title: 2004/284/ΕΚ: Απόφαση της Επιτροπής, της 29ης Σεπτεμβρίου 1999, με την οποία μια συγκέντρωση κηρύσσεται συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και τη συμφωνία για τον ΕΟΧ (Υπόθεση αριθ. IV/M.1383 — Exxon/Mobil) (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1999) 3093]

eurovoc_concepts:
chemical industry
economic concentration
electrical energy
exchange of information
merger control
mining industry
oil industry

text: 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/1 II (Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δηµοσίευση) ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 29ης Σεπτεµβρίου 1999 µε την οποία µια συγκέντρωση κηρύσσεται συµβιβάσιµη µε την κοινή αγορά και τη συµφωνία για τον ΕΟΧ (Υπόθεση αριθ. IV/M. 1383 — Exxon/Mobil) [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθµό Ε(1999) 3093] (Το κείµενο στην αγγλική γλώσσα είναι το µόνο αυθεντικό) (Κείµενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, (2) (2004/284/ΕΚ) Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τη συµφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονοµικό Χώρο, και ιδίως το άρθρο 57, τον κανονισµό (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 του Συµβουλίου, της 21ης ∆εκεµβρίου 1989, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων µεταξύ επι- χειρήσεων («κανονισµός περί συγκεντρώσεων») (1), όπως τροπο- ποιήθηκε τελευταία από τον κανονισµό (ΕΚ) αριθ. 1310/97 (2), και ιδίως το άρθρο 8 παράγραφος 2, την απόφαση της Επιτροπής, της 9ης Ιουνίου 1999, για την κίνηση της διαδικασίας στην παρούσα υπόθεση, (3) Αφού έδωσε στις ενδιαφερόµενες επιχειρήσεις τη δυνατότητα να γνωρίσουν τις απόψεις τους σε σχέση µε τις αιτιάσεις της Επι- τροπής, Αφού έλαβε υπόψη τη γνώµη της συµβουλευτικής επιτροπής για τις συγκεντρώσεις (3), Εκτιµώντας τα ακόλουθα: (1) Στις 3 Μαΐου 1999, η Επιτροπή έλαβε κοινοποίηση πρό- τασης συγκέντρωσης µέσω της οποίας οι αµερικανικές επι- χειρήσεις Exxon Corporation και Μobil Corporation επρό- κειτο να συγχωνεύσουν τις δραστηριότητές τους παγκο- σµίως. (4) (1) ΕΕ L 395 της 30. 12. 1989, σ. 1· διορθωµένη έκδοση (ΕΕ L 257 της 21. 9. 1990, σ. 13). (2) ΕΕ L 180 της 9. 7. 1997, σ. 1. (3) ΕΕ C 87 της 7. 4. 2004. Στις 2 Ιουνίου 1999, το Ηνωµένο Βασίλειο γνωστοποίησε στην Επιτροπή σύµφωνα µε το άρθρο 9 παράγραφος 2 στοι- χείο β) του κανονισµού (ΕΟΚ) αριθ. 4064/89 (στο εξής «ο κανονισµός περί συγκεντρώσεων») ότι εκτιµά ότι η συγκέ- ντρωση επηρεάζει τον ανταγωνισµό στο βορειοδυτικό τµήµα της Σκωτίας στον τοµέα της διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κινήσεως. Στις 26 Ιουλίου 1999, η Επιτροπή εξέδωσε κοινοποίηση των αιτιάσεων όπου αναγνωρίζονται, µεταξύ άλλων, οι σχετικές µε τον ανταγωνισµό ανησυχίες στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κινήσεως σε ολόκληρο το ΗΒ. Στις 10 Aυγούστου 1999 η Επιτροπή ενηµέρωσε το Ηνωµένο Βασίλειο ότι υπό αυτές τις περι- στάσεις και σύµφωνα µε το άρθρο 9 παράγραφος 4 στοιχείο β) του κανονισµού περί συγκεντρώσεων δεν συνέτρεχαν λόγοι για την παραποµπή της υπόθεσης στις αρµόδιες αρχές. Με απόφαση που έλαβε στις 9 Ιουνίου 1999, η Επιτροπή έκρινε ότι η κοινοποιηθείσα πράξη δηµιουργεί σοβαρές αµφιβολίες ως προς το συµβιβάσιµο µε την κοινή αγορά. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή κίνησε διαδικασία σε σχέση µε την παρούσα υπόθεση κατ' εφαρµογή του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) του κανονισµού περί συγκεντρώ- σεων. I. TΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ Η ΠΡΑΞΗ Η Exxon Corporation («Exxon») είναι µια εταιρεία που αναπτύσσει πολλαπλή δραστηριότητα παγκοσµίως στους τοµείς της κοιτασµατικής έρευνας, ανάπτυξης, παραγωγής και πώλησης αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου, της διύλισης και πώλησης καθαρών πετρελαιοειδών, της ανά- πτυξης, παραγωγής και πώλησης διαφόρων χηµικών προϊό- ντων, της παραγωγής και πώλησης άνθρακα και ορυκτών και της παραγωγής ενέργειας. Η Mobil Corporation («Mobil») L 103/2 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (5) (6) είναι µια εταιρεία που αναπτύσσει πολλαπλή δραστηριότητα παγκοσµίως στους τοµείς της κοιτασµατικής έρευνας, ανά- πτυξης, παραγωγής και πώλησης αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου, της διύλισης και πώλησης καθαρών πετρε- λαιοειδών και της ανάπτυξης, παραγωγής και πώλησης δια- φόρων χηµικών προϊόντων. Η Mobil και η British Petro- leum («BP») συγκέντρωσαν όλες τις δραστηριότητές τους σχετικά µε τη διύλιση και τη διανοµή µικρών ποσοτήτων στην Ευρώπη σε µια από κοινού ελεγχόµενη επιχείρηση, τη BP/Mobil (4). Η παρούσα κοινοποίηση αφορά µια πλήρη συγκέντρωση υπό την έννοια του άρθρου 3 παράγραφος 1 στοιχείο α) του κανονισµού περί συγκεντρώσεων. Την 1η ∆εκεµβρίου 1998, η Exxon και η Mobil υπέγραψαν συµφωνία και σχέδιο συγκέντρωσης. ∆υνάµει της συµφωνίας, η Mobil θα συγχω- νευτεί µε µια εταιρεία που θα ελέγχεται εξ ολοκλήρου από τη µητρική εταιρεία της Exxon, όπου η Mobil θα αποτελεί τη διάδοχο εταιρεία. Κατόπιν αυτού, η Exxon θα κατέχει το 100 % των εκδοθέντων και κυκλοφορούντων µε δικαίωµα ψήφου χρεογράφων της Mobil. Οι κάτοχοι κοινών µετοχών της Mobil θα λάβουν 132 015 µερίδια κοινών µετοχών της Exxon για κάθε µερίδιο κοινής µετοχής της Mobil που κατέχουν κατά το κλείσιµο. Οι µέτοχοι της Exxon θα κατέ- χουν περίπου το 70 % της ενοποιηµένης οντότητας Exxon Mobil, ενώ οι µέτοχοι της Mobil θα κατέχουν περίπου το 30 %. II. Η ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ∆ΙΑΣΤΑΣΗ H συγκέντρωση έχει κοινοτική διάσταση υπό την έννοια του άρθρου 1 παράγραφος 2 του κανονισµού περί συγκεντρώ- σεων, διότι ο ολικός συνδυασµένος κύκλος εργασιών των συγκεκριµένων επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Κοινότητα υπερβαίνει τα 5 δισ. ευρώ (5) (Exxon 121 δισ. ευρώ και Mobil 47 δισ. ευρώ). Η Exxon και η Mobil πραγµατοποίη- σαν, καθεµια χωριστά, εντός της Κοινότητας ολικό κύκλο εργασιών άνω των 250 εκατ. ευρώ (Exxon ευρώ[…]* (*) και Mobil ευρώ […]* το 2000), αλλά δεν πραγµατοποιούν άνω των δύο τρίτων του ολικού κοινοτικού κύκλου εργασιών τους σε ένα και το αυτό κράτος µέλος. Συνεπώς, η συγκέ- ντρωση έχει κοινοτική διάσταση σύµφωνα µε το άρθρο 1 παράγραφος 2 του κανονισµού περί συγκεντρώσεων. Ο κύκλος εργασιών της Exxon αφενός και της Mobil αφετέ- ρου υπερβαίνει τα 250 δισ. στο έδαφος της ΕΖΕΣ (Exxon: […]* δισ. ευρώ, Μobil […]* δισ. ευρώ. Συνεπώς πρόκειται για µια υπόθεση συνεργασίας ΕΖΕΣ. III. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ (7) Ο πετρελαϊκός κλάδος χωρίζεται εν γένει στα πρώτα στάδια του οικονοµικού κύκλου του τοµέα πετρελαίου και φυσικού αερίου (δηλαδή κοιτασµατική έρευνα, ανάπτυξη και παρα- γωγή αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου), στα τελικά στάδια του οικονοµικού κύκλου του τοµέα (δηλαδή διύλιση και εµπορία καυσίµων, διανοµή φυσικού αερίου, παραγωγή λιπαντικών) και στις διάφορες πετροχηµικές δραστηριότητες. (10) (4) Υπόθεση IV/M. 727 — ΒP/Mobil της 7ης Αυγούστου 1996 (EE C 381 της 17. 12. 1996, σ. 8). Οι δραστηριότητες της κοινής επιχείρησης δεν περιλαµβάνουν λιπαντικά πλοίων και αεροσκαφών. (5) Ο κύκλος εργασιών υπολογίστηκε σύµφωνα µε το άρθρο 5 παράγραφος 1 του κανονισµού περί συγκεντρώσεων και την ανακοίνωση της Επι- τροπής σχετικά µε την έννοια του κύκλου εργασιών (ΕΕ C 66 της 2. 3. 1998, σ. 25). Στο βαθµό που τα στοιχεία περιλαµβάνουν τον κύκλο εργασιών για την περίοδο πριν την 1η Ιανουαρίου 1999, υπολογίζονται βάσει των µέσων συναλλαγµατικών ισοτιµιών σε Ecu και εκφράζονται σε ευρώ σε βάση ένα προς ένα. (*) Τµήµατα του κειµένου που είναι απόρρητα έχουν απαλοιφθεί· περι- λαµβάνονται σε αγκύλες και σηµειώνονται µε αστερίσκο. (8) Η συγκέντρωση δεν προκαλεί σχετικές µε τον ανταγωνισµό ανησυχίες στις αγορές κοιτασµατικής έρευνας, ανάπτυξης και παραγωγής αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου και όσον αφορά τις διάφορες πετροχηµικές δραστηριότητες όπου οι επιχειρηµατικές δραστηριότητες των µερών αλληλε- πικαλύπτονται. Αµφότερα τα µέρη δραστηριοποιούνται στον κλάδο της κοιτασµατικής έρευνας, της ανάπτυξης και της παραγωγής αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η Επι- τροπή στην απόφαση που εξέδωσε βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) διατύπωσε σοβαρές επιφυλάξεις για τις αγορές αυτές. Στην απόφαση που εξέδωσε βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ), η Επιτροπή διατύπωσε επίσης σοβαρές επιφυλάξεις για την αγορά «υγροποιηµένου φυσικού αερίου». Παρόλα αυτά, για τους λόγους που αναπτύσσονται στα τµήµατα Α και Β στη συνέχεια, δεν υφίστανται σχετικές µε τον ανταγωνισµό ανησυχίες στις συ- γκεκριµένες αγορές. (9) Για τους λόγους που αναφέρονται στη συνέχεια, η συγκέ- ντρωση θα οδηγήσει στη δηµιουργία ή στην ενίσχυση δεσπό- ζουσας θέσης στις ακόλουθες αγορές: — διανοµή µεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες (τµήµα Γ), — διανοµή µεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου σε µεγάλες αποστάσεις στη Γερµανία (τµήµα Γ), — υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου που εξυπηρετούν το νότιο τµήµα της Γερµανίας (τµήµα Γ), — βασικά έλαια της οµάδας Ι στον ΕΟΧ (τµήµα ∆), — διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κινήσεως στην Αυστρία, στη Γερµανία, στο Λουξεµβούργο, στις Κάτω Χώρες και το ΗΒ (τµήµα Ε), — διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κινήσεως σε αυτο- κινητοδρόµους µε διόδια στη Γαλλία (τµήµα ΣΤ), — λιπαντικά αεροσκαφών σε παγκόσµια κλίµακα (τµήµα Ζ), — καύσιµα αεροσκαφών στον αερολιµένα Gatwick (τµήµα Η). Α. ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ Τα πρώτα στάδια του σχετικού οικονοµικού κύκλου περι- λαµβάνουν τρία είδη εµπορικής δραστηριότητας: τον εντοπι- σµό νέων κοιτασµάτων, την ανάπτυξη των κοιτασµάτων αυτών και την εµπορική τους εκµετάλλευση. Ο εντοπισµός νέων κοιτασµάτων αποδίδεται εν γένει µε τον όρο «κοιτασµα- τική έρευνα». Η ανάπτυξη συνίσταται στη δηµιουργία κατάλληλης υποδοµής για µελλοντική έναρξη της παρα- τερµατικοί γωγής (εξέδρες πετρελαίου, δίκτυα αγωγών, σταθµοί, κ. λπ. ). Η εκµετάλλευση των κοιτασµάτων καλείται «παραγωγή και πωλήσεις». Προηγούµενες αποφάσεις της Επιτροπής (6) εστιάζονταν πρωτίστως στις συνέπειες των πράξεων που είχαν κοινοποιηθεί τότε στο τµήµα της αγοράς που αφορά την παραγωγή και τις πωλήσεις. (6) Βλέπε απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση IV/M. 1200 — Arco/ Union Texas, ΕΕ C 16 της 21. 1. 1999, σ. 8· απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση IV/M. 88 — Elf Enterprise, EE C 203 της 2. 8. 1991· και απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση IV/M. 85 — Εlf Occidental, EE C 160 της 20. 6. 1991. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/3 (11) (12) Η κοιτασµατική έρευνα και η ανάπτυξη είναι µια χρονοβόρα δραστηριότητα που απαιτεί σηµαντικά κεφάλαια και περι- λαµβάνει ορισµένα διαδοχικά στάδια. Κατ' αρχήν, µια χώρα που εκτιµά ότι στο έδαφός της ενδέχεται να υπάρχουν κοιτάσµατα υδρογονανθράκων (η χώρα αυτή καλείται «χώρα υποδοχής») προκηρύσσει διαγωνισµό για την εκχώρηση αδειών κοιτασµατικής έρευνας. Ο τρόπος διεξαγωγής των διαγωνισµών αυτών ποικίλλει. Στις ΗΠΑ, για παράδειγµα, οργανώνονται δηµόσιοι πλειστηριασµοί, ενώ σε άλλες περι- πτώσεις η χώρα υποδοχής προβαίνει σε προεπιλογή των επι- χειρήσεων που θα µετάσχουν στη διαδικασία. Η προεπιλογή µπορεί να στηρίζεται, σε µικρότερο ή µεγαλύτερο βαθµό, στις τεχνικές δυνατότητες, την οικονοµική ισχύ ή σε άλλες παραµέτρους (δράση των οµάδων συµφερόντων, πολιτιστικές συγγένειες, κ. λπ. ). Συχνά, κάποιες εταιρείες υποβάλλουν προσφορά από κοινού, προκειµένου να επιτύχουν τη διασπορά του κινδύνου ή την αλληλοσυµπλήρωση των τεχνικών τους δυνατοτήτων. Σε ορισµένες περιπτώσεις, η χώρα υποδοχής ενδέχεται να απαι- τήσει από κάποιους υποψηφίους να συνεργασθούν µεταξύ τους προκειµένου να λάβουν την άδεια για τη διεξαγωγή κοιτασµατικής έρευνας. Η χώρα υποδοχής ενδέχεται επίσης να θέτει ως όρο να παραχωρηθεί στην σχετική εθνική επι- χείρηση πετρελαίου ένα µέρος των κοιτασµάτων που ενδε- τοµέα χοµένως («µπλοκ») που καλύπτει η εκάστοτε άδεια. Πάντοτε, όταν η άδεια παραχωρείται από κοινού σε περισσότερες εταιρείες, ορίζεται µια εταιρεία που θα είναι επιχειρησιακά υπεύθυνη για τις εργασίες στον συγκεκριµένο γεωγραφικό τοµέα. Η εταιρεία στην οποία ανατίθεται η επιχειρησιακή ευθύνη έχει ως µέληµα την τεχνική και οικονοµική διεύθυνση της κοιτα- σµατικής έρευνας, καθώς και ενδεχοµένως των φάσεων του σχεδίου που αφορούν την ανάπτυξη και την παραγωγή. Για τις περισσότερες σηµαντικές αποφάσεις απαιτείται οµοφωνία όλων των εταίρων του σχεδίου. ανακαλυφθούν γεωγραφικό στον θα (13) Ο συνολικός χρόνος που µεσολαβεί συνήθως από την παραχώρηση της άδειας µέχρι την έναρξη της παραγωγής κυµαίνεται µεταξύ 5 και 15 ετών. Το κόστος ενός σχεδίου κοιτασµατικής έρευνας και ανάπτυξης µπορεί να ανέλθει στα 7 δισ. ευρώ για σχέδια που υλοποιούνται στις λεγόµενες «συνοριακές περιοχές». Το στάδιο της κοιτασµατικής έρευνας και το στάδιο της ανάπτυξης αντιπροσωπεύουν συνήθως το 15 % και το 85 % αντιστοίχως της συνολικής δαπάνης. (14) (15) Πρέπει να επισηµανθεί ακόµη ότι όταν η παραγωγή ξεκινά σε µια καινούργια περιοχή, είναι αναγκαία η ανάπτυξη της κατάλληλης υποδοµής. Απαιτείται δηλαδή µεταξύ άλλων η κατασκευή εξεδρών πετρελαίου, δικτύων αγωγών και τερµα- τικών σταθµών. Τα µικρότερα κοιτάσµατα, των οποίων η αυτοτελής ανάπτυξη είναι οικονοµικά ασύµφορη, µπορούν στη συνέχεια να αξιοποιηθούν µε τη χρήση των υποδοµών που έχουν ήδη κατασκευασθεί µε σκοπό την εκµετάλλευση του µεγαλύτερου κοιτάσµατος. Τα µικρότερα αυτά κοιτά- σµατα αποκαλούνται ενίοτε «δορυφορικά κοιτάσµατα». Η κοιτασµατική έρευνα στη Βόρεια Θάλασσα πέρασε τις περισ- σότερες φορές από τα στάδια που περιγράφονται παραπάνω. ΣΧEΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ Υποστηρίζεται συχνά ότι η κοιτασµατική έρευνα, η ανά- πτυξη, καθώς και η παραγωγή και οι πωλήσεις είναι αλληλένδετες τόσο στενά ώστε να µην είναι δυνατό να ορι- στεί παρά µόνο µια διακεκριµένη αγορά προϊόντος. Θα µπο- ρούσε ωστόσο να υποστηριχθεί ότι η κοιτασµατική έρευνα αποτελεί ξεχωριστή αγορά προϊόντος. Πιο συγκεκριµένα, θα µπορούσε να υποστηριχθεί ότι µια επιχείρηση που ασχολεί- ται µε την κοιτασµατική έρευνα έχει δύο κατηγορίες πελατών: τη χώρα υποδοχής, έναντι της οποίας αναλαµβάνει κατά κανόνα τη δέσµευση να της εξασφαλίσει τη µελλοντική (16) (17) ροή πόρων σε περίπτωση ανεύρεσης πετρελαίου ή φυσικού αερίου· και τους µεταγενέστερους παραγωγούς και µεταπρά- τες πετρελαίου και αερίου που θα µπορούσαν να τη διαδεχ- θούν ή να συµπράξουν στην ανάπτυξη και την παραγωγή. Η µεταβίβαση δικαιωµάτων επί γεωγραφικών τοµέων (µπλοκ) αποτελεί διαδεδοµένη πρακτική στον συγκεκριµένο κλάδο. Επειδή η σύσταση του υπεδάφους δεν είναι γνωστή κατά τον χρόνο της κοιτασµατικής έρευνας, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν δικαιολογείται η διάκριση µεταξύ έρευνας για πετρέλαιο και έρευνας για φυσικό αέριο. Σε ό,τι αφορά τις αγορές προϊόντος που σχετίζονται µε την ανάπτυξη, την παραγωγή και τις πωλήσεις, η Επιτροπή έλαβε υπόψη ότι το φυσικό αέριο και το αργό πετρέλαιο έχουν διαφορετικές εφαρµογές και υπόκεινται σε διαφορετική συµπεριφορά όσον αφορά τη διαµόρφωση των τιµών, αλλά και σε περιορισµούς του κόστους. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θεώρησε σκόπιµο να κινήσει τη διαδικασία για τον ορισµό µιας σχετικής αγοράς προϊόντος για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τις πωλήσεις αργού πετρελαίου και µιας άλλης σχετικής αγοράς προϊόντος για την ανάπτυξη, την παραγωγή και τις πωλήσεις φυσικού αερίου. Τα µέρη έχουν αµφισβητήσει την ύπαρξη αγοράς κοιτασµα- τικής έρευνας, προβάλλοντας το επιχείρηµα ότι αυτή είναι τόσο στενά συνδεδεµένη µε τα επακόλουθα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, ώστε να µην είναι δυνατό να απο- τελέσει πιθανή αγορά προϊόντος. Όπως εξηγείται και στο τµήµα για τις επιπτώσεις της συγκέντρωσης στον ανταγωνι- σµό, η εκτίµηση των επιπτώσεων της εν κοινοποιηθείσας πράξης στον ανταγωνισµό δεν προϋποθέτει κατ' ανάγκη επακριβή καθορισµό των σχετικών αγορών προϊόντος µε κριτήριο τα διάφορα στάδια της κοιτασµατικής έρευνας, της ανάπτυξης, της παραγωγής και των πωλήσεων του αργού πετρελαίου και του φυσικού αερίου, αντίστοιχα. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ (18) Η Επιτροπή εξετάζει κατά πόσον η αγορά κοιτασµατικής έρευνας είναι παγκόσµιας κλίµακας και συµφωνεί µε τα µέρη ότι, από την άποψη της ευρωπαϊκής ζήτησης, οι σχετικές γεωγραφικές αγορές για την κοιτασµατική έρευνα, την ανά- πτυξη, την παραγωγή και τις πωλήσεις αργού πετρελαίου είναι παγκόσµιας κλίµακας, ενώ η αντίστοιχη αγορά φυσικού αερίου περιλαµβάνει πιθανότατα τον ΕΟΧ, την Αλγερία και τη Ρωσία. (19) Η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσον ορισµένες µικρότερες γεω- να αποτελέσουν σχετικές γραφικές περιοχές µπορούν αγορές. Για λόγους ασφάλειας του εφοδιασµού, ορισµένοι αγοραστές φυσικού αερίου προβαίνουν σε διάκριση κατά τη χάραξη της πολιτικής τους για τον εφοδιασµό ως προς την προέλευση του αερίου στη βάση των διαβλεπόµενων πολι- τικών κινδύνων και της επίδρασής τους στην ασφάλεια του εφοδιασµού όσον αφορά το φυσικό αέριο που προέρχεται από τη Ρωσία και την Αλγερία (η Ρωσία καλύπτει το 17 % περίπου της συνολικής δυτικοευρωπαϊκής ζήτησης, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για την Αλγερία είναι 12 %). Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγµα αυτού είναι η ισπανική νοµο- θεσία η οποία προβλέπει ότι το µέρος της ζήτησης φυσικού αερίου που καλύπτεται από µια συγκεκριµένη χώρα δεν µπορεί να υπερβαίνει το 60 % της συνολικής ζήτησης. Εντούτοις, είναι απίθανο οιαδήποτε αύξηση της τιµής του φυσικού αερίου που παράγεται στον ΕΟΧ να µην εξουδετε- ρωθεί από µικρή αύξηση του µεριδίου φυσικού αερίου που προέρχεται από τη Ρωσία και την Αλγερία. Εν πάση περι- πτώσει, το θέµα του ακριβούς ορισµού της σχετικής γεωγρα- φικής αγοράς µπορεί να παραµείνει ανοικτό, δεδοµένου ότι δεν επηρεάζει το συµπέρασµα για την εκτίµηση του ανταγω- νισµού. L 103/4 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (20) ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΟΥΜΕΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ Εκ παραδόσεως, οι επιχειρήσεις που ασχολούνται µε την κοι- τασµατική έρευνα, την ανάπτυξη και µε την παραγωγή και τις πωλήσεις κατατάσσονται σε τρεις κατηγορίες καθεµιά από τις οποίες έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά, στρατηγι- κούς στόχους και µελλοντικές δυνατότητες κοιτασµατικής έρευνας και ανάπτυξης. Οι κατηγορίες αυτές είναι οι εξής: i) κρατικές εταιρείες παραγωγής (κυρίως χωρών του OΠΕΚ και ορισµένες εταιρείες που εδρεύουν σε χώρες του ΟΟΣΑ, όπως η Statoil)· ii) οι µεγάλες εταιρείες («majors»), δηλαδή εταιρείες πετρελαιοειδών µε ολοκληρωµένη κάθετη διάρ- θρωση οι οποίες αναπτύσσουν διεθνείς δραστηριότητες· και iii) ένα πλήθος εταιρειών πετρελαιοειδών πολύ µικρότερου µεγέθους οι περισσότερες των οποίων δεν έχουν ολοκλη- ρωµένη διάρθρωση, δραστηριοποιούνται στα πρώτα στάδια του οικονοµικού κύκλου και ασχολούνται µε την κοιτασµα- τική έρευνα ή/και την παραγωγή. (21) Οι σχετικές µε τον ανταγωνισµό ανησυχίες που διατύπωσε η Επιτροπή οφείλονται κυρίως στο γεγονός ότι η κοινοποιη- θείσα πράξη, σε συνδυασµό µε την άλλη συγκέντρωση που έχουν κοινοποιήσει οι ΒΡ, Amoco και Arco, θα οδηγήσει στη δηµιουργία µιας ξεχωριστής (τέταρτης) κατηγορίας δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων οι οποίες ενδέχεται να κυριαρχήσουν στις δραστηριότητες κοιτασµα- τικής έρευνας και ανάπτυξης. Θα σχηµατισθεί δηλαδή µια οµάδα «κολοσσών» αποτελούµενη από τις εταιρείες Exxon Mobil, BP Amoco ARCO και Shell. Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ Κοιτασµατική έρευνα (22) ∆εν υπάρχει κάποιος ευρέως διαθέσιµος ή αποδεκτός δείκτης για τον υπολογισµό της ισχύος των διαφόρων εταιρειών στην αγορά κοιτασµατικής έρευνας. Η µέτρηση της ισχύος µιας εταιρείας στην υπόψη αγορά µπορεί να γίνει βάσει δια- φόρων κριτηρίων, όπως ο αριθµός γεωγραφικών τοµέων για τους οποίους έχει ληφθεί άδεια, ο αριθµός γεωγραφικών τοµέων για τους οποίους η εταιρεία έχει την επιχειρησιακή ευθύνη, η καθαρή στρεµµατική επιφάνεια, η συνολική στρεµ- µατική επιφάνεια υπό επιχειρησιακή ευθύνη, το ύψος της κεφαλαιουχικής δαπάνης για κοιτασµατική έρευνα, κ. λπ. Γίνεται ευρέως δεκτό ότι οι έµµεσοι δείκτες οι οποίοι στηρίζονται στον αριθµό των γεωγραφικών τοµέων ή στη στρεµµατική επιφάνεια δεν είναι αξιόπιστοι, διότι καλύπτουν ένα φάσµα περιπτώσεων µε µεγάλες ανοµοιότητες µεταξύ τους. (23) Με βάση την κεφαλαιουχική δαπάνη, οι Exxon-Mobil, BP Amoco-ARCO και Shell αντιπροσωπεύουν από κοινού, µε ισοδύναµη περίπου συµµετοχή, ποσοστό από 30 % έως 40 % της συνολικής κεφαλαιουχικής δαπάνης που είχε προγραµµατισθεί για το 1999 για κοιτασµατική έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγή. Η επόµενη µεγαλύτερη δραστηριο- ποιούµενη στην αγορά επιχείρηση αντιπροσωπεύει το ένα τρίτο του µέσου µεγέθους των εν λόγω τριών µεγάλων επι- χειρήσεων. (24) Τα µέρη αµφισβητούν την ορθότητα της συγκεκριµένης µεθόδου υπολογισµού της ισχύος στην αγορά, για τους ακόλουθους λόγους. Πρώτον, η κεφαλαιουχική δαπάνη ποικίλλει ανάλογα µε τον τόπο διεξαγωγής της κοιτασµα- τικής έρευνας. Το στοιχείο αυτό έχει ως συνέπεια να υπο- τιµάται το µερίδιο αγοράς των εθνικών εταιρειών πετρε- λαιοειδών σε περιοχές της ζώνης του OΠΕΚ όπου το κόστος είναι χαµηλό. ∆εύτερον, η κεφαλαιουχική δαπάνη συχνά δεν αντικατοπτρίζει το πραγµατικό µερίδιο κυριότητας επί της αδείας ή της παραγωγής. Τούτο οφείλεται στο γεγονός ότι οι κρατικές εταιρείες συχνά πληρώνουν για ένα µερίδιο το (25) (26) οποίο είναι δυσανάλογα µικρό σε σύγκριση µε τη συµµετοχή τους στην άδεια ή σε σύγκριση µε το τµήµα της παραγωγής αργού πετρελαίου που δικαιούνται. Τρίτον, η κεφαλαιουχική δαπάνη περιλαµβάνει συχνά και ορισµένες δαπάνες για επενδύσεις, π. χ. για υγροποίηση φυσικού αερίου και συνα- φείς υποδοµές, δεν αντικατοπτρίζει δηλαδή µόνο τα ποσά που επενδύονται αποκλειστικά για κοιτασµατική έρευνα. Ένας άλλος πιθανός τρόπος µέτρησης της ισχύος στην αγορά είναι ο υπολογισµός του ποσοστού που αντιπροσω- πεύει η προβλεπόµενη παραγωγή των εταιρειών αυτών (λαµβάνοντας υπόψη ότι η τρέχουσα κοιτασµατική έρευνα και η εξαγορά δικαιωµάτων τρίτων θέτουν τις βάσεις για µελλοντική παραγωγή). Με βάση τη διεξαχθείσα έρευνα αγοράς, το άθροισµα των µεριδίων αγοράς των τριών «κολοσσών» που ασχολούνται µε την εκτός ΟΠΕΚ παραγωγή θα κυµαίνεται, σε 10 περίπου έτη από σήµερα, και πάλι σε ποσοστό από 30 % µέχρι 40 %. Παραγωγή και πωλήσεις Για το 1998, το από κοινού µερίδιο των Exxon και Mobil στην παγκόσµια παραγωγή αργού πετρελαίου υπολογίζεται σε [0-10] %, ενώ το µερίδιό τους στην ευρωπαϊκή παραγωγή φυσικού αερίου την ίδια χρονιά σε [0-20] %. Τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 3,7 % και 8,4 %, για την ΒΡ Amoco-Arco, και 3,3 % και 13,9 % για τη Shell. Τα παραπάνω µεγέθη δεν έχουν µεταβληθεί σηµαντικά µε την πάροδο των ετών. Οι τρεις «κολοσσοί» αντιπροσωπεύουν το [30-40]* % σχε- δόν της συνολικής παραγωγής φυσικού αερίου στον ΕΟΧ. Παρόλα αυτά, οι τρεις «κολοσσοί» αντιπροσωπεύουν λιγό- τερο από το [20-30] % του φυσικού αερίου που κατανα- λώνεται στον ΕΟΧ. (27) Παράγοντες του κλάδου συχνά αναφέρουν τα αποδεδειγµένα αποθέµατα ως στοιχείο ενδεικτικό για την ισχύ των διαφό- ρων επιχειρήσεων στην αγορά. Με βάση το στοιχείο αυτό, τα µέρη κατέχουν [0-10] % και [10-20] % περίπου των παγκό- σµιων αποδεδειγµένων αποθεµάτων αργού πετρελαίου και των πανευρωπαϊκών αποδεδειγµένων αποθεµάτων φυσικού αερίου, αντιστοίχως. Ωστόσο, µπορεί να υποστηριχθεί ότι τα αποδεδειγµένα αποθέµατα δεν αποτελούν σηµαντικό δείκτη των µελλοντικών αποθεµάτων παραγωγής. Πράγµατι, τα αποδεδειγµένα αποθέµατα τα οποία δηλώνουν οι διάφορες εταιρείες πετρελαιοειδών χρησιµεύουν απλώς για τον προσ- διορισµό των διαθέσιµων ποσοτήτων και, όπως κάθε ιδιωτική ιδιωτικές εταιρείες πετρελαιοειδών πρέπει να εταιρεία, οι περιορίσουν κατά το δυνατόν τις ποσότητες που διαθέτουν. Μέσω των αποδεδειγµένων αποθεµάτων, µια εταιρεία δείχνει κατά πόσον είναι (ή δεν είναι) σε θέση να αντικαταστήσει την προβλεπόµενη εξάντληση των υφιστάµενων κοιτασµάτων πετρελαίου και τοιουτοτρόπως να παραµείνει µια βιώσιµη δραστηριοποιούµενη στην αγορά επιχείρηση. Ωστόσο, οι εθνικές εταιρείες πετρελαιοειδών δεν χρειάζεται να δικαιολο- γούν περαιτέρω επενδύσεις κοιτασµατικής έρευνας και ανά- πτυξης στους µετόχους τους εφόσον επωφελούνται από τα εθνικά αποθέµατα που συνήθως υπερβαίνουν σηµαντικά τις ανάγκες τους. Ως εκ τούτου, ο εν λόγω δείκτης συνεπάγεται ανοδική απόκλιση υπέρ των εθνικών εταιρειών. Σήµερα αλλά και για το ορατό µέλλον, οι παραγωγοί του ΟΠΕΚ διαθέτουν από κοινού µεγάλη ισχύ στην αγορά όσον αφορά την παραγωγή αργού πετρελαίου. Ελέγχουν σηµα- ντικό τµήµα της παραγωγής και των αποδεδειγµένων απο- θεµάτων (περίπου 40 % και 75 % αντιστοίχως· τα αποθέ- µατα της Σαουδικής Αραβίας αντιστοιχούν στο ένα τρίτο και πλέον των αποθεµάτων του ΟΠΕΚ). Κατά το παρελθόν, ο ΟΠΕΚ κατάφερε σε αρκετές περιπτώσεις να επηρεάσει τις τιµές αργού πετρελαίου µέχρι ένα ορισµένο σηµείο (7). (28) (7) Οι τιµές στις αγορές εµπορίας αργού πετρελαίου επηρεάζονται σε µεγάλο βαθµό και από απλές ανακοινώσεις µετά από τις συνεδριάσεις των µελών του ΟΠΕΚ. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/5 (29) (30) (31) Η Gazprom (17 %) και η Sonatrach (11 %), δηλαδή οι εθνικές εταιρείες εφοδιασµού της Ρωσίας και της Αλγερίας, αντιπροσωπεύουν το 30 % περίπου των πωλήσεων φυσικού αερίου στον ΕΟΧ, ενώ τα αποθέµατά τους ισοδυναµούν µε το 88 % (81,5 % για την Gazprom) των συνολικών αποδε- δειγµένων αποθεµάτων που µπορούν να πωληθούν στον ΕΟΧ. EΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ Η Επιτροπή διατύπωσε τις ακόλουθες σοβαρές επιφυλάξεις σχετικά µε τις επιπτώσεις που θα µπορούσαν να υπάρξουν για τον ανταγωνισµό στις αγορές κοιτασµατικής έρευνας, ανάπτυξης, παραγωγής και πωλήσεων αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η κοινοποιηθείσα εξαγορά, σε συνδυασµό µε τη συγκέντρωση BP Amoco Arco, είναι πιθανό να οδηγήσει στη δηµιουργία µιας τέταρτης κατηγορίας ανταγω- νιστών στον κλάδο, η οποία θα απαρτίζεται από τις Exxon Mobil, BP Amoco Arco και Shell. Όποια παράµετρος κι αν ληφθεί υπόψη (συνολική αξία του εκδοθέντος µετοχικού κεφαλαίου, παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, απο- δεδειγµένα αποθέµατα, κ. λπ. ), ήδη σήµερα υπάρχει µεγάλη απόσταση µεταξύ των τριών αυτών «κολοσσών» και των υπο- λοίπων µεγάλων εταιρειών. Εξετάστηκε κατά πόσον οι τρεις «κολοσσοί» θα µπορούσαν να περιέλθουν µελλοντικώς σε πλεονεκτική θέση για τον εντοπισµό και την ανάπτυξη νέων σηµαντικών αποθεµάτων σε σύγκριση µε τις υπόλοιπες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις. Κάτι τέτοιο θα µπορούσε να συµβεί λόγω της αυξηµένης χρηµατοοικονοµικής τους ισχύος, η οποία θα τους επέτρεπε να αναλαµβάνουν κινδύνους µεγα- λύτερης κλίµακας. Αντιθέτως, οι υπόλοιποι ανταγωνιστές θα πρέπει να επιλέγουν πάρα πολύ προσεκτικά τους τοµείς στους οποίους θα δραστηριοποιηθούν. Λόγω της δυσκολό- τερης πρόσβασης σε κεφάλαια και της µειωµένης ικανότητας διασποράς των κινδύνων, οι µικρότερες εταιρείες, αν επιθυ- µούν να εξακολουθήσουν να αναπτύσσουν σηµαντικά κοιτά- σµατα, θα είναι αναγκασµένες να συνεργάζονται µε τους «κολοσσούς» ως ήσσονος µεγέθους εταίροι, προκειµένου να επωφεληθούν από τον συνδυασµό των πόρων που έχουν στη διάθεσή τους. Η µοναδική εναλλακτική δυνατότητα για τις µικρότερες εταιρείες θα είναι να στρέψουν το ενδιαφέρον τους σε εξειδικευµένα τµήµατα της αγοράς, µε έµφαση στην κοιτασµατική έρευνα. Με τον τρόπο αυτό όµως ενδέχεται να αποκτήσουν οι «κολοσσοί» τον έλεγχο επί της πρόσβασης των υπολοίπων επιχειρήσεων κοιτασµατικής έρευνας στις νέες χρόνο εκχώρησης των πρώτων αδειών και στη συνέχεια σε σχέση άλλους, περιµετρικά ευρισκόµενους γεωγραφικούς τοµείς, δεδοµένου ότι οι «κολοσσοί» θα έχουν ήδη κατασκευάσει την αναγκαία υποδοµή. περιοχές, αρχικά κατά τον «συνοριακές» (32) Το χρονικό διάστηµα που παρέρχεται συνήθως από τα πρώτα στάδια της κοιτασµατικής έρευνας µέχρι την έναρξη της παραγωγής κυµαίνεται µεταξύ 5 και 15 ετών. Για τον λόγο αυτό, βάσει του συγκεκριµένου σεναρίου δεν αποκλείε- ται σε µια περίπου δεκαετία οι «κολοσσοί» να ελέγχουν σε σηµαντικό βαθµό τα νέα κοιτάσµατα και την παραγωγή εκτός ΟΠΕΚ. (33) Μια τέτοια εξέλιξη θα µπορούσε να επηρεάσει τις αγορές παραγωγής και πωλήσεων µε τον ακόλουθο τρόπο: Θα αµ- βλυνθούν οι ανταγωνιστικές πιέσεις οι οποίες περιορίζουν την ικανότητα του ΟΠΕΚ να δρα ως καρτέλ. Τα συµφέροντα των τριών συγκεκριµένων εταιρειών θα συµπίπτουν µε εκείνα του ΟΠΕΚ, µε αποτέλεσµα να είναι πιθανή η ευθυγράµµιση της συµπεριφοράς τους µε τις αποφάσεις του ΟΠΕΚ. Θα µπορούν δηλαδή να µειώνουν µέχρι ενός σηµείου την παρα- γωγή χωρίς να φοβούνται την εκµετάλλευση της κίνησης αυτής από άλλες επιχειρήσεις. Με τον τρόπο αυτό θα ενι- σχυθεί η δεσπόζουσα θέση του ΟΠΕΚ στην αγορά αργού πετρελαίου µέσω της δηµιουργίας ολιγοπωλιακής διάρ- θρωσης στην οποία θα συµµετέχουν τόσο ο ΟΠΕΚ όσο και οι τρεις «κολοσσοί», δηµιουργώντας τοιουτοτρόπως κίνητρα για ευθυγράµµιση της συµπεριφοράς τους µε τις εµπορικές στρατηγικές του ΟΠΕΚ. Ο ΟΠΕΚ θα µπορεί τότε να αυξάνει και να διατηρεί τις τιµές στο ανώτατο όριο πάνω από το οποίο κρίνεται επιχειρηµατικώς ενδιαφέρουσα η διεξαγωγή νέων κοιτασµατικών ερευνών. Βάσει των προαναφεροµένων, η Επιτροπή καταλήγει στο συµπέρασµα ότι η πράξη δηµιουργούσε σοβαρές αµφιβολίες γύρω ως προς το συµβιβάσιµο µε την κοινή αγορά και µε την εφαρµογή της συµφωνίας για τον ΕΟΧ. Οι αµφιβολίες αυτές έχρηζαν περαιτέρω διερεύνησης στο πλαίσιο διεξο- δικής έρευνας. Τα µέρη αµφισβήτησαν τις σοβαρές επιφυλάξεις της Επι- τροπής, προβάλλοντας δύο κυρίως επιχειρήµατα. Πρώτον, οι «κολοσσοί» θα εξακολουθήσουν να δέχονται ανταγωνιστικές πιέσεις από τις µικρότερες εταιρείες πετρελαιοειδών. ∆εύτε- ρον, οι χώρες υποδοχής ελέγχουν την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου και, εν πάση περιπτώσει, δεν θα είχαν κανένα συµφέρον να αφήσουν τις εταιρείες πετρελαιοειδών να περιστείλουν την παραγωγή. (34) (35) (36) Η έρευνα αγοράς επιβεβαίωσε ότι οι µικρές επιχειρήσεις κοι- τασµατικής έρευνας δεν φαίνεται να πιστεύουν ότι η εµφά- νιση µιας νέας τάξης «κολοσσών» θα απειλούσε τη θέση τους. Λόγω διαφορετικού µεγέθους, οι µικρότερες εταιρείες δεν θα ανταγωνίζονται τους «κολοσσούς» για τα ίδια δικαιώ- µατα διεξαγωγής κοιτασµατικής έρευνας, ούτε θα εξαρτώ- νται από τις µεγαλύτερες εταιρείες κοιτασµατικής έρευνας για την πώληση του πετρελαίου που παράγουν. Πέραν αυτού, πιθανολογείται ότι µεγάλες εταιρείες όπως οι Chev- ron, Texaco, Elf και Total, θα διατηρήσουν στον ίδιο βαθµό την ικανότητά τους να διεξάγουν έρευνες και να αναπτύσ- σουν κοιτάσµατα σε οποιοδήποτε µέρος του κόσµου. Τα µέρη έχουν επικαλεσθεί πολυάριθµα παραδείγµατα συµµε- τοχής µεγάλων εταιρειών σε υπό υλοποίηση σχέδια σε ολόκληρο τον κόσµο. (37) (38) ∆εύτερον, η έρευνα αγοράς επιβεβαίωσε ότι οι συνήθεις συµβάσεις για την εκχώρηση άδειας οι οποίες συνάπτονται µεταξύ κυβερνήσεων και εταιρειών που ασχολούνται µε την κοιτασµατική έρευνα ή την παραγωγή απαγορεύουν στις εταιρείες αυτές να περιορίζουν την παραγωγή τους (µια τέτοια απόφαση αφήνεται στη διακριτική ευχέρεια της εκάστοτε κυβέρνησης). Σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο, είναι απίθανο τα µέρη, από κοινού µε τους υπόλοιπους «κολοσσούς», να καταφέρουν να θέσουν υπό τον έλεγχό τους την παραγωγή στον ΕΟΧ. Κατ' επέκταση, είναι απίθανο να υπάρξουν συνέπειες για τον ανταγωνισµό. Ακόµη και αν γινόταν δεκτή η ύπαρξη µιας τέτοιας αγοράς [λόγω της αντίληψης που υπάρχει για τους πολιτικούς κινδύνους που είναι συνυφασµένοι µε την παρα- γωγή φυσικού αερίου στη Ρωσία και την Αλγερία), δεν είναι δυνατό των «κολοσσών», και τούτο λόγω της ισχυρής θέσης του νορβη- γικού φυσικού αερίου που διατίθεται από ανταγωνιστές. Επιπλέον, οι παραγωγοί φυσικού αερίου καλούνται να αντε- πεξέλθουν σε ζήτηση η οποία χαρακτηρίζεται από υψηλή συγκέντρωση και ελέγχεται από τις εθνικές εταιρείες δια- νοµής µεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου όπως η SNAM (Ιταλία) και η Transgas (Πορτογαλία)]. συλλογικής κυριαρχίας τεθεί θέµα να (39) Συνεπώς, η Επιτροπή συµπεραίνει ότι η υπό εξέταση συγκέντρωση δεν οδηγεί στη δηµιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης στις αγορές κοιτασµατικής έρευνας, ανάπτυξης, παραγωγής και πωλήσεων αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου. L 103/6 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (40) (41) (42) (43) (44) Β. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΓΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ Η Επιτροπή στην απόφαση που εξέδωσε βάσει του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο γ) διατύπωνε σοβαρές επιφυλάξεις ότι η κοινοποιηθείσα πράξη δηµιουργεί δεσπόζουσα θέση στην αγορά όσον αφορά την τεχνολογία υγροποίησης φυσικού αερίου. Η τεχνολογία υγροποίησης φυσικού αερίου (GTL) είναι µια µέθοδος µετατροπής του φυσικού αερίου σε κατεργασµένα καύσιµα. Η τεχνολογία GTL επιτρέπει τη µετατροπή του φυσικού αερίου σε υγρή µορφή στον τόπο κοιτασµατικής έρευνας και παραγωγής και, τοιουτοτρόπως, διευκολύνει την εµπορική ανάπτυξη αποθεµάτων φυσικού αερίου και τη µεταφορά φυσικού αερίου από αποµακρυσµένες τοποθεσίες που δεν είναι προσιτές µε αγωγούς. Επιπλέον, έχει το πλεονέκτηµα να παράγει προϊόντα υψηλής καθαρότητας. Προς το παρόν, οι µέθοδοι GTL δεν µπορούν να παράγουν οικονοµικά προϊόντα υποκατάστασης για συµβατικά κατερ- γασµένα προϊόντα. Η ζήτηση προϊόντων GTL αναµένεται να προέλθει κατ' αρχήν από τους κλάδους των λιπαντικών και των πετροχηµικών προϊόντων, λόγω της υψηλής καθαρότη- τας και µοριακής διάταξης της πρώτης ύλης προς επεξερ- γασία που δηµιουργεί η τεχνολογία GTL. Η επακόλουθη ζήτηση µπορεί να περιλαµβάνει τα άλλα πετρελαιοειδή. Προς το παρόν, υπάρχουν δύο διαδικασίες GRL, δηλαδή Fischer-Tropsh («F-T») και µεθανόλη, ή η µέθοδος µεθα- νόλης-πετρελαϊκού αιθέρα («MTG») που έχουν αναπτύξει αντίστοιχα η Exxon και η Μobil. Οι πληροφορίες που συ- γκεντρώθηκαν στην αγορά έδειξαν ότι η Exxon έχει αναπτύ- ξει το µεγαλύτερο φάκελο διπλωµάτων ευρεσιτεχνίας σχετικά µε τη µέθοδο F-T και κατέχει ξένα και αµερικανικά διπ- λώµατα ευρεσιτεχνίας που αφορούν κυρίως κάθε σηµαντικό στάδιο της διαδικασίας. Βιοµηχανικές πηγές ανέφεραν ότι […]*. Άλλες εταιρείες πετρελαιοειδών και φυσικού αερίου έχουν περιορισµένες θέσεις σχετικά µε διπλώµατα ευρεσιτεχνίας όσον αφορά εκάστη των προαναφεροµένων, ή και αµφότε- ρες, µεθόδων. Όµως, καµια από αυτές τις εταιρείες δεν είναι σε θέση να καλύπτει όλα τα βασικά στάδια αµφότερων των διαδικασιών. (45) Οι θέσεις σχετικά µε διπλώµατα ευρεσιτεχνίας της Exxon και Mobil αντιπροσωπεύουν σήµερα εναλλακτικές, καίτοι όχι δυνάµενες να υποκατασταθούν, θέσεις. Μετά τη συγκέ- ντρωση, η ισχυρή θέση των µερών όσον αφορά τα διπ- λώµατα ευρεσιτεχνίας θα δηµιουργήσει αντικίνητρα σε πιθα- νούς νεοεισερχόµενους. Τέλος, οι σηµαντικοί οικονοµικοί πόροι που είναι αναγκαίοι για την ύπαρξη ανταγωνισµού στη GTL (για παράδειγµα: σήµερα η κατασκευή εγκατά- στασης F-T κυµαίνεται [µεταξύ 1 και 3 δισ. δολάρια ΗΠΑ]) θα αποτρέψουν τόσο την επέκταση από κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις όσο και την είσοδο δυνητικών ανταγω- νιστών. (46) Απαντώντας στις σοβαρές επιφυλάξεις της Επιτροπής, τα µέρη εξήγησαν ότι η τεχνολογία GTL δεν αποτελεί µια αγορά καθαυτή και ότι οι ποσότητες πετρελαιοειδών που θα µπορούσαν να παραχθούν από την εν λόγω τεχνολογία κατά την προσεχή δεκαετία είναι ασήµαντες σε σύγκριση µε τις παραγόµενες µέσω της παραδοσιακής µεθόδου διύλισης. Επιπλέον, άλλες επιχειρήσεις µπορούν να κατέχουν επαρκείς φακέλους διπλωµάτων ευρεσιτεχνιών που θα τους επιτρέ- πουν να αναπτύξουν αυτή την τεχνολογία. (47) Η Επιτροπή συµφωνεί µε τα µέρη ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση, ακόµα και αν υποτεθεί ότι τα µέρη κατέχουν σηµαντικό φάκελο διπλωµάτων ευρεσιτεχνίας GTL, δεν συνεπάγεται τη δηµιουργία δεσπόζουσας θέσης δεδοµένου του αµελητέου αντίκτυπου που θα είχε στις αγορές πετρε- λαιοειδών. Γ. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Περιγραφή της «στήλης φυσικού αερίου» (48) (49) Το φυσικό αέριο που εξέρχεται από το φρέαρ περιέχει στοι- χεία που πρέπει να αποµακρυνθούν προτού το αέριο κατα- στεί «αέριο ποιότητας αγωγού», αποτελούµενο σχεδόν εξ ολοκλήρου από µεθάνιο και αιθάνιο και το οποίο µπορεί να διοχετευτεί στους αγωγούς διανοµής υψηλής πίεσης. Το αέριο αυτό πωλείται στις εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων που, µε τη σειρά τους, το πωλούν στους τελι- κούς καταναλωτές. Υπάρχουν δύο επίπεδα εταιρειών διανοµής µεγάλων ποσοτή- των φυσικού αερίου. Υπάρχουν οι λεγόµενες εταιρείες δια- νοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις και οι λεγόµενες εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις. Οι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις αγοράζουν φυσικό αέριο από παραγω- γούς φυσικού αερίου και το µεταφέρουν σε µακρές απο- στάσεις µέσω αγωγών υψηλής πίεσης. Στη συνέχεια είτε πωλούν σε άλλες εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων, περισσότερο τοπικού χαρακτήρα, συγκεκριµένα στις εται- ρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις, είτε απευθείας σε τελικούς πελάτες είτε παρέχουν υπηρεσίες διεθνούς διαµετακόµισης σε µεγάλες αποστάσεις σε άλλες εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποσ- τάσεις που είναι εγκατεστηµένες σε άλλες χώρες. (50) Εκτός από τoν εφοδιασµό µε φυσικό αέριο, οι υπηρεσίες που προσφέρονται στους τελικούς πελάτες περιλαµβάνουν: — Την παροχή απόκλισης («swing»): η κατανάλωση φυσικού αερίου δεν είναι οµοιόµορφα κατανεµηµένη καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. Αυτό έχει ιδιαίτερη σηµασία για τις τοπικές εταιρείες διανοµής (ΤΕ∆) που εφοδιάζουν µέσω του δικτύου τους αγωγών χαµηλής πίεσης τα νοικοκυριά που χρειάζονται, για σκοπούς θέρµανσης, µεγαλύτερη ποσότητα αερίου τους χειµερι- νούς απ ό,τι τους θερινούς µήνες. Ένα βασικό στοιχείο για την παροχή απόκλισης είναι η πρόσβαση στην αποθήκευση, κυρίως υπό µορφή υπόγειων εγκατασ- τάσεων αποθήκευσης. — Την παροχή άλλων υπηρεσιών όπως ο έλεγχος της ποιότητας (που εξασφαλίζει ότι το παρεχόµενο φυσικό αέριο πληροί τις συµφωνηθείσες προδιαγραφές), η ισοστάθµιση (που εξασφαλίζει ότι η εισροή φυσικού στους αγωγούς είναι σύµφωνη µε την απαιτούµενη εκροή), η εφεδρική υποστήριξη (συµφωνίες µε άλλες εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων ή/και παραγω- γούς που αλληλοσυνδέονται µε το ιδιόκτητο δίκτυο αγωγών βάσει των οποίων διασφαλίζεται ο εφοδιασµός σε περίπτωση που ο εφοδιασµός από τον ιδιοκτήτη δεν επαρκεί) και η µέτρηση της κατανάλωσης. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/7 (51) Οι τελικοί πελάτες συγκεντρώνονται σε τρεις κατηγορίες: σταθµοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, (σε σταθερή ή περιστασιακή βάση), βιοµηχανικοί πελάτες και ΤΕ∆. Οι εν λόγω πελάτες παρουσιάζουν τις ακόλουθες διαφορές: (57) (52) (53) (54) (55) Υπάρχουν σηµαντικές διαφορές τιµών µεταξύ των διαφόρων κατηγοριών πελατών, ακόµη και αν οι ποσότητες φυσικού αερίου που ζητούν είναι οι ίδιες. Αυτό οφείλεται στο γεγο- νός ότι οι τιµές βασίζονται εκ παραδόσεως στην αξία της εναλλακτικής πηγής ενέργειας του καταναλωτή («Anlegbar- keitsprinzip»). Σχετίζεται δε µε την εναλλακτική πηγή ενέρ- γειας προς την οποία µπορεί να µεταστραφεί ο πελάτης: πετρέλαιο θέρµανσης για τα νοικοκυριά, βαρέα καύσιµα για τους βιοµηχανικούς χρήστες και, σε κάποιο βαθµό, πυρηνική ενέργεια ή άνθρακας για επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Υπάρχουν επίσης ποιοτικές διαφορές κατά την εξέταση του εφοδιασµού των διαφόρων κατηγοριών πελατών. Εν προ- κειµένω, γίνεται αναφορά στην απαίτηση «απόκλισης» όσον αφορά τον εφοδιασµό ΤΕ∆ και στη διαφορά µεταξύ στα- θερών (που ο εφοδιασµός τους σε φυσικό αέριο δεν µπορεί να διακοπεί) και περιστασιακών βιοµηχανικών πελατών. Οι πτυχές αυτές έχουν επίσης αντίκτυπο στην τιµή. Η τελευταία διαφορά είναι το νοµικό πλαίσιο που προκύπτει από την οδηγία 98/30/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου (8) (στο εξής «η κοινοτική οδηγία εφαρ- µογής») και τα εθνικά µέτρα εφαρµογής (ελευθέρωση). Η κοινοτική οδηγία για το φυσικό αέριο απαιτεί από τα κράτη µέλη να ανοίξουν τις αγορές τους πριν από τις 10 Αυγού- στου 2000 έτσι ώστε µέχρι τότε οι λειτουργούντες µε φυσικό αέριο σταθµοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ανε- ξαρτήτως του ετήσιου επιπέδου κατανάλωσής τους, και οι τελικοί καταναλωτές άνω των 25 εκατ. κυβικών µέτρων («MCM») ανά έτος και θέση κατανάλωσης, να µπορούν να διαπραγµατεύονται συµβάσεις εφοδιασµού σε φυσικό αέριο (οι λεγόµενοι «επιλέξιµοι πελάτες»). Το συνολικό άνοιγµα της αγοράς πρέπει να είναι τουλάχιστον 20 %, αυξανόµενο σε 28 % το 2005 και 33 % το 2010. Το όριο για επιλέξι- µους πελάτες θα µειωθεί σε 15 MCM το 2005 και σε 5 MCM το 2010. Για την οργάνωση της πρόσβασης στο σύστηµα, τα κράτη µέλη µπορούν να επιλέξουν µεταξύ δύο διαδικασιών που πρέπει να λειτουργούν σύµφωνα µε αντικειµενικά, διαφανή και αµερόληπτα κριτήρια. Η πρώτη διαδικασία αφορά τη «διαπραγµατεύσιµη πρόσβαση» µέσω της οποίας επιχειρήσεις φυσικού αερίου και επιλέξιµοι πελάτες διαπραγµατεύονται εθελοντικές εµπορικές συµφωνίες και οι οικείες επιχειρήσεις φυσικού αερίου οφείλουν να δηµοσιεύσουν τους όρους χρήσης του συστήµατός τους πριν τις 10 Αυγούστου 2001 και κατόπιν σε ετήσια βάση. Η δεύτερη διαδικασία είναι η «ελεγχόµενη πρόσβαση» µέσω της οποίας επιχειρήσεις φυσικού αερίου πρέπει να παρέχουν πρόσβαση βάσει δηµο- σιευµένων τιµολογίων που καθορίζονται από την αρµόδια αρχή του κράτους µέλους. (56) Η οδηγία προβλέπει διαδικασία σηµαντικής παρέκκλισης από τους όρους µέσω της οποίας η Επιτροπή µπορεί να δεχτεί, υπό ορισµένες προϋποθέσεις, ότι οι επιχειρήσεις φυσικού αερίου µπορούν να αρνηθούν την πρόσβαση εάν αυτή προ- καλούσε σοβαρές χρηµατοοικονοµικές δυσχέρειες λόγω δεσµεύσεων µακροπρόθεσµου εφοδιασµού («take or pay») που έχουν γίνει δεκτές σε µια ή περισσότερες συµβάσεις αγοράς φυσικού αερίου. (8) ΕΕ L 204 της 21. 7. 1998, σ. 1. (58) Στις Κάτω Χώρες, η προσφάτως εισαχθείσα πρόταση για µια νέα νοµοθεσία για το φυσικό αέριο υπερβαίνει σε µεγάλο βαθµό τις ελάχιστες απαιτήσεις της οδηγίας για το φυσικό αέριο. Καταναλωτές µε ετήσια κατανάλωση της τάξης των 10 MCM (που ανέρχεται στο 44 % της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης των Κάτω Χωρών) µπορούν ήδη να αγοράζουν φυσικό αέριο. Από τον Ιανουάριο του 2002, µπορούν και πελάτες µε ετήσια κατανάλωση 170 000 κ. µ. — 10 MCM. Από τον Ιανουάριο του 2007 όλοι οι καταναλωτές (συµπε- ριλαµβανοµένων των νοικοκυριών) θα είναι σε θέση να εφο- διάζονται απεριορίστως µε φυσικό αέριο. ∆εν υπάρχει ειδικό καθεστώς για επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι Κάτω Χώρες επέλεξαν τη «διαπραγµατεύσιµη πρόσβαση» και η Gasunie δηµοσίευσε, τον Αύγουστο του 1998, τα τιµολόγιά της για πρόσβαση τρίτων. Στη Γερµανία, οι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων είχαν εκ παραδόσεως περιφερειακά µονοπώλια και είχαν συνάψει περιφερειακές συµφωνίες οροθέτησης, δηλαδή συµ- φωνίες µε τις οποίες εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων συµφωνούσαν να µην αναλαµβάνουν τη διανοµή µεγάλων ποσοτήτων σε περιοχή που έχει καθοριστεί για άλλη εται- ρεία. Αυτό απαγορεύθηκε στις 29 Απριλίου 1998, ηµε- ροµηνία έναρξης ισχύος του διατάγµατος για τον τοµέα της ενέργειας. Βάσει του διατάγµατος η γερµανική αγορά είναι ανοικτή κατά 100 %, δηλαδή όλοι οι πελάτες είναι «επιλέξι- µοι πελάτες». Το διάταγµα ορίζει επίσης ότι οι δήµοι και κοινότητες πρέπει να εκχωρούν δικαιώµατα διόδου για την κατασκευή δικτύων αγωγών. Το νέο διάταγµα περί ανταγωνι- σµού ορίζει ότι οι φορείς διαχείρισης του δικτύου µπορούν να αρνούνται την πρόσβαση στο δίκτυο σε τρίτους µόνον εφόσον συντρέχουν αιτιολογηµένοι, αντικειµενικοί λόγοι. Σε περίπτωση άρνησης, το θέµα µπορεί να υποβληθεί στην αρµόδια για τον ανταγωνισµό αρχή ή απευθείας ενώπιον του διοικητικού δικαστηρίου. Από το Φεβρουάριο του 1999 οι ενώσεις του κλάδου διαπραγµατεύονται το «Verbändeve- reinbarung Gas» το οποίο θα καθορίσει τα κριτήρια βάσει των οποίων θα παρέχεται η (διαπραγµατεύσιµη) πρόσβαση τρίτων, από κοινού µε ενδεικτικές τιµές. Συµβατικό πλαίσιο (59) Ο ευρωπαϊκός κλάδος φυσικού αερίου λειτουργεί βάσει µα- κροπρόθεσµων συµβατικών ρυθµίσεων µεταξύ αγοραστών και πωλητών. Τα µέρη αναφέρουν ότι προκειµένου να επι- τευχθεί η αναγκαία χρηµατοδότηση για επενδύσεις υπο- δοµής όσον αφορά την παραγωγή και διανοµή, οι παρα- γωγοί φυσικού αερίου έπρεπε να συνάψουν µακροπρόθεσµες συµφωνίες µε τους αγοραστές τους. Ένα κοίτασµα φυσικού αερίου λαµβάνεται προς παραγωγή µόνον εφόσον έχει βρεθεί ο αγοραστής του φυσικού αερίου, τυπικά µια ή περισσότερες εθνικές εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτή- των. (60) Βάσει αυτών των συµφωνιών, θα πραγµατοποιηθούν επίσης επενδύσεις για την αναγκαία υποδοµή διανοµής (τερµατικοί σταθµοί και αγωγοί). Οι συµβάσεις συνάπτονται αρκετά πριν από την έναρξη της πραγµατικής παραγωγής προκειµένου να καταστεί δυνατή η κατασκευή της αναγκαίας υποδοµής. Με τη σειρά τους, οι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων συνάπτουν συµβάσεις µε τους πελάτες τους µέσω των οποίων επιδιώκουν να προσαρµόσουν το συνολικό αγορα- στικό όγκο τους µε συµβάσεις µακροπρόθεσµου εφοδιασµού µε τους πελάτες τους. Μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι εται- ρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων έχουν εξισορροπήσει τη ζήτηση µε την προσφορά. L 103/8 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (61) Τυπικά χαρακτηριστικά των συµβάσεων µακροπρόθεσµου εφοδιασµού είναι η είσπραξη ή/και καταβολή οικονοµικών υποχρεώσεων για τους όγκους. Η συµβατική τιµή για κάθε επίπεδο είναι διαρθρωµένη τυπικά ως µια καθαρή τιµή αφαι- ρουµένου ενός συµφωνηµένου περιθωρίου για τον πελάτη. Η σύµβαση προβλέπει επίσης τριετείς ρήτρες αναδιαπραγµά- τευσης των τιµών µέσω των οποίων η τιµή µπορεί να επανε- ξεταστεί εφόσον υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στην αγορά του αγοραστή (ενδοκλαδικός ανταγωνισµός µεταξύ εται- ρειών φυσικού αερίου, µεταστροφή προς εναλλακτικές µορφές ενέργειας και ούτω καθ' εξής). Οι συµβάσεις περι- λαµβάνουν επίσης µια ρήτρα παράλληλων πωλήσεων µέσω της οποίας ο αγοραστής δύναται να ελαττώσει τις υποχρεώ- σεις του σχετικά µε το τµήµα που δικαιούται ανάλογα µε τον όγκο που ο πωλητής πωλεί απευθείας στην περιοχή των αγοραστών. Οι εταιρείες φυσικού αερίου [δηλαδή οι αγο- ραστές]* υποστηρίζουν ότι αυτό είναι αναγκαίο προκειµένου να αποφεύγεται οι παραγωγοί να πωλούν το αέριό τους δύο φορές (µια φορά στην εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτή- των και µια δεύτερη απευθείας στον πελάτη της εταιρείας διανοµής µεγάλων ποσοτήτων). Αφετέρου, τέτοιες συµφω- νίες αποτελούν σηµαντικό στοιχείο της σταθερότητας στην αλυσίδα διανοµής φυσικού αερίου καθώς την ιεραρχία παραγωγού —εταιρείας διανοµής µεγάλων ποσοτή- των— τελικού καταναλωτή. τηρούν (62) Η πολιτική για την τιµολόγηση του φυσικού αερίου µέσω των εναλλακτικών µορφών ενέργειας που χρησιµοποιούν πελάτες του αγοραστή, η λεγόµενη επίσης αρχή της αξίας της αγοράς, είναι από την άποψη των ευρωπαϊκών εταιρειών φυσικού αερίου το βασικό στοιχείο για την εξήγηση της δηµιουργίας και επέκτασης µιας ευρωπαϊκής υποδοµής φυσικού αερίου και, παράλληλα, επιτρέπει στους κατανα- λωτές να επωφεληθούν από ανταγωνιστικές τιµές. Η κατ' αυτόν τον τρόπο µεγιστοποίηση της ροής των εσόδων από πωλήσεις φυσικού αερίου και η διατήρηση της αποδοχής αυτής της αρχής από όλες τις επιχειρήσεις του κλάδου απο- τελεί κύριο µέληµα για τις εταιρείες κοιτασµατικής έρευνας φυσικού αερίου. (63) […]*. Συνοπτική επισκόπηση της στήλης φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες και τη Γερµανία (64) Οι Κάτω Χώρες είναι µια από τις µεγαλύτερες παραγωγούς χώρες φυσικού αερίου στον ΕΟΧ. Είναι καθαρός εξαγωγέας φυσικού αερίου. Οι µεγαλύτεροι παραγωγοί στις Κάτω Χώρες είναι ή ΝΑΜ, µια κοινή επιχείρηση µεταξύ της Exxon και της Shell, και η ΕΒΝ, η ολλανδική κρατική επιχείρηση πετρελαίου και φυσικού αερίου. Οι Exxon και Shell και το ολλανδικό κράτος (µέσω της ΕΒΝ και απευθείας) κατέχουν τη Gasunie, την εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων στην οποία πωλείται σχεδόν το σύνολο του ολλανδικού φυσικού αερίου. Η Gasunie πωλεί [80-90]* % του φυσικού αερίου που καταναλώνεται στις Κάτω Χώρες και κατέχει το σύνολο της ολλανδικής υποδοµής διανοµής µεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου (µε εξαίρεση έναν αγωγό). Η Gasunie έχει συνάψει αποκλειστικές συµφωνίες µακροπρόθεσµου εφοδια- σµού µε όλες τις περιφερειακές εταιρείες διανοµής που πραγµατοποιούν πωλήσεις σε πελάτες µε ετήσια ζήτηση [κάτω από ένα ορισµένο επίπεδο] %. (65) Παραγωγή φυσικού αερίου υπάρχει και στη Γερµανία. Καλύ- πτει περίπου το 20 % της γερµανικής ζήτησης φυσικού αερίου. Οι βασικοί παραγωγοί είναι η ΒΕΒ, η γερµανική κοινή επιχείρηση παραγωγής και διανοµής µεταξύ Exxon και Shell, και η Mobil. Περίπου το 80 % της κατανάλωσης φυσικού αερίου εισάγεται από τη Νορβηγία, τη Ρωσία και τις Κάτω Χώρες. Ο σηµαντικότερος εισαγωγέας και εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων στη Γερµανία είναι η Ruhr- gas. Η Ruhrgas ανήκει στις Exxon, Shell, Mobil και ΒΡ από κοινού µε Γερµανούς παραγωγούς άνθρακα και χάλυβα. Άλλοι εισαγωγείς είναι οι BEB, Τhyssengas (όπου οι Exxon και Shell έχουν συµµετοχή 25 % εκάστη και η RWE-DEA 50 %· οι εταιρείες αυτές ελέγχουν από κοινού τη Thyssen- gas) και η VNG (η ανατολικογερµανική εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων, όπου οι ΒΕΒ και Rurhgas είναι µέτο- χοι). Η Mobil και η EWE, µια εταιρεία στην οποία τα µέρη δεν έχουν συµµετοχή, εισάγoυν επίσης ορισµένες ποσότητες φυσικού αερίου για κατανάλωση στη Γερµανία. Όλες οι προαναφερόµενες εταιρείες αποτελούν παραδοσιακές εται- ρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις των οποίων τη θέση διεκδικεί η Wingas, µια κοινή επι- χείρηση µεταξύ BASF και Gazprom (η ρωσική επιχείρηση παραγωγής φυσικού αερίου), µέσω του προσφάτως κατα- σκευασθέντος δικτύου αγωγών. (66) Το φυσικό αέριο πωλείται από τους γερµανούς παραγωγούς και τις εισαγωγικές εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων (αναφερόµενες ως «εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις») σε σειρά περιφερειακών εταιρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων (αναφερόµενες ως «εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις»). Οι περίπου 19 εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγά- λες και µικρές αποστάσεις πωλούν το φυσικό αέριο σε περί- που 700 ΤΕ∆ που µε τη σειρά τους εφοδιάζουν τα νοικο- κυριά. ΑΓΟΡΕΣ ∆ΙΑΝΟΜΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ Σχετική αγορά προϊόντος (67) (68) (69) Τα µέρη εκτιµούν ότι η διανοµή και η εµπορία φυσικού αερίου µπορούν να χωριστούν σε ένα τµήµα διανοµής µεγά- λων ποσοτήτων και ένα τµήµα τοπικής διανοµής. Οι εται- ρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων συγκεντρώνουν φυσικό αέριο από παραγωγούς. Στη συνέχεια το πωλούν σε µια δεύτερη κατηγορία εταιρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων (στη συγκεκριµένη περίπτωση οι γερµανικές εταιρείες δια- νοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις), τοπικούς διανοµείς και µεγάλους τελικούς χρήστες. Οι εταιρείες δια- νοµής χρησιµοποιούν συστήµατα αγωγών υψηλής πίεσης και εγκαταστάσεις αποθήκευσης για την παράδοση φυσικού αερίου στον τόπο και στους όγκους που απαιτούν οι πελάτες τους. Οι τοπικοί διανοµείς πωλούν το φυσικό αέριο σε τελικούς χρήστες (όπως νοικοκυριά). Τα µέρη θεωρούν ότι οι προµηθευτές στο επίπεδο διανοµής µεγάλων ποσοτήτων και στο επίπεδο τοπικής διανοµής τείνουν προς τη διαφοροποίηση. Τα µέρη δεν έχουν άµεση παρουσία στο τµήµα της τοπικής διανοµής. Εκτός από τη διανοµή και εµπορία φυσικού αερίου, τα µέρη θεωρούν στην κοινοποίηση τη «µεταφορά — αγωγοί φυσικού αερίου και µεταφορά υγροποιηµένου φυσικού αερίου (LNG)» και την «αποθήκευση φυσικού αερίου» ως ξεχωριστές αγορές. Η Επιτροπή συµφωνεί µε τα µέρη ότι η µεταφορά φυσικού αερίου και η αποθήκευση φυσικού αερίου αποτελούν διακεκριµένες αγορές προϊόντος. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/9 α) ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων κατά αγοράς τοπικής διανοµής (70) Οι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες και µικρές αποστάσεις πωλούν φυσικό αέριο µέσω αγωγών υψηλής πίεσης σε βιοµηχανικούς πελάτες, σταθµούς παρα- γωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τοπικές εταιρείες διανοµής. Οι τοπικές εταιρείες διανοµής πωλούν το φυσικό αέριο σε τελικούς χρήστες όπως νοικοκυριά και συγκροτήµατα κατοι- κιών µέσω του εκτεταµένου δικτύου τους αγωγών χαµηλής πίεσης (street-by-street). Οι τοπικές εταιρείες διανοµής αγοράζουν από τις εταιρείες διάθεσης µεγάλων ποσοτήτων το swing και άλλες συναφείς υπηρεσίες. Η Επιτροπή συνεπώς συµφωνεί µε τα µέρη ότι η τοπική διανοµή απο- τελεί διακεκριµένη αγορά προϊόντος. Εφόσον τα µέρη δεν δραστηριοποιούνται άµεσα στη συγκεκριµένη αγορά, η εν λόγω αγορά προϊόντος δεν αποτελεί αντικείµενο περαιτέρω εκτίµησης στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας. β) Αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις κατά αγοράς διανοµής µεγάλων ποσοτή- των σε µικρές αποστάσεις: η διανοµή µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις είναι µια διακε- κριµένη αγορά προϊόντος όπου η είσοδος εξαρτάται από την καλή θέληση των κυριαρχουσών στην αγορά επιχειρήσεων ή από µια επένδυση ιδιαίτερα υψηλού εφάπαξ κόστους ο να κατά αυτός πόσον εκτιµηθεί (71) Όπως εξηγείται παραπάνω, ο γερµανικός κλάδος διανοµής µεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου χαρακτηρίζεται από µια διττή δοµή: οι εταιρείες διανοµής σε µεγάλες αποστάσεις πωλούν φυσικό αέριο που εισάγουν απευθείας από ξένους παραγωγούς και µεταφέρουν µέσω αγωγών µεγάλων απο- στάσεων στις εταιρείες διανοµής σε µικρές αποστάσεις. Πρέπει τύπος εξυπηρέτησης µπορεί εύκολα να υποκατασταθεί από τις εται- ρείες διανοµής σε µικρές αποστάσεις σε περίπτωση υποθε- τικής αύξησης των τιµών που χρεώνονται στις εταιρείες δια- νοµής σε µικρές αποστάσεις. Υπό αυτές τις συνθήκες, ο µόνος τρόπος µε τον οποίο εταιρείες διανοµής σε µικρές αποστάσεις µπορούν να αποτρέψουν µια αύξηση των τιµών είναι να λαµβάνουν απευθείας το φυσικό αέριο από τους παραγωγούς, δηλαδή να ενταχθούν εκ των άνω προς τα κάτω στην κάθετη αλυσίδα. Για να ενεργήσουν κατ' αυτόν τον τρόπο οι εταιρείες διανοµής σε µικρές αποστάσεις (ή πιθανόν οι τελικοί πελάτες) θα πρέπει να έχουν επιτύχει παρεµφερείς όρους τιµολόγησης από τους παραγωγούς φυσικού αερίου µε αυτούς που απολαύουν οι εταιρείες δια- νοµής σε µεγάλες αποστάσεις και να είναι σε θέση να µεταφέρουν το φυσικό αέριο σε µεγάλες αποστάσεις. Από τη διεξαχθείσα έρευνα αγοράς, η Επιτροπή καταλήγει στο συµπέρασµα ότι ακόµη και µε κάποια αύξηση των τιµών οι εταιρείες διανοµής σε µικρές αποστάσεις θα στερούνταν κινήτρων για να παρακάµψουν τις εταιρείες διανοµής σε µεγάλες αποστάσεις. (72) […]*. i) Η άποψη των µερών: καθένας µπορεί να εισάγει φυσικό αέριο (73) Tα µέρη θεωρούν ότι η σχετική αγορά συνίσταται από τις πωλήσεις γερµανικού και εισαγόµενου φυσικού αερίου από περίπου 19 εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε βιοµηχανικούς πελάτες σε µεγάλες και µικρές αποστάσεις, σταθµούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και τοπικές εται- ρείες διανοµής. Τα µέρη θεωρούν ότι οι ειδικές δραστη- ριότητες των εταιρειών διανοµής σε µεγάλες αποστάσεις είναι απλώς µια τεχνική περιπλοκή δεδοµένου ότι οιοσδή- ποτε είναι σε θέση να µεταφέρει φυσικό αέριο µέχρι τα γερ- µανικά σύνορα. (74) Πρώτον, τα µέρη αναφέρουν ότι είναι δυνατές οι εισαγωγές εισαγωγής µικρών όγκων. Παραθέτουν δύο συµβάσεις µικρών όγκων […]*. (75) (76) ∆εύτερον, τα µέρη θεωρούν ότι το κόστος έναρξης της σχε- τικής επιχειρηµατικής δραστηριότητας µέσω επενδύσεων σε εγκαταστάσεις υποδοχής, αγωγούς και αποθήκευση είναι φυσικό χαρακτηριστικό ενός κλάδου που απαιτεί σε µακρο- πρόθεσµη βάση σηµαντικά κεφάλαια και δεν αποτελεί φραγµό στην έναρξη της δραστηριότητας. Γίνεται ειδική µνεία στην επένδυση της Wingas προκειµένου να απεικονι- στεί ο προσοδοφόρος χαρακτήρας της επένδυσης στη γερ- µανική υποδοµή φυσικού αερίου. Τα µέρη υπογραµµίζουν επίσης ότι δεν απαιτούνται επενδύσεις για την εισαγωγή φυσικού αερίου […]*. Tρίτον, τα µέρη αναφέρονται στις διατάξεις της νέας γερµα- νικής νοµοθεσίας περί ενέργειας και στη νοµική υποχρέωση των κατόχων αγωγών να προσφέρουν διαθέσιµη ικανότητα µεταφοράς σε τρίτους. Συνεπώς, οι πωλήσεις σε τελικούς καταναλωτές στη Γερµανία αποτελούν µια ρεαλιστική δυνα- τότητα και γίνεται µνεία στις αποφάσεις ορισµένων τοπικών εταιρειών διανοµής να αγοράζουν απευθείας από τους παρα- γωγούς και στο γεγονός ότι ορισµένοι βιοµηχανικοί όµιλοι αγοράζουν σε κεντρική βάση. ii) Οι παραπάνω απόψεις δεν επιβεβαιώνονται από την έρευνα αγοράς που διεξήγαγε η Επιτροπή (77) Η έρευνα αγοράς δεν επιβεβαίωσε την άποψη των µερών ότι η εισαγωγή αερίου είναι απλώς µια «τεχνική περιπλοκή». Ορισµένες από τις έντεκα γερµανικές εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις έκαναν την ακό- λουθη ανάλυση: — «για να επιτύχει σήµερα µια επιχείρηση ενδιαφέρουσες τιµές µέσω σύµβασης εισαγωγής, χρειάζεται να αγοράσει πολύ µεγάλες ποσότητες µε υποχρεώσεις αγοράς καθώς και, µεταξύ άλλων, ιδιόκτητες επενδύσεις ή χρηµατοδο- τικές συµµετοχές σε έργα ή εταιρείες. Μια τέτοια δραστηριότητα είναι συνεπώς τυπική για εταιρείες που συσσωρεύουν µεγάλη ζήτηση και διαθέτουν σεβαστά χρηµατοοικονοµικά µέσα για να αντιµετωπίσουν το σχε- τικό µε την εισαγωγή κίνδυνο κόστους. Κατά την εισα- γωγή, η ασφάλεια του εφοδιασµού µέσω διαφορο- του εφοδιασµού διαδραµατίζει ποίησης σηµαντικό ρόλο,» των πηγών — «για να πραγµατοποιήσει εισαγωγή ένας επιχειρηµατίας, πρέπει να διαθέτει παράλληλο δίκτυο αγωγών µε τους παραγωγούς (ή µε τα σηµεία διανοµής στα σύνορα) ή πρόσβαση τρίτων. Η εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτή- των σε µικρές αποστάσεις δεν µπορεί να εκτιµήσει το αναγκαίο κόστος και το συνεπαγόµενο χρόνο,» — «είναι δύσκολο να πωληθούν συµπληρωµατικές εισαγό- µενες ποσότητες στη Γερµανία στους πελάτες καθώς οι ποσότητες αυτές προορίζονται αποκλειστικά για περιφε- ρειακούς διανοµείς, Η εµπορία φυσικού αερίου απευ- θείας σε τελικούς καταναλωτές είναι δυνατή µόνο κατό- πιν σηµαντικών προσπαθειών και, προς το παρόν, φαίνε- ται µη ρεαλιστική. » L 103/10 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (78) Στην απάντησή τους στην κοινοποίηση των αιτιάσεων («η απάντηση»), τα µέρη επανέλαβαν ότι η αγορά µικρών όγκων είναι δυνατή, ότι το κόστος εισαγωγής είναι εύκολα διαθέ- σιµο (µέσω δικής τους έρευνας ή διαθέσιµων εταιρειών συµ- βούλων), ότι το κόστος της υποδοµής εισαγωγής είναι τυπικά µικρότερο του [0-5]* % και ότι προµήθειες και πελάτες είναι ευπρόσιτοι (η ζήτηση αυξάνει και οι ισχύουσες συµβάσεις λήγουν). Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το κόστος εισαγωγής µπορεί να υπολογιστεί. Τα άλλα σηµεία θα τύχουν περαιτέρω εξέτασης παρακάτω. (79) Ας σηµειωθεί ότι το Bundeskartellamt, σε πρόσφατη διαδι- κασία (9) καταλήγει στο συµπέρασµα ότι η αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις αποτελεί διακε- κριµένη σχετική αγορά προϊόντος. iii) Το γερµανικό φυσικό αέριο δεν µπορεί να προκαλέσει αύξηση της τιµής του εισαγόµενου φυσικού αερίου (80) (81) Το γερµανικό φυσικό αέριο πωλείται στο σύνολό του στη Γερµανία όπου ανταγωνίζεται µε το εισαγόµενο φυσικό αέριο. Όµως, η γερµανική παραγωγή φυσικού αερίου ισοδυ- ναµεί µε περίπου 20 % της συνολικής κατανάλωσης και αναµένεται να µειωθεί σε [λιγότερο από 15]* % µέχρι το 2010. Οι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων που επιθυ- µούν να ικανοποιήσουν τη ζήτησή τους απαιτούν συνεπώς αυξηµένη πρόσβαση σε εισαγόµενο φυσικό αέριο, δηλαδή στις υπηρεσίες των εταιρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις. Επιπλέον, το γερµανικό φυσικό αέριο παραδίδεται σε πολύ µεγάλο βαθµό στις εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις έτσι ώστε, εν γένει, η διαθεσιµότητα γερµανικού φυσικού αερίου για άλλες εταιρείες είναι ιδιαί- τερα περιορισµένη για να προκαλέσει αύξηση των τιµών εισαγόµενου φυσικού αερίου. Την παραγωγή και τα αποθέ- µατα του γερµανικού φυσικού αερίου κατέχουν σε ποσοστό περίπου [70-80]* % οι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτή- των σε µεγάλες αποστάσεις: ΒΕΒ [40-50]* %) και Mobil ([20-30]* %). Το υπόλοιπο [20-30]* % της γερµανικής παραγωγής (που τοιουτοτρόπως ισοδυναµεί µε [0-10]* % της γερµανικής ζήτησης) καλύπτει η RWE-DEA µε 7,5 %, οι Wintershall και Preussag µε 5,5 % εκάστη και η Erdol- Erdgas Gommern µε 4,5 %. Η RWE-DEA δεσµεύεται να πωλεί το 60 % της ετήσιας παραγωγής της στη Ruhrgas και η Preussag δεσµεύεται να πωλεί το 45 % της ετήσιας παρα- γωγής της στη Ruhrgas. Το µεγαλύτερο µέρος της παρα- γωγής της Erdol-Erdgas Gommern πωλείται µέσω της VNG, µια άλλη διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις. (9) Οι σχετικές µε τον άνθρακα και χάλυβα πτυχές της υπόθεσης εξετάστη- καν από την Επιτροπή στην υπόθεση IV/ECSC. 1252 — RAG/Saarberg- werke. Η γερµανική απόφαση συνοψίζεται στην εξαµηνιαία έκθεση εργα- σίας της BKartA και στην ανακοίνωσή της προς τον τύπο της 4ης Φε- βρουαρίου 1998. iv) Η πρόσβαση σε έξωθεν προµηθευόµενο φυσικό αέριο υπό ανταγωνιστικούς όρους δεν είναι εφικτή ούτε σήµερα ούτε και µετά τη συγκέντρωση: η δυνητική είσοδος άλλων εταιρειών στην αγορά διανοµής µεγά- λων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις εξαρτάται από τις υπηρεσίες των εταιρειών που κυριαρχούν στην αγορά (82) Η καθηµερινή επιχειρηµατική δραστηριότητα των εταιρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις εξαρτά- ται, σε σηµαντικό βαθµό, από το δίκτυο αγωγών, τις εγκα- ταστάσεις αποθήκευσης και άλλες υπηρεσίες που παρέχουν οι εταιρείες διανοµής σε µεγάλες αποστάσεις. Η απόφαση να παρακαµφθούν αυτοί οι βασικοί προµηθευτές για µέρος των υπηρεσιών τους θα ήταν παρακινδυνευµένη λαµβανοµένου υπόψη του εύρους των αντιποίνων από τους προµηθευτές διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις. (83) Ωστόσο, υπάρχει µια εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις που δεν εξαρτάται, όσον αφορά τις υπηρεσίες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων, από τις εταιρείες διανοµής σε µεγάλες αποστάσεις. Πρόκειται για την Erdgas Munster (EGM), µια εταιρεία που πωλεί φυσικό αέριο το οποίο παράγουν οι µέτοχοί της, οι σηµαντικότεροι Γερµανοί παραγωγοί φυσικού αερίου: ΒΕΒ ([20-30]* %), Mobil ([20- 30]* %), Wintershall ([20-30]* %), Preussag ([10-20]* %) και RWE DEA ([0-10]* %). Οι µέτοχοι υποχρεούνται να πωλούν το σύνολο της παραγωγής τους σε ειδικό µέρος της Βορειοδυτικής Γερµανίας, µέσω της EGM (που ισοδυναµεί µε 3 % της συνολικής γερµανικής κατανάλωσης) και, κατ' αυτό τον τρόπο, η εταιρεία εξασφαλίζει τις προµήθειές της σε φυσικό αέριο […]*. (84) (85) (86) […]*, η ΒΕΒ και η Mobil θα ελέγχουν, µετά τη συγκέ- ντρωση, τις στρατηγικές αποφάσεις της EGM. Οι εν λόγω αποφάσεις περιλαµβάνουν τη θέση της EGM σε ένα µελλο- ντικό περιβάλλον ελευθερωµένης αγοράς (βλέπε αναλυτικό- τερα παρακάτω). Τα µέρη ισχυρίζονται ότι δεν θα ελέγχουν την EGM δεδοµένου ότι […]*. Αυτός ο συλλογισµός δεν µπορεί να γίνει αποδεκτός. Η Exxon ασκεί κοινό έλεγχο υπό την έννοια του κανονισµού περί συγκεντρώσεων στην ΒΕΒ και, επιπλέον, θα είχε οικονοµική σηµασία για τη Shell να συµφωνήσει για […]*, καθώς, τοιουτοτρόπως, η Shell θα επωφελείτο επίσης από τα πλεονεκτήµατα του ελέγχου της EGM. Καίτοι τόσο η Μobil όσο και η ΒΕΒ είναι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις, η θέση της Mobil στην αγορά είναι σηµαντικά µικρότερη από αυτή της ΒΕΒ. Συνεπώς, η Mobil θα έχει συµφέρον, πριν από τη συγκέντρωση, να διατηρήσει τη δυνατότητα να χρησιµοποιεί την EGM ως µέσο εντός ενός µελλοντικού περιβάλλοντος ελευθερωµένης αγοράς. Συνεπώς, δεν υπάρχει κατ' ανάγκη ευθυγράµµιση συµφερόντων µεταξύ της ΒΕΒ και της Mobil. Η δυνατότητα να αποτελεί δυνητικό ανταγωνιστή θα καταργηθεί µετά τη συγκέντρωση µέσω της θέσπισης επί- σηµου ελέγχου στην EGM. επίσης αναφέρει ορισµένες απευθείας Tα µέρη έχουν προσκλήσεις υποβολής προσφορών σε ξένους προµηθευτές από δύο σχετικά µικρότερες τοπικές εταιρείες διανοµής. Στην πρόσκληση υποβολής προσφορών, οι τοπικές εταιρείες διανοµής, όλες τους πελάτες της Wingas, ζητούν τιµές για προµήθειες στα γερµανικά σύνορα και επισηµαίνουν ότι ανα- λαµβάνουν οι ίδιες την οργάνωση της µεταφοράς στο εσωτε- ρικό της Γερµανίας. Ένα άλλο παράδειγµα που αναφέρουν τα µέρη είναι η απόφαση της Stadwerk («SW») Viernheim για απευθείας προµήθειες. Ωστόσο, από την έρευνα της Επιτροπής προκύπτει ότι αυτές οι προσκλήσεις υποβολής προσφορών δεν ήσαν επιτυχείς. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/11 (87) Το γεγονός ότι µπορεί να υπάρξουν σποραδικές προσκλή- σεις υποβολής προσφορών δεν σηµαίνει συνεπώς ότι οι τοπικές εταιρείες διανοµής θεωρούν εφικτό να µεταφέρουν οι ίδιες το φυσικό αέριο στο εσωτερικό της Γερµανίας. Συνεπώς δεν σηµαίνει ότι θεωρούν πως ενεργούν ανταγωνι- στικά µε τις εταιρείες που κυριαρχούν στην αγορά. (88) Οι παραγωγοί που επιθυµούν να εισέλθουν στην αγορά στηρίζονται όχι µόνο στις γερµανικές εταιρείες όσον αφορά την πώληση του φυσικού αερίου τους στη Γερµανία, αλλά, σε διαφοροποιηµένο βαθµό, και στις κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις όσον αφορά τη διαµετακόµιση του φυσικού αερίου τους σε άλλες εξαγωγικές αγορές. Επί παρα- δείγµατι, το ολλανδικό φυσικό αέριο διέρχεται από τους αγωγούς των γερµανικών κυριαρχουσών εταιρειών για να φθάσει στην Ελβετία και στην Ιταλία (και πιθανόν ακόµη και στην Πολωνία), το νορβηγικό φυσικό αέριο διέρχεται από τη Γερµανία για φθάσει στην Ελβετία και το ρωσικό αέριο διέρ- χεται από τη Γερµανία για να φθάσει στη Γαλλία. Είναι απίθ α νο οι µικρότερες εταιρείες να µπορέ- σο υ ν να ε πι τ ύ χο υν ενδι αφέρο υ σε ς τ ιµές ή ό γ κ ο υς ή ο ι παρ αδο σιακο ί πρ ο µηθ ευτ ές ν α παρ ακάµψ ο υν τ ις κυρ ιαρχο ύ σες στ ην αγ ο ρ ά ετ α ιρ είες (89) Οι συµβάσεις µακροπρόθεσµου (10, 20 ή 30 έτη) εφοδια- σµού (συµβάσεις take and/or pay) δια των οποίων η υπο- χρέωση διάθεσης της εταιρείας διανοµής µεγάλων ποσοτή- των µειώνεται κατά την ποσότητα που ο παραγωγός πωλεί απευθείας (ή µέσω άλλων εταιρειών) στην περιοχή της εται- ρείας διανοµής (οι λεγόµενες επίσης «ρήτρες παράλληλων πωλήσεων»), αυξάνουν τους φραγµούς εφοδιασµού για άλλες εταιρείες. (90) (91) Επιπλέον, οι προµηθευτές δεν έχουν συµφέρον να παρακάµ- πτουν τους παραδοσιακούς πελάτες τους εάν αυτό οδηγεί σε ενδοκλαδικό ανταγωνισµό µεταξύ εταιρειών φυσικού αερίου («GTGC») µειώνοντας τις τιµές που µπορούν να επι- τευχθούν στην αγορά. Εάν ο προµηθευτής δεν επιθυµεί να προσφέρει χαµηλότερες τιµές, δεν συντρέχει λόγος για τον πελάτη να µετακινηθεί. Ο GTGC και συνεπώς η µείωση των τιµών είναι το πιθανότερο αποτέλεσµα. ∆εδοµένου ότι ο παραγωγός λαµβάνει καθαρές τιµές, µια τέτοια µείωση των τιµών θα επηρεάσει όλες τις πωλήσεις φυσικού αερίου. Η πώληση σε νεοεισερχόµενους θέτει, συνεπώς, τους παραγω- γούς σε κίνδυνο πιθανού επιζήµιου ανταγωνισµού των τιµών […]*. Σύµφωνα µε […]*, οι ρήτρες παράλληλων πωλήσεων ορίζουν την εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων και τον προµηθευτή που θα ανταγωνιστεί για τον ίδιο τελικό χρήστη και έτσι είναι προανταγωνιστικού χαρακτήρα. Όµως, ένας τέτοιος ανταγωνισµός είναι πιθανό να συµβεί µόνο εάν το όφελος για τον προµηθευτή από τις απευθείας πωλήσεις του αντισταθµίζει τόσο τη βραχυπρόθεσµη απώλεια της καθαρής αξίας για το σύνολο του υπόλοιπου αναληφθέντος όγκου πωλήσεων στην εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων όσο και τη µακροπρόθεσµη ζηµια από τον κίνδυνο απώλειας πωλήσεων για την εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων µετά τη λήξη της ισχύουσας σύµβασης. Αυτό είναι απίθανο να συµβεί, έτσι οι ρήτρες παράλληλων πωλήσεων λειτουρ- γούν και ως φραγµοί εισόδου στην αγορά. (92) Η Επιτροπή σηµειώνει επίσης ότι τρεις από τις µεγαλύτερες γερµανικές εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγά- λες αποστάσεις έχουν αγοράσει σηµαντικό µέρος του µη γερµανικής προέλευσης φυσικού αερίου τους από νορβη- γούς, δανούς και ρώσους παραγωγούς από κοινού (Ruhrgas 72 %, BEB 82 % και Thyssengas 100 %). Συνδυάζοντας τη ζήτηση εκ µέρους των πελατών τους, οι κοινοπραξίες θα επι- τυγχάνουν, µέσω συµβάσεων µακροπρόθεσµου εφοδιασµού, καλύτερες τιµές από οιαδήποτε άλλη εταιρεία που θα δια- πραγµατευόταν τη σύµβαση σε αυτόνοµη βάση. Τα µέρη διαφωνούν µε αυτό και επισηµαίνουν ότι οι τιµές αγοράς δεν σχετίζονται µε τον όγκο, αλλά καθορίζονται από τις τιµές εναλλακτικών καυσίµων. Η Επιτροπή δεν συµφωνεί µε το επιχείρηµα αυτό καθώς, εάν θεωρηθεί στην ακραία λογική του, συνεπάγεται ότι δεν είναι δυνατός ο ανταγωνισµός των τιµών στο εσωτερικό του ευρωπαϊκού κλάδου φυσικού αερίου καθώς ο οιοσδήποτε µπορεί να χρεώνει την ίδια τιµή, συγκεκριµένα την τιµή των εναλλακτικών καυσίµων. Αυτό σαφώς δεν είναι σωστό δεδοµένου ότι τα µέρη µπορούν άνετα να εκτιµήσουν τις παραµέτρους της τιµής του φυσικού αερίου, χρησιµοποιώντας ακόµη και σχέσεις µε δείκτες εναλλακτικών καυσίµων. (93) (94) (95) Ας σηµειωθεί επίσης ότι οι από κοινού αγορές µειώνουν το κίνητρο του παραγωγού να παραβλέπει τις εταιρείες δια- νοµής µεγάλων ποσοτήτων κατά την άµεση ή έµµεση πώληση σε άλλους εντός του εδάφους τους. Αυτό οφείλεται στο ότι, εάν ορισµένες εταιρείες συνδυάσουν τις αγορές τους, ο παραγωγός κινδυνεύει να χάσει όλους τους πελάτες του ακόµη αν παραβλέψει έστω και έναν από αυτούς. Ακόµα και αν, όπως υποστηρίζουν τα µέρη, άλλες κυριαρ- χούσες στην αγορά επιχειρήσεις, όπως οι VNG και Mobil, µπορούν να αγοράζουν φυσικό αέριο απευθείας και σε µεµο- νωµένη βάση σε παρεµφερείς τιµές, αυτό δεν συνεπάγεται ότι το ίδιο ισχύει και για τους νεοεισερχόµενους. Οι κυριαρ- χούσες στην αγορά επιχειρήσεις θα προσπαθήσουν να χρησι- µοποιήσουν τη θέση τους και να επηρεάσουν τους παραγω- γούς ωθώντας τους να µην εφοδιάζουν ανταγωνιστές. Η Wingas επισηµαίνει ότι προ ετών είχε συναφθεί συµφωνία εφοδιασµού για νορβηγικό φυσικό αέριο, αλλά ότι η GFU (ο νορβηγικός οργανισµός πωλήσεων φυσικού αερίου) το αρνείται. Επιπλέον, η […]* ανέφερε ότι […]* θα συνεχίσει να καταβάλει προσπάθειες προκειµένου να αποτρέψει την αγορά φυσικού αερίου […]*. Ακόµα και αν θα καθίστατο δυνατή η ανάληψη νέων όγκων, οι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες απο- στάσεις έχουν συνάψει συµφωνίες µακροπρόθεσµου εφοδια- σµού (pay or take) µε τους σηµαντικότερους πελάτες (εται- ρείες εφοδιασµού σε µικρές αποστάσεις, τοπικές εταιρείες διανοµής κ. ο. κ). Μπορεί συνεπώς να είναι δύσκολο να πωληθεί ο όγκος έτσι ώστε οι συγκεκριµένες συµφωνίες µα- κροπρόθεσµου εφοδιασµού να αποτελούν έναν επιπλέον φραγµό εισόδου στην αγορά διανοµής σε µεγάλες απο- στάσεις. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι όλες αυτές οι συµβά- σεις έχουν µια ηµεροµηνία λήξης και ότι η ζήτηση φυσικού αερίου αυξάνει κατά 2-3 % ετησίως. Συνεπώς, αυτές οι συµβάσεις δεν αποτελούν ανυπέρβλητο φραγµό εισόδου στην αγορά, αλλά αναντίρρητα καθιστούν την είσοδο δυ- σχερέστερη απ' ότι σε µια αγορά όπου δεν υπάρχει καµια µακροπρόθεσµη δέσµευση µεταξύ αγοραστών και πωλητών. L 103/12 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (96) Τέλος, οι γερµανικές εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις έχουν δαπανήσει τα τελευταία έτη σηµαντικά χρηµατικά ποσά και πιθανόν να συνεχίσουν να το κάνουν όσον αφορά την κάθετη ολοκλήρωση στα τελικά στάδια του σχετικού οικονοµικού κύκλου αγοράζοντας κεφαλαιουχικές συµµετοχές σε εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις και σε τοπικές εταιρείες διανοµής. [Η Επιτροπή εξετάζει αυτή την πτυχή]* αυτό αποσκοπεί στη διατήρηση της παρούσας δοµής του εφοδια- σµού. Το στοιχείο αυτό αυξάνει περαιτέρω τους φραγµούς εισόδου στην αγορά. v) Η πρόσβαση στις υποδοµές ή η επαναχρησιµοποίησή τους δεν αποτελούν επιλογές Η επ αν α χρη σ ι µ ο π ο ίη ση τ ω ν υ π ο δ ο µ ώ ν συ ν ε πά γ ε - τ αι υπερβο λικό εφάπαξ κό στ ο ς (97) Οι σηµαντικές κεφαλαιουχικές επενδύσεις των κυριαρχουσών στην αγορά επιχειρήσεων σε εγκαταστάσεις υποδοχής, αγω- γούς, αποθήκευση και ποιοτική προσαρµογή δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν για άλλους σκοπούς καίτοι ορισµένοι αγωγοί φυσικού αερίου µπορούν να µετατραπούν µε σηµα- ντικό κόστος σε πετρελαιαγωγούς. Συνεπώς, η επένδυση µπορεί να θεωρηθεί, κατά πολύ µεγάλο µέρος, ως εφάπαξ κόστος. (98) Tα µέρη επισηµαίνουν ότι το κόστος της εισόδου στην επι- χειρηµατική δραστηριότητα στον τοµέα του φυσικού αερίου δεν µπορεί λογικά να ερµηνευτεί ως φραγµός εισόδου στην αγορά δεδοµένου ότι το κόστος της υποδοµής εισαγωγής είναι τυπικά µικρότερο από […]* % της αξίας του αγο- ρασθέντος φυσικού αερίου. Όµως, οι υποδοµές εισαγωγής δεν είναι οι µόνες απαιτούµενες υποδοµές (το σηµαντικό- τερο µέρος µπορεί να είναι το δίκτυο αγωγών για διανοµή σε µεγάλες αποστάσεις) και η σηµαντική κεφαλαιουχική δαπάνη παραµένει, κατά πολύ µεγάλο µέρος, ένα εφάπαξ κόστος. (99) Επιπλέον, είναι πάντα φθηνότερο και ταχύτερο για τις κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις να αυξήσουν την ικα- νότητα µεταφοράς του αγωγού µε την προσθήκη συ- µπιεστών απ' ό,τι για ένα νεοεισερχόµενο να κατασκευάσει ένα νέο αγωγό. (100) Συνεπώς, δεν αναµένεται ότι ένας νεοεισερχόµενος στην αγορά θα ξεκινήσει την κατασκευή νέου µεγάλου δικτύου αγωγών υψηλής πίεσης στη Γερµανία. Με άλλα λόγια, η «εµπειρία Wingas» είναι απίθανο να επαναληφθεί. Η Wingas είναι ένα είδος «τυχερού συνδυασµού» µεταξύ ενός πολύ µεγάλου (πιθανόν και του µεγαλύτερου) γερµανού βιοµηχα- νικού καταναλωτή φυσικού αερίου που δεν ήταν ικανο- ποιηµένος από τις επικρατούσες τιµές και ενός πολύ µεγά- λου ρώσου παραγωγού που βρισκόταν σε σύγκρουση συµ- φερόντων µε τις κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις. Αυτή η σύγκρουση συµφερόντων εξηγείται περαιτέρω στο τµήµα για την εκτίµηση του ανταγωνισµού. (101) Επιπλέον, η καθαρή τιµή που µπορεί να αναµένει ο προµη- θευτής να επιτευχθεί από την ανανέωση της σύµβασης µε την αρχική εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων είναι µεγαλύτερη από αυτή που αναµένει ένας νεοεισερχόµενος ο οποίος πρέπει να πραγµατοποιήσει νέες επενδύσεις (και συνεπώς απαιτεί υψηλότερο περιθώριο). Επιπροσθέτως, ο εν λόγω νεοεισερχόµενος θα πρέπει να ακολουθήσει µια «επιθε- τική» στρατηγική για να επιτύχει την πώληση των όγκων του, πράγµα που θα επιφέρει µειώσεις των τιµών για όλους τις δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις και αυτό αντικατοπτρίζεται και πάλι µε µειωµένη καθαρή τιµή για τον παραγωγό. Η προτ εινόµενη από παράγοντ ες του κλάδου πρό- σβ αση τ ρίτων θα έχει περιορισµένο αντ ίκτυπο στ η ν ικα νό τ η τ α τ ω ν κ ατ α ναλ ω τ ώ ν να ει σ άγ ο υν απευθ εία ς φυ σικό αέριο σε αντ αγ ω νισµό µε τ ις εταιρείες διανοµής σε µεγάλες α πο στάσεις (102) Για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης, δεν αρκεί για την Επιτροπή το ότι η πιθανή σύναψη της Verbändeverein- barung Gas (VV για το φυσικό αέριο) θα οδηγήσει σε είσοδο στην αγορά µέσω πρόσβασης τρίτων. Το συµπέρασµα αυτό βασίζεται στην ισχύουσα κατάσταση, συγκεκριµένα την πρόταση από το γερµανικό κλάδο φυσικού αερίου στο πλαί- σιο των διαπραγµατεύσεων της VV για το φυσικό αέριο. (103) Η VV για το φυσικό αέριο αποτελεί πρωτοβουλία τεσσάρων εµπορικών οµοσπονδιών: α) της BGW, η ένωση του γερµα- νικού κλάδου φυσικού αερίου και ύδρευσης· β) της VKU, η ένωση των τοπικών εταιρειών διανοµής· γ) της BDI, η ένωση γερµανών βιοµηχάνων (βιοµηχανικοί καταναλωτές) και δ) της VIK, η ένωση γερµανικών επιχειρήσεων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η Γερµανία έχει επιλέξει, στο πλαίσιο της οδηγίας για το φυσικό αέριο, µια «διαπραγµατεύσιµη πρόσβαση τρίτων» και η VV για το φυσικό αέριο προτίθεται να καθορίσει τις κατευθυντήριες γραµµές για µια διαπραγµα- τεύσιµη πρόσβαση τρίτων. Η αρµόδια για τον ανταγωνισµό γερµανική αρχή ή/και η Επιτροπή θα πρέπει να εκτιµήσουν την VV για το φυσικό αέριο µετά την έγκρισή της. Σκοπός της VV για το φυσικό αέριο είναι, όπως αναφέρεται στην κοινή επιστολή των τεσσάρων οµοσπονδιών προς τον γερ- µανό Υπουργό Οικονοµικών «να επισηµάνει στο πολιτικό περαιτέρω κανονιστική περιβάλλον ότι ρύθµιση για το φυσικό αέριο. Η VV για το φυσικό αέριο πληροί τα κριτήρια µιας προσανατολισµένης, ανταγωνι- στικής, δίκαιης, διάφανης και απλής αγοράς και τοιουτοτρό- “χρηµατιστηρίου” πως συµβάλλει στην ανάπτυξη ενός φυσικού αερίου. Η VV για το φυσικό αέριο περιλαµβάνει τις βασικές αρχές και κανόνες πρόσβασης στο δίκτυο καθώς και έναν απλό υπολογισµό των τιµολογίων. Η VV για το φυσικό αέριο θα συναφθεί πριν τα τέλη του 1999». δεν απαιτείται (104) Παρά την κοινή αυτή δήλωση, δεν φαίνεται, βάσει της «περί- πτωσης αναφοράς» που ανέπτυξαν παράγοντες του κλάδου φυσικού αερίου, πιθανό να συνάγεται ότι µέσω αυτού του τύπου πρόσβασης τρίτων θα καταστεί δυνατή η εισαγωγή φυσικού αερίου ανταγωνιστικού αυτού που παρέχουν οι κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις. (105) Tο πρώτο στοιχείο είναι ότι η περίπτωση αναφοράς ορίζει ότι η πρόσβαση τρίτων είναι δυνατή µόνον εφόσον υπάρχει διαθέσιµη ικανότητα µεταφοράς του αγωγού και ότι λαµβά- νονται υπόψη συµβάσεις µακροπρόθεσµου εφοδιασµού (take or pay). Από την έρευνα αγοράς προκύπτει ότι είναι δύσκολο να εκτιµηθεί κατά πόσον είναι διαθέσιµη η ικα- νότητα µεταφοράς και οι κυριαρχούσες στην αγορά επι- χειρήσεις έχουν αναλάβει µέχρι το 100 % της ζήτησής τους µέσω συµβάσεων µακροπρόθεσµου εφοδιασµού (take or pay). Συνεπώς, η VV για το φυσικό αέριο δεν θέτει ουσια- στικά σε κίνδυνο την κατάσταση των κυριαρχουσών στην αγορά επιχειρήσεων. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/13 (106) Tο δεύτερο στοιχείο είναι ότι η περίπτωση αναφοράς δείχνει ότι το φυσικό αέριο τρίτων πρέπει να είναι συµβατό µε τις προδιαγραφές του φυσικού αερίου στο οικείο δίκτυο αγωγών του κατόχου του αγωγού. Αυτό ορίζεται κατά τρό- πον ώστε «οι προδιαγραφές του φυσικού αερίου να επιτρέ- πουν τη δίοδό του από τον αγωγό χωρίς ουδεµια προσαρ- µογή από το µεταφορέα να έχει πίεση που να επιτρέπει τη λήψη του φυσικού αερίου χωρίς προσαρµογή από το µετα- φορέα και να έχει προδιαγραφές που επιτρέπουν τη χρήση από κοινού µε άλλους τύπους φυσικού αερίου στο δίκτυο». Η ικανοποίηση αυτών των κριτηρίων µπορεί να µην είναι εύκολη λαµβανοµένων υπόψη των διαφόρων προδιαγραφών του φυσικού αερίου που αποτελεί σήµερα αντικείµενο εµπο- ρίας στη Γερµανία (βλέπε παρακάτω τη συζήτηση για το φυσικό αέριο LCV/HCV και το γεγονός ότι τόσο το φυσικό αέριο LCV όσο και το φυσικό αέριο HCV πωλούνται σήµερα στη Γερµανία υπό ορισµένες σαφείς προδιαγραφές). Έτσι, το φυσικό αέριο δεν είναι ένα πλήρως οµοιογενές προϊόν και η φύση και η εφικτότητα της πρόσβασης τρίτων στην ηλεκ- τρική ενέργεια και τις τηλεπικοινωνίες διαφέρει από την πρό- σβαση τρίτων στο φυσικό αέριο. Η, όπως αναφέρεται σε έγγραφο που υπέβαλαν τα µέρη «µια βασική διαφορά µε τη VV για την ηλεκτρική ενέργεια είναι ότι, όσον αφορά το φυσικό αέριο, απαιτείται ξεχωριστή συµφωνία µε κάθε φορέα διαχείρισης του αγωγού και ότι οι διάφορες προδιαγραφές φυσικού αερίου και οι διαφορές πίεσης στο σηµείο εκκίνησης και απόληξης περιπλέκουν τη συγκεκριµένη οργά- νωση». (107) Ένα τρίτο στοιχείο είναι ότι η διάρκεια µιας συµφωνίας µεταφοράς πρέπει να είναι τουλάχιστον ένα έτος, µε δύο ηµεροµηνίες έναρξης κάθε χρόνο (1η Οκτωβρίου και 1η Απριλίου). Ας σηµειωθεί ότι, συνεπώς, οι συµβάσεις για την πρόσβαση τρίτων θα περιλαµβάνουν πάντα τη χρήση κατά τους χειµερινούς µήνες αιχµής έτσι ώστε να εξετάζονται όλες οι πιθανότητες όταν οι αγωγοί θα λειτουργούν µε πλήρη ικανότητα µεταφοράς. Επιπλέον, σαφής στόχος αυτής της απαίτησης είναι να αποτρέψει την ανάπτυξη µιας αγοράς µε συναλλαγές τοις µετρητοίς και άµεση παράδοση. Η σηµασία αυτού είναι ότι η ανάπτυξη µιας τέτοιας αγοράς ανατρέπει την ισορροπία του παραδοσιακού συστήµατος. Ο ρόλος των εταιρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων τίθεται ιδιαίτερα σε κίνδυνο εφόσον µια αγορά µε συναλλαγές τοις µετρητοίς και άµεση παράδοση διευκολύνει την άµεση επαφή µεταξύ του τελικού καταναλωτή και του παραγωγού µε συνέπεια το µειωµένο περιθώριο για την εταιρεία δια- νοµής µεγάλων ποσοτήτων […]*. Κανένα στοιχείο αυτού του είδους δεν προβλέπεται από τη VV για το φυσικό αέριο. (108) Ένα τέταρτο στοιχείο είναι ότι […]*. (109) Τέλος, η VV για το φυσικό αέριο δεν προβλέπει πρόσβαση στην αποθήκευση, πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες προ- σαρµογής και υπηρεσίες στήριξης. (µετατροπή LCV/HCV) ούτε (110) Τα µέρη επισηµαίνουν στην απάντησή τους ότι η τελική συµφωνία σχετικά µε τη VV για το φυσικό αέριο απαιτεί τη στήριξη των τελικών χρηστών, του γερµανικού καρτέλ και της γερµανικής κυβέρνησης. Mε τόσους πολλούς συµµετέ- χοντες στη διαδικασία, τα µέρη αδυνατούν να αντιληφθούν την εικασία της Επιτροπής ότι το τελικό αποτέλεσµα δεν θα διευκολύνει ούτε την πρόσβαση τρίτων ούτε τον ανταγωνι- σµό. Η Επιτροπή πρέπει να προβεί στην εκτίµησή της βάσει των στοιχείων που έχει στη διάθεσή της. Τα στοιχεία αυτά είναι η περίπτωση αναφοράς του κλάδου του φυσικού αερίου. Ως εκ τούτου, η στήριξη των εκτιµήσεων σε οποιοδήποτε άλλο στοιχείο αποτελεί εικασία. Συµπέρασµα (111) Η Επιτροπή καταλήγει στο συµπέρασµα ότι η γερµανική αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις αποτελεί µια ξεχωριστή αγορά προϊόντος. Φυσικό αέριο χαµηλής θερµαντικής ικανότητας και φυσικό αέριο υψηλής θερµαντικής ικανότητας (112) Στη διάρκεια της έρευνας, ορισµένοι τρίτοι υποστήριξαν ότι κατά την εκτίµηση του αντίκτυπου της πράξης στις ευρω- παϊκές αγορές φυσικού αερίου πρέπει να γίνεται διάκριση µεταξύ του λεγόµενου φυσικού αερίου χαµηλής θερµαντικής ικανότητας (LCV) και του λεγόµενου φυσικού αερίου υψηλής θερµαντικής ικανότητας (HCV). Η Επιτροπή συµ- φωνεί µε τα µέρη ότι το φυσικό αέριο LCV και το φυσικό αέριο HCV αποτελούν µέρος µιας συνολικής αγοράς φυσικού αερίου. Η Επιτροπή καταλήγει σε αυτό το συµπέρα- σµα βάσει της υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης. Με άλλα λόγια, σχετική αύξηση της τιµής του φυσικού αερίου LCV της τάξης του 5-10 % καθίσταται ασύµφορη λαµβανοµένου υπόψη του γεγονότος ότι οι καταναλωτές στη σχετική περιοχή της Γερµανίας (10) µπορούν να µετα- στραφούν σε φυσικό αέριο HCV. (113) Η διάκριση µεταξύ φυσικού αερίου LCV και HCV χρονολο- γείται από την ανακάλυψη (1959) και κοιτασµατική έρευνα (1963) του σηµαντικού κοιτάσµατος φυσικού αερίου στο Groningen των Κάτω Χωρών, το µεγαλύτερο κοίτασµα φυσικού αερίου στην Ευρώπη και ένα από τα µεγαλύτερα στον κόσµο. Το εν λόγω κοίτασµα σηµατοδότησε την απαρχή του κλάδου του φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Η συνολική κατανάλωση φυσικού αερίου προσανατολίστηκε τοιουτοτρόπως στο φυσικό αέριο που έχει τις προδιαγραφές του κοιτάσµατος του Groningen. Ωστόσο, η κατάταξη του φυσικού αερίου LCV περιλαµβάνει ένα ευρύτερο φάσµα από το ευρισκόµενο άνωθεν ή κάτωθεν της θερµαντικής ικανότη- τας του φυσικού αερίου του Groningen. Με βάση τον ορι- σµό του φυσικού αερίου χαµηλής θερµαντικής ικανότητας που χρησιµοποιείται στη Γερµανία (DVGW — κώδικας πρακτικής G 260/I — Ποιότητα του φυσικού αερίου) το φυσικό αέριο LCV ορίζεται µε ∆είκτη Wobbe µέχρι 13 kWh/κµ. (114) Οι προδιαγραφές του φυσικού αερίου (Groningen ή LCV) έχουν επίπτωση στη συνολική «στήλη φυσικού αερίου» στα τελικά στάδια της παραγωγής. Η διανοµή µε αγωγούς υψηλής πίεσης (που µεταφέρουν φυσικό αέριο σε µεγάλες αποστάσεις), οι υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης, η δια- νοµή µε αγωγούς χαµηλής πίεσης (που επιτρέπουν την παροχή φυσικού αερίου στην κατάλληλη χαµηλή πίεση για τους καυστήρες αερίου που χρησιµοποιούν τα νοικοκυριά) και η εγκατάσταση µέσω της οποίας καταναλώθηκε το φυσικό αέριο από τον τελικό καταναλωτή έχουν σχεδιαστεί και µπορούν να λειτουργούν είτε αποκλειστικά για φυσικό αέριο LCV είτε αποκλειστικά για φυσικό αέριο HCV. (115) Μεταγενέστερα κοιτάσµατα φυσικού αερίου ήσαν διαφορε- τικής ποιότητας µε υψηλότερη θερµαντική ικανότητα καθώς το φυσικό αέριο περιλαµβάνει λιγότερο ανενεργό άζωτο. Στην πραγµατικότητα, φυσικό αέριο LCV έχει βρεθεί µόνο σε άλλα θαλάσσια κοιτάσµατα στις Κάτω Χώρες και τη Βορειοδυτική Γερµανία. Σήµερα, εξακολουθούν να υπάρχουν ειδικές στήλες φυσικού αερίου LCV στις Κάτω Χώρες, στη Βορειοδυτική Γερµανία, σε τµήµα του Βελγίου (στις επαρχίες της Αµβέρσας και του Limburg) και σε τµήµα της Γαλλίας (Βόρεια — Pas de Calais). (10) ∆εν είναι αναγκαίο για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης να απο- φασιστεί εάν υπάρχει ξεχωριστή αγορά φυσικού αερίου LCV και HCV στις Κάτω Χώρες εφόσον η έκβαση της υπόθεσης δεν θα διαφέρει ουσιαστικά. L 103/14 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 ∆υνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης: µετατροπή της στήλης φυσικού αερίου από συµβατό LCV σε συµβατό HCV α) Μια σχετική διαρκής αύξηση της τιµής του φυσικού αερίου LCV θα επιταχύνει την τρέχουσα υποκατάσταση (116) Τα µέρη έχουν προσκοµίσει σχεδιαγράµµατα που απεικονί- ζουν τη συνεχή τρέχουσα υποκατάσταση της κατανάλωσης φυσικού αερίου LCV µε αέριο HCV, που λαµβάνει χώρα στη Γερµανία από το 1975 βάσει βιοµηχανικών στατιστικών που δείχνουν τόσο τον απόλυτο όσο και το σχετικό όγκο των διαφόρων τύπων φυσικού αερίου (HCV, LCV, κλίβανος κοκ και άλλοι τύποι φυσικού αερίου). (117) Βάσει αυτών των στοιχείων, το ζήτηµα είναι να διερευνηθεί ποια θα είναι η αντίδραση µιας εταιρείας διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε αύξηση της τιµής από τους παραγωγούς φυσικού αερίου LCV. Η αντίδραση της εταιρείας διανοµής µεγάλων ποσοτήτων θα επηρεαστεί από τη δυνατότητά της να µεταστραφεί σε παραγωγό ΗCV και από τα κίνητρα που προέρχονται από τη δυνατότητα των πελατών της να µετα- στραφούν σε άλλη εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων που θα τους εφοδιάζει µε φθηνότερο φυσικό αέριο HCV. (118) ∆εδοµένου ότι από τεχνική άποψη είναι εύκολη η µετατροπή ενός ολόκληρου δικτύου αγωγών από PCV σε HCV, ο βασι- κός περιορισµός για την εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτή- των όσον αφορά την αλλαγή της υποδοµής της είναι η υπό- γεια αποθήκευση. Το πρόβληµα είναι ότι απαιτείται η µετα- τροπή κατά την αποθήκευση του φυσικού αερίου LCV σε φυσικό αέριο HCV. Σύµφωνα µε τα µέρη, η µετατροπή είναι απλή και άµεση. Σύµφωνα µε την Wingas, η εν λόγω µετα- τροπή απαιτεί χρόνο (τυπικά τρεις κύκλους αποθήκευσης και συνεπώς δύο έτη για τις σχετικές εγκαταστάσεις) και είναι δαπανηρή (λαµβανοµένου υπόψη του µεταβαλλόµενου θερµαντικού περιεχοµένου του αντληθέντος φυσικού αερίου όταν το φυσικό αέριο HCV µεταφέρεται σε µια εγκατάσταση LCV). (119) Όµως, ήδη πριν το τέλος του τρίτου κύκλου αποθήκευσης το αντληθέν αέριο µπορεί να είναι ποιότητας HCV. Επι- πλέον, όλες οι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων γνωρίζουν τη «µείξη διαφόρων τύπων φυσικού αερίου» (προσθήκη φυσικού αερίου LCV σε φυσικό αέριο HCV για την απόκτηση φυσικού αερίου HCV χαµηλής θερµαντικής ικανότητας αλλά εντός του φάσµατος του φυσικού αερίου HCV, ή αντιστρόφως) για την επίτευξη των επιθυµητών προ- διαγραφών. Συνεπώς µπορεί να είναι σχετικά εύκολο γι' αυτές να προσαρµόζουν το φυσικό αέριο που αντλούν από τις εγκαταστάσεις αποθήκευσής τους κατά την περίοδο µετατροπής µέσω απλής ς προκειµένου να διατηρείται εντός των προδιαγραφών LCV ή HCV. Μπορούµε να εικάσουµε ότι στην αρχή µπορεί να προστεθεί φυσικό αέριο LCV για να διατηρηθεί το αντληθέν αέριο εντός του φάσµατος LCV και ότι βαθµιαία προστίθεται φυσικό αέριο HCV για να επι- τευχθούν οι προδιαγραφές του HCV. Aυτό θα µείωνε πιθα- νόν σηµαντικά το κόστος µετατροπής. (120) Βάσει των παραπάνω στοιχείων, η Επιτροπή καταλήγει στο συµπέρασµα ότι απέναντι σε διαρκή σχετική αύξηση της τιµής του φυσικού αερίου LCV σε σύγκριση µε το φυσικό αέριο HCV, οι τεχνικοί περιορισµοί που αντιµετωπίζουν οι γερµανοί κάτοχοι εγκαταστάσεων αποθήκευσης LCV δεν είναι τέτοιοι ώστε να αποτρέπουν τη µετατροπή. Συνεπώς, η σχετική αύξηση των τιµών συµβάλλει στην επιτάχυνση της µετατροπής που αργά ή γρήγορα θα πραγµατοποιηθεί. β) Οι πελάτες του φυσικού αερίου LCV που εφοδιάζουν εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων έχουν εναλλακ- τικές δυνατότητες στη σχετική γερµανική περιοχή για µεταστροφή προς προµήθειες HCV από την Wingas Β ιο µ η χανι κο ί π ε λά τ ε ς παραγωγής ηλεκτ ρικής ενέργειας κ αι µ ε τ α τ ρ ο πή στ αθ µ ώ ν (121) Η έρευνα αγοράς έχει επιβεβαιώσει ότι το κόστος µετα- τροπής για τους περισσότερους βιοµηχανικούς πελάτες και σταθµούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας όσον αφορά την προσαρµογή των καυστήρων τους είναι χαµηλό ως ποσοστό του ετήσιου ποσού που καταβάλλουν για φυσικό αέριο. Συνεπώς, µπορεί να είναι οικονοµικά εφικτό για ένα σηµα- ντικό βιοµηχανικό καταναλωτή ή σταθµό παραγωγής ηλεκ- τρικής ενέργειας να διαθέτει ένα νέο ειδικά κατασκευασµένο αγωγό που να συνδέει τον πελάτη µε τον παρακείµενο (µέχρι 50 χλµ. το πολύ) αγωγό υψηλής πίεσης HCV. Το ερώτηµα συνεπώς είναι κατά πόσον υπάρχουν αγωγοί HCV στη γύρω περιοχή που ανήκουν σε άλλες εταιρείες από αυτές που έχουν συµφέρον από τη διανοµή LCV. Eφόσον ισχύει αυτό, ο κίνδυνος διαρροής αυτών των πελατών προς άλλη εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων θα έχει ως αποτέλεσµα η κυριαρχούσα στην αγορά εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων LCV να κλίνει περισσότερο προς την ανάληψη της µετατροπής (εφόσον η τιµή έχει αυξηθεί από τον παρα- γωγό) ή θα καθιστούσε µια αύξηση της τιµής από την εται- ρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων µη επικερδή. (122) Όσον αφορά τη βιοµηχανική ζήτηση φυσικού αερίου, πρέπει να γίνει διάκριση µεταξύ Nordrhein-Westfalen (NRW) και Κάτω Σαξονίας. Στη NRW, οι πωλήσεις φυσικού αερίου ανά τ. χλµ. είναι περίπου τριπλάσιες των αντίστοιχων στην Κάτω Σαξονία και ο αριθµός των βιοµηχανικών πελατών ανά τ. χλµ. είναι 2,5 φορές υψηλότερος. Στη NRW, οι αγωγοί «Wedal» και «Midas» της Wingas βρίσκονται συνεπώς πιθα- νόν σε εφικτή απόσταση από επαρκή αριθµό πελατών ώστε να επιτρέπουν µια µετατροπή. Επιπλέον, στο Rehden, στα σύνορα NRW/Κάτω Σαξονίας, βρίσκεται υπόγεια εγκατά- σταση αποθήκευσης της Wingas, επιτρέποντας τοιουτοτρό- πως στην εταιρεία να παρέχει την απαραίτητη µετατροπή στους πελάτες της στη NRW/Κάτω Σαξονία. Στην Κάτω Σαξονία, η Wingas διαθέτει επίσης ένα δίκτυο αγωγών υψηλής πίεσης HCV. Φαίνεται ότι η µόνη σηµαντική περιοχή που µπορεί να µην βρίσκεται σε εφικτή απόσταση από το εν λόγω δίκτυο είναι η περιοχή του Ανόβερου. Ωστόσο, το διαθέσιµο πεδίο πιθανόν να επαρκεί για να καταστήσει µια αύξηση των τιµών µη επικερδή. (123) Εξακολουθεί, ωστόσο, να υπάρχει ανάγκη κατασκευής από τον αγωγό υψηλής πίεσης HCV της Wingas ενός αγωγού ειδικού για την εξυπηρέτηση των βιοµηχανικών πελατών. Αυτό απαιτεί χρόνο και χρηµατική δαπάνη και, στην πράξη, έχει αποδειχτεί προσοδοφόρο µόνον εφόσον ο πελάτης απο- δεχτεί µια ρύθµιση αποκλειστικού εφοδιασµού διάρκειας 5- 10 ετών. Ο προµηθευτής φυσικού αερίου LCV που κυριαρχεί στην αγορά είναι συνεπώς σε θέση να αυξήσει την τιµή άνω της επικρατούσας τιµής HCV κατά περιθώριο µέχρι το οριακό κόστος της νέας υποδοµής. Όµως, τέτοιες συµφωνίες δεν είναι ασυνήθεις στον κλάδο έτσι ώστε το κόστος του συµπληρωµατικού αγωγού µπορεί να αντισταθ- µιστεί επωφελώς όπως έχει αποδείξει η εµπειρία της Wingas σε άλλες περιοχές. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/15 (124) Η Wingas υποστηρίζει ότι στην Κάτω Σαξονία ελάχιστοι πελάτες µε σηµαντική ζήτηση βρίσκονται σε λογική από- σταση από τον αγωγό υψηλής πίεσης HCV που διαθέτει έτσι ώστε η εµπειρία της σε άλλες περιφέρειες δεν εφαρµόζε- ται σε αυτό που η Wingas θεωρεί ως διακεκριµένη γεωγρα- φική αγορά προϊόντος, συγκεκριµένα την περιοχή φυσικού αερίου LCV της Βόρειας Γερµανίας. (125) Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το κόστος µετατροπής δεν είναι πάντα χαµηλό για τους βιοµηχανικούς πελάτες. Η Gasuine έχει επισηµάνει ότι βιοµηχανικοί πελάτες που χρησιµοποιούν φυσικό αέριο ως πρώτη ύλη για κάποια χηµική µέθοδο µπο- ρούν να αντιµετωπίσουν κόστος άνω των 20 εκατ. ευρώ. Η Επιτροπή, όµως, δεν γνωρίζει τέτοιους πελάτες στην σχετική γερµανική περιοχή. (126) Συνολικά, η Επιτροπή καταλήγει στο συµπέρασµα ότι επαρκής αριθµός Γερµανών βιοµηχανικών πελατών LCV και σταθµών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έχουν τη δυνα- τότητα να µετατρέψουν τη ζήτησή τους στη Wingas όταν αντιµετωπίζουν διαρκή αύξηση της τιµής του φυσικού αερίου LCV προκειµένου να αποτρέψουν τον επικερδή χαρακτήρα µιας τέτοιας αύξησης της τιµής. Μετ ατ ρ ο πή τ ω ν Τ Ε ∆ (127) Οι ΤΕ∆ εφοδιάζουν νοικοκυριά και συγκροτήµατα κατοι- κιών. Συνεπώς απαιτούν από τους προµηθευτές να είναι σε θέση να προσφέρουν υψηλό swing. Εξετάζουν το ενδεχό- µενο µεταστροφής µόνον εφόσον ο νέος προµηθευτής τους είναι σε θέση να τους προσφέρει φυσικό αέριο HCV µε υψηλό swing. Η Wingas διαθέτει την εγκατάσταση αποθή- κευσης Rehden στην περιοχή και, συνεπώς, είναι σε θέση να παρέχει swing. (128) Επιπλέον, ο διανοµέας ή/και ο προµηθευτής πρέπει να απορ- ροφούν το κόστος που συνεπάγεται η µετατροπή εγκατα- στάσεων νοικοκυριών. Το συγκεκριµένο κόστος εκτιµάται περίπου σε 60 ευρώ ανά νοικοκυριό βάσει λεπτοµερούς εκτίµησης του κόστους που παρείχε, µέσω των µερών, πεπει- ραµένη εταιρεία «µετατροπής εγκαταστάσεων νοικοκυριών». Με βάση τυπική κατανάλωση νοικοκυριού της τάξης των 80 MBTU ετησίως, τιµή τοπικού διανοµέα 3,4 ευρώ/MBTU και τυπική τιµή για φυσικό αέριο νοικοκυριού 8 ευρώ/MBTU, αύξηση της τιµής κατά 5 % για φυσικό αέριο LCV που παρέχεται από την εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων LCV µειώνει το περιθώριο του τοπικού διανοµέα κατά 13,5 ευρώ. Αύξηση της τιµής κατά 10 % µειώνει το περιθώριο του τοπικού διανοµέα κατά 27 ευρώ. Συνεπώς, το κόστος µετατροπής ανακτάται πλήρως από τον τοπικό διανοµέα εντός περιόδου 2-4 ετών. Καθώς η τυπική διάρκεια της σύµβασης εφοδιασµού µεταξύ µιας εταιρείας διανοµής µεγά- λων αποστάσεων και µιας τοπικής εταιρείας διανοµής κυµαί- νεται µεταξύ 10-20 έτη, αύξηση της τιµής κατά 5-10 % καθίσταται µη προσοδοφόρα από τις ΤΕ∆ που µετατρέπονται σε εναλλακτικό προµηθευτή φυσικού αερίου HCV. Επιπλέον, εφόσον η εγκατάσταση ενός νοικοκυριού έχει µετατραπεί σε HCV, µπορεί να λειτουργεί µε ασφάλεια µε φυσικό αέριο LCV µέχρις ότου το HCV εισέλθει στο τοπικό δίκτυο δια- νοµής. Η συνέπεια είναι µια προσωρινή και οριακή απώλεια αποδοτικότητας· όµως, εάν αυτή η µετατροπή πραγµατο- ποιηθεί κατά τους θερινούς µήνες, η απώλεια αποδοτικότη- τας ελαχιστοποιείται. (129) Έχει υποστηριχθεί ότι ακόµα και αν είναι δυνατή η µετα- τροπή από φυσικό αέριο LCV σε HCV, µια ΤΕ∆ δεν θα την επιχειρήσει εάν πρόκειται, κατ' αυτόν τον τρόπο, να καταστεί µια «νησίδα HCV» σε περιοχή LCV. Αυτό θα έχει σηµαντικές επιπτώσεις στην ασφάλεια του εφοδιασµού πράγµα που δεν επιθυµούν οι καταναλωτές. Η Wingas θεωρεί αυτό το στοι- χείο ως το βασικό λόγο για τον οποίο, παρά τις προσφερό- µενες εκπτώσεις της τάξης του 5-8 % (σύµφωνα µε στοιχεία των µερών) σε σύγκριση µε το υφιστάµενο επίπεδο τιµών, λιγότεροι από πέντε τοπικοί διανοµείς (Stadtwerke) στη Γερ- µανία έχουν πειστεί για τη µετατροπή από LCV σε HCV. (130) Tο επιχείρηµα αυτό δεν µπορεί να γίνει αποδεκτό στην παρούσα κατάσταση µιας διαρκούς σχετικής αύξησης των τιµών. Σε µια τέτοια κατάσταση, τα κίνητρα µετατροπής είναι τα ίδια για όλους τους πελάτες έτσι ώστε, εν προ- κειµένω, να µην υπάρχει πλέον κατάσταση «νησίδας». γ) Οι εναλλακτικές δυνατότητες των πελατών της εται- ρείας διανοµής µεγάλων ποσοτήτων που κυριαρχεί στην αγορά θα αυξήσουν περαιτέρω τα κίνητρα για την κυριαρχούσα στην αγορά εταιρεία να προβεί στη σχε- τική µετατροπή (131) Όταν παρατηρείται αύξηση της τιµής φυσικού αερίου LCV σε σχέση µε το φυσικό αέριο HCV, είναι συνήθης ορθολο- γική συµπεριφορά για µια εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων να συµπεράνει ότι σηµαντικό µέρος των πελατών της έχουν τη δυνατότητα να µεταστραφούν σε ανταγωνιζό- µενη εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων για να υπερα- σπιστεί τη θέση τους. Η εταιρεία πρέπει συνεπώς να εξα- σφαλίσει ότι είναι και αυτή σε θέση να προσφέρει το φθηνό- τερο φυσικό αέριο HCV. Συνεπώς, η κυριαρχούσα στην αγορά εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων θα επισπεύσει η ίδια τη µετατροπή της. Συµπέρασµα όσον αφορά τη δυνατότητα υποκατά- στασης από την πλευρά της ζήτησης (132) Για τους σκοπούς της παρούσας διαδικασίας, η Επιτροπή καταλήγει ότι µια διαρκής σχετική αύξηση της τιµής φυσικού αερίου LCV θα ήταν µη προσοδοφόρα λαµβανοµέ- νου υπόψη ότι α) αργά ή γρήγορα η αλυσίδα φυσικού αερίου LCV πρέπει να µετατραπεί σε φυσικό αέριο HCV, β) µια τέτοια αύξηση της τιµής επισπεύδει τη µετατροπή, γ) υπάρχουν εναλλακτικές δυνατότητες στη σχετική γερµανική περιοχή υπό µορφή προµηθειών HCV από τη Wingas και δ) αυτή η γνώση θα αυξήσει περαιτέρω τα κίνητρα για τις εται- ρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων LCV να αλλάξουν οι ίδιες την περιοχή κατανάλωσης που καλύπτουν. (133) Ωστόσο, το κόστος µετατροπής αντιπροσωπεύει ένα ανταγω- νιστικό πλεονέκτηµα της εταιρείας διανοµής που είναι σε θέση να προσφέρει τις επικρατούσες προδιαγραφές καθώς αυξάνει το όριο για µεταστροφή σε άλλο προµηθευτή. L 103/16 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Σχετική γεωγραφική αγορά (134) Τα µέρη θεωρούν ότι, εν γένει, οι αγορές διανοµής µεγάλων ποσοτήτων είναι εθνικές. Επισηµαίνουν ότι, εκ παραδόσεως, η διανοµή είναι, σε µεγάλο βαθµό, οργανωµένη σε εθνική βάση µέσω εθνικών ή περιφερειακών φορέων εκµετάλλευσης. Ωστόσο, τα µέρη θεωρούν ότι, κατόπιν της θέσπισης της οδηγίας για το φυσικό αέριο, δεν µπορεί να αγνοηθεί η τάση προς διασυνοριακές αγορές. Τα µέρη θεωρούν ότι οι προσπάθειες για αύξηση των τιµών µετά τη συγκέντρωση σε µεµονωµένα κράτη µέλη θα εξουδετερώνονταν όχι µόνον από τον ανταγωνισµό σε εθνικό επίπεδο, αλλά και από αυξηµένες διασυνοριακές αγορές από εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων, τοπικές εταιρείες διανοµής, σταθµούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και µεγάλους βιοµηχανι- κούς χρήστες. (135) ∆εδοµένου ότι η κυριότητα της υποδοµής εξακολουθεί να είναι οργανωµένη, σε µεγάλο βαθµό, σε εθνική βάση και οι όροι πρόσβασης τρίτων εξακολουθούν να καθορίζονται κυρίως σε εθνική βάση, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αγορές θα παραµείνουν στο εγγύς µέλλον, κατά το µεγαλύτερο µέρος τους, εθνικές. α) Κάτω Χώρες (136) Για τους λόγους που αναφέρονται στο προηγούµενο σηµείο, η Επιτροπή συµφωνεί µε τα µέρη ότι η ολλανδική αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων είναι εθνική. (141) […]*. (142) […]*. (143) […]*. (144) […]* (12). (145) […]*. (146) […]*. Ορισµός των περιφερειών (147) Οι περιφέρειες αποτελούνται τοιουτοτρόπως από την περιφέ- ρεια «Thyssengas» (δυτικό τµήµα της Nordrhein-Westfalen κατά µήκος των βελγικών/ολλανδικών συνόρων), την περιφέ- ρεια «BEB» (Αµβούργο, Schleswig-Holstein και τµήµατα της Βρέµης και Niedersachsen), την περιφέρεια «VNG» (Mecklenburg-Vorpommern, Bραδεµβούργο, µέρη της Sachsen και Sachsen-Anhalt — µια περιφέρεια όπου η Ruhrgas δεν έχει δικό της δίκτυο αγωγών) και η περιοχή «Ruhrgas» (το υπόλοιπο της «Alte Bündesländer»και τα τµήµατα της Sachsen και Sachsen-Anhalt που εξυπηρε- τούνται από µια εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις η οποία ανήκει από κοινού στη Ruhrgas και τη VNG). β) Γερµανικές αγορές διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις Θέση ορισµένων άλλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις εταιρειών διανοµής µεγάλων (137) Όσον αφορά τη Γερµανία, υπάρχουν ενδείξεις ότι, προς το παρόν, οι αγορές ενδεχοµένως παραµείνουν εθνικές. Οι περιφέρειες καθορίζονται από α) τις κατά το παρελθόν ισχύουσες, αλλά σήµερα παράνοµες, συµφωνίες οροθέτησης όπως αυτές που είχε συνάψει η Ruhrgas µε τη ΒΕΒ και την Thyssengas, και β) την κυριότητα των αγωγών υψηλής πίεσης για διανοµή σε µεγάλες αποστάσεις. Παρά το γεγο- νός ότι οι συµφωνίες οροθέτησης είναι παράνοµες από τον Απρίλιο του 1998, µόνο δύο συµφωνίες έχουν συναφθεί µε Γερµανό πελάτη εκτός του περιφερειακού εδάφους της εται- ρείας διανοµής µεγάλων αποστάσεων, αµφότερες από τη Rurhgas για ετήσιες προµήθειες […]* MCM εκάστη και µέσω της κατασκευής νέου αγωγού. Οι περιφέρειες της παλαιάς οροθέτησης εξακολουθούν να θεωρούνται σχετικές λαµβανοµένης υπόψη τις πιθανότητας επιβολής αντιποίνων (138) Tα εσωτερικά έγγραφα των […]*, […]* και […]* επιβεβαιώ- νουν τη σηµασία που εξακολουθούν να έχουν οι περιφέρειες της παλαιάς οροθέτησης λαµβανοµένης υπόψη της πιθα- νότητας επιβολής αντιποίνων. (139) […]*. (140) […]* (11). (11) […]*. (148) Η Mobil ουδέποτε είχε «δική της περιφέρεια» ούτε αγωγούς υψηλής πίεσης, αλλά έφθανε στους πελάτες της µέσω συµ- φωνιών πρόσβασης τρίτων µε την […]*. (149) Η Wingas ανταγωνίζεται, µέσω ιδιόκτητου δικτύου αγωγών, σε καθεµια από αυτές τις περιοχές και οι περισσότερες εται- ρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις βρίσκονται σε εφικτή απόσταση από το δίκτυο αγωγών της (διάδροµος µικρότερος των 50 χλµ. ). Όµως, σε αυτή τη βάση, δεν µπορεί να συναχθεί το συµπέρασµα ότι οι όροι ίσοι. […]* οι ανταγωνισµού σε ολόκληρη τη χώρα είναι αντίστοιχες εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγά- λες και µικρές αποστάσεις διαφοροποιούν τις τιµές τους ανάλογα µε το κατά πόσον ή όχι ο πελάτης έχει εναλλακτική δυνατότητα υπό µορφή εφοδιασµού από τη Wingas. Το προτεινόµενο από το γερµανικό κλάδο καθεστώς πρό- σβασης τρίτων (περίπτωση αναφοράς VV για το φυσικό αέριο) δεν θα επηρεάσει τη γεωγραφική διάταξη των όρων του ανταγωνισµού (150) Από την περιγραφή της VV για το φυσικό αέριο στο τµήµα για την αγορά προϊόντος προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι η VV για το φυσικό αέριο επιτρέπει την εισαγωγή φυσικού αερίου σε ανταγωνισµό µε τις κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις. (12) […]*. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/17 (151) Για το λόγο που αναφέρεται στο συγκεκριµένο τµήµα όσον αφορά τους εγγενείς περιορισµούς της δοµής της VV για το φυσικό αέριο και την περίπτωση αναφοράς του κλάδου του φυσικού αερίου όπως το γεγονός ότι α) η γενική δυσχέρεια εκτίµησης του κατά πόσον υπάρχει διαθέσιµη ικανότητα, β) µε ελάχιστη διάρκεια ενός έτους οι χειµερινοί µήνες αιχµής λαµβάνονται πάντα υπόψη κατά την εκτίµηση της διαθέ- σιµης ικανότητας ενός αγωγού, γ) οι δυσχέρειες που προκύ- πτουν από τις προδιαγραφές του φυσικού αερίου (θερµα- ντική ικανότητα, πίεση κ. ο. κ) και δ) το περιορισµένο πεδίο των προσφερόµενων υπηρεσιών, η Επιτροπή θεωρεί ότι η VV για το φυσικό αέριο δεν επαρκεί για να εκτιµηθεί, από άποψη προοπτικής ανάλυσης, κατά πόσον η αγορά είναι εθνική. Επιπλέον, η Επιτροπή λαµβάνει υπόψη ότι σε περί- πτωση διαφοράς µεταξύ ενός µέρους που ζητά την πρό- σβαση τρίτων και ενός µέρους που αρνείται την πρόσβαση τρίτων, οι διαδικασίες ενώπιον των αρµόδιων για τον αντα- γωνισµό αρχών ή/και των δικαστηρίων µπορούν να διαρκέ- σουν αρκετά έτη πριν από τη ρύθµιση «προηγούµενης» υπό- θεσης. Συµπέρασµα (152) Βάσει των προαναφεροµένων, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι αγορές διανοµής µεγάλων ποσοτήτων στη Γερµανία µπορούν να παραµείνουν περιφερειακές, ακολουθώντας τις προηγού- µενες γραµµές οροθέτησης. Ωστόσο, µπορεί να µην είναι αναγκαίο, για τους σκοπούς της παρούσας κοινοποίησης, να αποφασιστεί ο γεωγραφικός ορισµός της αγοράς διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις στο εσωτερικό της Γερµανίας δεδοµένου ότι η συγκέντρωση οδηγεί επίσης στην ενίσχυση µιας (συλλογικής) δεσπόζουσας θέσης στη γερµανική αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις. (153) Τα µέρη αναφέρουν στην απάντησή τους ότι η αγορά είναι εθνική και όχι περιφερειακή. Επισηµαίνουν ότι οι τιµές φυσικού αερίου καθορίζονται από τα ανταγωνιζόµενα καύσιµα, και όχι από την περιφερειακή τοποθεσία. Αυτό, όµως, έρχεται σε αντίφαση µε τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή κατά την έρευνα αγοράς ότι οι τιµές διαφέρουν επίσης βάσει του κατά πόσον ή όχι ο πελάτης έχει εναλλα- κτικό προµηθευτή (ενδοκλαδικός ανταγωνισµός). Τα µέρη αναφέρουν επίσης ότι µια προνοητική ανάλυση πρέπει να λαµβάνει υπόψη την πρόσφατη κατάργηση της οροθέτησης και την επικείµενη συµφωνία του κλάδου σχετικά µε τη δια- πραγµατεύσιµη πρόσβαση τρίτων. Όµως, λόγω των πολλών αβεβαιοτήτων που εξακολουθούν να υφίστανται, δεν µπορεί να συναχθεί το συµπέρασµα ότι η τελική συµφωνία θα οδηγήσει σε µια εθνική αγορά όπου οι όροι του ανταγωνι- σµού θα είναι πανόµοιοι. Χώρες. Μετά την ανακάλυψη, το 1959, από τη ΝΑΜ του µεγάλου κοιτάσµατος φυσικού αερίου στο Groningen, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών οργάνωσε τον ολλανδικό κλάδο φυσικού αερίου κατά τρόπο ώστε να αντικατοπτρίζε- ται η στρατηγική σηµασία του κοιτάσµατος του Groningen για την οικονοµια των Κάτω Χωρών. Για το σκοπό αυτό, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών συνήψε το 1963 συµφωνία µε τις Exxon, Shell και ΝΑΜ, βάσει της οποίας η ΝΑΜ ανα- λαµβάνει την ευθύνη ανάπτυξης και εκχώρησης της άδειας εκµετάλλευσης του Groningen για λογαριασµό της Εται- ρείας Groningen στην οποία η ΝΑΜ κατέχει το 60 % και η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών, µέσω της ΕΒΝ, το 40 %. Επι- πλέον, η Exxon, η Shell και η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών δηµιούργησαν µια εταιρεία µε την επωνυµια Gasunie, στην οποία ανατέθηκε η εµπορία ολόκληρου του φυσικού αερίου του Groningen. Η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών κατέχει το 50 % της κεφαλαιουχικής συµµετοχής της Gasunie (10 % απευθείας — 40 % µέσω της ΕΒΝ), ενώ η Exxon και η Shell κατέχουν εκάστη 25 %. Τέλος, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών συνήψε συµφωνία ιδιωτικού δικαίου µε τη Gasunie βάσει της οποίας η Gasunie πρέπει να ζητά την έγκριση της κυβέρνησης για ορισµένες εµπορικές αποφάσεις. (155) Από το 1959 η NAM λαµβάνει άδειες παραγωγής για άλλα χερσαία κοιτάσµατα φυσικού ολλανδικά θαλάσσια και αερίου και κατά προσέγγιση το 50 % της τρέχουσας παρα- γωγής της προέρχεται από αυτά τα λεγόµενα µικρά κοιτά- σµατα (σε σύγκριση µε το Groningen). Τα µέρη επισηµαί- νουν ότι οι περισσότερες από αυτές τις άδειες εκχωρούνται επίσης προς όφελος των εταιρειών στις οποίες η συµµετοχή της ΕΒΝ ανέρχεται εν γένει σε 40-50 %. Το φυσικό αέριο αυτών των κοιτασµάτων έχει πωληθεί στην Gasunie. Επι- πλέον, όλες οι µελλοντικές ανακαλύψεις από τη ΝΑΜ πρέπει να πωλούνται στην Gasunie σύµφωνα µε [… (13)]*. Συνο- λικά, η ΝΑΜ καλύπτει το 75-80 % της συνολικής ολλαν- δικής παραγωγής φυσικού αερίου (λαµβανοµένης υπόψη της κεφαλαιουχικής συµµετοχής της ΕΒΝ, στην παραγωγή της ΝΑΜ, η ΝΑΜ καλύπτει περίπου το 45 % της παραγωγής σε καθαρή συµµετοχική βάση). Επίσης, η ΕΒΝ εµπορεύεται σε συνεχή βάση όλες τις κεφαλαιουχικές συµµετοχές µέσω της Gasunie […]*. (156) Μέχρι το 1994, οι ολλανδοί παραγωγοί υποχρεούνταν να πωλούν όλο το φυσικό αέριο που προοριζόταν για την ολλανδική αγορά στη Gasunie. Οι ολλανδοί παραγωγοί µπορούσαν να πραγµατοποιούν οι ίδιοι πωλήσεις στην εξα- γωγική αγορά, καίτοι οι τιµές ελέγχονταν και εξακολουθούν να ελέγχονται από την κυβέρνηση. Επιπλέον, η Gasunie υποχρεούται να αγοράζει φυσικό αέριο από τα µικρά κοιτά- σµατα πριν από την παραγωγή υπό οικονοµικούς όρους που καθορίζονται στην αρχή εφόσον ο παραγωγός έχει επιλέξει να προσφέρει το φυσικό αέριο στη Gasunie […]*. Θέση των συµµετεχόντων στην αγορά α) Η ολλανδική αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων 1. Σχέση µεταξύ Ολλανδών παραγωγών φυσικού αερίου και Gasunie (157) Φαίνεται ότι, εν γένει, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών δεν θα ενέκρινε την τιµή σε µια συµφωνία εξαγωγής ολλανδικού αερίου εφόσον αυτή η τιµή ήταν χαµηλότερη της «καθαρής» τιµής της Gasunie, τη λεγόµενη «Norm Inkoop Prijs» (NIP ή κανονιστική τιµή αγοράς). Καταυτόν τρόπο, η κυβέρνηση εξασφαλίζει ότι λαµβάνει το µερίδιό της από την «πίτα του φυσικού αερίου». τον (154) Το 1947, η Exxon και η Shell δηµιούργησαν µια κοινή επι- χείρηση 50/50, µε την επωνυµια Nederlandse Aardolie Maatschappij («NAM»), στόχος της οποίας ήταν η κοιτα- σµατική έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων στις Κάτω (158) […]* (14) (13) […]*. (14) […]*. L 103/18 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 αποθήκευσης (εξαντληµένα (159) Η NAM κατέχει δύο από τις τρεις ολλανδικές υπόγειες εγκαταστάσεις αποθέµατα φυσικού αερίου) τις οποίες έχει εκµισθώσει κατά 100 % στη Gasuine. Η τρίτη εγκατάσταση, την οποία εκµεταλλεύεται η BP Amoco, έχει επίσης εκµισθωθεί εξ ολοκλήρου στη Gasu- nie. Συνεπώς, µόνον η Gasunie είναι σε θέση να προσφέρει υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης στις Κάτω Χώρες. Λαµβανοµένου ολλανδικά εξαντληµένα κοιτάσµατα φυσικού αερίου που θα µπορούσαν να µετατραπούν σε υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης για την εξυπηρέτηση της ολλανδικής αγοράς, είναι απίθανο οι εγκαταστάσεις αυτές να αναπτυχθούν από άλλους δεδοµέ- νων των συνεπαγόµενων κινδύνων. Οι εν λόγω κίνδυνοι σχετίζονται µε την απαιτούµενη επένδυση και µε το γεγονός ότι η Gasunie µπορούσε πάντα να µειώνει τα τιµολόγιά της, καθιστώντας τοιουτοτρόπως την επένδυση µη προσοδοφόρα. Ας σηµειωθεί επίσης ότι […]*. υπάρχουν υπόψη δύο ότι 2. Η εταιρική διοικητική διάρθρωση της Gasunie (160) Η Gasunie ανήκει κατά 50 % στο ολλανδικό κράτος και κατά 25 % σε εκάστη των εταιρειών Exxon και Shell. Οι αποφάσεις λαµβάνονται µε πλειοψηφία ψήφων […]*. ∆εν υπάρχουν ειδικές συµφωνίες των µετόχων. Συνεπώς, η Exxon δεν ασκεί de jure έλεγχο στη Gasunie υπό την έννοια του κανονισµού περί συγκεντρώσεων. (161) Όσον αφορά τον de facto έλεγχο, τα µέρη υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχουν κοινά συµφέροντα µεταξύ Exxon και Shell […]*. Ωστόσο, για λόγους που παρατίθενται παρακάτω, δεν είναι αναγκαίο να αποφασιστεί κατά πόσον ή όχι η Exxon ασκεί de facto έλεγχο της Gasunie υπό την έννοια του κανονισµού περί συγκεντρώσεων. 3. Η θέση της Gasunie σχετικά µε τις πωλήσεις φυσικού αερίου στην ολλανδική αγορά (162) Η Gasunie είναι η δεσπόζουσα ολλανδική εταιρεία διανοµής µε περίπου […]* % των συνολικών πωλήσεων. H Gasunie, κατά τη θέσπιση του νέου τιµολογιακού συστήµατος της, αναγνωρίζει ρητώς τη δεσπόζουσα θέση της […]* (15). Επι- πλέον, σύµφωνα µε το «Πρόγραµµα πωλήσεων φυσικού αερίου 1999» της Gasunie, η Gasunie εφοδιάζει […]*. (163) Η Gasunie κατέχει ή έχει αποκλειστικά δικαιώµατα α) στο σύνολο του ολλανδικού δικτύου αγωγών υψηλής πίεσης (µε εξαίρεση µια γραµµή στο νότιο τµήµα των Κάτω Χωρών µέσω της οποίας εισάγεται φυσικό αέριο από το ΗΒ), β) σε όλες τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας και ς, γ) στο σύνολο της αποθηκευτικής ικανότητας (υπόγεια και για υγρο- ποιηµένο φυσικό αέριο). (164) Φαίνεται επίσης από ορισµένα [έγγραφα]* ότι η Gasunie αντιµετωπίζει και θα συνεχίσει να αντιµετωπίζει αµελητέο ανταγωνισµό. Τα εν λόγω έγγραφα, που παρατίθενται στα ακόλουθα σηµεία, υποστηρίζουν την εσωτερική εκτίµηση της Gasunie ότι είναι µια εταιρεία µε δεσπόζουσα θέση. (15) […]*. (165) […]*. (166) […]*. (167) […]*. (168) […]*. (169) […]*. 4. Η θέση της Mobil στην ολλανδική αγορά (170) Η Mobil είναι ένας από τους τρεις πραγµατικούς ανταγω- νιστές. Σύµφωνα µε τα µέρη, το µερίδιό της στην τοπική αγορά ανέρχεται σε 3 %. Η Statoil (ή η νορβηγική κοινή επιτροπή διαπραγµατεύσεων που εµπορεύεται όλες τις πωλή- σεις νορβηγικού αερίου) έχει εκτιµούµενο µερίδιο αγοράς 4 % µέσω της σύµβασης εφοδιασµού που έχει συνάψει µε σηµαντική µονάδα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η Ent- rade, µια εµπορική εταιρεία της ολλανδικής RDC Pnem/ Mega είναι ο άλλος ανταγωνιστής µε µερίδιο αγοράς 4 % που προκύπτει από την πώληση βρετανικού φυσικού αερίου σε βιοµηχανικούς πελάτες και ένα σταθµό παραγωγής ηλεκ- τρικής ενέργειας εντός του πεδίου του ανήκοντος εν µέρει στη Zebra HCV αγωγού στο νότιο τµήµα των Κάτω Χωρών. Για τον εφοδιασµό ενός πελάτη έχει συνάψει συµφωνία µετα- φοράς για την πρόσβαση τρίτων µε την Gasunie. (171) Η θέση της Mobil στις Κάτω Χώρες προέρχεται από την ευρωπαϊκή στρατηγική πωλήσεων φυσικού αερίου […]*. Αυτή η ευρωπαϊκή στρατηγική περιγράφεται στις ακόλουθες παραγράφους. Η περιγραφή αφορά επίσης την εκτίµηση της θέσης της Mobil στη γερµανική αγορά. Ε υρω πα ϊκ ή στ ρ ατ ηγ ική πω λή σεω ν φυσικ ο ύ αερίο υ τ η ς M ob i l (172) […]*. (173) […]*. (174) […]*. (175) […]*. (176) […]*. Η M ob i l σ τ ι ς Κ ά τ ω Χ ώ ρ ε ς (177) […]* (16). (178) […]*. (179) […]*. (180) […]*. (16) […]*. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/19 β) Οι γερµανικές αγορές διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις Συµµετέχοντες στην αγορά (181) Στο τµήµα για τον ορισµό της αγοράς προϊόντος, η Επι- τροπή καταλήγει ότι η αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις είναι µια ξεχωριστή αγορά προϊόντος όπου η είσοδος εξαρτάται από την καλή θέληση των κυριαρ- χουσών εταιρειών. Καταλήγει επίσης στο συµπέρασµα ότι η νέα είσοδος µέσω µιας νέας ιδιόκτητης επένδυσης υποδοµής πιθανόν να µην συµβεί. (182) Οι κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις είναι οι επιχειρή- σεις που α) αγοράζουν φυσικό αέριο από ξένους παραγω- γούς, β) είναι σε θέση να το µεταφέρουν στους πελάτες τους µέσω δικτύου αγωγών υψηλής πίεσης, γ) είναι σε θέση να παρέχουν swing και δ) είναι σε θέση να παρέχουν άλλες σχε- τικές υπηρεσίες. Εκτελούν αυτές τις υπηρεσίες είτε βάσει ιδιόκτητων υποδοµών είτε διότι έχουν για µέρη αυτών των υπηρεσιών δικαίωµα πρόσβασης τρίτων. BPAmoco και Preussag. Ας σηµειωθεί ότι οι µέτοχοι της Schubert έχουν δεσµευτεί να διαθέτουν το […] % των απο- δεδειγµένων εγχώριων πρόσθετων αποθεµάτων τους στη Ruhrgas. Αυτές οι προµήθειες στη RG µεταφέρονται από […]*. (186) Η Ruhrgas ελέγχεται επίσηµα από τη λεγόµενη κοινοπραξία Bergemann, µια κοινοπραξία µετόχων που αντιπροσωπεύει το 59,76 % των ψήφων. Η κοινοπραξία συγκεντρώνει το 25 % των µετόχων της BPAmoco από κοινού µε τις ψήφους που κατέχει ένας όµιλος Γερµανών παραγωγών άνθρακα και χάλυβα (που δραστηριοποιούνται συχνά και στον τοµέα της παραγωγής και διανοµής ηλεκτρικής ενέρ- γειας). Αυτοί οι πολύπλοκοι κανόνες αποσκοπούν στο να αποτρέψουν τον έλεγχο της Ruhrgas από πολυεθνικούς οµίλους πετρελαίου και φυσικού αερίου. (187) […]* (17). (188) Επιπλέον, λαµβανοµένης υπόψη της συµφωνίας των µετόχων µεταξύ της ΒΕΒ και της Ruhrgas, απαιτείται το […] % των ψήφων εάν το ζήτηµα «είναι ουσιώδες για τη ΒΕΒ». Το στοι- χείο αυτό εξασφαλίζει, συνεπώς, στη ΒΕΒ ένα δικαίωµα αρνησικυρίας για όλα τα ζητήµατα που είναι ουσιώδη γι' αυτή. Τα µέρη επισηµαίνουν ότι αυτή η ρήτρα ουδέποτε χρησιµοποιήθηκε […]*. (183) Οι εταιρείες Ruhrgas, BEB, VNG, Thyssengas και Wingas είναι οι σηµαντικότερες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις. Όλες, εκτελούν τις προαναφερόµενες υπηρεσίες µέσω δικών τους επενδύσεων. (189) […]*. Φαίνεται συνεπώς ότι, παρά την έλλειψη de jure ελέγ- χου, οι εταιρείες πετρελαιοειδών επηρεάζουν de facto τη Ruhrgas. (184) Η Exxon είναι µια επιχείρηση µε αξιοσηµείωτη δραστη- ριότητα στη γερµανική αγορά µέσω της παλαιόθεν υπάρχου- σας κοινής επιχείρησης 50/50 µε τη Shell, τη ΒΕΒ. Η Exxon αναγνωρίζει ότι ελέγχει από κοινού µε τη Shell τη ΒΕΒ υπό την έννοια του κανονισµού περί συγκεντρώσεων. Η Exxon έχει επίσης αναπτύξει έντονη δραστηριότητα στην σχετική αγορά µέσω της κατά 25 % συµµετοχής της στη Thyssen- gas. Το υπόλοιπο της εταιρείας ανήκει στη Shell (25 %) και τη RWE (50 %). Η Exxon αναγνωρίζει ότι ασκεί κοινό έλεγχο στη Thyssengas υπό την έννοια του κανονισµού περί συγκεντρώσεων. (185) Η Ruhrgas είναι η σηµαντικότερη γερµανική εταιρεία µετα- φοράς σε µεγάλες αποστάσεις. Τόσο η Exxon, µέσω της ΒΕΒ, όσο και η Mobil είναι µέτοχοι της Ruhrgas. Η συµµε- τοχή της ΒΕΒ ισοδυναµεί µε 29,5 %. Το µεγαλύτερο µέρος των δικαιωµάτων ψήφου που συνδέεται µε αυτή τη συµµε- τοχή (25 %) ασκείται απευθείας· το υπόλοιπο (4,5 %) είναι µέρος της λεγόµενης κοινοπραξίας Schubert στο εσωτερικό της Ruhrgas. Η κοινοπραξία Schubert καλύπτει το 15 % των ψήφων στη Ruhrgas. Μέλη της κοινοπραξίας είναι η Mobil (µερίδιο 7,4 %), η ΒΕΒ (4,5 %), η BPAmoco (0,5 %) και η Preussag (2,6 %). Οι ψήφοι πρέπει να εκφράζονται ως ένα οµοειδές σύνολο και οι κανόνες της κοινοπραξίας Schu- bert ορίζουν ότι κανένα µέλος δεν δύναται να κατέχει πλέον του […] % των δικαιωµάτων ψήφου εντός της κοινοπραξίας. Τα µέρη υποστηρίζουν ότι, ως συνέπεια αυτών των κανόνων, τα τρέχοντα δικαιώµατα ψήφου της ΒΕΒ στην κοινοπραξία Schubert θα αποδοθούν, µετά τη συγκέντρωση, στη (190) Η Verbundnetz Gas (VNG) είναι µια εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις που δραστηριο- ποιείται στα νέα γερµανικά Lander. Ιδρύθηκε στη δεκαετία του 60 και ιδιωτικοποιήθηκε µετά την επανένωση της Γερµα- νίας. Οι σηµερινοί µέτοχοί της είναι η Ruhrgas (36,8 %), η Wintershall (15,8 %), οι τοπικές κοινότητες (15,8 %) και η ΒΕΒ (10,5 %). Επιπλέον, οι Statoil, Erdol-Erdgas Gom- mern, ΡreussenElektra και Gazprom κατέχουν εκάστη 5,2 %. Συνάγεται ότι όλοι οι µέτοχοι της VNG µε εξαίρεση τις τοπικές κοινότητες είναι παραγωγοί φυσικού αερίου ή/ και εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις. (191) Η Wingas, µια κοινή επιχείρηση 65/35 % µεταξύ Winters- hall (θυγατρική της BASF) και Gazprom. (192) […]*. (193) Η EWE είναι de facto µια εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις δεδοµένου ότι δεν ασχολεί- ται µε δραστηριότητες µεταπώλησης εισαγόµενου ή παραγό- µενου από την ίδια φυσικού αερίου σε άλλες εταιρείες που χρησιµοποιούν δίκτυο υψηλής πίεσης (εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες και µικρές αποστάσεις). Όµως, εισάγει απευθείας από τη Gasunie σηµαντικό µέρος των πωλήσεων της φυσικού αερίου µέσω ιδιόκτητου αγωγού υψηλής πίεσης (LCV). Συνεπώς θεωρείται εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις. (17) […]*. Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 L 103/20 EL Θέση στην αγορά α) Το πική (194) Η BEB αναφέρει ότι το µερίδιό της στην αγορά της Βόρειας Γερµανίας (Schleswig-Holstein, Αµβούργο, Bρέµη και Nie- dersachsen) ανέρχεται σε [40-50]* %. Όµως, αυτή η περιφέρεια της «Βόρειας Γερµανίας» είναι µεγαλύτερη από την περιφέρεια οροθέτησης της ΒΕΒ που περιλαµβάνει µόνο µέρη της Βρέµης και του Niedersachsen. Tο υπόλοιπο είναι «περιοχή Ruhrgas», βάσει της οποίας η Ruhrgas είχε συνά- ψει µε τη σειρά της συµφωνία οροθέτησης µε την Erdgas Münster. Συνεπώς προκύπτει ότι το µερίδιο αγοράς της ΒΕΒ στην περιφέρεια οροθέτησής της υπερβαίνει το [40-50]* %. (195) […]*. (196) […]*. (201) Βάσει των προαναφερόµενων στοιχείων για τις εισαγωγές, τα αντίστοιχα µερίδια αγοράς των παραπάνω εταιρειών δια- νοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις είναι [RG [50-60]* %, BEB [10-20]* %, VNG [10-20]*9 %, Wingas [0-10]* %, TG [0-10]* %, Mobil [0-10]* % και EWE [0- 10]* %. Η στρατηγική της Mobil στη Γερµανία (202) Η Mobil περιγράφει στο έγγραφο ευρωπαϊκής στρατηγικής τη θέση της στη Γερµανία ως εξής: […]*. (203) […]*. (204) […]*. (197) Ένα έγγραφο στρατηγικής της RG του Οκτωβρίου 1998 επισηµαίνει ότι η εν λόγω εταιρεία, ως συνέπεια της GTGC, δεν µπορεί να διατηρήσει το 100 % του µεριδίου της στην περιοχή της. Καίτοι δεν διατίθενται ακριβή δεδοµένα, το γεγονός ότι η RG καλύπτει περίπου το [+ 50]* % των προµηθειών στις εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις που λειτουργούν στην περιοχή της είναι το καλύτερο διαθέσιµο ενδεικτικό στοιχείο για το µερίδιο αγοράς της. (198) Η VNG είχε, ακόµη και σύµφωνα µε την απάντηση των µερών σε αίτηµα βάσει του άρθρου 11, µερίδιο αγοράς 91 % το 1997. Η TG είχε, σύµφωνα µε τα µέρη […]*. Εκτίµηση του ανταγωνισµού α) Η ολλανδική αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων Τα µέρη και η Gasunie αναγνωρίζουν σε εσωτερικά τους έγγραφα ότι η Gasunie κατέχει δεσπόζουσα θέση και θα τη διατηρήσει (205) Βάσει των εγγράφων που περιγράφονται στο τµήµα σχετικά µε τη θέση των µερών στην αγορά, συνάγεται ότι η Gasunie κατέχει δεσπόζουσα θέση και θα τη διατηρήσει (το σηµερινό µερίδιο αγοράς [80-90]* % — πιθανόν να παραµείνει στα ίδια επίπεδα για τα επόµενα […]* 25 έτη). β) Στη γ ερ µα νική αγο ρά Η πίεση του ανταγωνισµού εκ µέρους των άλλων ανταγω- νιστών παραµένει περιορισµένη (199) Στο παρόν τµήµα όλα τα δεδοµένα για τις πωλήσεις αναφέ- ρονται στο 1997. Οι συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου στη Γερµανία ανέρχονται σε 75,6 BCM. (200) Η ΒΕΒ παράγει το ήµισυ του γερµανικού φυσικού αερίου που ισοδυναµεί µε […]* BCM (δισ. κυβικά µέτρα) παρα- γωγής. Αγοράζει επίσης επιπλέον […]* από τις Gasunie, Gazprom, DONG (η δανική κρατική επιχείρηση πετρελαίου και φυσικού αερίου), GFU (η νορβηγική επιχείρηση πωλή- σεων φυσικού αερίου) και µικρό µέρος από άλλους Γερµα- νούς παραγωγούς. Η Thyssengas εισάγει […]* BCM. H Mobil εισάγει […]* BCM από την ολλανδική εταιρεία παρα- γωγής στην οποία συµµετέχει και από τη Νορβηγία. Η Mobil παράγει επίσης φυσικό αέριο στη Γερµανία (περίπου το […]* % της γερµανικής παραγωγής, που ισοδυναµεί µε […]* BCM). Η Ruhrgas εισάγει […]* BCM από τις Κάτω Χώρες, τη Νορβηγία, τη ∆ανία και τη Ρωσία. Αγοράζει […]* BCM παραγόµενου στη Γερµανία φυσικού αερίου. Η VNG εισάγει […]* BCM. Η Wingas εισήγαγε 6,9 BCM. Η EWE εισάγει, όπως αναφέρεται παραπάνω, φυσικό αέριο από τη Gasunie. Ο όγκος αυτός ισοδυναµεί µε […]* BCM. (206) Εκτός από τη Mobil, υπάρχουν δύο άλλοι σηµερινοί αντα- γωνιστές, η Statoil και η Entrade. Η Statoil αναφέρει ότι η πολιτική της στην ολλανδική (και τη γερµανική) αγορά δια- νοµής µεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου µπορεί εν ολίγοις να χαρακτηριστεί ως µια προσέγγιση αναµονής (wait and see) […]*. (207) Οι «άµεσες πωλήσεις» που πραγµατοποιεί η Statoil στη µονάδα παραγωγής Eems είναι η µόνη σύµβαση πωλήσεων που έχει συναφθεί απευθείας από τη Statoil έτσι ώστε, βάσει των παραπάνω, η Επιτροπή εκτιµά ότι, συνολικά, η Statoil δεν µπορεί να θεωρηθεί ως ανταγωνιστής που θα εξακο- λουθεί να δραστηριοποιείται στην αγορά […]*. (208) Ο άλλος πραγµατικός ανταγωνιστής είναι η Entrade. Η Ent- rade έχει συνάψει […]*. To δυναµικό πωλήσεων της Ent- rade µέσω των αγωγών της φαίνεται να έχει σχεδόν εξαντληθεί. Το δυναµικό περαιτέρω αύξησης των πωλήσεων µέσω πρόσβασης τρίτων µε τη Gasunie φαίνεται να είναι περιορισµένο […]*. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/21 (209) Η Mobil έχει ετήσιες πωλήσεις φυσικού αερίου […]* βάσει συµφωνίας. Περίπου […]* είναι βρετανικής προέλευσης και το υπόλοιπο από την εκχώρηση αδείας του Βόρειου Frie- sland της Mobil (Anjum). Μια από αυτές τις συµφωνίες αφορά […]*. Η Μobil επισηµαίνει ότι δεν διαθέτει πλέον φυσικό αέριο υψηλού swing δικής της παραγωγής. ∆υνητικός ανταγωνισµός (210) […]*. (211) Tα µέρη αναφέρουν την εγγύτητα του υπάρχοντος τερµα- τικού σταθµού φυσικού αερίου στο Zeebrugge µε διαθέσιµη ικανότητα µεταφοράς και αγωγούς σύνδεσης που καθιστούν δυνατή την άµεση εισαγωγή υγροποιηµένου φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες και, στην απάντησή τους, επισηµαίνουν ότι η Sonatrach, µια αλγερινή εταιρεία φυσικού αερίου, θα µπο- ρούσε δια του τρόπου αυτού να εισέλθει στην ολλανδική αγορά. Τα µέρη δεν προσκόµισαν στοιχεία για την υπάρ- χουσα διαθέσιµη ικανότητα µεταφοράς στον τερµατικό σταθµό στο Ζeebrugge και τους αγωγούς σύνδεσης. Όµως, οι νέες προµήθειες υγροποιηµένου φυσικού αερίου είναι πολύ πιο δαπανηρές (κόστος 16-19 ct (HFL/κµ) απ' ό,τι οι προµήθειες αγωγού και δεν υπάρχει καµια ένδειξη ολοκλη- ρωµένης κάθετης διάρθρωσης από τη Sonatrach σε άλλη ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου. Συνεπώς, η δυνητική είσοδος της Sontatrach στις Κάτω Χώρες δεν θεωρείται και τόσο πιθανή. (212) Tα µέρη επισηµαίνουν επίσης ότι η πρόσφατη συµφωνία πρόσβασης τρίτων που διασφάλισε η Gazprom µε τη Ruhr- gas διευκολύνει την πιθανή είσοδο της Gazprom στην ολλανδική αγορά. ∆εδοµένου ότι αυτή η συµφωνία θα µπο- ρούσε να διευκολύνει την πιθανή είσοδο, δεν αυξάνει τις πιθανότητες µιας τέτοιας εισόδου […]*. Στην απάντησή τους, τα µέρη επισηµαίνουν ότι η πιθανή ελάφρυνση από τη συµφωνία παράλληλων πωλήσεων αφορά µόνο την απευ- θείας εµπορία από τη Gazprom σε πελάτη της Gasunie. Όµως, όλοι οι πελάτες εκτός αυτών της Statoil, Entrade και Mobil (που αντιπροσωπεύουν το [80-90]* % της αγοράς) είναι πελάτες της Gasunie, έτσι ώστε η προστασία να είναι ουσιαστική. (213) Στην απάντησή τους, τα µέρη επισηµαίνουν ότι µεγάλες ηπειρωτικές εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων κατέ- χουν φυσικό αέριο σε διάφορα σηµεία κατά µήκος των ολλανδικών συνόρων. Oι εταιρείες Distrigaz, Thyssengas, Wingas, SNAM, Gaz de France, BEB και Ruhrgas διαθέ- τουν προµήθειες που µπορούν δυνητικά να πωληθούν στην ολλανδική αγορά και δεν ισχύουν συµφωνίες παράλληλων πωλήσεων µεταξύ της Gasunie και αυτών των εταιρειών για τέτοιες πωλήσεις στην ολλανδική αγορά. Είναι αλήθεια ότι όλες οι εταιρείες διαθέτουν φυσικό αέριο σε διάφορα σηµεία κατά µήκος των ολλανδικών συνόρων καθώς όλες, εκτός από τη Wingas, αγοράζουν φυσικό αέριο από τη Gasunie. Ακόµη και αν η σύµβαση θα επέτρεπε σε αυτές τις εταιρείες να µεταπωλούν το φυσικό αέριο της Gasunie στις Κάτω Χώρες, ή ακόµη και αν έχουν πρόσβαση σε παρακείµενο φυσικό αέριο από άλλες πηγές για να το πωλούν στις Κάτω Χώρες, είναι απίθανο οι εταιρείες αυτές να «θίξουν» τον προµηθευτή τους λαµβανοµένου υπόψη του κινδύνου επι- βολής αντιποίνων από τη Gasunie […]*. (214) Ακόµα και αν δεν µπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόµενο ει- σόδου µιας ή περισσότερων των προαναφερόµενων εταιρειών ή άλλης εταιρείας στην ολλανδική αγορά, η Επιτροπή µπορεί να καταλήξει στο συµπέρασµα ότι το πεδίο ανάπτυξης δυνη- τικού ανταγωνισµού είναι αµελητέο καθώς η ίδια η Gasunie δεν αναµένει ότι θα απολέσει µεγαλύτερο µερίδιο αγοράς […]*. Η εκτίµηση αυτή λαµβάνει πλήρως υπόψη την τιµο- λογιακή διάθρωση της πρόσβασης τρίτων και των σχεδίων ελευθέρωσης της κυβέρνησης των Κάτω Χωρών. (215) Όσον αφορά τα τιµολόγια της Gasunie, η Επιτροπή ανα- γνωρίζει ότι όλες οι πιθανές υπηρεσίες που είναι απαραίτη- τες για τη λειτουργία µιας επιχείρησης φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες περιλαµβάνονται στα τιµολόγια. Τοιουτοτρό- πως, το εύρος των τιµολογίων έρχεται σε αντίθεση µε τη µάλλον περιορισµένη προσέγγιση «µεταφορά µόνο µέσω αγωγού» που εφαρµόζει ο γερµανικός κλάδος φυσικού αερίου στην ισχύουσα VV για το φυσικό αέριο. Όµως, αυτά τα τιµολόγια δεν καθιστούν µια πρόσβαση πιθανότερη. Τα τιµολόγια βασίζονται στο εναλλακτικό κόστος του κατανα- λωτή για την παροχή της ίδιας υπηρεσίας και τοιουτοτρό- πως υπολογίζονται βάσει του κόστους αντικατάστασης της υποδοµής της Gasunie. Αν και η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι το τιµολόγιο µεταβιβάζει τις οικονοµίες κλίµακας της Gasu- nie στον καταναλωτή […]*. (216) […]*. (217) […]*. Η Mobil βρίσκεται σε µια µοναδική θέση (218) […]*. (219) Τα µέρη υποστηρίζουν ότι η Mobil δεν διαθέτει µοναδικά πλεονεκτήµατα για να ανταγωνιστεί στην ολλανδική αγορά και ότι κάθε νεοεισερχόµενος µπορεί να αποκτήσει και να υπερβεί τη θέση της Μobil στην ολλανδική αγορά. Τα µέρη επισηµαίνουν ότι κάθε Ολλανδός παραγωγός µε αδιάθετα αποθέµατα έχει ορισµένες επιλογές εµπορίας: να εξάγει, να πωλήσει σε έµπορο, σε Ολλανδό τελικό χρήστη, στην RDC ή στη Gasunie. Kαίτοι αυτό ισχύει, ας σηµειωθεί ότι όλα τα υπάρχοντα αποθέµατα έχουν δεσµευτεί από τη Gasunie εκτός από ένα µέρος των αποθεµάτων της Mobil. H Mobil έχει […]* ΒCΜ αποδεδειγµένα αποθέµατα στις Κάτω Χώρες, εκ των οποίων […]* BCM δεν έχουν ακόµα παραδοθεί. Επι- πλέον, η Mobil έχει επιπλέον […]* BCM πιθανών αποθεµά- των. […]*. Kαι πάλι, αυτό καθιστά τη Mobil «µοναδική». (220) Επιπλέον, γίνεται αναφορά στη στρατηγική της Mobil που αναφέρει σαφώς […]*. Η συγκέντρωση θα καταργήσει την Mobil ως ανταγωνιστή (221) Η συγκέντρωση µεταξύ Mobil και Exxon θα µπορούσε υπό κανονικές συνθήκες να οδηγήσει σε ένα φθίνον, σε µεγάλο βαθµό, κίνητρο για την Mobil να ανταγωνίζεται την Gasu- nie. Η Εxxon έχει σηµαντικό και κερδοφόρο µερίδιο στην Gasunie και θα υφίστατο ζηµίες από τις χαµηλότερες απο- δόσεις που προκύπτουν από τον ανταγωνισµό των τιµών µεταξύ των δύο επιχειρήσεών της. Ωστόσο, λαµβανοµένων υπόψη των συµβατικών ρυθµίσεων βάσει των οποίων ιδρύθηκε η Gasunie, η Μobil δεν δύναται να συνεχίσει να ανταγωνίζεται την Gasunie. L 103/22 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (222) Η συµφωνία που σύναψε το 1663 η Exxon µε τη Shell και την κυβέρνηση των Κάτω Χωρών απαιτεί την πώληση του ολλανδικού φυσικού αερίου της Exxon στην Gasunie. Συνεπώς, η Exxon θα µπορούσε να απαιτήσει συµφωνία τόσο από τη Shell όσο και από την κυβέρνηση των Κάτω Χωρών πριν από τον άµεσο ανταγωνισµό µε την Gasunie. Ακόµα και αν υποτεθεί ότι η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών θα επέτρεπε στην Μobil να ανταγωνίζεται την Gasunie λαµ- βανοµένης υπόψη της στήριξης που παρέχει η κυβέρνηση για την ελευθέρωση της αγοράς φυσικού αερίου, δεν θα ήταν προς το οικονοµικό συµφέρον της Shell να προβεί σε µια τέτοια συµφωνία ενόψει της τεράστιας απώλειας κερδών για την Gasunie η οποία προκύπτει από τον ανταγωνισµό των τιµών […]*. (223) Η συγκέντρωση έχει συνεπώς µια επίπτωση ότι µόνον ένας από τους δύο «δραστηριοποιούµενους» πραγµατικούς αντα- γωνιστές της Gasunie θα αποχωρήσουν από την αγορά. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θεωρεί ότι η συγκέντρωση ενισχύει τη δεσπόζουσα θέση της Gasunie ως αποτέλεσµα της οποίας θα παρακωλυόταν σηµαντικά ο ανταγωνισµός στην ολλανδική αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων. (224) Στην απάντησή τους, τα µέρη επισηµαίνουν ότι η συµπερι- φορά στην αγορά της Gasunie δεν επηρεάστηκε από την παρουσία της Mobil ως ανταγωνιστή ούτε και θα αλλάξει εάν η Mobil και η Exxon συγχωνευθούν διότι η τιµολόγηση του φυσικού αερίου καθορίζεται µε αναφορά σε εναλλακτικά καύσιµα και οι υπηρεσίες τιµολογούνται συγκριτικά προς υπηρεσίες που παρέχονται αλλού στην Ευρώπη. Εάν αυτός ο συλλογισµός γίνει αποδεκτός, ισοδυναµεί µε την άποψη ότι ο ανταγωνισµός στον κλάδο του φυσικού αερίου είναι ασήµαντος. Αυτό σαφώς δεν αληθεύει, ακόµα και βάσει των εσωτερικών εγγράφων της ίδιας της Gasunie. Ο κανονισµός περί συγκεντρώσεων εφαρµόζεται για την ενίσχυση µιας δεσπόζουσας θέσης που δεν κατέχουν τα µέρη της συγκέντρωσης (225) Ας σηµειωθεί ότι το άρθρο 2 παράγραφος 3 του κανονι- σµού περί συγκεντρώσεων αναφέρει ότι η συγκέντρωση που δηµιουργεί ή ενισχύει µια δεσπόζουσα θέση κηρύσσεται ασυµβίβαστη µε την κοινή αγορά. Τοιουτοτρόπως, το άρθρο 2 παράγραφος 3 δεν περιορίζεται στην απαγόρευση µιας πράξης που θα οδηγήσει στη δηµιουργία ή ενίσχυση µιας δεσπόζουσας θέσης εκ µέρους ενός ή περισσότερων από τα µέρη της συγκέντρωσης — βλέπε επίσης αιτιολογικές σκέψεις 1, 5 και 7 στο προοίµιο του κανονισµού. (226) Ο συλλογισµός του ∆ικαστηρίου στην απόφαση για την υπόθεση Kali und Salz (18) και του Πρωτοδικείου στην υπό- θεση Gencor (19) δεν προσφέρει έµµεση επιβεβαίωση του παραπάνω συµπεράσµατος. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η στήριξη είναι έµµεση καθώς αµφότερες οι θέσεις πραγµα- τεύονται ολιγοπωλιακές δεσπόζουσες θέσεις. (18) Συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-68/94 και C-30/95 Γαλλία και άλλοι κατά Επιτροπής [1998] ΣΕ∆ I-1375. (19) Απόφαση της 25ης Μαρτίου 1999 στην υπόθεση Case T-102/96 Gen- cor κατά Επιτροπής (δεν έχει ακόµα αναφερθεί). (227) Ωστόσο, το ∆ικαστήριο, στο σηµείο 171 της απόφασης Kali und Salz, επιβεβαιώνει εν γένει ότι η δεσπόζουσα θέση που δηµιουργείται ή ενισχύεται δεν χρειάζεται να αφορά ένα από τα µέρη της συγκέντρωσης: «η συγκέντρωση που δηµιουργεί ή ενισχύει µια δεσπό- ζουσα θέση των µερών της συγκέντρωσης µε µια οντότητα που δεν συµµετέχει στη συγκέντρωση µπορεί να αποδειχθεί ασυµβίβαστη µε το σύστηµα ανόθευτου ανταγωνισµού που αναφέρεται στη συνθήκη. Συνεπώς, εάν γινόταν αποδεκτό ότι µόνον συγκεντρώσεις που δηµιουργούν ή ενισχύουν µια δεσπόζουσα θέση εκ µέρους των µερών της συγκέντρωσης καλύπτονταν από τον κανονισµό, ο σκοπός του όπως φαίνεται από τις προαναφερόµενες αιτιολογικές σκέψεις θα ήταν εν µέρει ανατρεπτικός. Τοιουτοτρόπως ο κανονισµός θα στερείτο µιας όχι ασήµαντης πτυχής της αποτελεσµατικότητάς του, χωρίς αυτό να είναι αναγκαίο από την προοπτική της γενικής δοµής του κοινοτικού συστήµατος ελέγχου των συγκεντρώσεων. » (228) Η Επιτροπή θεωρεί ότι η δηµιουργία ή ενίσχυση δεσπόζου- σας θέσης από τρίτο δεν αποκλείεται από το πεδίο εφαρ- µογής του άρθρου 2 παράγραφος 3 του κανονισµού περί συγκεντρώσεων. Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγο- νός ότι η Gasunie είναι µια κοινή επιχείρηση στην οποία ένα από τα µέρη της συγκέντρωσης έχει σηµαντικό συµφέρον. (229) Στην απάντησή τους, τα µέρη αναφέρουν ότι δεν υπάρχει προηγούµενο για την παραπάνω εφαρµογή του άρθρου 2 παράγραφος 3. Αυτό είναι ορθό, αλλά δεν έχει σχετίζεται µε την παρούσα υπόθεση. Επιπλέον, τα µέρη ισχυρίζονται ότι δεν είναι απαραίτητο να εφαρµόζεται ο κανονισµός περί συγ- κεντρώσεων σε τέτοιες περιπτώσεις καθώς οι ευρωπαϊκές και εθνικές αρχές προστασίας του ανταγωνισµού έχουν άλλα µέσα στη διάθεσή τους για να αποτρέπουν καταχρηστικές πρακτικές της δεσπόζουσας θέσης τρίτου. Ωστόσο, ο κανονι- σµός περί συγκεντρώσεων προβλέπει διαρθρωτικό έλεγχο, «για να µην επιτρέπεται η δηµιουργία ή ενίσχυση δεσπόζου- σας θέσης», παρά ένα σύστηµα ελέγχου των καταχρηστικών πρακτικών. β) Αγορά(-ές) διανοµής µεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου σε µεγάλες αποστάσεις στη Γερµανία Η µη ανταγωνιστική γερµανική αγορά φυσικού αερίου (230) Όπως αναφέρθηκε προηγουµένως στο τµήµα για τη γεωγρα- φική αγορά προϊόντος, υπάρχουν δύο τρόποι προσέγγισης της δραστηριότητας διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγά- λες αποστάσεις στη Γερµανία. Θα µπορούσε να συναχθεί το συµπέρασµα ότι οι αγορές παραµένουν περιφερειακές και συνεπώς οι περιφέρειες ορίζονται παράλληλα µε τις γραµµές των «περιφερειών παλαιάς οροθέτησης». Όµως, θα µπορούσε επίσης να θεωρηθεί ότι η αγορά είναι εθνική. Η Επιτροπή εξέτασε την αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις υπό το πρίσµα αµφότερων των προσεγγίσεων και θεωρεί ότι, ως συνέπεια της κοινοποιηθείσας πράξης, ενι- σχύεται η υπάρχουσα ενιαία (περιφερειακή αγορά) ή/και η συλλογική (εθνική αγορά) δεσπόζουσα θέση. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/23 πολύ Οι φρ α γµο ί υ ψ η λο ί σ τ η γ ε ρ µ α ν ι κή αγ ο ρ ά δια ν ο µ ή ς µε γ άλω ν π ο σο τ ήτ ω ν σε µ εγ ά λε ς α πο σ τ άσ ε ι ς εισό δου στην α γορ ά είναι (231) Όπως αναφέρθηκε στο τµήµα για τη σχετική αγορά προϊόν- τος, οι φραγµοί προκύπτουν από τη σχετική µε το εφάπαξ κόστος της επένδυσης φύση της σηµαντικής κεφαλαιουχικής δαπάνης που απαιτείται για µια ιδιόκτητη υποδοµή διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις, τις µακροπρό- θεσµες συµβάσεις εφοδιασµού take-or-pay µεταξύ παρα- γωγών και εταιρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγά- λες αποστάσεις, τις ρήτρες παράλληλων πωλήσεων σε αυτές τις συµβάσεις και τις µακροπρόθεσµες συµβάσεις µεταξύ εταιρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου σε µεγάλες αποστάσεις και των πελατών. Αυτό καθιστά τον κλάδο πολύ σταθερό. Στη Γερµανία, µέχρι τον Μάιο του 1998, η σταθερότητα ελεγχόταν µε ιδιωτικές ρυθµίσεις (οι συµφωνίες οροθέτησης). Αναφέρθηκε επίσης στο τµήµα αυτό ότι βάσει του προτεινόµενου γερµανικού καθεστώτος πρόσβασης τρίτων στον κλάδο (υπόθεση αναφοράς VV για το φυσικό αέριο), δεν είναι πιθανό βάσει αυτής της πρό- σβασης τρίτων να µπορεί να αµφισβητηθεί η θέση των εται- ρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις. Συγκέντ ρωση τ oυ εφο διασµο ύ (232) Οι RG, BEB, TG και VNG καλύπτουν το [80-90]* % των εισαγωγών φυσικού αερίου στη Γερµανία. Αυτό καθιστά τον εφοδιασµό ιδιαίτερα συγκεντρωµένο και τα έγγραφα που αναφέρονται στο τµήµα για τη γεωγραφική αγορά (περιφε- ρειακές αγορές) δείχνουν ότι λόγω του κοινού φόβου επι- βολής αντιποίνων, θα συνεχιστεί η σταθερή σχέση µεταξύ των τεσσάρων εταιρειών. µετ αξύ σχέσεις Οι δραστη ριοποιούµενων τ ων στ ην αγορ ά επιχειρ ήσεων περ ιορ ίζουν περαιτ έρ ω τ α κίνη τ ρ α αντ α γ ω νι σµ ο ύ µε τ αξύ τ ω ν R u h r g a s , B E B και Th y sse ng a s (233) Οι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες απο- στάσεις έχουν ήδη όλες τους, πριν τη συγκέντρωση, κάποια µορφή συµµετοχικής σχέσης µεταξύ τους. Οι BEB και Thys- sengas ελέγχονται από κοινού από τις Exxon και Shell. Οι BEB και Mobil είναι µέτοχοι στη Ruhrgas. Η Ruhrgas, η BEB και δύο µέτοχοι της Wingas (Gazprom και Winters- hall) είναι µέτοχοι στη VNG. Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι σχέσεις µεταξύ της Wingas και των άλλων εταιρειών είναι λιγότερο ισχυρές από εκείνες µεταξύ των BEB, Thys- sengas και Ruhrgas. (234) Οι Ruhrgas, BEB και Thyssengas αγοράζουν από κοινού σηµαντικό µέρος του εκτός γερµανικής προέλευσης φυσικού αερίου τους (RG […]* %, BEB […]* % και TG […]* %). Αυτό συνεπώς οδηγεί σε συµµετρία του κόστους σε «συνο- ριακό επίπεδο». Επιπλέον, οι εταιρείες αυτές µεταφέρουν επίσης σηµαντικό µέρος του φυσικού αερίου τους µέσω ιδιόκτητων αγωγών (20). Συνεπώς έχουν επίγνωση αυτού του µέρους του κόστους. ∆ ια φά ν ε ια τ η ς αγ ο ρ άς (235) Τέλος, η αγορά χαρακτηρίζεται από διαφάνεια στο βαθµό που εκάστη των εταιρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις θα γνωρίζουν άµεσα πότε ένας πελάτης τους άλλαξε προµηθευτή και, επιπλέον, ποιος είναι ο άλλος προµηθευτής. ∆ εν υ πά ρχο υν κ ίν ητ ρ α αντ αγ ω νισµ ο ύ γ ια ά λλες ε τ α ιρ ε ίε ς δ ι ανο µ ή ς µ εγ ά λω ν πο σ ο τ ή τ ω ν σ ε µ ε γ ά - λες αποστ άσεις (236) Κανένας από τους συµµετέχοντες στην αγορά εκτός από την Wingas δεν έχει συµφέρον από την εµφάνιση άλλου συµ- µετέχοντος στην αγορά της περιφέρειας. ∆εν αναµένεται ότι η VNG θα καταβάλλει προσπάθειες για να το κάνει. Αυτό οφείλεται στις κεφαλαιουχικές συµµετοχές µειοψηφίας των Ruhrgas και BEB στη VNG, την κοινή επιχείρηση διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις µεταξύ των RG και VNG σε ορισµένα από τα Neue Bundesländer και στο γεγονός ότι η VNG δεν έχει ιδιόκτητους αγωγούς υψηλής πίεσης ούτε και εγκαταστάσεις αποθήκευσης εκτός του βασικού εδάφους της στα Neue Bundesländer. Επιπλέον, οι άλλοι µέτοχοι δεν θα έχουν συµµετοχή στην εταιρεία που αµφισβητεί την RG και την ΒΕΒ στην περιοχή τους (η περιοχή TG απέχει πολύ) και υπάρχει κίνδυνος επιβολής αντιποίνων. Οι µέτοχοι µάλλον θα επιθυµούσαν να επιστρέ- ψει η εταιρεία το ταχύτερο δυνατό ορισµένα µερίσµατα από τη βασική επιχειρηµατική της δραστηριότητα στα Neue Bundesländer. (237) Η EWE θα µπορούσε να έχει κάποιες δυνατότητες να αυξή- σει το µερίδιό της στις εισαγωγές έναντι της µεταπώλησης µέρους της περιοχής πωλήσεων «Ems Weser» υποκαθιστώ- ντας αγορές από την Gasunie µε αγορές από την ΒΕΒ. Όµως, πωλήσεις της EWE εκτός της περιοχής πωλήσεων «Ems Weser» καθιστούν την εταιρεία ευπρόσβλητη στην επι- βολή αντιποίνων από τη ΒΕΒ και την RG. Και καθώς είναι περισσότερο ευπρόσβλητη στην επιβολή αντιποίνων από τη ΒΕΒ και την RG απ' ό,τι η ΒΕΒ και η RG στην επιβολή αντι- ποίνων από την ΕWE, είναι απίθανο η ΕWE να επεκτείνει τη θέση της στην αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγά- λες αποστάσεις αγοράζοντας φυσικό αέριο από την Gasunie για πωλήσεις εκτός της περιοχής «Ems Weser». (20) DEUDAN (αγωγός που µεταφέρει δανικό φυσικό αέριο στη Γερµανία: […]* %, ΒΕΒ […]* %· ΝΕΤRA (αγωγός που µεταφέρει νορβηγικό αέριο στη Βόρεια Γερµανία)· ΒΕΒ […]* %, Ruhrgas […]* %· Salzwedel-Βερο- λίνο (επέκταση του ΝΕΤRΑ στο Βερολίνο): ΒΕΒ […]* %,Ruhrgas […]* %· VNG […]* %· NETG (αγωγός που µεταφέρει ολλανδικό φυσικό αέριο LCV στη Γερµανία): Rurhgas […]* %, Thyssengas […]* %· METG (αγωγός που µεταφέρει ολλανδικό φυσικό αέριο LCV στη Γερµανία): Ruhrgas […]* %, Exxon και Shell εκάστη […]* %· SETG (επέκταση του METG): Rurhgas […]* %, Exxon και Shell εκάστη […]* % (oι αγωγοί NETG-METG-SETG είναι προεκτάσεις ο ένας του άλλου)· EVG (σύνδεση αγωγού στην Κεντρική Γερµανία): Rurhgas. L 103/24 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Περιορισµένη ικανότ ητα τ ης W i ng a s να αυξήσει περαιτέρω τ ο µερίδιο α γοράς τ ης (238) Η Wingas, λαµβανοµένης υπόψη της ιστορικής θέσης της ως µιας εταιρείας που εφαρµόζει εµφανώς επιθετική στρατη- γική, σαφώς δεν είναι µέλος του ολιγοπωλίου. Ήταν η πρώτη και µέχρι σήµερα η µόνη εταιρεία που δηµιούργησε ενδοκλαδικό ανταγωνισµό στη Γερµανία κατασκευάζοντας και επεκτείνοντας περαιτέρω ένα ιδιόκτητο δίκτυο αγωγών συµφωνία υψηλής οροθέτησης µε τις Ruhrgas, BEB και Thyssengas. Όµως, η έρευνα της Επιτροπής οδήγησε σε ορισµένα στοιχεία που ενι- σχύουν το συµπέρασµα ότι η Wingas δεν θα είναι σε θέση να αµφισβητήσει περισσότερο το ολιγοπώλιο. πίεσης HCV. Ουδέποτε συνήψε (239) Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι βάσει της σηµερινής επένδυσής της, θα µπορούσε να φθάσει µερίδιο αγορά της τάξης του 15 %. Σύµφωνα µε τα µέρη, κατέχει γύρω στο 12 % της συµβατικής αγοράς. Συνεπώς προσεγγίζει το στόχο της. Βάσει εσωτερικών εγγράφων των µερών, είναι σαφές ότι η αγορά πέτυχε σταθεροποίηση και ότι η Wingas βρισκόταν ήδη στην πορεία εδραίωσης της θέσης της. Για παράδειγµα, […]*. (240) […]*. (241) […]*. (242) Αυτή η νέα συνεργασία µε τη RG είχε ως αποτέλεσµα τη συµµετοχή κατά 4 % της RG στη Gazprom και τη σύναψη νέας µακροπρόθεσµης συµφωνίας take-or-pay µέσω της οποίας η RG υποχρεούται να αγοράζει το […]* της ζήτησης γερµανικού φυσικού αερίου από τη Gazprom· τοιουτοτρό- πως η Gazprom προετοιµάζεται να εφοδιάζει µέχρι […]* %. Ως µέρος αυτής της συµφωνίας, η RG απαλλάσσεται από τις υποχρεώσεις αγοράς της στο βαθµό που η Gazprom/ Gazexport πωλεί φυσικό αέριο στη Γερµανία σε ανταγωνι- σµό µε τη Ruhrgas, […]* (21). Ένας από τους µετόχους της Wingas και ο σηµαντικότερος προµηθευτής της φυσικού το αερίου (Gazprom) συµφώνησαν βασικό την ανταγωνιστή (Rurhgas) περαιτέρω ανάπτυξη της Wingas. Ως εκ τούτου η Επιτροπή µπορεί εύλογα να συνάγει το συµπέρασµα ότι oι µελλο- ντικές δυνατότητες της Wingas να «θίξει» τις κυριαρχούσες στην αγορά επιχειρήσεις είναι πολύ περιορισµένες. τοιουτοτρόπως µε να περιορίσουν Ε νδείξει ς µ η αν τ αγ ω ν ιστ ι κώ ν ό ρ ω ν (243) Γίνεται µνεία στη σηµαντική ROCE των γερµανικών εται- ρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων. […]*. Μέχρι σήµερα µόνον η VNG έχει αποφέρει ελάχιστα κέρδη. Όσον αφορά τη VNG ας σηµειωθεί ότι αυτό οφείλεται πιθανόν στις τερά- στιες επενδύσεις που έπρεπε να κάνει µετά την επανένωση της Γερµανίας. Όµως, αυτό δείχνει επίσης ότι οι σηµερινοί µέτοχοι έχουν συµφέρον να δείχνουν χαµηλή αξία για την εταιρεία καθώς αυτό µειώνει τον κίνδυνο να ζητήσει η BVS (πρώην καταβολή αναδροµική υψηλού ποσού κατόπιν απόφασης δικαστηρίου. Treuhandanstalt) την (21) […]* — παράρτηµα 49. 21 (τα πλάγια στοιχεία προστέθηκαν). Επίσης […]* — παράρτηµα 49. 26. (244) Το 1996, οι τιµές στους τελικούς καταναλωτές στη Γερ- µανία είναι, κατά σταθµισµένο µέσο όρο, υψηλότερες από το ΗΒ, τις Κάτω Χώρες και το Βέλγιο. Είναι ελάχιστα χα- µηλότερες από την Ιταλία. Η Γαλλία είναι η ακριβότερη αγορά (22). Για την περίοδο 1997 έως Μάιος 1999, οι γερ- µανικές τιµές σε εµπορικούς πελάτες, εταιρείες και περιστα- σιακούς βιοµηχανικούς πελάτες ήσαν, αδιάλειπτα, µεταξύ των υψηλότερων των προαναφερόµενων έξι χωρών. Το συµπέρασµα αυτό ισχύει για τιµές προ και µετά φόρου. Ενιαία κυριαρχία στην παλαιά οροθετηµένη περιφέρεια (245) Στο τµήµα για τη σηµασία των συµµετεχόντων στην αγορά, επισηµαίνεται ότι εκάστη των Ruhrgas, BEB, Thyssengas και VNG έχουν εκτιµήσει ότι τα µερίδια αγοράς στις αντί- στοιχες περιφέρειές τους υπερβαίνουν το 50 %. Καίτοι οι συµφωνίες παλαιάς οροθέτησης δεν ισχύουν πλέον, µπορεί να εφαρµόζεται ακόµα πολύ σηµαντική προστασία του εδάφους τους µεταξύ των «παραδοσιακών» εταιρειών δια- νοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις. Προπά- ντων αν ληφθεί υπόψη ο κοινός εφοδιασµός σε εισαγόµενο φυσικό αέριο. Καθώς υπάρχουν σαφείς ρυθµίσεις µεταξύ των εταιρειών σχετικά µε το µέρος του κοινού εισαγόµενου φυσικού αερίου που προορίζεται για κάθε εταιρεία, δεν πρό- κειται να «θίξει» η µια την άλλη µε το µερίδιο εισαγόµενου φυσικού αερίου που έχει στο έδαφος των άλλων. ∆εύτερον, υπάρχουν οι λεγόµενες επιστολές παράλληλων πωλήσεων. Μέσω αυτών των επιστολών οι πωλήσεις του ενός µέρους στο έδαφος του άλλου µπορούν να εκπίπτουν από την υπο- χρέωση αγοράς που το «θιγόµενο» µέρος έχει έναντι του «θίγοντος» µέρους […]*. Τρίτον, υπάρχει ο φόβος της επι- βολής αντιποίνων. Βάσει των προαναφεροµένων, οι BEB, Thyssengas και VNG θεωρούνται ότι έχουν δεσπόζουσα θέση στην περιοχή τους. Oλιγοπωλιακή κυριαρχία (246) Η ανάπτυξη της αγοράς αναµένεται να παραµείνει σταθερή σε 2-3 % ετησίως κατ' ανώτατο όριο. Ενώ τα µέρη επισήµα- ναν ότι ως αποτέλεσµα µιας τέτοιας ανάπτυξης θα µπορούσε να υπάρχει ένα άνοιγµα εφοδιασµού από το […]* και εξής, η συγκεκριµένη ανάπτυξη της αγοράς δεν µπορεί παρά να θεωρηθεί, το πολύ, συγκρατηµένη. (247) Η ελαστικότητα των τιµών για τη ζήτηση φυσικού αερίου είναι περιορισµένη· οι τιµές είναι µάλλον ανελαστικές. Υπάρ- χουν πολλές ενδείξεις στο φάκελο ότι ένας «πόλεµος τιµών» θα αφάνιζε το περιθώριο του καθενός και ότι τόσο οι παρα- γωγοί όσο και οι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων (βλέπε το τµήµα «οι περιφέρειες παλαιάς οροθέτησης παραµένουν σηµαντικές λαµβανοµένου υπόψη του φόβου επιβολής αντιποίνων» παραπάνω) το γνωρίζουν και ενεργούν αναλόγως. (22) Πίνακας 3. 13 στο «Ανταγωνισµός και ελευθέρωση των ευρωπαϊκών αγορών φυσικού αερίου — Μια ποικιλότητα µοντέλων», Jonathan P. Stern, Βασιλικό Ινστιτούτο ∆ιεθνών Υποθέσεων (Royal Institute of International Affairs), 1998. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/25 (248) Υπό το πρίσµα του µη ανταγωνιστικού χαρακτήρα της αγοράς που συζητήθηκε παραπάνω, της περιορισµένης ανά- πτυξης της αγοράς και της περιορισµένης ευαισθησίας της ζήτησης στις διακυµάνσεις των τιµών, η Επιτροπή θεωρεί ότι υπάρχει ήδη πριν τη συγκέντρωση µια ολιγοπωλιακή δεσπό- ζουσα θέση µεταξύ τουλάχιστον των Ruhrgas, BEB και Thyssengas στη γερµανική αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις. (249) Η βέλτιστη απεικόνιση της ύπαρξης συλλογικής δεσπόζου- σας θέσης είναι ότι η BASF, πιθανόν ο µεγαλύτερος χρήστης φυσικού αερίου στη Γερµανία, έκρινε απαραίτητο να επενδύ- σει σε ένα ιδιόκτητο δίκτυο αγωγών προκειµένου να έχει πρόσβαση σε φθηνότερο φυσικό αέριο. Χρησιµοποίησε τη µόχλευση της ζήτησής της για να συνδράµει τη δηµιουργία της Wingas. Αποτέλεσµα της συγκέντρωσης Η Mobi l κατ έχει απο κλειστ ικά θ έση πρ ω τ αγ ω - νιστ ή σε µια περισσότερο ελευθερωµένη γ ερµα- νική αγ ορά φυσικού αερίου (250) Η Mobil κατέχει σήµερα µερίδιο αγοράς [0-10]* %. Το ποσοστό αυτό όµως αποτελεί σηµαντική υποεκτίµηση του ανταγωνιστικού δυναµικού της στη γερµανική αγορά […]*. (251) Η Mobil βρίσκεται σε µια κάπως άτυπη κατάσταση στη Γερ- µανία. Η Mobil παράγει σηµαντικό µέρος του γερµανικού φυσικού αερίου ([…]* %) και τοιουτοτρόπως καλύπτει το […]* % της κατανάλωσης γερµανικού φυσικού αερίου. Η Mobil έχει επίσης κεφαλαιουχική συµµετοχή στην Erdgas Münster και τη Ruhrgas (Μέλος του Εποπτικού Συµβου- λίου). Αποτελεί συνεπώς µέρος του γερµανικού κατεστηµέ- νου στον τοµέα του φυσικού αερίου. Αυτός πιθανόν είναι ο λόγος για τον οποίο η Μobil ήταν σε θέση να εισάγει φυσικό αέριο χωρίς να έχει ιδιόκτητο δίκτυο αγωγών υψηλής πίεσης µέσω πρόσβασης τρίτων µε ιδιαίτερα την ΒΕΒ (ο στενός εταίρος της στη γερµανική παραγωγή) […]*. (252) […]*. (253) Οι δυνατότητες της Μobil για µεγαλύτερο ανταγωνισµό στη γερµανική αγορά χάρη στην ελευθέρωση θα εξαλειφθούν πλήρως. Αντίθετα προς την Mobil µεµονωµένα, η συγχωνευ- θείσα οντότητα θα σηµειώσει περισσότερες ζηµίες παρά κέρδη από την ελευθέρωση απ' ό,τι οι µεµονωµένες εταιρείες Εxxon και Μοbil πριν. µανία είναι όλα κοινά. Συνεπώς, τα οικονοµικά τους συµφέ- ροντα είναι παράλληλα. Αυτό, παρά τη σαφή φιλοσοφία της Εxxon και της Shell για ορισµένα στοιχεία της δραστηριότη- τας διανοµής µεγάλων ποσοτήτων όπως για παράδειγµα οι συζητήσεις για το µελλοντικό ρόλο της Gasunie, θα απο- τελέσει µια ορθή βάση για τα κοινά συµφέροντα. Ως εκ τούτου, µετά τη συγκέντρωση, µόνον η ΒΡ πρέπει να πειστεί ώστε να ευθυγραµµιστεί µε τα κοινά συµφέροντα Εxxon/ Mobil, συγκριτικά προς τη ΒΡ και τη Mobil πριν τη συγκέντρωση. Αυτό αυξάνει σηµαντικά το πεδίο της συγχω- νευθείσας εταιρείας για ενίσχυση της de facto επιρροής της στη Ruhrgas. (256) Επιπροσθέτως, ακόµα και χωρίς τη δυνατότητα της συγχω- νευθείσας οντότητας να αυξήσει την επίδρασή της στη Ruhrgas, η ενίσχυση των κεφαλαιουχικών σχέσεων µεταξύ εταιρειών στην ίδια αγορά αυξάνει τη δυνατότητα χρησιµο- ποίησης της ισχύος στην αγορά. Για να αξιολογηθεί το επίπεδο συγκέντρωσης στη συγκεκριµένη αγορά πριν τη συγκέντρωση και ο αντίκτυπος της συγκέντρωσης, η Επι- τροπή εκτίµησε δείκτες ΗΗΙ που λαµβάνουν υπόψη την ύπαρξη αµοιβαίας εξαγοράς µετοχών µεταξύ των περισσότε- ρων από τις δραστηριοποιούµενες στη συγκεκριµένη αγορά επιχειρήσεων. Ο υπολογισµός αυτός βασίστηκε στην εργασία των Bresnahan και Salop (23). Υποτίθεται ότι η BEB ανα- γνωρίζεται από κοινού µε τους κατόχους της, Exxon και Shell. Βάσει αυτής της υπόθεσης ο ΗΗΙ θα αυξηθεί κατά 139 µονάδες από 4 234 σε 4 382. Μια τέτοια αύξηση σε αυτό το επίπεδο συγκέντρωσης αποτελεί ένδειξη του πεδίου ουσιαστικής αύξησης της ισχύος στην αγορά. Έ λεγ χο ς αντ αγ ω νιστ ή τ ης E r dg a s M ü nste r , ενός δυνη τικού (257) Ως συνέπεια της συγκέντρωσης, η ΒΕΒ και η Mobil θα ελέγ- χουν την εταιρική διοικητική διάρθρωση της EGM. Η Μοbil θα είχε συµφέρον, πριν τη συγκέντρωση, να διατηρήσει τη δυνατότητα ανάπτυξης της µόνης εταιρείας διανοµής µεγά- λων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις που δεν εξαρτάται από τις υπηρεσίες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων των εταιρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις σε δυνητικό ανταγωνιστή εντός ενός µελλοντικού περιβάλλο- ντος απελευθερωµένης αγοράς. Η δυνατότητα να αποτελεί δυνητικό ανταγωνιστή θα εξαλειφθεί µετά τη συγκέντρωση µέσω της εφαρµογής επίσηµου ελέγχου στην EGM διότι, αντίθετα προς την Mobil µεµονωµένα, η συγχωνευθείσα οντότητα θα έχει περισσότερες ζηµίες παρά κέρδη από την ελευθέρωση απ' ό,τι οι µεµονωµένες εταιρείες Εxxon και Μοbil πριν. Ενίσχυση τ ης E x x on / S h e ll και R u h r g a s κεφαλαιο υχικής σχέσης µετ αξύ Συµπέρασµα (254) Ως συνέπεια της συγκέντρωσης, οι κεφαλαιουχικές σχέσεις µεταξύ Exxon/Mobil και Shell µε τη Ruhrgas θα ενισχυ- θούν περαιτέρω. Τα µέρη υποστηρίζουν βάσει της τυπικής εταιρικής διοικητικής διάρθρωσης της Ruhrgas ([…]*) ότι ο αντίκτυπος της ενοποιηµένης οντότητας στη Ruhrgas δεν θα αυξηθεί, αλλά µάλλον θα µειωθεί. (258) Συνάγεται, συνεπώς, ότι η συγκέντρωση ενισχύει α) τις µεµο- νωµένες δεσπόζουσες θέσεις των Ruhrgas, BEB και Thys- sengas εντός της περιφέρειάς τους ή/και β) τη συλλογική δεσπόζουσα θέση µεταξύ των Ruhrgas, BEB και Thyssengas στη γερµανική αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις αποτέλεσµα της οποίας θα είναι να παρακωλύεται σηµαντικά ο ανταγωνισµός στις αγορές αυτές. (255) […]*. Τα συµφέροντα της Exxon και της Shell στην ευρω- παϊκή παραγωγή φυσικού αερίου και στη διανοµή µεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες και τη Γερ- (23) Bresnahan, T. F. and Salop, S. C. , «Quantifying the competitive effects of joint ventures», International Journal of Industrial Organisation, τεύχος 4 (1986) σσ. 155-175. L 103/26 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (259) Στην απάντησή τους, τα µέρη επισηµαίνουν ότι µε βάση µόνο [το µερίδιο αγοράς 0-10 %]* της Mobil, […]* και το γεγονός ότι οι ΒΕΒ και Thyssengas, οι άλλες οντότητες που ελέγχονται από τα µέρη, έχουν µερίδιο αγοράς µόλις [10-20]* %, η κοινοποιηθείσα πράξη δεν µπορεί να παρακωλύσει, κατά πολύ λιγό- τερο να παρακωλύσει σηµαντικά, τον ανταγωνισµό οιοσδήποτε κι αν είναι ο ορισµός αγοράς. Τα µέρη υποστηρίζουν ότι ο κανονισµός περί συγκεντρώσεων θεσπίζει ένα διττό έλεγχο και ότι η αρχή αυτή έγινε αποδεκτή από την Επιτροπή και επιβεβαιώθηκε από τα δικαστήρια της Κοινότητας. (260) Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, οι αλλαγές στη σχετική αγορά που προκύπτουν από τη συγκέ- ντρωση προέρχονται όχι µόνον από την παρούσα θέση της Μobil στην αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτή- των σε µεγάλες αποστάσεις, αλλά και από το δυναµικό της Mobil […]* και την ενίσχυση των κεφαλαιου- χικών σχέσεων µεταξύ των κυριαρχουσών στην αγορά επιχειρήσεων όπως εκφράστηκε στον υπολογισµό του ΗΗΙ. ΥΠΟΓΕΙΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ Σχετική αγορά προϊόντος (261) Οι υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης είναι βασικές εγκαταστάσεις για την παροχή «swing». Αυτό είναι ιδιαίτερα σηµαντικό για τη ζήτηση φυσικού αερίου από τις τοπικές εταιρείες διανοµής. Συνεπώς, η Επι- τροπή συµφωνεί µε τα µέρη ότι αυτό αποτελεί ξεχωριστή αγορά προϊόντος. Σχετική γεωγραφική αγορά (262) Υπάρχουν δύο ειδών εγκαταστάσεις αποθήκευσης: διάταξη πόρου και διάταξη σπηλαίου (βλέπε συζήτηση LCV/HCV προηγουµένως). Η οικονοµική ακτίνα για αποθήκευση µε διάταξη πόρου είναι µικρότερη των 200 χλµ. ενώ για τη διάταξη σπηλαίου, η οικονοµική απόσταση από τον τελικό χρήστη περιορίζεται σε 50 χλµ. (263) Τοιουτοτρόπως µπορεί να σκιαγραφηθεί µια διακεκριµένη γεωγραφική αγορά προϊόντος για τις εγκατα- στάσεις αποθήκευσης µε διάταξη πόρου στη Νότια Γερµανία, συγκεκριµένα µια περιοχή 200 χλµ. γύρω από το Μόναχο. Υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης που εξυπηρετούν το νότιο τµήµα της Γερµανίας (264) Προς το παρόν υπάρχουν πέντε υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης µε διάταξη πόρου που βρίσκονται σχετικά πλησίον του Μονάχου. Επιπλέον, λαµβανοµένης υπόψη της ακτίνας των 200 χλµ. µιας εγκατά- στασης µε διάταξη πόρου, µια άλλη εγκατάσταση (Eschenfelden) καλύπτει ολόκληρη την περιοχή γύρω στο Μόναχο. Οι εγκαταστάσεις αυτές εξυπηρετούν το νότιο τµήµα της Γερµανίας, που αποτελεί σηµαντικό µέρος της κοινής αγοράς. (265) Ο ακόλουθος πίνακας παρέχει επισκόπηση αυτών των εγκαταστάσεων, του όγκου αποθήκευσης και του µέγιστου ποσοστού απόληψης, καθώς επίσης και ένδειξη των συµµετοχών κυριότητας. Επωνυµία Κυριότητα Όγκος αποθήκευσης (MCM) Μέγιστη απόληψη (MCM ηµερησίως) Wolfersberg RWE-DEA 100 % Schmidthausen Breitbrunn-Eggstadt Preussag, Mobil και BEB: 33,3 % εκάστη RWE-DEA 80 %· Mobil 20 % Breitbrunn Bierwang Ruhrgas Ruhrgas Inzenham-West RWE-DEA Eschenfelden RG 2/3· EWAG 1/3 Σύνολο […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/27 (266) Από την παραπάνω ικανότητα, η […]*. (267) Η RG έχει το δικαίωµα επικαρπωτή (κυριότητα + εκµίσθωση) σε […]* % του όγκου αποθήκευσης και του ηµερήσιου δυναµικού απόληψης […]*. (268) Ωστόσο, τα µέρη έχουν συµµετοχή σε […]* από τις 16 εξαντληµένες βαυαρικές δεξαµενές που µπορεί εύλογα να υποτεθεί ότι είναι κατάλληλες για µετατροπή σε υπόγεια εγκατάσταση αποθήκευσης που θα εξυπηρετεί την περιφέρεια του Μονάχου. Σύµφωνα µε τα µέρη, οι τέσσερις εξαντληµένες δεξαµενές στις οποίες δεν έχουν συµµετοχή θα µπορούσαν να µετατραπούν σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης µε λειτουργικό όγκο φυσικού αερίου γύρω στα […]* MCM. Ωστόσο, σύµφωνα µε τους δικαιούχους της άδειας και άλλους ενδιαφερόµενους τρίτους, το δυναµικό αυτών των δεξαµενών θα ήταν µόλις […]* MCM και δια- τυπώθηκαν επιφυλάξεις όσον αφορά την καταλληλότητα ορισµένων από τα συγκεκριµένα κοιτάσµατα. (269) Αφετέρου, οι […]* εξαντληµένες δεξαµενές στις οποίες τα µέρη έχουν συµµετοχή διαθέτουν, σύµφωνα µε τα µέρη, χωρητικότητα γύρω στα […]* MCM ωφέλιµου όγκου φυσικού αερίου. Επιπλέον, τα µέρη έχουν συµµετοχή στα µεµονωµένα κοιτάσµατα µε το υψηλότερο δυναµικό σε ωφέλιµο όγκο φυσικού αερίου. (270) […]*. (271) Όµως, ως συνέπεια της συγκέντρωσης, οι δυνατότητες αυτές στην περιοχή του Μονάχου θα αξιολογηθούν λαµβάνοντας υπόψη την κατά 36 % συµµετοχή της ΒΕΒ και της Mobil στο µετοχικό κεφάλαιο της Ruhr- gas. Συνεπώς, το πιθανότερο είναι α) ότι η Exxon/Mobil θα αρχίσουν να ανταγωνίζονται µεταξύ τους στην περιοχή και β) ότι οι ανταγωνιστές της Ruhrgas θα έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν συµπληρωµατικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης. (272) Συνεπώς, µπορεί να συναχθεί το συµπέρασµα ότι οι φραγµοί εισόδου δυνητικών ανταγωνιστών στην αγορά ικανότητας swing στο νότιο τµήµα της Γερµανίας θα αυξηθεί ως συνέπεια της συγκέντρωσης. Συνεπώς, η συγκέντρωση ενισχύει τη δεσπόζουσα θέση της Ruhrgas στην αγορά ικανότητας swing στο νότιο τµήµα της Γερµανίας (περιοχή Μονάχου). BEB BCM DVGW EBN EGM GTGC HCV kWh LCV ΤΕ∆ LNG MBTU MCM NAM ΣΥΝΟΨΗ ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΩΝ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ Γερµανική κοινή επιχείρηση παραγωγής και διανοµής µεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου σε µεγάλες αποστάσεις µεταξύ Exxon και Shell ∆ισεκατοµµύρια κυβικά µέτρα Deutscher Verein des Gas- und Wasserfaches, γερµανική ένωση του κλάδου που απο- φασίζει περί τεχνικών ζητηµάτων σχετικών µε το φυσικό αέριο Energie Beheer Nederland, η κρατική εταιρεία πετρελαιοειδών και φυσικού αερίου των Κάτω Χωρών Erdgas Münster Ενδοκλαδικός ανταγωνισµός Yψηλή θερµαντική ικανότητα Κιλοβατώρες Χαµηλή θερµαντική ικανότητα Τοπική εταιρεία διανοµής Υγροποιηµένο φυσικό αέριο Eκατοµµύρια Βρετανικές Θερµικές Μονάδες Εκατοµµύρια κυβικά µέτρα Nederlandse Aardolie Maatschappij, η ολλανδική κοινή επιχείρηση παραγωγής φυσικού αερίου Exxon/Shell Nordrhein-Westfalen Ruhrgas Stadtwerk (Γερµανική ΤΕ∆) Thyssengas Πρόσβαση τρίτων Εταιρεία διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις της Ανατολικής Γερµανίας Verbändevereinbarung Gas, η διαπραγµάτευση µεταξύ των γερµανικών οµοσπονδιών του κλάδου για να τεθεί η βάση για την απελευθέρωση της αγοράς NRW RG SW TG TPA VNG VV για το φυσικό αέριο L 103/28 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 ∆. BAΣΙΚΑ ΕΛΑΙΑ, ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΚΑΙ ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ ΕΙΣΑΓΩΓΗ (273) Ο κλάδος λιπαντικών περιλαµβάνει τρία διαφορετικά προϊόντα µε κάθετη σχέση: βασικά έλαια, χηµικά πρόσθετα και λιπαντικά. Τα βασικά έλαια αναµιγνύονται µε χηµικά πρόσθετα για την παραγωγή λιπα- ντικών. (274) Βάσει της έρευνας αγοράς, η Επιτροπή είναι της γνώµης ότι η συγκέντρωση οδηγεί στη δηµιουργία δεσπό- ζουσας θέσης που κατέχει η Exxon και η BP/Mobil στην αγορά βασικών ελαίων στον ΕΟΧ. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ Τα βασικά έλαια είναι το τελικό προϊόν της διύλισης αργού πετρελαίου (275) Τα βασικά έλαια που χρησιµοποιούνται για τη σύνθεση λιπαντικών είναι, εν γένει, ορυκτέλαια που παρά- γονται σε διυλιστήρια πετρελαίου από τα υπολείµµατα του αργού πετρελαίου µετά το διαχωρισµό από άλλα σηµαντικά πετρελαιοειδή. Μικρότερο µέρος της αγοράς βασικών ελαίων είναι το αποτέλεσµα χηµικών µεθόδων και τα προϊόντα καλούνται Εστέρες ή ΡΑΟ (πολυ-α-ολεφίνες). (276) Τα βασικά έλαια έχουν ποικίλες ικανότητες απόδοσης λόγω των διαφορετικών χηµικών/φυσικών συνθέσεών τους που προκύπτουν από διάφορους τύπους αργού πετρελαίου που χρησιµοποιείται ως πρώτη ύλη και µεθόδους διύλισης. Τα βασικά έλαια ταξινοµούνται βάσει των εγγενών χαρακτηριστικών τους. Ανεξάρτητοι οργανισµοί (API/ACEA/ATIEL) έχουν ορίσει πρότυπα βάσει των οποίων παρακολουθείται στενά η ποιότητα των βασικών ελαίων (24). Χαρακτηριστικά (277) Ένα µεµονωµένο βασικό έλαιο ορίζεται από το ιξώδες, το δείκτη ιξώδους (VI) και την πτητικότητά του και ορισµένα δευτερεύοντα σηµεία προδιαγραφής. (278) Το ιξώδες είναι η µέτρηση της αντίστασης του ρευστού στη ροή. Συνθήκες υψηλής ταχύτητας/χαµηλής θερµοκρασίας/χαµηλής πίεσης απαιτούν έλαιο χαµηλού ιξώδους. Οι συνθήκες χαµηλής ταχύτητας/υψηλής θερµοκρασίας/υψηλής πίεσης απαιτούν έλαιο υψηλού ιξώδους. Το ιξώδες εκφράζεται σε ποιότητες, αλλά για καλύτερη κατανόηση, η Επιτροπή αναφέρεται σε βασικά έλαια χαµηλού ιξώδους (τα λεγόµενα «ελαφρά ουδέτερα» ή LN) και βασικά έλαια υψηλού ιξώδους (τα λεγόµενα «βαρέα ουδέτερα», ΗΝ, και «λιπαντικά κατεργασµένα µε διαλύτη», SBS). (279) Ο δείκτης ιξώδους είναι ένα από τα σηµαντικότερα χαρακτηριστικά όλων σχεδόν των προϊόντων λίπανσης. Είναι το µέτρο της δυνατότητας ροής σε καθορισµένες θερµοκρασίες. Όλα τα λιπαντικά αλλάζουν ιξώδες µε τις µεταβολές της θερµοκρασίας (τα λιπαντικά καθίστανται πιο αραιά µε την άνοδο της θερµοκρασίας). Το ιξώδες µεταβάλλεται σε ποικίλες τιµές ανάλογα µε το βασικό έλαιο. Αυτή η τιµή µεταβολής µετράται µε το «∆είκτη Ιξώδους» και ένα συγκεκριµένο βασικό έλαιο θεωρείται ότι είναι ορισµένου «VI». Όσο υψηλό- τερος είναι ο VI ενός ελαίου, τόσο χαµηλότερη είναι η τάση του να µεταβάλλει ιξώδες µε τη θερµοκρασία, που, ειδικότερα για τα έλαια κινητήρων, είναι αποφασιστικής σηµασίας για την εξασφάλιση αποτελεσµα- τικής λίπανσης. Τα βασικά έλαια ταξινοµούνται ανάλογα µε τον δείκτη ιξώδους τους σε LVI, MVI, HVI, VHVI, και XHVI. Καίτοι πρόκειται για όρους εµπορίας, που δεν αναγνωρίζει η Exxon και Mobil, χρησιµο- ποιούνται ευρέως στον κλάδο. Ο ακόλουθος πίνακας παρέχει αποσαφήνιση των όρων που χρησιµοποιού- νται στο παρόν έγγραφο: LVI MVI HVI VHVI XHVI VI = 80-< 90 VI = 90-< 95 VI = 95-< 109 VI = 109-< 120 VI = > 120 (24) API: Αµερικανικό Ινστιτούτο Πετρελαίου που συγκεντρώνει τις εταιρείες πετρελαιοειδών· ACEA: Ένωση ευρωπαϊκών αυτο- κινητοβιοµηχανιών (association des constructeus Européens d'automobile) και ATIEL: Τεχνική ένωση του ευρωπαϊκού κλάδου λιπαντικών (association technique de l'industrie Européennes des lubrifiants). Οι αντίστοιχοι ρόλοι τους εξη- γούνται παρακάτω στο παρόν τµήµα. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/29 (280) Η πτητικότητα είναι σηµαντικός παράγοντας των ελαίων κινητήρων και του ποσοστού κατανάλωσής τους. Όσο περισσότερο πτητικό είναι ένα πετρελαιοειδές. τόσο υψηλότερο είναι το ποσοστό κατανάλωσής του. Η πτητικότητα σχετίζεται µε την καµπύλη απόσταξης και µετράται σε Νoak. (281) Το σηµείο ροής είναι η χαµηλότερη θερµοκρασία στην οποία τήκεται το έλαιο. Αυτό ασφαλώς είναι πολύ σηµαντικό για τα έλαια κινητήρων και τα λοιπά λιπαντικά που χρησιµοποιούνται σε χαµηλή θερµοκρασία. Το σηµείο ροής σχετίζεται άµεσα µε τον τύπο του αργού πετρελαίου και τη χρησιµοποιούµενη επεξερ- γασία. Κατάταξη (282) Ανάλογα µε την απόδοσή τους, τα βασικά έλαια κατατάσσονται σε 5 κατηγορίες που κυµαίνονται από συµ- βατικά βασικά έλαια µε δείκτη ιξώδους 80-120 και ένα αποδεκτό επίπεδο προσµείξεων (οµάδα Ι) και βασικά έλαια µε δείκτη ιξώδους 120 και άνω (οµάδα III) (25) µέχρι PAO (οµάδα IV) που χρησιµοποιούνται σε συνθετικά λιπαντικά µε υψηλό δείκτη ιξώδους. Η οµάδα V περιλαµβάνει όλα τα άλλα βασικά έλαια όπως ναφθενικά και εστερικά βασικά έλαια πολύ υψηλής ποιότητας. Αργό πετρέλαιο που χρησιµοποιείται ως πρώτη ύλη (283) Τα βασικά έλαια κατατάσσονται σε κατηγορίες ανάλογα µε τον τύπο αργού πετρελαίου: παραφινικό πετρέ- λαιο, ναφθενικό πετρέλαιο και µικτό πετρέλαιο. Το παραφινικό πετρέλαιο είναι το συνηθέστερα χρησιµο- ποιούµενο για βασικά έλαια καίτοι το ναφθενικό πετρέλαιο έχει ορισµένα ανώτερα χαρακτηριστικά για κάποιες εφαρµογές. Εφόσον τα µέρη αναφέρουν ότι δεν παράγουν πετρέλαιο ναφθενικής βάσης σε κανένα µέρος του κόσµου, η εκτίµηση περιορίζεται στο πετρέλαιο παραφινικής βάσης. (284) Η επιλογή του συνδυασµού ειδών πετρελαίου στο αργό έχει αντίκτυπο στην ικανότητα παραγωγής ενός διυλιστηρίου βασικών ελαίων. Η διαφορά µεταξύ ενός αργού πετρελαίου κατάλληλου για την παραγωγή βασικών ελαίων και ενός ακατάλληλου για τη συγκεκριµένη χρήση, είναι η συγκέντρωση µορίων αυτών των βασικών ελαίων και η ευκολία µε την οποία αποσπώνται από το αργό πετρέλαιο. Το Arab Light (αραβικό ελαφρύ) θεωρείται αργό πετρέλαιο εξαιρετικής ποιότητας για την παραγωγή βασικών ελαίων, αντίθετα προς τους τύπους αργού πετρελαίου της ∆υτικής Αφρικής. (285) Εφόσον τα διυλιστήρια βασικών ελαίων βρίσκονται συνήθως εντός διυλιστηρίων καυσίµων και µοιράζονται πολλές κοινές εγκαταστάσεις, ο επιλεγείς συνδυασµός ειδών πετρελαίου στο αργό καθορίζεται επίσης από µια οικονοµική ανάλυση ολόκληρης της παραγωγής ειδών πετρελαίου του διυλιστηρίου όπου βρίσκεται η εγκατάσταση βασικών ελαίων. Το αργό πετρέλαιο που απαιτείται για το διυλιστήριο καυσίµων µπορεί να καθορίσει µέχρις ορισµένου βαθµού το επίπεδο παραγωγής βασικών ελαίων (και αντιστρόφως). Πρόσθετα (286) Τα πρόσθετα είναι τα χηµικά προϊόντα που αναµιγνύονται µε βασικά έλαια προκειµένου το πετρέλαιο να εκτελεί µια ειδική λειτουργία λίπανσης. Τα λιπαντικά χρησιµοποιούν ειδικά πρόσθετα ανάλογα µε τις εφαρ- µογές και το βασικό έλαιο. Τα πρόσθετα χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: Σειρές αναστολέων απορρυπα- ντικών (ή «σειρές DI» και βελτιωτικά πρόσθετα τους δείκτη ιξώδους (ή «βελτιωτικά πρόσθετα VI»). Στις περισσότερες εφαρµογές λιπαντικών αυτοκινήτων τα βελτιωτικά πρόσθετα VI χρησιµοποιούνται από κοινού µε σειρές DI. Ας σηµειωθεί ότι όλα τα πρόσθετα χρησιµοποιούν βασικά έλαια ως υποστήριξη. (287) Οι σειρές DI χρησιµοποιούνται για το σχηµατισµό εναιωρηµάτων των ξένων προσµίξεων και την καύση υποπροϊόντων καθώς επίσης και την αποτροπή της οξείδωσης του ελαίου µε τον επακόλουθο σχηµατισµό ιλύος. Μια σειρά DI περιλαµβάνει τυπικά περίπου 6 µεµονωµένα συστατικά ιζηµάτων βερνικιών και προσθέτων, τα σηµαντικότερα των οποίων είναι απορρυπαντικά, ουσίες διασποράς, ανασχετικά διάβρωσης και αντιοξειδωτικά. O συνδυασµός αυτών των συστατικών και η αναλογία τους ποικίλλει ανάλογα µε την τελική χρήση και την προδιαγραφή του κατεργασµένου λιπαντικού. (25) Η οµάδα II δεν χρησιµοποιείται σήµερα στον ΕΟΧ. L 103/30 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (288) Τα βελτιωτικά πρόσθετα VI µεταβάλλουν τα οξειδοµετρικά χαρακτηριστικά των λιπαντικών µειώνοντας το συντελεστή αραίωσης µε αυξανόµενη θερµοκρασία και το συντελεστή πύκνωσης µε χαµηλές θερµοκρασίες. Τα βελτιωτικά πρόσθετα VI παρέχουν τοιουτοτρόπως βελτιωµένη απόδοση σε χαµηλές και υψηλές θερµο- κρασίες. Μπορούν να θεωρηθούν ως συνθετικά πυκνωτικά ελαίου που είναι σχετικώς αδρανή σε χαµηλότε- ρες θερµοκρασίες αλλά αντιδρούν µε τη θέρµανση προκειµένου να εξουδετερώσουν τη φυσική τάση του βασικού ελαίου να αραιώνει σε υψηλότερες θερµοκρασίες. Όλα τα λιπαντικά κινητήρων µεταβλητής ρευ- στότητας περιλαµβάνουν βελτιωτικά πρόσθετα VI. (289) Η αγορά προσθέτων είναι πολύ συγκεντρωµένη. Οι πέντε µεγαλύτεροι προµηθευτές κατέχουν άνω του 90 % της παγκόσµιας αγοράς. Η Lubrizol κατέχει ηγετική θέση στην αγορά και αντιστοιχεί σε [30-40]* % της αγοράς. Η κοινή επιχείρηση Infineum (που συνδυάζει τις σχετικές µε τα πρόσθετα συµµετοχές των Exxon και Shell) καταλαµβάνει τη δεύτερη θέση µε [30-40]* %. Η Ethyl και η Oronite (που ανήκουν στην Chevron) έχει εκάστη γύρω στο [10-20]* %. Λιπαντικά (290) Τα λιπαντικά έχουν διάφορες χρήσεις αλλά η βασική λειτουργία τους είναι η µείωση της τριβής και της φθοράς µεταξύ των κινούµενων µερών. Τα λιπαντικά έχουν τέσσερις γενικούς τύπους εφαρµογής. Χρησιµο- ποιούνται στα αυτοκίνητα οχήµατα («λιπαντικά αυτοκίνητων οχηµάτων»), για βιοµηχανικές εφαρµογές («βιοµηχανικά λιπαντικά»), στα πλοία («λιπαντικά πλοίων») και στους κινητήρες αεριωθουµένων («λιπαντικά αεριοθουµένων»). Τα κατεργασµένα λιπαντικά παράγονται από εταιρείες µείξης λιπαντικών µέσω της µείξης χηµικών προσθέτων σε βασικά έλαια για την απόκτηση των απαιτούµενων ιδιοτήτων. (291) Περίπου το 50 % της κατανάλωσης λιπαντικών χρησιµοποιείται για εφαρµογές σε αυτοκίνητα, το 48 % για βιοµηχανικές εφαρµογές (συµπεριλαµβανοµένου σηµαντικού µέρους για «έλαια επεξεργασίας» (36 %). Οι εφαρµογές σε πλοία και αεριωθούµενα καλύπτουν το υπόλοιπο. Τα λιπαντικά αεριωθουµένων εξετάζονται στο τµήµα ΣΤ παρακάτω. Λιπαντικά αυτοκινήτων και βιοµηχανικά λιπαντικά (292) Τα λιπαντικά αυτοκινήτων περιλαµβάνουν έλαια κινητήρων (επιβατικών και εµπορικών) αυτοκινήτων, ρευστά µετάδοσης της κίνησης, έλαια φρένων, έλαια συστηµάτων µετάδοσης κίνησης για αυτοκίνητα κ. λπ. (293) Τα βιοµηχανικά λιπαντικά περιλαµβάνουν έλαια κίνησης βιοµηχανικών συστηµάτων, ρευστά κατεργασίας µετάλλων, έλαια στροβιλοκινητήρων, έλαια µετασχηµατιστών, έλαια συµπιεστών, υδραυλικά ρευστά και έλαια κατεργασίας/αρωµατικά εκχυλίσµατα (που χρησιµοποιούνται ως συστατικά στην παραγωγή, µεταξύ άλλων, ελαστικών αυτοκινήτων). Τα βιοµηχανικά έλαια πρέπει να έχουν ειδικά χαρακτηριστικά αποκτώµενα από τα πρόσθετα. Ανάπτυξη λιπαντικών (294) Η ανάπτυξη λιπαντικών περιλαµβάνει την αλληλεπίδραση τεσσάρων κατηγοριών φορέων: παραγωγοί βασικών ελαίων, παραγωγοί προσθέτων, εταιρείες µείξης λιπαντικών και ο πελάτης που καθορίζει τα πρό- τυπα ποιότητας (είτε κατασκευαστής πρωτότυπου εξοπλισµού — ΚΠΕ — όπως ένας κατασκευαστής αυτο- κινήτων είτε βιοµηχανικός τελικός χρήστης). Τα λιπαντικά αναπτύσσονται σε δύο στάδια µεταξύ του πελάτη που ορίζει τις προδιαγραφές του προϊόντος, της εταιρείας µείξης λιπαντικών που επιλέγει τους προµη- θευτές και του παραγωγού προσθέτων που παρέχει τα ειδικά χαρακτηριστικά στο λιπαντικό. (295) Tο πρώτο στάδιο είναι µεταξύ της εταιρείας µείξης λιπαντικών και του ΚΠΕ (ή άλλου πελάτη τελικής χρήσης). Από κοινού προσδιορίζουν τις απαιτήσεις απόδοσης που πρέπει να πληροί το νέο λιπαντικό. (296) Το δεύτερο στάδιο είναι µεταξύ της εταιρείας µείξης λιπαντικών και του παραγωγού προσθέτων. Ο προµη- θευτής προσθέτων πρέπει τότε να αναπτύξει µια σειρά προσθέτων η οποία από κοινού µε το επιλεγέν βασικό έλαιο µπορεί να προσδώσει στο λιπαντικό τις απαιτούµενες ιδιότητες. Ο προµηθευτής προσθέτων µπορεί επίσης να αναλάβει την πρωτοβουλία να εξασφαλίσει ότι οι σειρές προσθέτων που έχει θα λειτουρ- γούν από κοινού µε τα διαθέσιµα βασικά έλαια, συχνά χωρίς τη γνώση ή τη συνεργασία της εταιρείας µείξης. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/31 (297) Η εταιρεία µείξης κατεργασµένων λιπαντικών µπορεί να καθορίσει το βασικό έλαιο που θα χρησιµοποιηθεί σε συνδυασµό µε τη σειρά προσθέτων ή να στηριχθεί στα βασικά έλαια για τα οποία ο προµηθευτής προσθέτων έχει ήδη συνθέσει µια σειρά προσθέτων. Η σειρά προσθέτων προσδίδει στο λιπαντικό τις απαι- τούµενες προδιαγραφές στο χαµηλότερο δυνατό κόστος. Μετά τη σύνθεσή του, το µίγµα πρέπει να δοκιµα- στεί προκειµένου να αποδειχτεί η απόδοσή του σε αναγνωρισµένα από τη βιοµηχανία προγράµµατα δοκιµών. (298) Σύµφωνα µε τους προµηθευτές προσθέτων, η δοκιµή χρηµατοδοτείται είτε από τον παραγωγό του λιπα- ντικού είτε από τον παραγωγό του προσθέτου ανάλογα µε το ποιος ξεκινά την ανάπτυξη και την εµπορική συµφωνία µεταξύ αµφοτέρων των µερών. (299) Οι παραγωγοί προσθέτων τείνουν να αναπτύσσουν γενικές σειρές προσθέτων (τις λεγόµενες «σειρές προσθέ- των γενικής χρήσης») που είναι κατάλληλες προς µείξη µε ορισµένα βασικά έλαια (26). Σε µια τέτοια περί- πτωση, η επένδυση που απαιτείται για την τήρηση των απαιτούµενων προδιαγραφών γι' αυτές τις «σειρές προσθέτων γενικής χρήσης» γίνεται από τον προµηθευτή προσθέτων. Η επένδυση εξαρτάται από την ύπαρξη της λεγόµενης «κάλυψης» που σηµαίνει ότι ορισµένα βασικά έλαια από διάφορους προµηθευτές µπορούν να χρησιµοποιηθούν δεδοµένου ότι η επίδραση της χρήσης βασικών ελαίων από διάφορους προµηθευτές στο κατεργασµένο λιπαντικό είναι γνωστή και τεκµηριωµένη. Εάν δεν υπάρχει η εν λόγω «κάλυψη», αναλαµβάνεται το «πρόγραµµα εναλλαγής» που οδηγεί σε µια τεκµηριωµένη εγκάρσια ανάγνωση βασικών ελαίων. Σύµφωνα µε προµηθευτές προσθέτων και εταιρείες µείξης λιπαντικών, το κόστος της χρησιµοποίησης «σειρών προσθέτων γενικής χρήσης» είναι σηµαντικά υψηλότερο από το κόστος µιας ειδικής σειράς προσθέτων βασικών ελαίων. Μια γενική σειρά προσθέτων θα πρέπει να προορίζεται να λει- τουργεί από κοινού µε τα «ασθενέστερα» βασικά έλαια όσον αφορά κάθε δοκιµή της απόδοσης σε κλίνες. Καθώς τα διάφορα βασικά έλαια µπορούν έχουν αντιτιθέµενες συµπεριφορές, το ασθενέστερο για κάποια δοκιµή µπορεί να είναι διαφορετικό. Με άλλα λόγια, ορισµένα βασικά έλαια θα πρέπει να είναι υπερβολικά επεξεργασµένα µε πρόσθετα προκειµένου να είναι σε θέση να ικανοποιήσουν το σύνολο των απαιτήσεων απόδοσης. Aπαιτήσεις ποιότητας όσον αφορά τα βιοµηχανικά λιπαντικά και τα λιπαντικά πλοίων (300) Τα βιοµηχανικά λιπαντικά και τα λιπαντικά πλοίων είτε εγκρίνονται ως το αποτέλεσµα εµπορικών δοκιµών είτε ικανοποιούν τυποποιηµένες «προδιαγραφές προϊόντος» δια των οποίων το προϊόν έχει τις απαιτούµενες ιδιότητες (για παράδειγµα ISO ή DIN). Καίτοι η διαδικασία πιστοποίησης της απόδοσης πραγµατοποιείται «εντός της επιχείρησης» (σε αντίθεση µε τα λιπαντικά αυτοκινήτων), είναι σηµαντικός ο συνδυασµός βασικού ελαίου/προσθέτων. Οι βιοµηχανικές πελάτες αγοράζουν προϊόντα µε βάση τη φήµη της απόδοσης, που πρέπει να προστατεύεται. Μια µετατροπή βασικού ελαίου απαιτεί ελέγχους επαλήθευσης ορισµένων βασικών προϊόντων και κρίσιµων παραµέτρων απόδοσης. Ορισµένες βιοµηχανικές δοκιµές που ελέγχουν κατά πόσον τα πρόσθετα δεν θα συµπεριφερθούν διαφορετικά σε µεταβαλλόµενο βασικό έλαιο είναι χρονο- βόρες (για παράδειγµα δοκιµή οξείδωσης 4 000 ωρών) αποτρέποντας την ταχεία µετατροπή βασικού ελαίου. Σύµφωνα µε προµηθευτές προσθέτων, η διαδικασία πιστοποίησης βιοµηχανικών λιπαντικών και λιπαντικών πλοίων µπορεί να διαρκέσει ένα έτος και πλέον για να ολοκληρωθεί, αλλά τυπικά διαρκεί 6 µήνες. Το κόστος πιστοποίησης εµπίπτει τυπικά στο φάσµα των 25 000 έως 50 000 δολαρίων ΗΠΑ ανά πιστοποίηση. Πρότυπα καθορισµού προτύπων και τυποποίησης για λιπαντικά αυτοκινήτων (301) Το ευρωπαϊκό σύστηµα καθορισµού προτύπων για λιπαντικά αυτοκινήτων παρέχει πρωτεύοντα ρόλο στους ΚΠΕ. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ζήτηση τέτοιων προϊόντων προέρχεται από µεµονωµένους πελάτες που δεν διαθέτουν τα µέσα ή την εµπειρογνωµοσύνη να διασφαλίσουν ότι το λιπαντικό που αγοράζουν είναι το ενδεδειγµένο για τις ανάγκες τους. Ο ρόλος αυτός εκπληρώνεται σήµερα από την ACEA, που εκ- προσωπεί τα συµφέροντα όλων των ευρωπαϊκών κατασκευαστών επιβατικών αυτοκινήτων και φορτηγών. Τον ∆εκέµβριο του 1995, η ACEA εισήγαγε ένα νέο σύστηµα ταξινόµησης που συνίσταται από εννέα δια- φορετικές αλληλουχίες για τον καθορισµό της ποιότητας των ελαίων κινητήρων για εφαρµογές σε ευρω- παϊκά πρατήρια καυσίµων αυτοκινήτων. Το σύστηµα βασίζεται σε χρονοδιάγραµµα φυσικών, χηµικών δοκιµών και δοκιµών κινητήρων παρεµφερών µε αυτές που χρησιµοποιούνται στις ΗΠΑ και αναφέρονται από το ΑΡΙ (Αµερικανικό Ινστιτούτο Πετρελαίου). Το σύστηµα συνίσταται σε δύο κώδικες πρακτικής — έναν που αναπτύσσει η ATC (η τεχνική επιτροπή των παραγωγών προσθέτων πετρελαίου στην Ευρώπη) και έναν από την ATIEL (Association Technique de l'Industrie Européenne des Lubrifiants) — και ορίζει τη διαδικασία ανάπτυξης, δοκιµής και αναφοράς των απαραίτητων στοιχείων απόδοσης. (26) Όπως επιβεβαιώνουν οι ανταγωνιστές, όλοι οι κατασκευαστές DI έχουν γενικές εγκρίσεις για τα βασικά έλαια των Mobil και Shell που διατίθενται σε πελάτες βασικών ελαίων. L 103/32 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (302) Από κοινού, η ATIEL και η ATC ρυθµίζουν τους όρους υπό τους οποίους οι προµηθευτές λιπαντικών και προσθέτων µπορεί να αλλάξουν τα συστατικά των λιπαντικών ή σειρών προσθέτων τους, αντίστοιχα, συνεχί- ζοντας παράλληλα να χρησιµοποιούν προηγούµενα στοιχεία δοκιµής και να έχουν τις ίδιες απαιτήσεις από- δοσης. Η ΑΤΙΕL, µια οµάδα προµηθευτών λιπαντικών (µε ολοκληρωµένη διάρθρωση τόσο σε περιφερειακή όσο και εθνική κλίµακα), καθόρισε την ονοµατολογία για την ταυτοποίηση των λιπαντικών που πληρούν τους κανόνες της ACEA. Ρυθµίζει περαιτέρω σε ένα κώδικα πρακτικής τους όρους υπό τους οποίους οι εταιρείες µείξης λιπαντικών µπορούν να µεταβάλουν τα συστατικά των λιπαντικών (αλλάζοντας κυρίως το βελτιωτικό πρόσθετο VΙ ή το βασικό έλαιο) απαιτώντας παράλληλα την ικανοποίηση των προτύπων από- δοσης για τα οποία έχει δοκιµαστεί το λιπαντικό. Η ATC ορίζει ένα κώδικα πρακτικής που διέπει τις δοκιµές ο οποίος πρέπει να ικανοποιείται προτού διατυπωθούν οι διάφορες απαιτήσεις απόδοσης για ένα λιπαντικό, και τα µέσα καταχώρησης και πραγµατοποίησης δοκιµών και κοινοποίησης των στοιχείων των δοκιµών. (303) Η πιστοποίηση ACEA/API χορηγείται για τη συγκεκριµένου βασικού ελαίου µε συγκεκριµένη σειρά προσθέτων, µέσω σειράς δοκιµών. Η έγκριση ορίζει ρητώς τα χρησιµοποιούµενα συστατικά στο µίγµα λιπαντικών· το βασικό έλαιο από συγκεκριµένο κατασκευαστή και η καθορισθείσα σειρά προσθέτων δεν µπορούν να αλλάξουν στην πιστοποιηθείσα σύνθεση. Εφόσον η πιστοποίηση ισχύει µόνο για το βασικό έλαιο συγκεκριµένου παραγωγού και όχι για βασικά έλαια συγκρίσιµης ποιότητας από άλλους παραγω- γούς (27), η απαίτηση απόδοσης της ACEA ή της API πρέπει να υποστηρίζεται για καθεµια και για όλες τις συνθέσεις (ήτοι συνδυασµός βασικών ελαίων και σειρών προσθέτων). Εάν µια εταιρεία µείξης λιπαντικών επιθυµεί να αλλάξει ένα ή περισσότερα συστατικά µε άλλα συστατικά, τότε η σύνθεση πρέπει να δοκιµαστεί — σύµφωνα µε τους κανόνες του ΑPI ή της ACEA. (304) Σύµφωνα µε τους προµηθευτές προσθέτων, η ολοκλήρωση της διαδικασίας πιστοποίησης µπορεί να διαρκέ- σει από ένα µήνα µέχρι ένα έτος και πλέον, αλλά τυπικά διαρκεί 6 µήνες. Το κόστος της πιστοποίησης κυµαίνεται από 50 000 δολάρια ΗΠΑ µέχρι ορισµένα εκατοµµύρια δολάρια ΗΠΑ ανά πιστοποίηση, αλλά τυπικά εµπίπτει στο φάσµα από 200 000 δολάρια ΗΠΑ µέχρι 400 000 δολάρια ΗΠΑ ανά πιστοποίηση (ξεχωριστή πιστοποίηση απαιτείται για την ACEA και το ΑΡΙ). Το ακριβές φάσµα των επενδύσεων (τόσο σε χρόνο όσο και σε χρήµα) εξαρτάται από πολλούς παράγοντες συµπεριλαµβανοµένων του επιπέδου της από- δοσης, του ιστορικού προηγούµενων δοκιµών και του απαιτούµενου βαθµού αλλαγών. (28) Η ευκολία µετατροπής εξαρτάται κυρίως από το βαθµό στον οποίο ο νέος προµηθευτής (βασικό έλαιο ή πρόσθετα) έχει ήδη λάβει πιστοποίηση µε τα προτιµούµενα βασικά έλαια ή πρόσθετα. Εάν αυτή η λεγόµενη «κάλυψη» δεν υπάρχει τότε το κόστος ολοκλήρωσης ενός «προγράµµατος εναλλαγής» µπορεί να ανέλθει από 100 000 δολάρια ΗΠΑ (για ένα απλό πρόγραµµα εγκάρσιας ανάγνωσης βασικού ελαίου) µέχρι 1 000 000 δολάρια ΗΠΑ (για ένα πρωτόκολλο περίπλοκων δοκιµών σχετικά µε σπανίως εµπορεύσιµα βασικά έλαια), υπό την προϋπόθεση ότι ο συνδυασµός βασικού ελαίου/προσθέτων είναι ικανός, από τεχνική άποψη, να επιτύχει την επιθυµητή απόδοση. (305) Στην περίπτωση που µια εταιρεία µείξης λιπαντικών θα αναγκαστεί να αλλάξει το βασικό έλαιο µε σπανίως εµπορεύσιµο βασικό έλαιο, τότε θα καταστεί αναγκαίο ένα πληρέστερο, πιο ουσιαστικό πρόγραµµα δοκιµών, το κόστος του οποίου κυµαίνεται από 500 000 έως 1 εκατοµµύρια δολάρια ΗΠΑ. Η διάρκεια µιας τέτοιας διαδικασίας ανέρχεται σε 18 µήνες και άνω. (306) Όλοι οι ΚΠΕ έχουν υιοθετήσει τις προδιαγραφές ACEA (ή ΑΡΙ) ως τα ελάχιστα πρότυπα λιπαντικών. Ορισµένοι µεµονωµένοι ΚΠΕ, όπως η Mercedes-Benz για τα λιπαντικά αυτοκινήτων και η Volvo για τα λιπαντικά φορτηγών, επιβάλλουν αυστηρότερα όρια, που απαιτούν επιπλέον δοκιµές µε άλλες παραµέτρους απόδοσης και πιστοποίηση του ειδικού εξοπλισµού τους. Η έγκριση ΚΠΕ απαιτεί πρόσθετες δοκιµές (τόσο δοκιµές σε κλίνες όσο και επιτόπιες δοκιµές) και συνεπάγεται επιπλέον επενδύσεις σε χρόνο και χρήµα. Κάθε ΚΠΕ υποστηρίζει ένα βαθµό ελευθερίας και ευελιξίας στην έγκριση προϊόντων και αυτό περιλαµβάνει τον τοµέα της εναλλαγής βασικών πρώτων υλών. Οι εταιρείες προσθέτων παρέχουν υπηρεσίες για την απόκτηση αυτών των εγκρίσεων ΚΠΕ καίτοι ορισµένοι ΚΠΕ απαιτούν την εκτέλεση των δοκιµών από ανεξάρτητους οργανισµούς. (307) Μια εταιρεία µείξης λιπαντικών οφείλει να αποθηκεύει βασικά έλαια που χρησιµοποιούνται στα λιπαντικά που έχουν πιστοποίηση ACEA/API ξεχωριστά από τα βασικά έλαια που δεν έχουν/χρειάζονται τέτοια πιστοποίηση. Προκειµένου να εξοικονοµήσουν αποθηκευτική ικανότητα, ή να αυξήσουν την αγοραστική τους δύναµη έναντι του προµηθευτή βασικών ελαίων, οι εταιρείες µείξης µπορεί να µην διαφοροποιούνται ανάλογα µε την εφαρµογή του λιπαντικού. Στην περίπτωση αυτή τείνουν να χρησιµοποιούν βασικές πρώτες ύλες που χρησιµοποιούνται σε λιπαντικά τα οποία έχουν πιστοποίηση ACEA/API τόσο για εφαρµογές αυτοκινήτων όσο και για βιοµηχανικές εφαρµογές. (27) Υπάρχουν εξαιρέσεις για τα βασικά έλαια της οµάδας III και IV. (28) Όπως περιγράφεται σε έγγραφα π. χ. «API 1509» και «Κώδικας πρακτικής της Atiel». 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/33 ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΓΟΡΑΣ Αγορές προϊόντος Bασικά έλαια (308) Σύµφωνα µε τα µέρη, τα βασικά έλαια είναι οµοιογενή προϊόντα και συνεπώς αποτελούν µια ενιαία σχετική αγορά προϊόντος ανεξαρτήτως της εφαρµογής ή της οµάδας τους. Όπως εξηγείται παραπάνω, υπάρχουν πολλές εφαρµογές για τα λιπαντικά και καθεµια από αυτές απαιτεί διαφορετικό βασικό έλαιο µε ποικίλα χαρακτηριστικά. Συνεπώς, µπορεί να υποστηριχθεί ότι ο αριθµός των σχετικών αγορών προϊόντος είναι συνάρτηση των ειδικών απαιτήσεων. Εν προκειµένω φαίνεται να υπάρχει όµως υψηλό επίπεδο δυνατότητας υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς και τοιουτοτρόπως το ίδιο διυλιστήριο µπορεί να παραγά- γει οποιαδήποτε ποιότητα βασικού ελαίου της οµάδας Ι. Τέλος, τα βασικά έλαια της οµάδας Ι και των οµάδων ΙΙΙ/IV δεν φαίνεται να ανήκουν στην ίδια σχετική αγορά προϊόντος. ∆υνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης:καµια διάκριση δεν είναι δυνατή µεταξύ εφαρ- µογών αυτοκινήτων και βιοµηχανικών εφαρµογών (309) Ο ακόλουθος κατάλογος δείχνει τις τεχνικές απαιτήσεις για τα βασικά έλαια σύµφωνα µε την εφαρµογή για την οποία η εταιρεία µείξης λιπαντικών µπορεί να χρησιµοποιήσει το βασικό έλαιο: — λιπαντικά κάρτερ αυτοκινήτων: οµάδα I (HVI), οµάδα II (αν και όχι στην Ευρώπη), οµάδα III (VHVI και XHVI), οµάδα IV (συνθετική βασική πρώτη ύλη) και οµάδα V, — έλαια συστηµάτων µετάδοσης κίνησης για αυτοκίνητα: οµάδα I (MVI και HVI) και οµάδα III/IV, — βιοµηχανικά λιπαντικά και λιπαντικά πλοίων: οµάδα I (LVI, HVI και HVI) και οµάδα II, — παραγωγοί προσθέτων: οµάδα I (LVI, HVI) και οµάδα III (XHVI), — έλαια για εξαγωγή, κεριά και έλαια επεξεργασίας: οµάδα I: LVI, MVI και HVI, — λευκά έλαια: οµάδα I και III, — λιπαντικά κινητήρων αεριωθουµένων και ορισµένα βιοµηχανικά λιπαντικά: οµάδα IV (συνθετική βασική πρώτη ύλη) και οµάδα V. (310) Από τον κατάλογο αυτό προκύπτει ότι τα περισσότερα βασικά έλαια της οµάδας Ι µπορούν να χρησιµο- ποιηθούν τόσο για εφαρµογές αυτοκινήτων όσο και για βιοµηχανικές εφαρµογές εκτός από ορισµένες εξαιρέσεις (ιδίως τις ποιότητες LVΙ που χρησιµοποιούνται για έλαια κατεργασίας καουτσούκ, έλαια ψυγείων, γράσα, ρευστά κατεργασίας µετάλλων και αποσβεστήρες κρούσεων). Επιπλέον, από την έρευνα αγοράς προκύπτει ότι υπάρχουν µόνον ήσσονος σηµασίας διαφορές ποιότητας ή τιµής µεταξύ των βασικών ελαίων της οµάδας Ι για βιοµηχανικές εφαρµογές και εφαρµογές αυτοκινήτων και καµια διαφοροποίηση ως προς τον εφοδιασµό. Η δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς είναι δυνατή εντός των βασικών ελαίων της οµάδας Ι ∆ είκτ η ς ιξ ώ δο υς (311) Στην Ευρώπη, άνω του 90 % των βασικών ελαίων είναι ΗVΙ. Στο επίπεδο του δείκτη ιξώδους, τα βασικά έλαια δεν είναι ανταλλάξιµα προϊόντα, καθώς κάθε τύπος λιπαντικού χρειάζεται ειδικό επίπεδο απόδοσης που καθορίζει τον δείκτη ιξώδους (VI). Ένας ανταγωνιστής βασικού ελαίου ανέφερε για παράδειγµα ότι «τα έλαια ΗVI µε ιξώδες 150, χαµηλή πτητικότητα και VΙ µικρότερο του 99 αποτελούν σηµαντικά υποοµάδα για εφαρµογές αυτοκινήτων». Πρέπει να διατηρηθεί ο διαχωρισµός µεταξύ βασικών ελαίων στις εγκατα- στάσεις του χρήστη προκειµένου να διατηρείται η πιστοποιηµένη ιδιότητα προϊόντος. L 103/34 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (312) Ωστόσο, ένα διυλιστήριο µπορεί να αποκτήσει βασικά έλαια της οµάδας Ι µε υψηλότερους δείκτες ιξώδους µέσω εξαγωγής µε τη βοήθεια διαλυτών µε αυστηρότερη κατεργασία. Αυτή η δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς µειώνει την απόδοση και έχει συνεπώς επίπτωση στην ικανότητα παρα- γωγής της εγκατάστασης βασικού ελαίου. Μειώσεις της απαιτούµενης ποσότητας πρώτης ύλης µπορεί να είναι σηµαντικές και να έχουν αντίκτυπο στην ικανότητα παραγωγής βασικών ελαίων (10 % και άνω ανάλογα µε το χρησιµοποιούµενο αργό και το µηχανολογικό εξοπλισµό του διυλιστηρίου). Η αυστηρότερη κατεργασία µπορεί όµως να µην οδηγήσει στην επίτευξη πολύ υψηλών VI που είναι τυπικοί για τα βασικά έλαια της οµάδας ΙΙΙ. Τα επιπλέον πρόσθετα που χρησιµοποιούνται για τη σύνθεση κατεργασµένων λιπα- ντικών µπορούν να αντισταθµίσουν το χαµηλό VI του βασικού ελαίου. Η απόδοση όσον αφορά τον VI εξαρτάται από τον εξοπλισµό του διυλιστηρίου και το λιπαντικό που χρησιµοποιείται ως πρώτη ύλη. Ι ξώ δες και άλλα χαρα κτ η ριστ ικ ά (313) Τα βασικά έλαια της οµάδας Ι που αποκτώνται µέσω της συνήθους διαδικασίας διαχωρισµού µε εξαγωγή µε τη βοήθεια διαλυτών διαιρούνται σε δύο κατηγορίες µε βάση το ιξώδες: βασικά έλαια µε χαµηλό ιξώδες ή ελαφρά βασικά έλαια (Ν150 για παράδειγµα) και βασικά έλαια µε υψηλό ιξώδες ή βαρύτερα βασικά έλαια (500 Ν και λιπαντικά κατεργασµένα µε διαλύτη για παράδειγµα). Τα ελαφρύτερα βασικά έλαια χρησι- µοποιούνται κατά προτίµηση σε περιοχές µε ηπιότερο κλίµα και καθοδηγούνται από τις ανάγκες των ελαίων των κινητήρων αυτοκινήτων που απαιτούν βασικές πρώτες ύλες χαµηλού ιξώδους. Παρέχουν καλύτερες αποδόσεις και έχουν ιδιότητες που επιτρέπουν καλύτερο έλεγχο των εκποµπών και κατανάλωση καυσίµων. Η ζήτηση εκτός του ΕΟΧ και της Βόρειας Αµερικής είναι κυρίως για ποιότητες υψηλότερου ιξώδους λόγω του θερµότερου κλίµατος. Οι Exxon, Shell, BP/Mobil, Total και Εlf εξάγουν για παρά- δειγµα πολύ σηµαντικούς όγκους στις θυγατρικές τους στην Αφρική, Ασία και Λατινική Αµερική. Μέχρι κάποιου βαθµού, υπάρχει επίσης διαφορά στη ζήτηση βασικών ελαίων µεταξύ της Βόρειας Ευρώπης (ελαφρύτερα βασικά έλαια) και της Νότιας Ευρώπης (βαρύτερα βασικά έλαια). (314) Τα µέρη υποστηρίζουν ότι η σχετική κατανοµή όγκων µεταξύ ελαφρών και βαρέων ουδέτερων µπορεί να ποικίλλει σηµαντικά, ανάλογα µε την ποιότητα του αργού, την ικανότητα απόσταξης, τις ανάγκες της ζήτησης και τους περιορισµούς του µηχανολογικού εξοπλισµού. Καίτοι υπάρχει κάποια δυνατότητα υπο- κατάστασης από την πλευρά της παραγωγής, η έρευνα αγοράς έδειξε ότι αυτό είναι εφικτό µέχρι κάποιου βαθµού, καθώς ένα συγκεκριµένο αργό πετρέλαιο που χρησιµοποιείται ως πρώτη ύλη µπορεί να εξασφαλί- σει περιορισµένη απόδοση της βασικής πρώτης ύλης ελαφράς κλάσης. Τ α βασικά έλαια τ ης οµάδας Ι δεν µ πορούν ν α υποκατ αστ αθ ού ν απ ό βα σικά έλ αια τ ης ο µάδας ΙΙΙ και τ ης ο µάδας Ι V (315) Υπάρχουν σηµαντικές διαφορές τιµών µεταξύ των διαφόρων οµάδων της βασικής πρώτης ύλης. Η οµάδα ΙΙΙ για παράδειγµα κοστίζει 2-4 φορές περισσότερο από την οµάδα I HVI. Επιπλέον, τα βασικά έλαια της οµάδας Ι και ΙΙΙ µπορούν να παραχθούν από τον ίδιο µηχανολογικό εξοπλισµό διύλισης (καίτοι η χωρητι- κότητα των δεξαµενών του διυλιστηρίου πρέπει να διατίθεται για βασικά έλαια της οµάδας ΙΙΙ προκειµένου να αποτρέπεται η ανάµιξη µε βασικά έλαια της οµάδας Ι) αλλά δεν παράγονται από το ίδιο αργό πετρέλαιο που χρησιµοποιείται ως πρώτη ύλη. Τα βασικά έλαια της οµάδας Ι παράγονται από αργό πετρέλαιο ή κλάσµατα αργού (υπολείµµατα αποστάξεων, πετρέλαιο εσωτερικής καύσης υπό κενό, υπολείµµατα) ενώ τα βασικά έλαια της οµάδας ΙΙΙ παράγονται από τη χαµηλότερη ροή που προέρχεται από υδρογονοπυρόλυση (υπολείµµατα υδρογονοπυρόλυσης) στα διυλιστήρια καυσίµων. Οι πολυ-α-ολεφίνες (ΡΑΟ) της οµάδας ΙV είναι αποτέλεσµα χηµικής διεργασίας. (316) Τα βασικά έλαια που ανήκουν στην οµάδα ΙΙΙ και την οµάδα IV χρησιµοποιούνται για τη µείξη λιπαντικών υψηλής προστιθέµενης αξίας. Ορισµένες φορές αναµειγνύονται επίσης µε βασικά έλαια χαµηλότερου δείκτη ιξώδους προκειµένου να αποκτηθούν κατεργασµένα λιπαντικά µε αυξηµένες ιδιότητες (για παράδειγµα, το HVI µπορεί να αναµιχθεί σε κατεργασµένα λιπαντικά µε συστηµατική βασική πρώτη ύλη καίτοι ένα τέτοιο ισοδύναµο της οµάδας III είναι δαπανηρότερο να αναµιχθεί απ' ό,τι να αγοραστούν τα βασικά έλαια της οµάδας ΙΙΙ στην αγορά). Οµοίως, οι εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων µπορούν να αλλάξουν την ποιότητα του αργού πετρελαίου ή να βελτιώσουν περαιτέρω την απόδοσή τους προκειµένου να αλλάξουν την ποιότητα της παραγωγής τους βασικών ελαίων για µια συγκεκριµένη οµάδα (καίτοι όχι σε βαθµό που να µπορούν να επιτευχθούν οι ιδιότητες µιας υψηλότερης οµάδας). Τέλος, επιπλέον ποσότητες προσθέτων µπορούν να αναµιχθούν µε βασική πρώτη ύλη προκειµένου να βελτιωθούν οι ιδιότητες. (317) Στην Ευρώπη, άνω των 95 % των βασικών ελαίων ανήκουν στην οµάδα Ι ενώ η ποιότητα της οµάδας ΙΙΙ αντιστοιχεί σήµερα σε λιγότερο από 5 %. Η έρευνα αγοράς έδειξε ότι η οµάδα ΙΙΙ πιθανόν να αυξηθεί τα προσεχή έτη κατά 8,5 % ετησίως και η οµάδα Ι να µειωθεί κατά 0,5 % ετησίως. Η ζήτηση τη οµάδας Ι φθίνει λόγω της εξέλιξης της τεχνολογίας των κινητήρων, των υψηλότερων απαιτήσεων του ΚΠΕ όσον αφορά την κατανάλωση καυσίµων, των αποδόσεων, των διαστηµάτων αντικατάστασης ελαίου και της αυστηρότερης νοµοθεσίας για τις εκποµπές. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/35 (318) Βάσει των προαναφεροµένων, η οµάδα ΙΙΙ και η οµάδα IV µπορούν να θεωρηθούν ότι ανήκουν σε διαφορε- τικές αγορές προϊόντος από τα βασικά έλαια της οµάδας Ι. Το οικονοµικό κίνητρο είναι η µεγιστοποίηση της χρησιµοποίησης των βασικών ελαίων της οµάδας Ι και η ικανοποίηση των αναγκών σε λιπαντικά µε µια ισορροπία βασικών ελαίων και προσθέτων βασισµένη σε εκτιµήσεις του κόστους. Η επιλογή της χρησιµο- ποίησης της οµάδας ΙΙΙ ή ΙV σε ένα τύπο κατεργασµένων λιπαντικών γίνεται όταν οι ειδικές τους ιδιότητες (άλλες από τον VI τους) αντισταθµίζουν το υψηλότερο κόστος της ικανοποίησης της απαιτούµενης από- δοσης. […]* δεν είναι απαραίτητο να σκιαγραφήσει περαιτέρω τις οµάδες ΙΙΙ και IV ως ξεχωριστές αγορές προϊόντος (η οµάδα ΙΙΙ δεν χρησιµοποιείται σήµερα στον ΕΟΧ). Πρόσθετα (319) Σύµφωνα µε την απόφαση για την «κοινή επιχείρηση Ιnfineum» της Επιτροπής, τα βελτιωτικά πρόσθετα VI, oι σειρές DI για εφαρµογές αυτοκινήτων και οι σειρές DI για βιοµηχανικές εφαρµογές αποτελούν ξεχω- ριστές αγορές. (29) Τα µέρη αναγνωρίζουν µόνο µια επηρεαζόµενη αγορά, τη σχετική µε σειρές DI λιπα- ντικών αυτοκινήτων. Όσον αφορά τις σειρές DI για εφαρµογές κινητήρων και διανοµής, τα αποτελέσµατα της έρευνας υποδηλώνουν ότι από την άποψη της ζήτησης τα προϊόντα αυτά πιθανόν να µην αποτελούν µια αγορά προϊόντος, αλλά ότι µπορεί να υπάρχουν διάφορες αγορές ανάλογα µε την εφαρµογή. Όµως, καθώς η Mobil αντιπροσωπεύει λιγότερο από […] % της παραγωγής προσθέτων, δεν είναι αναγκαίο να σκιαγραφηθεί περαιτέρω η αγορά προϊόντος όσον αφορά σειρές DI για εφαρµογές κινητήρων και δια- νοµής. Λιπαντικά (320) Η κοινοποιηθείσα πράξη δεν προκαλεί σχετικές µε τον ανταγωνισµό ανησυχίες σε οποιαδήποτε από τις πιθανές αγορές λιπαντικών (εξαιρουµένων των λιπαντικών αεροσκαφών), έτσι ο ορισµός της σχετικής αγοράς προϊόντος µπορεί να παραµείνει ανοικτός. Σχετικές γεωγραφικές αγορές Bασικά έλαια (321) Τα Μέρη θεωρούν ότι η αγορά βασικών ελαίων καλύπτει τουλάχιστον τον ΕΟΧ αλλά το πιθανότερο είναι παγκόσµιας κλίµακας. Τα µέρη στηρίζουν τον ισχυρισµό τους στις ακόλουθες εκτιµήσεις. Πρώτον, οι ίδιοι τύποι βασικών ελαίων πωλούνται και χρησιµοποιούνται σε ολόκληρο τον πλανήτη. ∆εύτερον, τα βασικά έλαια µπορεί να µεταφέρονται οικονοµικά σε µεγάλες αποστάσεις και υπάρχουν ήδη σηµαντικές συναλ- λαγές από τον ΕΟΧ. Τρίτον, οι τιµές και τα µεικτά περιθώρια κέρδους των βασικών ελαίων παρουσιάζουν κάποια συσχέτιση. Κανένας από αυτούς τους ισχυρισµούς δεν αµφισβητείται από λεπτοµερέστερη εξέταση και η αγορά καλύπτει συνεπώς ολόκληρο τον ΕΟΧ. (322) Οι τιµές και τα περιθώρια κέρδους των βασικών ελαίων σε διάφορες περιοχές του πλανήτη δείχνουν ότι ο ΕΟΧ αποτελεί διακεκριµένη σχετική γεωγραφική αγορά. (323) Οι τιµές FOB διέφεραν σταθερά στον ΕΟΧ, στις ΗΠΑ και την Ασία µε τις τιµές ΙΑΒΡ της Exxon στη Σι- γκαπούρη και όπου οι τιµές στις ΗΠΑ ήσαν κατά µέσον όρο υψηλότερες από τις τιµές στον ΕΟΧ σε κλίµακα από […]* (για SN 150 στη Σιγκαπούρη) έως […]* (για SN 600 στις ΗΠΑ). Η διαφορά αυτή είναι ακόµα µεγαλύτερη εάν ληφθεί υπόψη το κόστος µεταφοράς. Τα µέρη εξηγούν ότι η µεταφορά από τη Σικελία στη Μέση Ανατολή κοστίζει γύρω στα […]* ανά τόνο. Θεωρώντας αυτό ως εκτίµηση του κόστους µεταφοράς από την Ασία στον ΕΟΧ και του κόστους µεταφοράς στο εσωτερικό του ΕΟΧ σε […]* % των τελικών τιµών παράδοσης, διαπιστώνουµε ότι οι τιµές της Exxon στη Σιγκαπούρη είναι σε υψηλότερο επίπεδο από τις τιµές στον ΕΟΧ. Μόνον οι τιµές του 1998 και 1999 στη Σιγκαπούρη θα µπορούσαν να κυµανθούν σε ένα επίπεδο που θα καταστούσε προσοδοφόρες τις εισαγωγές στον ΕΟΧ σε περίπτωση που οι τιµές στον ΕΟΧ αυξάνονταν υποθετικά κατά […]* %. Όµως, οι τιµές αυτές είναι το αποτέλεσµα της κρίσης στη Νοτιοανατολική Ασία και δεν θεωρείται πιθανό να παραµείνουν, σε διαρκή βάση, σε αυτά τα επίπεδα […]* (30). (29) Υπόθεση IV/M. 1137 — Exxon/Shell της 25. 5. 1998. (30) […]*. L 103/36 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (324) Ένα άλλο σηµαντικό στοιχείο είναι το γεγονός ότι οι τιµές εξαγωγής από τον ΕΟΧ ήσαν τυπικά χαµηλότε- ρες από τις τιµές που χρεώνονται στον ΕΟΧ. Τα µέρη εκτιµούν τη συγκεκριµένη διαφορά κατά µέσον όρο σε επίπεδο […]* ανά τόνο. ∆ηλαδή […]* % κάτω από τις τρέχουσες τιµές στον ΕΟΧ. Αυτό ισοδυναµεί κατά προσέγγιση µε το κόστος ναύλου και δείχνει ότι καµια κερδοσκοπική συναλλαγή δεν είναι εφικτή µεταξύ του ΕΟΧ και άλλων περιοχών του πλανήτη εκτός εάν υπάρχουν εξαιρετικές περιπτώσεις όπως η ασιατική κρίση. Αυτό υπογραµµίζεται από το γεγονός ότι δεν υπάρχει σχεδόν καµια εµπορική δραστη- ριότητα. (325) Η Ευρώπη αποτελεί ιστορικά τον παραγωγό βασικών ελαίων µε τη µεγαλύτερη υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα και, συνεπώς, είναι ο παραγωγός swing. Οι εξαγωγές από την Ευρώπη προς την Ασία, την Αφρική, την Άπω Ανατολή και τη Λατινική Αµερική ήσαν σηµαντικές στο παρελθόν εφόσον οι χώρες αυτές χρειάζονταν βαρύτερα βασικά έλαια. (326) Νέες εγκαταστάσεις παραγωγικής ικανότητας ανακοινώθηκαν ή εµφανίστηκαν σε αυτές τις χώρες (κυρίως ικανότητα της οµάδας ΙΙ-ΙΙΙ µέσω των σχεδίων των Exxon, Mobil και Shell), οι οποίες προηγουµένως ήσαν καθαροί εισαγωγείς ευρωπαϊκών βασικών ελαίων. Η πλεονασµατική παραγωγή του ΕΟΧ αποτελείται κυρίως από ποιότητες βαρέων ελαίων για τα οποία υπάρχει περιορισµένη ζήτηση στον ΕΟΧ και επαρκής ζήτηση εκτός του ΕΟX. Oι ποιότητες βαρέων ελαίων (για παράδειγµα 600 ουδέτερα µε διαλύτη) πωλούνται συνεπώς σε χαµηλότερες τιµές στην εξαγωγική αγορά άµεσης παράδοσης. Η πλεονασµατική παραγωγή για ποιότητες ελαφρών ελαίων (για παράδειγµα ουδέτερα µε διαλύτη 150) πωλείται στην αγορά του ΕΟΧ. Οι εξαγωγές αφορούν πρωτίστως ποιότητες βαρέων ελαίων· βάσει των στοιχείων που προσκόµισαν οι εννέα σηµαντικότεροι ανταγωνιστές της Εxxon και της BP/Mobil, η ανάλυση σε κλάσεις ιξώδους είναι 24,3 % για τα ελαφρά ουδέτερα, 12,63 % για τα µεσαία ουδέτερα και 63 % για τα βαρέα ουδέτερα. Τα βαρέα έλαια χρησιµοποιούνται και ως έλαια επεξεργασίας. (327) Η Exxon εξήγησε σε σχετικά µε τη διαχείρισή της έγγραφα ότι […]* (31) (32) (33) (34) (35) (36) (37). (328) Εάν οι τιµές στον ΕΟΧ επρόκειτο να αυξηθούν κατά, ας υποθέσουµε, 5 % σε σχέση µε τις τιµές στη Σιγκα- πούρη, οι εισαγωγές στον ΕΟΧ δεν θα µπορούσαν να ανταγωνιστούν εύκολα την παραγωγή του ΕΟΧ. Εφό- σον οι συνθέσεις των λιπαντικών δεσµεύονται από τους κανόνες εναλλαγής βασικών ελαίων της ACEA και της ΑΡΙ, θα έπρεπε να πραγµατοποιηθούν σηµαντικότερες επενδύσεις για την απόκτηση πιστοποίησης γι' αυτές τις σπανίως εµπορεύσιµες βασικές πρώτες ύλες. Η έρευνα αγοράς έδειξε ότι καµια από τις σηµαντι- κότερες εταιρείες προσθέτων δεν έχει επενδύσει σε προγράµµατα πιστοποίησης για εισαγόµενες βασικές πρώτες ύλες από εταιρείες εκτός των Exxon, Mobil και Shell. Ακόµα και αν το ζήτηµα των κανόνων εναλ- λαγής βασικών ελαίων είχε επιλυθεί (πράγµα που είναι δαπανηρό και διαρκεί τουλάχιστον 18 µήνες) θα είχε απλώς επίπτωση στην πιστοποίηση της ACEA και όχι στην ΑΡΙ. To κόστος µεταφοράς και διεκπε- ραίωσης θα πρέπει να προστίθεται σε κάθε περίπτωση. (329) Τέλος, ας σηµειωθεί ότι αντίθετα προς τους ισχυρισµούς των µερών, δεν υπάρχει πραγµατική αγορά άµεσης παράδοσης για τα βασικά έλαια στην Ευρώπη µε κάποια σηµαντική ρευστότητα. Όλες οι έµποροι που ρωτήθηκαν απάντησαν ότι δεν έχουν εισάγει όγκο βασικής πρώτης ύλης στον ΕΟΧ τα τελευταία έτη. Οι έµποροι διαδραµατίζουν µικρό ρόλο ως ενδιάµεσοι στην εξαγωγική δραστηριότητα. Όλοι, πλην ενός, οι ανταγωνιστές των συγχωνευθέντων µερών (εκτός από τη Repsol: 24 ΚΤ) επισηµαίνουν ότι δεν χρησιµο- ποιούν εµπόρους για τις εξαγωγές ή τις εισαγωγές από εκτός του ΕΟΧ. (330) Από την προαναφερόµενη συζήτηση συνάγεται ότι η παραγωγή και πώληση των βασικών ελαίων της οµάδας Ι στον ΕΟΧ αποτελεί σχετική αγορά. Αυτό οφείλεται ιδίως στην παρούσα συγκεκριµένη εικόνα ευρωπαϊκής κατανάλωσης και στις σχετικές µε την ποιότητα απαιτήσεις της. Πρόσθετα (331) Τα µέρη υποστήριξαν ότι η σχετική γεωγραφική αγορά είναι τουλάχιστον ο ΕΟΧ. Ο καθορισµός του κατά πόσον η αγορά θα είναι ο ΕΟΧ ή ευρύτερη δεν αλλάζει την εκτίµηση του ανταγωνισµού της παρούσας πράξης και συνεπώς ο ορισµός αγοράς µπορεί να παραµείνει ανοικτός. (31) […]*. (32) […]*. (33) […]*. (34) […]*. (35) […]*. (36) […]*. (37) […]*. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/37 Λιπαντικά (332) Για όλες τις πιθανές αγορές λιπαντικών (µε εξαίρεση τα εστερικά λιπαντικά στροβιλοκινητήρα που εξετά- ζονται παρακάτω) το γεωγραφικό πεδίο τους µπορεί να παραµείνει ανοικτό εφόσον, βάσει των προαναφε- ροµένων ορισµών αγοράς, η συγκέντρωση δεν δηµιουργεί ούτε ενισχύει µια δεσπόζουσα θέση που παρακω- λύει σηµαντικά τον ανταγωνισµό. EΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ Bασικά έλαια Η σηµερινή δοµή της αγοράς Θέσεις της αγοράς για τα βασικά έλαια· ανταγωνισµός δύο βαθµίδων (333) Οι παραγωγοί βασικών ελαίων χωρίζονται σε τέσσερις οµάδες: i) Οι εταιρείες περιφερειακής κλίµακας: εταιρείες πετρελαιοειδών µε ολοκληρωµένη διάρθρωση που διαθέ- τουν διυλιστήρια πετρελαίου παγκοσµίως µε ισχυρή παρουσία και παραγωγή στον ΕΟΧ που υπερβαίνει τις ανάγκες τους: Shell, Exxon, BP/Mobil. ii) Οι περιφερειακές εταιρείες που έχουν αναλάβει την εθνική προσφορά βασικών ελαίων µε παραγωγή που για ορισµένες από αυτές υπερβαίνει τις εσωτερικές ανάγκες τους: Cepsa, Repsol, Agip, Fortum, Elf, Total, KPI, Petrogal, και DEA. iii) Παραγωγοί σπανίως εµπορεύσιµων βασικών ελαίων όπως οι Iplom, MOH, SRS. Αυτά τα βασικά έλαια πιθανόν να είναι χαµηλότερης ποιότητας και προορίζονται κυρίως για εξαγωγές, βιοµηχανικά λιπαντικά υψηλού όγκου και έλαια επεξεργασίας. Οι τέσσερις µεγαλύτεροι προµηθευτές προσθέτων επισηµαίνουν ότι δεν έχουν προβεί σε πιστοποίηση αυτών των βασικών ελαίων. iv) Οι παραγωγοί µη συµβατικών βασικών ελαίων όπως η Nynas (ναφθενική βασική ύλη για εξειδικευµένα βιοµηχανικά λιπαντικά) ή η Fortum (πρώην Neste) που παράγουν PAO. (334) Η Exxon διαθέτει βασικά έλαια σε ολόκληρο τον ΕΟΧ από 3 µονάδες παραγωγής που βρίσκονται στο Fawley, ΗΒ, στο Port Jérôme, Γαλλία και στην Augusta, Iταλία. Η BP/Mobil έχει 5 µονάδες παραγωγής που βρίσκονται αντίστοιχα στη Γαλλία: Gravenchon και Dunkirk (η τελευταία συµπεριλαµβάνει συµµε- τοχή κατά 40 % της ELF), στο ΗΒ (Coryton), στη Γερµανία (Neuhof) και στην Ισπανία που λειτουργεί από κοινού µε την Cepsa τη µονάδα παραγωγής βασικών ελαίων στο Algeciras. Η Shell έχει 4 µονάδες παρα- γωγής, αντίστοιχα στις Κάτω Χώρες (Pernis), στη Γαλλία (Petit Couronne), στη Γερµανία (Αµβούργο) και στο ΗΒ (Stanlow). Οι Exxon, BP/Mobil και Shell ελέγχουν δώδεκα από τα 24 διυλιστήρια βασικών ελαίων στην Ευρώπη µεταξύ των οποίων 8 από τα 10 µεγαλύτερα. Προκειµένου να υπολογιστεί ο όγκος της αγοράς του ΕΟΧ για τα βασικά έλαια της οµάδας Ι και το µερίδιο αγοράς των µερών η Επιτροπή έλαβε υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία. Τα µερίδια αγοράς υπολογίστηκαν σύµφωνα µε τρεις µεθοδολογίες: πρώτον, βάσει της ονοµαστικής παραγωγικής ικανότητας όπως προτείνεται από τα µέρη· δεύτερον, βάσει της πραγ- µατικής παραγωγής και τρίτον, βάσει της παραγωγής της οµάδας Ι. Ονοµαστική παραγωγική ικανότητα και πραγµατική παραγωγή (335) Όλα τα στοιχεία βασίζονται στα δεδοµένα του 1998 που προσκόµισαν η Exxon, η Mobil και οι ανταγω- νιστές τους στον τοµέα των βασικών ελαίων για τις αντίστοιχες µονάδες παραγωγής τους. Όπου οι τρίτοι δεν υπέβαλαν τα αιτούµενα στοιχεία (όπως στην περίπτωση των ΜΟΗ, SRS και σε µικρότερο βαθµό η AGIP), η Επιτροπή χρησιµοποίησε τα στοιχεία που υπέβαλαν τα µέρη υπό µορφή CO. Καθώς ζητήθηκε από τρίτους να θεωρήσουν τα προσκοµισθέντα δεδοµένα για την πραγµατική ικανότητα, την παραγωγή και τις πωλήσεις ως εµπιστευτικά, ο ακόλουθος πίνακας περιλαµβάνει µόνο κλίµακες ποσοστών. Ο ακόλουθος πίνακας για την παραγωγή και την παραγωγική ικανότητα βασικών ελαίων συγκρίνει την πραγµατική παρα- γωγική ικανότητα και παραγωγή µε την ονοµαστική παραγωγική ικανότητα Enerfinance '96 που προσκόµι- σαν τα µέρη. L 103/38 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Παραγωγή και παραγωγική ικανότητα στον ΕΟΧ Παραγωγική ικανότητα (σε Kta) Παραγωγή (σε Kta) το 1998 Ονοµαστική παραγωγική ικανότητα '96 (1) Ονοµαστική παραγωγική ικανότητα '96 (2) Πραγµατική παραγωγική ικανότητα '98 (3) Εταιρεία Βασικές πρώτες ύλες συµπε- ριλαµβανοµένων ελαίων επε- ξεργασίας (6) Λευκά έλαια και παραφί- νες (3) Κεριά (4) σε (Kty) % % Οµάδα I: µερίδιο της παραγωγής στον ΕΟΧ Οµάδα II/III: µερίδιο της παραγωγής στον ΕΟΧ µερίδιο της παραγωγής στον ΕΟΧ µερίδιο της παραγωγής στον ΕΟΧ Exxon BP/Mobil (2) Shell Agip (7) Cespa DEA Elf Total (5) KPI Fortum (Nesté) Repsol Petrogal Nynas Iplom MOH SRS Addinol OMV 1 825 1 443 1 280 23,1 18,3 16,2 […]* 520 166 250 174 545 230 92 300 150 250 340 160 170 0 0 6,6 2,1 3,2 2,2 6,9 2,9 1,2 3,8 1,9 3,2 4,3 2,0 2,2 0,0 0,0 Γενικό σύνολο 7 895 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 (1) Βάσει των στοιχείων που προσκόµισαν τα µέρη. (2) Η Mobil δείχνει µία ανισορροπία στην παραγωγή της τάξης των […]* Kta λόγω της µεταβολής των αποθεµάτων της επιχείρησης. (3) Η πραγµατική παραγωγική ικανότητα εξαιρεί τα λευκά έλαια. (4) Τα κεριά είναι υποπροϊόν των βασικών πρώτων υλών και συνεπώς δεν περιλαµβάνονται στην ονοµαστική παραγωγική ικανότητα. (5) Η παραγωγή παραφίνης της Total συγκαταλέγεται στα λευκά έλαια. (6) Η παραγωγή λευκών ελαίων δεν περιλαµβάνεται στην παραγωγή βασικών ελαίων. (7) Χρησιµοποίηση της ικανότητας βάσει των στοιχείων των µερών. (336) Τα έλαια επεξεργασίας θεωρούνται ως βασικά έλαια. Οι αρωµατικές ενώσεις, οι παραφίνες, τα λευκά έλαια και δεν περιλαµβάνονται στις πωλήσεις βασικών ελαίων καθώς είτε είναι υποπροϊόν είτε χρειάζονται περαιτέρω διύλισης. Τα λευκά έλαια, οι παραφίνες και τα κεριά εξαρτώνται σε µεγάλο βαθµό από την παρα- γωγή πρώτων υλών και τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήµατα και οι οικονοµίες κλίµακας οδηγούν σε πολύ µεγάλα µερίδια αγοράς. Τα προϊόντα αυτά όµως είτε είναι το αποτέλεσµα περαιτέρω σταδίου της επεξεργα- σίας βασικών ελαίων στο διυλιστήριο είτε ένα υποπροϊόν της παραγωγής βασικών ελαίων. Η εκτίµηση της ανταγωνιστικής θέσης των µερών συνδέεται συνεπώς µε αυτή των βασικών ελαίων. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/39 Mερίδια αγοράς βασισµένα στις πωλήσεις σε τρίτους (337) Οι πωλήσεις στην εµπορική αγορά καθορίζονται ως πωλήσεις σε τρίτους τόσο εντός όσο και εκτός του ΕΟΧ συµπεριλαµβανοµένων των πωλήσεων στην αγορά άµεσης παράδοσης. Οι πωλήσεις σε θυγατρικές θεωρούνται ως ελεγχόµένες πωλήσεις. Οι πωλήσεις σε πελάτες εκτός του ΕΟΧ υπολογίστηκαν κατά τρόπο που αντικατοπτρίζουν τη θέση των µερών ότι οι εξαγωγές µπορούν να επαναπροσανατολιστούν προκειµέ- νου να ικανοποιηθεί η ζήτηση στον ΕΟΧ. Οι πωλήσεις σε εταιρείες προσθέτων θεωρούνται ως πωλήσεις στην εµπορική αγορά (εξαιρουµένης της περίπτωσης των προσθέτων της AGIP και των πωλήσεων από την Shell και την Exxon για τις δραστηριότητές τους στον τοµέα των προσθέτων πριν την κοινή επιχείρηση). Εταιρεία Μερίδιο της εµπορικής αγοράς (%) Exxon (1) BP/Mobil (2) Shell Agip (3) Cepsa DEA Elf Total KPI Repsol Petrogal (4) MOH (4) SRS (4) [30-40]* [10-20]* [10-20]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* 100 Γενικό σύνολο (1) ∆ιαφορά της τάξης των […]* Kta (παραγωγή — πωλήσεις). (2) Η Mobil δείχνει µία ανισορροπία στην παραγωγή της τάξης των […]* Kta (αποθέµατα επιχείρησης) που καταµερίζεται σε ελεγχόµενες πωλήσεις. (3) Χρησιµοποίηση της παραγωγικής ικανότητας βάσει των στοιχείων που προσκόµισαν τα µέρη. (4) Βάσει των στοιχείων που προσκόµισαν τα µέρη. (338) Η ικανότητα της Exxon να πραγµατοποιεί πωλήσεις στην εµπορική αγορά, που οφείλονται στις επενδύσεις που πραγµατοποίησε στην παραγωγική ικανότητα βασικών ελαίων στη δεκαετία του 1950 και του 1960, είναι άκρως σηµαντική: […]* της παραγωγής της διατίθεται στην εµπορική αγορά ενώ η ικανότητα της BP/ Mobil για την εµπορική αγορά ανέρχεται σε […]*. (339) Βάσει των στοιχείων για τις πωλήσεις του 1998, οι υπολογισµοί δείχνουν το σηµαντικό µερίδιο της Exxon στην εµπορική αγορά [30-40]* %, µε την ΒΡ/Μοbil να κατέχει τη δεύτερη θέση µε [10-20]* %. Η Shell βρίσκεται στην τρίτη θέση µε συµµετοχή που προσεγγίζει τη BP/Mobil (καίτοι πρέπει να επισηµανθεί ότι σχεδόν το ήµισυ των όγκων που διαθέτει η Shell στην εµπορική αγορά πωλούνται ως έλαια επεξεργασίας). Η Total και η Agip έχουν µερίδια αγορά χαµηλότερα του 8 %. Μικρότεροι ανταγωνιστές, όπως οι DEA, Cepsa, Repsol, KPI, Petrogal, SRS, Petrogal και MOH, κατέχουν µεταξύ 3 % και 5 % της εµπορικής αγοράς. Η Elf πρέπει να θεωρηθεί ως καθαρός αγοραστής στην αγορά. (340) Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι τα προαναφερόµενα µερίδια αγοράς δεν µεταβλήθηκαν ουσιαστικά τα τελευ- ταία έτη. L 103/40 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (341) Συνολικά, φαίνεται ότι ανεξαρτήτως της επιλεγείσας µεθοδολογίας, η Exxon κατέχει σαφώς την ηγετική θέση στην αγορά βασικών ελαίων τόσο σε επίπεδο απόλυτης παραγωγής όσο και παραγωγής διαθέσιµης σε τρίτους. Οι βασικοί ανταγωνιστές της Exxon είναι η BP/Mobil και η Shell αλλά πωλούν µικρότερο µέρος της παραγωγής τους σε τρίτους. Φραγµοί εισόδου και εξόδου (342) Σύµφωνα µε τα µέρη, νέα παραγωγική ικανότητα στον ΕΟΧ είναι απίθανη υπό την παρούσα υπερβάλλουσα ικανότητα και τις υποτιµηµένες τιµές, και εάν επρόκειτο να εγκατασταθεί νέα ικανότητα, πιθανόν να είναι παραγωγική ικανότητα για την Οµάδα ΙΙΙ για την οποία αναµένεται αυξηµένη ζήτηση στο µέλλον. Τα µέρη εκτίµησαν ότι η κατασκευή νέας µονάδας παραγωγής (Οµάδα ΙΙ/ΙΙΙ) απαιτεί […]* εκατ. USD για παραγω- γική ικανότητα […]* % ΚΤ ετησίως. Τρίτοι επιβεβαίωσαν την άποψη αυτή επισηµαίνοντας ότι η κατασκευή νέας µονάδας παραγωγής θα διαρκέσει 2 έως 3 έτη και θα περιλαµβάνει επενδύσεις 400 εκατ. USD για µονάδα παραγωγής 400 ΚΤ ετησίως. (343) Η µετατροπή υπάρχουσας παραγωγικής ικανότητας της οµάδας Ι σε οµάδα ΙΙΙ είναι εφικτή και απαιτεί επέν- δυση […]* USD συγκριτικά προς βασική επένδυση […]* USD (38). (344) Το κλείσιµο διυλιστηρίου συνεπάγεται σηµαντικό κόστος, ιδίως λόγω της ανάγκης αποκατάστασης του γεωτεµαχίου. Παρ' όλα αυτά 3 διυλιστήρια βασικών ελαίων έκλεισαν κατά την προηγούµενη διετία: Llan- darcy (BP/Mobil ΗΒ: µε ονοµαστική παραγωγική ικανότητα […]* Kty. ), Addinol (170 Kty στην πρώην Ανατολική Γερµανία) και µια από τις δύο µονάδες παραγωγής βασικών ελαίων DEA στη Γερµανία. Τα συγ- κεκριµένα διυλιστήρια βασικών ελαίων παρήγαγαν βαρύτερα βασικά έλαια και ως εκ τούτου επλήγησαν από τη µείωση των τιµών εξαγωγής που σηµειώνεται από το 1997. Καίτοι υπάρχει σηµαντικό κόστος, ορισµένες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων αποφασίζουν να κλείσουν όταν φθάνουν το σηµείο µηδε- νικών κερδών. Παράγοντες του κλάδου θεωρούν ότι κι άλλες µονάδες παραγωγής βασικών ελαίων πιθανόν να κλείσουν στο άµεσο µέλλον λόγω χαµηλής παραγωγικότητας. Προνοµιακός ρόλος των Exxon, BP/Mobil και Shell µε περιορισµένες πιέσεις που ασκούνται από µικρότερους παραγωγούς βασικών ελαίων ∆υνατότητα εναλλαγής βασικών ελαίων για όλα τα διυλιστήρια και περιορισµένες πιέσεις πιστοποίησης (345) Η πιστοποίηση API/ACEA χορηγείται για το µείγµα κατεργασµένων λιπαντικών από βασικά έλαια και ένα πρόσθετο αφού περάσει τις απαραίτητες δοκιµές. Η πιστοποίηση καθορίζει επακριβώς τον παραγωγό του βασικού ελαίου (η πιστοποίηση για το βασικό έλαιο χορηγείται για όλες τις µονάδες παραγωγής) και τη συγκεκριµένη σειρά προσθέτων. Εάν η προέλευση των συστατικών αλλάξει, απαιτείται επαναπιστοποίηση (εναλλαγή κατά 10 % της οµάδας Ι είναι αποδεκτή χωρίς να απαιτείται δοκιµή). Η συνέπεια αυτού είναι ότι οι προµηθευτές βασικών ελαίων περιφερειακής κλίµακας (που έχουν επενδύσει (39) για να επιτύχουν την εναλλαγή στις µονάδες παραγωγής βασικών ελαίων που διαθέτουν) πρέπει να περάσουν την πιστοποίηση των βασικών ελαίων τους µε ορισµένη σειρά προσθέτων άπαξ. ∆εδοµένου ότι έχουν ορισµένες µονάδες παραγωγής και πολλαπλές µονάδες αποθήκευσης µε γεωγραφική κάλυψη, βρίσκονται σε καλύτερη θέση όσον αφορά τη διαθεσιµότητα ορισµένων µονάδων µείξης. Οι περιφερειακοί παραγωγοί βασικών ελαίων, που δεν έχουν αυτή τη γεωγραφική εξάπλωση παραγωγής, είτε πρέπει να αντιµετωπίσουν υψηλότερο κόστος µεταφοράς από το διυλιστήριό τους στις εγκαταστάσεις των πελατών είτε πρέπει να αγοράσουν βασικά έλαια από την αγορά που βρίσκεται πλησίον του πελάτη τους (εταιρείες µείξης) προκειµένου να αποφευχθεί υψηλότερο κόστος µεταφοράς αλλά τότε πρέπει να περάσουν πιστοποίηση για κάθε βασικό έλαιο που αγοράζεται στην αγορά. (346) Ανταγωνιστές της Exxon και της Mobil (τόσο για τα βασικά έλαια όσο και για τη λιπαντικών) επιση- µαίνουν ότι οι µονάδες µείξης επιδεικνύουν µεγάλη ευαισθησία στην ασφάλεια του συνεχούς εφοδιασµού και της ποιότητας των βασικών ελαίων καθώς οι πρώτες ύλες στις εγκαταστάσεις τους είναι περιορισµένες. Η παροχή σχετικά µικρών όγκων από µια µόνο µονάδα παραγωγής βασικών ελαίων σε ένα δίκτυο µονάδων µείξης περιφερειακής κλίµακας κατά τακτά διαστήµατα επιβάλλει συνεπώς σηµαντικό κόστος ακόµα και για τις µεγαλύτερες εθνικές εταιρείες βασικών ελαίων µε ολοκληρωµένη διάρθρωση και επαρκή ικανότητα στην εµπορική αγορά. (38) […]*. (39) Η ΒΡ/Mobil έχουν δαπανήσει περίπου […]* USD για να αποκτήσουν τη δυνατότητα εναλλαγής µεταξύ των (τότε) […]* ευρωπαϊκών διυλιστηρίων τους. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/41 Πλεονεκτήµατα που προκύπτουν από οικονοµίες κλίµακας στη µονάδα παραγωγής (347) Τα µέρη αναγνωρίζουν ότι οι οικονοµίες κλίµακας διαδραµατίζουν κάποιο ρόλο στην παραγωγή βασικών ελαίων της οµάδας Ι. Οι Exxon, Mobil και Shell ελέγχουν […]* από τα 24 διυλιστήρια βασικών ελαίων στην Ευρώπη µεταξύ των οποίων […]* από τα 10 µεγαλύτερα. Αυτό συνεπάγεται ένα πλεονέκτηµα ως προς το κόστος έναντι των µικρότερων ανταγωνιστών τους διότι µπορούν να κατανέµουν καλύτερα το πάγιο κόστος σε ολόκληρη την παραγωγή. Μόνον η Agip στην Ιταλία και η Total στη Γαλλία έχουν µονά- δες παραγωγής συγκρίσιµου µεγέθους και µπορούν να επωφεληθούν από συγκρίσιµες οικονοµίες κλίµακας. Όπως επισηµαίνει η Mobil στα επιχειρηµατικά της σχέδια (40), […]*. Η Shell θεωρείται από τα µέρη ως αποτελεσµατική και αποδοτική χάρη σε µια ολοκληρωµένη (καύσιµα και λιπαντικά) επιχειρηµατική άποψη και προσοδοφόρα κεριά/γράσα/λευκά έλαια. (348) Ο ακόλουθος πίνακας περιλαµβάνει κατάταξη σύµφωνα µε τη διάσταση της µονάδας παραγωγής βασικών ελαίων: Κατάταξη ∆ιυλιστήριο Κάτοχος(-οι) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Augusta (Iταλία) Livorno (Iταλία) Gonfreville (Γαλλία) Port Jérôme (Γαλλία) Fawley (ΗΒ) Pernis (Κάτω Χώρες) Gravenchon (Γαλλία) Dunkirk (Γαλλία) Petit-Couronne (Γαλλία) Coryton (ΗΒ) Hamburg (Γερµανία) Heide (Γερµανία) Nynashamn (Σουηδία) Stanlow (ΗΒ) Europort (Κάτω Χώρες) Neuhof (Γερµανία) Algeciras (Ισπανία) Porto (Πορτογαλία) Θεόδωροι (Ελλάδα) Salzbergen (Γερµανία) (ενδοχώρα) Escomberas (Ισπανία) Puertollano (Ισπανία) Huelva (Ισπανία) Φινλανδία (40) […]*. Exxon Agip Total Exxon Exxon Shell BP/Mobil BP/Mobil (60 %) — Elf (40 %) Shell BP/Mobil Shell DEA Nynas Shell KPI BP/Mobil BP/Mobil (50 %) — Cepsa (50 %) Petrogal (75 %) — Total (25 %) MOH SRS Repsol Repsol Cepsa (66 %) — Elf (34 %) Fortum (Neste) Εκτίµηση των µερών για την ονοµα- στική παραγω- γική ικα- νότητα Οµάδες 860 540 500 485 440 370 340 340 340 330 330 250 250 240 230 215 200 180 170 170 150 150 100 50 I I I/III I I I I/III I/III I/III I I/III I/III Άλλη I I/III I/III I I I I I I I III L 103/42 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (349) Τα επιπλέον οφέλη που προκύπτουν από τη διάσταση είναι α) ότι οι µεγάλες µονάδες παραγωγής µπορούν να βελτιστοποιήσουν την εισαγωγή αργού πετρελαίου και β) ότι δηµιουργείται διαθέσιµη ικανότητα παρα- γωγής που είναι σηµαντική για τη βελτιστοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας καθώς προσφέρει µεγα- λύτερη ευελιξία· αυτό είναι σηµαντικό όταν παράγονται ορισµένες κατηγορίες βασικών πρώτων υλών. Πλεονεκτήµατα που προκύπτουν από οικονοµίες υλικοτεχνικής υποδοµής (350) Όπως αναφέρθηκε προηγουµένως, οι Exxon, BP/Mobil και Shell έχουν πολλά διυλιστήρια στον ΕΟΧ. Αυτή η πανευρωπαϊκή εξάπλωση υποστηρίζεται περαιτέρω από την αποθηκευτική ικανότητα σε στρατηγικά σηµεία στην Ευρώπη. (351) Αυτό αντιπαραβάλλεται µε τους µικρότερους εθνικούς παραγωγούς που διαθέτουν µόνον ένα διυλιστήριο από το οποίο δεν είναι εύκολο και οικονοµικό να οργανωθεί η διανοµή σε δυνητικούς πελάτες που δεν βρίσκονται πλησίον της παραγωγής τους. Αυτό ισχύει προδήλως για διυλιστήρια της ενδοχώρας όπως τα SRS και DΕΑ, που εφοδιάζουν τοπικούς πελάτες αποκλειστικά µε βυτιοφόρα οχήµατα και τρένα. Τα συ- γκεκριµένα µέσα µεταφοράς περιορίζουν τη µέγιστη απόσταση για την οποία είναι οικονοµικά βιώσιµη η µεταφορά του προϊόντος, αλλά επιβάλλουν επίσης πρόσθετο κόστος µεταφοράς. Οι ανταγωνιστές επισηµαί- νουν ότι η χερσαία µεταφορά περιορίζεται σε ακτίνα 500 χλµ. µε βυτιοφόρο όχηµα και 1 000 χλµ. σιδη- ροδροµικώς. Το κόστος µεταφοράς δεν είναι συγκρίσιµο λόγω του περιορισµένου όγκου που µπορεί να µεταφέρει το βυτιοφόρο όχηµα και ο σιδηρόδροµος και κυµαίνεται µεταξύ 6 % και 10 % της τιµής πώλησης του προϊόντος. (352) Ακόµα και µεµονωµένα διυλιστήρια που βρίσκονται σε παράκτιες περιοχές αντιµετωπίζουν υψηλότερο µέσο κόστος µεταφοράς. Τα µέρη εκτίµησαν το µέσο κόστος µεταφοράς στον ΕΟΧ σε […]* της τελικής τιµής παράδοσης. Εξήγησαν επίσης ότι το κόστος µεταφοράς στον ΕΟΧ κυµαίνεται µεταξύ […]* (από το ΗΒ στις Κάτω Χώρες) και […]* (από την Ιταλία στις Κάτω Χώρες) του µεταβλητού κόστους. Υποθέτοντας ότι το πάγιο κόστος παραµένει αµετάβλητο για τα δύο πιθανές διαδροµές, αυτό σηµαίνει ότι το κόστος µεταφοράς από την Ιταλία στις Κάτω Χώρες είναι κατά […]* % υψηλότερο από το αντίστοιχο της µετα- φοράς από το ΗΒ στις Κάτω Χώρες. (41) Με άλλα λόγια εάν το κόστος µεταφοράς από το ΗΒ στις Κάτω Χώρες ήταν […]* % της τελικής τιµής παράδοσης, θα ήταν […]* %, εάν τα προϊόντα µεταφέρονταν από την Ιταλία. Η γεωγραφική κάλυψη, η παράκτια τοποθεσία ή η σύνδεση µε µονάδες ς καθορίζουν συνεπώς την ανταγωνιστική θέση ενός διυλιστηρίου βασικού ελαίου και την ικανότητά του να ανταγωνίζεται στην εµπορική αγορά του ΕΟΧ σε αντίθεση µε την τοπική ή εξαγωγική αγορά εκτός του ΕΟΧ. Η δυναµική της αγοράς βασικών ελαίων ενισχύει τα πλεονεκτήµατα των Exxon, BP/Mobil και Shell Ικανότ ητ α καθ ορισµού τ ων προ τ ύπων για τ η µελλοντική α νάπτυξη λιπαν τικώ ν (353) Λόγω της αναγκαίας πιστοποίησης για µίγµατα βασικών ελαίων και προσθέτων, το µέγεθος αποτελεί ένα αυτοενισχυτικό ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα στην αγορά βασικών ελαίων. Βάσει των πληροφοριών της αγοράς, σειρές προσθέτων για νέες συνθέσεις λιπαντικών αναπτύσσονται κατ' αρχήν για τα βασικά έλαια των Exxon, BP/Mobil και Shell. Οι µεγαλύτεροι Ευρωπαίοι προµηθευτές προσθέτων αυτοκινήτων συνθέ- τουν σειρές προσθέτων για τα βασικά έλαια που επιλέγονται από την εταιρεία µείξης λιπαντικών. Εν γένει, οι ανεξάρτητες εταιρείες µείξης επιλέγουν τη βασική πρώτη ύλη της Εxxon, της Mobil/BP και της Shell, ενώ οι εθνικές εταιρείες πετρελαιοειδών µε ολοκληρωµένη διάρθρωση µε δραστηριότητες µείξης µπορεί να επιλέξουν την εσωτερικά παραγόµενη βασική πρώτη ύλη τους. Οι παραγωγοί προσθέτων θα επενδύσουν ανεξάρτητα σε επιπλέον πιστοποιήσεις, αλλά θα το πράξουν µόνο για τα σηµαντικότερα εµπορεύσιµα βασικά έλαια (κυρίως η Exxon, η Shell και η BP/Mobil), καθώς για τα συγκεκριµένα βασικά έλαια, η συµπληρωµατική επένδυση πιστοποίησης θα αντισταθµιστεί από τη δυνατότητα εξασφάλισης επιπλέον πωλήσεων. Άλλα βασικά έλαια εκτός αυτών της Exxon, της Mobil και της Shell τείνουν να πιστοποιούνται µε ad-hoc τρόπο προκειµένου να ικανοποιούν τη ζήτηση πελατών σε περίπτωση που αυτό καθίσταται τε- χνικά εφικτό και εµπορικά βιώσιµο. (41) […]*. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/43 (354) Ορισµένοι προµηθευτές προσθέτων επισηµαίνουν ότι, κατά µέσο όρο, άνω του ηµίσεος των πωλήσεών τους σε πρόσθετα πραγµατοποιούνται σε συσκευασίες γενικής χρήσης. Η Επιτροπή ζήτησε από τους 4 βασικούς προµηθευτές προσθέτων να αναφέρουν µε ποια βασικά έλαια έχουν αναπτύξει δεόντως πιστοποιηµένες σειρές DΙ γενικής χρήσης είτε για βιοµηχανικά λιπαντικά είτε για λιπαντικά αυτοκινήτων. Κατά µέσο όρο, άνω του 70 % όλων των διαθέσιµων σειρών συντίθενται µε βάση τη βασική πρώτη ύλη των Exxon, BP/ Mobil και Shell. Εκτός από αυτές τις εταιρείες, µόνον η Τotal και η Elf (και σε µικρότερο βαθµό η AGIP και η ΚΡΙ) έχουν πιστοποιήσεις µε πολλούς προµηθευτές προσθέτων. Οι Exxon, BP/Mobil και Shell είναι συνεπώς προµηθευτές βασικών ελαίων αναφοράς µε λιγοστούς άλλους µικρότερους προµηθευτές βασικού ελαίου να είναι συµβατοί. Οι προµηθευτές προσθέτων επιβεβαίωσαν ότι τείνουν να προτείνουν και να αναπτύσσουν συνθέσεις για εφαρµογές µόνο µε τη βασική πρώτη ύλη από τους τρεις µεγάλους εφόσον µπορούν να αναµένουν περισσότερες πωλήσεις γι' αυτά τα βασικά έλαια που είναι άµεσα διαθέσιµα σε µια αγορά περιφερειακής κλίµακας στους αναγκαίους όγκους και σε σταθερή ποιότητα. (355) Κατεργασµένα προϊόντα που συντίθενται από βασικά έλαια της Exxon, της ΒΠ/Μοbil και της Shell µπο- ρούν να προσαρµόζονται ταχύτερα σε νέα πρότυπα εφόσον η εναλλαγή βασικών ελαίων εξασφαλίζει ότι το προϊόν µπορεί να αγοράζεται πλησίον της µονάδας ς χωρίς να επιβάλλεται επιπλέον πιστοποίηση. Εάν µια πολυπεριφερειακή εταιρεία µείξης επιλεγόταν για την αγορά βασικών ελαίων από διάφορους τοπικούς παραγωγούς, θα απαιτούνταν πολλαπλές δοκιµές και πιστοποιήσεις για την απόκτηση πιστοποίησης κατερ- γασµένου λιπαντικού. Το στοιχείο αυτό τα καθιστά λιγότερο ελκυστικά για τους προµηθευτές προσθέτων. (356) Σύµφωνα µε τρίτους (τόσο εταιρείες µείξης όσο και παραγωγούς βασικών ελαίων), αυτό το εγγενές πλεονέκτηµα των βασικών ελαίων που παράγονται από τις Exxon, Shell και Mobil/BP είναι ύψιστης σηµα- σίας για ένα κλάδο που, τα τελευταία έτη, γνωρίζει ελάττωση της ζωής προϊόντος για τα λιπαντικά. Σήµερα είναι της τάξης των 3-5 ετών για λιπαντικά αυτοκινήτων. Επιπλέον, οι απαιτήσεις προδιαγραφών των ΚΠΕ γίνονται αυστηρότερες. Οι παραγωγοί λιπαντικών πρέπει συνεπώς να αναπτύσσουν διαρκώς νέες συνθέσεις. Λόγω του βραχύτερου χρόνου που διατίθεται για την ανάπτυξη νέων προϊόντων και την απόσβεση αυτού του κόστους, οι εταιρείες µείξης λιπαντικών τείνουν να µεταστραφούν στους τρεις µεγαλύτερους παραγω- γούς βασικού ελαίου, µε τους οποίους οι παραγωγοί προσθέτων αναπτύσσουν συστηµατικά κατάλληλες σειρές. Οι προµηθευτές προσθέτων επισηµαίνουν ότι αναπτύσσουν κατ' αρχήν τις νέες συνθέσεις µε βασικά έλαια της Exxon, της BP/Mobil και της Shell εφόσον µόνον αυτά τα βασικά έλαια µπορούν να δηµιουργή- σουν επαρκείς πωλήσεις ώστε να ανακτηθούν οι πραγµατοποιηθείσες επενδύσεις. Οι ΚΠΕ, ορισµένες φορές σε συνεργασία µε εταιρείες πετρελαιοειδών, καθοδηγούν τις επόµενες γενεές λιπαντικών. Ανταγωνίστριες εταιρείες µείξης λιπαντικών επισηµαίνουν ότι οι ΚΠΕ θα έχουν την τάση να συζητούν τις ανάγκες τους µε την Exxon ή τη BP/Mobil και σε µικρότερο βαθµό µε τη Shell (αρχή του ενιαίου σηµείου εξυπηρέτησης) ως οι µοναδικές δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις παγκοσµίως µε παρουσία σε όλα τα επίπεδα της αλυσίδας εφοδιασµού […]* (42). Ανταγωνιστές επισηµαίνουν ότι η περιορισµένη ικανότητά τους να ανταγωνίζονται µε τις Exxon, BP/Mobil και Shell θα περιοριστεί περαιτέρω από την τρέχουσα ελάττωση της ζωής προϊόντος για τα λιπαντικά. (357) Η µείξη βιοµηχανικών λιπαντικών επηρεάζεται επίσης από αυτή την τάση, καθώς οι εταιρείες µείξης προ- σπαθούν να ελαχιστοποιήσουν την αποθήκευση και την ποικιλότητα βασικών ελαίων/προσθέτων. Οι εται- ρείες µείξης λιπαντικών που υιοθετούν τα πρότυπα υψηλής ποιότητας δεν αποθηκεύουν βασικά έλαια δια- φόρων προµηθευτών στην ίδια δεξαµενή βασικών ελαίων (ούτε για βασικά έλαια µε παρόµοιες προδιαγ- ραφές). Λόγω της περιορισµένης αποθήκευσης, η εταιρεία µείξης τείνει συνεπώς να χρησιµοποιεί ένα «ευέλικτο βασικό έλαιο» που µπορεί να χρησιµοποιηθεί τόσο για εφαρµογές λιπαντικών όσο και για εφαρ- µογές βιοµηχανικών λιπαντικών. Η αγ ο ρ ά βα σικώ ν ελ αίω ν καθ ο δ η γ ε ίτ αι απ ό τ ι ς απ αι τ ή σε ι ς υψ η λ ό τ ερ η ς πο ι ό τ η τ ας (358) Η υλικοτεχνική υποδοµή της µονάδας µείξης προστίθεται επίσης στο κόστος της µετατροπής βασικών ελαίων καθώς οι µονάδες µείξης βελτιστοποιούνται συνήθως προκειµένου να τηρούν τον ελάχιστο αριθµό δεξαµενών αποθήκευσης που απαιτούνται για βασικά έλαια και πρόσθετα (ορισµένες από τις πολύ µεγάλες µονάδες µείξης µπορεί να αποθηκεύουν άνω των 30 κλάσεων του βασικού ελαίου). Συνεπώς χρησιµοποιεί- ται συχνά ένα «ευέλικτο βασικό έλαιο». Ένα ευέλικτο βασικό έλαιο δεν χρειάζεται να αλλάξει τις σε ειδικές προδιαγραφές σε ένα ευρύ φάσµα προϊόντων. Αυτό σηµαίνει ότι το βασικό έλαιο που χρησιµοποιείται για προϊόντα ανώτερης κατηγορίας χρησιµοποιείται επίσης για προϊόντα χαµηλότερης κατηγορίας. Η αλλαγή (42) […]*. L 103/44 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 σύνθεσης ενός προϊόντος ανώτερης κατηγορίας οδηγεί σε ένα ευρύ φάσµα κόστους σύνθεσης που καθοδη- γείται από την επιλογή του βασικού ελαίου ανώτερης κατηγορίας. Η εναλλακτική λύση είναι η αγορά νέας αποθηκευτικής ικανότητας και η µεταφορά περισσότερων πρώτων υλών, πράγµα που µπορεί να είναι δαπανηρό, ή η εξειδίκευση στην παραγωγή είτε µόνο λιπαντικών αυτοκινήτων είτε µόνο βιοµηχανικών λιπαντικών (καίτοι τα µέρη επισηµαίνουν ότι αυτή είναι µια πρόσφατη και αυξανόµενη τάση, υποστήριξαν ότι δεν υπάρχει ξεχωριστή αγορά προϊόντος για βασικά έλαια που προορίζονται για βιοµηχανικά λιπαντικά και λιπαντικά αυτοκινήτων). Το γεγονός ότι οι συνδυασµοί βασικών ελαίων και προσθέτων δεσµεύονται δεν χρειάζονται να αλλάξουν µέσω της πιστοποίησης επηρεάζει επίσης την εταιρεία µείξης — η σχέση προσθέ- των καθώς µια µείξη λιπαντικών ασχολείται τυπικά µε προµηθευτές προσθέτων βάσει ενός συνόλου προσθέ- των που πρέπει να αγοράσει. Εάν η εταιρεία µείξης αλλάξει τη σύνθεση του λιπαντικού µεταστρεφόµενη προς άλλους προµηθευτές βασικών ελαίων, τότε ο προµηθευτής προσθέτων θα πρέπει να συµφωνήσει για ένα νέο (κοινό) πρόγραµµα ανάπτυξης. Εάν αυτή η αντίληψη δεν υπάρχει, η εταιρεία πετρελαιοειδών θα αναγκαστεί να προβεί σε έρευνα αγοράς για συνδυασµούς βασικών ελαίων — προσθέτων που είναι ήδη πλήρως πιστοποιηµένοι µειώνοντας τοιουτοτρόπως την αγοραστική της δύναµη έναντι του παραγωγού προσθέτων. (359) Σχεδόν όλα τα επώνυµα προϊόντα αυτοκινήτων εγκρίνονται βάσει τυποποιηµένων βιοµηχανικών προδια- γραφών (API, ACEA) υπό αυστηρώς διαχειριζόµενα και τεκµηριωµένα καθεστώτα δοκιµών. Η επίτευξη αυτών των ελάχιστων προτύπων απόδοσης είναι αναγνωριστικά που επιτρέπουν στο προϊόν να χρησιµο- ποιείται για τη συγκεκριµένη εφαρµογή. Η επιλογή του εγκεκριµένου προϊόντος εξαρτάται συνεπώς από τον πελάτη του κυκλώµατος παραγωγής ή τον τελικό χρήστη (ΚΠΕ). Οι µεγαλύτερες εταιρείες πετρε- λαιοειδών έρχονται σε επαφή µε ΚΠΕ και συνεισφέρουν στο στρατηγικό προβληµατισµό τους, που µπορεί να κατευθύνει την τεχνική ανάπτυξή τους σε συγκεκριµένες ανάγκες του πελάτη. Όταν ένας ΚΠΕ αλλάζει τις προδιαγραφές του, αυτό µπορεί να αποτρέψει τυχόν πωλήσεις ενός λιπαντικού, ανεξαρτήτως του εµπο- ρικού σήµατος που φέρει, µέχρις ότου οι νέες προδιαγραφές συµµορφωθούν προς τους ισχύοντες κανόνες. Οι ανταγωνιστές σε περιφερειακή κλίµακα (Exxon, Shell, BP/Mobil) υιοθετούν διαρκώς περισσότερο ένα ενιαίο πανευρωπαϊκό φάσµα προϊόντος (τόσο για λιπαντικά αυτοκινήτων όσο και για λιπαντικά συντήρησης). (360) Μια εταιρεία µείξης λιπαντικών δεν µπορεί να δει την ανταγωνιστική της θέση να διακυβεύεται όταν η εµφάνιση µιας νέας σύνθεσης προϊόντος µπορεί να καθυστερήσει λόγω του χρόνου που απαιτείται για την απόκτηση περιεκτικής τεκµηρίωσης των δοκιµών για ένα σπανιότερα εµπορεύσιµο βασικό έλαιο. Όταν ένας προµηθευτής προσθέτων επιλέγει να εισάγει µια νέα σύνθεση προϊόντος, θα µπορούσε να προτιµήσει εν γένει βασικά έλαια της Exxon, της BP/Mobil και της Shell. Η εναλλαγή βασικών ελαίων και η πιστοποίηση κατεργασµένων λιπαντικών περιορίζουν τη συχνότητα αλλαγών σε προµηθευτές βασικών πρώτων υλών µετά τη σύνθεση του λιπαντικού […]* (43). (361) Ο βαθµός µεταστροφής του πελάτη όπως παρέχεται από τα µέρη δείχνει ότι οι εθνικοί παραγωγοί βασικών ελαίων ανταγωνίζονται για τοπικές εταιρείες µείξης (για λιπαντικά αυτοκινήτων και βιοµηχανικά λιπαντικά), εξειδικευµένες εταιρείες µείξης βιοµηχανικών λιπαντικών, προµηθευτές προσθέτων […]* (44) και θα κατα- κυρώνουν ενίοτε µια σύµβαση για αρχική τροφοδότηση ή σηµαντική εταιρεία µείξης στην εγχώρια αγορά τους. Η Exxon και σε µικρότερο βαθµό η BP/Mobil επικεντρώνονται σε συµβάσεις καθορισµένης χρονικής διάρκειας µε εταιρείες µείξης περιφερειακής κλίµακας και ΚΠΕ αρχικής τροφοδότησης. (362) Η Exxon και η BP/Mobil έχουν απολέσει ορισµένες µικρές εταιρείες µείξης που µεταστράφηκαν σε ανταγω- νιστές, όπως η Total, η Elf, η KPI και η Shell. Ορισµένες φορές αυτό έγινε στη βάση της ποιότητας και άλλες στη βάση της τιµής, αλλά σε όλες τις περιπτώσεις ο επικρατών ανταγωνιστής διέθετε ικανότητα παραγωγής πλησίον του πελάτη. Αυτό, όµως, δεν συνεπάγεται ότι η Exxon και η BP/Mobil δεν ανταγωνί- ζονται ως προς την τιµή· σε ορισµένες περιπτώσεις, ο απολεσθείς πελάτης επανήλθε το επόµενο έτος. (363) Καίτοι η Exxon και η BP/Mobil έχουν […]*, συχνά υφίστανται απώλεια όταν ανταγωνίζονται µε τις Petro- gal, Repsol, Cepsa, KPI, Total, Elf ή ακόµα και µικρότερες ανατολικοευρωπαϊκές εταιρείες παραγωγής βασικών ελαίων. Ας σηµειωθεί ωστόσο ότι, όπως επισηµαίνουν τα µέρη, «οι κατασκευαστές προσθέτων µπορεί να είναι σε θέση να χρησιµοποιούν σχετικά χαµηλής ποιότητας βασικά έλαια» και ότι οι προµη- θευτές προσθέτων αγοράζουν ενίοτε αυτούς τους όγκους εκτός της σύµβασής τους µε την Exxon, τη Shell ή τη BP/Mobil στην αγορά άµεσης παράδοσης. ∆εδοµένου ότι οι προµηθευτές προσθέτων δεν επιβάλλουν αυστηρές απαιτήσεις πιστοποίησης ή ποιότητας, οι λιγότερο ισχυροί ανταγωνιστές ανταγωνί- ζονται φιλόδοξα ως προς την τιµή (ακόµα και αν αυτό οδηγεί σε πρόσθετο κόστος µεταφοράς) για να αποκτήσουν τον έλεγχο της συγκεκριµένης ζήτησης. (43) […]*. (44) […]*. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/45 (364) Η ζήτηση σε περιφερειακή κλίµακα (Texaco, Fina, Castrol, Fiat lubrificanti, Fuchs …) ελέγχεται διαρκώς περισσότερο από την Exxon, τη BP/Mobil και σε µικρότερο βαθµό τη Shell καθώς συνάπτονται πανευρω- παϊκές συµβάσεις. Σε περιστασιακή βάση, µέρος του εφοδιασµού χάνεται σε εθνικό ανταγωνιστή βασικών ελαίων που βρίσκεται πλησίον της µονάδας µείξης (Agip στην Ιταλία, Repsol στην Ισπανία) αλλά συχνό- τερα τον όγκο αποκτούν οι συγκεκριµένοι ανταγωνιστές. Η ποιότητα, η ασφάλεια του εφοδιασµού και η µη ύπαρξη περιορισµών πιστοποίησης είναι αποφασιστικής σηµασίας για τις συγκεκριµένες εταιρείες µείξης […]* (45). (365) Σε κάθε περίπτωση, συνάγεται […]*, ότι η Exxon λειτουργεί ως παραγωγός swing καθώς εφοδιάζει µε προϊόντα τόσο τους εθνικούς παραγωγούς βασικών ελαίων (Elf, Total, Agip, KPI, MOH) όσο και τη BP/ Mobil και τη Shell οσάκις οι παραγωγοί αυτοί αντιµετωπίζουν έλλειψη προϊόντος, συντήρηση διυλιστη- ρίου ή ανάγκες ειδικών ποιοτήτων. Όταν η αγορά είναι επεκτείνεται ή η ικανότητα παραγωγής επανέρχεται στα συνήθη επίπεδα, οι πελάτες αυτοί περιορίζονται στην εσωτερική παραγωγή τους. Ως συ νέπεια µικρότερες ετ αιρείες εκµετάλλ ευσης διυλιστ ηρ ίω ν βα σικώ ν ελα ίω ν εστ ιά- ζ ο ν τ α ι σ ε τ ο πικές πω λ ή σ εις κα ι ε ξα γ ω γ έ ς (366) Ανάλογα µε τη σχετική ισχύ τους («επικεφαλής» σε τοπική κλίµακα), περιφερειακές εταιρείες πετρελαιοειδών µε ολοκληρωµένη διάρθρωση που αναπτύσσουν δραστηριότητες µείξης µπορεί να είναι σε θέση να κατα- κυρώσουν συµβάσεις για εταιρείες µείξης για ορισµένες περιφερειακές αγορές (για παράδειγµα, αρχική τρο- φοδότηση ΚΠΕ για αυτοκίνητα που παράγονται στη χώρα του παραγωγού βασικών ελαίων αλλά όχι σε άλλες χώρες) υπάρχουν στον τοµέα των βιοµηχανικών λιπαντικών για τις οποίες οι απαιτήσεις βασίζονται ισχυρές θέσεις πωλήσεων κατεργασµένων στη γενική απόδοση παρά στη σύνθεση και έχουν αναπτύξει λιπαντικών. (367) Μικρές ανεξάρτητες εταιρείες µείξης λιπαντικών τείνουν επίσης να αποκτήσουν θέσεις σε εξειδικευµένες αγορές. Θα δραστηριοποιηθούν βασικά στον τοµέα των βιοµηχανικών ειδικών προϊόντων όπου οι συντε- λεστές του ανταγωνισµού δεν συνδέονται έντονα µε (ολοκληρωµένες) ισχυρές θέσεις στην παραγωγή βασικών ελαίων και όπου η γεωγραφική εξάπλωση και οι οικονοµίες κλίµακας είναι λιγότερο καθοριστικές. Οι τοπικές εταιρείες µικρής κλίµακας που είναι εξειδικευµένες στα βιοµηχανικά λιπαντικά θα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες ως προς τις τιµές και θα αλλάξουν προµηθευτές βασικού ελαίου προκειµένου να αυξήσουν τις δυνατότητες άσκησης επιρροής τους. Η τεχνική βοήθεια προς τον πελάτη, η ευελιξία και η τεχνογνωσία σε εξειδικευµένες εφαρµογές είναι τα πρωταρχικά πλεονεκτήµατα ως προς τον ανταγωνισµό και, συνήθως, οι µικρότερες τοπικές εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων υπερέχουν ως προς αυτό. Αυτές οι τοπικές εται- ρείες µείξης δεν έχουν προµηθευτές σε περιφερειακή κλίµακα· προτιµούν να ξεκινήσουν κοινά προγράµ- µατα ανάπτυξης µε τοπικούς προµηθευτές προσθέτων και να εξασφαλίσουν τον εφοδιασµό βασικής πρώτης ύλης πλησίον της µονάδας µείξης που διαθέτουν. Η σηµασία της βασικής πρώτης ύλης είναι επίσης λιγό- τερο σηµαντική γι' αυτά τα εξειδικευµένα λιπαντικά. Για παράδειγµα, ένα ειδικό ρευστό κατεργασίας µετάλ- λων πωλείται τρεις φορές ακριβότερα από την τιµή ενός βιοµηχανικού υδραυλικού ελαίου. Τα βασικά έλαια από τα οποία συντίθεται αυτό το ρευστό κατεργασίας µετάλλων αντιστοιχούν σε 5 % του συνολικού κόστους παραγωγής συγκριτικά προς 35 % για τις πρόσθετα. (368) Ωστόσο, ακόµα και για τα βιοµηχανικά λιπαντικά και τα λιπαντικά πλοίων ο συνδυασµός βασικών ελαίων/ προσθέτων είναι επίσης σηµαντικός παρά το γεγονός ότι η πιστοποίηση απόδοσης µπορεί να πραγµατο- ποιείται εντός της επιχείρησης. Οι ΚΠΕ γνωρίζουν διαρκώς περισσότερο τις δυνητικές επιπτώσεις διαφόρων βασικών ελαίων. Μια µετατροπή βασικού ελαίου απαιτεί δοκιµές πιστοποίησης ορισµένων βασικών προϊό- ντων και κρίσιµων παραµέτρων απόδοσης. (369) Επιπλέον από την εναλλαγή βασικών ελαίων και την πιστοποίηση κατεργασµένων λιπαντικών, αποφασι- στικής σηµασίας είναι επίσης και η περιφερειακή τοποθεσία και οι εγκρίσεις ΚΠΕ. Αυτό απεικονίζεται µε µια εταιρεία εκµετάλλευσης διυλιστηρίων βασικών ελαίων που επωφελείται από την δυνατότητα εναλλαγής βασικών ελαίων σε πολλαπλή µονάδα παραγωγής, όπου απέδειξε ότι η δυνατότητα εναλλαγής βασικών ελαίων δεν οδηγεί αυτοµάτως σε εγγυηµένες πωλήσεις. Η εταιρεία αυτή επιβεβαίωσε ότι έχει πολύ περιο- ρισµένες πωλήσεις σε εφαρµογές αυτοκινήτων και διαθέτει λιγοστές πιστοποιήσεις βασικών ελαίων/προσθέ- των. Σύµφωνα µε την εταιρεία, στερούνται περιφερειακής παρουσίας και οικονοµιών κλίµακας για να αντα- γωνίζονται τις Exxon, ΒΡ/Mobil και Shell σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Επισηµαίνουν ότι χάνουν διαρκώς περισσότερο εθνικές πωλήσεις λιπαντικών αυτοκινήτων προς όφελος της Exxon και της BP/Mobil λόγω των αυξανόµενων απαιτήσεων ΚΠΕ και της εξέλιξης προς µια ζήτηση σε κοινοτική κλίµακα. Το 1999, ανα- νεώθηκαν µόνο συµβάσεις εφοδιασµού για βιοµηχανικές εφαρµογές. Αναφέρουν επίσης ότι, ακόµα και αν διέθεταν πλήρη πιστοποίηση µε όλους τους σηµαντικούς προµηθευτές προσθέτων, δεν θα ήταν σε θέση να κατακυρώσουν συµβάσεις εφοδιασµού σε επίπεδο ΕΕ λόγω της τοπικής παρουσίας τους (το κόστος µετα- φοράς εντός του ΕΟΧ ανέρχεται σε 10-12 % συµπεριλαµβανοµένης της διεκπεραίωσης). Μόνο το 9 % της παραγωγής τους προορίζεται για την πανευρωπαϊκή αγορά και χρησιµοποιείται αποκλειστικά για βιοµηχα- νικά λιπαντικά. (45) Η µείξη Toll αναφέρεται στη µείξη λιπαντικών υπό τη συγκεκριµένη εµπορική επωνυµια και σύµφωνα µε τις προδιαγραφές µιας εταιρείας µείξης λιπαντικών (που µπορεί να µη διαθέτει ικανότητα παραγωγής στη συγκεκριµένη περιοχή). L 103/46 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (370) Η παραπάνω περιγραφόµενη δυναµική της αγοράς άφησε λιγοστά περιθώρια επιλογής σε µικρότερες εται- ρείες βασικών ελαίων αλλά θα αυξήσει τις πωλήσεις τους στις εξαγωγικές αγορές. Από την έρευνα αγοράς που πραγµατοποίησε η Επιτροπή, φαίνεται ότι το 20-40 % της τρέχουσας παραγωγής τους πωλείται στην εξαγωγική αγορά άµεσης παράδοσης. Όπως προαναφέρθηκε, µεγάλο µέρος αυτών των όγκων συνίσταται σε ποιότητες βαρέων λιπαντικών για τα οποία υπάρχει ανεπαρκής ζήτηση στον ΕΟΧ. Ως επί το πλείστον οι πωλήσεις αυτές πραγµατοποιούνται σε επιτόπια βάση και σε τιµές, που είναι σηµαντικά χαµηλότερες από την αγορά απ' ό,τι στην αγορά του ΕΟΧ (σε τρέχουσες τιµές 20 %-30 % χαµηλότερες). […]* (371) […]* (46) (47) (48). Ανταγωνιστικές πιέσεις που ασκούνται στην Exxon, στη BP/Mobil και στη Shell από τις δραστηριοποιού- µενες στην αγορά µικρότερες επιχειρήσεις: περιορισµένη δυνατότητα αύξησης των πωλήσεών τους στην αγορά του ΕΟΧ (372) Όπως εξηγήθηκε παραπάνω, η ικανότητα των δραστηριοποιούµενων στην εθνική αγορά επιχειρήσεων να ανταγωνίζονται πανπεριφερειακούς προµηθευτές βασικού ελαίου περιορίζεται από το µεγαλύτερο κόστος µεταφοράς που πρέπει να καλύψουν και το µικρότερο βαθµό πιστοποίησης του βασικού ελαίου τους. Αυτό περιορίζει αυτές τις δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις να εφοδιάζουν κυρίως τοπικές εταιρείες µείξης που κατά το µεγαλύτερο µέρος τους είναι προσανατολισµένες προς βιοµηχανικά λιπαντικά ή την εξαγωγή της παραγωγής τους. Τα µέρη υποστήριξαν επίσης ότι η αγορά βασικού ελαίου στον ΕΟΧ επηρεά- ζεται από ισχυρή υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα που περιορίζει την ικανότητα οποιασδήποτε δραστηριοποιούµενης στην αγορά επιχείρησης να χειραγωγήσει τις τιµές ή την παραγωγή. Στην διάρκεια της έρευνας αγοράς που διεξήγαγε η Επιτροπή, κάποιοι ανταγωνιστές αµφισβήτησαν τη σηµασία της ισχυ- ριζόµενης διαρθρωτικής υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας ως έλεγχο στην πιθανή συµπεριφορά της Exxon/Mobil. Πράγµατι, δεν υπάρχει υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα στην αγορά αλλά µάλλον πλεονασµατική παραγωγή που δεν µπορεί να πωληθεί στην αγορά του ΕΟΧ. Αυτό οφείλεται στους ακό- λουθους παράγοντες. Η πρ αγ µ ατ ικ ή υπ ε ρ βάλ λ ο υ σ α παρ αγ ω γ ι κή ι κα ν ό τ η τ α α ν αφέρ θ η κ ε εσφαλµ έ ν α από τ α µ έρ η (373) Τα µέρη ορίζουν την υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα ως τη διαφορά µεταξύ της ονοµαστικής παρα- γωγικής ικανότητας και της πραγµατικής παραγωγής. Η ονοµαστική παραγωγική ικανότητα φαίνεται ωστόσο να αποτελεί αναξιόπιστο δείκτη της παραγωγικής ικανότητας ενός διυλιστηρίου βασικών ελαίων. Αντί της αναφοράς στην υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα, φαίνεται να έχει µεγαλύτερη σηµασία η επικέντρωση στην πλεονασµατική παραγωγή (δηλαδή, τη διαφορά µεταξύ της τρέχουσας παραγωγής και της τρέχουσας κατανάλωσης στον ΕΟΧ). (374) Κατ' αρχήν, τα µέρη αναπροσάρµοσαν τα δεδοµένα τους σχετικά µε την ονοµαστική παραγωγική ικανότητα, αποδεχόµενα ότι η ονοµαστική παραγωγική ικανότητα που αναφέρονται υπό µορφή CO είναι σηµαντικά υψηλότερη από την πραγµατική παραγωγική ικανότητα. Με βάση την παραγωγική ικανότητα που έχει κλεί- σει, τα µέρη αναθεώρησαν την αρχική τους «άνω του 30 % υπερβάλλουσα ικανότητα» σε λιγότερο από 24 % καίτοι κυκλοφορούν διάφορες εκτιµήσεις της υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας (49). Τα στοι- χεία αυτά εξακολουθούν να είναι αµφισβητήσιµα. Για παράδειγµα, τα µέρη αναθεώρησαν προς τα κάτω πολλές από τις ευρέως διαθέσιµες εκτιµήσεις ονοµαστικής παραγωγικής ικανότητας των µονάδων παρα- γωγής τους αλλά όχι αυτές των ανταγωνιστών τους. Επιπλέον, τα στοιχεία αυτά βασίζονται στην παραγω- γική ικανότητα χωρίς να διαφοροποιούν την παραγωγή. Ανταγωνιστές όπως η NYNAS παράγουν µόνο ναφθενικό βασικό έλαιο (οµάδα V) για ειδικές βιοµηχανικές εφαρµογές που δεν µπορεί να ανταγωνιστεί µε την παραφινική βασική πρώτη ύλη που χρησιµοποιείται για λιπαντικά αυτοκινήτων ή γενικά βιοµηχανικά λιπαντικά (εξαιρουµένων ειδικών εφαρµογών όπως οι µελάνες εκτύπωσης ή τα ελαστικά) λόγω της δια- φοράς της τιµής και τεχνικών χαρακτηριστικών. Το ίδιο ισχύει για τα διυλιστήρια που παράγουν βασικά έλαια της οµάδας ΙΙΙ ή IV. (46) […]*. (47) […]*. (48) […]*. (49) […]*. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/47 (375) Yπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους η ονοµαστική παραγωγική ικανότητα αποτελεί µια υπερβάλ- λουσα εκτίµηση της πραγµατικής παραγωγικής ικανότητας των διυλιστηρίων βασικών ελαίων. Αυτό οφείλε- ται για παράδειγµα σε σηµεία συµφόρησης στη διαδικασία παραγωγής και στο κλείσιµο διυλιστηρίων πράγµα που ελαττώνει την πραγµατική παραγωγική ικανότητα. Ένας σηµαντικός ανταγωνιστής βασικού ελαίου εξηγεί ότι επειδή ορισµένες µονάδες παραγωγής βασικού ελαίου στην Κοινότητα είναι παλαιές, η µέση πραγµατική παραγωγική ικανότητα τείνει να είναι χαµηλότερη της ονοµαστικής παραγωγικής ικανότη- τας. Τα εν λόγω διυλιστήρια δεν επωφελούνται πλέον από […]* (50). (376) Τα µέρη ανέφεραν µελέτη για τον ευρωπαϊκό κλάδο διυλιστηρίων που εκπόνησε ο Roland Berger. Ένα από τα πορίσµατα αυτής της µελέτης ήταν ότι τα διυλιστήρια λόγω του πολύ υψηλού πάγιου κόστους τους τείνουν ασφαλώς να παράγουν οιαδήποτε χρονική στιγµή στη µέγιστη διαθέσιµη παραγωγική ικανότητά τους. Πράγµατι, οι ανταγωνιστές της Exxon και της ΒP/Mοbil ανέφεραν στην Επιτροπή ότι οι µονάδες παραγωγής τους λειτουργούν στη µέγιστη παραγωγική ικανότητα (εξαιρουµένων των διυλιστηρίων βασικών ελαίων που παράγουν βασικά έλαια εκτός της οµάδας Ι) και ότι θα ήταν οικονοµικά βιώσιµη η µείωση της χρησιµοποίησης των διυλιστηρίων τους. Η Cepsa αναφέρει ότι ακόµα και µε σηµαντικούς όγκους εξαγόµε- νους εκτός ΕΟΧ (σε χαµηλότερες τιµές απ' ό,τι εντός του ΕΟΧ) η µονάδα παραγωγής λειτουργεί κατά 100 %. Σύµφωνα µε τη Cepsa, η µειωµένη χρησιµοποίηση της παραγωγικής ικανότητας δεν είναι οικονο- µικά βιώσιµη. (377) Η αναλογία της συνολικής πλεονασµατικής παραγωγής που υπολογίζεται ως το ποσοστό των εξαγωγών στις εµπορικές πωλήσεις ανέρχεται σε 26 %. Όµως, γύρω […]* αυτής της πλεονασµατικής παραγωγής ανήκει στα συγχωνευθέντα µέρη. Η πλεονασµατική παραγωγή που ανήκει σε τρίτους ανέρχεται σε περίπου […]* % των εµπορικών πωλήσεων των συγχωνευθέντων µερών στον ΕΟΧ. Όπως εξηγείται παρακάτω, είναι παρ' όλα αυτά απίθανο οποιαδήποτε από αυτή την υπερβάλλουσα παραγωγή να µπορεί να ικανοποιήσει τη ζήτηση στον ΕΟΧ. Η παρα γ ω γ ή βα σι κώ ν ε λ αίω ν πο υ πρ ο ο ρ ίζ ε τ αι γ ι α τ η ν αγ ο ρ ά τ ο υ ΕΟ Χ δ ε ν µπ ο ρ ε ί εύ κο λα και άµεσα ν α αυξ ηθ εί µέσω α ναπρο σανα τ ο λισµο ύ τ ω ν διυλιστ ηρ ίω ν (378) Τα µέρη υποστήριξαν ότι η παραγωγή βασικών ελαίων στον ΕΟΧ θα µπορούσε να µην έχει αυξηµένο κόστος κατά 5 έως 10 % µέσω καλύτερης απόληψης του αργού πετρελαίου και αναπροσανατολισµού του διυλιστηρίου. Όµως η έρευνα αγοράς που πραγµατοποίησε η Επιτροπή αποκάλυψε ότι τα περισσότερα διυ- λιστήρια στον ΕΟΧ λειτουργούν ήδη µε τους καταλληλότερους τύπους αργού για την παραγωγή βασικών ελαίων. Οµοίως, θα ήταν ανορθολογικό να θεωρείται ότι οι εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων δεν έχουν ήδη βελτιστοποιήσει την παραγωγή τους µέσω κατάλληλου αναπροσανατολισµού των διυλιστηρίων τους. Ορισµένοι από τους σηµαντικότερους ανταγωνιστές της Exxon και της BP/Mobil ανέφεραν ότι είναι αυστηροί όσον αφορά τις ελαφρές ποιότητες. (379) Τέλος, µπορεί να υποστηριχθεί ότι ορισµένες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων θα µπορούσαν να αναλάβουν περαιτέρω διύλιση των βασικών ελαίων προκειµένου να παράγουν καύσιµα και να σταµατήσουν οιαδήποτε χρονική στιγµή αυτή τη διαδικασία και συνεπώς να αυξήσουν την παραγωγή τους σε βασικά έλαια. Τα µέρη όµως εξήγησαν ότι περαιτέρω κατεργασµένα βασικά έλαια σε καύσιµα ουδέποτε είχαν οικο- νοµική σηµασία κατά την προηγούµενη δεκαετία. (380) Ωστόσο, µια εταιρεία κατεργασίας διυλιστηρίων µπορεί να αποφασίσει να διαθέσει παραγωγική ικανότητα βασικών ελαίων στην παραγωγή καυσίµων· ένας µικρότερος ανταγωνιστής που παράγει βασικά έλαια της οµάδας ΙΙΙ ανέφερε ότι εξετάζουν τη µεταστροφή προς την παραγωγή καυσίµων σε περίπτωση που δεν είναι σε θέση (λόγω χαµηλής ζήτησης) να αυξήσουν την παραγωγή βασικών ελαίων […]* (51). (381) Η επιλογή αργού πετρελαίου/πρώτης ύλης προς επεξεργασία επηρεάζει τον όγκο της πραγµατικής παρα- γωγής. Για παράδειγµα, φαίνεται ότι µικρότερες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων θα µπορούσαν να προσαρµοστούν σε χαµηλότερες τιµές για εξαγωγή χρησιµοποιώντας συνδυασµό ειδών πετρελαίου στο αργό που να τους επιτρέπει να κατευθύνουν την πρώτη ύλη προς επεξεργασία σε αυξηµένη παραγωγή καυ- σίµων και συνεπώς σε χαµηλότερη παραγωγή βασικών ελαίων. Η Kuwait Petroleum International (KPI), ένας σηµαντικός ανταγωνιστής βασικών ελαίων, θέτει το θέµα ως εξής: «Μια εταιρεία εκµετάλλευσης διυ- λιστηρίων θα µεγιστοποιήσει τις τοπικές δυνατότητες. Κατόπιν αυτού είτε δεν θα παράγει βασικά έλαια και δεν θα χρησιµοποιεί τα µόρια της πρώτης ύλης προς επεξεργασία για την παραγωγή καυσίµων, µη χρησι- µοποιώντας τοιουτοτρόπως την ικανότητα διύλισης βασικών ελαίων. Είτε µπορεί να αποφασίσει να παράγει βασικό έλαιο και να το πωλεί στην εξαγωγική αγορά (εκτός της ΕΕ)» ή ένας άλλος ανταγωνιστής: Θα χρησι- µοποιήσουµε τις πρώτες ύλες προς επεξεργασία για την αυξηµένη παραγωγή καυσίµων εάν το ποσοστό χρησιµοποίησης της ικανότητας είναι χαµηλό. (50) […]*. (51) […]*. L 103/48 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Ο ι εξαγ ω γ ές βασικώ ν ελα ίω ν από τ ο ν ΕΟΧ δεν µπο ρο ύ ν ν α κ ατ ευθ υν θο ύ ν εκ νέο υ στ ην α γ ο ρ ά τ ο υ Ε Ο Χ (382) Τα βασικά έλαια που εξάγονται από τον ΕΟΧ µπορεί να µην καταναλώνονται τοπικά επειδή δεν ικανο- ποιούν τις τοπικές ανάγκες. Καίτοι οι τυποποιηµένες ποιότητες (για παράδειγµα ουδέτερο 150 µε διαλύτη) που προσφέρουν και πωλούν όλες οι ευρωπαϊκές εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων είναι οι ίδιες στις εξαγωγικές και στον ΕΟΧ, η ζήτηση είναι διαφορετική στις εξαγωγικές αγορές συγκριτικά προς τη ζήτηση στον ΕΟΧ. (383) Οι υψηλές ποιότητες, βρίσκονταν ιστορικά σε υψηλή θέση στη ζήτηση από τις εξαγωγικές περιοχές για έλαια κινητήρων σε θερµότερα κλίµατα, για υψηλότερη κατανάλωση βιοµηχανικών λιπαντικών (βαριές βιοµηχανίες σε αναδυόµενες αγορές) και για υψηλότερη κατανάλωση ελαίων επεξεργασίας (παραγωγή ελα- στικών αυτοκινήτων). Μέχρι που η ασιατική παραγωγική ικανότητα κατέστη ανταγωνιστική για τις συγκε- κριµένες εξαγωγές, οι ποιότητες βαρέων ελαίων πωλούνταν σε υψηλότερες τιµές. Η κατανάλωση ελαφρών ποιοτήτων στον ΕΟΧ αυξήθηκε καθώς οι ανάγκες σε λιπαντικά κινητήρων ακολουθούσαν ανοδική πορεία ενώ υπάρχει περισσότερος όγκος στην αγοράς για ποιότητες βαρέων ελαίων και µικρότερη ζήτηση (ασια- τική κρίση). Αυτή η διαφορά ποιοτήτων απεικονίζεται µε τις ουσιαστικές διαφορές των τιµών που αναφέ- ρονταν στην εξαγωγική αγορά συγκριτικά προς την αγορά του ΕΟΧ, όπως εξηγείται στο ακόλουθο τµήµα. Aύγου- στος 98 Σεπτέµ- βριος 98 Oκτώ- βριος 98 Nοέµ- βριος 98 ∆εκέµ- βριος 98 Ιανουά- ριος 99 Φεβρο- υάριος 99 Mάρτιος 99 Aπρί- λιος 99 Mάιος 99 (USD ανά τόνο) Icis 150 ΕΟΧ 272,5 268,7 266,0 265,0 262,3 255,6 255,0 250,0 245,0 245,0 Icis 150 Eξα- γωγές 240,0 236,2 231,1 218,0 204,0 196,8 189,1 179,8 175,0 175,0 ∆ιαφορά 32,5 32,5 34,9 47,0 58,3 58,8 65,9 70,2 70,0 70,0 % της τιµής ΕΟΧ Exxon SN600 Mid-ICIS 500SN Eξα- γωγές ∆ιαφορά % της ΕΟΧ τιµής 12 % 12 % 13 % 18 % 22 % 23 % 26 % 28 % 29 % 29 % […]* 237,5 233,7 228,6 215,5 192,1 179,3 177,5 173,6 170,0 170,0 […]* (384) Οι δύο πίνακες δείχνουν την εξέλιξη των τιµών για δύο τυπικά βασικά έλαια στο εσωτερικό του ΕΟΧ συγ- κριτικά προς τις εξαγωγές ίδιας ποιότητας. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι η διαφορά τιµής αυξάνει από 11-12 % της τιµής στον ΕΟΧ τον Αύγουστο του 1998 σε 26-29 % το Μάιο του 1999. Εάν οι εξαγωγές µπορούσαν να επαναπροσανατολιστούν καθ' οιονδήποτε τρόπο για να ικανοποιηθεί η ζήτηση στον ΕΟΧ, είναι σίγουρο ότι οι εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων στον ΕΟΧ θα το είχαν πράξει προ πολλού λόγω της παλαιόθεν υπάρχουσας διαφοράς τιµών και ακόµα πιθανότερο το προηγούµενο έτος λόγω της ουσια- στικής αύξησης της διαφοράς τιµών. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/49 (385) Οι τρέχουσες τιµές εξαγωγής είναι σηµαντικά χαµηλότερες από τις τιµές στον ΕΟΧ για δεδοµένο βασικό έλαιο (για παράδειγµα SN 150) και αυτό, εκτός από την επίπτωση των συµβάσεων καθορισµένης χρονικής διάρκειας και τις δυνητικές διαφορές ποιότητας, εξηγείται µόνον από τις επιπτώσεις προσφοράς και ζήτησης. Όπως ανέφεραν τα µέρη, µια εταιρεία εκµετάλλευσης διυλιστηρίων θα επιλέξει να διαθέσει ορισµένο όγκο στην αγορά άµεσης παράδοσης καθώς η αποθηκευτική ικανότητα προσεγγίζει τα µέγιστα επίπεδα και θα είναι έτοιµη να αποδεχτεί επίπεδα τιµής της αγοράς που καλύπτουν το κόστος παραγωγής του βασικού ελαίου έναντι µιας αχρησιµοποίητης παραγωγικής ικανότητας. Σε µια εκτεταµένη αγορά, η αξία αυτή θα µπορούσε να είναι χαµηλότερη από το συνολικό λειτουργικό κόστος αλλά θα µπορούσε να παραµείνει οικονοµική για τον παραγωγό. Είναι όµως σηµαντικό να τονιστεί ότι η Exxon, η Shell και σε µικρότερο βαθµό η ΒP/Μobil, έχουν λιγοστές πωλήσεις στην αγορά άµεσης παράδοσης συγκριτικά προς τους εθνικούς ανταγωνιστές βασικών ελαίων. Όπως αναφέρθηκε προηγουµένως, οι πωλήσεις της Exxon, της Shell και της BP/Mobil απαιτούν ως επί το πλείστον κάποιο χρονικό διάστηµα, ενώ οι ανταγωνιστές είναι προσανατολισµένοι στην άµεση παράδοση. Εάν υπήρχε ευελιξία στον κλάδο για επαναπροσανατολισµό των όγκων από τις εξαγωγές στην κατανάλωση στον ΕΟΧ, τότε είναι σαφές ότι, µε την παρούσα αύξηση τιµών της τάξης του 28 %, η ευελιξία αυτή δεν υπάρχει για παραγωγούς που είναι κυρίως προσανατο- λισµένοι προς τις πωλήσεις άµεσης παράδοσης. Όπως αναφέρθηκε προηγουµένως, οι εταιρείες που εκµε- ταλλεύονται αποκλειστικά µονάδες παραγωγής βασικών ελαίων µε περιορισµένη πιστοποίηση εστιάζονται σε τοπικές εταιρείες µείξης ή πραγµατοποιούν πωλήσεις στην αγορά άµεσης παράδοσης (τόσο εντός όσο και εκτός του ΕΟΧ). Σε κάθε περίπτωση, ο όγκος των ελαφρών ποιοτήτων που εξάγονται εκτός του ΕΟΧ είναι περιορισµένος, καθώς οι όγκοι αυτοί πωλούνται στην αγορά του ΕΟΧ λόγω των υψηλότερων τιµών και της χαµηλότερης ζήτησης εκτός ΕΟΧ. Η ανάλυση του ιξώδους των όγκων των βασικών ελαίων που εξήχθησαν το 1998 από τους εννέα σηµαντικότερους ανταγωνιστές της Εxxon-Mobil έχει ως εξής: ελαφρά ουδέτερα ([…]* %), µεσαία ουδέτερα ([…]* %), βαρέα ουδέτερα ([…]* %). Ορισµένοι ανταγωνιστές θεω- ρούν επιπλέον ότι η αγορά ελαφρών βασικών ελαίων καθίσταται διαρκώς αυστηρότερη. (386) Σε εσωτερικό υπόµνηµα της Mobil (52), η επίπτωση του εξορθολογισµού της παραγωγής στις ελαφρές ποιότητες περιγράφεται ως εξής: […]*. (387) Bάσει των στοιχείων που προσκόµισαν οι σηµαντικότεροι ανταγωνιστές των µερών (Agip, Cepsa, DEA, Elf, KPI, Repsol, Shell, TotalFina, Petrogal), η ανάλυση του ιξώδους των όγκων βασικών ελαίων που παρήχθη- σαν το 1998 έχει ως εξής: ελαφρά ουδέτερα (45 %), µεσαία ουδέτερα (8,9 %), βαρέα ουδέτερα (46,1 %). Π αρ ά τ ι ς υψ ηλ ό τ ε ρες τ ι µ έ ς π ο υ δι ατ ίθ ε ντ αι στ ο Ε Ο Χ , ο ι π αρ α γ ω γ ο ί βασ ι κώ ν ελ αίω ν δεν έ χο υ ν τ η δυ ν ατ ό τ η τ α να αυ ξ ή σ ο υ ν τ η ν π αρ αγ ω γ ή ελαφρ ώ ν π ο ι ο τ ή τ ω ν γ ι α τ ην ο πο ία υ π άρχει δι π λά σια ζ ή τ η σ η στ ο ν Ε Ο Χ α πό τ η ν αντ ίσ τ ο ι χη γ ια τ ις β αρ ιέ ς π ο ιό τ η τ ες. Ο ι π α ρ αγ ω γ ο ί βασ ι κο ύ ελ αίο υ στ ο ν Ε Ο Χ δε ν µ π ο ρ ο ύ ν να µε τ αστ ρ α φο ύ ν σε α υ ξη µ έ ν η παρ α- γ ω γ ή ελαφρ ώ ν πο ιο τ ήτ ω ν χω ρ ίς µε γ ά λε ς ε π ε ν δύ σει ς ό πω ς α ν έ φερ αν ο ι α ν τ α γ ω ν ι στ ές που έχουν βελτιστ ο πο ιηµένη πα ραγωγή L N (388) Oι ανταγωνιστές ανέφεραν ότι η ευελιξία της παραγωγής βασικών ελαίων είναι σχετικά περιορισµένη. Ένα δεδοµένο αργό περιλαµβάνει µόνο σταθερό δυναµικό ορισµένου ιξώδους. Η επιλογή των αργών πετρελαίων εκτός των αργών που χρησιµοποιούνται σήµερα από τους µεγαλύτερους ανταγωνιστές της Exxon και της BP/Mobil θα έχουν αµελητέα επίπτωση (3 έως 5 %) στην παραγωγή ελαφρών ποιοτήτων. Η µετατροπή των αργών πετρελαίων προϋποθέτει επίσης ότι η εταιρείας εκµετάλλευσης του διυλιστηρίου διαθέτει επαρκή ικανότητα παραγωγής λιπαντικών υπό κενό. Εάν δεν διαθέτει, απαιτείται επένδυση της τάξης των 50 εκατ. USD (στοιχεία βασισµένα στις εκτιµήσεις των ανταγωνιστών). (389) Η αυξηµένη παραγωγή υψηλών ποιοτήτων επιτυγχάνεται µε τη µετατροπή µορίων βαριάς πρώτης ύλης σε ελαφρά πράγµα που συνεπάγεται την κατασκευή εγκατάστασης υδρογονοπυρόλυσης (που αποτελεί επέν- δυση γύρω στα 100 εκατ. USD). (390) Τα µέρη επισηµαίνουν τη δυνατότητα χρησιµοποίησης καταλληλότερων πρώτων υλών για λιπαντικά. Οι ανταγωνιστές επισηµαίνουν ότι τα οικονοµικά µεγέθη αυτής της πράξης είναι ιδιαιτέρως αρνητικά καθώς η αποκλειστικά προοριζόµενη για λιπαντικά πρώτη ύλη συνεπάγεται επιπλέον κόστος 10 USD ανά τόνο έναντι της συνήθους πρώτης ύλης (που χρησιµοποιείται από τα διυλιστήρια καυσίµων). Υποθέτοντας ότι η απόδοση του ελαφρού βασικού ελαίου ανέρχεται γύρω στο 20 % της πρώτης ύλης προς επεξεργασία, τότε αυτό οδηγεί χρέωση της τάξης των 50 USD ανά τόνο στο κόστος παραγωγής του επιπρόσθετου ελαφρού βασικού ελαίου, µειώνοντας τα µικτά περιθώρια κέρδους κατά περίπου […]* % (53). Σε αυτό προστίθεται: το κόστος µεταφοράς της πρώτης ύλης του λιπαντικού και η απώλεια εσόδων για τις πωλήσεις HN. Ορισµένοι ανταγωνιστές επισηµαίνουν ότι δεν είναι σε θέση να βρουν πρώτες ύλες λιπαντικών χωρίς αυτό να συνεπάγεται µη βιώσιµο κόστος µεταφοράς. (52) […]*. (53) […]*. L 103/50 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (391) Η πτητικότητα είναι το δεύτερο στοιχείο: µια εταιρεία εκµετάλλευσης διυλιστηρίων έχει δύο επιλογές: να βελτιώσει την πτητικότητα Noak (όπως απαιτείται από τα λιπαντικά της σηµερινής γενεάς) µε τίµηµα τουλάχιστον 10 % µειωµένη παραγωγικότητα κατά τη βαρύτερη διύλιση ή να εξάγει ένα προϊόν µε λιγό- τερο αυστηρές προδιαγραφές πτητικότητας στην καθοδηγούµενη από χαµηλότερες προδιαγραφές ποιότη- τας εξαγωγική αγορά. Ένας σηµαντικός ανταγωνιστής βασικών ελαίων το διατυπώνει ως εξής: «Οι περιορι- σµοί πτητικότητας στο 150 SN τείνουν να µειώσουν την ογκοµετρική παραγωγική ικανότητα για τις συ- γκεκριµένες ποιότητες σε αντίθεση µε την υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα». (392) Είναι πιθανόν ορισµένες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων να επιλέξουν την παραγωγή ελαφρών ουδέ- τερων σηµαντικά καλύτερης ποιότητας από την αντίστοιχη της Exxon και της BP/Mobil και τοιουτοτρό- πως να µειώσουν την παραγωγή ελαφρών ποιοτήτων. Αφετέρου, τα µέρη τόνισαν στο έντυπό τους CO ότι οι Cepsa, Repsol και Petrogal εξασφαλίζουν/διαθέτουν στην αγορά ελαφρά βασικά έλαια χαµηλής πτητι- κότητας και ότι αυτό αποτελεί ένα ξεχωριστό πλεονέκτηµα αυτών των εταιρειών εκµετάλλευσης διυλιστη- ρίων Η Επιτροπή καταλήγει στο συµπέρασµα ότι οι παραγωγοί αυτοί δεν θα επέλεγαν να παράγουν τέτοιες ελαφρές ποιότητες χαµηλής πτητικότητας εάν δεν υπήρχε βασική ζήτηση της αγοράς γι' αυτές και ότι η πτητικότητα αποτελεί σηµαντικό στοιχείο για την εκτίµηση της δυνατότητας αύξησης της παραγωγής ελαφρών ποσοτήτων. (393) Τα παραπάνω δείχνουν ότι η πλεονασµατική παραγωγή στην αγορά βασικών ελαίων υπάρχει κυρίως για τα βαρύτερα βασικά έλαια που δεν ανταγωνίζονται στην ευρωπαϊκή αγορά εφαρµογών αυτοκινήτων. Τα διυ- λιστήρια λειτουργούν µε πλήρη παραγωγική ικανότητα ή έχουν τουλάχιστον παραγωγή της απαιτούµενης ποιότητας για την ικανότητα των µονάδων παραγωγής τους. Περαιτέρω µεταστροφή προς βασικά έλαια της οµάδας ΙΙΙ µπορεί να οδηγήσει σε ανεπαρκείς µονάδες παραγωγής βασικών ελαίων που µάλλον διακό- πτουν τη λειτουργία τους παρά δηµιουργούν πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα και η επιπλέον παρα- γωγή σε πρώην χώρες εισαγωγής εκτός Ευρώπης αντισταθµίζεται από τη µείωση της παραγωγικής ικανότη- τας στην Ευρώπη. Καθώς σήµερα η ζήτηση για βασικά έλαια της οµάδας ΙΙΙ παραµένει οριακή, η σηµερινή παραγωγική ικανότητα της οµάδας ΙΙΙ δεν θα αυξηθεί όπως απεικονίζεται από τη βασική µονάδα παρα- γωγής της Neste που λειτουργεί αποκλειστικά σε τµήµα της παραγωγικής της ικανότητας. Οι Exxon, BP/ Mobil και Shell έχουν σηµαντική ικανότητα για την εµπορική αγορά και εάν ορισµένες περιφερειακές δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις έχουν πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα απ' ό,τι οι κανό- νες πιστοποίησης και περιορισµένη γεωγραφική εξάπλωση περιορίζει τη δυνατότητά τους να ανταγωνίζο- νται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. (394) Οι εξαγωγές µειώθηκαν λόγω της ασιατικής κρίσης και της εµφάνιση νέας παραγωγικής ικανότητας σε πρώην εξαγωγικούς προορισµούς. Ωστόσο, την ίδια χρονική περίοδο που η Shell και η ΒΡ/Μοbil εγκαθι- στούσαν µονάδες υψηλής παραγωγικής ικανότητας στην Ασία (Σιγκαπούρη), τρεις µονάδες παραγωγής βασικών ελαίων στον ΕΟΧ έκλεισαν, µειώνοντας την παραγωγική ικανότητα στον ΕΟΧ κατά 7 % και πλέον. Η υπερβάλλουσα ικανότητα που δηµιουργήθηκε από µειωµένες εξαγωγές εκτός του ΕΟΧ αντισταθµίστηκε συνεπώς από το κλείσιµο της παραγωγικής ικανότητας στον ΕΟΧ. Τιµές της αγοράς και περιθώρια κέρδους και η επίπτωση της υπερβάλλουσας παραγωγικής ικανότητας (395) Βάσει των στοιχείων που προσκόµισαν τα µέρη, οι τιµές βασικών ελαίων στον ΕΟΧ κυµάνθηκαν σε σχετικώς σταθερά επίπεδα την τελευταία δεκαετία. Η εξέλιξη των µικτών περιθωρίων κέρδους ως ποσοστό της τιµής πώλησης δείχνει ότι δεν υπήρξε καθοδική τάση την τελευταία δεκαετία. Το µικτό περιθώριο κέρδους που υπολογίστηκε από την Exxon για το SN 150 και το SΝ600 παρέµεινε στο φάσµα […]*. Κατά τη σύγκριση των µικτών περιθωρίων κέρδους και του κόστους για την περίοδο […]*, φαίνεται ότι υπάρχει υψηλός συ- σχετισµός µεταξύ των ποσών τους και επίσης µεταξύ των απόλυτων αποκλίσεών τους. Με άλλα λόγια, οι τιµές επηρεάστηκαν οριακά από αποκλίσεις του κόστους τη συγκεκριµένη χρονική περίοδο. ∆εν πρόκειται για ένα τυπικό χαρακτηριστικό µιας αγοράς που επηρεάζεται από σηµαντική υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα. Πράγµατι, θα µπορούσε να αναµένει κανείς ότι σε µια υπερεφοδιαζόµενη αγορά, η µείωση του κόστους θα ακολουθηθεί άµεσα από µείωση των τιµών. Με άλλα λόγια, καίτοι υπάρχει υπερβάλλουσα παραγωγική ικανότητα επηρεάζει την Exxon σε µικρότερο βαθµό απ' ό,τι οι ανταγωνιστές της που τοποθε- τούνται στο τρίτο και τέταρτο τεταρτηµόριο κόστους της Solomon Cash. (396) […]* (54). (397) […]* (55). (398) […]* (56). (54) […]*. (55) […]*. (56) […]*. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/51 O µοναδικός ρόλος της Exxon (399) Η µονάδα παραγωγής της Exxon στην Augusta (που βρίσκεται στη Σικελία) λειτουργεί βασικά µε σκοπό τον εφοδιασµό tvn m;onimvn πελατών στις εξαγωγικές αγορές. […]*. (400) […]* (57). Eπιπτώσεις της συγκέντρωσης στον ανταγωνισµό της αγοράς βασικών ελαίων Η δοµή της αγοράς µετά τη συγκέντρωση (401) Μετά τη συγκέντρωση, η Exxon και η BP/Mobil θα έχουν συνδυασµένο µερίδιο αγοράς εντός του φάσµα- τος [40-50]* % και [40-50]* % ανάλογα µε το κατά πόσον υπολογίζεται βάσει της ονοµαστικής παραγω- γικής ικανότητας ή της ικανότητας των µερών να πωλούν στην εµπορική αγορά (βλέπε πίνακα παραπάνω). Ο πλησιέστερος ανταγωνιστής είναι η Shell µε µερίδιο αγοράς στην περιοχή της τάξης του 18 % (βάσει της ονοµαστικής παραγωγικής ικανότητας) και 10-14 % βάσει των πωλήσεων σε τρίτους. Η Total και η Agip έχουν µερίδια αγοράς κάτω του 8 %. Όλοι οι υπόλοιποι ανταγωνιστές έχουν µερίδια αγοράς κάτω του 5 %. (402) Τα µέρη επισηµαίνουν ότι ορισµένοι εθνικοί παραγωγοί βασικών ελαίων µε ολοκληρωµένη διάρθρωση έχουν σηµαντική παραγωγική ικανότητα διαθέσιµη για την εµπορική αγορά. Συνεπώς, βάσει της ισχυρής ανταγωνιστικής θέσης τους, θα είναι σε θέση να εξουδετερώσουν εύκολα και άµεσα οποιαδήποτε απόπειρα των µερών να αυξήσουν τις τιµές µετά τη συγκέντρωση. Προσθέτουν ότι η συγκέντρωση δεν οδηγεί στη δηµιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσης εφόσον η αγορά χαρακτηρίζεται από σηµαντική διαρθρωτική υπερβάλλουσα ικανότητα έναντι της […]* ονοµαστικής παραγωγικής ικανότητας. Τα µέρη επισηµαίνουν επίσης ότι η χρησιµοποίηση της πιο προηγµένης παραγωγικής ικανότητας για την οµάδα ΙΙΙ θα αυξήσει τη διαθεσιµότητα ικανότητας της οµάδας. Επίσης, τα µέρη υποστηρίζουν ότι οι εξαγωγές ΕΟΧ θα επαναπρο- σανατολιστούν στον ΕΟΧ για να επωφεληθούν από την αύξηση των τιµών. (403) Όπως εξηγήθηκε στα παραπάνω τµήµατα, κανένας από αυτούς τους ισχυρισµούς δεν επιβεβαιώθηκαν από την έρευνα αγοράς που πραγµατοποίησε η Επιτροπή. Τα συγχωνευθέντα µέρη θα µπορούν να αυξήσουν επικερδώς τις τιµές τους ή να ασκήσουν πιέσεις στις τιµές (404) Ο µοναδικός δυνητικός περιορισµός στη συµπεριφορά της Exxon/Mobil θα µπορούσε να προέλθει από τη Shell. Σύµφωνα µε πληροφορίες της αγοράς, η στρατηγική για τα βασικά έλαια της Shell προσανατολίζε- ται στην ελεγχόµενη χρήση και η παραγωγική της ικανότητα για την εµπορική αγορά θα ήταν ανεπαρκής για να αντικρούσει την ισχύ στην αγορά της συνδυασµένης Εxxon/Mobil. Επιπλέον, η Shell και η Exxon έχουν κοινά συµφέροντα και ελέγχουν ορισµένες επιχειρήσεις και ιδίως ένα κατασκευαστή προσθέτων, την Infineum. Η Shell ανέφερε ότι αύξηση της τιµής κατά 5 % δεν αποτελεί επαρκές κίνητρο για να εξεταστεί µια αυξανόµενη παραγωγή βασικών ελαίων. Η πολιτική για τα βασικά έλαια της Shell είναι να καλύπτει πρωτίστως τις εσωτερικές ανάγκες της. Η αποδοτικότητα της υπόλοιπης παραγωγής αξιολογείται από την άποψη των συνδυασµένων δραστηριοτήτων διύλισης καυσίµων-λιπαντικών και υποστηρίζεται σε µεγάλο βαθµό από εξειδικευµένη παραγωγή (λευκά πετρέλαια, γράσα και κεριά) και έλαια επεξεργασίας. Συνεπώς η Shell ακολουθεί την εταιρεία που διαµορφώνει τις τιµές στην παραγωγή βασικών ελαίων. (405) Η Exxon µπορεί να θέσει υπό έλεγχο τους ανταγωνιστές της εάν αυτοί σκοπεύουν να αντιταχθούν σε κινή- σεις τιµών […]*. Η προοπτική πτώσης των τιµών στην αγορά λόγω µιας τέτοιας µεταστροφής εκ µέρους της Exxon θα µπορούσε να αποτρέψει οποιονδήποτε από τους ανταγωνιστές της από µια επιθετική περι- κοπή των τιµών. (57) […]*. L 103/52 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (406) Ανταγωνιστές βασικών ελαίων ανέφεραν ότι σε περίπτωση αυξήσεων των τιµών, θα ακολουθήσουν (µε τις τρέχουσες τιµές) την εταιρεία που διαµορφώνει τις τιµές. Καίτοι τα µέρη έδωσαν έµφαση στο ζήτηµα της υπερβάλλουσας ικανότητας στον ΕΟΧ, αυτό δεν έχει επιβεβαιωθεί από τρίτους ανταγωνιστές βασικών ελαίων. Οι σηµαντικότεροι ανταγωνιστές (µε πολλαπλές πιστοποιήσεις κατεργασµένων λιπαντικών, όπως οι Shell, Total, DEA και KPI) ανέφεραν όλοι ότι δεν διαθέτουν αδρανή παραγωγική ικανότητα ούτε όγκους προς εξαγωγή που θα µπορούσαν να ανταγωνιστούν σε οικονοµικό επίπεδο στην αγορά του ΕΟΧ. Αυτό απεικονίζεται περαιτέρω µε την εξαγορά της Fina από την Τotal. Η Τotal ανέφερε στην Επιτροπή ότι, καίτοι διαθέτει περισσότερη από την απαιτούµενη παραγωγική ικανότητα για τις εσωτερικές πωλήσεις στην αγορά του ΕΟΧ, δεν διαθέτει επαρκή παραγωγική ικανότητα ελαφρών βασικών ελαίων και, επιπλέον, ότι δεν υπάρχει πιθανότητα να αυξήσει την παραγωγική της ικανότητα σε ελαφρές ποιότητες χωρίς σηµαντικές επενδύσεις. Συνεπώς, η άποψη της Επιτροπής είναι ότι η Total µπορεί να διαθέτει βασικά έλαια για τις δραστηριότητες µείξης της Fina. Περιορισµένη αντισταθµιστική ισχύς των πελατών Περ ιορ ισµένες εναλλακτ ικές δυ νατ ό τ ητ ες (407) Τα µέρη υποστηρίζουν ότι δεν µπορούν να ασκούν οποιαδήποτε ισχύ στην αγορά επειδή πιθανόν να αντι- µετώπιζαν συγκεντρωµένη και απαιτητική ζήτηση εκ µέρους των εταιρειών µείξης λιπαντικών. Το επιχείρηµα αυτό όµως δεν µπορεί να γίνει αποδεκτό, καθώς οι µεγαλύτερες εταιρείες µείξης λιπαντικών θα έχουν λιγοστές επιλογές πέραν της Exxon-Mobil ή της Shell. ∆εδοµένου ότι πριν τη συγκέντρωση, οι εταιρείες µείξης λιπαντικών µπορούσαν να χρησιµοποιήσουν τη µια από τις τρεις έναντι των άλλων, αυτή η δυνα- τότητα καταργείται µετά τη συγκέντρωση όπου η Εxxon-Mobil θα κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά. Οι σηµαντικότερες εταιρείες µείξης λιπαντικών αναφέρουν σαφώς ότι η ποιότητα και η ασφάλεια του εφο- διασµού υπερισχύουν έναντι των τιµών και ότι τείνουν να περιορίσουν τον αριθµό των προµηθευτών στις περιφερειακής κλίµακας δραστηριότητές τους σε δύο ή, το πολύ, τρεις. Μετά τη συγκέντρωση, θα έχουν ελάχιστα περιθώρια επιλογής καθώς η Shell διαθέτει περιορισµένη παραγωγική ικανότητα για την εµπορική αγορά πράγµα που δεν είναι ήδη δεσµευτικό σε συµβάσεις καθορισµένης χρονικής διάρκειας. (408) Κάποιοι ανταγωνίστριες εταιρείες µείξης ανέφεραν ότι εάν η Εxxon και η BP/Mobil επρόκειτο να αυξήσουν τις τιµές κατά πέντε ποσοστιαίες µονάδες, θα είχαν δυσκολίες στη µεταστροφή των προµηθευτών βασικών ελαίων για τους λόγους που αναφέρονται παραπάνω. Θα µπορούσε να εξεταστεί η εναλλακτική δυνατότητα µεταστροφής τόσο του εφοδιασµού σε βασικά έλαια όσο και του εφοδιασµού σε πρόσθετα, δεδοµένου ότι κάποιος θα µπορούσε να επισκέπτεται και να συγκρίνει τις τιµές σε εταιρείες παραγωγής προσθέτων προ- κειµένου να ενηµερώνεται για τους υπάρχοντες πλήρως πιστοποιηµένους συνδυασµούς. Αυτό όµως δεν µπορεί να γίνει µε ταχείς ρυθµούς, δεδοµένου ειδικότερα του χρονικού διαστήµατος που απαιτείται για την αποσαφήνιση των υπαρχόντων λιπαντικών, την επαναποθήκευση και την απόκτηση εγκρίσεων ΚΠΕ. Οι εκτιµήσεις ανταγωνιστών βασικών ελαίων κυµαίνονταν µεταξύ 12 και 18 µήνες µε κόστος µεταξύ 300 000 και 700 000 ευρώ. Στην πράξη, η εταιρεία µείξης θα αποδεχόταν την αύξηση της τιµής ξεκινώντας παράλ- ληλα µια πλήρη νέα σύνθεση από την αρχή εάν ο αναµενόµενος όγκος πωλήσεων θα αντιστάθµιζε τον απα- ραίτητο προϋπολογισµό Ε & Α. Οι εταιρείες µείξης λιπαντικών θα συµπιέζονταν µεταξύ των υψηλότερων τιµών βασικών ελαίων και των καταναλωτών λιπαντικών δεδοµένου ότι η αγορά λιπαντικών φαίνεται να είναι ανταγωνιστική. Οι προτεινόµενες µεταρρυθµίσεις στην ATIEL είναι απίθανο να έχουν αντίκτυπο στην αγορά (409) Τα µέρη υποστηρίζουν περαιτέρω ότι οι κανόνες ΑΤΙΕL σχετικά µε τη δυνατότητα εναλλαγής βασικών ελαίων (και τοιουτοτρόπως η ευκολία µε την οποία τα βασικά έλαια µπορούν να µεταστραφούν σε συνθέ- σεις λιπαντικών) επρόκειτο να αλλάξουν το 1999. Οι αλλαγές που προτείνονται στην ΑΤΙΕL θα επέτρεπαν σε µικρότερους παραγωγούς βασικών ελαίων να δηµιουργήσουν οικογένειες βασικών ελαίων µε δυνατότητα εναλλαγής µεταξύ τους. Είναι αλήθεια ότι η ATIEL, µια οργάνωση του κλάδου της οποίας τα µέλη περι- λαµβάνουν σηµαντικό αριθµό εταιρειών λιπαντικών, ανέθεσε την πραγµατοποίηση αναθεώρησης των κατευ- θυντήριων γραµµών της για την εναλλαγή βασικών ελαίων. Η αναθεώρηση αυτή ζητήθηκε αρκετά έτη πριν από τις εθνικές εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων και τις εταιρείες µείξης λιπαντικών. Φαίνεται ότι δραστηριοποιήθηκε αναφέροντας ότι πολλές εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων βρίσκονται σε σηµα- ντικά πλεονεκτική θέση όσον αφορά τον πανευρωπαϊκό εφοδιασµό συγκρινόµενες µε τις εταιρείες που εκµε- ταλλεύονται ένα µόνο διυλιστήριο. Εφόσον η αναθεώρηση αυτή δεν έχει ακόµα πραγµατοποιηθεί, η άποψη της Επιτροπής είναι ότι η εκτίµηση της προτεινόµενης συγκέντρωσης πρέπει να βασιστεί στις υπάρχουσες απαιτήσεις των κατευθυντήριων γραµµών για την εναλλαγή βασικών ελαίων της ΑΤΙΕL, παρά σε µια δυνη- τική αναθεώρηση στο µέλλον. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/53 (410) Στην πραγµατικότητα, αυτές οι αλλαγές είναι µάλλον απίθανο να επέλθουν. Η ATIEL εκπροσωπεί τον τοµέα των λιπαντικών και έχει εκπροσώπους των ανεξάρτητων εταιρειών µείξης λιπαντικών και των εθνικών εταιρειών πετρελαιοειδών µε ολοκληρωµένη διάρθρωση. Καίτοι οι εταιρείες πετρελαιοειδών µε ολοκλη- ρωµένη διάρθρωση σε περιφερειακή κλίµακα (Exxon, BP/Mobil και Shell) ανήκουν στη µειοψηφία, η αλλαγή των κανόνων θα πρέπει να εγκριθεί οµοφώνως. Το γεγονός ότι το αίτηµα για αλλαγή των κανόνων της ATIEL υποβλήθηκε προ τριετίας δείχνει σαφώς ότι η διαδικασία επίτευξης συµφωνίας υπήρξε επίπονη και µακρόχρονη και δεν έχει ακόµα ολοκληρωθεί. Ακόµα και αν η πρόταση επρόκειτο να εγκριθεί οµοφώ- νως, θα έπρεπε επιπλέον να εγκριθεί και από την ATL και την ACEA. ∆εν αναµένεται να ανακύψουν σηµα- ντικά προβλήµατα από την ΑΤC (προµηθευτές προσθέτων), αλλά η ACEA (που εκπροσωπεί τους ΚΠΕ) αφετέρου θα πρέπει να αποδείξει ότι οιαδήποτε των κανόνων της ATIEL δεν θα επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα των κατεργασµένων λιπαντικών (και συνεπώς την ευθύνη για το προϊόν) πράγµα που µπορεί να παρεµποδίσει την άµεση εφαρµογή (ή ακόµα και την αποδοχή) των προτεινόµενων αλλαγών. (411) Ακόµα και αν η αναθεώρηση εγκρινόταν πλήρως σύµφωνα µε την πρόταση (για ένα σύστηµα διά του οποίου δύο ή περισσότερες εταιρείες µπορούν να πραγµατοποιούν από κοινού δοκιµές προκειµένου να υπάρχει η δυνατότητα εναλλαγής), η Επιτροπή δεν πιστεύει ότι ο δυνητικός µετριασµός της εναλλαγής βασικών ελαίων µπορεί να αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα για την εκτίµηση της πράξης στην αγορά. Οι µεγαλύτεροι Ευρωπαίοι κατασκευαστές κινητήρων συµφώνησαν να υιοθετήσουν, µέσω της εκπροσώπησής τους στην ACEA, ορισµένες ελάχιστες απαιτήσεις τεχνικών προδιαγραφών για βενζινοκινητήρες και πετρε- λαιοκινητήρες για τους οποίους το ζήτηµα της δυνατότητας εναλλαγής βασικών ελαίων καλύπτεται από τον κώδικα της ATIEL. Στην Ευρώπη, η χρήση των προδιαγραφών API και ACEA από ΚΠΕ είναι κυρίως 50/50 καθώς ιάπωνες και αµερικανοί κατασκευαστές τείνουν να χρησιµοποιούν προδιαγραφές ΑΡΙ ενώ οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές βασίζονται στην ACEA. Συνεπώς τα κατασκευασµένα εκτός Ευρώπης αυτοκίνητα βασίζονται σε καθορισθέντα από την ΑΡΙ λιπαντικά και οι εταιρείες µείξης λιπαντικών αυτοκινήτων θα πληρούν συνεπώς αµφότερες τις πιστοποιήσεις προκειµένου να πωλούν επαρκείς όγκους στην αγορά. Στην πραγµατικότητα, σχεδόν όλα τα λιπαντικά αυτοκινήτων στην αγορά έχουν µια προδιαγραφή ΑΡΙ καθώς θεωρείται ότι οι καταναλωτές είναι περισσότερο εξοικειωµένοι µε τις προδιαγραφές ΑΡΙ. Οι προµηθευτές προσθέτων ανέφεραν ότι τα λιπαντικά µε πιστοποίηση ACEA δεν διατίθενται εν γένει µεµονωµένα στην αγορά και θα πρέπει να φέρουν κι άλλες εγκρίσεις. Συνεπώς, τα λιπαντικά αυτοκινήτων πρέπει να πληρούν αµφότερες τις πιστοποιήσεις προκειµένου να έχουν επαρκή όγκο στην αγορά. Συνεπώς, οι προτεινόµενες αλλαγές θα επηρέαζαν µόνο την αγορά αρχικής τροφοδότησης του ΕΟΧ όπου η Εxxon (και σε µικρότερο βαθµό η ΒΡ/Μοbil) έχουν ιδιαίτερα ισχυρή εκπροσώπηση. Οι εθνικοί παραγωγοί βασικών ελαίων/εταιρείες µείξης λιπαντικών αναµένουν ότι λιγότερο αυστηροί κανόνες της ATIEL θα οδηγήσουν ενδεχοµένως σε κοινά πρότυπα ACEA-API καίτοι τίποτα δεν έχει ακόµα επιτευχθεί (ούτε και προβλέπεται) σε αυτό το επίπεδο. Καθώς η ΑΡΙ αλλάζει προδιαγραφές ανά διετία, η παρούσα υποχρέωση πιστοποίησης και η έλλειψη της δυνατότητας εναλλαγής βασικών ελαίων παραµένουν αµετάβλητες. (412) Επιπλέον, η ACEA επιβάλλει µόνο τις ελάχιστες απαιτήσεις τεχνικών προδιαγραφών. Μεµονωµένοι ΚΠΕ επιβάλλουν αυστηρότερες απαιτήσεις. Η Ford για παράδειγµα έχει δικές της προδιαγραφές προϊόντος τις οποίες οι προµηθευτές πρέπει να τηρούν όχι µόνο σε κλίµακα ΕΕ αλλά και παγκοσµίως. Οι προδιαγραφές αυτές βασίζονται στην ΑΡΙ. Η Volkswagen, για να χρησιµοποιήσουµε άλλο παράδειγµα, χρησιµοποιεί αποκλειστικά πρότυπα της ΑΡΙ. Άσκηση της επιρροής στην αγορά (413) Από τις παραπάνω εξελίξεις συνάγεται ότι η Εxxon και η BP/Mobil θα κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην αγορά βασικών ελαίων του ΕΟΧ. Η έρευνα αγοράς έδειξε ότι η συγκέντρωση δεν θα δηµιουργήσει ούτε θα ενισχύσει µια δεσπόζουσα θέση στην αγορά προσθέτων ή κατεργασµένων λιπαντικών. Όµως, η άσκηση από µια κοινή Εxxon-Mobil της επιρροής τους στην αγορά βασικών ελαίων και η ήδη ισχυρή θέση της Infi- neum στον τοµέα των προσθέτων µπορεί να οδηγήσει σε ισχυρότερη θέση στην αγορά κατεργασµένων λιπαντικών. Όσον αφορά την ανάπτυξη λιπαντικών µελλοντικής γενεάς, ένας τέτοιος έλεγχος στην αλυσίδα εφοδιασµού σε λιπαντικά µπορεί ακόµα να οδηγήσει και σε µια κατάσταση όπου ο ανταγωνισµός θα παρα- κωλυόταν σηµαντικά. (414) Μετά τη συγκέντρωση, η κοινή Εxxon/Mobil µπορεί να χρησιµοποιεί τη δεσπόζουσα θέση της στην αγορά βασικών ελαίων µέσω διαφόρων στρατηγικών. Για παράδειγµα, µπορεί να έχει κίνητρο να χρησιµοποιήσει τη δεσπόζουσα θέση της στο επίπεδο των βασικών ελαίων προκειµένου να αυξήσει το κόστος ανεξάρτητων ανταγωνιστών στο επίπεδο των αγορών λιπαντικών. Για να γίνει αυτό, µπορεί να ασκηθεί πίεση σε µικρότε- ρες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις µέσω αυξηµένων τιµών των βασικών ελαίων, µέσω τυπο- ποίησης των προϊόντων µε αυξανόµενο αριθµό νέων συνθέσεων πιστοποιηµένων βάσει των σειρών προσθέ- των Infineum/βασικής πρώτης ύλης ή ακόµα µέσω αιφνίδιων αυξήσεων των τιµών, συνδυασµένης πώλησης βασικής πρώτης ύλης — προσθέτων και περιορισµένων πωλήσεων πρώτων υλών. Η Shell µπορεί επίσης να L 103/54 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 επωφεληθεί από µια τέτοια στρατηγική, καθώς θα ενίσχυε τα ανωτέρω µε την εδραίωση της θέσης της στο επίπεδο των λιπαντικών. Οι µικροί παραγωγοί βασικών ελαίων δεν θα ήταν σε θέση να αντιδράσουν εφόσον τα βασικά έλαια που διαθέτουν δεν χρησιµοποιούνται ως αναφορές από τους προµηθευτές προσθέτων. Είναι υποχρεωµένοι, ακόµα και αν έχουν διεθνή διάσταση, να διαθέτουν βασικά έλαια από διάφορες πηγές (δική τους παραγωγή σε ορισµένες χώρες, αλλά βασικά έλαια ανταγωνιστών σε άλλες χώρες) πράγµα που τους αναγκάζει να δαπανούν περισσότερο χρόνο και χρήµα για εγκρίσεις (τόσο ΑΡΙ/ΑCEA όσο και ΚΠΕ) και εξασθενεί την ανταγωνιστική τους θέση. (415) Μετά τη συγκέντρωση, η κοινή Exxon-BP/Mobil µπορεί να έχει αυξηµένο κίνητρο για να αµφισβητήσει µια µεταβαλλόµενη αγορά βασικών ελαίων κερδίζοντας µερίδιο αγοράς από εθνικές εταιρείες πετρελαίων µε ολοκληρωµένη διάρθρωση µέσω, για παράδειγµα, χαµηλών τιµών. Μόνον η Shell φαίνεται να προσαρµόζε- ται σε χαµηλές τιµές και οι άλλες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις που έχουν µικρή ζήτηση στον ΕΟΧ µπορεί να χρειαστεί να διοχετεύσουν τις πωλήσεις τους στις εξαγωγικές αγορές. Αυτό υπονο- µεύει την ανταγωνιστική θέση των εθνικών δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων και αυξάνει τις πιέσεις στον κλάδο για να κλείσει τα απηρχαιωµένα διυλιστήρια βασικών ελαίων, καθώς δεν ήταν πλέον οικονοµικά βιώσιµο για ορισµένες µονάδες παραγωγής να συνεχίσουν τη λειτουργία τους. Η παραγωγική ικανότητα που κλείνει εξαλείφει τη σηµερινή αµελητέα πραγµατική υπερβάλλουσα ικανότητα. Εάν µια τέτοια στρατηγική ήταν επιτυχής, η Εxxon-BP/Mobil θα µπορούσε στη συνέχεια να αυξήσει και πάλι τις τιµές της. (416) Μέσω συνδυασµού της ισχύος της στην αγορά βασικών ελαίων ([40-50]* %) και στις αγορές λιπαντικών ([20-30]* %), η Exxon-BP/Mobil µπορεί να επεκτείνει τη δεσπόζουσα θέσης της στην αγορά βασικών ελαίων σε δραστηριότητες προσθέτων και λιπαντικών. Η ενοποιηµένη οντότητα θα είναι σε θέση να προ- λαµβάνει τις µελλοντικές εξελίξεις στον τοµέα των νέων λιπαντικών και να δηµιουργεί στενούς δεσµούς µε ΚΠΕ και κατασκευαστές προσθέτων, πράγµα που µε τη σειρά του αυξάνει τους φραγµούς εισόδου για τους ανταγωνιστές τους. (417) Η αγορά σειρών προσθέτων καθορίζεται από την αγορά κατεργασµένων προϊόντων που περιέχουν τις εν λόγω πρόσθετα· η ισχύς στην αγορά ασκείται µέσω συγκέντρωσης της αλυσίδας εφοδιασµού σε λιπαντικά. Καθώς οι σειρές λιπαντικών περιορίζονται διαρκώς περισσότερο σε συγκεκριµένη βασική πρώτη ύλη προ- κειµένου να εξασφαλιστεί η υψηλότερη απόδοση που απαιτούν οι ΚΠΕ, η πλεονασµατική ικανότητα στη βασική πρώτη ύλη δεν αποτελεί πλέον εγγύηση µιας ανταγωνιστικής αγοράς. Ανεξάρτητες εταιρείες µείξης θα χρησιµοποιούν διαρκώς περισσότερο βασική πρώτη ύλη της Exxon/Mobil και πιθανόν της Shell εφόσον αυτές ελέγχονται και πιστοποιούνται εύκολα από προµηθευτές προσθέτων. Η ανάπτυξη µειγµάτων προσθέ- των µε άλλη βασική πρώτη ύλη θα γίνεται µε επιπλέον τίµηµα, καθώς οι παραγωγοί προσθέτων δεν εξασ- φαλίζουν πλέον επαρκή όγκο πωλήσεων γι' αυτές τις βασικές διαθέσιµες ποσότητες. (418) Η ανάπτυξη, οι δοκιµές και η πιστοποίηση για βασική πρώτη ύλη εκτός της Exxon- BP/Mobil θα πρέπει να χρηµατοδοτείται διαρκώς περισσότερο από τις εταιρείες µείξης λιπαντικών. Οι ενέργειες αυτές στην ανάπτυξη λιπαντικών που χρηµατοδοτούνται άλλως (εν µέρει) από τον προµηθευτή προσθέτων επιβάλλουν σηµαντικό κόστος στις συγκεκριµένες εταιρείες µείξης. Οι µικρές ανεξάρτητες εταιρείες µείξης θα πληγούν πρώτες και θα εξαφανιστούν από την αγορά. Οι εθνικές εταιρείες µείξης µε ολοκληρωµένη διάρθρωση θα περιορίσουν τις δραστηριότητές τους στις χώρες τους. Οι ιδιαίτερα κερδοφόρες εταιρείες µείξης, όπως η Castrol, η Fuchs ή η Texaco, θα επηρεαστούν και αυτές από το αυξηµένο κόστος και θα φθάσουν στο σηµείο που δεν θα µπορούν πλέον να ανταγωνιστούν µε την Exxon-Mobil και τη Shell ως προς τις τιµές. Οι προϋπολογισµοί τους για την Έρευνα & Ανάπτυξη και την εµπορία θα µειωθούν, επιβεβαιώνοντας περαιτέρω την ηγετική θέση της Εxxon-BP/Mobil στην αγορά. Συµπέρασµα (419) Βάσει των προαναφεροµένων, συνάγεται ότι η πράξη οδηγεί στη δηµιουργία δεσπόζουσας θέσης στην αγορά βασικών ελαίων του ΕΟΧ. Πρόσθετα (420) Η αγορά προσθέτων είναι πολύ συγκεντρωµένη: οι πέντε µεγαλύτεροι προµηθευτές κατέχουν το 86 % της παγκόσµιας αγοράς (και άνω του 90 % των προσθέτων των ελαίων για κινητήρες). H Lubrizol και η Ethyl (αντίστοιχα το Νο 1 και το Νο 3 της αγοράς) περιορίζουν τις δραστηριότητές τους στα πρόσθετα. Η Texaco (Νο 5) έχει τη δική της εταιρεία προσθέτων αλλά δεν έχει παραγωγή βασικών ελαίων και το Νο 4, η Chevron (Oronite), εµπορεύεται λιπαντικά µόνο στην Ευρώπη. Η Infineum κατέχει τη δεύτερη θέση και δηµιουργήθηκε στις αρχές του 98 από την ενοποίηση των δραστηριοτήτων στον τοµέα των προσθέτων της Shell και της Εxxon. Kαι οι πέντε παραγωγοί διαθέτουν αφενός σειρές DI και αφετέρου βελτιωτικά 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/55 πρόσθετα VI. Καίτοι η Infineum δεν θα ενισχυθεί σηµαντικά από το περιορισµένο µερίδιο […]* % της Mobil στην αγορά προσθέτων, ας σηµειωθεί ότι, µετά τη συγκέντρωση, η Infineum θα έχει άµεσες σχέσεις µε όλους τους παραγωγούς βασικών ελαίων σε περιφερειακή κλίµακα που έχουν πλεονασµατική παραγω- γική ικανότητα για την εµπορική αγορά πιστοποιηµένων λιπαντικών αυτοκινήτων. Λαµβανοµένης υπόψη της περιορισµένης αλληλεπικάλυψης, η συγκέντρωση δεν δηµιουργεί ούτε ενισχύει κάποια δεσπόζουσα θέση στην αγορά προσθέτων λιπαντικών. Λιπαντικά (421) Στο σηµερινό ανταγωνιστικό τοπίο, υπάρχουν αρκετές δραστηριοποιούµενες στην αγορά µεγάλες επιχειρή- σεις που ανταγωνίζονται σε πανευρωπαϊκή βάση. Αυτοί οι συµµετέχοντες στην αγορά είτε είναι εταιρείες µε ολοκληρωµένη κάθετη διάρθρωση όπως τα κοινοποιούντα µέρη είτε ανεξάρτητες εταιρείες µείξης όπως η Castrol και Fuchs. Τόσο η Exxon όσο και η Mobil αναπτύσσουν σηµαντικές δραστηριότητες στον τοµέα των λιπαντικών και αντιµετωπίζουν τον ανταγωνισµό από (εθνικές) εταιρείες πετρελαιοειδών µε ολοκλη- ρωµένη διάρθρωση όπως οι Agip, TotalFina, Elf, Repsol, Statoil, Nynas, Texaco, Shell (που θεωρείται ο µεγαλύτερος παραγωγός λιπαντικών αυτοκινήτων και βιοµηχανικών λιπαντικών παγκοσµίως) και ανεξάρτη- τες εταιρείες λιπαντικών όπως οι Castrol, Fuchs/DEA. (422) Το 1996 το µερίδιο της Exxon στην αγορά κατεργασµένων λιπαντικών αυτοκινήτων του ΕΟΧ ανερχόταν σε 10 %, ενώ της BP/Mobil (στη βάση συνυπολογισµού) σε 13 %. Για την ίδια περίοδο, η Enerfinance εκτιµά ότι η Shell είχε 13 %, η Castrol 7 %, η Elf 6 % και η TotalFina 6 %. Το 1996 το µερίδιο της Exxon στην αγορά κατεργασµένων βιοµηχανικών λιπαντικών του ΕΟΧ ανήλθε σε 8 %,ενώ της BP/Mobil (στη βάση συνυπολογισµού) σε 17 %. Για την ίδια περίοδο, η Enerfinance εκτιµά ότι η Shell είχε 11 %, η Castrol 6 %, η AGIP 6 %, η KPC 4 %, η Elf 3 % και η TotalFina 5 %. (423) Όσον αφορά τα λιπαντικά πλοίων, η Shell κατέχει ηγετική θέση στην αγορά µε 21 %. Η Εxxon (12 %) και η Mobil (18 %) έχουν ισχυρή παρουσία. Το µερίδιο αγοράς της ΒΡ κυµαίνεται γύρω στο 14 %. Η Castrol, η Elf και η Texaco έχουν εκάστη γύρω στο 10 %. (424) Καίτοι τα µέρη, συνδυάζοντας την αποτελεσµατικότητα της Exxon και την ισχύ του εµπορικού σήµατος της Mobil, θα καταστούν ασυγκρίτως ο µεγαλύτερος έµπορος και εταιρεία µείξης λιπαντικών, η συγκέν- τρωση δεν οδηγεί στη δηµιουργία δεσπόζουσας θέσης εξαιρουµένης της κατάστασης που δηµιουργείται από την εκµετάλλευση της δεσπόζουσας θέσης τους στην αγορά βασικών ελαίων. Ο κλάδος λιπαντικών πιθανόν να παραµείνει ανταγωνιστικός µε ανταγωνιστές όπως οι Shell, Castrol, TotalFina και Elf. Επιπλέον, η επιρροή και αγοραστική δύναµη πελατών όπως διανοµείς ή ΚΠΕ πιθανόν να αυξηθεί ακόµα περισσότερο στο µέλλον. Ε. ∆ΙΥΛΙΣΗ ΚΑΙ EMΠΟΡΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ (ΤΕΛΙΚΑ ΣΤΑ∆ΙΑ ΤΟΥ ΣΧΕΤΙΚΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ) ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (425) Οι δραστηριότητες στα τελικά στάδια του σχετικού οικονοµικού κύκλου περιλαµβάνουν τη διύλιση του αργού πετρελαίου και τη διανοµή καθαρών προϊόντων σε τελικούς χρήστες. Η αλυσίδα του εφοδιασµού ∆ιύλιση (426) Η διύλιση αργού πετρελαίου συνίσταται εν γένει από τις ακόλουθες διαδικασίες: i) διαχωρισµός του αργού πετρελαίου στους συστατικούς του υδρογονάνθρακες, ii) µετατροπή, που περιλαµβάνει την αλλαγή του χηµικού χαρακτήρα των προϊόντων, iii) επεξεργασία, που συνίσταται στη µείωση των ανεπιθύµητων στοι- χείων ή τύπων ειδικών µορίων σε αποδεκτά επίπεδα και iv) µείξη, που είναι ο συνδυασµός των διαφόρων καθαρών προϊόντων έτσι ώστε να πληρούν τις προδιαγραφές της αγοράς. (427) Τα καθαρά προϊόντα ταξινοµούνται συχνά ως ελαφρά αποστάγµατα (LPG, βενζίνη κινητήρων, ναφθενικά), µεσαία αποστάγµατα (πετρέλαιο ντήζελ, πετρέλαιο εσωτερικής καύσης, κηροζίνη), και βαρέα προϊόντα (πετρέλαιο εξωτερικής καύσης και άσφαλτος). L 103/56 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Πωλήσεις και εµπορία καθαρών προϊόντων (428) Τα καθαρά προϊόντα πωλούνται είτε µέσω του διαύλου διανοµής µικρών ποσοτήτων είτε άλλων διαύλων. Η διανοµή µικρών ποσοτήτων περιλαµβάνει πωλήσεις σε οδηγούς οχηµάτων µέσω πρατηρίων καυσίµων. Τα προϊόντα που πωλούνται µέσω διανοµής µικρών ποσοτήτων είναι βενζίνη και πετρέλαιο ντήζελ κίνησης. Σε ορισµένες χώρες µέσω των διαύλων διανοµής µεγάλων ποσοτήτων διανέµονται επίσης LPG αυτοκινήτων. (429) Οι πωλήσεις εκτός των πωλήσεων µικρών ποσοτήτων συνίστανται από τις πωλήσεις σε µεγάλες ποσότητες σε τρεις κατηγορίες πελατών: ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων (πρατήρια καυσίµων που δεν ανήκουν σε εταιρείες καυσίµων όπως υπεραγορές), άλλοι ανεξάρτητοι µεταπωλητές, βιοµηχανικοί και εµπορικοί πελάτες (νοσοκοµεία, στόλοι ενοικιαζόµενων αυτοκινήτων, εργοστάσια). Ο εφοδιασµός γίνεται από εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων ή άλλους παράγοντες της αγοράς που έχουν στη διάθεσή τους πολύ µεγάλους όγκους καθαρών προϊόντων λόγω του ότι κατέχουν σε παρακείµενη τοποθεσία είτε µονάδα παραγωγής (διυλιστήριο) είτε µεγάλη εγκατάσταση αποθήκευσης (τερµατικός σταθµός). (430) Οι πωλήσεις από το διυλιστήριο συνίστανται από πωλήσεις σε µεγάλες παρτίδες σε βάση άµεσης παρά- δοσης από εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων σε άλλες εταιρείες πετρελαιοειδών, εµπόρους, µετα- πωλητές, µεγάλους βιοµηχανικούς πελάτες. Οι συναλλαγές αυτές περιλαµβάνουν τυπικά una tantum αγορές παρτίδων φορτίου (1-3 Kt παρτίδων µε φορτηγίδες ή µέχρι 20 Κt παρτίδων µε δεξαµενόπλοια), και τιµολογούνται βάσει των οριζόµενων τιµών της αγοράς. Η τοποθεσία παράδοσης είναι από το διυλιστήριο. Οι πωλήσεις από το διυλιστήριο καλύπτουν αυτό που παράγοντες του κλάδου αναφέρουν ως «αγορά φορ- τίου». Εφόσον οι συναλλαγές αυτές περιλαµβάνουν τυπικά µεγάλες ποσότητες καθαρών προϊόντων που µπορούν να διακινούνται σε µεγάλες αποστάσεις δεδοµένου του σχετικά χαµηλού κόστους µεταφοράς, οι τιµές αγοράς φορτίου είναι παραπλήσιες σε ολόκληρο τον πλανήτη. Οι εν λόγω τιµές δηµοσιεύονται σε καθηµερινή βάση από οργανισµούς όπως ο Platt και ο Petroleum Argus, επιτρέποντας στους αγοραστές να διαπραγµατεύονται χρησιµοποιώντας ενηµερωµένα στοιχεία τιµολόγησης. Μεταφορά καθαρών προϊόντων (431) Τα καθαρά προϊόντα που πωλούνται από το διυλιστήριο σε αγορές φορτίου συγκεντρώνονται από δεξαµε- νόπλοια ή φορτηγίδες Η µεταφορά και η υλική διανοµή των καθαρών προϊόντων συνίστανται από τρία δια- φορετικά στάδια: i) µεταφορά καθαρών προϊόντων από διυλιστήρια πετρελαίου σε τερµατικούς σταθµούς διανοµής µε πλωτά µέσα, αγωγούς και σιδηρόδροµο (πρωτογενής διανοµή), ii) αποθήκευση των προϊόντων καυσίµων χύµα σε τερµατικούς σταθµούς διανοµής, και επακόλουθη φόρτωση σε οχήµατα παράδοσης και iii) µεταφορά και παράδοση σε πελάτες πρωτίστως µε φορτηγά οχήµατα, αλλά και σιδηροδροµικώς και µε φορτηγίδες (δευτερογενής διανοµή). Υπάρχουν ορισµένοι ανεξάρτητοι συµµετέχοντες σε καθένα από αυτά τα επίπεδα και οι χρήστες αυτών των υπηρεσιών έχουν ένα ευρύ φάσµα διαθέσιµων ανταγωνιστικών επι- λογών. Υλικοτεχνική υποδοµή (432) Οι τερµατικοί σταθµοί διανοµής αποτελούν µια βασική συνιστώσα της διανοµής καυσίµων προϊόντων σε τελικούς πελάτες. Οι εταιρείες πετρελαιοειδών διαθέτουν εν γένει χώρους αποθήκευσης που βρίσκονται σε διάφορα σηµεία της επικράτειας και αγωγούς που εξασφαλίζουν την έγκαιρη παράδοση στους πελάτες, συµπεριλαµβανοµένων των πρατηρίων καυσίµων. Ωστόσο, οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης ανήκουν και σε ανεξάρτητες επιχειρήσεις τερµατικών σταθµών που εκµισθώνουν την αποθηκευτική ικανότητα σε όλους τους ενδιαφερόµενους βάσει βραχυπρόθεσµων και µακροπρόθεσµων συµφωνιών. Υπάρχουν εν γένει δύο τύποι χώρων αποθήκευσης, οι µεγάλοι τερµατικοί σταθµοί µε χωρητικότητα άνω των 50 000 κ. µ. , που εφοδιάζονται µε µέσα µαζικής µεταφοράς (αγωγούς, πλοία, φορτηγίδες, δεξαµενές σιδηροτροχιάς), και οι µικρότερες περιφερειακές αποθήκες που εξασφαλίζουν τη διανοµή µικρότερων ποσοτήτων καυσίµων στον τελικό προορισµό µε βοηθητικά µέσα µεταφοράς (φορτηγά οχήµατα και φορτηγίδες). Tο ανταγωνιστικό περιβάλλον (433) Ο τοµέας των τελικών σταδίων του οικονοµικού σχετικού κύκλου χαρακτηρίζεται από την παρουσία πολλών εταιρειών πετρελαιοειδών µε κάθετα ολοκληρωµένη διάρθρωση που δραστηριοποιούνται στους τοµείς της διύλισης, της πώλησης µεγάλων ποσοτήτων και της πώλησης µικρών ποσοτήτων καθαρών προϊόντων. Όµως, κάθε τµήµα του τοµέα καυσίµων περιλαµβάνει και ορισµένες ανεξάρτητες εταιρείες που δεν έχουν ολοκληρωµένη διάρθρωση. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/57 (434) Όσον αφορά, ειδικότερα, την πώληση µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης, το ανταγωνιστικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από την παρουσία βασικά τριών κατηγοριών επιχειρήσεων: i) οι παραδοσιακές εταιρείες πετρελαιοειδών µε κάθετα ολοκληρωµένη διάρθρωση, που δραστηριοποιούν- ται σε όλα τα επίπεδα της αλυσίδας, ιδίως στη διύλιση, στην πώληση µικρών ποσοτήτων και στην πώληση µεγάλων ποσοτήτων. Στην κατηγορία αυτή, είναι δυνατή η περαιτέρω διάκριση µεταξύ των µεγάλων εταιρειών, δηλαδή µεγάλες πολυεθνικές εταιρείες µε ολοκληρωµένη κάθετη διάρθρωση που λειτουργούν στις περισσότερες χώρες στον ΕΟΧ (Exxon, Shell, BP/Mobil)· οι µικρότερες µεταξύ των µεγάλων εταιρειών, συγκεκριµένα µικρότερες πολυεθνικές εταιρείες των οποίων οι δραστηριότητες εστιάζονται σε ορισµένες χώρες του ΕΟΧ (Total, Texaco)· oι εθνικοί «επικεφαλής», δηλαδή εθνικές εταιρείες µε κάθετα ολοκληρωµένη διάρθρωση που είναι πολύ καλά εδραιωµένες στις χώρες καταγωγής τους (Elf, Agip), ii) οι ανεξάρτητοι εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων, δηλαδή οι επιχειρηµατίες που δραστηριοποιούν- ται µόνο στο επίπεδο της διανοµής µικρών ποσοτήτων και εξασφαλίζουν καύσιµα κίνησης από εται- ρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων και άλλους εµπόρους. Τα λευκά πρατήρια αποτελούν παράδειγµα ανεξάρτητων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων. Είναι εν γένει χαµηλότερου όγκου (σε σύγκριση προς το µέσο όρο του κλάδου) και οι εγκαταστάσεις τους, που ανήκουν και λειτουργούν από τον έµπορο, ανήκαν στο παρελθόν σε µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών. Οι κάτοχοι ενός ή περισσότερων πρατηρίων αγοράζουν αυτές τις εγκαταστάσεις και, µε µικρότερη επένδυση, τις λειτουργούν υπό λευκή επωνυµία, iii) οι υπεραγορές και τα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης, που δεν αποτελούν εκ παραδόσεως προµη- θευτές καυσίµων κίνησης σε µικρές ποσότητες. Καίτοι έχουν οµοιότητες µε παραδοσιακούς ανεξάρτη- τες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων, διαφέρουν από ορισµένες απόψεις από αυτούς τους ανταγω- νιστές. Τυπικά, οι υπεραγορές είναι µεγάλοι εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων ειδών παντοπωλείου και άλλων καταναλωτικών αγαθών σε µαζική κλίµακα, που διαθέτουν µια εγκατάσταση πώλησης καυ- σίµων κίνησης σε µικρές ποσότητες πλησίον του χώρου στάθµευσης των αυτοκινήτων. Αντίθετα προς τους περισσότερους ανεξάρτητους εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων, οι υπεραγορές δεν θεωρούν εν γένει τις πωλήσεις των κινητήρων κίνησης ως µέρος της βασικής επιχειρηµατικής τους δραστηριότη- τας αλλά ως πρόσθετη υπηρεσία που προσφέρουν στους πελάτες τους ή ως πρόσθετο τρόπο να τους προσελκύουν στα καταστήµατά τους. Λόγω του αριθµού των πελατών τους, επιτυγχάνουν συνήθως σηµαντική συνολική απόδοση και εν γένει ανταγωνίζονται ως προς τις τιµές. Τέλος, αντίθετα προς ορισµένες συνήθεις εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων, λειτουργούν εν γένει σε πυκνοκατοικηµένες παρά σε αγροτικές περιοχές. (435) Τα πρατήρια διανοµής µικρών ποσοτήτων µπορεί να ανήκουν ή να εκµισθώνονται από την εταιρεία εφοδια- σµού (COSS) ή από ανεξάρτητους εµπόρους (DOSS). Ο δίαυλος µπορεί να χωριστεί περαιτέρω σε δύο είδη επιχειρήσεων εκµετάλλευσης πρατηρίου: i) αντιπρόσωπος µε προµήθεια/πρατήριο το οποίο λειτουργεί η εταιρεία (COCO), πρατήρια που λειτουρ- γούν από υπαλλήλους της εταιρείας αµειβόµενους µέσω αποδοχών και µισθών ή από αντιπροσώπους αµειβόµενους µε προµήθεια. Σε αµφότερες τις περιπτώσεις η εταιρεία εφοδιασµού διατηρεί την κυριότητα των καυσίµων που είναι αποθηκευµένα στις εγκαταστάσεις του πρατηρίου και καθορίζει τις τιµές πρατηρίου, ii) ανεξάρτητοι κάτοχοι άδειας/µισθωτές, δηλαδή θέσεις που λειτουργούν από ανεξάρτητους κατόχους άδειας οι οποίοι αγοράζουν επώνυµα καύσιµα κίνησης (CODO). Ο δίαυλος DOSS µπορεί επίσης να χωριστεί σε δύο κατηγορίες: i) επιχειρήσεις που λειτουργούν από εµπόρους, δηλαδή πρατήρια ανεξάρτητης ιδιοκτησίας όπου η εται- ρεία εφοδιασµού πωλεί καύσιµα στον έµπορο, ii) επιχειρήσεις που λειτουργούν από αντιπροσώπους, δηλαδή πρατήρια ανεξάρτητης ιδιοκτησίας όπου ο κάτοχος πωλεί τα καύσιµα της εταιρείας εφοδιασµού. Στις θέσεις CODO και DODO ο έµπορος µπορεί, κατ' αρχήν, να καθορίσει τις τιµές πρατηρίου καθώς είναι ο κάτοχος των καυσίµων που πωλούνται στη συγκεκριµένη θέση. Ωστόσο, καθώς στην πραγµατι- κότητα η εταιρεία εφοδιασµού ασκεί εν γένει αυστηρό έλεγχο επί της τιµολογιακής πολιτικής αυτών των πρατηρίων κυρίως µέσω κάποιων µηχανισµών οικονοµικών αντισταθµισµάτων που αποσκοπούν στην κάλυψη των ζηµιών του εµπόρου που προκύπτουν από µείωση της τιµής πρατηρίου που επιθυµεί να εφαρ- µόσει η εταιρεία. Επίσης, οι συµβατικές σχέσεις µεταξύ του ανεξάρτητου εµπόρου και της εταιρείας εφοδια- σµού είναι τέτοιες που ο έµπορος αποδέχεται εν γένει να εφαρµόσει την τιµή πρατηρίου που προτείνει η εταιρεία. L 103/58 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Αγορά προϊόντος Πωλήσεις µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης (436) Οι πωλήσεις µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης πραγµατοποιούνται προς οδηγούς οχηµάτων από πρατή- ρια καυσίµων που είτε ανήκουν είτε δεν ανήκουν σε εταιρείες καυσίµων. Τα προϊόντα που πωλούνται είναι κυρίως βενζίνη και πετρέλαιο ντήζελ. Από την πλευρά της ζήτησης δεν υπάρχει δυνατότητα υποκατά- στασης µεταξύ αυτών των προϊόντων, δεδοµένου ότι οι οδηγοί πρέπει να χρησιµοποιούν τον ενδεδειγµένο για το όχηµά τους τύπο καυσίµου. Ωστόσο, από την πλευρά της προσφοράς υπάρχει δυνατότητα υποκατά- στασης δεδοµένου ότι τα διυλιστήρια µπορούν να λειτουργούν για την παραγωγή διαφόρων τύπων καυ- σίµων. Υπάρχει σηµαντική ευελιξία που βασίζεται στην ποιότητα εισροής του αργού πετρελαίου και στον τρόπο µε τον οποίο είναι διαµορφωµένο το διυλιστήριο. Στο επίπεδο της διανοµής, αµφότερα τα προϊόντα είναι πάντα διαθέσιµα στο ίδιο σηµείο πωλήσεων. Επίσης, τα µερίδια αγοράς για κάθε τύπο καυσίµου συµπίπτουν κατά προσέγγιση µε το συνολικό µερίδιο αγοράς. Ως συνέπεια, για τους σκοπούς της παρού- σας υπόθεσης, στο δίαυλο πωλήσεων µικρών ποσοτήτων η σχετική αγορά προϊόντος συνίσταται από τις πωλήσεις µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης χωρίς να απαιτείται περαιτέρω διάκριση. Πωλήσεις µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης σε αυτοκινητοδρόµους µε διόδια (437) Σε ορισµένες χώρες, είναι πιθανό η πώληση µικρών ποσοτήτων σε αυτοκινητοδρόµους µε διόδια να θεωρηθεί ως ξεχωριστή αγορά προϊόντος. Μια τέτοια διάκριση βασίζεται στους διαφορετικούς όρους αντα- γωνισµού που χαρακτηρίζουν έναν αυτοκινητόδροµο. Κατ' αρχήν, η ζήτηση είναι ελεγχόµενη ως προς το ότι οι οδηγοί οχηµάτων που ταξιδεύουν σε αυτοκινητοδρόµους δεν είναι εν γένει εξοικειωµένοι µε την περιοχή στην οποία ταξιδεύουν. Συνεπώς, η πιθανότητα να αποµακρυνθούν από τον αυτοκινητόδροµο για να αγοράσουν καύσιµα σε ένα πρατήριο καυσίµων που βρίσκεται εκτός του αυτοκινητόδροµου είναι πολύ περιορισµένη. ∆εύτερον, οι οδηγοί οχηµάτων επιλέγουν να ταξιδεύουν σε αυτοκινητοδρόµους για λόγους ταχύτητας, και τοιουτοτρόπως δεν έχουν την τάση να σπαταλούν χρόνο για ανεφοδιασµό. Η πληρωµή διο- δίων είναι ένα άλλος παράγοντας που αποθαρρύνει περαιτέρω τους οδηγούς να εξέρχονται από τους αυτο- κινητοδρόµους και να αγοράζουν καύσιµα από πρατήρια εκτός αυτοκινητοδρόµων. Σε γενικές γραµµές, οι οδηγοί πληρώνουν διόδια ως αντάλλαγµα για την ταχύτητα και θα έχουν ακόµα µικρότερη τάση να εγκα- ταλείψουν τον αυτοκινητόδροµο για ανεφοδιασµό. Μια ισχυρή ένδειξη ότι οι αυτοκινητόδροµοι µπορούν να αποτελούν διακεκριµένες αγορές είναι το γεγονός ότι οι τιµές πρατηρίου στους αυτοκινητοδρόµους είναι εν γένει υψηλότερες από τις τιµές στους κοινούς δρόµους. Πωλήσεις εκτός των πωλήσεων µικρών ποσοτήτων (438) Η πώληση καυσίµων εκτός των πωλήσεων µικρών ποσοτήτων δεν µπορεί να ενοποιηθεί αναλόγως. Τα διάφορα καύσιµα διατίθενται για διαφορετικές χρήσεις σε διάφορους τύπους πελατών. Οι δίαυλοι διανοµής µπορεί επίσης να διαφέρουν σηµαντικά, για παράδειγµα η παροχή πετρελαίου εξωτερικής καύσης σε µια µονάδα παραγωγής ενέργειας διαφέρει από την παροχή LPG για σκοπούς οικιακής θέρµανσης. Η επένδυση που απαιτείται γι' αυτούς τους διαύλους διανοµής θα είναι διαφορετική από εκείνη των καυσίµων που πωλούνται σε µικρές ποσότητες. Από τα δύο καύσιµα που πωλούνται σε σηµαντικές ποσότητες τόσο στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων όσο και εκτός αυτής, συγκεκριµένα το πετρέλαιο ντήζελ και το LPG, οι χρήσεις του καυσίµου εξαρτώνται από το δίαυλο διανοµής. Το πετρέλαιο ντήζελ σε µικρές ποσότητες αγοράζεται από χρήστες αυτοκινήτων και άλλων οχηµάτων που κινούνται µε ντήζελ. Το ντήζελ εκτός αυτού που πωλείται σε µικρές ποσότητες διατίθεται τυπικά σε εταιρείες µεταφορών µεγάλης κλίµακας µε σηµαντικό στόλο οχηµάτων και στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης που διαθέτουν. Οµοίως, το LPG διατίθε- ται σε οχήµατα µέσω πρατηρίων πώλησης µικρών ποσοτήτων και σε νοικοκυριά για σκοπούς θέρµανσης µέσω διαύλων εκτός αυτών της διανοµής µικρών ποσοτήτων. (439) Υπό το πρίσµα των προαναφεροµένων, ο δίαυλος πωλήσεων κάθε καθαρού προϊόντος εκτός της διάθεσης µικρών ποσοτήτων αποτελεί σχετική αγορά προϊόντος. Γεωγραφική αγορά ∆ιάθεση µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης (440) Από γεωγραφική άποψη, η αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων χαρακτηρίζεται από ένα τοπικό στοιχείο στο βαθµό που η ζήτηση αποτελείται από οδηγούς που συνήθως εφοδιάζονται από πρατήρια καυ- σίµων πλησίον του κέντρου δραστηριότητάς τους. Συνεπώς, η δυνατότητα υποκατάστασης µεταξύ πρατη- ρίων καυσίµων είναι γεωγραφικά περιορισµένη. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/59 (441) Αφετέρου, υπάρχει συνήθως κάποια αλληλεπικάλυψη µεταξύ των περιοχών που καλύπτουν τα πρατήρια καυσίµων, που δεν καθορίζει απλώς τις αλληλεπιδράσεις ως προς τον ανταγωνισµό µεταξύ γεωγραφικά γειτνιαζόντων πρατηρίων καυσίµων, αλλά έχουν, σε κάποιο βαθµό, µια «πολλαπλασιαστική» ή «αλυσιδωτή» επίπτωση σε πιο αποµακρυσµένα πρατήρια καυσίµων. Συνεπώς, η γεωγραφική περιοχή που πρέπει να ληφθεί υπόψη για την εκτίµηση του ανταγωνισµού µπορεί να περιλαµβάνει ορισµένες µικρές αλληλεπικαλυ- πτόµενες περιοχές. Επιπλέον, από την πλευρά της προσφοράς, πολλές σηµαντικές παράµετροι του ανταγω- νισµού, όπως το φάσµα προϊόντων, οι πηγές αυτών των προϊόντων, η ποιότητα, το επίπεδο εξυπηρέτησης (ώρες λειτουργίας κ. λπ. ), η διαφήµιση, η προώθηση και οι τιµές (για παράδειγµα, για τα διαφηµιζόµενα προϊόντα) δεν αποφασίζονται σε τοπικό επίπεδο, αλλά σε περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο. Επιπλέον η φορο- λογία στην πώληση µικρών ποσοτήτων καυσίµων επηρεάζει σε τέτοιο βαθµό τις τελικές τιµές πρατηρίου (στο Ηνωµένο Βασίλειο οι φόροι αντιστοιχούν σε 80 % και άνω της τιµής πρατηρίου) ώστε, στην πραγµατι- κότητα, οι αποκλίσεις των τιµών στις περισσότερες εθνικές αγορές τείνουν να είναι σχετικά αµελητέες. Επίσης, οι θέσεις στην αγορά των διαφόρων προµηθευτών τείνουν να είναι σε µεγάλο βαθµό παρεµφερείς στα διάφορα µέρη των εθνικών αγορών εντός των οποίων λειτουργούν. Υπό το πρίσµα των ανωτέρω, για το σκοπό της παρούσας υπόθεσης η αγορά διάθεσης µικρών ποσοτήτων θεωρείται εθνική. ∆ιάθεση µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης σε αυτοκινητοδρόµους µε διόδια (442) Oι εκτιµήσεις των αιτιολογικών σκέψεων 440-441 ισχύουν και για την πώληση µικρών ποσοτήτων καυ- σίµων κίνησης σε αυτοκινητοδρόµους µε διόδια. Πωλήσεις εκτός των πωλήσεων µικρών ποσοτήτων καθαρών προϊόντων (καυσίµων) (443) Υπάρχουν ορισµένες ενδείξεις ότι η γεωγραφική αγορά πωλήσεων εκτός των πωλήσεων µικρών ποσοτήτων είναι τοπικής κλίµακας. Στη συγκεκριµένη αγορά ο εφοδιασµός καθορίζεται από τις εταιρείες εκµετάλ- λευσης διυλιστηρίων που µπορούν να πωλούν µαζικές ποσότητες καθαρών προϊόντων από τα διυλιστήρια ή τους τερµατικούς σταθµούς τους. Η ζήτηση καθορίζεται από τους µεταπωλητές και τελικούς χρήστες που επιζητούν µια παρακείµενη πηγή εφοδιασµού, δεδοµένου του επιπλέον κόστους που συνεπάγεται η µεταφορά αυτών των προϊόντων από το σηµείο εφοδιασµού στον τόπο τελικού προορισµού (ένα πρατήριο καυσίµων, ένα νοικοκυριό, ένα εργοστάσιο). Αναλόγως, ο βαθµός της δυνατότητας υποκατάστασης µεταξύ πηγών εφοδιασµού είναι γεωγραφικά περιορισµένος. Σε γενικές γραµµές, κάθε σηµείο εφοδιασµού µπορεί να καλύπτει ορισµένη γεωγραφική περιοχή (εξυπηρετούµενη περιοχή ή περιοχή εφοδιασµού), της οποίας η ακτίνα είναι συνάρτηση του κόστους µεταφοράς που πρέπει να καλύπτουν οι πελάτες όταν µεταφέρουν τα προϊόντα στον τελικό προορισµό. Το κόστος αυτό µπορεί να ποικίλει ανάλογα µε τα µέσα µεταφοράς. Όµως, εφόσον οι πελάτες χρησιµοποιούν εν γένει οδικές µεταφορές, η εν λόγω ακτίνα κυµαίνεται συνήθως µεταξύ 100-150 χλµ. (444) Αφετέρου, µπορεί να υπάρξει κάποια αλληλεπικάλυψη µεταξύ των εξυπηρετούµενων από τις διάφορες πηγές εφοδιασµού περιοχών, που δεν θα καθορίζει απλώς τις αλληλεπιδράσεις του ανταγωνισµού µεταξύ παρακείµενων περιοχών, αλλά θα έχει, σε κάποιο βαθµό, µια πολλαπλασιαστική ή «αλυσιδωτή» επίπτωση σε πιο αποµακρυσµένα σηµεία εφοδιασµού. Συνεπώς, η γεωγραφική περιοχή που πρέπει να ληφθεί υπόψη για την εκτίµηση του ανταγωνισµού µπορεί να περιλαµβάνει ορισµένες µικρές αλληλεπικαλυπτόµενες περιοχές. (445) Σε κάθε περίπτωση, το ζήτηµα αυτό µπορεί να παραµείνει ανοικτό καθώς η πράξη δεν προκαλεί ιδιαίτερες σχετικές µε τον ανταγωνισµό ανησυχίες ανεξαρτήτως του ορισµού της γεωγραφικής αγοράς που επιλέγεται για τη συγκεκριµένη υπόθεση. Εκτίµηση του ανταγωνισµού Η εκτίµηση της κοινής επιχείρησης BP/Mobil (446) Προκειµένου να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος της πράξης στον ανταγωνισµό, πρέπει κατ' αρχήν να εκτιµηθεί η θέση της συγχωνευθείσας οντότητας όσον αφορά τις διαρθρωτικές σχέσεις µεταξύ ΒΡ και Mobil. Στην αγορά των τελικών σταδίων επεξεργασίας των πετρελαιοειδών η Mobil δηµιούργησε κοινή επιχείρηση µε τη ΒΡ, συνδυάζοντας όλες τις ευρωπαϊκές δραστηριότητες στο συγκεκριµένο τοµέα. Ειδικότερα, η κοινή επι- χείρηση περιλαµβάνει τη διύλιση, τον εφοδιασµό, την πώληση και την εµπορία καθαρών καυσίµων και λιπαντικών. Στο εσωτερικό της κοινής επιχείρησης η ΒΡ εκτελεί τη συνολική επιχειρηµατική δραστηριότητα στον τοµέα των καυσίµων, ενώ η Μobil εκτελεί τη δραστηριότητα στον τοµέα των λιπαντικών. Η κοινή επι- χείρηση κοινοποιήθηκε και πιστοποιήθηκε βάσει του κανονισµού περί συγκεντρώσεων. L 103/60 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (447) Στην παρούσα κοινοποίηση, τα µέρη υποστηρίζουν ότι καίτοι διαπιστώθηκε ότι η Mobil έχει τον κοινό έλεγχο της ΒΡ/Mobil κατά την έννοια του κανονισµού περί συγκεντρώσεων, η Mobil δεν έχει καµια συµµε- τοχή στην καθηµερινή διαχείριση της επιχειρηµατικής δραστηριότητας της BP/Mobil στον τοµέα των καυ- σίµων. Συνεπώς, τα µέρη ισχυρίζονται ότι η ενοποιηµένη οντότητα Εxxon/Mobil και η ΒΡ/Mobil θα έχουν αµφότερες κάθε κίνητρο για να συνεχίσουν το µεταξύ τους ισχυρό ανταγωνισµό στο συγκεκριµένο τοµέα. Αναλόγως, θα ήταν άτοπο να συνυπολογιστούν τα µερίδια της ΒΡ/Μobil µε εκείνα της Exxon µε σκοπό την εκτίµηση των επιπτώσεων της πράξης στον ανταγωνισµό. (448) Κατ' ουσία, τα επιχειρήµατα των µερών είναι ισοδύναµα όσον αφορά την άποψη ότι παρά το γεγονός ότι η Mobil έχει κοινό έλεγχο στην κοινή επιχείρηση BP/Mobil, η ενοποιηµένη οντότητα Exxon/Mobil και η κοινή επιχείρηση BP/Mobil πρέπει να θεωρηθούν ως δύο ανεξάρτητες επιχειρήσεις που ανταγωνίζονται µεταξύ τους, τουλάχιστον όσον αφορά τα τελικά στάδια της επιχειρηµατικής δραστηριότητας στον τοµέα των καυσίµων. Με άλλα λόγια, σύµφωνα µε τα µέρη η ύπαρξη µιας σχέσης ελέγχου δεν επηρεάζει τα κίνητρα ανταγωνισµού των επιχειρήσεων που συνδέονται µε αυτή τη σχέση. (449) Το επιχείρηµα αυτό πρέπει να απορριφθεί βάσει ορισµένων εκτιµήσεων. Βάσει του κανονισµού περί συ- γκεντρώσεων η απόκτηση κοινού ελέγχου ή η δηµιουργία κοινής επιχείρησης πλήρους λειτουργίας αποτε- λούν συγκεντρώσεις και ως τέτοιες υπόκεινται στον έλεγχο της δεσπόζουσας θέσης που αναφέρεται στο άρθρο 2 του κανονισµού περί συγκεντρώσεων. Προκειµένου να εξακριβωθεί η ύπαρξη δεσπόζουσας θέσης, οι σχέσεις µεταξύ της κοινής επιχείρησης και των µητρικών εταιρειών εκτιµώνται βάσει της γενικά ορθής υπόθεσης ότι επιτυγχάνουν κάποια µορφή ολοκλήρωσης και ότι η µητρική εταιρεία είναι σε θέση να ελέγ- χει την εµπορική πολιτική της κοινής επιχείρησής της, έτσι ώστε από άποψη ανταγωνισµού να εκτιµηθεί ότι δεν βρίσκονται σε ανταγωνισµό µεταξύ τους. (450) Όσον αφορά την παρούσα υπόθεση, πρέπει να υπενθυµίσουµε ότι η κοινή επιχείρηση ΒΡ/Mobil κοινο- ποιήθηκε στην Επιτροπή βάσει του κανονισµού περί συγκεντρώσεων και θεωρήθηκε ως µια συγκεντρωτική κοινή επιχείρηση. Εκτιµήθηκε ότι τόσο η ΒΡ όσο και η Μοbil κατέχουν τον κοινό έλεγχο της συνολικής κοινής επιχείρησης, ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι κάθε εταίρος είχε ειδική επιχειρησιακή ευθύνη για συ- γκεκριµένη επιχειρηµατική δραστηριότητα (η ΒΡ για τα καύσιµα και η Mobil για τα λιπαντικά). Το συµπέ- ρασµα αυτό βασίστηκε ιδίως στο γεγονός ότι οι δύο µητρικές εταιρείες ασκούσαν από κοινού αποφασι- στική επίδραση στην πολιτική της κοινής επιχείρησης µέσω µιας εποπτικής επιτροπής της οποίας τα καθή- κοντα περιλάµβαναν τη λήψη αποφάσεων στους ακόλουθους τοµείς: επιχειρηµατικά σχέδια, σηµαντικές εξαγορές, διακοπή δραστηριότητας, µεταβιβάσεις, επενδύσεις και ορισµένες άλλες στρατηγικές σηµασίας αποφάσεις. Η Mobil ήταν ένα από τα κοινοποιούντα µέρη αυτής της πράξης και τη συγκεκριµένη χρονική στιγµή ουδέποτε αµφισβήτησε αυτά τα πορίσµατα. (451) Το επιχείρηµα που πρόβαλαν τα µέρη ότι η Mobil δεν είναι σε θέση να παρεµβαίνει στην καθηµερινή δια- χείριση της δραστηριότητας στον τοµέα των καυσίµων της ΒΡ δεν είναι πειστικό: βάσει των αποδεικτικών στοιχείων που συγκεντρώθηκαν κατά την έρευνα φαίνεται ότι υπό την παρούσα κατάσταση η Μobil (και µετά τη συγκέντρωση η ενοποιηµένη οντότητα Exxon/Mobil) όντως ασκεί σηµαντική και ουσιώδη επιρροή σε όλες τις σχετικές αποφάσεις για τον ανταγωνισµό που αφορούν τη δραστηριότητα της ΒP/Mobil στον τοµέα των καυσίµων, ειδικότερα την έκδοση, στο πλαίσιο της εποπτικής επιτροπής, σηµαντικών αποφάσεων όπως έγκριση του στρατηγικού επιχειρηµατικού σχεδίου, καθορισµός των παραµέτρων χρηµατοοικονοµικού ελέγχου, έγκριση σηµαντικών εξαγορών, διακοπή δραστηριότητας, µεταβιβάσεις και επενδύσεις, και άλλες στρατηγικού χαρακτήρα αποφάσεις. Επιπλέον, η συµβατική υποχρέωση για τη ΒΡ να έχει την έγκριση της Mobil για τέτοιες αποφάσεις συνεπάγεται τη γνωστοποίηση στην τελευταία κατά πολύ µεγαλύτερου όγκου ιδιαίτερα ευαίσθητων από την άποψη του ανταγωνισµού πληροφοριών όπως, µεταξύ άλλων, µεταβιβάσεις διυλιστηρίων, κοινές επιχειρήσεις διυλιστηρίων, απόδοση καυσίµων (συµπεριλαµβανοµένων προβλέψεων, περιθωρίων κέρδους για τη διύλιση, περιθωρίων κέρδους για τη διάθεση µικρών ποσοτήτων, σχεδίων βελτίωσης, όγκων πωλήσεων µικρών ποσοτήτων), η επιχειρηµατική στρατηγική για τα καύσιµα (συµπερι- λαµβανοµένων ανταγωνιστικών πιέσεων, της ανταγωνιστικής θέσης, της οικονοµικής ανάπτυξης, των επιπέ- δων παραγωγικότητας), και το λειτουργικό σχέδιο για τον τοµέα των καυσίµων (συµπεριλαµβανοµένων του λειτουργικού περιβάλλοντος, της ανάπτυξης επιχειρήσεων, των εσόδων και εξόδων, ταµειακών προβλέψεων, του περιορισµού των επενδύσεων στη διανοµή µικρών ποσοτήτων και µακροπρόθεσµων στρατηγικών στό- χων). Συνολικά, οι εξουσίες που εκχωρούνται στη Μοbil στο πλαίσιο της κοινής επιχείρησης µε τη ΒΡ είναι τέτοιες που επιτρέπουν στη Mobil, και τοιουτοτρόπως στη συγχωνευθείσα οντότητα, να ασκεί αποφασι- στική επιρροή σε ανταγωνιστικές συµπεριφορές της κοινής επιχείρησης, συµπεριλαµβανοµένης της δραστη- ριότητας στον τοµέα των καυσίµων της ΒΡ. (452) Ωστόσο, τα µέρη ισχυρίζονται ότι, υπό το πρίσµα των εξαιρετικών περιστάσεων που υπάρχουν στην παρούσα υπόθεση, η BP/Mobil και η Exxon/Mobil πρέπει να θεωρηθούν ως δύο ανεξάρτητες επιχειρήσεις ικανές να ανταγωνίζονται µεταξύ τους. Ο ισχυρισµός αυτός βασίζεται ιδίως στο γεγονός ότι i) η ΒΡ έχει την επιχειρησιακή ευθύνη της δραστηριότητας στον τοµέα των καυσίµων και ii) ότι είναι η «ηγετική» µητρική εταιρεία της κοινής επιχείρησης που τοιουτοτρόπως µπορεί να αντιτίθεται και να αντιδρά στις 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/61 παρεµβάσεις της Εxxon/Mobil στις αποφάσεις ανταγωνισµού στο εσωτερικό της κοινής επιχείρησης. Ακόµα και αν αυτή η υπόθεση γίνει δεκτή, πρέπει να λαµβάνεται υπόψη η σηµαντική συµµετοχή της µιας επι- χείρησης στην άλλη. Εν προκειµένω, ας σηµειωθεί ότι µια σχέση αυτού του είδους, ανεξαρτήτως του τυπικού χαρακτηρισµού της, µειώνει σε µεγάλο βαθµό τα κίνητρα ανταγωνισµού µεταξύ των συγκεκριµένων επιχειρήσεων. Είναι πράγµατι µια εδραιωµένη αρχή της επικρατούσας οικονοµικής θεωρίας κατά των µονο- πωλιακών καταστάσεων ότι, εν γένει, η ύπαρξη σχέσεων µεταξύ δύο ανταγωνιζόµενων επιχειρήσεων υπό µορφή σηµαντικής συµµετοχής της µιας στην άλλη µπορεί να αλλάξει τα κίνητρα ανταγωνισµού τους. Πρώτον, µια σχέση αυτού του χαρακτήρα δηµιουργεί ισχυρό χρηµατοοικονοµικό ενδιαφέρον µιας εταιρείας για την ευηµερία του ανταγωνιστή της. Αυτό µπορεί να αλλάξει αυτοµάτως τη δυναµική του ανταγωνι- στικού παιχνιδιού καθώς µια εταιρεία ενδιαφέρεται λιγότερο να ανταγωνίζεται την άλλη και προτιµά να εκπονήσει µια κοινή εµπορική στρατηγική επωφελή για αµφότερες. Επιπλέον, µια τέτοια σχέση µπορεί να διασφαλίσει πρόσβαση σε ευαίσθητες από εµπορική άποψη πληροφορίες. Αυτό µε τη σειρά του καθιστά την ανταγωνιστική συµπεριφορά κάθε επιχείρησης έναντι της άλλης πιο διάφανη και τοιουτοτρόπως ευκο- λότερα προβλέψιµη και παρακολουθούµενη. Επίσης, και ίσως το σηµαντικότερο, µια σχέση αυτού του χαρακτήρα µπορεί να τοποθετήσει µια επιχείρηση σε θέση που να της επιτρέπει να επηρεάζει τις στρατη- γικές επιλογές του ανταγωνιστή της προς αποφάσεις σύµφωνες µε το κοινό συµφέρον. Τέλος, µια σχέση αυτού του είδους έχει επίπτωση στον κλάδο καθώς µπορεί να εκθέσει µια εταιρεία σε πιθανή επιβολή αντι- ποίνων εκ µέρους της άλλης σε περίπτωση διαφωνίας. Όλοι αυτοί οι παράγοντες µπορούν να ωθήσουν τις συγκεκριµένες επιχειρήσεις προς µια σύγκλιση των εµπορικών πολιτικών τους. Ας σηµειωθεί ότι η συµπερι- φορά που περιγράφεται παραπάνω είναι για κάθε µια από τις ενδιαφερόµενες επιχειρήσεις είναι απολύτως ορθολογική καθώς βασίζεται σε µια προοπτική µεγιστοποίησης του οφέλους. (453) Η παρούσα υπόθεση πρέπει συνεπώς να εκτιµηθεί βάσει αυτών των στοιχείων. ∆εδοµένης της σηµασίας της σχέσης όσον αφορά την επιρροή που ασκεί η Mobil (και µετά τη συγκέντρωση η Εxxon-Mobil) στην αντα- γωνιστική συµπεριφορά της κοινής επιχείρησης, καθώς επίσης και η παρουσία, στη διακυβευόµενη υπό- θεση, ορισµένων διαρθρωτικών χαρακτηριστικών τυπικών µιας αγοράς που συµβάλλει στη δηµιουργία ολι- γοπωλίου, η σχέση µεταξύ Exxon/Mobil και BP/Mobil µπορεί να εκτιµηθεί, τελικώς, στο πλαίσιο του συλ- λογικού ελέγχου της δεσπόζουσας θέσης. Εν ολίγοις, η εκτίµηση του ανταγωνισµού στην υπόθεση παραµέ- νει αµετάβλητη. (454) Στην απάντησή τους στην απόφαση της Επιτροπής να κινήσει µια έρευνα δεύτερου σταδίου, καθώς επίσης και στην απάντηση στην κοινοποίηση των αιτιάσεων, τα µέρη διατυπώνουν δύο επιπλέον αιτιάσεις κατά του συλλογισµού που περιγράφεται παραπάνω. (455) Κατ' αρχήν υποστηρίζουν ότι η Exxon/Mobil δεν µπορεί εύκολα να αλλάξει την ανταγωνιστική συµπερι- φορά της αποκλειστικά προς όφελος της BP/Mobil για το λόγο ότι και άλλοι ανταγωνιστές θα επωφελού- νταν από τυχόν εξασθένιση της ανταγωνιστικής ισχύος της Exxon/Mobil. Ειδικότερα, ισχυρίζονται ότι τα άµεσα συµφέροντα της Exxon/Mobil µέσω του δικτύου της Exxon είναι µεγαλύτερα από τα έµµεσα συµφέροντά της µέσω του µεριδίου της 30 % στη BP/Mobil. Συνεπώς, η Εxxon/Mobil θα έχει συµφέρον να µεγιστοποιήσει τα κέρδη της παρά να ευνοήσει τα κέρδη της κοινής επιχείρησης ΒP/Mobil. A fortiori, το επιχείρηµα βασίζεται στο ότι η ΒΡ δεν θα έχει κίνητρο να τροποποιήσει την ανταγωνιστική στρατηγική της υπέρ της Εxxon/Mobil, δεδοµένου ότι δεν έχει κανένα συµφέρον στην τελευταία. Εν προκειµένω, ας σηµειωθεί ότι η ευθυγράµµιση των ανταγωνιστικών στρατηγικών της Exxon/Mobil και της BP/Mobil που µπορεί να προκύψουν από τη συγκέντρωση θα αποσκοπούσε στη µεγιστοποίηση του κέρδους αµφότερων των οντοτήτων στην αγορά. Αυτή η σύγκλιση των ανταγωνιστικών στρατιωτικών στρατηγικών είναι µια ορθολογική συµπεριφορά που αναλαµβάνει κάθε εταιρεία προς ίδιο συµφέρον. Αναφορικά προς τις δυνα- τότητες των άλλων ανταγωνιστών να επωφελούνται από την «εξασθένιση» της ανταγωνιστικής ισχύος µεταξύ της Exxon/Mobil και της BP/Mobil, η Επιτροπή εκτιµά ότι δεδοµένων των ολιγοπωλιακών χαρακτηριστικών των εν λόγω αγορών (βλέπε παρακάτω), η ευθυγράµµιση των ανταγωνιστικών συµπερι- φορών των δύο οντοτήτων µπορεί να επιφέρει µείωση του ανταγωνισµού επιζήµια για τους καταναλωτές, χωρίς να προκαλείται οιαδήποτε ανταγωνιστική αντίδραση από τις άλλες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις. (456) ∆εύτερον, τα µέρη ισχυρίζονται επίσης ότι η προσέγγιση της Επιτροπής δεν συνάδει µε την πρόσφατη κοι- νοτική νοµολογία. Ειδικότερα, τα µέρη αναφέρονται στην απόφαση Gencor/Lonhro της 25ης Μαρτίου 1999 (58), όπου το Πρωτοδικείο αποφάνθηκε ότι µια εταιρεία στην οποία ένα συγχωνευθέν µέρος είχε συµ- µετοχή 27 % ήταν παρόλα αυτά σηµαντικός ανταγωνιστής του κατόχου της µειοψηφίας. Σύµφωνα µε τα µέρη, η κατάσταση πριν τη συγκέντρωση στη Gencor είναι παρεµφερής από διαρθρωτική άποψη µε το σενάριο µετά τη συγκέντρωση στο οποίο περιλαµβάνονται οι Exxon, BP και BP/Mobil στον τοµέα των καυσίµων. Ως αποτέλεσµα της συγκέντρωσης η συγχωνευθείσα οντότητα Exxon/Mobil θα έχει τη δική της επιχειρηµατική δραστηριότητα στον τοµέα των καυσίµων διατηρώντας παράλληλα µια συµµετοχή µειοψη- φίας σε µια ανταγωνιστική επιχείρηση, τη BP/Mobil. (58) Υπόθεση T-102/96, Gencor κατά Επιτροπής· δεν έχει ακόµα δηµοσιευτεί. L 103/62 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (457) Απαντώντας στο επιχείρηµα των µερών, ας σηµειωθεί ότι υπάρχουν δύο ειδικά σηµεία που διαφοροποιούν σαφώς την παρούσα υπόθεση από τα τεκµηριωµένα στοιχεία της απόφασης Gencor. Κατ' αρχήν, βάσει πλήρους εκτίµησης των τεκµηριωµένων στοιχείων, φαίνεται ότι η κατάσταση πριν τη συγκέντρωση στη Gencor ουδόλως µπορεί να συγκριθεί µε την κατάσταση µετά τη συγκέντρωση στην Exxon/Mobil. Όπως αναφέρεται σαφώς στην απόφαση, η Gencor όχι µόνο δεν έχει επιρροή στην καθηµερινή διαχείριση της Lonrho, αλλά ούτε και στην εµπορία και την πώληση της παραγωγής λευκόχρυσου της Lonrho. Εν ολίγοις, ο όµιλος Gencor δεν άσκησε καµια επιρροή στις ανταγωνιστικές στρατηγικές της LPD (βλέπε παράγραφο 176 της απόφασης). Αντιθέτως, όπως έχει ήδη αναφερθεί, στο πλαίσιο του καθεστώτος της κοινής επιχείρησης BP/Mobil, η Mobil διατηρεί σηµαντική και ουσιαστική επιρροή σε όλες τις σχετικές µε τον ανταγωνισµό αποφάσεις που αφορούν την επιχειρηµατική δραστηριότητα της BP/Mobil στον τοµέα των καυσίµων. Αρκεί να υπενθυµίσουµε εν προκειµένω ότι οιαδήποτε σηµαντική απόφαση σχετική µε την τιµολογιακή πολιτική της κοινής επιχείρησης θα υπόκειται σε έγκριση εκ µέρους της Μοbil. (458) ∆εύτερον, και το σηµαντικότερο, η σύγκριση που γίνεται από τα µέρη αγνοεί τη διαφορά µεταξύ της κατά- στασης πριν τη συγκέντρωση και της αντίστοιχης µετά τη συγκέντρωση. Το ζήτηµα για τη Gencor ήταν κατά πόσον θα άλλαζε η κατάσταση του ανταγωνισµού µετά τη συγκέντρωση µεταξύ Gencor και Lonhro. Εν προκειµένω, η Επιτροπή (και το Πρωτοδικείο) θα µπορούσε να διατυπώσει τα πορίσµατά της βάσει εκ των υστέρων επανεξέτασης των ανταγωνιστικών συµπεριφορών των δύο εταιρειών, και κατέληξε στο συµπέ- ρασµα ότι παρά τη συµµετοχή µειοψηφίας της Gencor στην επιχειρηµατική δραστηριότητα της Lonhro στον τοµέα του λευκόχρυσου, οι δύο εταιρείες ανταγωνίζονταν µεταξύ τους στο στάδιο πριν τη συγκέν- τρωση. Εν προκειµένω, τόσο η Επιτροπή όσο και το ∆ικαστήριο τονίζουν σαφώς το γεγονός ότι «η LDP και η Ιmplats, διατηρώντας ξεχωριστά τµήµατα εµπορίας, ανταγωνίζονταν µεταξύ τους πριν τη συγκέντ- ρωση και (…) ότι κατά την προηγούµενη δεκαετία η LPD αποτελούσε, µε τη Ρωσία, το σηµαντικότερο στοιχείο ανταγωνισµού στην αγορά» (βλέπε παραγράφους 174 έως 176 της απόφασης της Επιτροπής και παράγραφος 177 της απόφασης του ∆ικαστηρίου). Αντιθέτως, η σχέση µετά τη συγκέντρωση µεταξύ Exxon/Mobil και της κοινής επιχείρησης ΒP/Mobil αποτελεί ένα µελλοντικό θέµα, το οποίο θα εκτιµηθεί στο πλαίσιο εκ των υστέρων ανάλυσης. Συνεπώς, σύµφωνα µε την ακολουθητέα προσέγγιση στο πλαίσιο της επανεξέτασης του ελέγχου της συγκέντρωσης, η Επιτροπή οφείλει να υποθέσει το χειρότερο πιθανό σενάριο για αντιµονοπωλιακούς σκοπούς, δηλαδή να θεωρήσει την ευθυγράµµιση των ανταγωνιστικών στρατηγικών της Exxon/Mobil και της BP/Mobil ως αποτέλεσµα του κοινού ελέγχου της πρώτης στην τελευταία. Συµµετοχή της Mobil στην Aral (459) Κατά την εκτίµηση του αντίκτυπου της πράξης στον ανταγωνισµό όσον αφορά τη διανοµή µικρών ποσοτή- των καυσίµων κίνησης, πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι σηµαντικές σχέσεις που υπάρχουν µεταξύ της Mobil και της Aral. Η Aral είναι η µεγαλύτερη επιχείρηση διανοµής µικρών ποσοτήτων βενζίνης κίνησης στη Γερµανία και δραστηριοποιείται επίσης στην Αυστρία και στο Λουξεµβούργο. Η Μοbil έχει συµµετοχή 28 % στην Aral, ενώ οι άλλοι συµµετέχοντες είναι η Veba (56 %), η Wintershall (15 %) και ορισµένοι παραγωγοί βενζολίου µε 1 % µεταξύ αυτών. Καθένας από τους τρεις συµµετέχοντες κατέχει […]* των δικαιωµάτων ψήφου. Σύµφωνα µε τα µέρη, η Mobil δεν έχει κοινό έλεγχο στην Aral κατά την έννοια του κανονισµού περί συγκεντρώσεων […]*. (460) Ωστόσο, µπορεί να υποστηριχθεί ότι η Mobil, από κοινού µε τη Veba και την Wintershall έχουν εκ των πραγµάτων κοινό έλεγχο στην Aral βάσει των ακόλουθων εκτιµήσεων: […]*. (461) Σε κάθε περίπτωση, το ζήτηµα αυτό µπορεί να παραµείνει ανοικτό εφόσον, ανεξαρτήτως του ζητήµατος του ελέγχου, είναι αδιαµφισβήτητο ότι η Mobil έχει ιδιαίτερα σηµαντική συµµετοχή στην Αral, πράγµα που δηµιουργεί ισχυρό χρηµατοοικονοµικό ενδιαφέρον της πρώτης για την ευηµερία της τελευταίας. Επι- πλέον, µέσω αυτής της συµµετοχής, η Mobil µπορεί να ασκεί σηµαντική επιρροή στην εµπορική πολιτική της Aral. Έχει τα ίδια δικαιώµατα ψήφου µε τους άλλους βασικούς µετόχους και αριθµεί τον ίδιο αριθµό µελών στην εποπτική επιτροπή, που µε τη σειρά της εκλέγει το διοικητικό συµβούλιο. Τέλος, η Mobil έχει πρόσβαση σε µεγάλο όγκο στρατηγικών πληροφοριών που ανταλλάσσονται στα όργανα λήψης αποφάσεων της Aral. Τοιουτοτρόπως είναι σαφές ότι η ύπαρξη αυτής της σχέσης είναι πιθανόν να µειώσει τα κίνητρα της Mobil να ανταγωνίζεται την Aral και αντιστρόφως. Με µια τέτοια σηµαντική συµµετοχή της πρώτης στο κεφάλαιο της τελευταίας, ο ανταγωνισµός µεταξύ των δύο επιχειρήσεων φαίνεται να εξασθενεί σοβαρά. ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης (462) Θεωρώντας τις αγορές σε εθνικό επίπεδο, ο παρακάτω πίνακας δείχνει τα µερίδια αγοράς των µερών και των ανταγωνιστών τους σε αυτές τις χώρες όπου το κοινό µερίδιο αγοράς που προκύπτει από τη συγκέν- τρωση υπερβαίνει το 15 %. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/63 (463) Θέσεις στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης 1997 Aυστρία Γερµανία Γαλλία Αυτοκι- νητόδροµοι Λουξεµβούργο Κάτω Χώρες Ηνωµένο Βασίλειο Exxon [0-10]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* BP/Mobil [10-20]* [0-10]* [10-20]* [0-10]* [20-30]* [10-20]* Ex/BP/M [20-30]* [20-30]* [20-30]* [10-20]* [30-40]* [30-40]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [20-30]* [20-30]* [10-20]* [0-10]* [10-20]* [20-30]* OMV [0-10]* DEA [10-20]* [10-20]* TotalFina [10-20]* Texaco [0-10]* TotalFina [30-40]* TotalFina [20-30]* Elf [0-10]* (συν. ) [0-10]* TotalFina [0-10]* Tesco [20-30]* (συν. ) Shell Aral Άλλοι Υπεραγ. Εκτιµήσεις των µερών. (464) Σε ποσοστιαίους όρους η θέση σε µεµονωµένες εθνικές αγορές ποικίλλει κάπως µεταξύ των χωρών. Σε γενικές γραµµές, ας σηµειωθεί ότι η συγχωνευθείσα οντότητα θα κατέχει ηγετική θέση στην αγορά στις περισσότερες από αυτές τις χώρες, µε συνδυασµένα µερίδια αγοράς των Exxon, BP/Mobil και Aral που θα ποικίλλουν από ελάχιστο [20-30] % (γαλλικοί αυτοκινητόδροµοι) σε µέγιστο γύρω στο [30-40] % (τόσο στη Γερµανία όσο και στο Ηνωµένο Βασίλειο). Όµως, η παρουσία σε όλες αυτές τις χώρες κάποιων ισχυρών ανταγωνιστών (οι σηµαντικότερες διεθνείς µεγάλες εταιρείες ή εθνικοί «επικεφαλής») µε µερίδια αγοράς εντός του φάσµατος του 15-20 % και άνω, αποκλείουν τη δυνατότητα της συνδυασµένης οντότητας να είναι σε θέση να ασκεί µόνο την κυριαρχία της. (465) Σε κάποιο βαθµό, το ζήτηµα της πιθανής δηµιουργίας ή ενίσχυσης της κοινής δεσπόζουσας θέσης πρέπει να εκτιµηθεί, δεδοµένων ειδικότερα των διαρθρωτικών χαρακτηριστικών των συγκεκριµένων αγορών. Εν προκειµένω, οι αγορές διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης δείχνουν εν γένει όλα τα χαρακτηρι- στικά που συνήθως θεωρούνται απαραίτητα για την εµφάνιση µιας συλλογικής δεσπόζουσας θέσης. Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι τα εξής: Συγκέντρωση του εφοδιασµού (466) Η συγκέντρωση της αγοράς από την πλευρά του εφοδιασµού είναι η πρώτη προϋπόθεση για την ύπαρξη ολιγοπωλίου. Το ολιγοπώλιο είναι µια αγορά που χαρακτηρίζεται από την παρουσία λιγοστών µεγάλων προµηθευτών των οποίων οι ανταγωνιστικές δραστηριότητες είναι αλληλοεξαρτώµενες. Οι αγορές διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων, θεωρούµενες σε εθνικό επίπεδο, είναι εν γένει συγκεντρωµένες, µε την παρουσία λιγοστών προµηθευτών (µεταξύ τριών και πέντε) που αντιστοιχούν γύρω στα 2/3 της κάθε εθνικής αγοράς. Τα µέρη υποστηρίζουν ότι οι αγορές που εξετάζει η Επιτροπή δεν είναι επαρκώς συγκεν- τρωµένες. Ειδικότερα, στην προηγούµενη πρακτική της η Επιτροπή έχει θεωρήσει εν γένει κατά πολύ υψηλότερο βαθµό συγκέντρωσης καθώς είναι πιθανό να προκληθούν σχετικές µε το ολιγοπώλιο ανησυχίες. Το ζήτηµα αυτό θα εξεταστεί περαιτέρω στα τµήµατα που αφορούν κάθε εθνική αγορά. Σε γενικές γραµµές, ας σηµειωθεί ότι είναι αδιαµφισβήτητο το γεγονός ότι όσο υψηλότερος είναι ο αριθµός των εται- ρειών που συµµετέχουν σε ένα ολιγοπώλιο τόσο υψηλότερος είναι ο κίνδυνος αποτυχίας του ολιγοπωλίου. Παρ' όλα αυτά, µε βάση τα τυπικά αντιµονοπωλιακά οικονοµικά ένα ολιγοπώλιο µπορεί να λειτουργήσει και σε λιγότερο συγκεντρωµένες αγορές. Αυτό ισχύει όταν η διαφάνεια της αγοράς όσον αφορά τις τιµές είναι τέτοια που είναι εύκολα εφικτή η αµοιβαία παρακολούθηση ακόµα και µεταξύ πολλών δραστηριο- ποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων. L 103/64 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Οµοιογένεια του προϊόντος (467) Ο υψηλός βαθµός οµοιογένειας απλοποιεί το σιωπηρό συντονισµό των τιµολογιακών πολιτικών. Ελλείψει άλλων χαρακτηριστικών που πιθανόν να διαφοροποιούν το ένα προµηθευτή από τον άλλο, ο ανταγωνισµός σε µια οµοιογενή αγορά προϊόντος τείνει συνεπώς να εστιάζεται στις τιµές. Στην παρούσα υπόθεση τα καύσιµα κίνησης είναι αναµφίβολα ένα εµπορεύσιµο είδος, µε ελάχιστες δυνατότητες διαφοροποίησης του προϊόντος ή προσαρµογής του στις ανάγκες του πελάτη. Είναι πιθανόν ένα από τα ελάχιστα εµπορεύσιµα είδη όπου οι πελάτες (οδηγοί οχηµάτων) δεν είναι σε θέση να καταδείξουν καµια διαφορά µεταξύ δύο δια- φορετικών εµπορικών επωνυµιών καυσίµων κίνησης όσον αφορά τα χαρακτηριστικά και την απόδοση. Τα καύσιµα κίνησης είναι ένα ανταλλάξιµο είδος συναλλαγής όπου οι εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων προσφεύγουν συστηµατικά σε πρακτικές ανταλλαγής (swap) για να εφοδιάζουν τους δικά τους πρατήρια. (468) Στην απάντησή τους στην απόφαση της Επιτροπής περί κινήσεως του δεύτερου σταδίου, τα µέρη ισχυρί- ζονται ότι η δραστηριότητα διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης χαρακτηρίζεται από έντονο ανταγωνισµό όσον αφορά τη συνολική προσφορά στον καταναλωτή. Ειδικότερα, εκτός της τιµής, ο κατανα- λωτής εξετάζει άλλους παράγοντες όπως η ευκολία, το φάσµα των πρόσθετων προσφορών όσον αφορά προϊόντα στο κατάστηµα, η διαθεσιµότητα άλλων εγκαταστάσεων (πλυντήριο αυτοκινήτων), των προ- σφορών χαρακτηριστικών µε άλλη εµφανή αξία όπως προγράµµατα προώθησης και προγράµµατα για τη διατήρηση των πελατών. Συνεπώς, εφόσον υπάρχουν ευρείες διαφορές µεταξύ των συνολικών προσφορών των ανταγωνιστών, συνάγεται ότι δεν θα υπάρχει µεγάλη οµοιογένεια. (469) Οι εκτιµήσεις αυτές δεν φαίνεται να υποστηρίζονται από τα αποδεικτικά στοιχεία που συγκεντρώθηκαν κατά την έρευνα. Όσον αφορά την αναγνώριση του εµπορικού σήµατος και τη διαφοροποίηση του προϊό- ντος, η έρευνα επιβεβαίωσε ότι οι παράγοντες αυτοί δεν διαδραµατίζουν σηµαντικούς ρόλους στον καθορι- σµό των προτιµήσεων των πελατών. Η ευρεία πλειοψηφία των επιχειρήσεων διανοµής µικρών ποσοτήτων που ρωτήθηκαν από την Επιτροπή κατέδειξε ότι η αναγνώριση του εµπορικού σήµατος διαδραµατίζει ήσσο- νος σηµασίας ρόλο στην πώληση µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης. Οµολογουµένως, οι εταιρείες δια- νοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης προσπάθησαν να επιβάλουν µια αναγνώριση του εµπορικού σήµατος, ειδικότερα µέσω εκστρατειών εµπορίας και προγραµµάτων για τη διατήρηση των πελατών. Όµως, κατά γενική οµολογία, ας σηµειωθεί ότι η πολιτική των µεγάλων εταιρειών πετρελαιοειδών για τη δηµιουργία µιας επώνυµης εικόνας στην πώληση µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης δεν αποδείχθηκε ιδιαίτερα επιτυχής. Ως εξαίρεση, µόνο στις Κάτω Χώρες, και σε µικρότερο βαθµό στη Γερµανία, οι εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης κατάφεραν να δηµιουργήσουν κάποια αναγνώριση του εµπορικού σήµατος µέσω προγραµµάτων για τη διατήρηση των πελατών Το ζήτηµα θα εξεταστεί περαιτέρω στα τµήµατα που αφορούν τις Κάτω Χώρες και τη Γερµανία. (470) Όσον αφορά τις «συµπληρωµατικές προσφορές» που αναφέρουν τα µέρη, δεν προσκοµίστηκαν αποδεικτικά στοιχεία που να δείχνουν ότι αυτοί οι παράγοντες διαδραµάτισαν κάποιο ρόλο στις προτιµήσεις των οδηγών. Αλλά και οι παράγοντες του κλάδου ουδέποτε υποστήριξαν στις απαντήσεις του µια τέτοια άποψη. (471) Πράγµατι, από τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή φαίνεται ότι η επιλογή των οδηγών όταν αγορά- ζουν καύσιµα καθοδηγείται από δύο βασικές παραµέτρους, τη βολική τοποθεσία και την τιµή. Επιπλέον, έρευνα που πραγµατοποίησαν τα ίδια τα µέρη δείχνει σαφώς ότι οι περισσότεροι πελάτες στις αναπτυγµένες χώρες δεν διακρίνουν σηµαντική διαφορά στην ποιότητα των καυσίµων µεταξύ των καυσίµων κίνησης που ανήκουν σε διάφορες εταιρείες καυσίµων. Αντ' αυτού, η συντριπτική πλειοψηφία αυτών επιλέγει ένα πρατή- ριο καυσίµων κίνησης µε βάση τη βολική τοποθεσία και την τιµή. (472) Σύµφωνα µε την εν λόγω έρευνα, η βολική τοποθεσία είναι ο επικρατέστερος λόγος για την αγορά καυ- σίµου. Ωστόσο, αντίθετα προς τα υποστηριζόµενα από τα µέρη, η βολική τοποθεσία έχει σηµασία αποκλει- στικά και µόνο για το σκοπό του ορισµού του γεωγραφικού πεδίου της αγοράς. Εν προκειµένω, όπως αναγνωρίστηκε στο τµήµα για τον ορισµό της αγοράς, η ανάγκη του οδηγού να αγοράσει καύσιµα κίνησης χωρίς να απαιτείται σηµαντική αλλαγή δροµολογίου καθορίζει την ανταγωνιστική δυναµική της τοπικής διάθεσης µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης. Αντιθέτως, ο παράγοντας αυτός επ' ουδενί µπορεί να θεωρηθεί ως παράγοντας διαφοροποίησης της φύσης των διακυβευόµενων προϊόντων. Χαµηλή τεχνολογική καινοτοµία (473) Η έλλειψη τεχνολογικής καινοτοµίας είναι ένα άλλο τυπικό χαρακτηριστικό µιας αγοράς που συµβάλλει στη δηµιουργία ολιγοπωλίου και συνδέεται άµεσα µε το ζήτηµα της οµοιογένειας. Χωρίς καινοτοµία, οι ανταγωνιστές δεν έχουν άλλη επιλογή πέραν του ανταγωνισµού ως προς την τιµή. Επίσης, η χαµηλή τεχνο- λογική καινοτοµία εξασφαλίζει ότι η φύση του ανταγωνισµού (και η οµοιογένεια των προϊόντων) δεν θα αλλάξει ουσιαστικά στο εγγύς µέλλον. Η διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης χαρακτηρίζεται από χαµηλή τεχνολογική καινοτοµία. Η τεχνολογική ανάπτυξη επιτυγχάνεται µέσω σταδιακών και σχετικά αργών επιπρόσθετων αλλαγών σε µεθόδους και προϊόντα παρά µε επαναστατικές ταχέως εξελισσόµενες αλλαγές. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/65 ∆ιαφάνεια της αγοράς (474) Η διαφάνεια της αγοράς είναι επίσης ένας από τους βασικούς όρους που χαρακτηρίζουν τις αγορές που δηµιουργούν ολιγοπώλια. Κατ' αρχήν, µια τέτοια διαφάνεια επιτρέπει στις δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις να συγκλίνουν προς δεδοµένη τιµή χωρίς να χρειάζεται συγκεκριµένος συντονισµός. Αναλόγως, η διαφάνεια των τιµών µπορεί να αναµένεται να οδηγήσει σε παραλληλισµό τιµών µεταξύ των επιχειρήσεων που έχουν παρουσία στην αγορά. ∆εύτερον, οι επιχειρήσεις αυτές έχουν τη δυνατότητα αµοι- βαίας παρακολούθησης της συµπεριφοράς τους προκειµένου, µεταξύ άλλων, να εξακριβώνουν ότι καµια από αυτές δεν εξαπατάται. Η εν λόγω αγορά χαρακτηρίζεται από πλήρη διαφάνεια, στο βαθµό που είναι µια αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων όπου οι τιµές πρατηρίου είναι δηµόσια γνωστές. Πράγµατι, η ενηµέρωση ως προς τις τιµές είναι εύκολα προσιτή όχι µόνο στο επίπεδο της εµπορίας, αλλά σε όλα τα επίπεδα του εµπορίου. Για παράδειγµα, οι αγοραίες τιµές των πωλήσεων καυσίµων από το διυλιστήριο δηµοσιεύονται σε ηµερήσια βάση από αντίστοιχους οργανισµούς όπως οι Platt και Petroleum Argus. Η διαφάνεια των τιµών υπάρχει επίσης στο επίπεδο του αργού πετρελαίου. Συνολικά, οι πληροφορίες ως προς τις τιµές διατίθενται σε ολόκληρο τον κλάδο, µέχρι το επίπεδο της εµπορίας. Αξίζει επίσης να σηµειωθεί ότι η διαφάνεια της αγοράς αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αποτελεσµατική λειτουργία ενός ολιγοπωλίου. Στην πώληση µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης η διαφάνεια είναι τέτοια που καθιστά αδύνατη οιαδήποτε µορφή εξαπάτησης από τις δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις. Τέλος, η διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης είναι επίσης µια διάφανη αγορά όσον αφορά τις πωλούµενες ποσότητες. Εν προκειµένω, αρκεί να αναφερθεί ότι οι περισσότερες επιχειρήσεις στον κλάδο φαίνεται να είναι καλά ενηµερωµένες για τις πωλήσεις των ανταγωνιστών τους λόγω της διαρκούς ανταλ- λαγής πληροφοριών στο επίπεδο των ενώσεων του κλάδου. Επίσης, στο συγκεκριµένο τοµέα υπάρχουν ορισµένες πηγές δηµοσιευµένων στατιστικών πληροφοριών. Συγκρατηµένη ανάπτυξη της αγοράς (475) Σε αγορές που η ζήτηση είναι στάσιµη ή αυξάνει συγκρατηµένα δεν θα υπάρχει ώθηση από την ανάπτυξη της αγοράς ώστε να ενθαρρυνθεί ο ανταγωνισµός στην αγορά για δύο λόγους. Πρώτον, δεν υπάρχει κίνητρο µεταξύ των κυριαρχουσών στην αγορά επιχειρήσεων να ανταγωνίζονται για αύξηση της ζήτησης. Οιοδήποτε κέρδος στο µερίδιο αγοράς µπορεί να επιτευχθεί µόνο εις βάρος των ανταγωνιστών, καταλήγο- ντας πιθανόν σε έναν ολέθριο πόλεµο τιµών χωρίς νικητές. ∆εύτερον, ένα συγκρατηµένο ποσοστό ανάπ- τυξης της ζήτησης δεν προσελκύει «ξένους» να εισέλθουν στην αγορά. Στη διακυβευόµενη υπόθεση, όπως αναγνωρίζεται από τα µέρη, η ζήτηση καυσίµων κίνησης στην Ευρώπη είναι σχετικά στάσιµη. Ειδικότερα, για τη βενζίνη κίνησης ήταν άτονη ενώ το πετρέλαιο ντήζελ κάλυψε το µεγαλύτερο µέρος της ανάπτυξης. Η ζήτηση καυσίµων κίνησης στον ΕΟΧ είχε µέση ετήσια ανάπτυξη της τάξης του 0,4 % κατά την τελευταία πενταετία. Συµµετρία του κόστους (476) Η ολιγοπωλιακή κυριαρχία έχει µεγαλύτερες πιθανότητες να είναι βιώσιµη, εάν τα µέλη του ολιγοπωλίου έχουν παρεµφερείς δοµές κόστους. Κατ' αρχήν, παρεµφερείς δοµές κόστους δηµιουργούν συνήθως παρεµ- φερή κίνητρα σε δεδοµένες καταστάσεις αγοράς. ∆εύτερον, παρεµφερείς δοµές κόστους αυξάνουν τον κίνδυνο επιβολής αντιποίνων, υπό την έννοια ότι ένας προµηθευτής θα γνωρίζει ότι οι ανταγωνιστές του µπορούν να αντιµετωπίζουν τις ανταγωνιστικές δραστηριότητές τους σε ίση βάση. Στη διακυβευόµενη υπό- θεση, θα πραγµατοποιηθεί ανάλυση των δοµών κόστους των εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων καυ- σίµων σε βάση χώρας λαµβάνοντας ως αναφορά τη διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης ως ανεξάρτητη επιχειρηµατική δραστηριότητα. Συµµετρία των µεριδίων αγοράς (477) Η συµµετρία των µεριδίων αγοράς µεταξύ ανταγωνιστών θεωρείται ένας άλλος παράγοντας που εν γένει διευκολύνει µια µονοπωλιακή παράλληλη συµπεριφορά. Αυτό γίνεται κυρίως διότι µια τέτοια οµοιότητα µπορεί να αντικατοπτρίζει οµοιότητα του κόστους µεταξύ επιχειρήσεων, Εφόσον το κόστος επηρεάζει έντονα την τιµολογιακή πολιτική µιας επιχείρησης, οι παραπάνω περιγραφόµενες συµµετρίες καθιστούν ευκολότερο το συντονισµό των τιµών. Σε ορισµένες από τις εθνικές αγορές που επανεξετάζει η Επιτροπή παρακάτω, τα µερίδια αγοράς κατανέµονται ανοµοιογενώς µεταξύ των διάφορων δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων. Όµως ο παράγοντας αυτός δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι αποκλείει τη δυνατότητα ολιγοπωλιακής κυριαρχίας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, καίτοι η συµµετρία των µεριδίων αγοράς παρέχει πρόσθετα κίνητρα για παράλληλη συµπεριφορά, δεν µπορεί να θεωρηθεί προϋπόθεση για την ύπαρξη µιας τέτοιας παράλληλης συµπεριφοράς. Για παράδειγµα, ακόµα και µε ασύµµετρα µερίδια αγοράς, L 103/66 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 µπορεί να υπάρχουν συµµετρίες κόστους. Αυτό ισχύει για τη διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης όπου οι σηµαντικότερες οικονοµίες κλίµακας επιτυγχάνονται στο επίπεδο του πρατηρίου. Οµοίως, τα µέλη του ολιγοπωλίου µπορεί να θεωρούν ότι έχουν θεµιτό µερίδιο της αγοράς και ότι αλληλοεκτιµώνται σε «ίση βάση» και έχουν συγκρίσιµη ισχύ. Συνεπώς θα έχουν ελάχιστα να κερδίσουν και περισσότερα να χάσουν από επιθετικές ανταγωνιστικές ενέργειες. Aυτό ισχύει ακριβώς για τη διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης, όπου σχεδόν όλα τα φερόµενα ως µέλη του ολιγοπωλίου είναι επιχειρήσεις µε ολοκλη- ρωµένη κάθετη διάρθρωση, δραστηριοποιούµενες σε ολόκληρο τον κόσµο και µε χρηµατοοικονοµική ικα- νότητα υπερβαίνουσα τη θέση που κατέχουν στο επίπεδο της διανοµής µικρών ποσοτήτων σε συγκεκριµένη εθνική αγορά. Συνολικά, γι' αυτές τις δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις η συµµετρία των µερι- δίων στην εθνική αγορά πιθανόν να µην διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο. Εν προκειµένω, αξίζει να σηµειωθεί ότι όλες οι εταιρείες διάθεσης µικρών ποσοτήτων µε ολοκληρωµένη κάθετη διάρθρωση έχουν δηµιουργήσει ένα αντισταθµιστικό σύστηµα που αποσκοπεί στη στήριξη των οικονοµικών ζηµιών που µπορεί να υπο- στούν τα δίκτυα διανοµής µικρών ποσοτήτων που διαθέτουν όταν εκτίθενται σε έντονο ανταγωνισµό των τιµών. Υπό το πρίσµα των προαναφεροµένων, υποστηρίζεται ότι η ασυµµετρία των µεριδίων αγοράς που κυριαρχεί σε ορισµένες χώρες και εξετάστηκε από την Επιτροπή µε σκοπό την εκτίµηση του ολιγοπωλίου δεν έχει σηµασία για την παρούσα υπόθεση. Ολοκληρωµένη κάθετη διάρθρωση (478) Παρόµοιοι βαθµοί ολοκληρωµένης κάθετης διάρθρωσης µεταξύ των µελών ενός ολιγοπωλίου αυξάνουν εν γένει την προθυµια τους να αναλάβουν παράλληλη συµπεριφορά και τις προοπτικές της σταθερότητας µιας τέτοιας συµπεριφοράς. Αυτό προκύπτει κατ' αρχήν από το γεγονός ότι η ολοκλήρωση µπορεί να παρέχει πλεονεκτήµατα και οµοιότητες ως προς το κόστος για τις δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις µε ολοκληρωµένη διάρθρωση σε αντίθεση µε εκείνες που δεν έχουν τέτοια διάρθρωση. ∆εύτερον, και το σηµαντικότερο, τα στρατηγικά συµφέροντα µεταξύ εταιρειών µε παρόµοια ολοκληρωµένη διάρθρωση τείνουν να συµπίπτουν σε κάθε εµπορικό επίπεδο. Πράγµατι, αλλαγές στους όρους της αγοράς θα επηρεά- σουν µε τον ίδιο τρόπο τις εταιρείες µε ολοκληρωµένη διάρθρωση, ωθώντας τες σε πανόµοιες αντιδράσεις. Συνέπεια αυτού, αναµένεται υψηλότερη σταθερότητα όσον αφορά την παράλληλη συµπεριφορά στις αγορές αυτές. Στην εν λόγω υπόθεση, ο κλάδος πετρελαιοειδών είναι µια επιχειρηµατική δραστηριότητα που χαρακτηρίζεται από την παρουσία µεγάλων εταιρειών µε ολοκληρωµένη κάθετη διάρθρωση. Όσον αφορά τις συνέπειες αυτής της ολοκλήρωσης στην επιχειρηµατική δραστηριότητα της διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων, συνεπάγεται ορισµένα πλεονεκτήµατα για τις ολοκληρωµένες εταιρείες όπως, µεταξύ άλλων, ασφάλεια του εφοδιασµού και, µακροπρόθεσµα, καλύτερη ικανότητα αντιµετώπισης της αλλαγής των όρων εφοδιασµού. Επίσης, είναι γεγονός ότι η ολοκληρωµένη κάθετη διάρθρωση οδηγήσει σε κοινά συµφέροντα µεταξύ των εταιρειών πετρελαιοειδών µε ολοκληρωµένη διάρθρωση καλύπτοντας όλους τους τοµείς του κλάδου. Τοιουτοτρόπως, αυτή η ολοκλήρωση αυξάνει δραµατικά την προοπτική σταθερότητας της παράλληλης συµπεριφοράς µε αποτέλεσµα να συµπίπτουν τα συµφέροντα των µεγάλων εταιρειών πε- τρελαιοειδών. Ακαµψία της ζήτησης (479) Σε γενικές γραµµές, εάν η ζήτηση είναι ανελαστική ως προς τις τιµές, υπάρχει υψηλότερο κίνητρο για παράλληλη συµπεριφορά. ∆εδοµένου ότι οι όγκοι της συνολικής ζήτησης δεν θα µειωθούν σηµαντικά σε περίπτωση αυξήσεων των τιµών, υπάρχει συνεπώς ισχυρό κίνητρο για τις δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις να αναλάβουν µια υπερ-ανταγωνιστική τιµολόγηση. Στον τοµέα της διανοµής µικρών ποσοτή- των καυσίµων κίνησης η ζήτηση χαρακτηρίζεται από ακαµψία δεδοµένου ότι δεν υπάρχουν πραγµατικά υποκατάστατα του συγκεκριµένου προϊόντος. Ορισµένες έρευνες δείχνουν ότι σε περίπτωση αύξησης της τιµής, η µέση κατανάλωση καυσίµων κίνησης µακροπρόθεσµα παραµένει σταθερή. Αυτό οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι υπάρχει ένα στοιχείο ελέγχου της ζήτησης. ∆ιαρθρωτικές σχέσεις (480) Η πιθανότητα ολιγοπωλιακής συµπεριφοράς αυξάνει εάν υπάρχουν διαρθρωτικές σχέσεις µεταξύ των µελών του ολιγοπωλίου. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι οι διαρθρωτικές σχέσεις συνεπάγονται ότι οι δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις µεριµνούν για την ευηµερία των εταίρων τους, και αλλη- λοενηµερώνονται σχετικά µε τη στρατηγική, τη δοµή του κόστους και τα σχέδιά τους. Τέτοιες σχέσεις µπο- ρούν να µειώσουν τον ανταγωνιστικό ζήλο µεταξύ των µελών του ολιγοπωλίου, ή µπορεί να αποτελέσουν δυνητικά µέσα επιβολής αντιποίνων και, ανάλογα µε τις περιστάσεις, µπορούν επίσης να οδηγήσουν σε κάποιο κοινό εµπορικό συµφέρον στην εν λόγω αγορά. Η επιχειρηµατική δραστηριότητα στα τελικά στάδια του οικονοµικού κύκλου των πετρελαιοειδών χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη ορισµένων σχέσεων µεταξύ των µεγαλύτερων δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων, είτε υπό µορφή εταιρικών σχέσεων (όπως η κοινή επιχείρηση ΒP/Mobil και η συµµετοχή της Mobil στην Aral-Γερµανία) είτε υπό µορφή µη εταιρικών ή άλλων εµπορικών σχέσεων [όπως συµφωνίες ανταλλαγής (swap) για τα καύσιµα]. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/67 Φραγµοί εισόδου — Έλλειψη δυνητικού ανταγωνισµού (481) Ένα ολιγοπώλιο µπορεί να λειτουργεί αποτελεσµατικότερα µε την παρουσία υψηλών φραγµών εισόδου. Οι φραγµοί αυτοί δυσχεραίνουν την αµφισβήτηση µιας αγοράς και την καθιστούν απρόσβλητη στις ανταγωνι- στικές πιέσεις που προέρχονται από δυνητικούς ανταγωνιστές. Η επιχειρηµατική δραστηριότητα διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης και γενικότερα ολόκληρος ο πετρελαϊκός κλάδος, χαρακτηρίζονται από σηµαντικούς φραγµούς εισόδου. Η κάθετη ολοκλήρωση δεν έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί ανυπέρβλητο φραγµό τα τελευταία έτη όπως καθίσταται σαφές από την επιτυχή παρουσία στην αγορά ορισµένων εται- ρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων που δεν έχουν ολοκληρωµένη διάρθρωση. Όµως, άλλοι σηµαντικοί φραγµοί καθιστούν απίθανη την είσοδο οιουδήποτε νεοεισερχόµενου στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτή- των καυσίµων κίνησης. (482) Κατ' αρχήν, για τον αποτελεσµατικό ανταγωνισµό στην αγορά είναι βασικό να υπάρχει κρίσιµη µάζα πρατη- ρίων µε υψηλή µέση απόδοση. Αυτό απαιτεί µε τη σειρά του υψηλά επίπεδα επένδυσης, λόγω εν µέρει του κόστους της συµµόρφωσης προς τους περιβαλλοντικούς κανονισµούς (τα µέρη εκτιµούν ότι το κόστος ανοίγµατος νέου πρατηρίου ανέρχεται σε […]* ευρώ καθώς επίσης και της διαθεσιµότητας κατάλληλων χώρων διανοµής µικρών ποσοτήτων. Όσον αφορά το τελευταίο σηµείο, σε πολλές χώρες οι άδειες για την κατασκευή νέων χώρων χορηγούνται δύσκολα λόγω κορεσµού της αγοράς. Αυτό ισχύει ασφαλώς για όλες τις χώρες που επηρεάζονται από την παρούσα πράξη. Καίτοι µπορεί να υποστηριχθεί ότι νέα είσοδος µπορεί να πραγµατοποιηθεί στο µέλλον µε την επαναλειτουργία των χώρων που είχαν κλείσει τα τελευταία έτη, οι εν λόγω χώροι τείνουν να είναι µικρότεροι και µη ελκυστικοί. Επιπλέον, οι περιβαλλοντικοί κανονι- σµοί καθιστούν την επαναλειτουργία ενός παλαιού χώρου σχεδόν εξίσου δυσχερή και δαπανηρή µε την κατασκευή νέου. (483) Στην πραγµατικότητα, οι µόνοι επιτυχηµένοι νεοεισερχόµενοι µε εδραιωµένη σηµαντική παρουσία σε ορισµένα κράτη µέλη τα τελευταία έτη ήσαν οι υπεραγορές, δυνάµει ενός συνδυασµού ειδικών όρων i) δια- θεσιµότητα ανταγωνιστικής προσφοράς, ii) ευρύχωρες εγκαταστάσεις διανοµής και τερµατικού σταθµού, iii) κεντρικός ανεφοδιασµός, iv) πρόσβαση σε κατάλληλα εµπορικά ακίνητα, v) σχετική ευκολία χορήγησης άδειας, vi) δοµή χαµηλού κόστους σχετικά µε παραδοσιακούς ανταγωνιστές και, σε µικρότερο βαθµό, ορισµένες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων «χαµηλού κόστους» ικανές να εγκαταστήσουν επαρκές δίκτυο όσον αφορά τον αριθµό των χώρων και τη µέση διακίνηση προϊόντος (Save στο Ηνωµένον Βασίλειο, ή Jet Conoco στη Γερµανία). (484) Αφετέρου, σε πολλά κράτη µέλη παρατηρείται εντυπωσιακή συνένωση εταιρειών λόγω γενικής µείωσης των περιθωρίων κέρδους, ως αποτέλεσµα της οποίας µεγάλος αριθµός µικρών ανεξάρτητων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων αναγκάστηκαν να εξέλθουν από την αγορά. Αυτό είναι κοινό χαρακτηριστικό όλων των αγορών που εξετάζονται παρακάτω. Στο πλαίσιο αυτό, αντίθετα προς τα υποστηριζόµενα από τα µέρη, η πιθανότητα για τις «µικρές» εταιρείες να εισέλθουν στο µέλλον στην αγορά διάθεσης µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης σε µικρή κλίµακα φαίνεται αµελητέα. (485) Συνολικά, η µόνη πραγµατική πηγή δυνητικού ανταγωνισµού στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης αποτελείται από υπεραγορές που σε ορισµένες χώρες σηµείωσαν ιδιαίτερη επιτυχία στην αύξηση των πωλήσεών τους (στη Γαλλία, σε λιγότερο από 20 έτη οι υπεραγορές κατέχουν άνω του 50 % της αγοράς). Όµως, το γεγονός ότι οι συγκεκριµένες επιχειρήσεις έχουν αµελητέα ή και καµια παρουσία σε χώρες όπως οι Κάτω Χώρες, το Λουξεµβούργο, η Αυστρία δείχνει την ύπαρξη ορισµένων διαρθρωτικών εµποδίων που πιθανόν να αποτρέψουν, ακόµα και στο µέλλον, οιαδήποτε ανάπτυξη στο συγκεκριµένο πεδίο. Σε άλλες χώρες που οι επιχειρήσεις αυτές είναι ήδη εδραιωµένες (Ηνωµένον Βασίλειο και Γερµανία), το πραγµατικό ανταγωνιστικό δυναµικό τους πρέπει να εκτιµηθεί λαµβάνοντας δεόντως υπόψη όλους τους παράγοντες που παρεµποδίζουν την περαιτέρω ανάπτυξή τους. Το σηµείο αυτό θα συζητηθεί στα τµήµατα που αφορούν την κατά χώρα εκτίµηση. Έλλειψη αγοραστικής δύναµης (486) Η ικανότητα µελών του ολιγοπωλίου να αυξάνουν τις τιµές µπορεί να περιοριστεί αντισταθµίζοντας την επιρροή των πελατών στην αγορά. Ισχυροί και συγκεντρωµένοι πελάτες µπορούν είτε να αποτρέπουν τα µέλη του ολιγοπωλίου από την εφαρµογή υπερ-ανταγωνιστικής τιµολόγησης είτε να παρέχουν επαρκές κίνητρο για να αποφεύγουν την αθέµιτη συνεργασία και να ανταγωνίζονται. Όσον αφορά τη διάθεση µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης η αγοραστική δύναµη απουσιάζει πλήρως καθώς η ζήτηση προέρχεται αποκλειστικά από οδηγούς οχηµάτων. L 103/68 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Επαφές µε πολλές αγορές (487) Οι επαφές µε πολλές αγορές µπορεί να συµβάλουν στη διατήρηση της ολιγοπωλιακής κυριαρχίας, διότι µπορεί να αυξήσουν το πεδίο της επιβολής αντιποίνων που µπορεί να πραγµατοποιηθούν και σε άλλες αγορές. Ο πετρελαϊκός κλάδος χαρακτηρίζεται από εταιρείες µε κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση που δραστηριοποιούνται σε όλα τα επίπεδα εµπορίου, από την εξόρυξη αργού πετρελαίου µέχρι την εµπορία καυσίµων. (488) Βάσει αυτών των στοιχείων, που είναι κοινά σε όλες τις προαναφερόµενες εθνικές αγορές, θα εκτιµηθεί στη συνέχεια κατά πόσον οι συγκεκριµένοι όροι αγοράς για κάθε εθνική αγορά είναι τέτοιοι που ένα ολιγοπώ- λιο µπορεί να λειτουργεί αποδοτικά ως αποτέλεσµα της εν λόγω συγκέντρωσης. Παρακάτω, θα συζητηθεί λεπτοµερώς η κατάσταση που επικρατεί σε κάθε χώρα, µε ιδιαίτερη έµφαση στο βαθµό συγκέντρωσης κάθε αγοράς, στην ανταγωνιστική πίεση που ασκείται από επιχειρήσεις εκτός των φερόµενων ως µελών του ολι- γοπωλίου, στην περιστασιακή σχέση που υπάρχει µεταξύ της εν λόγω συγχώνευσης και της διαπίστωσης µιας συλλογικής δεσπόζουσας θέσης. (489) Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει σύγκριση των τιµών καυσίµων κίνησης στις χώρες που επηρεάζονται από την πράξη. Προϊόν: ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων βενζίνης κίνησης — Τιµή πρατηρίου Περιοχή 1996 1997 1998 Μετά φόρου Άνευ φόρου Μετά φόρου Άνευ φόρου Μετά φόρου Άνευ φόρου Μέση τιµή ανά µετρικό τόνο (USD) Αυστρία Bέλγιο Γαλλία Γερµανία Λουξεµβούργο Κάτω Χώρες Ηνωµένο Βασίλειο 1 438 1 500 1 524 1 400 1 148 1 579 1 271 491 398 285 354 401 428 270 1 288 1 389 1 384 1 222 1 028 1 447 1 397 457 370 278 334 383 406 300 1 193 1 312 1 391 1 174 936 1 405 1 487 390 313 266 279 321 347 271 Προϊόν: ∆ιάθεση µικρών ποσοτήτων πετρελαίου ντήζελ — Τιµή πρατηρίου Περιοχή 1996 1997 1998 Μετά φόρου Άνευ φόρου Μετά φόρου Άνευ φόρου Μετά φόρου Άνευ φόρου Μέση τιµή ανά µετρικό τόνο (USD) Aυστρία Γαλλία Γερµανία Λουξεµβούργο Κάτω Χώρες Ηνωµένο Βασίλειο 1 014 937 955 832 1 003 1 044 407 255 334 333 366 249 900 856 822 739 903 1 194 369 239 294 305 329 266 820 854 762 659 842 1 278 314 220 234 247 271 228 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/69 AΥΣΤΡΙΑ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ∆ιύλιση (490) Στην Αυστρία, υπάρχει µόνο ένα διυλιστήριο, που ανήκει και λειτουργεί από την OMV. Εκ παραδόσεως άνω του 70 % των πετρελαιοειδών προέρχονται άµεσα από διυλιστήρια της χώρας. Οι εισαγωγές στην Αυστρία δεν φαίνεται να πραγµατοποιούνται από κάποιον ανεξάρτητο µεταπωλητή, αλλά από εταιρείες µε ολοκληρωµένη διάρθρωση. Στην Αυστρία διατίθεται επαρκής ικανότητα. Το αργό πετρέλαιο αγοράζεται από την ΟΜV και τη RAG και µεταφέρεται, µέσω πετρελαιαγωγού, από την Αδριατική Θάλασσα στη Βιέννη, όπου διυλίζεται στο διυλιστήριο Schwechat της OMV. Ως εκ τούτου, η ΟMV διαδραµατίζει σηµαντικό ρόλο στην Αυστρία: κατέχει το µοναδικό διυλιστήριο της Αυστρίας, έχει την πλειοψηφία των µετοχών στον αγωγό Adria-Vienna και στην εγκατάσταση αποθήκευσης Erdöl-Lagergesellschaft, έχει µετοχές της «Autobahn-Betriebegesellschaft» και ιδιόκτητο αγωγό µεταξύ Βιέννης και Αγίου Βαλεντίνου. (491) Η OMV έχει συµβατική κατανοµή της παραγωγής για το διυλιστήριό της µε τις Shell, Mobil, Esso και AGIP. Από κοινού, αυτές οι εταιρείες χρησιµοποιούν το 15 % του διυλιστηρίου. Η OMV συνάπτει επίσης συµφωνίες ανταλλαγής (swaps) µε τις Conoco, Αgip και Aral. Οι Shell, Mobil, Esso και Agip είναι επίσης µέτοχοι των AWP, Erdöl-Lagergesellschaft (αποθήκευση) και «Autobahn-Betriebsgesellschaft». Η «Pari- tätische Ausschuß für Kartellangelegenheiten» θεωρεί ότι αυτή η συνεργασία των µεγάλων εταιρειών θα µπορούσε να ισοδυναµεί µε καρτέλ. Οι µεγάλες εταιρείες αλληλοεφοδιάζουν τα πρατήριά τους µε καύσιµα µε σκοπό την εξοικονόµηση του κόστους µεταφοράς. Υποδοµή (492) Η Exxon αναφέρει ότι ορισµένες εταιρείες µεταφοράς πρόσφεραν πρόσφατα τιµές για εφοδιασµό µε φορτηγίδα από το Ρότερνταµ στην περιοχή της Βιέννης […]* DM/τ. για απόσταγµα και […]* για βενζίνη, επιφέροντας µέση σταθµισµένη τιµή κατ' όγκο για καύσιµα κίνησης γύρω στα […]* DM/τ. Το ναυλολόγιο από το Ρότερνταµ σε ένα τυπικό προορισµό της Γερµανίας (περιοχή Ρήνου/Main) είναι περίπου […]* DM/ τ. Αναλόγως, το µέσος κόστος εφοδιασµού στην Αυστρία είναι κατά […]* υψηλότερο από τη Γερµανία. Η υψηλότερη τιµή είναι αποτέλεσµα της µεγαλύτερης απόστασης µεταφοράς, των διοδίων της διώρυγας, του εξαιρετικά υψηλού αριθµού υδροφρακτών δια των οποίων είναι υποχρεωτική η διέλευση στη διώρυγα Ρήνου/∆ούναβη, πράγµα που επιβραδύνει το ταξίδι, της χαµηλότερης στάθµης των υδάτων συγκριτικά προς το Ρήνο και του υψηλού κινδύνου καθυστερήσεων που οφείλονται στα χαµηλότερα ύδατα στο ∆ούναβη (πράγµα που προκύπτει από το γεγονός ότι η στάθµη των υδάτων στο ∆ούναβη δεν ελέγχεται από φράγµατα). (493) Εκτός της αποθήκευσης που ελέγχεται από τις µεγάλες εταιρείες, υπάρχουν δυνατότητες ανεξάρτητης αποθήκευσης όπως η Tamoil στο Linz, η Roth Öl στη Styria και µικρότεροι τερµατικοί σταθµοί που καλύπτουν την περιφερειακή ζήτηση. Καίτοι τα µέρη δεν προσκόµισαν στοιχεία σχετικά µε τη χωρητικότητα αυτών των εναλλακτικών δυνατοτήτων αποθήκευσης, επισηµαίνεται ότι η συγκεκριµένη χωρητικότητα δεν είναι σηµαντική. Σε κάθε περίπτωση, οι ανταγωνιστές επισηµαίνουν ότι δεν υπάρχει κίνδυνος αποκλεισµού της αποθηκευτικής ικανότητας δεδοµένου ότι οι µεγάλες εταιρείες προτιµούν να εκµισθώνουν αποθηκευ- τική ικανότητα παρά να την ελέγχουν. ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων (494) Το 1997, το 27 % της κατανάλωσης καυσίµων και το 35 % της κατανάλωσης ντήζελ καλυπτόταν µε εισα- γωγές. Μεγάλες εταιρείες, έµποροι και «αουτσάιντερς» εισάγουν πετρελαιοειδή µε φορτηγίδες µέσω του ∆ούναβη, σιδηροδροµικώς ή οδικώς. Οι «αουτσάιντερς» ή οι λεγόµενες εταιρείες «Β κατηγορίας» (δηλαδή µικρότερα δίκτυα διανοµής µικρών ποσοτήτων από αυτά που λειτουργούν η OMV, η Aral ή η BP/Mobil όπως οι Avia, Jet, Turmöl, Rühl, IQ, AWI, Roth, Hölzl, Champion, A1, και Europool) εισάγουν καύσιµα ή αγοράζουν καύσιµα από µεγάλες εταιρείες και εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων, και προ- φανώς µπορούν να επιλέξουν τη φθηνότερη προσφορά και να καθορίσουν τις τιµές τους ανεξάρτητα. Η Exxon καλύπτει το […]* % των αναγκών της µε αγορές από τρίτους. Το υπόλοιπο προέρχεται από µετα- φορές από θυγατρικές ή κατόπιν εξεργασίας στο διυλιστήριο OMV Schwechat. Η BP/Mobil αγοράζει το […]* % των όγκων που πωλεί από τρίτους. Το υπόλοιπο καλύπτεται από την παραγωγή των διυλιστηρίων της χώρας. L 103/70 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Πώληση µικρών ποσοτήτων (495) Στην Αυστρία, οι εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων αποτελούνται από πρατήρια που ανήκουν σε εταιρείες καυσίµων, ανεξάρτητα πρατήρια (ή ελεύθερα πρατήρια) και λευκά πρατήρια. Τα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης δεν διαδραµατίζουν σηµαντικό στον τοµέα των καυσίµων και λειτουργούν µόνο λιγοστά πρατήρια. (496) Τα σηµαντικότερα δίκτυα που ανήκουν σε εταιρείες καυσίµων είναι της OMV, της Aral, της BP/Mobil, της Shell και της and Esso. Άλλα πρατήρια που ανήκουν σε εταιρείες είναι τα πρατήρια «Β κατηγορίας» και τα λευκά πρατήρια. (497) Το 64 % των πρατηρίων ανήκουν σε εταιρείες καυσίµων. Τα πρατήρια αυτά λειτουργούν µε αντιπροσώπους µέσω ενός συστήµατος δια του οποίου οι αντιπρόσωποι δεσµεύονται να καθορίζουν τις τιµές τους σύµφωνα µε τις οδηγίες των µεγάλων εταιρειών. Είναι σηµαντικό να σηµειωθεί ότι οι µεγάλες εταιρείες (OMV, Aral, BP/Mobil, Shell και Esso) είναι µέτοχοι σε τουλάχιστον […]* % των πρατηρίων στην Αυστρία. (498) Τα ελεύθερα πρατήρια (ή πρατήρια Β κατηγορίας) είναι Avia, Jet, Turmöl, Rühl, IQ, AWI, Roth, Hölzl, Champion, A1, Europol, κ. λπ. Άλλα πρατήρια Β κατηγορίας ανήκουν εν µέρει σε µεγάλες εταιρείες: οι Genol (29 % OMV) και Avanti (50 % Shell) διαθέτουν δίκτυο σε ολόκληρη την Αυστρία. Στην Αυστρία, τα λευκά πρατήρια δεν ανήκουν σε ανεξάρτητες εταιρείες αλλά σε µεγάλες εταιρείες, που προτιµούν να µην τα υποχρεώσουν να φέρουν την επωνυµια τους (η OMV για παράδειγµα έχει δίκτυο λευκών πρατη- ρίων: Stroh-Tankstellen). (499) […]*. (500) Ο κλάδος των πρατηρίων καυσίµων είναι ένας υψηλά ελεγχόµενος κλάδος στην Αυστρία. Πριν τις 16 Σεπτεµβρίου 1981, οι τιµές των καυσίµων ρυθµίζονταν από την κυβέρνηση. Οι τιµές αλλάζουν µόνο κατό- πιν αιτήµατος των εταιρειών ορυκτελαίων εφόσον αυξάνει το κόστος τους. Το 1981, ελευθερώθηκαν οι τιµές όλων των καυσίµων εξαιρουµένου του πετρελαίου ντήζελ. Οι δραστηριοποιούµενες στην αγορά επι- χειρήσεις ήσαν οι OMV, Agip Austria AG, BP Austria AG, Mobil Oil Austria AG, Shell Austria AG και Aral Austria GmbH. Σε τοπικό επίπεδο, οι µεγάλες εταιρείες πρέπει να ανταγωνίζονται µε εταιρείες «Β κατηγορίας» (όπως η Avanti, η Jet, η Turmöl) και ανεξάρτητους. Στις γύρω περιοχές οι µεγάλες εταιρείες πρόσφεραν χαµηλότερες τιµές στα πρατήριά τους, προκειµένου να είναι ανταγωνιστικές σε αυτές τις περιοχές («συγκέντρωση τιµών»). Το 1990, τέθηκε σε ισχύ νέα συµφωνία (η «Branchenübereinkommen») προκειµένου η τιµολόγηση να καταστεί αντικειµενικότερη. Εγκαταστάθηκε ένα σύστηµα ενηµέρωσης της αγοράς µε σκοπό την παρακολούθηση των διεθνών και εθνικών τιµών καυσίµων σε εβδοµαδιαία βάση. Η ενέργεια αυτή δεν πέτυχε ουσιαστικά έτσι η συµφωνία εγκαταλείφθηκε, καθώς επίσης και η ρύθµιση της τιµής του πετρελαίου ντήζελ. (501) Η Αυστρία επιβάλλει επίσης υψηλές περιβαλλοντικές απαιτήσεις οι οποίες όµως δεν διαφέρουν από τις απαιτούµενες στη Γερµανία. Τα µικρά πρατήρια καυσίµων δεν µπορούν να αντιµετωπίσουν την τήρηση αυτών των υψηλών προτύπων (η Exxon αναφέρει ότι αυτό είναι ο βασικός λόγος για τον οποίο θα επέλθει περαιτέρω εξορθολογισµός της αγοράς). Παρέχεται χρηµατοδοτική στήριξη για το κλείσιµο πρατηρίων. Όλες οι αναφερόµενες δαπάνες είναι παρεµφερείς µε τις αντίστοιχες στη Γερµανία. (502) Η Αυστρία διαθέτει πολύ πυκνό δίκτυο πρατηρίων καυσίµων (πυκνότερο από τη Γερµανία). Συνεπώς, η µέση απόδοση ανά πρατήριο είναι χαµηλότερη: 1 422 κ. µ. στην Αυστρία συγκριτικά προς 3 170 κ. µ. στη Γερµανία. Ο αριθµός των πρατηρίων καυσίµων µειώθηκε κατά 23 % την περίοδο 1995-1997. Από το 1995 δεν υπάρχει νέα δραστηριοποιούµενη στην αγορά επιχείρηση εξαιρουµένης της Jet-Conoco που επέκτεινε το δίκτυό της από 29 σε 55 πρατήρια καυσίµων. TΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ∆οµή της αγοράς (503) Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει την εξέλιξη των µεριδίων της αγοράς στην Αυστρία κατά την τελευταία τε- τραετία. Από τον πίνακα φαίνεται ότι στην αγορά κυριαρχούσαν µέχρι σήµερα τρεις εταιρείες, η OMV, η BP/Mobil και η Shell που κατέχουν από κοινού το [50-60]* % της αγοράς. Οι δύο επόµενες δραστηριο- ποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις είναι η Esso και η Aral, εκάστη µε µερίδιο αγοράς άνω του [0- 10]* %. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/71 (%) OMV BP (59) Shell ESSO Aral 1995 1996 1997 1998 [20-30]* [20-30]* [20-30]* [20-30]* [0-10]* [0-10]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* Άλλα πρατήρια που ανήκουν σε εταιρείες καυσίµων [20-30]* [20-30]* [10-20]* [10-20]* Άλλοι [0-10]* [10-20]* [10-20]* [0-10]* (59) Το µερίδιο της Mobil προστίθεται στο αντίστοιχο της BP από το 1997. ∆εν είναι διαθέσιµο το µερίδιο της Mobil πριν τη σύσταση της κοινής επιχείρησης. (504) Όπως εξηγείται παραπάνω οι υπόλοιπες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις είναι άλλα µικρό- τερα δίκτυα που ανήκουν σε εταιρείες καυσίµων, υπεραγορές και λευκά πρατήρια. Ορισµένα από τα µικρό- τερα δίκτυα που ανήκουν σε εταιρείες καυσίµων — και αντιστοιχούν γύρω στο [30-40]* % των πρατηρίων «Β κατηγορίας» — εξαρτώνται από τα οικονοµικά συµφέροντα µιας από τις τρεις µεγαλύτερες δραστηριο- ποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις. Σύµφωνα µε τα κοινοποιούντα µέρη, τα µερίδια αγοράς των υπερα- γορών παρέµειναν σταθερά στο 5 % κατά την τελευταία πενταετία και δεν αναµένεται να σηµειώσουν σηµαντικές διακυµάνσεις στο µέλλον. Οµοίως, τα λευκά πρατήρια µειώθηκαν από 8,4 % σε 8,0 % την ίδια χρονική περίοδο. Τα µέρη δεν αναµένουν ότι η διαµόρφωση του ανταγωνισµού στην Αυστρία θα αλλάξει σηµαντικά βραχυπρόθεσµα. Αυτό µπορεί να οφείλεται στους σηµερινούς περιοριστικούς όρους για την απόκτηση αδειών. ∆υναµική του ανταγωνισµού — Κόστος και τιµές Κόστος (505) Είναι πολύ πιθανόν κάποια από τις άλλες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων που ανήκουν σε εταιρείες καυσίµων να ασκεί ανταγωνιστική πίεση στις τρεις µεγαλύτερες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρή- σεις. Πράγµατι, στη διάρκεια της έρευνας αγοράς, ανταγωνιστές επισήµαναν στην Επιτροπή ότι εάν οι µεγά- λες εταιρείες αύξαναν τις τιµές τους, θα ακολουθούσαν και οι ανεξάρτητοι. Οι ανεξάρτητοι επιθυµούν να διατηρήσουν καλή σχέση µε τις µεγάλες εταιρείες, δεδοµένου ότι δεν θα επιβίωναν σε ένα πόλεµο τιµών ή ένα πολύ ισχυρό ανταγωνισµό. Αυτό οφείλεται κατ' αρχήν στα οικονοµικά συµφέροντα που έχουν η OMV, η BP/Mobil ή η Shell σε ορισµένες από αυτές τις δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις. ∆εύτερον, η βάση κόστους αυτών των επιχειρήσεων είναι υψηλότερη από εκείνη των πρωτευόντων πρατηρίων. Πράγµατι, η µέση διακίνησή τους το 1998 ήταν γύρω στα 824 κυβικά µέτρα συγκριτικά προς το µέσο όρο του κλάδου της τάξης των 1 422 και µέσο όρο 2 000 για τις τρεις µεγαλύτερες επιχειρήσεις. Με αυτά τα χαµηλά επίπεδα διακίνησης, το σταθερό κόστος καλύπτει µικρή βάση και συνεπώς αντιπροσωπεύει σηµαντικό µερίδιο του συνολικού κόστους. Συνεπώς, οι διαφορές αυτές σε επίπεδα διακίνησης οδηγούν σε σηµαντικές διαφορές του κόστους. Τρίτον, οι µικρότεροι ανταγωνιστές εξαρτώνται σε µεγάλο βαθµό από προµήθειες στο επίπεδο της διανοµής µεγάλων ποσοτήτων από τις τρεις µεγαλύτερες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις που µοιράζονται µε την Exxon την παραγωγή του διυλιστηρίου OMV. (506) Λαµβανοµένων υπόψη των προαναφεροµένων, φαίνεται ότι οι όροι ανταγωνισµού της αυστριακής αγοράς υπαγορεύονται από τις OMV, BP/Mobil, Shell, Esso και Aral. ∆εδοµένου αυτού αµελητέου πραγµατικών ανταγωνιστών, και δεδοµένου ότι οι γενικοί όροι του τοµέα διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης συµβάλλουν εκ παραδόσεως σε ολιγοπωλιακή συµπεριφορά, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η αυστριακή αγορά µπορεί να λειτουργεί υπό ολιγοπωλιακούς ή σχεδόν ολιγοπωλιακούς όρους. L 103/72 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (507) Στην Αυστρία, πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η ΒP/Mobil και η Aral έχουν διαρθρωτικές σχέσεις (βλέπε γενικό τµήµα παραπάνω), και ότι όλες αυτές οι εταιρείες έχουν ειδικό καθεστώς µε το διυ- λιστήριο Schwechat της OMV. Τιµές (508) Eξέταση του επιπέδου και των αποκλίσεων των τιµών διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης υποδηλώνει έντονα ότι η αγορά παρουσιάζει έλλειµµα ανταγωνισµού. (509) Πράγµατι, οι τιµές (εξαιρουµένου του φόρου) στην Αυστρία είναι µεταξύ των υψηλότερων στην Ευρώπη. Το 1998 οι καθαρές τιµές βενζίνης και πετρελαίου ντήζελ ήσαν αντιστοίχως 33 % και 29 % υψηλότερες από τη Γερµανία. Επιπλέον, η τιµή φυσικού αερίου κίνησης δείχνει περιορισµένη αλληλεξάρτηση µε την τιµή αργού πετρελαίου ή τις δηµοσιευµένες τιµές του Platt για πετρέλαιο ντήζελ ή βενζίνη κίνησης. Η µελέτη Puwein που αναφέρθηκε από τα µέρη εξηγεί ότι οι µηνιαίες αποκλίσεις στη Γερµανία ήσαν 50 % ισχυρότερες από την Αυστρία και ότι αλλαγή 10 % της τιµής αγρού πετρελαίου προκαλεί απόκλιση τιµών 3 % στην Αυστρία και 5 % στη Γερµανία (εκτός φόρου). (510) Τα µέρη αιτιολόγησαν τις υψηλότερες τιµές στην Αυστρία µε το συνδυασµό του συµπληρωµατικού κόστους της υλικοτεχνικής υποδοµής, της χαµηλότερης διακίνησης και των περιορισµών σχετικά µε τα πρατήρια καυσίµων. Το κόστος της υλικοτεχνικής υποδοµής αναλύεται σε πρόσθετο κόστος µεταφοράς (συγκρινόµενο µε τη Γερµανία) της τάξης των […]* USD και […]* USD αποδοτέο σε πρόσθετο κόστος διανοµής στο εσωτερικό της Αυστρίας που προκύπτει από την επιτόπια δοµή και τη δοµή του δικτύου δια- νοµής µικρών ποσοτήτων. Χαµηλότερη διακίνηση οδηγεί σε πρόσθετο µοναδιαίο κόστος της τάξης των […]* USD ανακτήσιµου µέσω υψηλότερων περιθωρίων κέρδους. Τέλος, οι περιορισµοί στα πρατήρια περι- λαµβάνουν περιορισµό στο µέγεθός τους (80 τ. µ. έναντι του προτύπου της Exxon […]* τ. µ. ), την ανάγκη χορήγησης ειδικής άδειας για την πώληση προϊόντων καπνού κ. λπ. Αυτό οδηγεί σε απώλεια της συνει- σφοράς στο εισόδηµα της επιχείρησης της τάξης των […]* USD. Τα µέρη αθροίζουν αυτά τα τρία στοιχεία σε […]* USD και καταλήγουν στο συµπέρασµα ότι αυτό εξηγεί το 90 % της διαφοράς µεταξύ των αυ- στριακών και γερµανικών τιµών καυσίµων κίνησης στο πρατήριο. (511) Η υπόθεση για την απώλεια εσόδων λόγω περιορισµών στο πρατήριο φαίνεται αµφίβολη. Κατ' αρχήν, τα µέρη αναφέρονται σε απώλεια εσόδων και όχι σε απώλεια περιθωρίου κέρδους, που έπρεπε να είναι τότε χαµηλότερης αξίας από τη συνολική απώλεια εσόδων. ∆εύτερον, όταν ρωτήθηκαν σχετικά µε την αξιο- λόγηση των πρόσθετων περιθωρίων κέρδους που δηµιουργούνται από µικροκαταστήµατα στη Γερµανία, τα µέρη αναφέρθηκαν σε ένα στοιχείο µε την ονοµασία «µικτό περιθώριο κέρδους από τη διανοµή — άλλα» που αντιστοιχούσε σε ποσό της τάξης των […]* USD ανά τόνο για τη Γερµανία ([…]*). Όµως όταν εξετά- ζουµε το αντίστοιχο στοιχείο για την Αυστρία, δείχνει υψηλότερη αξία […]* USD ανά τόνο. (512) Σε κάθε περίπτωση, υποθέτοντας ότι το ποσό των 85 USD ανά τόνο στηρίζεται σε αδιάσειστες υποθέσεις […]*, η µη επεξηγούµενη διαφορά τιµής […]* εξακολουθεί να ανέρχεται γύρω στα […]* σεντς ανά λίτρο. ∆εδοµένου ότι τα µέρη εκτίµησαν ότι περιθώριο κέρδους που υπερβαίνει το χρηµατικό κόστος κατά […]* σεντς ανά λίτρο αποτελεί αποδεκτή απόδοση της επένδυσης, αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση […]* % της απόδοσης […]*. Φραγµοί εισόδου — Eπέκταση — ∆υνητικός ανταγωνισµός (513) Η Exxon εκτίµησε τόσο προφορικά κατά τις συναντήσεις της µε τις υπηρεσίες της Επιτροπής όσο και στα εσωτερικά της έγγραφα ότι δεν αναµένει κάποια ανταγωνιστική απειλή προερχόµενη από τα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης της Αυστρίας. Αυτό επιβεβαιώθηκε από την έρευνα αγοράς. TΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ (514) Ο αντίκτυπος της πράξης πρέπει να εκτιµηθεί βάσει των παραπάνω περιγραφόµενων στοιχείων, λαµβάνο- ντας επίσης υπόψη τα χαρακτηριστικά που καθορίζονται στο τµήµα για τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των αγορών διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης εν γένει. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/73 (515) Η συγκέντρωση µεταξύ Exxon και Mobil θα οδηγήσει στην εδραίωση ισχυρών δεσµών µεταξύ των αντί- στοιχων δραστηριοτήτων της BP/Mobil, της Aral και της Exxon στη διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στην Αυστρία. Συνεπώς, µειώνονται σηµαντικά τα κίνητρα της Aral και της Esso να αµφισβη- τήσουν την ηγετική θέση που κατέχουν οι OMV, BP/Mobil και Shell. Πράγµατι, η Aral και η Esso φαίνε- ται να είναι τα µοναδικά δίκτυα που έχουν την ικανότητα να ασκούν κάποιες ανταγωνιστικές πιέσεις στις τρεις µεγαλύτερες εταιρείες. Μετά τη συγκέντρωση, το ολιγοπώλιο θα περιλαµβάνει συνδυασµένα µερίδια αγοράς [70-80]* % (συµπεριλαµβανοµένης της κυριότητας ή των συµφερόντων σε πρατήρια εκτός των πρωτευόντων) όπου πολύ µικροί ανταγωνιστές κατέχουν οριακές θέσεις βάση κόστους που δεν τους επιτρέ- πει να ανταγωνίζονται πραγµατικά. Επιπλέον, αυτοί οι µικροί ανταγωνιστές θα εξαρτώνται σε κάποιο βαθµό από τα οικονοµικά συµφέροντα µιας από τις τρεις µεγαλύτερες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρή- σεις και επίσης από τον εφοδιασµό από τις ίδιες εταιρείες. Συνεπώς η συγκέντρωση οδηγεί στη δηµιουργία ή ενίσχυση της συλλογικής δεσπόζουσας θέσης που κατέχουν η OMV, το τρίο Exxon — BP/Mobil — Aral, και η Shell στην αυστριακή αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης. ΓΑΛΛΙΑ– ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ∆ΡΟΜΟΙ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (516) Όπως φαίνεται παρακάτω, το ανταγωνιστικό περιβάλλον στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους µε διόδια χαρακτηρίζεται από την παρουσία λιγοστών δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων. Ο εφοδιασµός είναι ιδιαίτερα συγκεντρωµένος και όλες οι δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις είναι σε µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών µε κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση. ∆εδοµένου ότι δεν φαίνεται να ανακύπτουν πτυχές αποκλεισµού σε σχέση µε τη διύλιση και τη διανοµή µεγάλων ποσοτήτων στη συγκεκριµένη αγορά, τα σηµεία αυτά δεν εξετάζονται περαιτέρω για τους σκοπούς της παρούσας εκτίµησης. Το πρατήριο σε αυτοκινητόδροµο µε διόδια ως διακεκριµένη αγορά προϊόντος (517) Η πράξη θα έχει πολύ σηµαντικό αντίκτυπο στους αυτοκινητοδρόµους της Γαλλίας. Όπως σηµειώθηκε παραπάνω, οι αυτοκινητόδροµοι µε διόδια µπορούν να αποτελούν ξεχωριστές αγορές προϊόντος δυνάµει των ειδικών χαρακτηριστικών που τους προσδιορίζουν. Επιπλέον, η Γαλλία είναι ένα από τα κράτη µέλη όπου οι περισσότεροι αυτοκινητόδροµοι είναι οδοί µε διόδια, όπου οι οδηγοί πληρώνουν διόδια βάσει της απόστασης που διανύουν στον αυτοκινητόδροµο. Ο παράγοντας αυτός αποθαρρύνει περαιτέρω τους οδη- γούς να εξέρχονται από τους αυτοκινητοδρόµους για να αγοράσουν καύσιµα από πρατήρια που βρίσκονται εκτός του αυτοκινητόδροµου. Επίσης, από την πλευρά της προσφοράς, η αποµόνωση του διαύλου του αυτοκινητόδροµου σχετίζεται µε την ύπαρξη υψηλών φραγµών εισόδου (βλέπε σηµεία 554-561 παρακάτω). (518) Το ακόλουθο σχεδιάγραµµα δείχνει τις διαφορές µεταξύ αυτοκινητόδροµου Exxon και µέσων τιµών πρατη- ρίου του δικτύου της Exxon στα κράτη µέλη που επηρεάζονται περισσότερο από την πράξη (60). Εκτιµούµενο δέλτα των τιµών πρατηρίου σε αυτοκινητοδρό- µους ως ποσοστό της µέσης τιµής του δικτύου Exxon Μετά φόρου βενζίνη κίνησης Μετά φόρου πετρέ- λαιο ντήζελ κίνησης Άνευ φόρου βενζίνη κίνησης Άνευ φόρου πετρέ- λαιο ντήζελ κίνησης […]* (519) Όπως φαίνεται από το παραπάνω σχεδιάγραµµα, η Γαλλία είναι η µόνη χώρα µεταξύ αυτών που εξετάστη- καν για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης όπου οι διαφορές µεταξύ τιµών µετά-άνευ φόρου σε αυτο- κινητοδρόµους και τιµών µετά-άνευ φόρου εκτός αυτοκινητοδρόµων είναι σηµαντικές (της κλίµακας […]* %). Αυτό οφείλεται πιθανώς στο γεγονός ότι σε άλλες χώρες οι αυτοκινητόδροµοι υπόκεινται σε εντονότερους περιορισµούς ως προς τον ανταγωνισµό από πρατήρια εκτός των αυτοκινητοδρόµων. (60) Έκτοτε δεν υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία του κλάδου για τις µέσες τιµές πρατηρίου στους αυτοκινητοδρόµους. Οι τιµές πρατηρίου της Exxon στους αυτοκινητοδρόµους θεωρούνται αντιπροσωπευτικές των µέσων τιµών πρατηρίου του κλάδου. Οµοίως, τα µέρη δεν µπόρεσαν να αποµονώσουν στοιχεία που να αφορούν αποκλειστικά τους αυτοκινητοδρόµους µε διόδια. Συνεπώς η Επιτροπή θεώρησε τα στοιχεία που καλύπτουν όλους τους αυτοκινητοδρόµους ως αντιπροσωπευτικά για τους αυτοκινητοδρόµους µε διόδια. L 103/74 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (520) Τα µέρη θεωρούν ότι η διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στους γαλλικούς αυτοκινητοδρό- µους δεν αποτελεί ξεχωριστή αγορά από τη διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης εκτός των αυτο- κινητοδρόµων. Το σηµείο αυτό επισηµάνθηκε επίσης από άλλες εταιρείες πετρελαιοειδών που απαντούν στην κοινοποίηση των αιτιάσεων που εξέδωσε η Επιτροπή στη διάρκεια της διαδικασίας. Όλα αυτά αναφέ- ρονται στο γεγονός ότι λόγω της µεγάλης χωρητικότητας καυσίµων των σύγχρονων αυτοκινήτων, οι οδηγοί µπορούν να καλύπτουν µεγάλες αποστάσεις και να αγοράζουν καύσιµα εκτός των αυτοκινητοδρό- µων. Επιπλέον, στη Γαλλία οι οδηγοί ενηµερώνονται τακτικά µέσω της έκδοσης ειδικών φυλλαδίων για τις διαφορές τιµών µεταξύ των πρατηρίων στους αυτοκινητοδρόµους και εκτός των αυτοκινητοδρόµων. Επίσης, σύµφωνα µε τα µέρη και τις άλλες παρεµβαίνουσες εταιρείες πετρελαιοειδών, τα τελευταία έτη η µέση κατανάλωση καυσίµων κίνησης µειώθηκε στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους, ιδίως εάν ληφθεί υπόψη η µέση αύξηση της κυκλοφορίας. (521) Ειδικότερα, υποστηρίζεται ότι η ζήτηση καυσίµων σε γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους έχει µειωθεί σηµαντικά λόγω της ανταγωνιστικής πίεσης που ασκείται από πρατήρια εκτός αυτοκινητοδρόµων. Προς υποστήριξη των θέσεών τους, τα µέρη αναφέρονται σε έρευνα που πραγµατοποιήθηκε από την Union Française de l'Industrie du Pétrole το 1992, στην οποία προβλεπόταν αύξηση των όγκων των πωλήσεων καυσίµων κίνησης σε αυτοκινητοδρόµους µε παραχώρηση αποκλειστικού δικαιώµατος εκµετάλλευσης για την επό- µενη πενταετία, λαµβάνοντας επίσης υπόψη την αύξηση της ροής κυκλοφορίας και την υποδοµή των αυτο- κινητοδρόµων. Εκ των υστέρων, καίτοι επήλθε η αύξηση της ροής της κυκλοφορίας και της υποδοµής των αυτοκινητοδρόµων, οι πωλήσεις καυσίµων κίνησης µειώθηκαν κατά σχεδόν 270 εκατ. λίτρα στη διάρκεια αυτής της περιόδου. Βάσει αυτού, τα µέρη συνάγουν το συµπέρασµα ότι υπήρξε µετακίνηση πελατών από πρατήρια σε αυτοκινητοδρόµους σε πρατήρια εκτός αυτοκινητοδρόµων. (522) Τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόµισαν τα µέρη είναι τουλάχιστον ελλιπή. Το γεγονός ότι υπήρξε µείωση των πωλήσεων καυσίµων σε αυτοκινητοδρόµους της τάξης των 270 εκατ. λίτρων εντός πενταετίας δεν είναι αποφασιστικής σηµασίας εάν θεωρηθεί µεµονωµένα. Στην πραγµατικότητα, προκειµένου να απο- δειχθεί ότι οι πωλήσεις καυσίµων κίνησης σε αυτοκινητοδρόµους µειώθηκαν υπέρ πωλήσεων εκτός αυτο- κινητοδρόµων, τα µέρη πρέπει να συγκρίνουν µε ουσιαστικό τρόπο τα πρότυπα κατανάλωσης σε αµφότερα τα δίκτυα. Αντ' αυτού, τα µέρη ουδέποτε προέβησαν σε τέτοιου είδους εκτίµηση. Το σηµαντικότερο, απλώς αγνοούν το γεγονός ότι ακόµα και µε πρατήρια εκτός αυτοκινητοδρόµων, λογικώς, µπορεί να υπήρξε αύξηση της ροής της κυκλοφορίας και της οδικής υποδοµής. (523) Ουσιαστική σύγκριση µεταξύ της ζήτησης καυσίµων κίνησης σε πρατήρια αυτοκινητοδρόµων και της ζήτησης σε πρατήρια εκτός αυτοκινητοδρόµων δείχνει ότι τα πρότυπα κατανάλωσης στα δύο δίκτυα είναι παρόµοια. Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει το συνολικό όγκο πωλήσεων καυσίµων κίνησης σε γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους την τελευταία πενταετία καθώς επίσης και το συνολικό όγκο πωλήσεων καυσίµων κίνησης στη γαλλική αγορά συνολικά. ∆εν έχει ληφθεί υπόψη η αύξηση της ροής της κυκλοφορίας και της οδικής υποδοµής. Γαλλία 1994 1995 1996 1997 1998 (Kt) Eκτιµούµενος όγκος σε αυτο- κινητοδρόµους Βενζίνη κίνησης 908 852 799 788 781 Πετρέλαιο ντήζελ αυτοκινήτων 1 449 1 519 1 509 1 587 1 684 2 357 2 371 2 308 2 375 2 465 Όγκος της διανοµής µικρών ποσοτήτων Βενζίνη κίνησης 16 122 15 379 14 738 14 377 14 289 Πετρέλαιο ντήζελ αυτοκινήτων 15 649 16 532 17 139 18 118 19 005 31 771 31 911 31 877 32 495 33 294 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/75 (524) Όπως φαίνεται από τον παραπάνω πίνακα, η τάση των πωλήσεων σε αυτοκινητοδρόµους κατά τα τελευταία πενταετία είναι απολύτως παρόµοια µε τη συνολική τάση. Σηµειώθηκε ανεπαίσθητη αύξηση της ζήτησης που οφείλεται βασικά σε αύξηση της ζήτησης πετρελαίου ντήζελ, ενώ η κατανάλωση βενζίνης µειώθηκε ανεπαίσθητα. Η τάση αυτή είναι κοινή τόσο στο δίκτυο αυτοκινητοδρόµων όσο και στο δίκτυο εκτός αυτο- κινητοδρόµων. Βάσει αυτών των αποδεικτικών στοιχείων, φαίνεται ότι τα πρότυπα κατανάλωσης σε αυτο- κινητοδρόµους δεν είναι διαφορετικά από αυτά που χαρακτηρίζουν τα πρατήρια εκτός αυτοκινητοδρόµων. (525) Μια ποιοτική ανάλυση των πελατών των πρατηρίων σε αυτοκινητοδρόµους είναι επίσης χρήσιµη. Ο ακό- λουθος πίνακας δείχνει εκτίµηση του συνολικού όγκου πωλήσεων της Exxon στον τοµέα της διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης τα έτη 1996-97-98, αναλυτικά σε µηνιαία βάση. (526) Ποσοστό µηνιαίων πωλήσεων της Exxon σε αυτοκινητοδρόµους Ιανουά- ριος Φεβρουά- ριος Mάρτιος Aπρίλιος Mάιος Ιούνιος Ιούλιος Αύγου- στος Σεπτέµ- βριος Οκτώ- βριος Nοέµ- βριος ∆εκέµ- βριος […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* […]* Τα στοιχεία εκφράζονται σε ποσοστιαίες µονάδες. (527) Από τον παραπάνω πίνακα είναι σαφές ότι οι περισσότερες πωλήσεις του έτους στους γαλλικούς αυτοκινη- τοδρόµους γίνονται τους µήνες που καλύπτουν περιόδους επίσηµων αργιών. Ειδικότερα, όσον αφορά την κατανάλωση βενζίνης κίνησης, δύο µήνες το χρόνο, συγκεκριµένα Ιούλιο και Αύγουστο, καλύπτουν άνω του […]* % των συνολικών πωλήσεων· εάν προστεθούν ο Απρίλιος και ο Μάιος, τέσσερις µήνες αντιστοι- χούν γύρω στο […]* % των συνολικών πωλήσεων στη διάρκεια του έτους. Όσον αφορά το πετρέλαιο ντήζελ, η τάση αυτή είναι λιγότερη πρόδηλη αλλά παραµένει εµφανής. Σε γενικές γραµµές, όλοι οι µήνες που καλύπτουν περιόδους επίσηµων αργιών επιφέρουν υψηλότερες πωλήσεις. Με άλλα λόγια, τα παραπάνω στοιχεία δείχνουν µεγάλη εποχικότητα της ζήτησης, πράγµα που µε τη σειρά του συνεπάγεται υψηλότερο βαθµό ελέγχου. Οι εποχικοί πελάτες είναι κυρίως τουρίστες, που έχουν µεγαλύτερες πιθανότητες ανεφοδια- σµού σε αυτοκινητοδρόµους. Οι διαπιστώσεις αυτές συνηγορούν εκ νέου υπέρ της άποψης ότι οι αυτο- κινητόδροµοι θεωρούνται διακεκριµένη αγορά. (528) Τέλος, τα στοιχεία ότι η διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης σε γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους µε διόδια αποτελεί ξεχωριστή αγορά έγκειται στο γεγονός ότι οι τιµές κυµαίνονται εντός φάσµατος κατά 5-10 % υψηλότερου από τις τιµές εκτός αυτοκινητοδρόµων. Από την άποψη αυτή, τα µέρη ισχυρίζονται ότι οι εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης έχουν υψηλότερο κόστος όταν λειτουργούν πρατήρια σε αυτοκινητοδρόµους. Όµως, το γεγονός αυτό ουδόλως εξηγείται διότι, στην πραγµατικότητα, οι οδηγοί είναι πρόθυµοι να καταβάλλουν επιπλέον τίµηµα για την αγορά καυσίµων σε αυτοκινητόδροµο. Συνολικά, η «αποµόνωση» του διαύλου των αυτοκινητοδρόµων στη Γαλλία από την υπόλοιπη αγορά αντι- κατοπτρίζεται ακριβώς σε τιµές που είναι κατά 5-10 % υψηλότερες από τις τιµές σε πρατήρια εκτός των αυτοκινητοδρόµων. TΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ∆οµή της αγοράς (529) Η κατάσταση πριν τη συγκέντρωση έχει ως εξής. Αντίθετα προς τη διανοµή µικρών ποσοτήτων εκτός των αυτοκινητοδρόµων, η αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης σε αυτοκινητοδρόµους µε διό- δια στη Γαλλία είναι ήδη σε µεγάλο βαθµό συγκεντρωµένη. Χαρακτηρίζεται από την παρουσία µόνον έξι δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων, όλες εταιρείες πετρελαιοειδών µε κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση εκ των οποίων µια, η Αgip, κατέχει ασήµαντη θέση. Οι υπόλοιπες πέντε επιχειρήσεις µπορούν να χωριστούν σε δύο κατηγορίες: τις «επικεφαλής» σε εθνική κλίµακα, συγκεκριµένα την Τοtal και την Elf· τις µεγάλες εταιρείες, δηλαδή τη Shell, την Εxxon και τη ΒΡ/Mobil. ∆ύο «επικεφαλής» σε εθνική κλίµακα κατέχουν τις ηγετικές θέσεις στην αγορά. Αυτό σχετίζεται µε την ιστορικά ισχυρή παρουσία τους στην επικράτεια που στην αγορά αυτοκινητοδρόµων µε διόδια παρέµεινε αµετάβλητη. Εν προκειµένω, αµφότερες οι δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις έχουν ιδιόκτητα διυλιστήρια στη Γαλλία, πράγµα που δια- σφαλίζει έγκαιρο και φθηνό εφοδιασµό σε καύσιµα κίνησης· αµφότερες διαθέτουν πολυάριθµες εγκατα- στάσεις αποθήκευσης που καλύπτουν ολόκληρη τη γαλλική επικράτεια· αµφότερες διαθέτουν µεγάλο αριθµό πρατηρίων πράγµα µε πυκνό δίκτυο κάλυψης του δικτύου αυτοκινητοδρόµων. Από τις δύο δραστη- ριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις, η Total κατέχει ηγετική θέση στην αγορά αυτοκινητοδρόµων µε διόδια. Μετά τη συγκέντρωση µε τη Fina, η ηγετική της θέση ενισχύθηκε περαιτέρω, φθάνοντας µερίδιο της τάξης του [30-40]* %. Η Total είναι επίσης, όπως φαίνεται παρακάτω, η αποτελεσµατικότερη ως προς το κόστος εταιρεία διανοµής µικρών ποσοτήτων θεωρούµενη στο επίπεδο της µέσης διακίνησης ανά χώρο. Όσον αφορά τους τρεις µεγάλες εταιρείες, είναι µεσαίου µεγέθους επιχειρήσεις δραστηριοποιούµενες στην αγορά. Η Shell και η Exxon κατέχουν συγκρίσιµη θέση στην αγορά ([10-20]* % και [10-20]* % αντιστοί- χως), τόσο ως προς τον όγκο των πωλήσεων όσο και τον αριθµό των χώρων, ενώ από κοντά ακολουθεί η BP/Mobil. Η πριν τη συγκέντρωση CR4 προσεγγίζει το [80-90]* %. L 103/76 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (530) ∆εν υπάρχουν σχεδόν καθόλου ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων στην αγορά. Αυτό οφεί- λεται σε αρκετούς λόγους, ιδίως τη δυσχέρεια της απόκτησης άδειας σε αυτοκινητοδρόµους, τη σπα- νιότητα διαθέσιµων χώρων, το απαιτούµενο υψηλό κόστος (οι πτυχές αυτές θα συζητηθούν περαιτέρω στα σηµεία 554-561 παρακάτω). (531) Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει εκτίµηση των µεριδίων αγοράς (σε όγκο) των µερών και των ανταγωνιστών τους την τελευταία πενταετία. Γαλλία 1994 1995 1996 1997 1998 [30-40]* [30-40]* [30-40]* [30-40]* [30-40]* [20-30]* [20-30]* [20-30]* [20-30]* [20-30]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* Total Elf Shell Esso BP/Mobil [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* Fina Agip [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* (532) Η αγορά παρέµεινε αρκετά σταθερή όσον αφορά τις τάσεις στα µερίδια αγοράς µε την πάροδο του χρόνου. Υπάρχουν διακυµάνσεις των µεριδίων αγοράς που αφορούν ορισµένες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις της τάξης του 10 % εντός πενταετίας. Όµως, οι ηγετικές εταιρείες της αγοράς διατηρούν σχε- δόν αµετάβλητη τη θέση τους στην αγορά µε την πάροδο του χρόνου, µε την Total στην πρώτη θέση, ακο- λουθούµενες από τις Elf, Shell, Exxon και BP/Mobil. (533) Αξίζει επίσης να εκτιµηθεί η θέση διάφορων επιχειρήσεων στην αγορά µε αναφορά στον αριθµό των πρατη- ρίων. Αριθµός πρατηρίων Total Elf Shell Esso BP/Mobil Fina Agip 1996 111 128 48 55 22 26 9 1997 113 125 51 56 42 34 9 1998 126 124 57 60 41 24 7 (534) Η Total και η Elf έχουν συγκρίσιµο αριθµό χώρων (126 και 124 αντιστοίχως). Ακολουθούµενες από τις Shell, Exxon και BP/Mobil. Όσον αφορά την εξέλιξη των µεριδίων µε την πάροδο του χρόνου, η σταθε- ρότητα τονίζεται λιγότερο από τα µερίδια αγοράς βάσει του όγκου, αλλά παραµένει πολύ υψηλή. Ειδικό- τερα, εντός πενταετίας, η Total αύξησε τον αριθµό των χώρων της κατά περίπου 20 % (χωρίς να υπολογί- ζεται η εξαγορά της Fina), καταλαµβάνοντας την πρώτη θέση από την Elf. Όσον αφορά τις άλλες µεγάλες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις, µε εξαίρεση τη ΒΡ που το 1997 συνδύασε µε τη Μobil τα αντίστοιχα δίκτυά τους, διατήρησαν τη θέση τους σχεδόν αµετάβλητη. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/77 (535) Συνολικά, από τις παραπάνω εκτιµήσεις φαίνεται ότι τα τελευταία έτη η αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης σε αυτοκινητοδρόµους µε διόδια στη Γαλλία παρέµεινε σχεδόν στατική και ουδεµια αλλαγή καταγράφηκε. Οι ανταγωνιστές διατήρησαν σε µεγαλύτερο ή µικρότερο βαθµό τη θέση τους. ∆υναµική του ανταγωνισµού — Κόστος και τιµές Κόστος (536) Σηµαντικός παράγοντας για την αποδοτικότητα του δικτύου διανοµής µικρών ποσοτήτων είναι η διακίνηση. Όσο υψηλότερη είναι η διακίνηση τόσο χαµηλότερο είναι το µέσο λειτουργικό κόστος ανά λίτρο. Για να υπάρχει σύγκριση κόστους των προαναφερόµενων δραστηριοποιούµενων στην αγορά επι- χειρήσεων, το ακόλουθο σχεδιάγραµµα δείχνει τη µέση απόδοση ανά χώρο των διαφόρων δραστηριοποιού- µενων στην αγορά επιχειρήσεων την τελευταία πενταετία. Γαλλία Throughputs Agip BP/Mobil Elf Esso Fina Total Shell Σύνολο 1998 Πρατήρια Mofuels 7 29 58 309 124 771 60 389 24 93 126 73 472 1 004 430 3 026 Throughput 4 199 5 333 6 220 6 482 3 889 7 970 5 891 6 412 1997 Πρατήρια Mofuels 9 35 60 296 125 731 64 399 34 106 113 929 70 475 425 2 922 Throughput 3 911 4 933 5 851 6 234 3 118 8 223 6 078 6 152 1996 Πρατήρια Mofuels 9 37 60 292 128 702 67 408 26 90 111 893 66 467 422 2 844 Throughput 4 139 4 873 5 485 6 089 3 465 8 042 6 390 6 090 1995 Πρατήρια Mofuels 8 35 57 318 128 705 64 414 25 89 108 914 67 457 450 2 927 Throughput 4 392 5 585 5 506 6 476 3 570 8 466 6 719 6 404 1994 Πρατήρια Mofuels 9 39 60 328 121 697 59 424 21 78 103 897 66 439 454 2 918 Throughput 4 364 5 469 5 761 7 184 3 734 8 705 6 881 6 646 Πηγή: UFIP. (537) Από τον παραπάνω πίνακα φαίνεται ότι η Total έχει την υψηλότερη διακίνηση µε 7 970 κ. µ. ανά χώρο, ακολουθούµενη από την Exxon µε 6 482 κ. µ. Ωστόσο, όλες οι ηγετικές εταιρείες της αγοράς έχουν διακίνηση άνω των 5 000 κ. µ. Σε γενικές γραµµές, µπορεί να υποστηριχθεί ότι η µέση διακίνηση είναι αρκετά υψηλή συγκρινόµενη µε το µέσο όρο των πρατηρίων εκτός αυτοκινητοδρόµων. Όµως, αυτό οφείλε- ται στο γεγονός ότι τα πρατήρια αυτοκινητοδρόµων είναι εν γένει µεγαλύτερα σε µέγεθος από τα συνήθη πρατήρια εκτός αυτοκινητοδρόµων. L 103/78 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (538) Μέση διακίνηση µεταξύ 3 000 και 3 500 κ. µ. ανά χώρο θεωρείται από τον κλάδο ότι επιτρέπει σε ένα σύνηθες πρατήριο να φθάσει την ελάχιστη αποδοτική κλίµακα («ε. α. κ. »). Όµως, δεδοµένου ότι τα πρατήρια αυτοκινητοδρόµων πρέπει να καλύπτουν υψηλότερο κόστος από τα συνήθη πρατήρια, µπορεί να θεωρηθεί µια υψηλότερη µέση διακίνηση για τη διασφάλιση της ελάχιστης αποδοτικής κλίµακας. ∆ιακίνηση 6 000 κ. µ. (διπλάσια της µέσης ε. α. κ. διακίνησης µπορεί εύλογα να θεωρηθεί ως ένα σηµείο µηδενικών κερδών. Χρησιµοποιώντας αυτή την προσέγγιση, φαίνεται ότι δεν υπάρχουν αξιοσηµείωτες διαφορές µεταξύ των διάφορων δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων όσον αφορά την αποδοτικότητα του κόστους. Τρεις δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις [η Total (61), η Exxon και η Elf] επιτυγχάνουν σε µεγάλο βαθµό το στόχο, ενώ άλλες δύο (η Shell και η BP/Mobil) βρίσκονται πολύ κοντά. Τιµές (539) Προκειµένου να εκτιµηθεί πλήρως το ανταγωνιστικό περιβάλλον της διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης σε γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους µε διόδια, αξίζει να θεωρηθεί ως αναφορά η γαλλική αγορά διάθεσης µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης συνολικά, που αναφέρθηκε από τα κοινοποιούντα µέρη ως µια από τις ανταγωνιστικότερες στην Ευρώπη. (540) Όπως φαίνεται στα σηµεία 518-520 παραπάνω, η Γαλλία έχει κατά πολύ υψηλότερη διαφορά τιµών. Η σύγκριση µε στοιχεία διαφόρων χωρών µπορεί ορισµένες φορές να είναι παραπλανητική λόγω των διαφορε- τικών όρων ανταγωνισµού που υπάρχουν σε κάθε εθνική αγορά. Σε ορισµένες χώρες όπως η Αυστρία και οι Κάτω Χώρες, για παράδειγµα, οι γενικές τιµές προ φόρου εκτός αυτοκινητοδρόµων είναι άκρως υψηλές και αυτό εξηγεί εν µέρει τη χαµηλότερη διαφορά µε τιµές σε αυτοκινητοδρόµους. Επίσης, µε εξαίρεση τη Γαλλία, σε όλες αυτές τις χώρες η διέλευση από τους αυτοκινητοδρόµους είναι δωρεάν. Το στοιχείο αυτό συνηγορεί υπέρ µιας εντονότερης ανταγωνιστικής πίεσης που ασκείται από πρατήρια εκτός αυτοκινητοδρό- µων σε πρατήρια σε αυτοκινητοδρόµους. Όµως, η κατάσταση στη Γαλλία µπορεί να συγκριθεί µε το Ηνωµένον Βασίλειο εφόσον οι τιµές πρατηρίου προ φόρου στην τελευταία χώρα προσεγγίζουν µε τις τιµές προ φόρου στη Γαλλία. Παρ' όλα αυτά, το Ηνωµένον Βασίλειο έχει διαφορά τιµών πέντε φορές µικρότερη από την αντίστοιχη της Γαλλίας. Επίσης η κατάσταση στη Γερµανία µπορεί να συγκριθεί ενδεικτικά µε τη Γαλλία εφόσον οι διαφορές δεν είναι ιδιαίτερα έντονες. (541) Το ακόλουθο σχεδιάγραµµα δείχνει σύγκριση µεταξύ των τιµών της Εxxon σε αυτοκινητοδρόµους και των τιµών δικτύου της Exxon στη Γαλλία, στο Ηνωµένον Βασίλειο και τη Γερµανία. Γαλλία […]* Ηνωµένο Βασίλειο […]* Γερµανία […]* Τιµές προ φόρου της Exxon σε αυτοκινητοδρόµους — βενζίνη Μέση τιµή προ φόρου της Εxxon δίκτυο — βενζίνη στο Τιµές προ φόρου της Exxon σε αυτοκινητοδρόµους — πετρέλαιο ντήζελ Μέση τιµή προ φόρου της Εxxon στο δίκτυο — πετρέ- λαιο ντήζελ (542) Ας σηµειωθεί ότι οι διαφορές τιµών µεταξύ αυτών των χωρών είναι πολύ σηµαντικές και δύσκολα εξηγού- νται από το υψηλότερο κόστος στη Γαλλία σε αντίθεση µε το Ηνωµένον Βασίλειο και τη Γερµανία. Ακόµα και αν θεωρηθεί ότι µέρος από το κόστος που παραθέτουν τα µέρη για τους αυτοκινητοδρόµους στη Γαλλία δεν υπάρχει στο Ηνωµένον Βασίλειο και τη Γερµανία (όπως µισθώµατα για την παραχώρηση αποκ- λειστικού δικαιώµατος εκµετάλλευσης), το υπόλοιπο κόστος φαίνεται να είναι κοινό επιπλέον κόστος που πρέπει να καλύψει η εταιρεία διανοµής µικρών ποσοτήτων κατά τη λειτουργία ενός πρατηρίου σε αυτοκινη- τόδροµο ανεξαρτήτως της χώρας. (61) Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η Total εξαγόρασε πρόσφατα τη Fina που έχει τη χαµηλότερη απόδοση όσον αφορά τη διακίνηση ανά θέση. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/79 (543) Σύγκριση των µικτών περιθωρίων κέρδους και του κόστους που φέρει η Exxon σε αυτοκινητοδρόµους στη Γαλλία, στο Ηνωµένον Βασίλειο και τη Γερµανία µπορεί να είναι επεξηγηµατική εν προκειµένω. Ειδικότερα, είναι χρήσιµο να συγκρίνουµε αυτό που τα µέρη αποκαλούν στα στοιχεία που υπέβαλαν «άλλο κόστος δια- νοµής µικρών ποσοτήτων», που σηµαίνει το κόστος που καλύπτει όλες τις άµεσες (όπως εκµισθώσεις γαιών, διαφήµιση, προσωπικό διανοµής µικρών ποσοτήτων) και έµµεσες (όπως γενικά έξοδα της εταιρείας, συσ- τήµατα) που συνδέονται ειδικότερα µε τη λειτουργία και τη διαχείριση της δραστηριότητας διανοµής µικρών ποσοτήτων στη συγκεκριµένη χώρα. ∆εν περιλαµβάνεται το κόστος µεταφοράς και παράδοσης. Αυτοκινητόδροµοι — 1998 Γαλλία Ηνωµένο Βασίλειο Γερµανία Κόστος διανοµής µεγάλων ποσοτήτων Exxon — βενζίνη Κόστος διανοµής µεγάλων ποσοτήτων Exxon — πετρέ- λαιο ντήζελ Μεικτά περιθώρια κέρδους της Exxon — βενζίνη Μεικτά περιθώρια κέρδους της Exxon — πετρέλαιο ντήζελ Τα στοιχεία εκφράζονται σε USD για µετρικούς τόνους. […]* […]* […]* […]* (544) Από τον παραπάνω πίνακα φαίνεται ότι αυτό το κόστος που τα µέρη θεωρούν ως την αιτία της επιβά- ρυνσης της τιµής στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους είναι χαµηλότερο στη Γαλλία απ' ό,τι στο Ηνωµέ- νον Βασίλειο και τη Γερµανία. Αντιθέτως, τα µικτά περιθώρια κέρδους και οι τιµές στη Γαλλία είναι σηµαν- τικά υψηλότερα απ' ό,τι στο ΗΒ και τη Γερµανία. (545) Ούτε µπορεί να υποστηριχθεί ότι η σύγκριση των παραπάνω στοιχείων είναι παραπλανητική λόγω της δια- φορετικής δοµής του δικτύου διανοµής µικρών ποσοτήτων της Exxon σε κάθε χώρα. Εν προκειµένω, αρκεί να αναφερθεί ότι το δίκτυο της Εxxon στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους αποτελείται αποκλειστικά από ιδιόκτητα πρατήρια της εταιρείας, δηλαδή τα πρατήρια για τα οποία η Exxon φέρει το υψηλότερο δυνατό κόστος. (546) Στην απάντησή τους στην κοινοποίηση των αιτιάσεων, τα µέρη σηµειώνουν ότι τα στοιχεία για το κόστος που παρατίθενται παραπάνω ως αντιπροσωπευτικά των πρατηρίων σε αυτοκινητοδρόµους περιλαµβάνουν πράγµατι πρατήρια σε αυτοκινητοδρόµους και εκτός αυτοκινητοδρόµων. Από την άποψη αυτή, ας σηµειωθεί ότι τα στοιχεία στα οποία βασίστηκε η Επιτροπή υποβλήθηκαν από τα µέρη ως απάντηση σε αίτηµα προσκόµισης στοιχείων το οποίο ζητούσε κατηγορηµατικά τα σχετικά µε το κόστος στοιχεία για τα πρατήρια σε αυτοκινητοδρόµους. Τοιουτοτρόπως η Επιτροπή υποθέτει ότι τα µέρη θεωρούν αυτά τα στοι- χεία κάπως αντιπροσωπευτικά και για το κόστος των πρατηρίων που διαθέτουν σε αυτοκινητοδρόµους. (547) Σε κάθε περίπτωση, ακόµα και αν η εκτίµηση βασιστεί σε αυτά τα στοιχεία που τα µέρη δεν αµφισβητούν, φαίνεται ότι τα περιθώρια κέρδους που δηµιουργούνται για τα πρατήρια που λειτουργούν σε γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους είναι ανεξήγητα υψηλά. Εν προκειµένω, όπως σηµειώθηκε παραπάνω, οι τιµές πρατη- ρίου προ φόρου στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους είναι κατά µέσο όρο από […]* % έως […]* % υψηλότερες από τις συνολικές τιµές πρατηρίου προ φόρου που ισχύουν στη Γαλλία. Τα µέρη υποστηρί- ζουν ότι οι διαφορές αυτές προκύπτουν από το υψηλότερο κόστος που φέρει µια εταιρεία διανοµής µικρών ποσοτήτων όταν λειτουργεί ένα πρατήριο σε αυτοκινητόδροµο. Ειδικότερα, ισχυρίζονται: i) ότι όλα τα γαλλικά πρατήρια, ii) ότι τα πρατήρια σε αυτοκινητοδρόµους συνεπάγονται υψηλότερο κόστος επένδυσης για την παροχή πρόσθετων εγκαταστάσεων που απαιτεί ο ανάδοχος: τυπικά, µεταξύ αυτών είναι συµπληρωµατικές δεξα- µενές αποθήκευσης καυσίµων, επιπλέον εγκαταστάσεις πλυντηρίου, στάθµευσης κ. λπ. , και το προκύ- πτον πρόσθετο κόστος ανέρχεται σε […]* σαντίµ/λίτρο, L 103/80 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 iii) ότι τα πρατήρια σε αυτοκινητοδρόµους πρέπει να είναι ανοικτά καθηµερινά ολόκληρο το 24ωρο. Το πρόσθετο κόστος ανέρχεται περίπου σε […]* σαντίµ/λίτρο, iv) ότι η χρήση δελτίων καυσίµων για τους στόλους είναι υψηλότερη σε αυτοκινητοδρόµους, πράγµα που οδηγεί σε πρόσθετο κόστος περίπου […]* σαντίµ/λίτρο. Στο συνολικό αυτό κόστος οφείλεται µεγάλο µέρος των διαφορών — […]* % για τη βενζίνη κίνησης και […]* % για το πετρέλαιο ντήζελ. (548) Ωστόσο, ακόµα και αν γίνουν αποδεκτές οι ευρείες εκτιµήσεις των µερών, εξακολουθεί να υπάρχει ανεξήγητη σηµαντική διαφορά της τάξης του 20-30 %. Βραχυπρόθεσµα, βάσει του υπολογισµού που έκαναν τα µέρη, εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο κέρδους µέχρι 10 σαντίµ/λίτρο, πράγµα που δεν εξηγεί- ται από κανένα πρόσθετο κόστος. (549) Υπό το πρίσµα των προαναφεροµένων φαίνεται ότι τα συνολικά περιθώρια και τελικώς τα κέρδη των εται- ρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης σε γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους είναι υψηλότερα από αυτά που δηµιουργούνται σε πρατήρια εκτός αυτοκινητοδρόµων στη Γαλλία. Οι αποδόσεις αυτές είναι επίσης υψηλότερες από αυτές που δηµιουργούνται σε πρατήρια αυτοκινητοδρόµων των άλλων κρατών µελών που εξετάστηκαν παραπάνω. Τάσεις των τιµών (550) Η σύγκριση των τάσεων των τιµών την τελευταία τετραετία µεταξύ των τιµών σε πρατήρια σε αυτοκινητο- δρόµους και εκτός αυτοκινητοδρόµων στη Γαλλία είναι επίσης επεξηγηµατική. Τιµές πρατηρίου 1995 1996 1997 1998 Μετά φόρου άνευ φόρου Μετά φόρου άνευ φόρου Μετά φόρου άνευ φόρου Μετά φόρου άνευ φόρου Αυτοκινητόδροµοι Βενζίνη 1 630 378 1 653 380 1 500 364 1 465 327 USD/τόνο Πετρέλαιο ντήζελ Βενζίνη Πετρέλαιο ντήζελ βενζίνη Πετρέλαιο ντήζελ ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων — εκτός αυτοκινητοδρόµων σε ∆έλτα τιµών Πρατήρια αυτοκινητοδρόµους συγκριτικά προς πρατήρια εκτός αυτο- κινητοδρόµων 1 007 331 1 066 355 984 339 934 286 1 568 326 1 598 334 1 426 302 1 384 260 949 282 1 006 305 909 277 848 215 62 52 55 46 75 62 59 49 60 50 75 62 80 87 67 72 (551) Από τον παραπάνω πίνακα φαίνεται ότι σε απόλυτους όρους οι τιµές προ φόρου µειώθηκαν τόσο στα πρατήρια σε αυτοκινητοδρόµους όσο και στα πρατήρια εκτός αυτοκινητοδρόµων λόγω µείωσης της τιµής του αργού πετρελαίου. Όµως, σε σχετικούς όρους φαίνεται ότι οι τιµές πρατηρίου προ φόρου έχουν ακο- λουθήσει διαφορετικές τάσεις, µε τις τιµές εκτός αυτοκινητοδρόµων να σηµειώνουν δραµατικότερη πτώση. Εν προκειµένω, είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι οι διαφορές µεταξύ τιµών σε πρατήρια σε αυτοκινητοδρό- µους και εκτός αυτοκινητοδρόµων αυξήθηκαν σε κλίµακα 30-40 %. (552) Ουσιαστικά, ο παραπάνω πίνακας δείχνει ότι, κατ' αρχήν, η αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνηση σε αυτοκινητοδρόµους µε διόδια στη Γαλλία δεν έχει σχέση µε τις τάσεις των τιµών που κυριαρχούν στη γειτονική αγορά πρατηρίων εκτός αυτοκινητοδρόµων· δεύτερον, οι δραστηριοποιούµενες στην αγορά αυτοκινητοδρόµων µε διόδια επιχειρήσεις φαίνεται να έχουν επιτύχει µια υπερανταγωνιστική ισορροπία που δεν στρεβλώνεται από το έντονο ανταγωνιστικό παιχνίδι των διάφορων δραστηριοποιούµενων στην αγορά εκτός αυτοκινητοδρόµων επιχειρήσεων. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/81 (553) Τέλος, όσον αφορά το βαθµό ανταγωνισµού τιµών που υπάρχει µεταξύ των διαφόρων επιχειρήσεων δια- νοµής µικρών ποσοτήτων στη συγκεκριµένη αγορά επιχειρήσεων, αξίζει να σηµειωθεί ότι διαφορές τιµών είναι αµελητέες. Σε γενικές γραµµές, οι τιµές αλληλοακολουθούνται στενά και οι αποκλίσεις µεταξύ των τιµών των διάφορων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων είναι ασήµαντες. Αυτή η έλλειψη ανταγωνισµού τιµών αποτελεί εκ νέου ένδειξη ότι κάθε εταιρεία διανοµής µικρών ποσοτήτων είναι ικανοποιηµένη µε τις αποδόσεις της και ότι η αγορά έχει επιτύχει µια υπερανταγωνιστική ισορροπία. Φραγµοί εισόδου — Eπέκταση — ∆υνητικός ανταγωνισµός Φραγµοί εισόδου (554) Ο κλάδος αναγνωρίζει ότι ορισµένοι παράγοντες εισέρχονται στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυ- σίµων κίνησης στους αυτοκινητοδρόµους µε διόδια δυσκολότερα απ' ό,τι στην αγορά πρατηρίων διανοµής µικρών ποσοτήτων συνολικά. Αυτό ισχύει και για τη Γαλλία. (555) Κατ' αρχήν, η κατασκευή νέου χώρου σε αυτοκινητόδροµο απαιτεί κάποια επένδυση. Τα µέρη εκτιµούν ότι το κόστος της κατασκευής νέου χώρου σε αυτοκινητόδροµο µπορεί να είναι 5-10 φορές υψηλότερο από το αντίστοιχο για ένα συνήθη χώρο κόστος. Σύµφωνα µε τα µέρη ένας χώρος που εξυπηρετεί και τα δύο ρεύµατα κυκλοφορίας µπορεί να κοστίσει µέχρι […]* USD και ένας χώρος που εξυπηρετεί το ένα ρεύµα κυκλοφορίας […]* USD ενώ ένας χώρος εκτός αυτοκινητοδρόµου κοστίζει εν γένει γύρω στα […]* USD. Το πρόσθετο κόστος προκύπτει βασικά από την απαίτηση διάθεσης συµπληρωµατικών εγκαταστάσεων όπως δεξαµενές αποθήκευσης καυσίµων, συµπληρωµατικές εγκαταστάσεις πλυντηρίου, στάθµευσης κ. λπ. (556) ∆εύτερον, η διαδικασία έγκρισης ενός νέου χώρου µπορεί να είναι χρονοβόρα. Συνολικά, στη Γαλλία, απαι- τείται χρονική περίοδος 1-2 ετών για την ολοκλήρωση της κατασκευής ενός χώρου σε αυτοκινητόδροµο, υπολογίζοντας επίσης το χρόνο απόκτησης της απαιτούµενης άδειας και περάτωσης των διαδικασιών του διαγωνισµού. (557) Τρίτον, η κατασκευή νέων πρατηρίων ρυθµίζεται σε µεγάλο βαθµό και ελέγχεται προσεκτικά από τις αρµό- διες για τις εθνικές οδούς αρχές της Γαλλίας. Μεταξύ άλλων, ρυθµίζεται και η απόσταση µεταξύ των πρατηρίων στους αυτοκινητοδρόµους. Αυτό περιορίζει σαφώς τις δυνατότητες ανάπτυξης νέων χώρων. (558) Τέταρτον, η αγορά είναι ήδη αρκετά κορεσµένη όσον αφορά τους υπάρχοντες χώρους και αυτό µειώνει περαιτέρω τη δυνατότητα δηµιουργίας νέων πρατηρίων. (559) Στην πραγµατικότητα, η σπανιότητα νέων χωρών από κοινού µε τους λοιπούς παράγοντες που παρατίθε- νται παραπάνω εµπόδιζε εκ παραδόσεως την είσοδο νεοεισερχοµένων στην αγορά σε αυτοκινητοδρόµους µε διόδια στη Γαλλία. Είναι πολύ ενδεικτικό το γεγονός ότι την τελευταία δεκαετία, µόνον τρία πρατήρια σε αυτοκινητοδρόµους κατακυρώθηκαν µε διαγωνισµό σε εταιρείες που, πριν το 1989, δεν αντιπροσωπεύο- νταν στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους. Ένα πρατήριο κατακυρώθηκε στη Leclerc (γαλλική εταιρεία υπεραγορών) και δύο πρατήρια στη Dyneff (σηµαντικός ανεξάρτητος µεταπωλητής). (560) Τα µέρη ισχυρίζονται ότι υπάρχει ένα στοιχείο αµφισβητησιµότητας στην αγορά λόγω του γεγονότος ότι άδειες παραχώρησης δικαιώµατος αποκλειστικής εκµετάλλευσης χώρων είναι περιορισµένης διάρκειας και παραχωρούνται περιοδικά από τις αρµόδιες για τις εθνικές οδούς αρχές. Οι αυτοκινητόδροµοι στη Γαλλία ανήκουν είτε στην κεντρική κυβέρνηση, στην τοπική αυτοδιοίκηση, είτε εξ ολοκλήρου ή εν µέρει σε ιδιω- τικές εταιρείες. Οι τελευταίες κατακυρώνουν τα δικαιώµατα κατασκευής και λειτουργίας αυτοκινητοδρόµων βάσει «δικαιωµάτων αποκλειστικής εκµετάλλευσης» από την εθνική κυβέρνηση/τοπική αυτοδιοίκηση. Με τη σειρά τους παραχωρούν δικαιώµατα αποκλειστικής εκµετάλλευσης για πρατήρια διανοµής µικρών ποσοτή- των σε εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης. Στην περίπτωση των αυτοκινητοδρόµων για τους οποίους έχει παραχωρηθεί δικαίωµα αποκλειστικής εκµετάλλευσης, η διάρκεια τείνει να είναι µεταξύ 15 και 30 ετών, καίτοι αυτά που κατακυρώνονται απευθείας από την εθνική κυβέρνηση/τοπική αυτοδιοίκηση είναι εν γένει για 30 έτη. L 103/82 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (561) Βάσει αυτών των στοιχείων, ας σηµειωθεί ότι το σύστηµα αυτό, καίτοι θεωρητικά αποσκοπούσε στη δηµιουργία κάποιας µορφής ανταγωνισµού για την ανακατανοµή ενός υπάρχοντος χώρου, ουδέποτε λει- τούργησε σωστά. Στην πραγµατικότητα, τα µέρη αναγνωρίζουν ότι δεν ενηµερώνονται για κάποιο νέο υποψήφιο που θα αποκτήσει υπάρχοντα πρατήρια σε αυτοκινητοδρόµους µετά τη λήξη της αρχικής περιό- δου του δικαιώµατος αποκλειστικής εκµετάλλευσης. Αυτό οφείλεται στο ότι η πρακτική του κλάδου είναι να επιτύχει ο υπάρχων προµηθευτής παράταση της ισχύος του αρχικού δικαιώµατος αποκλειστικής εκµετάλλευσης, συνήθως σε συνδυασµό µε εγκριθείσα επένδυση ή εκσυγχρονισµό του πρατηρίου, πριν τη λήξη της αρχικής περιόδου ισχύος του δικαιώµατος αποκλειστικής εκµετάλλευσης. ∆υνητικός ανταγωνισµός (562) Ας σηµειωθεί επίσης ότι δεν υπάρχει πραγµατική απειλή δυνητικού ανταγωνισµού στην αγορά αυτοκινη- τοδρόµων µε διόδια στη Γαλλία. Εν προκειµένω, η σηµαντικότερη πηγή ανταγωνισµού στη διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κινήσεως στη Γαλλία προέρχεται από καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης και υπερα- γορές (υπερβαίνουν το 50 % των συνολικών πωλήσεων στη Γαλλία). Οι συγκεκριµένες δραστηριοποιούµε- νες στην αγορά επιχειρήσεις έχουν αναπτύξει ειδικότερα τη διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων ως συµπληρωµατική δραστηριότητα της βασικής επιχειρηµατικής δραστηριότητάς τους. Η επέκταση των πωλή- σεών τους βασίζεται κυρίως στη δυνατότητα διατήρησης χαµηλών τιµών επιτυγχάνοντας αποτελεσµατι- κότητα του κόστους. Αυτό µε τη σειρά του καθίσταται δυνατό χάρη στις υλικοτεχνικές συνέργιες που υπάρχουν µεταξύ των βασικών δραστηριοτήτων τους και της δραστηριότητας διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κινήσεως. Ειδικότερα, η διάταξη των υπεραγορών παρέχει ένα κατάλληλο εξωτερικό χώρο διάθεσης καυσίµων κινήσεως στο χώρο στάθµευσης αυτοκινήτων επωφελούµενη από το µεγάλο αριθµό πελατών που πραγµατοποιούν τις αγορές τους στο υπερκατάστηµα. Αυτό παρέχει στην επιχείρηση υψηλή διακίνηση µε χαµηλό λειτουργικό κόστος. Όµως, όλοι αυτοί οι παράγοντες δεν µπορούν να αναπαραχθούν εύκολα στους αυτοκινητοδρόµους. Στην πραγµατικότητα, µέχρι σήµερα, µε µια µόνο ασήµαντη εξαίρεση (η Leclerc έχει ένα πρατήριο µε τιµές χαµηλότερες από το µέσο επίπεδο), καµια από τις αλυσίδες καταστηµάτων αυτοεξυπηρέτησης δεν έχει παρουσία στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους. Οι περισσότε- ρες αλυσίδες καταστηµάτων αυτοεξυπηρέτησης και υπεραγορών που δραστηριοποιούνται στη διάθεση µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης ανέφεραν στις απαντήσεις τους στην έρευνα της Επιτροπής ότι δεν προτίθενται να εισέλθουν στην αγορά των αυτοκινητοδρόµων µε διόδια ακριβώς για τους προαναφερόµε- νους λόγους. Επιπλέον, επισηµαίνουν το γεγονός ότι είναι δυσκολότερο να εισέλθουν στην αγορά αυτο- κινητοδρόµων µε διόδια εάν δεν διαθέτουν επαρκώς µεγάλο αριθµό πρατηρίων. TΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ: ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ (563) Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η κατάσταση πριν τη συγκέντρωση δείχνει ήδη έλλειµµα ανταγωνισµού το οποίο εξηγείται από διάφορους παράγοντες. Η αγορά είναι ιδιαίτερα συγκεντρωµένη µε πέντε εταιρείες (TotalFina, Elf, Shell, Esso και BP/Mobil) που καλύπτουν σχεδόν το 90 % των πωλήσεων. ∆εν υπάρχει παρουσία κάποιου επιθετικού ανταγωνιστή όπως στην αγορά εκτός των αυτοκινητοδρόµων. Η αγορά διαθέ- τει επαρκή στεγανά έναντι οποιασδήποτε ανταγωνιστικής απειλής µε υψηλούς φραγµούς εισόδου. Επίσης, ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής και ειδικότερα υπεραγορές που θεωρητικά θα ήσαν ιδανικοί υποψήφιοι για να εισέλθουν στη συγκεκριµένη αγορά, δεν έδειξαν ενδιαφέρον ούτε ήσαν σε θέση να το πράξουν. (564) Ο αντίκτυπος της παρούσας πράξης πρέπει να εκτιµηθεί µε βάση τα παραπάνω περιγραφόµενα στοιχεία, λαµβάνοντας επίσης υπόψη τα χαρακτηριστικά που αναφέρονται στο τµήµα για τα διαρθρωτικά χαρακτηρι- στικά των αγορών διάθεσης µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης εν γένει. Κατ' αρχήν, η πράξη επιφέρει περαιτέρω αύξηση στη συγκέντρωση της αγοράς. Κατ' ουσία, η πράξη οδηγεί στην αποµάκρυνση ενός ανταγωνιστή µεσαίου µεγέθους από την αγορά. (565) Το σηµαντικότερο, η πράξη θα αλλάξει τη δοµή της αγοράς καθώς θα οδηγήσει στη σύσταση µιας νέας δύναµης από το ζεύγος Exxon/Mobil BP/Mobil, που θα κατέχει από κοινού µια θέση στην αγορά σχεδόν συγκρίσιµη µε τον υπ' αριθµό 2 ανταγωνιστή. Συνολικά, η πράξη έχει σηµαντική δυσµενή επίπτωση µε την αναδιάρθρωση της εσωτερικής ισορροπίας του ολιγοπωλίου. Αντί των πέντε δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων, οι τρείς εκ των οποίων κατέχουν σχετικώς χαµηλά µερίδια αγοράς, το νέο τοπίο θα χαρακτηρίζεται από την παρουσία δύο µεγάλων δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων, συγκεκ- ριµένα την Total/Fina µε [30-40]* % και την Elf µε [20-30]*, και επιπλέον µια συγκρίσιµη τρίτη δύναµη αποτελούµενη από την Exxon και τη BP/Mobil, που κατέχουν από κοινού [20-30]* % και µια µικρότερη δραστηριοποιούµενη στην αγορά επιχείρηση, τη Shell µε [10-20]* %. (566) Η ανταγωνιστική σχέση µεταξύ των µελών του ολιγοπωλίου θα αλλάξει ως προς το ότι θα αυξηθεί το πεδίο το σχετικό µε την επιβολή αντιποίνων. Όσο υψηλότερα και πιο ισόρροπα είναι τα µερίδια αγοράς των συµ- µετεχόντων, τόσο ευρύτερες και σοβαρότερες είναι οι συνέπειες των ανταγωνιστικών ενεργειών όσον αφορά την επιβολή αντιποίνων απ' ό,τι µε την παρούσα δοµή εφοδιασµού. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/83 (567) Στο σενάριο πριν τη συγχώνευση, οι τρεις µεσαίου µεγέθους δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις µπορεί να αποτελούν ακόµα ανησυχητικούς παράγοντες για την ισορροπία του ολιγοπωλίου. Ειδικότερα, µπορούν να επιδιώκουν νοµίµως να επεκτείνουν τα µερίδια αγοράς τους υπό το πρίσµα της ικανοποιητικής απόδοσής τους ως προς την αποτελεσµατικότητα του κόστους. Επιπλέον, και οι τρεις εταιρείες αντιπροσω- πεύουν τους µόνους πολυεθνικούς «κολοσσούς», όντας τοιουτοτρόπως σε θέση να αποτελούν διαρκή αντα- γωνιστική απειλή για οιαδήποτε εθνική εταιρεία κατέχει ηγετική θέση. Μετά τη συγκέντρωση, η δοµή της αγοράς θα είναι τέτοια ώστε καµια ανταγωνιστική κίνηση δεν θα καθίσταται δυνατή χωρίς να προκαλεί ισχυρή και ευρεία αντίδραση. Λόγω της χαµηλής αύξησης της ζήτησης καυσίµων, οιαδήποτε απόπειρα µιας από τις δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις για αύξηση των πωλήσεών της θα συµβεί αναπό- φευκτα εις βάρος των άλλων δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων. Επιπλέον, δεδοµένης της οµοιογένειας του προϊόντος, η µόνη πιθανή ανταγωνιστική στρατηγική που αποσκοπεί στην απόκτηση µερι- δίων της αγοράς είναι η µείωση των τιµών. Όµως, οιαδήποτε περικοπή των τιµών θα προκαλέσει, αναπό- φευκτα, αντίποινα από άλλες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις που θα θεωρήσουν ότι πλήττονται άµεσα. ∆εδοµένου επιπλέον ότι τρεις από τις πέντε δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρή- σεις έχουν ιδιαίτερα ένα πυκνό δίκτυο παρουσίας στην επικράτεια, και ότι είναι εξίσου αποτελεσµατικές ως προς το κόστος, ο ανταγωνισµός τιµών θα αποφευχθεί µε κάθε τίµηµα. Η Shell, το µόνο «µικρό» µέλος του ολιγοπωλίου που παραµένει και θα µπορούσε να έχει διαφορετικά κίνητρα, διατρέχει όµως πολύ σοβα- ρούς κινδύνους εάν επρόκειτο να ανταγωνιστεί σθεναρά, εφόσον έχει µικρότερη κάλυψη της αγοράς από τις µεγαλύτερες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων, και συνεπώς είναι ευκολότερο να επηρεαστεί. Κατ' ουσία, η συγκέντρωση θα καταστήσει ευκολότερη την εφαρµογή και παρακολούθηση της αντίδρασης µεταξύ των λιγοστών εταιρειών που κατέχουν δεσπόζουσα θέση στην αγορά, επιδεινώνοντας παράλληλα περαιτέρω την πενιχρή οικονοµική απόδοση της αγοράς. (568) Υπό το πρίσµα των προαναφερόµενων, φαίνεται ότι η πράξη οδηγεί στην ενίσχυση της συλλογικής δεσπό- ζουσας θέσης που κατέχουν οι TotalFina, Elf, Shell, Esso και BP/Mobil ως αποτέλεσµα της οποίας θα παρακωλυόταν σηµαντικά ο πραγµατικός ανταγωνισµός στην κοινή αγορά. ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΓENΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ∆ιύλιση (569) Σήµερα λειτουργούν 17 διυλιστήρια καυσίµων στη Γερµανία, σε παράκτιες περιοχές ή στην ενδοχώρα. Οι βασικές εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων είναι οι Exxon, Shell, BP/Mobil και DEA που κατέχουν γύρω στο 42 % της συνολικής παραγωγικής ικανότητας. Και οι τρεις εταιρείες έχουν κάθετη ολοκλη- ρωµένη διάρθρωση υπό την έννοια ότι δραστηριοποιούνται και στο στάδιο της διανοµής µικρών και µεγά- λων ποσοτήτων καυσίµων κινήσεως. Οι περισσότερες από τις άλλες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων (όπως οι Conoco, Elf, Total, Agip, OMV) είναι επίσης εταιρείες πετρελαιοειδών µε κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση. Εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων χωρίς ολοκληρωµένη διάρθρωση όπως οι Ruhr Oel, Wintershall, Beta, Holborn καλύπτουν το 43 % της συνολικής γερµανικής παραγωγής. Τα εν λόγω διυ- λιστήρια έχουν συνολική ικανότητα 2 186 KBD. Η κατανάλωση σε ολόκληρη τη Γερµανία (πετρέλαιο ντήζελ/βενζίνη/καύσιµα κίνησης) έφθασε συνολικά τα 622 εκατ. bbl το 1996. Σύµφωνα µε την Eurostat, έχει καθαρές εισαγωγές γύρω στο 21 % της παραγωγικής της ικανότητας, καίτοι ο αριθµός αυτός δεν περι- λαµβάνει το νεοκατασκευασθέν διυλιστήριο Leuna. Είναι σηµαντικό να σηµειωθεί ότι τα διυλιστήρια της ενδοχώρας δεν είναι σε θέση να πωλούν την πλεονάζουσα παραγωγή τους στην αγορά φορτίου και συνεπώς να την εµπορεύονται στη Γερµανία. Υποδοµή (570) Τα διυλιστήρια και η ικανότητα αποθήκευσης βρίσκονται για στρατηγικούς λόγους πλησίον των µεγαλύτε- ρων περιοχών κατανάλωσης και η περιφερειακή ικανότητα αποθήκευσης εξασφαλίζει τον εφοδιασµό προϊό- ντος στα πιο αποµακρυσµένα µέρη της Γερµανίας. Ο Ρήνος συνδέει τα διυλιστήρια που βρίσκονται στο δυτικό τµήµα (Gelsenkirchen VEBA, Wesseling DEA, Godorf Shell, Kαρλσρούη Esso/DEA/VEBA/ Conoco) και έµµεσα µέσω του Mittellandkanal το διυλιστήριο Wintershall. Η πρόσβαση σα διυλιστήρια του νότιου τµήµατος (Ingolstadt Esso, Vohburg BP/Mobil/AGIP/RuhrOel) γίνεται µέσω του ∆ούναβη. Τρία διυλιστήρια συνδέονται µε τον λιµένα του Αµβούργου (Heide DEA, Αµβούργο Holborn και Αµβούργο Shell). Τα διυλιστήρια της ενδοχώρας που δεν συνδέονται µε λιµένα ή ποταµό εξυπηρετούν κυρίως την περιοχή στην οποία βρίσκονται ή σηµαντική συγκέντρωση χώρων αποθήκευσης όπως στην περί- πτωση του Leuna (Elf) για την περιοχή της ∆ρέσδης, του Burghausen (OMV) για το Μόναχο και την Αυστρία (µέσω αγωγού που συνδέεται µε τον ∆ούναβη) και του Schwedt (DEA/Ruhroel/AGIP/Total/Elf) για την περιοχή του Βερολίνου. Οι περιοχές µε υψηλά επίπεδα κατανάλωσης (Αµβούργο, Ανόβερο, Κολωνία, Φρανκφούρτη, Στουτγάρδη, Μόναχο, Βερολίνο, ∆ρέσδη κ. ά. ) εφοδιάζονται µε πωλήσεις από παρακείµενα διυλιστήρια. L 103/84 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (571) Οι αγωγοί (τόσο οι αγωγοί προϊόντος όσο και ο αγωγός εφοδιασµού αεριωθουµένων του ΝΑΤΟ) καλύ- πτουν το δυτικό και το νότιο τµήµα της Γερµανίας ενώ το ανατολικό τµήµα της Γερµανίας εξυπηρετείται από σηµαντική αποθηκευτική ικανότητα που συνδέεται µε αµφότερους τους αγωγούς και τον ποταµό Έλβα. Αγωγοί συνδέουν όλες τις µεγαλύτερες τοποθεσίες αποθήκευσης µε τα διυλιστήρια, καίτοι πρέπει να γίνει διάκριση µεταξύ των ιδιόκτητων αγωγών προϊόντος και του συστήµατος αγωγού του ΝΑΤΟ που λει- τουργεί µε πλήρη ικανότητα και του οποίου η πρωταρχική λειτουργία είναι µεταφέρει καύσιµα αεριωθουµέ- νων σε στρατιωτικούς αερολιµένες. (572) Το µεγαλύτερο µέρος της Γερµανίας µπορεί να εφοδιάζεται από την αγορά φορτίου µέσω µεταφοράς µε φορτηγίδες στο Ρήνο, στο ∆ούναβη και τον Έλβα (που συνδέει το Αµβούργο µε το ανατολικό τµήµα της Γερµανίας). Λόγω των διαφορών στη στάθµη του ύδατος οι φορτηγίδες περιορίζονται σε 1 000 τόνους κατ' ανώτατο όριο. Η µεταφορά µε φορτηγίδες στο Ρήνο επηρεάζεται τόσο από την υψηλή όσο και τη χαµηλή στάθµη του ύδατος. Καίτοι η ανυψούµενη στάθµη του ύδατος δεν έχει ουσιαστικά κανένα αντί- κτυπο στο ναυλολόγιο στο βαθµό που η κυκλοφορία δεν διακόπτεται (που είναι πολύ σπάνιο), η χαµηλή στάθµη του ύδατος έχει αντίκτυπο στο ναυλολόγιο, διότι το φορτίο πρέπει να µειωθεί προκειµένου να εξασφαλιστεί το διάκενο µεταξύ των αβαθών υδάτων. Στη διάρκεια αυτών των περιόδων, το ναυλολόγιο αυξάνει, καίτοι ο αντίκτυπος στις τιµές εξαρτάται και από την πραγµατική κατάσταση της ζήτησης στα πρώτα στάδια του οικονοµικού κύκλου. Σε περιόδους χαµηλής ζήτησης (ιδίως τους θερινούς µήνες, όπου η ζήτηση πετρελαίου εσωτερικής καύσης είναι χαµηλή), η χαµηλή στάθµη του ύδατος µπορεί να έχει αµελητέα επίπτωση στο ναυλολόγιο. Σε περιόδους υψηλής ζήτησης, η χαµηλή στάθµη του ύδατος µπορεί να επηρεάσει σηµαντικά το ναυλολόγιο. Η διάρκεια της χαµηλής στάθµης του ύδατος στο Ρήνο κυµαίνεται τυπικά από µια εβδοµάδα έως ένα µήνα το χρόνο. ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων (573) Από την έρευνα αγοράς προκύπτει ότι η πρόσβαση στην αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων είναι σχετικά εύκολη για εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων. Τυπικά οι τιµές πωλήσεων που χρεώνονται σε ανεξάρτη- τους µεταπωλητές βασίζονται στις δηµοσιευµένες τρέχουσες τιµές της ΟΜR [η Έκθεση της Αγοράς Πετρε- λαιοειδών (Oil Market Report) είναι το τοπικό ισοδύναµο του Platt] µε συµφωνηµένες διαφορές για να καλύπτονται παράγοντες όπως οι διαφορετικές τοποθεσίες και οιαδήποτε παρεχόµενη υπηρεσία. Οι δηµο- σιευµένες τιµές της OMR είναι η τιµή που θα έπρεπε να καταβάλλει ένας µεταπωλητής για να αγοράσει καύσιµα κίνησης από εγκαταστάσεις αποθήκευσης πλησίον του Ρήνου. Παραβάλλουν τις δηµοσιευµένες τιµές του Platt αλλά είναι υψηλότερες κατά περίπου 10-15 %. Σύµφωνα µε τα µέρη, τα έξοδα µεταφοράς µε φορτηγίδα από την περιοχή ARA (Αµβέρσα — Ρότερνταµ — Άµστερνταµ) στην περιοχή της Καρλσ- ρούης πρέπει να καλύπτουν περίπου το ήµισυ της διαφοράς µεταξύ των τιµών Platt και OMR. Το υπό- λοιπο ήµισυ της διαφοράς αντιπροσωπεύει το συνολικό υπόλοιπο κόστος το οποίο καταβάλλει µια εταιρεία που µεταφέρει το προϊόν στη Γερµανία και το πωλεί σε πελάτες εκεί, συµπεριλαµβανοµένων του κόστους διεκπεραίωσης, (όπως κόστος φόρτωσης και εκφόρτωσης των φορτηγίδων), του κόστους τερµατικού σταθµού/αποθήκευσης, των τοπικών λιµενικών τελών (εάν υπάρχουν), της ασφάλισης, των αµοιβών του αρµόδιου για τις παραγγελίες και τις πωλήσεις προσωπικού κ. λπ. και οιουδήποτε περιθωρίου κέρδους για την εταιρεία που πωλεί το προϊόν. (574) Tα µέρη εκτίµησαν ότι το 55 % της αποθηκευτικής ικανότητας στη Γερµανία ανήκει σε ανεξάρτητες εται- ρείες. Αυτό επιβεβαιώθηκε στην Επιτροπή από ανεξάρτητες εταιρείες αποθήκευσης όπως οι Petroplus, Oil- tanking και Van Ommeren και από άµεσους πελάτες όπως οι Mabanaft (εταιρεία εµπορίας), AVIA και Baywa (εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων). Αυτές οι ανεξάρτητες εταιρείες προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε όλα τα είδη πελατών, ακόµα και σε µεγάλες εταιρείες. (575) Στη Γερµανία, εκ παραδόσεως άνω του 70 % των πετρελαιοειδών διατίθενται άµεσα από διυλιστήρια της ενδοχώρας. Οι εισαγωγές απευθύνονται εν γένει σε ανεξάρτητους µεταπωλητές, αλλά µπορεί επίσης να προέρχονται από συναλλαγές στο εσωτερικό της οµάδας. Σήµερα, οι περισσότεροι ανταγωνιστές των µερών αγοράζουν µόνο περιορισµένους όγκους προκειµένου να διασφαλίσουν την ανεξαρτησία από τις µεγάλες εταιρείες που ελέγχουν τα διυλιστήρια. Ανταγωνιστές των µερών χωρίς ολοκληρωµένη διάρθρωση ανέφεραν ότι τα προηγούµενα έτη, άνω του 90 % του αγορασθέντος προϊόντος διατέθηκε από διυλιστήρια της ενδοχώρας ή αγοράστηκε από µεγάλες εταιρείες που αποκτούν το προϊόν µέσω ανταλλαγών ή αγοράς από θυγατρικές. Οι ανταγωνιστές που δεν έχουν ολοκληρωµένη διάρθρωση αγοράζουν τόσο από τα διυλιστή- ρια της ενδοχώρας όσο και από την αγορά φορτίου (ARA). Η διάθεση εξαρτάται από τους προσφερόµε- νους όρους· καθώς η διαφορά της τιµής µεταξύ φορτίου διυλιστηρίων στην ενδοχώρα αλλάζει διαρκώς, ορισµένες φορές οι τιµές στην αγορά φορτίου είναι χαµηλότερες από τις αντίστοιχες στην ενδοχώρα. Για παράδειγµα, εξηγήθηκε στην Επιτροπή ότι τη συγκεκριµένη χρονική στιγµή τα διυλιστήρια της ενδοχώρας προσφέρουν ελκυστικότερη τιµή από το φορτίο και επιπλέον µεταφορά και αποθήκευση. Φάνηκε ότι εκτός εάν οι τιµές φορτίου είναι σηµαντικά χαµηλότερες, είναι περισσότερο συµφέρουσα η αγορά από διυλιστή- ριο της ενδοχώρας. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/85 (576) Όσον αφορά τις εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων µε κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση, αποκτούν καύσιµα κίνησης από τρεις πηγές: ιδιόκτητη παραγωγή, συµφωνίες ανταλλαγής µε άλλες εταιρείες εκµετάλ- λευσης διυλιστηρίων ή µέσω αγορών από τρίτους […]*. Η ΒΡ/Mobil αγοράζει το […]* % των αναγκών της από τρίτους. Η Εxxon έχει συµφωνίες ανταλλαγής για καύσιµα κίνησης µε […]* %. Αυτό οφείλεται εν µέρει στο γεγονός ότι η Exxon λειτουργεί κυρίως διυλιστήρια στο νότιο τµήµα της Γερµανίας. (577) Ορισµένες παράγοντες της αγοράς, όπως οι Avia, Mabanaft και Petroplus (εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων και εταιρείες εµπορίας), έχουν παρουσία στο επίπεδο της διανοµής µεγάλων ποσοτήτων, πράγµα που εξασφαλίζει ότι οι εταιρείες µε µη ολοκληρωµένη διάρθρωση µπορούν να εφοδιάζονται µε καύσιµα κίνησης. Ας σηµειωθεί όµως ότι οι προαναφερόµενες εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων προσέφυγαν στον εφοδιασµό µέσω εταιρειών εµπορίας σε περιορισµένη κλίµακα καθώς οι περισσότερες εταιρείες δια- νοµής µεγάλων ποσοτήτων έχουν επίσης (περιορισµένες) δραστηριότητες εµπορίας ή έχουν επαρκή συν- δυασµένη αγοραστική δύναµη για να δίνουν παραγγελίες σε σκάφη/φορτηγίδες στην αγορά φορτίου. ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων (578) Στη Γερµανία διακρίνονται τέσσερις κατηγορίες εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων: «Α κατηγορίας», «Β κατηγορίας», ανεξάρτητες και υπεραγορές. Οι εταιρείες «Α κατηγορίας» περιλαµβάνουν πετρελαϊκές εται- ρείες µε κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση όπως οι Exxon, BP/Mobil, DEA, Shell αλλά και η Aral, όπου, όπως εξηγείται παραπάνω, η Mobil έχει συµµετοχή 28 % [οι άλλοι βασικοί συµµετέχοντες είναι η Veba (56 %) και η Wintershall (15 %)], και που επωφελείται από ελεγχόµενο εφοδιασµό από τους µετόχους της Mobil (µέσω της BP), Veba και Wintershall. Οι εταιρείες «Β κατηγορίας» περιλαµβάνουν µικρότερες εται- ρείες µε ολοκληρωµένη διάρθρωση όπως οι Elf, TotalFina και Jet/Conoco. (579) Την περίοδο 1994-1997, ο αριθµός των πρατηρίων µειώθηκε κατά 7 %. Την ίδια περίοδο, ο όγκος των καυσίµων κίνησης που πωλούνται σε πρατήρια παρέµεινε σταθερός σε 50 εκατ. κ. µ. (580) Περίπου το 60 % των πρατηρίων ανήκουν σε εταιρείες καυσίµων. Ορισµένες φορές η εταιρεία πετρε- λαιοειδών κατέχει την κυριότητα και τα κτίρια/επενδύσεις σε αυτά. Ορισµένες φορές η εταιρεία πετρε- λαιοειδών κατέχει µόνο τα κτίρια και τις επενδύσεις ενώ η κυριότητα ανήκει στην εταιρεία διανοµής µικρών ποσοτήτων. Οι µεγάλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη γερµανική αγορά ξεκίνησαν ένα «σύστηµα σύναψης σύµβασης µε αντιπροσωπεία». Αυτό ταιριάζει στη Γερµανία, όπου οι δαπάνες προσωπικού θεω- ρούνται ότι δεν επιτρέπουν δοµές COCO. Το σύστηµα αντιπροσωπείας («Agentursystem») µπορεί είτε να περιλαµβάνει ολόκληρη την επιχειρηµατική δραστηριότητα του πρατηρίου είτε να αποκλείει ορισµένα µέρη όπως το κατάστηµα ή το πλυντήριο αυτοκινήτων. (581) Μπορεί να γίνει διάκριση µεταξύ πρατηρίων που ανήκουν στον έµπορο και πρατηρίων που ανήκουν στην εταιρεία. Υπάρχουν µόνο λιγοστά «πρατήρια δοκιµής» µεταξύ των πρατηρίων που λειτουργεί η εταιρεία. Όσον αφορά πρατήρια που ανήκουν σε εµπόρους, οι εταιρείες πετρελαιοειδών εξακολουθούν να κατέχουν πολύ ισχυρή θέση. Οι αντιπρόσωποι εξαρτώνται από την εταιρεία πετρελαιοειδών, που καθορίζει την τιµή. Για παράδειγµα, τα πρατήρια τη λειτουργία των οποίων αναλαµβάνει ο έµπορος και φέρουν το σήµα της Esso στη Γερµανία λειτουργούν βάσει σύµβασης αντιπροσωπείας. Βάσει τέτοιων συµβάσεων, η Εxxon είναι ο κάτοχος των καυσίµων που αποθηκεύονται στις εγκαταστάσεις του πρατηρίου και καθορίζει την τιµή λια- νικής πώλησης. Το σύστηµα της αντιπροσωπείας επιτρέπει καλύτερα και ασφαλέστερα περιθώρια κέρδους […]* (62). (582) Ο έµπορος αµείβεται µε προµήθεια βάσει των όγκων των πωλήσεων και ασχέτως της τιµής πρατηρίου. Ο αντιπρόσωπος επωφελείται απλώς περιθωρίων κέρδους σε κάθε πώληση τυπικά 2,5-3 πφένιχ ανά λίτρο για πρατήρια που λειτουργούν από τον έµπορο και 5 πφένιχ ανά λίτρο για πρατήρια που ανήκουν στον έµπορο. Η προµήθεια είναι υψηλότερη για τα πρατήρια που ανήκουν στον έµπορο διότι ο έµπορος υπο- χρεούται να καλύψει µεγαλύτερο κόστος από ένα πρατήριο που λειτουργεί από εταιρεία. (583) Όσον αφορά τα πρατήρια που λειτουργούν από τον έµπορο (αντιπρόσωποι) και ανήκουν σε εταιρεία, οι συµβάσεις είναι µακράς διαρκείας (συνήθως γύρω στα δέκα έτη, αλλά µπορούν να παραταθούν για περίοδο πέντε ετών), πράγµα που δυσχεραίνει την είσοδο ανταγωνιστών. Η διάρκεια της σύµβασης εφοδιασµού εµπόρου της Εxxon ποικίλλει µεταξύ […]*. Ανέρχεται κατά µέσο όρο σε […]*. (584) Τα µικροκαταστήµατα αποτελούν σηµαντικό στοιχείο για την αποδοτικότητα των πρατηρίων στη Γερµανία, καθώς επιδοτούν την τιµή καυσίµων. Τη λειτουργία τους έχουν αναλάβει θυγατρικές των εταιρειών πετρε- λαιοειδών ή εταιρείες όπως η «Lekkerland». Η εταιρεία πετρελαιοειδών εισπράττει µίσθωµα ως ανταµοιβή, καίτοι για ορισµένες εταιρείες το «σύστηµα της αντιπροσωπείας» ισχύει και για το κατάστηµα. (62) […]*. L 103/86 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (585) Λόγω του αυστηρά ελεγχόµενου ωραρίου λειτουργίας των καταστηµάτων και καταστηµάτων αυτοε- ξυπηρέτησης, τα µικροκαταστήµατα αποτελούν µια σηµαντική µορφή λιανικής πώλησης στη Γερµανία (4 % των πωλήσεων τροφίµων και ποτών στη Γερµανία). Τα µικροκαταστήµατα προσελκύουν πελάτες και απο- σκοπούν στη βελτίωση της εξυπηρέτησης και της ποιοτικής εικόνας της εταιρείας διανοµής µικρών ποσοτή- των καυσίµων. Το µίσθωµα που εισπράττεται από τη δραστηριότητα του πρατηρίου δηµιουργεί σηµαντικά κέρδη που αντισταθµίζουν τη χαµηλότερη ζήτηση καυσίµων ([…]*). Η σηµασία των µικροκαταστηµάτων αναµένεται να ενισχυθεί περαιτέρω. Οι µεγάλες εταιρείες τα θεωρούν ως µια ισχυρή διαφοροποίηση από τα λευκά πρατήρια και τα πρατήρια «Β κατηγορίας». (586) […]*. Συνεπώς οι µεγάλες εταιρείες εξαρτώνται σε µεγάλο βαθµό από την προσφορά υπηρεσιών, µε βάση ένα σηµαντικό ποσοστό 70 % Γερµανών πιστών πελατών, ως µια στρατηγική για τη διατήρηση της αποδοτι- κότητας και των µεριδίων αγοράς που διαφοροποιούν τις εταιρείες «Α κατηγορίας» από τις εταιρείες που µειώνουν τις τιµές […]*. ∆υτική και Ανατολική Γερµανία (587) ∆εδοµένων των διαφορών όσον αφορά τον εφοδιασµό, την ευηµερία και ακόµα και τις δραστηριοποιούµε- νες στην αγορά επιχειρήσεις µεταξύ του ανατολικού και του δυτικού τµήµατος της Γερµανίας, µπορεί να υποστηριχθεί ότι αµφότερα αποτελούν δύο ξεχωριστές σχετικές γεωγραφικές αγορές. Πράγµατι, υπάρχουν κάποιες διαφορές ως προς τις τιµές, και τα µερίδια αγοράς δεν είναι ίδια. (588) Ωστόσο, αυτός ο ισχυρισµός δεν επιβεβαιώθηκε από την έρευνα της Επιτροπής για τους ακόλουθους λόγους. Πρώτον, η διαφορά τιµών µεταξύ αµφότερων των περιοχών είναι περιορισµένη και σε ορισµένες περιπτώσεις χαµηλότερη από τις διαφορές τιµών στο εσωτερικό της ∆υτικής Γερµανίας καθαυτής. Τυπικά οι τιµές είναι ανεπαίσθητα χαµηλότερες στο ανατολικό τµήµα της Γερµανίας. Στην πραγµατικότητα αυτό οφείλεται στη µαζική είσοδο στη συγκεκριµένη αγορά, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, όταν παραδο- σιακές εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων της ∆υτικής Γερµανίας προσπάθησαν να αναπαραγάγουν τα µερίδια αγοράς τους στα νέα Länder. Αυτό οδήγησε σε πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα και συνεπώς πίεση στις τιµές. ∆εύτερον, οι έκδηλες διαφορές στα µερίδια αγοράς µεταξύ ∆υτικής και Ανατολικής Γερ- µανίας έχουν ιστορική βάση. Μετά τη γερµανική ενοποίηση, η µονοπωλιακή θέση της Minol καταργήθηκε όταν το 1992 η Elf, έχοντας µερίδιο αγοράς µικρότερο από 10 %, στη ∆υτική Γερµανία, εξαγόρασε τη Minol και ως εκ τούτου απόκτησε ηγετική θέση στην αγορά. Μέχρι σήµερα, η Elf διατήρησε την ηγετική θέση της στην αγορά αν και το µερίδιό της στην αγορά µειώθηκε σε 24 % (63) από τους ανταγωνιστές. Το δίκτυο της Μinol ήταν σε κακή κατάσταση και οι ανταγωνιστές κέρδισαν µερίδιο αγοράς µε νέα πρατήρια σε στρατηγικές τοποθεσίες. Καθώς το φθαρµένο δίκτυο της Minol πιθανόν να πρέπει να εξορθολογιστεί περαιτέρω, η ανατολικογερµανική αγορά εξελίσσεται µε βραδείς ρυθµούς προς την κατανοµή µεριδίων αγοράς στο δυτικό τµήµα. Τρίτον, δεν υπάρχουν διαφορές στις νοµοθετικές διατάξεις, φορολογικές διατά- ξεις ή περιβαλλοντικές υποχρεώσεις. Τέταρτον, δεν υπάρχει φυσικός φραγµός µεταξύ του ανατολικού και του δυτικού τµήµατος της Γερµανίας. Αυτό σηµαίνει ότι οµοιόµορφη αύξηση της τιµής στο δυτικό τµήµα θα ακυρωνόταν µέσω οριακού ανταγωνισµού στο όριο µεταξύ του ανατολικού και του δυτικού τµήµατος, µέσω ενός είδους πολλαπλασιαστικού αποτελέσµατος. TΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ∆οµή της αγοράς (589) Συνολικά, οι µεγάλες εταιρείες (ARAL, Shell, Esso, BP, DEA ή οι λεγόµενες «κατηγορίας Α») κατέχουν άνω του 65 % της αγοράςt. Οι υπεραγορές/καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης κυµαίνονται γύρω στο [0- 10]* %. Τα λευκά πρατήρια [0-10]* % και η σηµαντικότερη εταιρεία «Β κατηγορίας» η JET-Conoco γύρω στο [0-10]* %. Σύµφωνα µε τα στοιχεία για το 1997 που προσκόµισαν τα µέρη, η Aral κατέχει ηγετική θέση στην αγορά µε [20-30]* %, η Shell έχει [10-20]* %, η Exxon [10-20]* %, η DEA, [0-10]* %, η BP/ Mobil [0-10]* %, η Elf [0-10]* %, η TotalFina [0-10]* %, η Agip [0-10]* % και η KPI λιγότερο από [0- 10]* %. Οι εταιρείες που µειώνουν τις τιµές αντιστοιχούν σε [10-20]* % (µε υπεραγορές [0-10]* %, JET Conoco [0-10]* % και λευκά πρατήρια [0-10]* %). Οι µικρότερες εταιρείες «Β κατηγορίας» (όπως Avia, Tamoil …) αντιστοιχούν σε [0-10]* %. (63) Βάσει των µεριδίων αγοράς των βασικών ανατολικογερµανών ανταγωνιστών το 1998 που προσκόµισαν τα µέρη. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/87 (590) Όπως φαίνεται από τον ακόλουθο πίνακα υπήρξε ελάχιστη µεταβολή των µεριδίων αγοράς των εταιρειών «κατηγορίας Α» ή ακόµα και των εταιρειών «κατηγορίας Β» την περίοδο 1994-1998. Aral Shell Esso Dea BP Conoco Elf/Minol Agip Fina Total Άλλοι 1994 1995 1996 1997 1998 [20-30]* [20-30]* [20-30]* [20-30]* [20-30]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [10-20]* [10-20]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* Υπεραγορές και λευκά πρατή- ρια [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* ∆υναµική του ανταγωνισµού — Κόστος και τιµές (591) Σύµφωνα µε τα κοινοποιούντα µέρη, οι τιµές πρατηρίου διαφέρουν οριακά στη Γερµανία. Οι διαφορές τιµών εξηγούνται από το υψηλότερο λειτουργικό κόστος σε αγροτικές περιοχές και, σε µικρότερο βαθµό, από το κόστος µεταφοράς για αποµακρυσµένες περιοχές. Η έρευνα αγοράς αποκάλυψε ότι η γερµανική αγορά απεικονίζεται µε µια κατάσταση δια της οποίας όλες οι εταιρείες «Α κατηγορίας» χρεώνουν τιµές σε παρεµφερές επίπεδο ενώ οι υπόλοιπες, ανταγωνιστικές τιµές 1 πφένιχ χαµηλότερα από τις τιµές της «Α κατηγορίας». Οι καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης προσφέρουν τιµές 3 πφένιχ χαµηλότερα από τις εταιρείες «Α κατηγορίας». Αυτή η διάρθρωση τιµών δεν φαίνεται να µεταβάλλεται µε την πάροδο του χρόνου. (592) Η Aral κατέχει ηγετική θέση στην αγορά. Οι µεταβολές των τιµών φαίνεται να ξεκινούν από εταιρείες «κατηγορίας Α» σύµφωνα µε µεταβλητά πρότυπα και ακολουθούνται από τον υπόλοιπο ανταγωνισµό. Οι µεγάλες εταιρείες έχουν µεγαλύτερο αντίκτυπο στις τιµές. Όλες οι εταιρείες πετρελαιοειδών µε κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση (Aral, Shell, Esso, BP και DEA) δείχνουν παρόµοιες εταιρικές δοµές. Συγκριτικά προς τους ανταγωνιστές τους έχουν πολύ καλή πρόσβαση στις αγορές και στον εφοδιασµό. Μόνον οι πέντε προαναφερόµενες εταιρείες διαθέτουν πυκνό δίκτυο διανοµής µικρών ποσοτήτων για ολόκληρη τη σχετική γεωγραφική αγορά. Μεταξύ αυτών πέντε εταιρειών υπάρχουν πολλαπλές σχέσεις (που πραγµατώνονται σε κοινές επιχειρήσεις για διυλιστήρια, ανταλλαγές, αποθήκευση και εφοδιασµό αερολιµένων µε καύσιµα). Αυτό οδηγεί σε πανόµοιο ή τουλάχιστον συγκρίσιµο κόστος αγοράς µεταξύ εταιρειών «Α κατηγορίας». (593) Παρά τις χαµηλότερες τιµές τους, οι εταιρείες «Β κατηγορίας» και οι υπεραγορές τείνουν να ακολουθούν τις τάσεις των τιµών. Από την έρευνα αγοράς της Επιτροπής προκύπτει ότι οι µεταβολές των τιµών ξεκι- νούν κυρίως από τους µεγάλες εταιρείες και συµβαίνει σπανιότατα µια από τις µεγάλες εταιρείες να µην ακολουθεί. Οι πόλεµοι τιµών συµβαίνουν κατά διαστήµατα για περιορισµένη χρονική περίοδο, για παρά- δειγµα όταν ένα κατάστηµα αυτοεξυπηρέτησης ανοίγει ένα νέο πρατήριο διανοµής µικρών ποσοτήτων καυ- σίµων. Οι ανταγωνιστές αναφέρουν ότι εάν οι µεγάλες εταιρείες αύξαναν τις τιµές των καυσίµων κατά 5- 10 %, οι άλλες εταιρείες µάλλον θα ακολουθούσαν, προκειµένου να επωφεληθούν από υψηλότερα περιθώ- ρια κέρδους. Ο κλάδος διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων αντιλήφθηκε ότι δεν µπορούν να αποκτη- θούν µεγάλα µερίδια αγοράς µέσω του ανταγωνισµού µε τις µεγάλες εταιρείες σε χαµηλότερες τιµές. Επι- πλέον, ανταγωνιστές ανέφεραν ότι λόγω των χαµηλών περιθωρίων κέρδους και του υψηλού κόστους της επένδυσης (για την τήρηση των περιβαλλοντικών απαιτήσεων) δεν µπορούν να αντέξουν ένα πόλεµο τιµών. L 103/88 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (594) Σύµφωνα µε τους ανταγωνιστές, οι εταιρείες «Β κατηγορίας» είναι σε θέση να προσφέρουν χαµηλότερες τιµές διότι συχνά λειτουργούν αποτελεσµατικότερα και έχουν διαφορετική δοµή κόστους από τις µεγάλες εταιρείες καθώς τα γενικά τους έξοδα είναι κατά το µεγαλύτερο µέρος του χρόνου ελαφρώς χαµηλότερα (µηδενικό κόστος εµπορίας και διαφήµισης, µικρότερα πρατήρια, µικρότερη επιτόπια επένδυση, λιγότερο προσωπικό) και προσφέρουν υπηρεσίες µικρότερης κλίµακας. Οι εταιρείες «κατηγορίας Β» πωλούν σε τιµή 1 πφένιχ λιγότερο από τις µεγάλες εταιρείες. Όµως είναι συνήθως πολύ περιορισµένου µεγέθους συγκρι- τικά προς τις εταιρείες «A κατηγορίας». Εταιρείες όπως οι Elf, Agip, Fina, Total και OMV µπορούν να διεκδικήσουν, µεµονωµένα, µερίδιο αγοράς 3 % κατ' ανώτατο όριο. (595) […]*. (596) Ενώ οι µεγάλες εταιρείες δεν αντέδρασαν όταν η Conoco εισήλθε στην αγορά στα τέλη της δεκαετίας του 1980, η έρευνα αγοράς αποκαλύπτει ότι σήµερα όταν ένας νέος ανταγωνιστής προσπαθήσει να προσφέρει διαφορές τιµής 1 πφένιχ και άνω, ξεσπά τοπικός πόλεµος τιµών στη γύρω περιοχή. Εξηγήθηκε στην Επι- τροπή ότι όταν πριν δύο χρόνια, η Conoco δοκίµασε αυτόµατα πρατήρια µε τιµή 2 πφένιχ χαµηλότερα από την τιµή των µεγάλων εταιρειών, οι µεγάλες εταιρείες αντέδρασαν, και καθώς η Conoco χρειάζεται την αποδοχή και τον εφοδιασµό τους, σταµάτησε τον πόλεµο τιµών και αύξησε τις τιµές. (597) […]*. Αυτό µειώνει τη δυνητική µεταβολή του όγκου από τις εταιρείες που µειώνουν τις τιµές στα 2/3 του υπάρχοντος όγκου τους κατ' ανώτατο όριο. (598) Καίτοι ορισµένες από τις µικρές/ανεξάρτητες εταιρείες προσφέρουν φθηνότερες τιµές πρατηρίου (1 %), αυτό δεν αρκεί για να συναχθεί το συµπέρασµα ότι θα µπορούσε να υπάρχει ανταγωνισµός των τιµών. Ανεξάρτητες εταιρείες δραστηριοποιούνται µόνο σε ορισµένες περιοχές. Τυπικά έχουν χαµηλότερη διακίνηση (1 600 έναντι 3 000 κατά µέσο όρο για τον κλάδο) και συνεπώς υψηλότερο σταθερό κόστος ανά µονάδα πωλούµενου προϊόντος. Για να παραµείνουν ανταγωνιστικές, αυτή η χαµηλότερη διακίνηση αντισταθµίζεται µέσω χαµηλότερης εξυπηρέτησης. Ακόµα και αν αυξηθεί η διακίνηση, αυτές οι ανεξάρτητες εταιρείες δεν είναι σε θέση να ασκήσουν ανταγωνισµό τιµών καθώς το µεταβλητό κόστος τους είναι σαφώς υψηλότερο από εκείνο των µεγάλων εταιρειών. Σε σχεδιάγραµµα που αναπαριστά το συνολικό κόστος ως συνάρτηση της διακίνησης (64), η Εxxon έδειξε ότι το κόστος παραµένει αρκετά σταθερό για παραδοσιακά πρατήρια, δεδοµένου ότι τα γερµανικά πρατήρια µπορούν να είναι κατάλληλα. Η εκτίµηση της Bundeskar- tellamt είναι ότι οι ανεξάρτητοι δεν ασκούν, και δεν µπορούν να το πράξουν, ανταγωνιστική πίεση στις πέντε εταιρείες «Α κατηγορίας». Το σηµείο αυτό επιβεβαιώθηκε από την έρευνα αγοράς της Επιτροπής. Οι ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων φαίνεται να έχουν πολύ χαµηλά περιθώρια κέρδους για να ξεκινήσουν τον ανταγωνισµό έναντι των µεγάλων εταιρειών µε βάση τις τιµές. Πράγµατι, εφόσον κατά το µεγαλύτερο χρονικό διάστηµα η παρουσία τους είναι γεωγραφικά εστιασµένη, θα υπέφεραν περισσότερο από έναν ανταγωνισµό τιµών από τις εταιρείες «κατηγορίας Α». (599) Οι µεγάλες εταιρείες ανταγωνίζονται µε τις υπεραγορές και προσφέρουν χαµηλές τιµές στη διάρκεια της εβδοµάδας, µειωµένες τιµές την Παρασκευή και υψηλότερες τιµές την Κυριακή, όταν οι υπεραγορές είναι κλειστές. (600) Στη Γερµανία, οι υπεραγορές και τα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης δεν έχουν τόσο σηµαντικό αντίκτυπο στην αγορά όπως στη Γαλλία, αλλά ασκούν σε ορισµένες περιοχές κάποιον έλεγχο των τιµών στις µεγάλες εταιρείες. Τα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης έχουν µάλλον µικρό µερίδιο αγοράς, µόλις [0-10]* %. […]*. Οι υπεραγορές δεν αποτελούν σηµαντική ανταγωνιστική απειλή για τις µεγάλες εταιρείες για τους ακόλουθους λόγους: — οι υπεραγορές που προσφέρουν καύσιµα είναι υψηλά κατακερµατισµένες και δεν διαθέτουν αλυσίδα σε εθνική κλίµακα, — η τιµή τους είναι τυπικά 3-4 % χαµηλότερη από εκείνη των µεγάλων εταιρειών αλλά δεν µπορούν να προσφέρουν την ίδια εξυπηρέτηση σε πελάτες καθώς έχουν περιορισµένο ωράριο λειτουργίας, — δεν έχουν δυνατότητα εξυπηρέτησης σε ανοικτό χώρο και — δέχονται µόνο πληρωµές σε µετρητά. (601) Αντίθετα µε ό,τι συνέβη στη Γαλλία (όπου η είσοδός τους στην αγορά ήταν ταυτόχρονη) τα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης δεν εντάχθηκαν στην αλυσίδα εφοδιασµού. ∆εν έχουν επιτύχει σηµαντική διακίνηση και δεν επωφελούνται από κάποιο ειδικό πλεονέκτηµα ως προς το κόστος συγκρινόµενα µε πρατήρια «Α κατη- γορίας» […]* (65). Συνεπώς από τα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης αναµένεται µόνο περιορισµένος αντα- γωνισµός. (64) […]*. (65) […]*. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/89 (602) Οι µεγάλες εταιρείες συγκεντρώνονται στις µεγάλες πόλεις, ενώ οι ανεξάρτητοι δραστηριοποιούνται περισ- σότερο σε αγροτικές περιοχές και µικροµεσαίες πόλεις, όπου υπάρχει µικρότερος ανταγωνισµός. Η διακίνηση είναι υψηλότερη σε κωµοπόλεις, αλλά το κόστος είναι χαµηλότερο σε αγροτικές περιοχές, καθώς δεν απαιτούνται µεγάλες επενδύσεις, η προσωπική επαφή είναι πιο σηµαντική κ. λπ. Η τιµή καυσίµων είναι συνήθως η ίδια ή υψηλότερη σε αγροτικές περιοχές. (603) Στη Γερµανία το «σύστηµα της αντιπροσωπείας» συνέβαλε στην αποφυγή πολέµων τιµών, καθώς οι µεγάλες εταιρείες έχουν απόλυτο έλεγχο στις τιµές. Οι µεγάλες εταιρείες ελέγχουν τις τιµές, δεδοµένου ότι λειτουρ- γούν µε αντιπροσώπους και όχι µε ανεξάρτητους εµπόρους. Ο αντιπρόσωπος υποχρεούται να δεχτεί τις τιµές, και ορισµένες φορές µεταβάλλονται ακόµα και αυτόµατα από το µηχανογραφηµένο σύστηµα. (604) Σύµφωνα µε τρίτους, οι εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων λαµβάνουν γνώση των αυξήσεων των τιµών πρατηρίου προτού εφαρµοστούν, πράγµα που επιτρέπει επαρκή χρόνο για µεταβολή των τιµών πρατηρίου. Βάσει των παρατηρήσεων της αγοράς στο νότιο τµήµα της Γερµανίας (66), το συµπέρασµα ήταν ότι δεν υπάρχει σηµαντικός ανταγωνισµός µεταξύ των εταιρειών «Α κατηγορίας». Βασιζόµενη σε επιτόπιους ελέγχους (δηµόσιος τοµέας) που διενεργήθηκαν το 1990, 1991, 1993, 1997 και 1998 η µελέτη αυτή εκτίµησε ότι οι αυξήσεις των τιµών ξεκίνησαν µόνον από τις πέντε µεγάλες εταιρείες («Α κατηγορίας») και ότι οι εταιρείες λαµβάνουν την πρωτοβουλία για αυξήσεις των τιµών βάσει συµφωνηµένου (καίτοι µεταβλητού) χρονοδιαγράµµατος. Σε µια ανταγωνιστική αγορά, οι ανταγωνιστές θα µπορούσαν να µην επι- µείνουν για αύξηση των τιµών προκειµένου να βελτιωθεί η εικόνα τους έναντι των πελατών τους. Φραγµοί εισόδου — επέκταση — δυνητικός ανταγωνισµός (605) Στο δυτικό τµήµα της Γερµανίας, η πρόσβαση και η επέκταση είναι πολύ περιορισµένες. Αυτό οφείλεται σε περιορισµούς ιδιοκτησίας, διάφορα ζητήµατα σχεδιασµού και ειδικές νοµοθετικές διατάξεις που περιορί- ζουν τις δυνατότητες κατασκευής νέων πρατηρίων (τοπικές αρχές). Αυτό καθιστά τη δηµιουργία νέων πρατηρίων πιο δύσκολη και δαπανηρή. Οι περιβαλλοντικές πτυχές διαδραµατίζουν επίσης σηµαντικό ρόλο στην αποτροπή της εισόδου και της επέκτασης. Η νοµοθεσία για το περιβάλλον είναι αυστηρότερη απ' ό,τι στις περισσότερες άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το λεγόµενο στάδιο ΙΙ και το στεγανό απαιτούν σηµαντική επένδυση, πράγµα που αναµένεται να προκαλέσει περαιτέρω µείωση του δικτύου. Το σύστηµα της αντιπρο- σωπείας επιτρέπει στις εταιρείες πετρελαιοειδών να παρατείνουν τη διάρκεια λειτουργίας του πρατηρίου από τον έµπορο πράγµα που αποτελεί σηµαντικό φραγµό για νεοεισερχόµενους. Τέλος, τα συστήµατα διατήρησης των πελατών και προβολής του εµπορικού σήµατος (ως αντιπροσωπευτικά της ποιότητας της εξυπηρέτησης) θεωρούνται σηµαντικά από το Γερµανό καταναλωτή και καθιστούν δυσκολότερη την πρό- σβαση στην αγορά. (606) Η είσοδος στην αγορά ήταν ευκολότερη στο ανατολικό τµήµα της Γερµανίας, καθώς το φθαρµένο δίκτυο της Minol έπρεπε να ανακατασκευαστεί και η τυπικά µακρόχρονη διάρκεια των δυτικογερµανικών συµβά- σεων διανοµής µικρών ποσοτήτων (για κυριότητα και εφοδιασµό) δεν παρεµπόδιζε τους νεοεισερχόµενους. Καθώς οι µεγάλες εταιρείες επιθυµούσαν να αποκτήσουν τα ίδια µερίδια αγοράς στην ανατολική Γερµανία µε εκείνα της δυτικής, τα πρατήρια ήσαν 3-4 φορές µεγαλύτεροι από τα πρατήρια της δυτικής Γερµανίας) και αντιµετώπιζαν χαµηλή διακίνηση. Σήµερα υπάρχουν πάρα πολλά πρατήρια στο ανατολικό τµήµα, µε πολύ µεγάλη ικανότητα, και ως αποτέλεσµα αυτού, τα περισσότερα πρατήρια αντιµετωπίζουν οικονοµικά προβλήµατα· ιδίως, τα λευκά πρατήρια. Οι υπεραγορές έχουν µερίδια αγοράς στο ανατολικό τµήµα της τάξης του 10-12 %, αλλά αντιµετωπίζουν χαµηλότερες αποδόσεις καθώς επίσης και σοβαρό ανταγωνισµό από υπεραγορές των χωρών του πρώην ανατολικού συνασπισµού. (607) Συνολικά, η γερµανική αγορά είναι µια κορεσµένη αγορά όπου η διακίνηση είναι χαµηλή και η ζήτηση προβλέπεται να µειωθεί. 600 πρατήρια έκλεισαν από το 1998 και µόνο 150 νέα άνοιξαν· αυτή η τάση πιθανόν να συνεχιστεί στο µέλλον. TΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ (608) Ο αντίκτυπος της παρούσας πράξης πρέπει να εκτιµηθεί βάσει των προαναφερόµενων στοιχείων, λαµβάνο- ντας υπόψη επίσης τα χαρακτηριστικά που καθορίζονται στο τµήµα για τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των αγορών διανοµής µικρών ποσοτήτων εν γένει. (609) Η συγκέντρωση θα οδηγήσει στην ενδυνάµωση των σχέσεων µεταξύ τριών από τις εταιρείες «Α κατηγο- ρίας». Συνολικά, οι Aral, Esso και BP/Mobil θα κατέχουν από κοινού το 40 % της αγοράς διανοµής µικρών ποσοτήτων Οι δύο άλλες εταιρείες «Α κατηγορίας», η Shell και η DEA, θα έχουν αντίστοιχα 14 % και 10 % της αγοράς. (66) Μελέτη Bayerische Landeskartellbehörde 1998. L 103/90 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (610) Η δηµιουργία σχέσεων µεταξύ τριών από τους µεγάλους ανταγωνιστές στη γερµανική αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης θα οδηγήσει σε σηµαντικά κίνητρα για µη ανταγωνισµό µεταξύ τους. Είναι απίθανο άλλες εταιρείες «Α κατηγορίας» όπως η Shell ή η DEA θα εφάρµοζαν µια επιθετική στρατη- γική ελλείψει σηµαντικού ανταγωνισµού εκ µέρους των Aral, Esso και BP/Mobil. Πράγµατι, όπως εξηγείται στα σηµεία 591-604 παραπάνω, η γερµανική αγορά χαρακτηρίζεται από την απουσία εταιρείας που να εφαρµόζει επιθετική στρατηγική έναντι εταιρειών «Α κατηγορίας» και µια οιονεί αµεσότητα των οδηγιών τιµολόγησης από τις µεγάλες εταιρείες. Σε ένα τέτοιο ανταγωνιστικό τοπίο, η Shell (που εκ παραδόσεως εστιαζόταν στην ποιότητα παρά στην τιµή) και η DEA θα επεδίωκε µάλλον να επωφεληθεί από υψηλότερα περιθώρια κέρδους σε σταθερά µερίδια αγοράς παρά χαµηλότερα περιθώρια κέρδους για τα ίδια µερίδια αγοράς. (611) Για τους ίδιους λόγους που αναφέρονται παραπάνω είναι απίθανο άλλοι ανταγωνιστές «Α κατηγορίας» να αµφισβητούσαν µια τέτοια κατάσταση. Κατ' αρχήν, κατέχουν από κοινού λιγότερο από 35 % της αγοράς, χωρίς κανένας να έχει άνω του 5 % µερίδιο αγοράς. Θα ζηµιώνονταν περισσότερο από ένα πόλεµο τιµών µε εταιρείες «Α κατηγορίας» απ' ό,τι οι εταιρείες «Α κατηγορίας» καθαυτές (που µπορούν να προβούν σε έµµεσες επιδοτήσεις χάρη στο µεγαλύτερο µέγεθός τους). ∆εύτερον, εξαρτώνται σε κάποιο βαθµό από εται- ρείες «Α κατηγορίας» για τον εφοδιασµό τους σε καύσιµα κίνησης. Τρίτον, εκτός από τη Jet-Conoco, έχουν υψηλότερη βάση κόστους από τις περισσότερες εταιρείες «Α κατηγορίας». (612) Συνεπώς, η πράξη θα οδηγήσει στη δηµιουργία ολιγοπωλιακής δεσπόζουσας θέσης από τις εταιρείες «Α κατηγορίας», συγκεκριµένα τις Exxon, BP/Mobil, Aral, Shell καιd DEA. ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ∆ιύλιση (613) ∆εδοµένου ότι δεν υπάρχουν διυλιστήρια στο Λουξεµβούργο, ο εφοδιασµός σε καύσιµα κίνησης διασφαλί- ζεται µέσω εισαγωγών από γειτονικές χώρες, κυρίως από την περιοχή ARA µε βοηθητικά µέσα µεταφοράς, κυρίως σιδηρόδροµο, φορτηγίδες και φορτηγά. Ειδικότερα, ένας εισαγωγέας προϊόντων στο Λουξεµβούργο έχει δύο επιλογές: εξασφάλιση χωρητικότητας σε έναν από τους τερµατικούς σταθµούς που βρίσκονται στο Λουξεµβούργο και αγορά παρτίδων που µεταφέρονται µε φορτηγίδες από προµηθευτές καυσίµων της περιοχής ΑRA, ή παράδοση παρτίδων που µεταφέρονται µε φορτηγίδες σε άλλους τερµατικούς σταθµούς σε γειτονικές χώρες και µεταφορά των προϊόντων µε βυτιοφόρο όχηµα στο Λουξεµβούργο. ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων (614) ∆εδοµένου ότι οι περισσότερες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων που λειτουργούν στο Λουξεµβούργο είναι εταιρείες πετρελαιοειδών µε κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση, η δραστηριότητα διανοµής µεγάλων ποσοτήτων είναι πολύ περιορισµένη. Όσον αφορά την υλικοτεχνική υποδοµή, δεν υπάρχει κίνδυνος κλει- σίµατος στο επίπεδο των τερµατικών σταθµών που διατίθενται για αποθήκευση καυσίµων κίνησης. Υπάρ- χουν βασικά τέσσερις ενεργοί τερµατικοί σταθµοί στο Λουξεµβούργο, εκ των οποίων ο ένας βρίσκεται σε στρατηγική θέση στο λιµένα του ποταµού Mertert (περίπου 56 000 κ. µ. )και ανήκει σε ανεξάρτητη εταιρεία διαχείρισης τερµατικών σταθµών. Λόγω του µικρού µεγέθους της χώρας, πολλές αποθήκες που βρίσκονται σε γειτονικές χώρες αποτελούν ανταγωνιστικές εναλλακτικές δυνατότητες και σήµερα χρησιµοποιούνται από ορισµένες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων που λειτουργούν στο Λουξεµβούργο. ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων (615) Η αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στο Λουξεµβούργο χαρακτηρίζεται από δύο ειδικά χαρακτηριστικά. Πρώτον, η ζήτηση καυσίµων κίνησης υποκινείται από την πολιτική της κυβέρνησης για χαµηλή φορολογία των πετρελαιοειδών, πράγµα που οδηγεί σε τιµές πρατηρίου χαµηλότερες από τις γειτο- νικές χώρες. Ως αποτέλεσµα, ο όγκος των πωλήσεων είναι µεγάλος, σε σχέση µε το µέγεθος της χώρας. Επίσης, οι περισσότερες από αυτές τις πωλήσεις αφορούν πελάτες που διαµένουν σε γειτονικές χώρες. ∆εύτερον, οι τιµές στο πρατήριο καυσίµων κίνησης καλύπτονται από την κυβέρνηση που ορίζει τις µέγιστες τιµές πρατηρίου. Όπως φαίνεται παρακάτω, η ρύθµιση των τιµών ευνόησε την ευθυγράµµιση των τιµών πρατηρίου των εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων στο ανώτατο όριο που καθόρισε η κυβέρνηση. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/91 TΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ Το Λουξεµβούργο ως διακεκριµένη γεωγραφική αγορά (616) Καίτοι µπορεί να υποστηριχθεί ότι το Λουξεµβούργο δεν αποτελεί διακεκριµένη γεωγραφική αγορά λόγω της γεωγραφικής θέσης του, οι ειδικοί όροι αγοράς που υπάρχουν στη συγκεκριµένη χώρα συνηγορούν υπέρ µιας ξεχωριστής αγοράς. Εν προκειµένω, αξίζει να σηµειωθεί ότι λόγο µιας ανεπαίσθητης φορολο- γικής επιβάρυνσης στην Κοινότητα το Λουξεµβούργο έχει ασυγκρίτως τις χαµηλότερες µετά φόρου τιµές (936 USD ανά λίτρο). Συγκρινόµενο προς τις γειτονικές χώρες, οι διαφορές στις τιµές καυσίµων κίνησης (βλέπε παραπάνω στο Λουξεµβούργο ποικίλλουν από ελάχιστο 15 % (Γερµανία) µέχρι 40 % (Γαλλία) πίνακα). ∆οµή της αγοράς (617) Από την πλευρά του εφοδιασµού το ανταγωνιστικό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από την παρουσία ορισµέ- νων εταιρειών πετρελαιοειδών µε κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση που ασχολούνται µε δραστηριότητες διανοµής µικρών ποσοτήτων. Πέντε εταιρείες κατέχουν εκάστη άνω του 10 % της αγοράς, και δύο άλλες άνω του 5 %. Καµια από αυτές δεν έχει σηµαντικά πλεονεκτήµατα όσον αφορά την πρόσβαση σε πηγές εφοδιασµού εφόσον δεν υπάρχουν διυλιστήρια στο Λουξεµβούργο. Όµως, λόγω του µικρού µεγέθους της χώρας, και της σχετικής εγγύτητας µε ορισµένες σηµαντικές περιοχές διύλισης (ARA), οι εταιρείες δια- νοµής µικρών ποσοτήτων µπορούν να προµηθεύονται καύσιµα κίνησης και να εφοδιάζουν το δίκτυό τους χωρίς σηµαντικό επιπλέον κόστος συγκριτικά προς τον ευρωπαϊκό µέσο όρο. Στο Λουξεµβούργο δεν δραστηριοποιείται καµια υπεραγορά ούτε κατάστηµα αυτοεξυπηρέτησης. Ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων κατέχουν πολύ οριακή θέση. (618) Η κατάσταση πριν τη συγκέντρωση έχει ως εξής. Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει εκτίµηση των µεριδίων αγοράς (σε όγκο) των µερών και των ανταγωνιστών τους τα τελευταία δεκαέξι έτη. Λουξεµβούργο 1994 1995 1996 1997 1998 Ιούνιος 1999 Shell Aral [20-30]* [20-30]* [20-30]* [20-30]* [20-30]* [20-30]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* Exxon [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* Q8 [0-10]* [0-10]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* Texaco [10-20]* [10-20]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* Total [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [10-20]* [10-20]* BP/Mobil [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* (619) Η αγορά φαίνεται να είναι συγκρατηµένα συγκεντρωµένη. Η Shell κατέχει ηγετική θέση στην αγορά µε [20-30]* %, ακολουθούµενη από την Αral µε περίπου [10-20]* %, και στη συνέχεια την Total που, µετά τη συγκέντρωση µε τη Fina, αύξησε το µερίδιό της σε περίπου [10-20]* %. Η Exxon είναι µια εταιρεία µεσαίου µεγέθους µε µερίδιο [10-20]* %. Η BP έχει µικρό µερίδιο της τάξης του [0-10]* %. Η πριν τη συγκέντρωση CR4 προσεγγίζει το 70 %. (620) Όσον αφορά τις τάσεις των µεριδίων αγοράς, η αγορά δείχνει κάποια εξέλιξη στις χαµηλότερες θέσεις της κατάταξης (που εξηγείται πιθανόν από τις µικρές εν λόγω ποσότητες) ενώ η θέση των ηγετικών εταιρειών παραµένει σχεδόν σταθερή µε την πάροδο του χρόνου. Ειδικότερα, εντός πενταετίας, η Total διπλασίασε τη θέση της στην αγορά (µη λαµβανοµένης υπόψη της συγκέντρωσης µε τη Fina) ενώ και η ΒΡ και η Texaco κατέγραψαν µείωση των πωλήσεών τους γύρω στο […]* %. Αντιθέτως, η σταθερότητα των εταιρειών που κατέχουν ηγετική θέση στην αγορά, συγκεκριµένα οι Shell, Aral Exxon και Q8, είναι υψηλότερη […]*. (621) Εάν, συνεπώς, ληφθεί ως αναφορά ένας βραχύτερος χρονικός ορίζοντας (3 ή 4 έτη), ο στατικός χαρακτή- ρας της αγοράς τονίζεται περισσότερο. Με την εξαίρεση της Total, που συγχωνεύτηκε πρόσφατα µε τη Fina, οι αποκλίσεις των µεριδίων είναι απολύτως ασήµαντες. L 103/92 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (622) Αξίζει επίσης να εκτιµηθεί η θέση της αγοράς των διάφορων δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρή- σεων µε αναφορά στον αριθµό των πρατηρίων. Λουξεµβούργο 1994 1995 1996 1997 1998 Shell Aral Exxon Q8 Texaco Total Fina BP/Mobil Σύνολο του κλά- δου 55 51 34 56 29 15 21 1 59 52 31 52 23 15 19 3 58 53 30 52 22 15 19 2 52 50 30 48 22 16 18 3 293 272 275 261 29 34 (623) Με βάση τα στοιχεία του 1997, φαίνεται ότι τρεις επιχειρήσεις έχουν συγκρίσιµο αριθµό χώρων, συγκε- κριµένα η Shell, η Aral και η Q8 µε 52, 50 και 48 πρατήρια αντιστοίχως. Η Total/Fina και η Exxon έχουν 34 και 30 χώρους αντιστοίχως. Η BP κατέχει µόνο τρεις χώρους. Όσον αφορά τη διαχρονική εξέλιξη, και πάλι η σταθερότητα είναι αρκετά σαφής. Μεταξύ των εταιρειών που κατέχουν ηγετική θέση στην αγορά, η σηµαντικότερη απόκλιση αφορά την Q8 που καταγράφει την υψηλότερη κάµψη, µε µείωση κατά 8 πρατήρια εντός πενταετίας. Ακολουθείται από την Exxon που µείωσε κατά 5 πρατήρια το συνολικό της αριθµό εντός πενταετούς περιόδου. (624) Είναι επίσης εντυπωσιακό το γεγονός ότι ο συνολικός αριθµός χώρων είναι άκρως υψηλός δεδοµένου του µεγέθους της χώρας. Όπως φαίνεται παρακάτω, µια τέτοια συγκέντρωση πρατηρίων σε µια τόσο µικρή επικράτεια φαίνεται να υπονοεί ότι είναι απίθανη η περαιτέρω επέκταση όσον αφορά νέους χώρους. (625) Συνολικά, από τις παραπάνω εκτιµήσεις φαίνεται ότι τα τελευταία έτη η αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στο Λουξεµβούργο παρέµεινε σχεδόν στατική µε επτά βασικές εταιρείες δραστηριοποιού- µενες στην αγορά (Shell, Aral, Exxon, Q8, Texaco, TotalFina και BP/Mobil) και δεν έχουν καταγραφεί δραµατικές αλλαγές. Η ζήτηση παρέµεινε σχεδόν σταθερή στη διάρκεια της πενταετίας. Οι ανταγωνιστές διατήρησαν σε µεγαλύτερο ή µικρότερο βαθµό τη θέση τους. ∆υναµική του ανταγωνισµού — Κόστος και τιµές Κόστος (626) Σηµαντικός παράγοντας στην αποδοτικότητα ενός δικτύου διανοµής µικρών ποσοτήτων είναι η διακίνηση. Όσο υψηλότερη είναι η διακίνηση τόσο χαµηλότερο είναι το µέσο λειτουργικό κόστος των πρατηρίων. Τοιουτοτρόπως προκειµένου να γίνει σύγκριση των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην αγορά, ο ακό- λουθος πίνακας δείχνει τη µέση διακίνηση ανά χώρο των διαφόρων δραστηριοποιούµενων στην αγορά επι- χειρήσεων την τελευταία πενταετία. Μέση διακίνηση ανά χώρο — κ. µ. Shell Aral Exxon Q8 Texaco Total 1994 4 394 3 915 3 470 1 929 4 976 2 990 1995 4 318 4 210 4 370 2 174 5 695 4 486 1996 4 051 3 741 4 732 2 150 4 895 5 875 1997 4 849 4 197 5 057 2 542 4 988 6 609 1998 6 795 BP/Mobil 10 272 30 502 27 741 14 486 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/93 (627) Λαµβάνοντας ως αναφορά το έτος 1997, για το οποίο διατίθενται πλήρη στοιχεία, ας σηµειωθεί ότι η ΒΡ έχει ασυγκρίτως την υψηλότερη διακίνηση. Όµως αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι κατέχει τρεις πολύ µεγά- λους χώρους. Όσον αφορά τις άλλες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων, η Τotal έχει την υψηλότερη διακίνηση µε 6 609 κ. µ. ανά πρατήριο (όµως αυτή η διακίνηση αναφέρεται στην κατάσταση πριν τη συγκέντρωση µε τη Fina), ακολουθούµενη από την Εxxon µε 5 057 κ. µ. (6 795 κ. µ. το 1998), την Texaco και τη Shell µε συγκρίσιµη µέση διακίνηση 4 900 κ. µ. Η Q8 έχει τη χαµηλότερη µέση διακίνηση µε 2 542 κ. µ. ανά χώρο. (628) Ωστόσο, σε γενικές γραµµές µπορεί να υποστηριχθεί ότι η µέση διακίνηση του κλάδου είναι πολύ υψηλή στο Λουξεµβούργο συγκρινόµενη µε το µέσο όρο άλλων χωρών. Σύγκριση της µέσης διακίνησης Aυστρία Γερµανία Ηνωµένο Βασίλειο Κάτω Χώρες Λουξεµβούργο 1 422 2 932 2 577 2 502 4 372 (629) Μέση διακίνηση άνω των 3 000/3 500 κ. µ. ανά χώρο θεωρείται από τον κλάδο ότι επιτρέπει σε µια εται- ρεία διανοµής µικρών ποσοτήτων να φθάσει ελάχιστη αποτελεσµατική κλίµακα έτσι ώστε να καλύπτει το πάγιο κόστος της. Εν προκειµένω, εσωτερική µελέτη που εκπόνησαν τα µέρη δείχνει ότι ένα σύνηθες πρατή- ριο επιτυγχάνει αποτελεσµατική κλίµακα ακριβώς εάν δηµιουργεί διακίνηση γύρω στα […]* κ. µ. και πραγ- µατοποιεί µικτό περιθώριο κέρδους […] % σαντίµ ανά λίτρο. Σε αυτή τη βάση, φαίνεται ότι καµια από τις επιχειρήσεις που κατέχουν ηγετική θέση δεν έχει σηµαντικό πλεονέκτηµα έναντι των άλλων όσον αφορά το λειτουργικό κόστος ανά χώρο. Τιµές (630) Για να εκτιµηθεί πλήρως το ανταγωνιστικό περιβάλλον που υπάρχει στη διανοµή µικρών ποσοτήτων καυ- σίµων κίνησης στο Λουξεµβούργο, αξίζει να συγκριθούν οι τιµές προ φόρου στις χώρες που επηρεάζονται από την πράξη. Προϊόν: ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων βενζίνης κίνησης — τιµή πρατηρίου Περιοχή 1996 1997 1998 Μετά φόρου Άνευ φόρου Μετά φόρου Άνευ φόρου Μετά φόρου Άνευ φόρου Μέση τιµή ανά µετρικό τόνο (USD) Aυστρία Bέλγιο Γαλλία Γερµανία Λουξεµβούργο Κάτω Χώρες 1 438 491 1 288 457 1 193 390 1 500 398 1 389 370 1 312 313 1 524 285 1 384 278 1 391 266 1 400 354 1 222 334 1 174 279 1 148 401 1 028 383 936 321 1 579 428 1 447 406 1 405 347 Ηνωµένο Βασίλειο 1 271 270 1 397 300 1 487 271 L 103/94 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Προϊόν: ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων πετρελαίου ντήζελ — τιµή πρατηρίου Περιοχή 1996 1997 1998 Μετά φόρου Άνευ φόρου Μετά φόρου Άνευ φόρου Μετά φόρου Άνευ φόρου Μέση τιµή ανά µετρικό όγκο (USD) Aυστρία Bέλγιο Γαλλία Γερµανία Λουξεµβούργο Κάτω Χώρες 1 014 407 900 369 820 314 981 363 860 324 784 264 937 255 856 239 854 220 955 334 822 294 762 234 832 333 739 305 659 247 1 003 366 903 329 842 271 Ηνωµένο Βασίλειο 1 044 249 1 194 266 1 278 228 (631) Όπως φαίνεται από τον παραπάνω πίνακα, οι τιµές προ φόρου στο Λουξεµβούργο µειώθηκαν την τελευταία τριετία (από 401 USD ανά ΜΤ το 1996 σε 321 USD ανά ΜΤ το 1998), αλλά αυτό οφείλεται κυρίως στην πτώση των τιµών του αργού πετρελαίου. Σε γενικές γραµµές, οι τιµές προ φόρου κυµαίνονται στη µέση ζώνη των κοινοτικών τιµών. (632) Αξίζει επίσης να συγκρίνουµε τα µικτά περιθώρια κέρδους στις χώρες που επηρεάζονται από την πράξη. Τα µικτά περιθώρια κέρδους της Exxon θεωρούνται αντιπροσωπευτικά των µέσων µικτών περιθωρίων του κλάδου. Μεικτά περιθώρια κέρδους — 1998 — USD ανά τόνο — βενζίνη Aυστρία Γερµανία Ηνωµέο Βασίλειο Κάτω Χώρες Γαλλία Λουξεµ- βούργο […]* (633) Όπως φαίνεται από τον πίνακα, καίτοι δεν επιτυγχάνονται οι µέγιστες τιµές των Κάτω Χωρών και της Αυ- στρίας, τα µικτά περιθώρια κέρδους στο Λουξεµβούργο είναι παρ' όλα αυτά πολύ υψηλά συγκριτικά µε τα γαλλικά περιθώρια κέρδους που περιγράφηκαν από τα µέρη ως µεταξύ των πλέον περιοριζόµενων από τον ανταγωνισµό στην Ευρώπη. Σε ποσοστιαίους όρους, τα περιθώρια κέρδους στο Λουξεµβούργο είναι κατά […]* υψηλότερα από τα γαλλικά. ∆εν υπάρχει ειδικό επιπλέον κόστος σχετικά µε κάποια ιδιαιτερότητα της λουξεµβουργιανής επικράτειας που να εξηγεί αυτές τις διαφορές. Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει σύγκριση του κόστους µεταφοράς και παράδοσης της Exxon, καθώς επίσης και τις «άλλες δαπάνες της διανοµής µεγάλων ποσοτήτων» στις προαναφερόµενες χώρες. 1998 — USD ανά τόνο Aυστρία Γερµανία Ηνωµένο Βασίλειο Κάτω Χώρες Γαλλία Λουξεµ- βούργο Κόστος µεταφοράς και παράδοσης Άλλες δαπάνες της δια- νοµής µεγάλων ποσοτή- των […]* […]* 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/95 (634) Από τον παραπάνω πίνακα φαίνεται ότι το κόστος µεταφοράς και παράδοσης κυµαίνεται εντός του ευρω- παϊκού µέσου όρου. Αφετέρου, οι «άλλες δαπάνες της διανοµής µεγάλων ποσοτήτων» είναι σηµαντικά υψηλότερο στο Λουξεµβούργο απ' ό,τι στη Γαλλία. Όµως, οι διαφορές αυτές εξακολουθούν να µην εξη- γούν τη συνολική διαφορά που υπάρχει στο επίπεδο των µικτών περιθωρίων κέρδους µεταξύ Λουξεµβούρ- γου και Γαλλίας. ∆εδοµένου ότι τα πρατήρια του Λουξεµβούργου έχουν υψηλότερη µέση διακίνηση (και συνεπώς πιθανόν χαµηλότερο µέσο κόστος) από τα γαλλικά πρατήρια, και λαµβανοµένης υπόψη της οµοιογένειας προϊόντος των καυσίµων κίνησης, τέτοια υψηλά περιθώρια κέρδους υποδηλώνουν σηµαντικό έλλειµµα ανταγωνισµού στην αγορά. Ειδικά χαρακτηριστικά της αγοράς του Λουξεµβούργου — Ρύθµιση τιµών (635) Ένα ειδικό χαρακτηριστικό της αγοράς στο Λουξεµβούργο είναι το γεγονός ότι η κυβέρνηση ορίζει µια µέγιστη τιµή ανά ποιότητα καυσίµων κίνησης. Ειδικότερα, το Υπουργείο Οικονοµικών εφαρµόζει ένα σύστηµα µέγιστων τιµών πρατηρίου στη διανοµή µεγάλων και µικρών ποσοτήτων. Κατ' ουσία, ο τύπος µέγιστης τιµής βασίζεται σε τέσσερις κύριες συνιστώσες: i) δηµοσιευµένες τιµές αγοράς φορτίου, ii) ένα βασικό περιθώριο κέρδους (διανοµή µεγάλων ποσοτήτων) για την εταιρεία εφοδιασµού πετρελαιοειδών, iii) συµπληρωµατική αποζηµίωση για διάφορες δαπάνες (κόστος σιδηροδροµικής µεταφοράς, κόστος υποχρεω- τικής αποθήκευσης και περιβαλλοντικές επενδύσεις· και iv) περιθώριο κέρδους του εµπόρου. (636) Oι περισσότερες µεταβολές τιµών πραγµατοποιήθηκαν ως αποτέλεσµα µεταβολών στις τιµές αγοράς φορ- τίου, και δεν οδηγούν σε καµια µεταβολή στις οριακές συνιστώσες. Το επίσηµο περιθώριο κέρδους (δια- νοµή µεγάλων ποσοτήτων), που βασίζεται στις επικρατούσες πραγµατικές µέγιστες τιµές και στις ηµερήσιες τιµές αγοράς φορτίου, υπολογίζεται σε ηµερήσια βάση από το Υπουργείο (και τον κλάδο). Οι υπολογισµοί αυτοί περιλαµβάνουν επίσης τους έµµεσους φόρους και το ΦΠΑ. Εάν υπήρξε αύξηση των τιµών στην αγορά φορτίου µετά τον καθορισµό των επικρατουσών µέγιστων τιµών, τα πραγµατικά περιθώρια που διατίθενται στον κλάδο θα µειωθούν κάτω των καθορισµένων βασικών περιθωρίων κέρδους, ενώ εάν µειω- θούν οι τιµές αγοράς φορτίου, ισχύει το αντίστροφο και τα πραγµατικά περιθώρια κέρδους θα είναι ανώτερα των βασικών οριακών επιπέδων. Οι συναλλαγµατικές διακυµάνσεις θα προκαλέσουν επίσης µετα- βολές των πραγµατικών έναντι των βασικών περιθωρίων, εφόσον οι µέγιστες τιµές καθορίζονται σε τοπικό νόµισµα. Αυτές ακριβώς οι αποκλίσεις προκαλούν µεταβολές στις µέγιστες τιµές. Το Υπουργείο ενεργεί στη βάση ότι οι µεταβολές στις µέγιστες τιµές αιτιολογούνται εφόσον η διαφορά µεταξύ των µέγιστων και πραγµατικών (υπολογιζόµενων) περιθωρίων κέρδους για συγκεκριµένο προϊόν υπερβαίνει το 0,25 LUF ανά λίτρο για 10 συνεχείς ηµέρες ή υπερβαίνει το 0,4 LUF ανά λίτρο για περισσότερες από 2 συνεχείς ηµέρες. Όµως, οι µεταβολές στις µέγιστες τιµές υπόκεινται πάντα σε έγκριση εκ µέρους της κυβέρνησης, πράγµα που σηµαίνει ότι δεν ακολουθούν άµεσα τέτοιες περιόδους απόκλισης των τιµών. Ο κλάδος — και το Υπουργείο — ακολουθεί τα ποσά της υπο- και υπερ-ανάκτησης (που προκάλεσαν η αγορά φορτίου και η συναλλαγµατική διακύµανση) έναντι των βασικών περιθωρίων κέρδους. Η υποανάκτηση αντισταθµίζεται τυπικά από µια σκόπιµη καθυστέρηση της µείωσης των µέγιστων τιµών όταν µειώνονται οι τιµές αγοράς φορτίου, και η υπερ-ανάκτηση ισοσκελίζεται από καθυστερήσεις στην εφαρµογή µέγιστων αυξήσεων των τιµών όταν ανατιµώνται οι τιµές αγοράς φορτίου. (637) Επίσης, προσαρµογή στον τύπο των τιµών µπορεί να συµβεί κατόπιν αιτήµατος του κλάδου προκειµένου να καλυφθούν αυξήσεις του κόστους. Στην περίπτωση αυτή, η τοπική ένωση του πετρελαϊκού κλάδου πρέπει να υποβάλει αίτηση για αυξήσεις τιµών — περιθωρίων κέρδους. Ωστόσο, οι µεταβολές των τιµών που προκύπτουν από ή συµπεριλαµβάνουν αύξηση του περιθωρίου είναι σπάνιες συγκριτικά προς αυτές που αντικατοπτρίζουν την αγορά φορτίου και τις συναλλαγµατικές µεταβολές. Εν προκειµένω, αξίζει να σηµειωθεί ότι τους προηγούµενους 12 µήνες µέχρι τον Ιούνιο του 1999, υπήρξαν 12 µεταβολές µέγιστων τιµών για βενζίνη κίνησης και 11 µεταβολές µέγιστων τιµών για πετρέλαιο ντήζελ. Οι τελευταίες µεταβολές των περιθωρίων κέρδους σηµειώθηκαν τον Αύγουστο του 1998. (638) Καίτοι είναι αναµφισβήτητο ότι η παρέµβαση της κυβέρνησης στον καθορισµό της µέγιστης τιµής αποτελεί παράγοντα στρέβλωσης της ορθής λειτουργίας της αγοράς, αφετέρου δεν αποτρέπει τις εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων από τον µεταξύ τους ανταγωνισµό µέσω της τιµολόγησης σε επίπεδο χαµηλότερο από το ανώτατο όριο τιµών της κυβέρνησης. Όµως, στην πραγµατικότητα, οι περισσότεροι ανταγωνιστές εφαρ- µόζουν τη µέγιστη τιµή πώλησης που καθορίζει η κυβέρνηση, µε ήσσονος σηµασίας εκπτώσεις που παρέ- χονται σε ορισµένες σπάνιες περιπτώσεις. L 103/96 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (639) Κατ' ουσία, οι εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων ευθυγραµµίζουν τις τιµές τους µε την τιµή της κυβέρνησης και δεν αποκλίνουν σχεδόν καθόλου από αυτή την τιµή. Από την έρευνα που διενήργησε η Επιτροπή φαίνεται ότι µεταξύ όλων των εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων, ελάχιστες επιχειρήσεις πωλούν σήµερα καύσιµα κίνησης σε τιµή έκπτωσης· ορισµένες επιχειρήσεις λευκών πρατηρίων τιµολογούν σήµερα µεταξύ 0,1 και 0,4 LUF/λίτρο χαµηλότερα από τις µέγιστες τιµές, και ορισµένα πρατήρια που ανήκουν σε εταιρείες καυσίµων, συγκεκριµένα η Total και η Exxon, τιµολογούν σήµερα κατά 0,1 LUF/ λίτρο χαµηλότερα από τις µέγιστες τιµές. (640) Εν ολίγοις, τη συγκεκριµένη χρονική περίοδο, το ανταγωνιστικό παιχνίδι φαίνεται να µην λειτουργεί σωστά. Στην πράξη υπάρχει αµελητέος ανταγωνισµός µεταξύ των επτά βασικών εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτή- των καυσίµων κίνησης που προσαρµόζουν συστηµατικά τις τιµές πρατηρίου στη µέγιστη τιµή που έχει καθορίσει η κυβέρνηση. Φραγµοί εισόδου — επέκταση — δυνητικός ανταγωνισµός (641) Εκτός των φραγµών εισόδου που είναι κοινοί στον τοµέα, το σηµαντικότερο εµπόδιο για ένα νεοσεισερχό- µενο στη λουξεµβουργιανή αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων είναι ο κορεσµός της αγοράς όσον αφορά τον αριθµό των πρατηρίων. Το στοιχείο αυτό µειώνει σε µεγάλο βαθµό τη δυνατότητα δηµιουργίας νέων πρατηρίων. (642) Όσον αφορά την πιθανή είσοδο στη λουξεµβουργιανή αγορά επιθετικών ανταγωνιστών, ας σηµειωθεί ότι δεν υπάρχουν ανοικτοί χώροι υπεραγορών στο Λουξεµβούργο. Το σηµαντικότερο, οι φραγµοί στην πιθανή µελλοντική είσοδό τους φαίνονται ανυπέρβλητοι. Κατ' αρχήν, τόσο οι εθνική κυβέρνηση όσο και η τοπική αυτοδιοίκηση στο Λουξεµβούργο έχουν πολύ αυστηρές νοµοθετικές και κανονιστικές διατάξεις για τη χορήγηση αδειών. ∆εύτερον, η πρόσβαση σε εµπορικά ακίνητα είναι περιορισµένη λόγω του µικρού µεγέ- θους της χώρας. Τρίτον, τα διαθέσιµα εµπορικά ακίνητα είναι πολύ ακριβά. Τέταρτον, το Λουξεµβούργο είναι πολύ µικρό σε µέγεθος για να αντέξει σηµαντική ανάπτυξη καταστηµάτων αυτοεξυπηρέτησης. Τέλος, η ζήτηση καυσίµων κίνησης στο Λουξεµβούργο συνίσταται από τη διερχόµενη κυκλοφορία των αλλοδαπών που προσελκύονται από τις χαµηλές τιµές. Είναι σαφές ότι η ζήτηση αυτή δεν µπορεί να ανακτηθεί από υπεραγορές που πωλούν καύσιµα κίνησης. TΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ (643) Ο αντίκτυπος της παρούσας πράξης πρέπει να εκτιµηθεί βάσει των στοιχείων που περιγράφονται παραπάνω, λαµβανοµένων υπόψη των χαρακτηριστικών που καθορίζονται στο τµήµα για τα διαρθρωτικά χαρακτηρι- στικά των αγορών διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης εν γένει. (644) Στην παρούσα κατάσταση, και παρά την παρουσία επτά βασικών δραστηριοποιούµενων στην αγορά επι- χειρήσεων, η απόδοση της αγοράς διανοµής καυσίµων µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στο Λουξεµ- βούργο όσον αφορά τον ανταγωνισµό των τιµών είναι πενιχρή. Λόγω της παρουσίας ενός ανώτατου ορίου τιµών που ορίζει η κυβέρνηση, οι περισσότερες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης ευθυγραµµίζουν τις τιµές πρατηρίου µε αυτό το όριο και αποφεύγουν τον µεταξύ τους ανταγωνισµό. Τα περιθώρια κέρδους που διασφαλίζονται µέσω του τύπου που καθορίζει η κυβέρνηση είναι ευρέα και επιτρέ- πουν επίσης στις λιγότερο αποδοτικές εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων να παραµένουν στην αγορά χωρίς να υποφέρουν από τον ανταγωνισµό. Στην πραγµατικότητα, λιγοστές δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις αποκλίνουν από τον τιµή της κυβέρνησης πράγµα που λειτουργεί ως σηµείο αναφοράς ενός καρτέλ. Πράγµατι, οι τιµές πρατηρίου µετά βίας διαφοροποιούνται κατόπιν πρωτοβουλίας κάποιας δραστηριοποιούµενης στην αγορά επιχείρησης, αλλά µόνο συνέπεια προσαρµογών που αποφασίζει η κυβέρνηση. (645) Ωστόσο, καίτοι είναι αναµφισβήτητο ότι η ανταγωνιστική δυναµική στρεβλώνεται από την ύπαρξη κρατικής ρύθµισης που ορίζει τη µέγιστη δυνατή τιµή πρατηρίου, είναι γεγονός ότι ο ανταγωνισµός θα µπορούσε να λειτουργεί ικανοποιητικά κάτω από το ανώτατο όριο τιµής. Αντ' αυτού, οι εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης προτιµούν να αποφεύγουν οποιοδήποτε ανταγωνισµό τιµών. Συνολικά, µέχρι σήµερα η αγορά φαίνεται να χαρακτηρίζεται από σηµαντικό έλλειµµα ανταγωνισµού. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/97 (646) Καίτοι ως άµεσο αποτέλεσµα της πράξης η ενοποιηµένη οντότητα θα ελέγχει από κοινού µια µικρού µεγέ- θους δραστηριοποιούµενη στην αγορά επιχείρηση (Exxon [10-20]* % και BP/Mobil [0-10]* %), πρέπει ωστόσο να ληφθεί υπόψη η υπάρχουσα σχέση µεταξύ Mobil και Aral, που είναι ο υπ' αριθµόν 2 ανταγω- νιστής στο Λουξεµβούργο µε [10-20]* % της αγοράς. (647) Βάσει αυτής της προσέγγισης, η πράξη θα αυξήσει σηµαντικά το βαθµό συγκέντρωσης της αγοράς, εφόσον η τριάδα που αποτελούν οι Exxon/Mobil, BP/Mobil και Aral θα καλύπτει κατά προσέγγιση το [30- 40]* % της αγοράς. (648) Το σηµαντικότερο, η πράξη θα αλλάξει τη δοµή του ολιγοπωλίου καθώς θα οδηγήσει στη δηµιουργία µιας νέας συγκέντρωσης των δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων που έχουν σηµαντική επιρροή στην αγορά. Συνεπώς, η αγορά θα χαρακτηρίζεται από την παρουσία µιας ηγετικής συγκέντρωσης δραστηριο- ποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων, συγκεκριµένα Exxon/BP/Mobil-Aral, µια δεύτερη δύναµη, τη Shell, και επιπλέον ορισµένους «ακόλουθους». Εν προκειµένω, η πράξη θα οδηγήσει σε σηµαντική περιστολή του υπάρχοντος ολιγοπωλίου έτσι ώστε να αποµακρυνθεί ακόµα περισσότερο κάθε πιθανότητα ανταγωνισµού µεταξύ των διάφορων δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων. Μετά τη συγκέντρωση, η δοµή αγοράς θα είναι τέτοια που κάθε ανταγωνιστική κίνηση θα προκαλεί έντονη και ευρεία αντίδραση. Για παράδειγµα, εάν η κυβέρνηση έπρεπε να αυξήσει ή ακόµα και να καταργήσει το παρόν ανώτατο όριο τιµών που καθορίζει, η πράξη θα καθιστούσε ακόµα πιο απίθανο για ένα συµµετέχοντα στην αγορά να υιοθετήσει µια πιο ανταγωνιστική στάση, καθώς µια τέτοια δράση θα οδηγούσε πιθανότερα σε ισχυρή και ευρεία αντίδραση. Οµοίως, κάθε δυνητικός εισερχόµενος θα αντιµετώπισε εντονότερη και ευρύτερη επιθετικότητα από τις υπάρχουσες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις. (649) Υπό το πρίσµα των προαναφεροµένων, φαίνεται ότι η πράξη θα οδηγήσει στη δηµιουργία ή ενίσχυση συλ- λογικής δεσπόζουσας θέσης που θα κατέχουν οι Shell, Aral, Exxon, Q8, Texaco, TotalFina και BP/Mobil αποτέλεσµα της οποίας ο αποτελεσµατικός ανταγωνισµός θα παρεµποδιζόταν ουσιαστικά σε σηµαντικό µέρος της κοινής αγοράς. ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ (650) Οι Κάτω Χώρες είναι µια από τις χώρες στο εσωτερικό της ΕΕ που επηρεάζονται περισσότερο από την πράξη όσον αφορά τη διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης. ∆ύο κατηγορίες επιχειρήσεων δραστηριοποιούνται στην αγορά, οι µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών µε ολοκληρωµένη διάρθρωση (Shell, Exxon, ΒP/Mobil, Texaco, TotalFina και Q8) και οι ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων χωρίς ολοκληρωµένη διάρθρωση που είτε ανήκουν είτε όχι σε εταιρείες καυσίµων. Η αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων χαρακτηρίζεται από υψηλό βαθµό συγκέντρωσης, µε τις µεγάλες εταιρείες πετρε- λαιοειδών να καλύπτουν άνω του [80-90]* % των εµπορεύσιµων όγκων, ενώ το υπόλοιπο κατανέµεται µεταξύ των ανεξάρτητων επιχειρήσεων. Σε αντίθεση µε άλλες εθνικές αγορές, ιδίως το ΗΒ και τη Γαλλία, δεν υπάρχουν σήµερα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης που δραστηριοποιούνται στη διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων στις Κάτω Χώρες. Ο εφοδιασµός σε µεγάλες ποσότητες καυσίµων οργανώνεται σε τοπική κλίµακα, µε εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων µε ολοκληρωµένη και µη ολοκληρωµένη διάρ- θρωση που εφοδιάζουν τα δίκτυα διανοµής µικρών ποσοτήτων από ένα εκ των πέντε τοπικών διυλιστηρίων (Shell, Exxon, Total, BP-Texaco και Q8). Ο αριθµός των πρατηρίων µειώθηκε τα τελευταία έτη (3 980 πρατήρια το 1997, φθάνοντας µέση διακίνηση 2 502 κ. µ. , που είναι µια από τις χαµηλότερες µεταξύ των εξεταζόµενων σχετικών αγορών). Οι τιµές πρατηρίου είναι µεταξύ των υψηλότερων. Η πολιτική σχεδιασµού και χορήγησης αδειών της κυβέρνησης είναι µια από τις πλέον περιοριστικές µεταξύ των εξεταζόµενων σχε- τικών αγορών, καθιστώντας τις προοπτικές για επέκταση του δικτύου διανοµής µικρών ποσοτήτων πενιχρές. Λόγω της τοπογραφίας της χώρας (ήτοι µαλακό απορροφητικό έδαφος), η περιβαλλοντική νοµοθεσία είναι από τις πλέον απαιτητικές στην ΕΕ, έχοντας ως συνέπεια αύξηση του λειτουργικού κόστους. ∆ιύλιση (651) Οι µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών (Shell, Exxon, BP/Mobil, Texaco, TotalFina και Q8) είναι οι βασικές πηγές εφοδιασµού σε καύσιµα κίνησης. Λειτουργούν τα πέντε διυλιστήρια στις Κάτω Χώρες, όπως φαίνεται στον ακόλουθο πίνακα. Υπάρχει ένα έκτο διυλιστήριο στο Άµστερνταµ (ανήκει στη Smith & Hollander) το οποίο, όµως, δεν παράγει καύσιµα κινήσεως, αλλά κυρίως προϊόντα ασφάλτου. L 103/98 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Ικανότητα διύλισης στις Κάτω Χώρες (1997) ∆ιύλιση Ιδιοκτήτης Επκαρπωτής Ικανότητα διύλισης 000 bcd Europoort-Pernis NL Refining Co Texaco (35 %) BP/Mobil (65 %) Pernis Ρότερνταµ Ρότερνταµ Shell Shell (100 %) Esso Nederland BV Exxon (100 %) Kuwait Petroleum Q8 (100 %) Vlissingen Total Raffinaderij Total (55 %) Dow (45 %) Roland Berger & Partners GmbH, 1997. 399 374 180 76 148 ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων (652) Οι Κάτω Χώρες δεν είναι αµιγής εξαγωγέας καθαρών πετρελαιοειδών. Τα καύσιµα κίνησης που εφοδιάζουν το δίκτυο διανοµής µικρών ποσοτήτων διατίθενται σε τοπική κλίµακα από ένα εκ των προαναφεροµένων διυλιστηρίων. Οι µεγαλύτερες εταιρείες πετρελαιοειδών είναι συνεπώς οι βασικοί προµηθευτές µεγάλων ποσοτήτων καυσίµων. Εµπορεύονται τα προϊόντα τους είτε µέσω των δικών τους οργανώσεων εµπορίας είτε µέσω ανεξάρτητων επιχειρήσεων, που τα µεταπωλούν στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων. ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων (653) Στο επίπεδο της διανοµής µικρών ποσοτήτων, υπάρχουν δύο κατηγορίες επιχειρήσεων, δηλαδή, όλες οι προαναφερόµενες µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών µε ολοκληρωµένη διάρθρωση, αφενός, και ορισµένες ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων µε µη ολοκληρωµένη διάρθρωση, αφετέρου. Όπως αναφέρεται στην προηγούµενη παράγραφο, ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων εφοδιάζο- νται πρακτικά µε όλα τα καύσιµα κίνησης από ένα ή περισσότερα από τα παραπάνω διυλιστήρια. (654) Οι υπεραγορές δεν δραστηριοποιούνται έντονα στη διανοµή καυσίµων σε µικρές ποσότητες. Αυτό οφείλε- ται κυρίως στην αυστηρή περιβαλλοντική πολιτική που επιβάλλει η κυβέρνηση για τα πρατήρια και στο γεγονός ότι, εν γένει, τα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης στις Κάτω Χώρες δεν διαθέτουν µεγάλους ανοι- χτούς χώρους για τη λειτουργία πρατηρίων, όπως γίνεται στη Γαλλία και το Ηνωµένον Βασίλειο. Τα κατασ- τήµατα αυτοεξυπηρέτησης δραστηριοποιούνταν στη διανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων στις Κάτω Χώρες µέχρι προ 15 ετών. Αντιµετώπισαν, όµως αυξανόµενο περιβαλλοντικό κόστος και επιβάρυνση, και αποφάσισαν να εγκαταλείψουν την αγορά (η Exxon, για παράδειγµα, εξαγόρασε 15 πρατήρια από τη Miro, µια αλυσίδα καταστηµάτων αυτοεξυπηρέτησης, και τα έκλεισε τρία έτη αργότερα). Βάσει της ολλαν- δικής πολιτικής για τη χορήγηση αδειών, µε το κλείσιµο του πρατηρίου, ο ιδιοκτήτης χάνει την άδειά του. Αναλόγως, αυτοί που εξήλθαν από την αγορά τα τελευταία έτη είναι απίθανο, βάσει του ισχύοντος συσ- τήµατος χορήγησης αδειών της κυβέρνησης, να επανέλθουν. TΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ∆οµή αγοράς (655) Tα χαρακτηριστικά της αγοράς συµβάλλουν σε µια ολιγοπωλιακή δοµή µεταξύ των µεγάλων εταιρειών µε ολοκληρωµένη διάρθρωση. Παρά την ασυµµετρία των θέσεων της αγοράς, τη σταθερότητα των µεριδίων αγοράς και τα σηµαντικά κοινά χαρακτηριστικά των µεγάλων εταιρειών (κάθετη ολοκλήρωση, παρόµοια διύλιση, δοµές κόστους της διανοµής µεγάλων και µικρών ποσοτήτων, παρόµοια απόδοση σε κεφαλαιου- χικές δαπάνες), αντικατοπτρίζουν µια αγορά που λειτουργεί σε επίπεδα περιθωρίων κέρδους και τιµών ανεξάρτητων από την ανταγωνιστική δυναµική της περιοχής ARA. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/99 (656) H Shell κατέχει ηγετική θέση στην αγορά και είναι «επικεφαλής» σε εθνική κλίµακα. Η κυριαρχία της στην ολλανδική αγορά οφείλεται σε ιστορικούς λόγους που συνδέεται µε την ανακάλυψη, από κοινού µε την Exxon, του κοιτάσµατος φυσικού αερίου του Groningen. Οι δύο εταιρείες ενθαρρύνθηκαν από την κυβέρνηση να επενδύσουν εκ νέου στις Κάτω χώρες, τα έσοδα από το φυσικό αέριο. Η Shell επένδυσε εκ νέου αυτά τα έσοδα στον τοµέα των τελικών σταδίων του σχετικού οικονοµικού κύκλου, κατασκευάζοντας ικανότητα διύλισης και εκτεταµένο δίκτυο διανοµής (67). Το µερίδιο αγοράς στη Shell στην αγορά δια- νοµής µικρών ποσοτήτων το 1998 ήταν [30-40]* %. (657) Εκτός της Shell, η επόµενη µεγαλύτερη δραστηριοποιούµενη στην αγορά εταιρεία είναι η BP/Mobil που καλύπτει [10-20]* % της αγοράς διανοµής µικρών ποσοτήτων. Ακολουθείται από τις Texaco, Exxon και TotalFina µε µερίδια αγοράς του φάσµατος [10-20]* % και από την Q8 µε µικρότερη παρουσία στο επίπεδο διανοµής µικρών ποσοτήτων. Οι εταιρείες αυτές καλύπτουν περίπου το [80-90]* % της αγοράς, αφήνοντας τοιουτοτρόπως το υπόλοιπο µέρος σε ορισµένες ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων και λευκά πρατήρια, των οποίων το βασικό χαρακτηριστικό, που τις διαφοροποιεί από τις µεγά- λες εταιρείες, είναι η έλλειψη κάθετης ολοκληρωµένης διάρθρωσης, και επακόλουθη εξάρτησή τους όσον αφορά τον εφοδιασµό από τις µεγάλες εταιρείες. Μερίδια αγοράς στη διανοµή µικρών ποσοτήτων 1998 Shell BP/Mobil Exxon Texaco TotalFina Q 8 Indies [30-40]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [0-10]* [0-10]* [10-20]* (%) Στοιχεία των µερών. (658) Η σταθερότητα των µεριδίων αγοράς τα τελευταία έτη αντικατοπτρίζει την έλλειψη έντονου ανταγωνