μπορεί, κατ' εξαίρεση, να δίδει εντολές στην Τράπεζα για την άσκηση της νομισματικής πολιτικής. Επίσης, η Μάλτα δεν έχει 25 συμμορφωθεί με τη συνθήκη στο θέμα της άμεσης χρηματοδότησης του δημόσιου τομέα από την Κεντρική Τράπεζα. Επί του παρόντος, η Κεντρική Τράπεζα της Μάλτας δύναται, αφενός, να χορηγεί προσωρινές προκαταβολές στην κυβέρνηση και, αφετέρου, να αγοράζει κρατικά ομόλογα στην πρωτογενή αγορά. Η τροποποίηση του νόμου για την Κεντρική Τράπεζα της Μάλτας, που θα καταργήσει τη δυνατότητα ακάλυπτης πίστωσης, δεν έχει ακόμη τεθεί σε ισχύ. Σύμφωνα με τις αρχές της Μάλτας, η κυβέρνηση δεν έχει πρόσβαση στη χρηματοδότηση υπό ευνοϊκούς όρους από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Η συμμόρφωση προς το κεκτημένο της οικονομικής και νομισματικής ένωσης είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ολοκλήρωση της διαδικασίας ελευθέρωσης των κινήσεων κεφαλαίων που εξετάζεται στο κεφάλαιο για την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων. Φορολογία Αν και το 1995 η Μάλτα εισήγαγε τον ΦΠΑ, τον Ιούλιο του 1997 τον κατάργησε αντικαθιστώντας τον με ένα διακριτικό δασμό και ειδικό φόρο κατανάλωσης. Ωστόσο, μετά την απόφαση της Μάλτας να ενεργοποιήσει εκ νέου την αίτηση προσχώρησης της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο δασμός και ειδικός φόρος κατανάλωσης αντικαταστάθηκαν από τον ΦΠΑ τον Ιανουάριο του 1999. εγκρίθηκε Στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης, τον Μάιο του 1999 τροποποίηση του νόμου για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, με την οποία αυξάνεται ο δασμός στα τσιγάρα, καθιερώνεται συντελεστής ειδικού φόρου κατανάλωσης για τον καπνό που δεν εισάγεται για βιομηχανική παραγωγή τσιγάρων και μειώνεται ο ειδικός φόρος κατανάλωσης για την κηροζίνη. Όσον αφορά την άμεση φορολογία, έχει ήδη εισαχθεί η έννοια του αυτοϋπολογισμού του φόρου εισοδήματος, που ισχύει ήδη για τον υπολογισμό του φόρου του 1999, και έχει θεσπιστεί η επιβολή προστίμων και τόκων σε περίπτωση καθυστερημένης καταβολής του φόρου. Συμπέρασμα Η επανεισαγωγή του ΦΠΑ αποτελεί πρόοδο και το σύστημα τώρα είναι συμβατό με τις γενικές αρχές του συστήματος ΦΠΑ της Κοινότητας, αν και εξακολουθεί να απαιτείται σημαντικού βαθμού εναρμόνιση. Ωστόσο, δεν σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά το σύστημα της Μάλτας για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, το οποίο διαφέρει αισθητά από το σύστημα της Κοινότητας. Η Μάλτα πρέπει να προετοιμάσει μία καλά δομημένη και στοχοθετημένη προενταξιακή στρατηγική στον τομέα αυτό. Στατιστικές Η Μάλτα αναμένεται ότι μεσοπρόθεσμα θα είναι ικανή να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της ΕΕ. Από τα τέλη του 1998, η κεντρική στατιστική υπηρεσία άρχισε να εφαρμόζει το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ολοκληρωμένων Οικονομικών Λογαριασμών (ΕΣΟΛ 1995) και η πλήρης εναρμόνιση αναμένεται να έχει επιτευχθεί μέχρι τα μέσα του 2002. Το θεσμικό πλαίσιο για τις αναγκαίες αλλαγές έχει ήδη εκπονηθεί και συνεχίζεται η διαδικασία εφαρμογής. Στις εξελίξεις που σημειώθηκαν συγκαταλέγεται η πρόσφατη έγκριση από το ΔΝΤ της παρουσίασης των στοιχείων του ισοζυγίου πληρωμών (σύμφωνα επίσης με την ΕαΓΟδίαΐ) και η εντατικοποίηση/εξέταση της συγκέντρωσης δεδομένων σε τομείς όπως ο 26 τουρισμός, η γεωργία και η αλιεία, το περιβάλλον, οι μεταφορές και οι κοινωνικές υποθέσεις. 3. 4 Τομεακές πολιτικές Βιομηχανία Η κυβέρνηση της Μάλτας, αναγνωρίζοντας την έλλειψη ανοιχτής οικονομίας και τη χαμηλή ανταγωνιστικότητα που παρουσιάζουν κλάδοι της εγχώριας βιομηχανίας, ενέκρινε πρόγραμμα βιομηχανικής αναδιάρθρωσης και χρονοδιάγραμμα για την άρση των προστατευτικών εισφορών επί των μη γεωργικών εμπορευμάτων. Ωστόσο, πρέπει να επιταχυνθεί το μακροχρόνιο χρονοδιάγραμμα για την άρση των επιβαρύνσεων αυτών (βλέπε τμήμα για την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων). Το Ινστιτούτο για την προώθηση των μικρών επιχειρήσεων (ΙΡ5Ε), που συστάθηκε το 1998, αρχίζει τώρα να εφαρμόζει το πρόγραμμα αναδιάρθρωσης. Σημαντικό μέρος των εταιρειών που είναι στραμμένες στην εγχώρια αγορά, οι οποίες δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο μίας πολιτικής υποκατάστασης των εισαγωγών, εξακολουθούν να λειτουργούν σε ένα προστατευτικό περιβάλλον. Εξακολουθεί να μην έχει θεσπιστεί εθνική βιομηχανική πολιτική. Η άμεση συμμετοχή του κράτους παραμένει περιορισμένη στη Μάλτα, με εξαίρεση τον τομέα ναυπήγησης και επισκευής πλοίων ο οποίος επιδοτείται έντονα από το κράτος και για το λόγο αυτό παραμένει πηγή ανησυχίας. Μία σημαντική διάσταση της βιομηχανικής πολιτικής αποτελεί και ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων (βλέπε τμήμα για τον ανταγωνισμό). Η Μάλτα πρέπει να αναδιαρθρώσει τη βιομηχανία της και να αναπτύξει τον τομέα των ΜΜΕ ώστε να προετοιμαστεί για την προσχώρηση. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους τομείς της ναυπήγησης και επισκευής πλοίων. Γεωργία Κατάσταση της γεωργίας Η γεωργική παραγωγή αντιπροσωπεύει περίπου το 2,7% του ΑΕΠ (στοιχεία του 1998) και το 1,6% της συνολικής απασχόλησης. Το επάγγελμα του γεωργού ως μερική απασχόληση αυξάνεται συνεχώς και η δημιουργία συνεταιρισμών ενθαρρύνεται από τις αρχές. Οι εξαγωγές αφορούν κυρίως τα πρώιμα γεώμηλα και, σε μικρότερο βαθμό, άλλα οπωροκηπευτικά προϊόντα, όπως τα άνθη και οι τομάτες. Η έλλειψη νερού είναι το βασικό πρόβλημα των γεωργικών εκτάσεων της Μάλτας οι οποίες καλύπτουν περίπου 12. 000 εκτάρια ( 6% είναι αρδευόμενες γαίες). Γεωργική πολιτική Σε γενικές γραμμές, τα μέτρα γεωργικής πολιτικής της Μάλτας εξακολουθούν να μην είναι εναρμονισμένα με το κεκτημένο και ο ρόλος του κράτους στην παραγωγή και στην εμπορία γεωργικών προϊόντων παραμένει σημαντικός. Οι εισφορές που ισχύουν τη στιγμή αυτή παρέχουν σημαντική προστασία στην γεωργία της Μάλτας. Αργότερα, με 27 την προσχώρηση της Μάλτας, αυτό το σύστημα προστασίας θα πρέπει να ευθυγραμμιστεί με τα ισχύοντα στην Κοινότητα. Η Μάλτα δεν έχει ακόμη προετοιμάσει ένα συνολικό νομικό πλαίσιο για να συμμορφωθεί προς το κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα της γεωργίας. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη πρόοδος όσον αφορά την ευθυγράμμιση της νομοθεσίας της Μάλτας με το κεκτημένο σε σημαντικούς τομείς της κοινής γεωργικής πολιτικής, όπως ο τομέας της φυτοϋγειονομικής προστασίας, των αρόσιμων εκτάσεων, αν και όσον αφορά τους τελευταίους τομείς, το κεκτημένο που περιέχεται στις οργανώσεις κοινής αγοράς ισχύει άμεσα με την προσχώρηση και επομένως δεν είναι αναγκαία η μεταφορά του στο εθνικό δίκαιο της Μάλτας. Κατά συνέπεια, έχει μεγάλη σημασία η ικανότητα της Μάλτας για εφαρμογή του κεκτημένου αυτού. Η εφαρμογή του κεκτημένου στο κτηνιατρικό και φυτοϋγειονομικό τομέα πρέπει επίσης να προγραμματιστεί. Υλοποιούνται ορισμένα περιβαλλοντικά προγράμματα για την ενθάρρυνση των βιολογικών καλλιεργειών και την ολοκληρωμένη καταπολέμηση των παρασίτων, με σκοπό τη μείωση των ποσοτήτων των παρασιτοκτόνων. Συμπέρασμα Δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος όσον αφορά την ευθυγράμμιση της εθνικής νομοθεσίας προς το κεκτημένο στον τομέα της γεωργίας. Η πλήρης ενσωμάτωση της γεωργίας και της γεωργικής πολιτικής της Μάλτας στην κοινή γεωργική πολιτική θα απαιτήσει περαιτέρω προσπάθειες. Η εναρμόνιση των προστατευτικών εισφορών επί των γεωργικών προϊόντων με το κοινοτικό κεκτημένο παραμένει αναγκαιότητα. Αλιεία Ο τομέας της αλιείας αντιπροσωπεύει το 0,21% του ΑΕΠ της χώρας (στοιχεία 1998). Δεν σημειώθηκε πρόοδος στην εναρμόνιση της νομοθεσίας με το κεκτημένο. Εξακολουθεί να ισχύει το ότι η Μάλτα πρέπει να προβεί σε περαιτέρω προσαρμογές, ιδίως όσον αφορά την πολιτική στον τομέα των ελέγχων, των εισαγωγών και των κρατικών ενισχύσεων, καθώς και όσον αφορά το νηολόγιο των αλιευτικών σκαφών, ώστε να εναρμονίσει την αλιευτική πολιτική της με αυτήν της Κοινότητας. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται ιδίως σημαντική μεταρρύθμιση των διοικητικών δομών της. Ενέργεια Από τον Φεβρουάριο του 1999, η Μάλτα δεν έχει θεσπίσει νέα νομοθεσία. Πρέπει να υιοθετηθεί το κεκτημένο στον τομέα του αργού πετρελαίου, του εμπορίου προϊόντων πετρελαίου και των αποθεμάτων πετρελαίου και να θεσπιστεί νομοθεσία σχετικά με τη λήψη ειδικών μέτρων σε περίπτωση πετρελαϊκής κρίσης. Πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον διαχωρισμό μεταξύ της χάραξης πολιτικής και της εφαρμογής, καθώς και στην ενίσχυση της ικανότητας εφαρμογής του κεκτημένου. Συμπέρασμα Πρέπει να εγκριθεί το μεγαλύτερο τμήμα του κεκτημένου στον τομέα της ενέργειας, περιλαμβανομένης και της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά ενέργειας (οδηγίες για το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια), την ετοιμότητα σε περιπτώσεις εκτάκτου ανάγκης καθώς και τη δημιουργία πετρελαϊκών αποθεμάτων και την ενεργειακή απόδοση. 28 Μεταφορές Εξακολουθεί να υπάρχει κενό όσον αφορά την εφαρμογή του κοινοτικού κεκτημένου στις οδικές μεταφορές, κυρίως στον τομέα της οδικής ασφάλειας, της πρόσβασης στο επάγγελμα του μεταφορέα, στο χρόνο οδήγησης, στις περιόδους ανάπαυσης και στη φορολογία. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Μάλτα δεν έχει προσχωρήσει σε ορισμένες σημαντικές συμβάσεις της ΟΕΕ των ΗΕ σχετικά με τη μεταφορά επικίνδυνων εμπορευμάτων και την κοινωνική νομοθεσία, οι οποίες είναι επίσης ενσωματωμένες στο κοινοτικό κεκτημένο. Οι θαλάσσιες μεταφορές αποτελούν βασικό θέμα για τη Μάλτα και εξακολουθεί να μην έχει ολοκληρωθεί η πλήρης εφαρμογή του κεκτημένου. Οι όροι σύστασης ναυτιλιακών εταιρειών στη Μάλτα και ύψωσης της σημαίας της Μάλτας είναι λιγότερο αυστηροί από τους αντίστοιχους των κρατών μελών. Όσον αφορά την εφαρμογή, η Μάλτα εξακολουθεί να μην εφαρμόζει συγκεκριμένα βασικά πρότυπα ασφάλειας και ρύπανσης και πρέπει να σημειωθεί επειγόντως πρόοδος. Οι χαμηλές επιδόσεις των σκαφών νηολογίου Μάλτας από την άποψη της ασφάλειας αποτελούν πηγή ανησυχίας. Η βελτίωση τνω όρων του νηολογίου παραμένει προτεραιότητα. Πρέπει να δημιουργηθεί μία στερεή στρατηγική ώστε να μην γίνονται δεκτά στο νηολόγιο τα πλοία που δεν πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις. Ο τομέας των αεροπορικών μεταφορών στη Μάλτα είναι προηγμένος τόσο από οικονομικής όσο και τεχνικής άποψης. Αν και το κοινοτικό κεκτημένο δεν έχει ακόμη εγκριθεί σε ορισμένους σημαντικούς τομείς, υπάρχει πολύ καλού επιπέδου γνώση του κεκτημένου στον αεροπορικό τομέα. Η Μάλτα ακολουθεί σαφή πολιτική προσχώρησης σε συμφωνίες με όλα τα μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ελευθέρωση των αεροπορικών μεταφορών, οι οποίες βασίζονται στην αμοιβαιότητα, ειδικότερα στον τομέα της έγκρισης τιμολογίων, του ελέγχου της ικανότητας και της πρόσβασης στην αγορά. Η Μάλτα είναι ήδη μέλος του συνδέσμου αρχών πολιτικής αεροπορίας (7ΑΑ). Η Μάλτα σύντομα θα αρχίσει να συμμετάσχει στο πρόγραμμα ΤΙΝΑ (Αξιολόγηση αναγκών σε υποδομές μεταφορών - αξιολόγηση των αναγκών σε υποδομές για τις υποψήφιες χώρες). Η συμμετοχή της Μάλτας στο διευρωπαϊκό δίκτυο προσδιορισμού στίγματος και πλοήγησης μέσω δορυφόρου (ΟΝ88) πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο ενός βιώσιμου συστήματος δορυφορικής πλοήγησης για την Μεσόγειο, το οποίο θα αφορά όλα τα μέσα μεταφοράς. Συμπέρασμα Λόγω της σημασίας των θαλάσσιων μεταφορών για τη Μάλτα, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην εφαρμογή του κεκτημένου στον τομέα αυτό. Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις Στο οικονομικό τοπίο της Μάλτας δεσπόζουν οι ΜΜΕ. Οι εταιρείες αυτές επηρεάζονται από την έλλειψη ανοίγματος της οικονομίας και την χαμηλή ανταγωνιστικότητα που παρουσιάζουν κλάδοι της βιομηχανίας προσανατολισμένοι προς την εγχώρια αγορά. Ο τομέας των ΜΜΕ αντιμετωπίζει δυσκολίες όσον αφορά την εξεύρεση πηγών χρηματοδότησης, ειδικότερα όσον αφορά κεφάλαια εκκίνησης και επενδυτικά κεφάλαια 29 για αναδιάρθρωση. Ωστόσο, η κυβέρνηση παρέχει εγγυήσεις δανειοδότησης όπως και εφαρμόζει σύστημα εγγύησης των εξαγωγικών πιστώσεων. Οι εμπορικές τράπεζες και άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εφαρμόζουν συγκεκριμένα προγράμματα και μέτρα για να βελτιωθεί η πρόσβαση των ΜΜΕ σε πηγές χρηματοδότησης. Η Μάλτα επωφελείται από την Άά Ηοο συμμετοχή της σε εκδηλώσεις εταιρικής σχέσης επί της ίδιας βάσης με άλλες μεσογειακές χώρες-εταίρους, και από κοινοτικές πρωτοβουλίες, όπως το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πληροφοριών και τα επιχειρηματικά δίκτυα συνεργασίας (ΒΟΝΕΤ)· επίσης συμμετέχει σε εκδηλώσεις επιχειρηματικής συνεργασίας όπως το ΕυΐΌρατΐεηαπ&ΐ και η ΙΝΤΕΚΡΚΙ8Ε. 3. 5 Οικονομική και κοινωνική συνοχή Απασχόληση και κοινωνικές υποθέσεις Το ποσοστό ανεργίας στη Μάλτα αυξάνεται συνεχώς και τη στιγμή αυτή υπερβαίνει το 5%. Η πολιτική απασχόλησης στοχεύει στην επανακατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού. Για τα επόμενα έτη προβλέπεται κοινή αξιολόγηση της πολιτικής απασχόλησης. Η Μάλτα έχει αποδυθεί σε μία ουσιαστική αναθεώρηση της νομοθεσίας της στους τομείς της υγείας και ασφάλειας στον χώρο εργασίας, του εργατικού δικαίου και της ισότιμης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών. Απαιτείται η θέσπιση νέας νομοθεσίας ενώ το θέμα της εφαρμογής της χρήζει ιδιαίτερης προσοχής. Ο κοινωνικός διάλογος είναι καθιερωμένος και έχει ασχοληθεί, μεταξύ άλλων, με το φαινόμενο της διεύρυνσης του χάσματος που παρατηρείται στον τομέα της κοινωνικής πρόνοιας. Τον Ιούνιο του 1999, συγκροτήθηκε εθνική επιτροπή μεταρρύθμισης της κοινωνικής πρόνοιας για να μελετήσει τη μεταρρύθμιση του εθνικού συστήματος συντάξεων και κοινωνικών ασφαλίσεων. Συμπέρασμα Εξακολουθεί να είναι αναγκαία σημαντικού βαθμού εναρμόνιση στον τομέα της απασχόλησης και των κοινωνικών υποθέσεων. Περιφερειακή πολιτική και συνοχή Η Ένωση στηρίζει την ενίσχυση της συνοχής, κυρίως μέσω των διαρθρωτικών ταμείων. Η Μάλτα πρέπει να εφαρμόσει αποτελεσματικά τα μέσα αυτά με παράλληλη τήρηση των αρχών, των στόχων και των διαδικασιών που θα ισχύουν τη στιγμή της προσχώρησης της- Δεν σημειώθηκαν εξελίξεις από την έκθεση του Φεβρουαρίου 1999 και μετά. Η έλλειψη επακριβών στατιστικών για το ΑΕΠ σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης δεν καθιστά δυνατή τη σύγκριση με άλλες περιοχές της ΕΕ. Η Μάλτα δεν έχει περιφερειακή δομή και δεν υπάρχει ενδιάμεσο επίπεδο εξουσίας μεταξύ της εθνικής κυβέρνησης και των 67 δήμων. Το Γκόζο (με το Κομίνο) διαθέτει ξεχωριστό υπουργείο και εντάσσεται σε ειδικά προγράμματα βοήθειας. Συμπέρασμα 30 Πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην κατάρτιση στατιστικών σύμφωνα με την μεθοδολογία της ΕΕ. 3. 6 Ποιότητα ζωής και περιβάλλον Περιβάλλον Η Μάλτα πρόσφατα άρχισε να ευθυγραμμίζει την ανάπτυξη της εσωτερικής της περιβαλλοντικής πολιτικής με την αντίστοιχη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά δεν έχει ακόμη εκπονήσει συνολική στρατηγική. Δεν έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την προστασία της φύσης, ούτε ουσιαστική πρόοδος για την προστασία των υδάτων, την ποιότητα του αέρα, τη διαχείριση των αποβλήτων, τον έλεγχο της βιομηχανικής ρύπανσης και τη διαχείριση κινδύνου. Επίσης, χρειάζεται μεγαλύτερη συνειδητοποίηση όσον αφορά γενικά προβλήματα, π. χ. τις χημικές ουσίες και τους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς. Η Μάλτα υπέβαλε στις 15 Ιουλίου 1999 αίτηση για προσχώρηση στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος. Συμπέρασμα Πολλά εναπομένουν να γίνουν όσον αφορά τη μεταφορά του κεκτημένου, την εφαρμογή του και την ανάπτυξη της κατάλληλης διοικητικής ικανότητας, σε όλους τους τομείς του περιβάλλοντος. Ένα από τα ζωτικά θέματα κατά την εφαρμογή του περιβαλλοντικού κεκτημένου είναι ο ορθός υπολογισμός των σχετικών δαπανών. Μέχρι τώρα, η Μάλτα δεν έχει καταρτίσει ένα σχέδιο χρηματοδότησης που να αφορά συγκεκριμένα τις ισχύουσες οδηγίες. Προστασία των καταναλωτών Η πολιτική προστασίας των καταναλωτών της Μάλτας δεν είναι εναρμονισμένη με το κεκτημένο. Τον Μάιο του 1999 συστάθηκε συμβούλιο υποθέσεων καταναλωτή στο οποίο συμμετέχουν οι οργανώσεις καταναλωτών. Στις προτεραιότητες, λαμβανομένης υπόψη της σημασίας του τουρισμού για τη Μάλτα, συγκαταλέγονται: τα οργανωμένα ταξίδια, η χρόνομεριστική μίσθωση, η καταναλωτική πίστη, οι καταχρηστικοί όροι των συμβολαίων και η συγκριτική και παραπλανητική διαφήμιση. Ο νόμος για τις υπηρεσίες ταξιδιών και τουρισμού της Μάλτας (εγκρίθηκε στις 13 Ιουλίου 1999) αντιμετωπίζει εν μέρει ορισμένα από τα θέματα αυτά με τη δημιουργία της τουριστικής αρχής της Μάλτας και την παγίωση και την ενημέρωση της υπάρχουσας νομοθεσίας όσον αφορά την τουριστική βιομηχανία. Παρά τα θετικά βήματα ποιυ έχουν γίνει όσον αφορά την προστασία του καταναλωτή, πολλά εναπομένουν να γίνουν ακόμη. 3. 7. Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις Στην έκθεση του Φεβρουαρίου τονιζόταν ότι οι βασικές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων αφορούσαν την άρση της γεωγραφικής επιφύλαξης στη Σύμβαση της Γενεύης, αλλά επίσης, ότι ήταν αναγκαία περαιτέρω ενημέρωση για την πρακτική εφαρμογή του δικαιώματος του ασύλου, της πρόληψης της λαθρομετανάστευσης, της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος, κυρίως στον τομέα των ναρκωτικών. Στην έκθεση σημειωνόταν επίσης ότι η Μάλτα 31 έπρεπε να επιταχύνει τη συμμετοχή της στη διεθνή συνεργασία στον τομέα της δικαιοσύνης, τόσο αστικής όσο και ποινικής. Μετανάστευση/συνοριακοί έλεγχοι Από τον Μάρτιο του 1999, οι υπήκοοι της Μάλτας δεν πρέπει να συμπληρώνουν κάρτες επιβίβασης-αποβίβασης οι οποίες προορίζονται για τον έλεγχο της κυκλοφορίας. Οι κάρτες αυτές θα καταργηθούν για τους υπόλοιπους ταξιδιώτες πριν από τα τέλη του 1999. Στο πλαίσιο της αυξημένης λαθρομετανάστευσης μέσω θαλάσσης, οι στρατιωτικές δυνάμεις της Μάλτας και της Ιταλίας επικέντρωσαν την ετήσια κοινή άσκηση τους για το 1999 στην παρακολούθηση της κυκλοφορίας αυτής. Είναι αναγκαίο να αξιολογηθεί η νομοθεσία της Μάλτας στον τομέα της μετανάστευσης και της φύλαξης των συνόρων, να καταγραφεί ο τρόπος εφαρμογής της, ειδικότερα στα θαλάσσια σύνορα, και να ελεγχθεί το μέγεθος, η κατάρτιση και ο εξοπλισμός του απαιτούμενου προσωπικού. Επιπλέον, η αρμοδιότητα για την αστυνόμευση των ακτών πρέπει να μεταφερθεί από τις ένοπλες δυνάμεις σε ένα πολιτικό σώμα μεθοριακής αστυνομίας. Η Μάλτα πρέπει να συνεχίσει τη σταδιακή ευθυγράμμιση της νομοθεσίας και της πρακτικής για τις θεωρήσεις (βίζα) προς την αντίστοιχη νομοθεσία και πρακτική της ΕΕ. Άσυλο Η Μάλτα διατηρεί μία γεωγραφική επιφύλαξη στη Σύμβαση της Γενεύης, βάσει της οποίας γίνονται δεκτοί μόνον πρόσφυγες ευρωπαϊκής καταγωγής. Η επιφύλαξη αυτή πρέπει να αρθεί ώστε να υπάρχει συμμόρφωση προς το κεκτημένο. Επιπλέον, η Μάλτα δεν διαθέτει συγκεκριμένη νομοθεσία για το άσυλο. Ελλείψει νομοθεσίας και διοικητικής υποδομής, η Μάλτα αποδέχεται τις αποφάσεις της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες σχετικά με την παροχή ασύλου, και οι αιτήσεις διεκπεραιώνονται μέσω ενός μη κυβερνητικού οργανισμού, την τοπική επιτροπή μεταναστών. Αστυνομία Τον Απρίλιο 1999, η Μάλτα κύρωσε την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, την ανίχνευση, την κατάσχεση και δήμευση των προϊόντων του εγκλήματος. Η Μάλτα δεν διαθέτει νομοθεσία προστασίας δεδομένων, αν και σε βασικά τμήματα της νομοθεσίας της περιέχονται αρκετές ρήτρες για την προστασία των δεδομένων, όπως στον νόμο για το κρατικό απόρρητο, το νόμο για τα δημόσια έσοδα και το νόμο για την κοινωνική ασφάλιση. Ένας γενικός νόμος για την προστασία των δεδομένων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη συμμετοχή της Μάλτας στην Ευτοροΐ. Η μονάδα οικονομικού εγκλήματος χρειάζεται ενίσχυση του προσωπικού της για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση των περιπτώσεων απάτης και διαφθοράς, όπως χρειάζεται ενίσχυση και το όργανο που είναι αρμόδιο για τη διεθνή συνεργασία με την προοπτική σύναψης στενών δεσμών με την Ειιτοροΐ. Ναρκωτικά 32 Αν και η Μάλτα δεν θεωρείται κέντρο παραγωγής παράνομων ναρκωτικών, αποτελεί σημείο διέλευσης και προορισμού της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών από τη Βόρεια Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Ευρώπη. Το εμπόριο και η χρήση ναρκωτικών αποτελούν μεγάλο πρόβλημα στη Μάλτα. Η Μάλτα δεν έχει ακόμη υπογράψει τη συμφωνία του Συμβουλίου της Ευρώπης για την παράνομη διακίνηση μέσω θαλάσσης, μία συμφωνία που έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της θέσης της χώρας. Πρέπει να εξασφαλιστούν συμπληρωματικό προσωπικό και εξοπλισμός για την εφαρμογή του κεκτημένου στον τομέα των ναρκωτικών. δικαστική συνεργασία Η Μάλτα υπέγραψε τον Ιούνιο του 1999 τη σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την επιτήρηση των υπό όρων καταδικασθέντων ή απολυθέντων προσώπων. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη εγκρίνει ορισμένα διεθνή νομικά μέσα όπως αναφέρθηκε και στην έκθεση του Φεβρουαρίου 1999. Συμπέρασμα Για να μπορέσει να εφαρμόσει το κεκτημένο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, η Μάλτα πρέπει να εγκρίνει ορισμένα νομικά μέσα: ένα νόμο για το άσυλο - χωρίς γεωγραφικές επιφυλάξεις -, ένα νόμο για την προστασία των δεδομένων, τη συμφωνία για την παράνομη διακίνηση θαλασσίως και αρκετές διεθνείς συμβάσεις για τη δικαστική συνεργασία. Επίσης, η Μάλτα πρέπει να βελτιώσει την κεκτημένου, ειδικότερα στον λαθρομετανάστευσης, του οργανωμένου εγκλήματος και των ναρκωτικών. ικανότητα της στην εφαρμογή του της της καταπολέμησης του ασύλου, τομέα 3. 8 Εξωτερικές πολιτικές Εμπόριο και διεθνείς οικονομικές σχέσεις Η Μάλτα είναι μέλος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Όταν προσχωρήσει στην ΕΕ, η Μάλτα θα πρέπει να αποποιηθεί το καθεστώς της αναπτυσσόμενης χώρας και να προσυπογράψει τις πολυμερείς συμφωνίες ΠΟΕ στις οποίες έχει προσχωρήσει και η Κοινότητα. Η Μάλτα έχει εκφράσει την επιθυμία να συνεργαστεί στενά με την ΕΚ για την προετοιμασία του ερχόμενου γύρου του ΠΟΕ, όσο και κατά τη διάρκεια του γύρου αυτού, με σκοπό να ευθυγραμμίσει τις θέσεις και τις πολιτικές της στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό. Η Μάλτα έχει υπογράψει τη γενική συμφωνία για τις συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών (ΟΑΤ8). Δεν έχουν σημειωθεί σημαντικές αλλαγές στον τομέα αυτό από τη δημοσίευση της τελευταίας έκθεσης. Ο νέος γύρος ΠΟΕ θα δώσει στη Μάλτα την ευκαιρία να ευθυγραμμίσει σταδιακά το επίπεδο των δεσμεύσεων της με το αντίστοιχο της ΕΕ. Δεν σημειώθηκαν σημαντικές αλλαγές στον μέσο όρο των δασμών που εφαρμόζει η Μάλτα από την τελευταία έκθεση. Δεν έχουν κοινοποιηθεί περαιτέρω προτιμησιακές εμπορικές συμφωνίες. 33 Ανάπτυξη Μέχρι στιγμής, η Μάλτα δεν έχει αναπτυξιακή πολιτική. Τελωνεία Η τελωνειακή νομοθεσία στη Μάλτα δεν είναι ευθυγραμμισμένη με το κεκτημένο και δεν έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος στην εναρμόνιση της τελωνειακής νομοθεσίας με το κεκτημένο. Απαιτείται ευθυγράμμιση σε τομείς όπως τα οικονομικά τελωνειακά καθεστώτα, οι ελεύθερες ζώνες, οι τελωνειακές αποθήκες, οι δασμολογικές ποσοστώσεις και τα ανώτατα όρια, οι αναστολές, τα προϊόντα παραποίησης/απομίμησης και τα πειρατικά εμπορεύματα. Πρέπει επίσης να δημιουργηθεί ένα σύστημα δεσμευτικών δασμολογικών πληροφοριών. Ως προτεραιότητα, η Μάλτα πρέπει να εγκρίνει τη συνδυασμένη ονοματολογία (γεγονός που προϋποθέτει την τροποποίηση των κανόνων καταγωγής), να αναθεωρήσει το σύστημα υπολογισμού της αξίας των εμπορευμάτων, να εφαρμόσει τη Συμφωνία ΠΟΕ για τη δασμολογητέα αξία (Ο&ΙΙ 1994) και να εφαρμόσει το ενιαίο διοικητικό έγγραφο (ΕΔΕ). Η Μάλτα έχει εκφράσει το ενδιαφέρον της να υπογράψει πρωτόκολλο για την αμοιβαία διοικητική συνδρομή σε τελωνειακά θέματα με την ΕΕ, και η Επιτροπή έχει ήδη αρχίσει τη διαδικασία που απαιτείται για τη σύναψη συμφωνίας στον τομέα αυτό. Συμπέρασμα Η Μάλτα πρέπει να χαράξει προενταξιακή στρατηγική για την τελωνειακή της διοίκηση που θα καλύπτει την εναρμόνιση της τελωνειακής νομοθεσίας με το κεκτημένο, τη δημιουργία θεσμικής και διοικητικής διάρθρωσης ικανής να ανταποκριθεί στις αρμοδιότητες μιας τελωνειακής διοίκησης της ΕΚ καθώς και τη μηχανοργάνωση της διοίκησης της. Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας Η Μάλτα εξακολουθεί να προσανατολίζει την εξωτερική της πολιτική προς την ΕΕ. Τον Ιούνιο του 1999, η Ένωση αποφάσισε να καλέσει τη Μάλτα να συμμετάσχει εκ νέου στον πολυμερή πολιτικό διάλογο με τις συνδεδεμένες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης και την Κύπρο στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας "που θα της επιτρέψει να εξοικειωθεί και να ευθυγραμμισθεί με τα μέσα της ΚΕΠΠΑ, καθώς και να συνεργασθεί πλήρως με την Ένωση σε διεθνή φόρα". Η Μάλτα στο εξής συμμετέχει στο διάλογο, περιλαμβανομένων και των τακτικών συναντήσεων που πραγματοποιούνται σε επίπεδο πολιτικών διευθυντών, ευρωπαίων ανταποκριτών και ομάδων εργασίας, και ευθυγραμμίζει τις θέσεις της με τις αντίστοιχες θέσεις της ΕΕ. Ήδη πριν την επανέναρξη του πολυμερούς διαλόγου, στήριξε σε γενικές γραμμές τις θέσεις της ΕΕ στον τομέα της ΚΕΠΠΑ. Έτσι, προσχώρησε στην κοινή θέση για το Κοσσυφοπέδιο, την απαγόρευση των γιουγκοσλαβικών πτήσεων και τον πετρελαϊκό αποκλεισμό της Γιουγκοσλαβίας. Η Μάλτα καταβάλλει προσπάθειες να συμβάλει στην περιφερειακή σταθερότητα στο πλαίσιο του ευρωμεσογειακού διαλόγου. Έχει εγκαθιδρύσει στενή συνεργασία με τους γείτονες της στη Μεσόγειο. 3. 9 Δημοσιονομικά θέματα 34 Δημοσιονομικός έλεγχος Είναι αναγκαία η ευθυγράμμιση των νομοθεσιών ώστε να καταστεί δυνατή η καθιέρωση του συστήματος των ιδίων πόρων. Η διοικητική πρακτική στον τομέα αυτό έχει βελτιωθεί. Άλλες αλλαγές (νομοθετικές, διοικητικές) χρειάζονται επίσης με σκοπό τη συμμόρφωση προς τις απαιτήσεις της ΕΕ. Κυρίως, η λειτουργία του εσωτερικού δημοσιονομικού ελέγχου των δημόσιων υπηρεσιών στη Μάλτα χαρακτηρίζεται τη στιγμή αυτή από την αποκεντρωμένη διαχείριση ελέγχου στα αρμόδια υπουργεία. Οι αδυναμίες που εντοπίζονται αφορούν την "λειτουργική ανεξαρτησία" των ελεγκτών, την ποιότητα του "εσωτερικού λογιστικού ελέγχου" και τον αριθμό του προσωπικού που διαθέτει τα κατάλληλα προσόντα για τη διενέργεια δημοσιονομικού ελέγχου. Για να καλυφθούν οι αδυναμίες αυτές, η Μάλτα μεταβιβάζει αρμοδιότητες σε μία επιτροπή γενικού λογιστικού ελέγχου η οποία θα λειτουργεί ξεχωριστά από του υπουργείο Οικονομικών και θα τελεί υπό τον άμεσο έλεγχο του γραφείου του πρωθυπουργού. Η Μάλτα πρέπει επίσης να δημιουργήσει κατάλληλους διοικητικούς μηχανισμούς για τη διαχείριση και τον έλεγχο των κονδυλίων που προέρχονται από την ΕΕ και τα οποία θα λάβει μετά την προσχώρηση της. Συμπέρασμα Πολλά εναπομένουν να γίνουν τόσο στον τομέα της εναρμόνισης με το κεκτημένο όσο και της δημιουργίας των αναγκαίων διοικητικών δομών. 3. 10 Γενική αξιολόγηση Από την τελευταία έκθεση της Επιτροπής, τον Φεβρουάριο του 1999, σημειώθηκε μικρή επιπλέον πρόοδος στον τομέα της εσωτερικής αγοράς. Η Μάλτα πρέπει να υιοθετήσει πρόγραμμα εναρμόνισης των νομοθεσιών στον τομέα αυτόν κατά προτεραιότητα. Έχει επιτευχθεί πρόοδος στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων, όπου η ρήτρα της εθνικής προτίμησης καταργήθηκε, αλλά στον τομέα της τυποποίησης και πιστοποίησης εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις. Πρέπει να επιταχυνθεί η ευθυγράμμιση σε τομείς όπως η προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας και η προστασία των δεδομένων. Η επανεισαγωγή του ΦΠΑ το 1999 αποτέλεσε θετικό βήμα αν και απαιτείται περαιτέρω πρόοδος. Η συνεχιζόμενη επιβολή εισφορών στις εισαγωγές από την ΕΕ αποτελεί ανωμαλία που πρέπει να αρθεί αμέσως. Η νομοθεσία για την προστασία του ανταγωνισμού παρουσιάζει υψηλού βαθμού εναρμόνιση αν και δεν υπάρχει νομοθεσία για τις συγχωνεύσεις στη Μάλτα και οι επιχειρήσεις με ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα εξακολουθούν να μην υπόκεινται στους κανόνες ανταγωνισμού. Δεν γίνεται συστηματικός έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων και δεν υπάρχει σχετικό νομικό πλαίσιο. Η ευθυγράμμιση στον τομέα αυτό πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα, ειδικότερα όσον αφορά τις ενισχύσεις στον τομέα της ναυπήγησης και επισκευής πλοίων. Το κράτος εξακολουθεί να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη γεωργία και πρόσφατα σημειώθηκε κάποια πρόοδος στην προετοιμασία του τομέα για την κοινή γεωργική πολιτική. Όσον αφορά τις μεταφορές, απαιτείται υψηλότερου βαθμού εναρμόνιση, ειδικότερα σχετικά με τη θαλάσσια ασφάλεια και τον έλεγχο της ρύπανσης. Η Μάλτα πρέπει να θεσπίσει συνολική στρατηγική εναρμόνισης της νομοθεσίας για το περιβάλλον και να ενισχύσει την 35 ικανότητα εφαρμογής της νομοθεσίας. Στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, η Μάλτα πρέπει να εγκρίνει νομοθεσία για το άσυλο και να άρει τη γεωγραφική επιφύλαξη. Πρέπει να ενισχυθεί η ικανότητα σε τομείς όπως ο έλεγχος της μετανάστευσης, η προστασία των δεδομένων, η καταπολέμηση των ναρκωτικών και του οργανωμένου εγκλήματος. Εξακολουθεί να απαιτείται η δημιουργία θεσμικών οργάνων στους τομείς του περιβάλλοντος, των τελωνείων, της πολιτικής καταναλωτών, της αλιείας, των θαλάσσιων μεταφορών και της περιφερειακής πολιτικής. Η διοικητική ικανότητα πρέπει να ενισχυθεί συνολικά. 36 4. Ικανότητα της Διοίκησης να εφαρμόσει το κεκτημένο Με το παρόν κεφάλαιο ενημερώνεται με τα τελευταία δεδομένα η έκθεση του Φεβρουαρίου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης τον Δεκέμβριο του 1995 αναφέρθηκε στην ανάγκη δημιουργίας των προϋποθέσεων για τη σταδιακή, αρμονική ενσωμάτωση των υποψηφίων, ιδίως μέσω της προσαρμογής των διοικητικών τους δομών. Σχετικά με το συγκεκριμένο θέμα, στο Πρόγραμμα δράσης 2000 υπογραμμίζεται η σημασία της ενσωμάτωσης της κοινοτικής νομοθεσίας στην εθνική νομοθεσία αλλά και η μεγαλύτερη ακόμη σημασία της ορθής εφαρμογής της στους επιμέρους τομείς, μέσω των κατάλληλων διοικητικών και δικαστικών δομών. Το γεγονός αυτό αποτελεί προϋπόθεση για τη δημιουργία της αμοιβαίας εμπιστοσύνης που είναι απαραίτητη για τη μελλοντική προσχώρηση. Στις περιπτώσεις που είναι δυνατό, δίδονται πληροφορίες για το υπουργείο ή το όργανο που είναι αρμόδιο για ένα συγκεκριμένο τμήμα του κεκτημένου, για τις νομικές του εξουσίες, τον αριθμό και τα προσόντα του προσωπικού και τον προϋπολογισμό. Όπως και στα κράτη μέλη, κάθε διοίκηση αποφασίζει από μόνη της τον τρόπο διάθεσης των πενιχρών πόρων της, είτε σε ανθρώπινο δυναμικό είτε σε κονδύλια, εξασφαλίζοντας ότι διαθέτει επαρκή ικανότητα για την εφαρμογή του κεκτημένου. Δεν υπάρχει "ιδανικό" επίπεδο προσωπικού και οι απλοί αριθμοί δεν αποτελούν ένδειξη της ικανότητας για αποτελεσματική εφαρμογή του κεκτημένου. Ωστόσο, όπου υπάρχουν διαθέσιμα, παρέχονται τα στοιχεία για τον αριθμό του προσωπικού και τις αλλαγές στον αριθμό του προσωπικού. Είναι σαφές ότι σε τομείς που παρουσιάζουν μεγάλο φόρτο εργασίας στο επίπεδο του ελέγχου και της εφαρμογής, ένα ή δύο άτομα δεν επαρκούν, και σε τέτοιες περιπτώσεις ο πολύ μικρός αριθμός του προσωπικού σημαίνει ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προτεραιότητα στη διοικητική ικανότητα. Πολλά από τα όργανα εφαρμογής που αναφέρονται στην παρούσα έκθεση έχουν συσταθεί μόνο πρόσφατα. Αρχίζουν μόλις να λαμβάνουν αποφάσεις σε τομείς που σχετίζονται με το κεκτημένο αλλά πολύ συχνά αποδεικνύεται είτε ότι είναι πολύ νωρίς να αξιολογηθεί η ποιότητα και η συμβατότητα των αποφάσεων αυτών με το κεκτημένο ή ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμες οι αναγκαίες πληροφορίες. Ωστόσο, σε ορισμένους τομείς, είναι δυνατό να παρασχεθούν στοιχεία που δείχνουν ότι το κεκτημένο καθίσταται σταδιακά ένα ζωντανό και αναπόσπαστο στοιχείο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων στο εσωτερικό της χώρας. Το ερχόμενο έτος η Επιτροπή θα συνεχίσει να συνεργάζεται με κάθε μία από τις υποψήφιες χώρες για τη δημιουργία μιας βάσης δεδομένων για τη διοικητική ικανότητα και πληροφοριών για την εφαρμογή, η οποία θα επιτρέψει στην Ένωση να αξιολογήσει τη λειτουργική ικανότητα εφαρμογής του κεκτημένου. Στην έκθεση του Φεβρουαρίου, η Επιτροπή τόνιζε: "Όσον αφορά τη διοικητική και δικαστική ικανότητα της Μάλτας να εφαρμόσει το κεκτημένο, φαίνεται ότι δεν θα υπάρξουν σημαντικά προβλήματα. Ωστόσο, οι διοικητικές ικανότητες απομένει να βελτιωθούν σε αρκετούς τομείς, μεταξύ άλλων, στον τομέα των τελωνείων, του ανταγωνισμού, των θαλάσσιων μεταφορών και της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. " 4. 1 Διοικητικές δομές Η Μάλτα έχει διοικητικές δομές που βασίζονται στις δημοκρατικές αρχές. 37 Ο αριθμός των δημοσίων υπαλλήλων που απασχολούνται στην κεντρική δημόσια διοίκηση ανέρχεται περίπου σε 33. 000. Το συμπέρασμα της έκθεσης του Φεβρουαρίου, σύμφωνα με το οποίο "Η αποδοτικότητα και η αποτελεσματικότητα της δημόσιας διοίκησης επιδέχονται βελτίωσης" εξακολουθεί να ισχύει. Από τον Φεβρουάριο δημιουργήθηκαν ορισμένες διοικητικές δομές για τη διαχείριση της διαδικασίας ενσωμάτωσης. Συστήθηκαν κυβερνητικά και μη κυβερνητικά όργανα με σκοπό να προετοιμάσουν τη διαδικασία προσχώρησης. Οι αποφάσεις σχετικά με τη αναλυτική εξέταση και τη διαδικασία των διαπραγματεύσεων θα ληφθούν από μία επιτροπή αά Ηοο της οποίας προΐσταται ο πρωθυπουργός, με βάση τις συστάσεις της διευθυντικής επιτροπής δράσης Μάλτα-ΕΕ (ΜΕΙΙ8ΑΟ) υπό την προεδρία του υπουργού Εξωτερικών. Η ΜΕΙΙ8ΑΟ διαθέτει ευρεία εθνική αντιπροσώπευση περιλαμβανομένων και της κυβέρνησης, του ιδιωτικού τομέα, των συνδικαλιστικών οργανώσεων, των πολιτικών κομμάτων καθώς και των ενδιαφερόμενων ομάδων. Επιπλέον, συστήθηκε ειδική ομάδα δράσης και συντονισμού για να διευκολύνει τη συμμετοχή της Μάλτας σε κοινοτικά προγράμματα και να εξασφαλίσει την πλήρη και αποτελεσματική εκμετάλλευση των κονδυλίων ΕΕ πριν και μετά την προσχώρηση. 4. 2. Διοικητική και δικαστική ικανότητα : βασικοί τομείς εφαρμογής του κεκτημένου Ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας ΕΚ: Ο αριθμός των δικαστών τη στιγμή αυτή - όπως αναφέρεται στον κώδικα οργάνωσης και πολιτικής δικονομίας - είναι δεκαεπτά, περιλαμβανομένου και του ανωτάτου δικαστή. Επιπλέον, υπάρχουν δεκαεπτά ειρηνοδίκες. Περισσότερη προσοχή καταβάλλεται στη γνώση της κοινοτικής νομοθεσίας. Τη στιγμή αυτή δεν υπάρχουν κενές θέσεις δικαστών ή ειρηνοδικών. Στο παρόν στάδιο, δεν είναι δυνατό να υπάρξει ολοκληρωμένη και ακριβής αξιολόγηση της ικανότητας του δικαστικού κλάδου για εφαρμογή του κεκτημένου. Ενιαία αγορά : Το τμήμα συμβάσεων, αυτόνομος φορέας που υπάγεται στο υπουργείο Οικονομικών, είναι αρμόδιο για την εφαρμογή των διάφορων πτυχών της νομοθεσίας για τις δημόσιες συμβάσεις. Εκτός από τα εννέα μέλη της γενικής επιτροπής συμβάσεων (που δεν είναι κρατικοί υπάλληλοι), το τμήμα διαθέτει 26 υπαλλήλους. Όλες οι κρατικές υπηρεσίες και ορισμένες κρατικές επιχειρήσεις διεκπεραιώνουν τους διαγωνισμούς τους μέσω του τμήματος δημοσίων συμβάσεων. Οι κανονισμοί για τις δημόσιες υπηρεσίες (ανάθεση προμηθειών) προβλέπουν ανάθεση υψηλού βαθμού εξουσίας στον προϊστάμενο του εν λόγω τμήματος, τουτέστιν τον διευθυντή δημοσίων συμβάσεων, ο οποίος έχει τη διακριτική ευχέρεια να παραπέμπει οποιοδήποτε θέμα για τελική απόφαση στο υπουργείο Οικονομικών. Το τμήμα συμβάσεων είναι αρμόδιο να παρακολουθεί τις προκηρύξεις δημόσιων διαγωνισμών, να συμβουλεύει τις υπηρεσίες για τις κρατικές προμήθειες, να παρέχει πληροφορίες, κλπ. Όλοι οι διαγωνισμοί που χρηματοδοτούνται με κρατικά κονδύλια δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Μάλτας ενώ οι διαγωνισμοί που προκηρύσσουν επιχειρήσεις δημοσιεύονται συνήθως στα μέσα μαζικής ενημέρωσης της χώρας. Οι κανονισμοί λειτουργίας της δημόσιας διοίκησης (σύναψη συμβάσεων) εξουσιοδοτούν την επιτροπή γενικών συμβάσεων να ενεργεί, αφενός, ως εξεταστική επιτροπή και να 38 και, αφετέρου, ως πραγματοποιεί ακροάσεις και να λαμβάνει απόφαση για καταγγελίες που υποβάλλουν θιγέντες προσφέροντες, της διοίκησης/εταιρείας και των ενδιαφερόμενων προσφερόντων. Επιπλέον, από την εισαγωγή μιας διαδικασίας καταγγελίας, οι θιγμένοι προσφέροντες έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν τις αντιρρήσεις τους για την ανάθεση της σύμβασης πριν υπογραφεί η πραγματική σύμβαση. Επίσης, υπάρχει δυνατότητα επανόρθωσης στα εμπορικά δικαστήρια. διαμεσολαβητής μεταξύ Η διοικητική ικανότητα κρίνεται επαρκής στους κρατικούς φορείς. Ωστόσο, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στην κατάλληλη επιμόρφωση του προσωπικού. Όσον αφορά τους φορείς δημοσίου δικαίου, τα τοπικά συμβούλια και τις κρατικές επιχειρήσεις (δημοσίου συμφέροντος), η Μάλτα πρέπει να δημιουργήσει την αναγκαία διοικητική υποδομή ώστε να εξασφαλίσει την επιθεώρηση και την παρακολούθηση της εφαρμογής των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις από τους εν λόγω φορείς οι οποίοι θα υπόκεινται στους κανόνες ΕΕ. Το γραφείο βιομηχανικής ιδιοκτησίας είναι αρμόδιο για να εγκρίνει την καταχώρηση των εμπορικών σημάτων και των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και να προσδιορίζει τις λεπτομέρειες αρχειοθέτησης. Μόλις επιτραπεί η διάθεση των εμπορευμάτων στην τοπική αγορά, η μονάδα οικονομικού εγκλήματος της αστυνομίας εξασφαλίζει την τήρηση των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας. Η μονάδα πραγματοποιεί τακτικές έρευνες σε καταστήματα λιανικής πώλησης και στις ανοιχτές αγορές. Το τμήμα ερευνών της τελωνειακής αρχής είναι αρμόδιο για την τήρηση της νομοθεσίας στα σύνορα. Η διοικητική δομή πρέπει να ενισχυθεί σημαντικά ώστε να διευκολυνθεί η αποτελεσματική εφαρμογή του κεκτημένου. Ενδεχομένως χρειαστεί να μετατραπούν τα σημερινά συστήματα σε μία εθνική αρχή με τον κατάλληλο αριθμό ικανού προσωπικού. Δεν υπάρχει δικαστήριο που να ειδικεύεται σε υποθέσεις δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας. Οι υποθέσεις εξετάζονται στα πολιτικά δικαστήρια αλλά πολύ λίγοι δικαστές και εισαγγελείς είναι γνώστες της σχετικής νομοθεσίας. Η αστυνομία και οι τελωνειακές αρχές πρέπει να υποβληθούν σε εντατική επιμόρφωση. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην αναβάθμιση των πόρων που σχετίζονται με την εφαρμογή της νομοθεσίας. Το υπουργείο Οικονομικών (γραφείο προϋπολογισμού, δημόσιο ταμείο και τελωνειακή διοίκηση) και το εθνικό γραφείο λογιστικού ελέγχου είναι αρμόδια για την εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με το λογιστικό έλεγχο. Περίπου 160 υπάλληλοι στο υπουργείο και 30 υπάλληλοι στο γραφείο λογιστικού ελέγχου εργάζονται για την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας στη Μάλτα. Οι ελεγκτές αναφέρονται στο συμβούλιο λογιστικού ελέγχου (υπουργείο Οικονομικών) που δημιουργήθηκε με τον νόμο για το επάγγελμα του λογιστή. Η διοικητική δομή για εφαρμογή του κεκτημένου στον τομέα αυτό υπάρχει ήδη, αλλά πρέπει να αυξηθεί σημαντικά το ανθρώπινο δυναμικό. Το μητρώο εταιρειών, με προσωπικό 25 ατόμων, είναι αρμόδιο για την εφαρμογή του εταιρικού δικαίου της ΕΚ. Το μητρώο εταιρειών υπάγεται στο κέντρο χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της Μάλτας και εποπτεύει εταιρείες που έχουν καταχωρηθεί βάσει του νόμου του 1995 περί 39 εταιρειών και εταιρικές σχέσεις βάσει του διατάγματος του 1962 για τις εμπορικές εταιρικές σχέσεις. Η υπάρχουσα δομή φαίνεται επαρκής για την εφαρμογή του κεκτημένου. Δεν υφίστανται διοικητικές δομές στον τομέα της προστασίας δεδομένων. Ο τομέας αυτός παρουσιάζει κενό όσον αφορά την ικανότητα της Μάλτας για εφαρμογή του κεκτημένου. Πρέπει να δημιουργηθεί μία δημόσια ανεξάρτητη εποπτική αρχή με σκοπό να παρακολουθεί την ορθή εφαρμογή των διατάξεων περί προστασίας των δεδομένων. Η εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων εμπίπτει στο πεδίο της διοικητικής αρμοδιότητας διάφορων υπηρεσιών. Περίπου 15 όργανα και κρατικές υπηρεσίες έχουν την αρμοδιότητα της εφαρμογής της τεχνικής νομοθεσίας στον τομέα αυτό. Σε ορισμένους τομείς, πρέπει να αυξηθεί το ανθρώπινο δυναμικό ώστε να καταστεί δυνατή η πλήρης εφαρμογή του κεκτημένου. Δεν έχει ακόμη δημιουργηθεί σύστημα αμοιβαίας αναγνώρισης. Η σημερινή διοικητική και τεχνική υποδομή πρέπει να επεκταθεί ώστε να πραγματοποιεί ελέγχους συμμόρφωσης προς τους κανόνες για την ασφάλεια των προϊόντων σε περίπτωση εμπορευμάτων που εισάγονται από τρίτες χώρες. Η αρχή τυποποίησης της Μάλτας δημιουργήθηκε με τροποποίηση του 1996 του νόμου για το συμβούλιο προτύπων της Μάλτας που προέβλεπε τη δημιουργία μιας αυτόνομης υπηρεσίας προτύπων και συναφών θεμάτων. Η υπηρεσία αυτή είναι τώρα ο μοναδικός φορέας στη Μάλτα που έχει αναλάβει το συντονισμό της τυποποίησης και των συναφών δραστηριοτήτων. Διοικείται από συμβούλιο που απαρτίζεται από μέλη που αντιπροσωπεύουν τη δημόσια διοίκηση (βιομηχανία, γεωργία, τελωνεία, υποθέσεις καταναλωτών, προστασία περιβάλλοντος, δημόσια υγεία) και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη (εμπορικές και επαγγελματικές οργανώσεις, συμβούλιο επιστήμης και τεχνολογίας). Το συμβούλιο απαρτίζεται από 5 άτομα μονίμου απασχόλησης και 15 συνεργάτες (μερική απασχόληση). Το τμήμα υγείας παραμένει η αρμόδια αρχή για την τήρηση των προτύπων που καθορίζει το υπουργείο Υγείας στον τομέα των τροφίμων και για κάθε άλλη σύσταση που προέρχεται από την αρχή τυποποίησης. Οι αρχές της Μάλτας δεν αναμένεται να αντιμετωπίσουν σοβαρές δυσκολίες κατά την εφαρμογή του κεκτημένου στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων. Ωστόσο, πρέπει να αναληφθούν ενέργειες επιμόρφωσης. Δεν έχουν ακόμη δημιουργηθεί κατάλληλες και επαρκείς διοικητικές δομές για την εφαρμογή του κεκτημένου. Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των κεφαλαίων, η Κεντρική Τράπεζα της Μάλτας ρυθμίζει και εποπτεύει τα πιστωτικά και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, πραγματοποιεί τον έλεγχο του συναλλάγματος σύμφωνα με τον νόμο περί συναλλάγματος του 1972 και εποπτεύει το σύστημα πληρωμών όπως ορίζει το υπουργείο Οικονομικών. Διαθέτει προσωπικό 329 ατόμων. Δεν απαιτείται νέα διοικητική δομή για την εφαρμογή του κεκτημένου στον τομέα αυτό. Αντίθετα, με τη διαδικασία ελευθέρωσης, τα σημερινά διοικητικά συστήματα ελέγχου και έγκρισης των κινήσεων κεφαλαίων πρέπει να καταργηθούν. 40 Όσον αφορά τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, το κέντρο χρηματοπιστωτικών υπηρεσιών της Μάλτας (ΚΧΥΜ) ρυθμίζει την παροχή υπηρεσιών ασφάλισης και επενδύσεων, τα καθεστώτα συλλογικών επενδύσεων και εξωχώριων εταιρειών. Διαθέτει 66 άτομα προσωπικό. Το κέντρο αυτό εκδίδει άδειες και μπορεί να αναστέλλει, να ανακαλεί ή να περιορίζει άδειες σε περίπτωση παράνομης συμπεριφοράς, να διεξάγει έρευνες και να εκδίδει δημόσιες δηλώσεις. Ανάλογα με τους διαθέσιμους πόρους, διεξάγονται σε τακτά διαστήματα είτε επιτόπιοι είτε όχι έλεγχοι. Διεξάγονται επίσης έρευνες όταν κρίνεται απαραίτητο. Το κεκτημένο μπορεί να εφαρμοστεί με την υπάρχουσα διοικητική δομή. Μεσοπρόθεσμα, πρέπει να δημιουργηθεί μία ξεχωριστή αρχή για την εποπτεία του ασφαλιστικού τομέα. Στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, το Πανεπιστήμιο της Μάλτας (τμήμα εγγραφών) είναι αρμόδιο για την αναγνώριση όλων των διπλωμάτων και επαγγελματικών τίτλων. Μπορεί να συμβουλεύεται τις αντίστοιχες επαγγελματικές οργανώσεις όταν προκύπτουν προβλήματα. Επιπλέον, για ορισμένα επαγγέλματα χρειάζεται άδεια ασκήσεως επαγγέλματος (άδεια που χορηγεί το κράτος για τους δικηγόρους, αρχιτέκτονες, κλπ). Το υπουργείο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων χορηγεί τις άδειες άσκησης του επαγγέλματος για τους δικηγόρους και το υπουργείο Περιβάλλοντος για τους αρχιτέκτονες. Ο νόμος που διέπει το επάγγελμα του αρχιτέκτονα, ο οποίος ψηφίστηκε από το Κοινοβούλιο στα μέσα του 1996, πρόκειται να αρχίσει να ισχύει την 1η Οκτωβρίου. Ο νόμος αυτός προβλέπει τη σύσταση συμβουλίου αρχιτεκτόνων που θα συνεργάζεται με το αρχιτεκτονικό επιμελητήριο και την κυβέρνηση. Ρόλος του συμβουλίου αυτού θα είναι, μεταξύ άλλων, η εξέταση των αιτήσεων για την έκδοση αδειών άσκησης επαγγέλματος για αρχιτέκτονες, καθώς και η έγκριση και η αναγνώριση των τίτλων σπουδών που λήφθηκαν από πανεπιστημιακά ιδρύματα του εξωτερικού, με τελικό σκοπό τη χορήγηση άδειας ασκήσεως επαγγέλματος. Η αναγνώριση των επαγγελματικών τίτλων για τους οποίους εξακολουθεί να απαιτείται η θέσπιση κανόνων και κανονισμών, αποτελεί σημαντικό πρόβλημα. Όσον αφορά το τμήμα εγγραφών, το σύστημα αυτό εργάζεται αρκετά καλά για τους υπηκόους της Μάλτας αλλά είναι αρκετά αργό για τους ξένους υπηκόους, γεγονός που θα μπορούσε να ερμηνευθεί αρνητικά ως απροθυμία των αρχών να επιτρέψουν σε μη υπηκόους να εγκατασταθούν στη Μάλτα. Όσον αφορά τα κρατικά διπλώματα για δικηγόρους, αρχιτέκτονες κλπ, η ενίσχυση της σημερινής διοικητικής δομής δεν επαρκεί - αυτό που χρειάζεται είναι η σύσταση ενός ανεξάρτητου ρυθμιστικού φορέα που θα έχει υπό την εποπτεία του τους διάφορους ενδιαφερόμενους τομείς. Ανταγωνισμός: Εθνική αρχή ανταγωνισμού για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού (κανόνες για περιοριστικές συμφωνίες, για την κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης και για τον έλεγχο των συγχωνεύσεων) είναι το γραφείο θεμιτού ανταγωνισμού (25 υπάλληλοι προσωπικό). Η αρχή αυτή ερευνά τις καταγγελίες για αθέμιτο ανταγωνισμό και διαβιβάζει τα συμπεράσματα της για παραβάσεις στην επιτροπή θεμιτού εμπορίου. 41 Η επιτροπή θεμιτού εμπορίου έχει εξουσίες λήψης αποφάσεων και είναι ανεξάρτητος φορέας που διορίζεται από τον Πρόεδρο. Ρυθμίζει μόνος του τις διαδικασίες λειτουργίας του και έχει εξουσίες ανάλογες με τα εθνικά δικαστήρια. Πρέπει να δημιουργηθεί μία εθνική αρχή για την εποπτεία των κρατικών ενισχύσεων (δηλ. , που θα αξιολογεί τη συμβατότητα των κρατικών ενισχύσεων με τα κριτήρια του κεκτημένου ΕΕ στον αντίστοιχο τομέα). Τηλεπικοινωνίες : Τα ιδιοκτησιακά καθήκοντα του κράτους στη δημόσια εταιρεία ΜΗΙΪΗΟΟΠΙ τα ασκεί το υπουργείο Οικονομικών και κατά συνέπεια έχει διαχωριστεί από τα ρυθμιστικά καθήκοντα, γεγονός που ευθυγραμμίζεται με τις απαιτήσεις του κεκτημένου. Ωστόσο, το γραφείο ρυθμιστή των τηλεπικοινωνιών δεν είναι αμέτοχο στη διαμόρφωση της πολιτικής από την κυβέρνηση, δεδομένου ότι το γραφείο αυτό αναφέρεται στο υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών και ο πρωθυπουργός διορίζει τον διευθυντή του. Το γραφείο ρυθμιστή των τηλεπικοινωνιών, που υπάγεται στο υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών, είναι αρμόδιο για την έκδοση αδειών, τον καθορισμό του τιμολογιακού μηχανισμού, τη ρύθμιση των ραδιοσυχνοτήτων, τη διευθέτηση διαφορών και τη διαφύλαξη των συμφερόντων των συνδρομητών. Το τμήμα ασύρματης τηλεγραφίας που υπάγεται στο υπουργείο είναι αρμόδιο για τα πρότυπα και τον έλεγχο του τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού. Το προσωπικό του γραφείου αποτελείται από 65 άτομα και περιλαμβάνει μηχανικούς, τεχνικούς και διοικητικό προσωπικό. Το συμβούλιο τηλεπικοινωνιακών προσφυγών διευθετεί τις διαφορές μεταξύ του ρυθμιστή και των φορέων εκπομπής. Αποτελείται από τον διευθυντή και δύο άλλα μέλη που ορίζονται από το υπουργείο Μεταφορών και Τηλεπικοινωνιών. Η ρυθμιστική εξουσία πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερη ανεξαρτησία από την κυβέρνηση και να αποδείξει την αποτελεσματικότητα της προετοιμάζοντας κανόνες σύμφωνους με το κεκτημένο, ειδικότερα όσον αφορά τη χορήγηση αδειών, τη διασύνδεση και την αρίθμηση. Οπτικοακουστικές υπηρεσίες: Η ραδιοτηλεοπτική αρχή της Μάλτας, σύμφωνα με τον νόμο περί ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων (1991) είναι αρμόδια για την εφαρμογή της νομοθεσίας στον τομέα αυτό, με προσωπικό 22 ατόμων. Τα μέλη του φορέα αυτού διορίζονται από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ο οποίος ενεργεί μετά από εντολή του πρωθυπουργού και μετά από διαβούλευση με τον αρχηγό της αντιπολίτευσης. Πέρα από τα καθήκοντα που ορίζει το Σύνταγμα (π. χ. να εξασφαλιστεί η αμεροληψία σε θέματα πολιτικής ή βιομηχανικής διαμάχης ή όσον αφορά την τρέχουσα δημόσια πολιτική), ο ρόλος και η λειτουργία της ραδιοτηλεοπτικής αρχής είναι διττός: να εξετάζει και να χορηγεί άδειες σε σταθμούς και φορείς παροχής ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών μεταδόσεων και να παρακολουθεί τους σταθμούς αυτούς, να ρυθμίζει τις επιδόσεις τους στο πλαίσιο των νομικών τους υποχρεώσεων και των υποχρεώσεων που απορρέουν από την άδεια που τους έχει χορηγηθεί και, σε περίπτωση μη τήρησης των υποχρεώσεων αυτών, να επιβάλλει κυρώσεις οι οποίες μπορούν να ποικίλλουν από την επιβολή προστίμων έως την μερική ή πλήρη αναστολή της άδειας. Η ραδιοτηλεοπτική αρχή ασχολείται επίσης με προσφυγές που καταθέτουν κάτοχοι αδειών και εξασφαλίζει ότι τηρούνται οι κανόνες σχετικά με τη διαφήμιση. 42 Η κυβέρνηση (Γραφείο του πρωθυπουργού) είναι αρμόδια για τη χορήγηση των συχνοτήτων που δίδονται στη ραδιοτηλεοπτική αρχή της Μάλτας. Οι εν λόγω ραδιοτηλεοπτικές υπηρεσίες περιλαμβάνουν κρατικούς και ιδιωτικούς ραδιοφωνικούς και τηλεοπτικούς σταθμούς που μεταδίδουν προγράμματα σε όλη την επικράτεια, δημοτικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς που μεταδίδουν σε περιορισμένη ακτίνα καθώς και υπηρεσία καλωδιακής τηλεόρασης. Από την καλωδιακή τηλεόραση εκπέμπουν οι τοπικοί και ξένοι χερσαίοι σταθμοί καθώς και διάφοροι άλλοι χερσαίοι και δορυφορικοί σταθμοί. Η ραδιοτηλεοπτική αρχή είναι μη κερδοσκοπικός οργανισμός του οποίου τα έσοδα προέρχονται κυρίως από κρατικές επιδοτήσεις (προϋπολογισμός του κράτους). Για να εξασφαλιστεί η ανεξαρτησία της ραδιοτηλεοπτικής αρχής η κυβέρνηση δεσμεύεται βάσει νόμου να συμβάλει με ποσό τουλάχιστον 1/4 του εκατομμυρίου. Τα υπόλοιπα έσοδα προέρχονται από τέλη αδειών (εκ των οποίων των 20% καταβάλλεται αυτόματα στο υπουργείο που είναι αρμόδιο για την ασύρματη τηλεγραφία), τέλη δικαιόχρησης και επιβολή προστίμων. αρχή είναι ένας δυναμικός φορέας. Είναι ενεργό μέλος της Η ραδιοτηλεοπτική Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης και της Ραδιοτηλεοπτικής Ένωσης της Κοινοπολιτείας επί σειρά ετών. Η εν λόγω αρχή είναι επίσης μέλος του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και ιδρυτικό μέλος της ΕΡΕΑ - Ευρωπαϊκός ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια διάσκεψης που Σύνδεσμος Ρυθμιστικών Αρχών - που πραγματοποιήθηκε στη Μάλτα το 1995. Φορολογία: Η υπηρεσία εσωτερικών εσόδων (395 υπάλληλοι), η υπηρεσία φόρου προστιθέμενης αξίας (125 υπάλληλοι) καθώς και το τμήμα δασμών και ειδικών φόρων κατανάλωσης (685 υπάλληλοι, εκ των οποίων 32 υπεύθυνοι για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης), αποτελούν τμήματα του υπουργείου Οικονομικών και είναι οι αρμόδιοι φορείς στον τομέα της φορολογίας. Οι διαθέσιμες πληροφορίες δεν δίνουν συνολική και ακριβή αξιολόγηση της ικανότητας της Μάλτας να εφαρμόσει ικανοποιητικά το κεκτημένο. Γεωργία : Το υπουργείο Γεωργίας και Αλιείας αποτελείται από τρία τμήματα: γεωργίας, κτηνιατρικών υπηρεσιών, αλιείας και ιχθυοκαλλιεργειών. Η διεύθυνση υγιεινής φυτών που υπάγεται στο τμήμα γεωργίας - με προσωπικό 41 ατόμων - ασχολείται με όλα τα θέματα του φυτοϋγειονομικού τομέα (έκδοση πιστοποιητικών, καταχώρηση των παρασιτοκτόνων και των λιπασμάτων, υγιεινή φυτών και ποιοτικός έλεγχος). Η διεύθυνση αυτή διαθέτει και βιολογικό εργαστήριο. Ως μέλος του Ευρωπαϊκού και Μεσογειακού Οργανισμού Προστασίας Φυτών, η διεύθυνση υγιεινής φυτών αναβαθμίζει συνεχώς τις προδιαγραφές της και είναι σε θέση να παρέχει συμβουλές στους γεωργούς ("έγκαιρη γεωργική προειδοποίηση"). Το τμήμα κτηνιατρικών υπηρεσιών - με προσωπικό 180 υπαλλήλων - ελέγχει όλες τις σχετικές δραστηριότητες που κυμαίνονται από την έκδοση αδειών και πιστοποιητικών εισαγωγής, την διενέργεια τακτικών ελέγχων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις και τα σφαγεία έως τον έλεγχο των εγκαταστάσεων συσκευασίας των γεωργικών ειδών διατροφής και των καταστημάτων λιανικής πώλησης. Η υπηρεσία αυτή μπορεί να επιβάλει κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς τους κανονισμούς. 43 Δεν υπάρχει διοικητική υποδομή στον τομέα των δικαιωμάτων επί της ποικιλίας φυτών, αλλά το τμήμα γεωργίας μπορεί να λαμβάνει αιτήσεις που προορίζονται για το κοινοτικό γραφείο ποικιλίας φυτών. Η Μάλτα πρέπει να καθορίσει ανώτατα επίπεδα καταλοίπων και δεν υπάρχει ικανότητα για την εφαρμογή του κεφαλαίου αυτού. Το υπουργείο Γεωργίας και Αλιείας διαθέτει βασικές διοικητικές δομές για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας σε πολλούς τομείς, περιλαμβανομένου και του κτηνιατρικού και του φυτοϋγειονομικού τομέα. Για ορισμένες υπηρεσίες απαιτείται η διάθεση περισσότερων πόρων, τόσο από την άποψη του ειδικευμένου δυναμικού όσο και του εξοπλισμού, για την εφαρμογή του κεκτημένου. Πρόκειται για τη διεύθυνση υγιεινής φυτών που πρέπει να αναδιαρθρώσει το ανθρώπινο δυναμικό της, το τμήμα κτηνιατρικής υπηρεσίας, που πρέπει να κάνει καλύτερη χρήση του ανθρώπινου δυναμικού και να προωθήσει αύξηση της συνεργασίας και του συντονισμού με άλλους φορείς, όπως το τμήμα δημόσιας υγείας, το τμήμα γεωργίας και την αστυνομία που πραγματοποιεί τους ελέγχους. Λεδομένου ότι η Μάλτα είναι νησιωτική χώρα, είναι αναγκαία η επιμόρφωση σε θέματα ενίσχυσης των μεθοριακών ελέγχων. Επίσης, πρέπει να δημιουργηθούν νέες διοικητικές δομές σε πολλούς τομείς στους οποίους η Μάλτα τη στιγμή αυτή δεν διαθέτει την απαραίτητη νομοθεσία. Αλιεία: Οι μονάδες αλιείας και ιχθυοκαλλιεργειών είναι φορείς που υπάγονται στο υπουργείο Γεωργίας και Αλιείας. Η μονάδα αλιείας (50 υπάλληλοι) έχει ρυθμιστικά είναι περισσότερο καθήκοντα προσανατολισμένη προς τον πειραματισμό και την επιμόρφωση. ιχθυοκαλλιεργειών ενώ η μονάδα ειδικοί) (6 Για να εφαρμοστεί το κοινοτικό κεκτημένο πρέπει να πραγματοποιηθεί αναδιάρθρωση του στόλου, των ελέγχων και των επιθεωρήσεων. Η διάρθρωση της αγοράς πρέπει επίσης να αναβαθμιστεί ώστε να εφαρμοστεί η κοινή οργάνωση της αγοράς. Ενέργεια: Η εταιρεία Επεπιαίΐα, ως ο κύριος προμηθευτής ενέργειας για τη χώρα, ευθύνεται για την προμήθεια, τη μετατροπή, την παραγωγή, τη διανομή και την πώληση της ενέργειας. Πρόκειται για συνεταιρισμό με ανεξάρτητες αρμοδιότητες ο οποίος ελέγχεται από την κυβέρνηση και υπάγεται στο υπουργείο Οικονομικών. Η Εηεπι&ΐΐα είναι διαρθρωμένη σε τρεις διευθύνσεις: ηλεκτρική ενέργεια (2 θερμοηλεκτρικοί σταθμοί)· φυσικό αέριο (εισαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου)· πετρέλαιο (αγορά και διάθεση στην αγορά όλων των προϊόντων πετρελαίου, προμήθεια καυσίμων για αποθήκευση και διεθνείς αεροπορικούς πελάτες). Η Εηεηι&ΙΐΗ διαθέτει συνολικό προσωπικό 2. 000 ατόμων. Η Μάλτα δεν έχει πυρηνική ενέργεια και η υπηρεσία πετρελαϊκών ερευνών υπάγεται στο Γραφείο του πρωθυπουργού. Έχει προσωπικό 12 ατόμων και είναι αρμόδια για την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας όσον αφορά τη χορήγηση αδειών για τους υδρογονάνθρακες. Οι νέες μορφές ενέργειας εξακολουθούν να βρίσκονται σε πειραματικό επίπεδο. Η αρχή τυποποίησης της Μάλτας είναι αρμόδια για την ενεργειακή απόδοση με προσωπικό 20 υπαλλήλων (5 υπό πλήρη απασχόληση, 15 υπό μερική απασχόληση). Όταν μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο η κοινοτική νομοθεσία για την ενεργειακή απόδοση, η τήρηση της νομοθεσίας θα είναι από κοινού αρμοδιότητα της αρχής τυποποίησης της Μάλτας, του τμήματος υποθέσεων καταναλωτών και του τμήματος βιομηχανίας. 44 Είναι αναγκαίο να θεσπιστούν κανονισμοί εφαρμογής των οδηγιών της ΕΕ για την παραγωγή ενέργειας. Η σύσταση μιας ανεξάρτητης ρυθμιστικής αρχής είναι αναγκαία. Δεν υπάρχει "φορέας κρίσεων" για να συντονίζει και να εφαρμόζει μέτρα εκτάκτου ανάγκης σε εθνικό επίπεδο. Μεταφορές: Το υπουργείο Μεταφορών και Επικοινωνιών είναι η αρμόδια διοικητική αρχή. Στο εσωτερικό του υπουργείου, η αρχή δημόσιων συγκοινωνιών είναι αρμόδια για τη θέσπιση και την εφαρμογή κανόνων για τις χερσαίες δημόσιες συγκοινωνίες και το συμβούλιο ρύθμισης της κυκλοφορίας (4 άτομα) είναι αρμόδιο για τη θέσπιση των σχετικών κανόνων των οποίων η εφαρμογή είναι αποκλειστική αρμοδιότητα της αστυνομίας. Η αρχή δημόσιων συγκοινωνιών αποτελείται από τον πρόεδρο και 4 άλλα μέλη που διορίζονται από τον αρμόδιο υπουργό για τις δημόσιες συγκοινωνίες (οι θέσεις αυτές ανανεώνονται κάθε χρόνο) και απασχολεί 172 άτομα. Η νομοθεσία σχετικά με τον τεχνικό έλεγχο των οχημάτων με κινητήρα εγκρίθηκε πρόσφατα. Οι έλεγχοι θα διεξάγονται από ιδιωτικούς σταθμούς τεχνικού ελέγχου. Κατά το πρώτο στάδιο (από τον Οκτώβριο του 1999), θα ελέγχονται μόνο τα τμήματα του οχήματος που δεν επηρεάζονται άμεσα από το υποβαθμισμένο οδικό δίκτυο (σύστημα οδήγησης, φώτα, πέδηση, πλατίνες). Εντός του υπουργείου, το τμήμα οδικού δικτύου (25 άτομα προσωπικό) ορίζει και τηρεί τα πρότυπα για το σχεδιασμό, την κατασκευή και τη συντήρηση των οδών. Άλλα τμήματα εντός του υπουργείου Μεταφορών και Επικοινωνιών είναι: • Τμήμα πολιτικής αεροπορίας, που ρυθμίζει θέματα πολιτικής αεροπορίας, παρέχει υπηρεσίες ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας εντός της περιοχής της Μάλτας και εξασφαλίζει τη διαθεσιμότητα των εγκαταστάσεων για τη διαχείριση του Διεθνούς Αερολιμένα της Μάλτας· • Τμήμα αδειών και ελέγχων, που παρέχει υπηρεσίες στον τομέα της έκδοσης αδειών, της κατάρτισης και του ελέγχου των οχημάτων και των οδηγών • Διεθνής Αερολιμένας Μάλτας, που συντονίζει τη διοίκηση, τις πολιτικές, τη διαχείριση, την εποπτεία, τον έλεγχο, την έρευνα, το σχεδιασμό, τις εμπορικές συναλλαγές και όλες τις δραστηριότητες όλων των αερολιμένων της Μάλτας- • Ναυτιλιακή Αρχή Μάλτας (190 άτομα προσωπικό), που είναι αρμόδια για τις θαλάσσιες μεταφορές, περιλαμβανομένης και της διοίκησης, της παροχής υπηρεσιών και της λειτουργίας των λιμένων και των κέντρων σκαφών αναψυχής. Οι φορτοεκφορτωτές στους λιμένες απολαύουν μονοπωλιακού καθεστώτος που τους επιτρέπει να υπαγορεύουν τους ναύλους μεταφορών, με αποτέλεσμα εξαιρετικά υψηλό μεταφορικό κόστος στο εσωτερικό της Μάλτας (από τον λιμένα στον τελικό προορισμό). Η τήρηση των κανονισμών και των προτύπων παρουσιάζει μεγάλες αδυναμίες και παραμένει πρόβλημα. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην εφαρμογή των διεθνών προτύπων ασφάλειας και ρύπανσης ως βασικών απαιτήσεων ασφάλειας στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών. 45 Απασχόληση και κοινωνική πολιτική: Το υπουργείο Κοινωνικής Πολιτικής διαχειρίζεται το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης μέσω του οποίου χορηγούνται επιδόματα, βοήθεια και συντάξεις στους φτωχούς, τους αρρώστους, τους ηλικιωμένους και τους ανέργους. Στον τομέα της κοινωνικής βοήθειας, έχει συσταθεί φορέας του δημοσίου, το αναπτυξιακό πρόγραμμα κοινωνικής πρόνοιας. Το υπουργείο Κοινωνικής Πολιτικής είναι επίσης αρμόδιο για την εφαρμογή της εθνικής πολιτικής στον τομέα της απασχόλησης. Για την υλοποίηση της πολιτικής αυτής, ιδρύθηκε, στο πλαίσιο του νόμου του 1990 για την εθνική αρχή απασχόλησης, η ένωση επαγγελματικής κατάρτισης (ΕΕΚ) η οποία έχει ως κύρια αποστολή να προωθεί την τοποθέτηση ανέργων σε θέσεις εργασίας και να διαχειρίζεται τα κέντρα εργασίας και επανεκπαίδευσης. Όσον αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, τόσο το υπουργείο Κοινωνικής Πολιτικής μέσω της ΕΕΚ όσο και το υπουργείο Παιδείας, είναι αρμόδια για την εφαρμογή της. Το υπουργείο Κοινωνικής Πολιτικής είναι επίσης αρμόδιο για την ανάπτυξη και εφαρμογή κοινωνικών πολιτικών με αντίκτυπο στην απασχόληση. Εκτός από τη Γενική ομοσπονδία εργαζομένων, τη μεγαλύτερη συνδικαλιστική οργάνωση, τα υπόλοιπα κύρια σωματεία και οι ενώσεις εργαζομένων συμμετέχουν στην "Συνομοσπονδία Συνδικαλιστικών Οργανώσεων της Μάλτας". Οι κυριότερες ενώσεις που εκπροσωπούν τους εργοδότες/επιχειρηματίες είναι η Ένωση Εργοδοτών Μάλτας, η Ομοσπονδία βιομηχανιών Μάλτας και το Εμπορικό Επιμελητήριο της Μάλτας. Το Συμβούλιο για την οικονομική ανάπτυξη της Μάλτας, στο οποίο εκπροσωπούνται εργοδότες, συνδικαλιστικές οργανώσεις και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς, διατυπώνει απόψεις στην κυβέρνηση για σημαντικά κοινωνικά θέματα. Υπό την αιγίδα του υπουργείου Κοινωνικής Πολιτικής, ορισμένες υπηρεσίες/επιτροπές είναι αρμόδιες για διάφορα τμήματα του κεκτημένου (εθνική επιτροπή για τα μειονεκτούντα άτομα - συμβουλευτικό όργανο/διαχείριση υπηρεσιών, δεάςα (φορέας του δημοσίου αρμόδιος για την τοξικομανία και τον αλκοολισμό), επιτροπή για την προώθηση των γυναικών, αρμόδια για θέματα σχετικά με τη θέση της γυναίκας. Τη στιγμή αυτή, ο τομέας της υγείας και ασφάλειας στην εργασία είναι αρμοδιότητα του τμήματος βιομηχανικών και επαγγελματικών σχέσεων (49 υπάλληλοι) του υπουργείου Κοινωνικής Πολιτικής, καθώς και της επιτροπής για την προώθηση της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία (τριμερής φορέας στον οποίο εκπροσωπούνται και οι κοινωνικοί εταίροι). Η δημόσια υγεία είναι αρμοδιότητα του υπουργείου Υγείας. Υπάρχουν 8 τμήματα στη διεύθυνση υγείας, σε κάθε ένα εκ των οποίων προΐσταται διευθυντής: οικονομικά & διοίκηση, ενημέρωση για την υγεία, πολιτική και σχεδιασμός, προώθηση της υγείας, ανθρώπινο δυναμικό, θεσμικό πλαίσιο της υγείας, πρωτογενής υγειονομική φροντίδα και δημόσια υγεία. Στα καθήκοντα του υπουργείου Υγείας συγκαταλέγεται και η παροχή συνολικών υγειονομικών υπηρεσιών σε όλους τους υπηκόους της Μάλτας, η οποία είναι εντελώς δωρεάν στο σημείο παροχής της. Παράλληλα με τους κρατικούς φορείς παροχής υπηρεσιών υγείας υπάρχουν και ιδιωτικές εταιρείες παροχής υγειονομικών υπηρεσιών. Ο επικεφαλής του Ιατρικού Γραφείου είναι ο σύμβουλος της κυβέρνησης για θέματα υγείας και συναφή ζητήματα. Είναι αρμόδιος για το τμήμα υγείας και διοικητικά υπεύθυνος στο υπουργείο για την εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής στον τομέα της υγείας. 46 Η διοικητική ικανότητα για την τήρηση του κεκτημένου στον τομέα της απασχόλησης και της κοινωνικής ασφάλισης δεν έχει ακόμη βελτιωθεί ικανοποιητικά. Προβλήματα που παρουσιάζονται στις διοικητικές δομές πρέπει να αντιμετωπιστούν κατά προτεραιότητα. Οι επενδύσεις σε υποδομές, η πρόσληψη και η κατάλληλη επιμόρφωση του ανθρώπινου δυναμικού είναι αναγκαίες. Περιφερειακή πολιτική και συνοχή: Η κυβέρνηση της Μάλτας δημιούργησε μία ειδική μονάδα δράσης για να συντονίζει τη μελλοντική χρηματοδότηση που προέρχεται από την ΕΕ (πριν και μετά την προσχώρηση). Μέλη των κοινωνικών-οικονομικών εταίρων και άλλα ενδιαφερόμενα μέρη εκπροσωπούνται στην ομάδα αυτή. Στον τομέα της περιφερειακής πολιτικής και συνοχής, το υπουργείο Κοινωνικής Πολιτικής, το υπουργείο Παιδείας καθώς και το υπουργείο του Γκόζο είναι οι αρμόδιοι φορείς για την κοινωνική διάσταση στον τομέα αυτό (εφαρμογή του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου και σχετική νομοθεσία). Το υπουργείο του Γκόζο είναι αρμόδιο για την εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας στη νήσο του Γκόζο. Η αρχή προγραμματισμού είναι αρμόδια για θέματα αγροτικής ανάπτυξης που άπτονται του θέματος της χρήσης της γης. Λόγω του μεγέθους της Μάλτας, δεν έχει εκπονηθεί ποτέ πραγματική περιφερειακή πολιτική. Οι προετοιμασίες για την εφαρμογή των διαρθρωτικοί πολιτικών της ΕΕ είναι ελάχιστες. Πολύ λίγοι δημόσιοι υπάλληλοι είναι εν γνώσει των πολιτικών συνοχής της ΕΕ και των διαρθρωτικών δράσεων. Πρέπει να δημιουργηθεί μία διοικητική δομή που θα αναλάβει τον συντονισμό της εφαρμογής των διαρθρωτικών ταμείων και θα είναι αρμόδια για την εφαρμογή του ΕΊΠΑ. Περιβάλλον: Το υπουργείο Περιβάλλοντος, και ειδικότερα το τμήμα περιβαλλοντικής προστασίας, είναι η αρμόδια αρχή για την εφαρμογή της οριζόντιας νομοθεσίας ενώ η ουσιαστική εφαρμογή είναι αρμοδιότητα διάφορων φορέων (π. χ. υπουργείο Εσωτερικών, από κοινού αρμόδιο για τις μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και την έκδοση περιβαλλοντικών αδειών, σε συνεργασία με την αρχή προγραμματισμού). Το υπουργείο είναι αρμόδιο για την παρακολούθηση της ποιότητας του αέρα και του ύδατος (Μονάδα συντονισμού του ελέγχου της ρύπανσης που υπάγεται στο τμήμα περιβαλλοντικής προστασίας), περιλαμβανομένης της καταπολέμησης της ρύπανσης των επιφανειακών υδάτων, και για τη διαχείριση των αποβλήτων (τμήμα αποχετεύσεων). Η αρχή προγραμματισμού, που υπάγεται στο υπουργείο Εσωτερικών, είναι αρμόδια για την προστασία της φύσης, την εκπόνηση μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων, την έκδοση περιβαλλοντικών αδειών και τον καθορισμό των προστατευόμενων περιοχών. Η πολιτική προστασία είναι αρμοδιότητα του τμήματος πολιτικής προστασίας που υπάγεται στο υπουργείο Εσωτερικών. Το συνολικό προσωπικό στο τμήμα περιβαλλοντικής προστασίας ανέρχεται σε 225 υπαλλήλους, εκ των οποίων 13 εργάζονται στη μονάδα συντονισμού του ελέγχου της ρύπανσης. Η αρχή προγραμματισμού διαθέτει συνολικό προσωπικό 320 ατόμων. Δεν έχει ακόμη δημιουργηθεί διοικητική δομή για την εφαρμογή του ελέγχου της βιομηχανικής ρύπανσης και της διαχείρισης κρίσεων. Δεν έχει ακόμη εγκριθεί απόφαση για την πλήρη μεταφορά του κεκτημένου στους τομείς της διαχείρισης των αποβλήτων, της διατήρησης της φύσης (π. χ. οδηγία για τα πτηνά), 47 για το θόρυβο από τα οχήματα και τις μηχανές, για την πυρηνική ασφάλεια και την προστασία από την ακτινοβολία. Η διοικητική ικανότητα είναι ανεπαρκής. Οι κανονισμοί δεν καλύπτουν τα απαιτούμενα πρότυπα και η τήρηση τους είναι σε γενικές γραμμές πολύ ασθενής ή ανύπαρκτη. Απαιτούνται επειγόντως συμπληρωματικές επενδύσεις σε εξοπλισμό και ανθρώπινο δυναμικό. Η εφαρμογή της νομοθεσίας για την ποιότητα του αέρα και του ύδατος (τμήμα περιβαλλοντικής προστασίας, μονάδα ελέγχου της ρύπανσης και υπουργείο Υγείας) καθώς και για τη διαχείριση των αποβλήτων (τμήμα αποχέτευσης) είναι σχεδόν ανύπαρκτη. Πολιτική καταναλωτών: Το τμήμα υποθέσεων καταναλωτών που υπάγεται στο υπουργείο Οικονομικών Υπηρεσιών είναι η αρμόδια αρχή στον τομέα της πολιτικής καταναλωτών με πολύ περιορισμένο προσωπικό (μόνον ένας επιθεωρητής και ορισμένοι κατώτεροι υπάλληλοι). Ο νόμος για τις υποθέσεις καταναλωτή (1994) προβλέπει τη σύσταση συμβουλίου υποθέσεων καταναλωτή, το οποίο δημιουργήθηκε τον Μάιο του τρέχοντος έτους. Ρόλος του συμβουλίου είναι να συγκεντρώσει, υπό την εποπτεία του, τις διάφορες ενώσεις καταναλωτών (μόνο 2 προς το παρόν) και να παρέχει συμβουλές για την πολιτική καταναλωτών - μέχρι τώρα δεν έχει εκπονηθεί σχέδιο δράσης για την προστασία του καταναλωτή. Η εφαρμογή της νομοθεσίας είναι πολύ περιορισμένη λόγω της περιορισμένης ικανότητας του τμήματος αυτού. Μία άλλη επιθεώρηση, επίσης με περιορισμένο αριθμό υπαλλήλων, υπάρχει στο τμήμα υγείας. Ρόλος της είναι να ελέγχει την ασφάλεια των τροφίμων στα εστιατόρια και τα ξενοδοχεία. Ένας άλλος φορέας είναι η αρχή τυποποίησης, αυτόνομος οργανισμός για τα πρότυπα και τα σχετικά θέματα. Τέλος, υπάρχει αρμόδιο δικαστήριο για να αποφασίζει για τις καταγγελίες που καταθέτουν οι καταναλωτές. Οι υπάρχουσες διοικητικές δομές είναι ασθενείς και πρέπει να ενισχυθούν. Τη στιγμή αυτή, η διοικητική υποδομή δεν επαρκεί για να εφαρμοστεί πλήρως και να ελεγχθεί η λειτουργία της νέας νομοθεσίας. Πρέπει να ενισχυθούν και να βελτιωθούν οι διοικητικές δομές από την άποψη του ανθρώπινου δυναμικού και να αυξηθεί ο αριθμός του ειδικευμένου προσωπικού. Πρέπει να δοθεί προσοχή στην κατάλληλη επιμόρφωση του προσωπικού. Δικαιοσύνη και εσωτερικές υποθέσεις: Δεν υπάρχει δημόσιος φορέας για την εξέταση και τη διεκπεραίωση των αιτήσεων παροχής ασύλου, ούτε ανεξάρτητο δικαστικό σώμα για τις προσφυγές που αφορούν αιτήσεις που υποβάλλονται σε ΜΚΟ. Τα εξωτερικά σύνορα και η μετανάστευση είναι αρμοδιότητες της αστυνομίας μετανάστευσης η οποία διαθέτει συνολικό προσωπικό 124 υπαλλήλων. Η Αστυνομία της Μάλτας είναι αρμόδια για το οργανωμένο έγκλημα, την τρομοκρατία, τα ναρκωτικά, την απάτη και τη διαφθορά και την αστυνομική συνεργασία. Η υπηρεσία εγκλήματος αποτελείται από δύο τμήματα, το τμήμα ανιχνεύσεως εγκλημάτων και την κινητή ομάδα. Το πρώτο αποτελείται από 9 ομάδες υπεύθυνες για διεξαγωγή γενικών ερευνών και μία άλλη ομάδα αρμόδια για την έρευνα κλεμμένων αυτοκινήτων. 48 Η μονάδα ναρκωτικών είναι ο κύριος φορέας που συμμετέχει άμεσα στην δίωξη των ναρκωτικών. Της μονάδας προΐσταται βοηθός επιτρόπου, και διαθέτει 6 ομάδες με συνολικό προσωπικό 39 ατόμων. Το τμήμα δίωξης των ναρκωτικών είναι τελωνειακή υπηρεσία με 46 υπαλλήλους η οποία διενεργεί αξιολόγηση του κινδύνου και των στόχων με σκοπό τον έλεγχο σκαφών, αεροπλάνων και επιβατών. Η μονάδα οικονομικού εγκλήματος, είναι αρμόδια για ευρεία ακτίνα εγκληματικών ερευνών, από πλαστογραφίες και παραβίαση των πνευματικών δικαιωμάτων, μέχρι διαφθορά δημοσίων υπαλλήλων και έλεγχο του συναλλάγματος, κλπ. Μόνο 15 υπάλληλοι απαρτίζουν τη μονάδα αυτή. Η αστυνομική συνεργασία βασίζεται τη στιγμή αυτή σε διμερείς συμφωνίες καθώς και σε συνεργασία με την Ιηΐειροΐ. Μόνο 7 υπάλληλοι με περιορισμένα διοικητικά καθήκοντα μετατίθενται στο Γραφείο της ΙηίεΓροΙ. Η δικαστική συνεργασία σε αστικές και ποινικές υποθέσεις είναι αρμοδιότητα του υπουργείου Εξωτερικών. Η διοικητική ικανότητα για την ενίσχυση τομέων που σχετίζονται με τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις πρέπει να ενισχυθεί. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην κατάλληλη και συνεχή επιμόρφωση του προσωπικού. Θα απαιτηθεί συμπληρωματικός εξοπλισμός για την αστυνομία της Μάλτας προκειμένου να αποτελέσει ενεργό μέρος της ΕχιτοροΙ. Συμπληρωματικό προσωπικό και εξοπλισμός απαιτείται επίσης για τις αστυνομικές αρχές μετανάστευσης ώστε να εφαρμόζουν το κεκτημένο στα εξωτερικά σύνορα. Τελωνεία: Η τελωνειακή υπηρεσία του υπουργείου Οικονομικών είναι αρμόδια για την εφαρμογή του κεκτημένου στον τελωνειακό τομέα· απασχολεί συνολικά 685 υπαλλήλους (περιλαμβανομένης της διοίκησης, των οικονομικών πόρων και του ανθρώπινου δυναμικού, των τμημάτων άφιξης και παραλαβής των τμημάτων ερευνών, των τμημάτων επιβατών, των τμημάτων ειδικών φόρων κατανάλωσης και εσωτερικών φόρων). Το τμήμα επεξεργάζεται έγγραφα εισαγωγής και εξαγωγής· εκδίδει πιστοποιητικά καταγωγής, εκφόρτωσης και άλλα πιστοποιητικά- εγκρίνει αιτήσεις επιστροφών βεβαιώνει ότι τηρούνται οι απαιτήσεις εξαγωγής/εξαγωγής. Είναι αναγκαία μία ουσιαστική μεταρρύθμιση της τελωνειακής διοίκησης ώστε να αποκτήσει κατάλληλο προσωπικό και ικανοποιητικό επίπεδο υποδομής και εξοπλισμού, ειδικότερα όσον αφορά την εισαγωγή της πληροφορικής και την έρευνα. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει επίσης να δοθεί στην επιμόρφωση του προσωπικού. Δημοσιονομικός έλεγχος : Η κρατική υπηρεσία λογιστικού ελέγχου (30 υπάλληλοι) είναι το ελεγκτικό όργανο στη Μάλτα. Ακόμη και εάν οι διοικητικές δομές φαίνονται να λειτουργούν ικανοποιητικά, χρειάζονται βελτιώσεις, ειδικότερα όσον αφορά τη δομή του εσωτερικού λογιστικού ελέγχου και τη δημιουργία μιας μονάδας οικονομικού εγκλήματος ή μονάδας καταπολέμησης της απάτης που θα λειτουργεί σαν "σημείο επαφής" για τους υπαλλήλους της Επιτροπής που ερευνούν υποθέσεις απάτης που πλήττουν τα οικονομικά συμφέροντα της ΕΚ. Για την αναδιάρθρωση αυτή απαιτείται η πρόσληψη επιπλέον καταρτισμένου προσωπικού και η παροχή περαιτέρω επιμόρφωσης. 49 Γ. Συμπέρασμα Η Μάλτα πληροί τα πολιτικά κριτήρια της Κοπεγχάγης. Η Μάλτα αποτελεί λειτουργούσα οικονομία αγοράς και αναμένεται να είναι σε θέση να αντιμετωπίσει μεσοπρόθεσμα την ανταγωνιστική πίεση και τις δυνάμεις της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης, εφόσον λάβει τα κατάλληλα μέτρα, ιδίως όσον αφορά τη τη συνέχιση της βιομηχανικής δημιουργία αναδιάρθρωσης. Το 1998, η οικονομική ανάπτυξη της Μάλτας σημείωσε επιβράδυνση με επίμονα ασθενή ζήτηση η οποία οδήγησε σε μείωση του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Στα τέλη του 1998, ο πληθωρισμός σημείωνε πτώση και η ανεργία αύξηση, παρά τις πιέσεις στην αγορά εργασίας. των κατάλληλων συνθηκών για Η μείωση του κρατικού ελλείμματος και η είσπραξη κρατικών εσόδων αποτελούν την κύρια πρόκληση της οικονομικής πολιτικής της Μάλτας για τα προσεχή έτη. Η Μάλτα πρέπει επίσης να συνεχίσει το άνοιγμα της οικονομίας της με περαιτέρω ελευθέρωση των συναλλαγών και των κινήσεων κεφαλαίων. Θα πρέπει να συνεχίσει την ενίσχυση και την εφαρμογή των οικονομικών πολιτικών που έχει αναλάβει η κυβέρνηση. Μετά την τελευταία έκθεση της Επιτροπής, τον Φεβρουάριο 1999, παρατηρήθηκε ελάχιστη πρόοδος στον τομέα της εσωτερικής αγοράς. Η Μάλτα πρέπει να καταρτίσει κατεπειγόντως πρόγραμμα εναρμόνισης στον τομέα αυτό. Στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων σημειώθηκε πρόοδος, με την κατάργηση της ρήτρας εθνικής προτίμησης, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ελλείψεις στον τομέα της τυποποίησης και της πιστοποίησης. Η εναρμόνιση σε τομείς όπως η προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας και η προστασία δεδομένων πρέπει να επιταχυνθεί. Η εκ νέου καθιέρωση του ΦΠΑ το 1999 υπήρξε θετικό βήμα αν και χρειάζεται περαιτέρω εναρμόνιση. Η συνέχιση της επιβολής δασμών στις εισαγωγές από τη ΕΕ είναι αντικανονική και θα πρέπει να αρθεί αμέσως. Στον τομέα της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας υπάρχει σημαντική εναρμόνιση αν και η δεν υπάρχει νόμος περί συγχωνεύσεων στη Μάλτα και οι επιχειρήσεις με ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα ακόμη δεν υπόκεινται στους κανόνες ανταγωνισμού. Δεν υπάρχει συστηματικός έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων ούτε νομικό πλαίσιο. Η εναρμόνιση στον τομέα αυτό πρέπει να αντιμετωπισθεί κατά προτεραιότητα, ιδίως όσον αφορά τη βοήθεια για τη ναυπήγηση και την επισκευή πλοίων. Το κράτος συνεχίζει να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη γεωργία και ελάχιστη πρόοδος έχει σημειωθεί πρόσφατα όσον αφορά την προετοιμασία του τομέα για την κοινή γεωργική πολιτική. Ο τομέας των μεταφορών χρειάζεται μεγαλύτερη εναρμόνιση ιδίως όσον αφορά την ασφάλεια των θαλασσίων μεταφορών και τον έλεγχο της ρύπανσης. Η Μάλτα πρέπει να χαράξει σφαιρική στρατηγική εναρμόνισης στον περιβαλλοντικό τομέα και να ενισχύσει την ικανότητα εφαρμογής. Στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, η Μάλτα πρέπει να θεσπίσει νόμο περί ασύλου και να άρει τη γεωγραφική της ικανότητα σε τομείς όπως ο έλεγχος της επιφύλαξη. Πρέπει να ενισχυθεί η μετανάστευσης, η προστασία δεδομένων, η καταπολέμηση των ναρκωτικών και του οργανωμένου εγκλήματος. Ακόμη, πρέπει να αναπτυχθούν θεσμοί στον τομέα του περιβάλλοντος, των τελωνείων, της πολιτικής καταναλωτών, της αλιείας, των θαλάσσιων μεταφορών και της περιφερειακής πολιτικής. Η διοικητική ικανότητα πρέπει στο σύνολο της να ενισχυθεί. 50 ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΕΡΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΟΙ ΟΠΟΙΕΣ ΕΧΟΥΝ ΚΥΡΩΘΕΙ ΑΠΟ ΤΙΣ ΥΠΟΨΗΦΙΕΣ ΧΩΡΕΣ, ΙΟΥΝΙΟΣ 1 9 99 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Προσχώρηση στις ακόλουθες συμβάσεις και πρωτόκολλα (Ευρωπαϊκός ΕΧΔΑ Χάρτης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου) Πρωτόκολλο 1 (δικαίωμα ιδιοκτησίας και ά. ) ΒΟ ΟΥ οζ ΕΕ Ηυ Εν ΜΤ ΡΕ κο 8Κ δν τ ΕΙ Τ Χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ Χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ Πρωτόκολλο 4 (ελεύθερη κυκλοφορία και ά. ) ο χ Πρωτόκολλο 6 ποινή) (θανατική 0 ο χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ ο χ χ χ χ χ χ ο ο Πρωτόκολλο 7 (τιο βΐδ ϊη ϊάοπι) ο ο χ χ χ χ χ ο ο χ χ χ ο Ευρωπαϊκή Σύμβαση για των πρόληψη την Βασανιστηρίων Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης Αναθεωρημένος Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης Πρόσθετο πρωτόκολλο του ΕΚΧ (σύστημα συλλογικών παραπόνων) χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ ο χ ο ο χ ο ο χ χ ο χ ο χ ο ο ο ο 0 ο ο ο ο χ ο χ ο 0 χ 0 0 0 ο ο ο 0 0 0 0 ο 51 Σύμβαση πλαίσιο για την προστασία των εθνικών μειονοτήτων ΚΓΟΡΚ (Διεθνές σύμφωνο για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα) Προαιρετικό στο ΚΟΡΚ ατομικής επικοινωνίας) πρωτόκολλο (δικαίωμα Δεύτερο προαιρετικό πρωτόκολλο στο ΚΧΡΚ θανατικής (κατάργηση ποινής) ΙΟΕ80Κ (Διεθνές Σύμφωνο οικονομικών, των περί κοινωνικών και μορφωτικών δικαιωμάτων) (Σύμβαση για την των ΟΑΤ κατάργηση βασανιστηρίων) ΟΕΜ> (Σύμβαση για την εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων) ΟΕϋΑλΥ (Σύμβαση για την εξάλειψη όλων των μορφών των διακρίσεως γυναικών) κατά (Σύμβαση για τα ΟΚΟ δικαιώματα του παιδιού) Χ χ χ χ χ ο ο χ ο χ χ χ Χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ Χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ Χ 0 0 ο χ ο 0 χ ο χ 0 χ ο ο ο ο Χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ 0 Χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ Χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ ο Χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ Χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ χ Χ = Η σύμβαση έχει κυρωθεί Ο = Η σύμβαση ΔΕΝ έχει κυρωθεί ΒΟ = Βουλγαρία, ^Υ = Κύπρος, ^Ζ = Τσεχική Δημοκρατία, ΕΕ = Εσθονία, ΗΙΤ = Ουγγαρία, Εν = Λεττονία, ΕΙΤ = Λιθουανία, ΜΤ = Μάλτα, ΡΕ = Πολωνία, Κ. 0 = Ρουμανία, 5Κ = Σλοβακία, 8Υ = Σλοβενία, Τ = Τουρκία 52 Παράρτημα ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΆ ΣΤΟΙΧΕΊΑ 53 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Βασικά στοιχεία Πληθυσμός (μέσος όρος) 1994 1995 1996 1997 1998 σε χιλιάδες 368 370 373 375 378 Κπι2 Συνολική έκταση : : : : 315,6 Εθνικοί λογαριασμοί Εκατομμύρια Λίρες Μάλτας Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν σε τρέχουσες τιμές 1028,5 1145,5 1201,3 1288,2 1364,4 Εκατομμύρια ΕΥΡΩ Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν σε τρέχουσες τιμές 2293,2 2482,2 2625,1 2952,7 3132,3 ΕΥΡΩ Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν κατά κεφαλή σε τρέχουσες τιμές 6207 6687 7019 7841 8276 % μεταβολή σε σχέση με το προηγούμενο έτος Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν σε σταθερές τιμές (εθν. νόμισμα) 5,7 6,2 4,0 4,9 4,1 σε μονάδες αγοραστικής δύναμης Ακαθάριστο εγχώριο προϊόν κατά κεφαλή σε τρέχουσες τιμές Διάρθρωση της παραγωγής σε % της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας 5 - Γεωργία 2,8 2,9 2,9 2,9 2,8 - Βιομηχανία (εκτός των κατασκευών) 26,1 25,5 24,7 24,3 24,7 - Κατασκευές 3,4 3,3 3,1 3,0 2,8 Σε τιμές κόστους συντελεστών παραγωγής. 54 - Υπηρεσίες 67,7 68,3 69,3 69,7 69,7 Διάρθρωση των δαπανών σε % του ( ικαθάριστου εγχώριου προϊόντος (σε αγοραίες τιμές) - Δαπάνες τελικής κατανάλωσης - των νοικοκυριών και των ΜΚΙΕΝ - του δημοσίου - Ακαθάριστες επενδύσεις πάγιου κεφαλαίου - Μεταβολές των αποθεμάτων 79,5 59,1 20,4 29,7 81,7 61,1 20,5 31,9 85,3 82,9 63,7 62,4 21,£ 20,5 28,7 25,3 - Εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών 96,7 93,8 87,0 85,1 - Εισαγωγές αγαθών και υπηρεσιών 106,9 107,5 101,0 93,5 82,5 62,2 20,3 23,8 87,5 92,4 Ποσοστό πληθωρισμού Τιμές καταναλωτή Ισοζύγιο πληρωμών -Τρέχουσες συναλλαγές - Εμπορικό ισοζύγιο Εξαγωγές αγαθών Εισαγωγές αγαθών - Υπηρεσίες, καθαρές - Εισόδημα, καθαρό - Καθαρές τρέχουσες μεταβιβάσεις -εκ των οποίων μεταβιβάσεις δημοσίου % μεταβολή σε σχέση με το προηγούμενο έτος 4,1 4,0 2,5 3,1 2,4 Εκατομμύρια ΕΥΡΩ -111 -507 -274 -281 -183 -150 -553 -601 -579 -528 1361 1490 1396 1467 1626 1867 2042 1998 2046 2154 259 209 233 330 58 79 27 30 39 8 9 78 45 8 59 26 368 -53 63 25 55 Δημόσια οικονομικά % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος Γενικό έλλειμμα/πλεόνασμα δημοσίου6 -4,3 -3,5 -7,7 1994 1995 1996 1997 1998 Οικονομικοί δείκτες % του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος Ακαθάριστο εξωτερικό χρέος ολόκληρης της οικονομίας 59,8 60,9 71,2 89,1 100,7 Νομισματικά μεγέθη σε 1000 Εκατομμύρια ΕΥΡΩ - ΜΙ -Μ2 - Σύνολο πιστώσεων Μέσα βραχυπρόθεσμα επιτόκια - Επιτόκιο δανεισμού - Επιτόκιο καταθέσεων 1,0 3,5 2,1 8,5 4,5 1,1 3,8 2,4 7,4 4,5 1,1 4,2 3,0 % το χρόνο 7,8 4,5 1,1 4,7 3,5 8,0 4,6 1,2 5,0 3,8 8,1 4,6 Συναλλαγματικές ισοτιμίες ΕΥΡΩ (1 ΕΥΡΩ =. Λίρες Μάλτας) - Μέσος όρος της περιόδου - Τέλος της περιόδου 0,449 0,461 0,458 0,437 0,435 0,453 0,463 0,451 0,433 0,442 1990=100 - Πραγματικός δείκτης συναλλαγματικής ισοτιμίας 93,4 94,5 93,4 94,8 95,8 Αποθεματικά στοιχεία του ενεργητικού' Εκατομμύρια ΕΥΡΩ - Αποθεματικά στοιχεία του ενεργητικού (συμπεριλαμβανομένου του χρυσού) 1525 1254 1229 1297 1417 - Αποθεματικά στοιχεία του ενεργητικού (εκτός χρυσού) 1509 1246 1221 1294 1416 Εξωτερικό εμπόριο Ε κι ιτομμύρια ΕΥ ΡΩ 6 Μόνο της δημόσιας διοίκησης. 7 Εθνική πηγή. 56 Εισαγωγές Εξαγωγές Ισοζύγιο Όροι εμπορίου 2047 2249 2200 2250 2379 1320 1463 1362 1438 1637 -727 -786 -837 -812 -742 προηγούμενο έτος = 100 103,3 104,3 σε % του συνόλου Εισαγωγές από την ΕΕ-15 (Εϋ-12 το 1994) 75,7 72,7 68,5 70,2 69,3 Εξαγωγές στην ΕΕ-15 (Εϋ-12 το 1994) 74,0 71,4 56,9 54,3 52,8 Δημογραφικά στοιχεία Ποσοστό φυσικής αύξησης Ποσοστό καθαρής μετανάστευσης ανά χιλιάδες πληθυσμού 5,8 2,4 5,1 -0,5 5,8 1,6 5,2 1,6 3,8 ανά 1000 γεννήσεις ζώντων Ποσοστό βρεφικής θνησιμότητας 9,1 8,9 10,7 6,4 5,3 κατά τη γέννηση Προσδοκώμενη διάρκεια ζωής: Άνδρες 74,9 74,9 74,9 Γυναίκες 79,1 79,5 79,8 74,9 80,1 74,48 80,19 8 Εθνική πηγή. 9 Εθνική πηγή. 57 1994 1995 1996 1997 1998 εργασίας (Μεθοδολογία σε % του εργατικού δυναμικού Αγορά ΔΟΕ) Ποσοστό οικονομικής δραστηριότητας 47,0 48,0 48,6 48,6 Ποσοστό ανεργίας, σύνολο Ποσοστό ανεργίας ατόμων < 25 ετών Ποσοστό ανεργίας ατόμων >= 25 ετών 4,1 4,4 4,0 3,7 4,3 3,5 4,4 5,2 4,1 5,0 6,4 5,1 5,1 6,5 4,7 Μέση απασχόληση κατά κλάδους ΝΑΟΕ (ΕΕΔ) σε % του συνόλου των απασχολούμενων με αμοιβή - Γεωργία και δασοκομία 1,9 1,9 1,9 1,9 1,8 - Βιομηχανία*" (εκτός των κατασκευών) 26,0 25,0 24,1 23,8 23,9 - Κατασκευές - Υπηρεσίες 3,9 4,3 4,3 4,1 4,0 68,2 68,8 69,7 70,2 70,3 Υποδομή Σιδηροδρομικό δίκτυο Μήκος αυτοκινητοδρόμων Κπι ανά 1000 Κηι2 0 0 0 0 0 Κιη 157 Βιομηχανία και γεωργία προηγούμενο έτος = = 100 Δείκτες όγκου βιομηχανικής παραγωγής 116,7 129,5 123,5 121,7* 130,4* Δείκτες όγκου ακαθάριστης γεωργικής παραγωγής : *· : ; : Βιοτικό επίπεδο ανά 1000 κατοίκους Αριθμός α υ τ ο κ ι ν ή τ ω ν" 564 597 547 611 634 *" Εκτός της παροχής νερού. 58 Συνδρομητές τηλεφώνων Αριθμός συνδέσεων ΙηΙβιηοΙ '' προσωρινά στοιχεία δεν διατίθενται στοιχεία 48312 3,0013 *•*• Από το 1996, έχουν αφαιρεθεί οι πινακίδες κυκλοφορίας από ένα σημαντικό αριθμό ταξινομημένων αυτοκινήτων σε ακινησία, πράγμα που εξηγεί την πτώση του αριθμού ταξινομημένων αυτοκινήτων μεταξύ 1995 και 1996. 12 Κύριες τηλεφωνικές γραμμές. Πηγή: Ηνωμένα Έθνη. 13 Πηγή: Ηνωμένα Έθνη. 59 Μεθοδολογικές σημειώσεις Ποσοστό πληθωρισμού Δείκτης τιμών Ο δείκτης τιμών λιανικής πώλησης της Μάλτας είναι ένας δείκτης Ε&δρεγΓεδ με βάση το 1995=100. Οι συντελεστές στάθμισης του δείκτη προέκυψαν από μια δημοσιονομική έρευνα νοικοκυριών διάρκειας ενός έτους που πραγματοποιήθηκε το 1994. Το "καλάθι" του δείκτη αποτελείται από περίπου 530 είδη για τα οποία πραγματοποιούνται άμεσες και μηνιαίες παρατηρήσεις τιμών ανά τομέα από τοπικούς υπαλλήλους της Κεντρικής Στατιστικής Υπηρεσίας (ΚΣΥ) Ο δείκτης χρησιμοποιείται επίσης για τη μέτρηση των τοπικών ποσοστών πληθωρισμού. Οικονομικά Πηγές Ως κύρια πηγή χρησιμοποιήθηκε η δημοσίευση "Διεθνείς Οικονομικές Στατιστικές" του ΔΝΤ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρησιμοποιείται ως πηγή για τις ισοτιμίες του ΕΥΡΩ, όπου είναι εφικτό. Σχετικά με το ακαθάριστο εξωτερικό χρέος, χρησιμοποιήθηκε ως πηγή για το 1994-96 η δημοσίευση του ΟΟΣΑ "Στατιστικές Εξωτερικού Χρέους". Τα στοιχεία για το 1997-98 είναι αποτέλεσμα στενότερης συνεργασίας μεταξύ ΤΔΔ / ΔΝΤ / ΟΟΣΑ / Διεθνούς Τράπεζας και αποτελούν αντικείμενο κοινής δημοσίευσης. Το χρέος αφορά το σύνολο της οικονομίας και περιλαμβάνει τόσο το βραχυπρόθεσμο όσο και το μακροπρόθεσμο. Σύμφωνα με τη σύμβαση, τα οφειλόμενα χρέη μετατρέπονται από δολάρια ΗΠΑ σε ΕΥΡΩ βάσει των συναλλαγματικών ισοτιμιών του τέλους του έτους, ενώ το ΑΕγχΠ μετατρέπεται σε ΕΥΡΩ χρησιμοποιώντας τις μέσες ετήσιες συναλλαγματικές ισοτιμίες. Σχετικά με το γενικό έλλειμμα / πλεόνασμα δημοσίου, οι υποψήφιες χώρες δεν είναι, προς το παρόν, σε θέση να παρέχουν αξιόπιστα στοιχεία βάσει των εθνικών λογαριασμών. Λόγω της έλλειψης αξιόπιστων στοιχείων, μια κατά προσέγγιση εκτίμηση του γενικού ελλείμματος / πλεονάσματος του δημοσίου εξάγεται από τη στατιστική επετηρίδα των δημόσιων οικονομικών του ΔΝΤ (για επεξηγήσεις σχετικά με τη μεθοδολογία, βλέπε παρακάτω). Μέθοδος Τα αποθεματικά στοιχεία του ενεργητικού είναι στοιχεία των αποθεμάτων του τέλους του έτους. Ορίζονται ως το άθροισμα των αποθεμάτων σε χρυσό της κεντρικής τράπεζας, του ξένου συναλλάγματος και άλλων (ακαθάριστων) απαιτήσεων μη κατοίκων. Ο χρυσός αποτιμάται στην τιμή της αγοράς στο τέλος του έτους. Το γενικό έλλειμμα / πλεόνασμα δημοσίου αποτελεί προσέγγιση του ορισμού των εθνικών λογαριασμών, που προέρχεται από στοιχεία τα οποία βασίζονται στη μεθοδολογία ΣΔΟ (στατιστικές δημόσιων οικονομικών) του ΔΝΤ. Το γενικό έλλειμμα / πλεόνασμα του δημοσίου λαμβάνεται προσθέτοντας το ενοποιημένο κεντρικό έλλειμμα / πλεόνασμα του δημοσίου (που κανονικά περιλαμβάνει ορισμένα εξωδημοσιονομικά κονδύλια) στο τοπικό έλλειμμα / πλεόνασμα του δημοσίου. Το σύνολο προσαρμόζεται 60 στην καθαρή δανειοδότηση / δανεισμό για ειδικούς σκοπούς πολιτικής, το οποίο αποτελεί δημοσιονομικό στοιχείο στους εθνικούς λογαριασμούς. Τα στοιχεία των ΣΔΟ υπολογίζονται βάσει των πληρωμών. Τα νομισματικά μεγέθη αποτελούν αποθεματικά στοιχεία του τέλους του έτους. Το ΜΙ γενικά σημαίνει τραπεζογραμμάτια και κέρματα σε κυκλοφορία συν τις τραπεζικές καταθέσεις όψεως. Το Μ2 γενικά σημαίνει ΜΙ συν τις καταθέσεις ταμιευτηρίου συν τις λοιπές βραχυπρόθεσμες απαιτήσεις στις τράπεζες. Συνολικές πιστώσεις γενικά σημαίνει εγχώριες πιστώσεις στο δημόσιο (χωρίς τις καταθέσεις, συμπεριλαμβανομένων μη χρηματοπιστωτικών δημόσιων επιχειρήσεων), συν τον ιδιωτικό μη χρηματοπιστωτικό τομέα, συν άλλα μη νομισματικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το πρόβλημα της μέτρησης της κυκλοφορίας ξένου συναλλάγματος σε ορισμένες υποψήφιες χώρες μπορεί να επηρεάζει την αξιοπιστία των στοιχείων. Επιτόκια: Μέσα ετήσια επιτόκια. Τα επιτόκια δανεισμού γενικά συνίστανται στο μέσο επιτόκιο που βαρύνει τους δανειζόμενους στα δάνεια που χορηγούν οι εν λόγω τράπεζες. Τα επιτόκια καταθέσεων αφορούν γενικά επιτόκια για μέση ζήτηση και χρόνο καταθέσεων. Ισοτιμία συναλλάγματος: Όπου είναι εφικτό, οι ισοτιμίες του ΕΥΡΩ είναι αυτές που ανακοινώνονται επίσημα. Ο πραγματικός δείκτης της συναλλαγματικής ισοτιμίας σταθμίζεται από τους κύριους εμπορικούς εταίρους, με βάση το έτος 1990. Εξωτερικό εμπόριο Εισαγωγές και εξαγωγές (τρέχουσες τιμές). Τα εμπορικά στοιχεία βασίζονται κυρίως στο γενικό σύστημα, αν και χρησιμοποιείται επίσης το ειδικό σύστημα. Τα εμπορικά στοιχεία εξαιρούν το εμπόριο μεταφόρτωσης (άμεσες επανεξαγωγές), το εμπόριο με αδασμολόγητες ζώνες, το εμπόριο υπηρεσιών, καθώς και τις άδειες εκμετάλλευσης, την τεχνογνωσία και τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας. Οι εισαγωγές καταγράφονται με βάση αξίες ΟΪΡ/ΟΈ και οι εξαγωγές με βάση αξίες ΡΟΒ. Όσον αφορά την ταξινόμηση, χρησιμοποιείται το εναρμονισμένο σύστημα κωδικοποίησης μαζί με το εθνικό δασμολόγιο (ΙΟψήφιοι κωδικοί). Όροι εμπορίου. Δείκτης μοναδιαίας τιμής των εξαγωγών δια του δείκτη μοναδιαίας τιμής των εισαγωγών. Εισαγωγές και εξαγωγές από και προς την ΕΕ-15. Στοιχεία που ανακοίνωσε η Δημοκρατία της Μάλτας. Εργατικό δυναμικό Ποσοστό οικονομικής δραστηριότητας (Μεθοδολογία ΔΟΕ). Εκατοστιαία αναλογία του εργατικού δυναμικού στο σύνολο του πληθυσμού ηλικίας 15+. Το ποσοστό αυτό προκύπτει από την ΔΕΕΔ (Δειγματοληπτική έρευνα εργατικού δυναμικού) τηρώντας τους εξής ορισμούς και συστάσεις της ΔΟΕ: Εργατικό δυναμικό: απασχολούμενα άτομα και άνεργοι κατά την έννοια του ορισμού της ΔΟΕ που αναφέρεται παρακάτω. 61 Απασχολούμενος: κάθε άτομο ηλικίας 15+, το οποίο κατά την περίοδο αναφοράς εργαζόταν τουλάχιστον μια ώρα με ημερομίσθιο ή μισθό ή άλλου είδους αμοιβή ως υπάλληλος, επιχειρηματίας, μέλος συνεταιρισμού ή συμβοηθούν μέλος οικογένειας. Περιλαμβάνονται τα μέλη των ενόπλων δυνάμεων και γυναίκες με γονική άδεια. Άνεργος: κάθε άτομο ηλικίας 15+, το οποίο πληροί ταυτόχρονα και τις τρεις προϋποθέσεις του ορισμού της ΔΟΕ για να ταξινομηθεί ως άνεργος: (ί) δεν έχει εργασία, (Π) αναζητεί ενεργά εργασία, και (ϊϋ) είναι έτοιμο να αναλάβει εργασία μέσα σε ένα δεκαπενθήμερο. Ποσοστό ανεργίας (μεθοδολογία ΔΟΕ). Εκατοστιαία αναλογία των ανέργων στο εργατικό δυναμικό. Το ποσοστό αυτό προκύπτει από την ΕΕΔ (Ερευνα εργατικού δυναμικού) τηρώντας τους ορισμούς και τις συστάσεις της ΔΟΕ (βλ. ορισμούς ΔΟΕ παραπάνω). Μέση απασχόληση κατά κλάδους ΝΑΟΕ. Ο δείκτης αυτός προκύπτει τηρώντας τους ορισμούς και τις συστάσεις της ΔΟΕ. Απασχολούμενοι με αμοιβή: άτομα που ασκούν επικερδή δραστηριότητα, είτε ως μισθωτοί είτε ως αυτοαπασχολούμενοι, για ορισμένη περίοδο. Τα εν λόγω άτομα πρέπει να εγγράφονται ως τέτοια στον Οργανισμό Απασχόλησης και Κατάρτισης (ΟΑΚ) που είναι η επίσημη υπηρεσία η οποία ασχολείται με τα στοιχεία σχετικά με την εργασία. Όλοι οι απασχολούμενοι με αμοιβή υποχρεούνται δια νόμου να εγγράφονται στον ΟΑΚ. Δεν πραγματοποιείται έρευνα εργατικού δυναμικού και έτσι τα στοιχεία σχετικά με την απασχόληση δεν συνδέονται με κάποια περίοδο αναφοράς. Υποδομή Σιδηροδρομικό δίκτυο. Όλες οι σιδηροδρομικές γραμμές σε μια δεδομένη περιοχή. Δεν περιλαμβάνονται οδικά ή υδάτινα τμήματα ακόμη και αν πρέπει να μεταφέρεται τροχαίο υλικό μέσω τέτοιων οδών· π. χ. με ρυμούλκες ή πορθμεία που μεταφέρουν βαγόνια. Εξαιρούνται οι γραμμές που χρησιμοποιούνται εποχιακά μόνο για τουριστικούς σκοπούς, καθώς και οι σιδηροδρομικές γραμμές που έχουν κατασκευαστεί μόνο για την εξυπηρέτηση γεωργικών εκμεταλλεύσεων και οι οποίες δεν προορίζονται για τη δημόσια κυκλοφορία. Τα στοιχεία αφορούν το μήκος των σιδηροδρομικών γραμμών που έχουν κατασκευαστεί. βιομηχανικών μεταλλείων, ή άλλων δασικών ή Μήκος αυτοκινητοδρόμων. Οδός, ειδικά μελετημένη και κατασκευασμένη για την κυκλοφορία αυτοκινήτων οχημάτων, που δεν εξυπηρετεί παρακείμενες ιδιοκτησίες και η οποία: εκτός από ορισμένα σημεία ή προσωρινές διευθετήσεις, διαθέτει για τις δύο (α) κατευθύνσεις κυκλοφορίας διακεκριμένα οδοστρώματα, τα οποία χωρίζονται μεταξύ τους είτε με διαχωριστική νησίδα που δεν προορίζεται για την κυκλοφορία, είτε, κατ' εξαίρεση, με άλλα μέσα· δεν διασταυρώνεται στο (β) τροχιοδρομική γραμμή ή με διάβαση πεζών· ίδιο επίπεδο με άλλη οδό, με σιδηροδρομική ή 62 έχει την ειδική σήμανση των αυτοκινητοδρόμων και προορίζεται για ειδικές (γ) κατηγορίες οδικών αυτοκινήτων οχημάτων. Συμπεριλαμβάνονται οι είσοδοι και οι έξοδοι των αυτοκινητοδρόμων ανεξάρτητα από τη αστικοί των θέση αυτοκινητόδρομοι. σήμανσης. Συμπεριλαμβάνονται πινακίδων επίσης οι Βιομηχανία και γεωργία Δείκτες όγκου βιομηχανικής παραγωγής. Η βιομηχανική παραγωγή καλύπτει τα ορυχεία και λατομεία, τις μεταποιητικές βιομηχανίες και την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, φυσικού αερίου, ατμού και νερού (σύμφωνα με τη ΝΑΟΕ Αναθ. 1, Τίτλοι Γ, Δ και Ε). Δείκτες όγκου ακαθάριστης γεωργικής παραγωγής. Οι δείκτες όγκου ακαθάριστης γεωργικής παραγωγής υπολογίζονται σε σταθερές τιμές 1993. Οι τριμηνιαίοι δείκτες υπολογίζονται βάσει του προηγούμενου τριμήνου. Βιοτικό επίπεδο Αριθμός αυτοκινήτων. Επιβατικό αυτοκίνητο: οδικό μηχανοκίνητο όχημα, εκτός από μοτοσικλέτα, το οποίο χρησιμοποιείται για μεταφορά επιβατών και διαθέτει το πολύ εννέα θέσεις καθήμενων (συμπεριλαμβανομένου του οδηγού). Ο όρος "επιβατικό αυτοκίνητο" καλύπτει επομένως τα μικρο-οχήματα (δεν χρειάζονται άδεια οδήγησης), τα ταξί και τα ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν λιγότερες από δέκα θέσεις καθήμενων. Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει επίσης τα ανοικτά ελαφρά φορτηγά (ρίοκ-ιιρδ). 63 Πηγές Συνολική έκταση, Εθνικοί λογαριασμοί, Ποσοστό πληθωρισμού, Υποδομές, Βιομηχανία και γεωργία, Αποθεματικά στοιχεία του ενεργητικού για το 1998, Εξωτερικό εμπόριο, Αγορά εργασίας,: Εθνικές πηγές. Δημογραφικά στοιχεία: ΕιιΐΌ5Μ. Ισοζύγιο πληρωμών: ΔΝΤ. 64 Ι55Ν 0254-1483 ΟΟΜ(1999) 508 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ ΟΚ 17 01 11 06 Αριθ. καταλόγου : 0Β-0Ο-99-497-ΟΚ-0 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων τωυ Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Ε-2985 Λουξεμβούργο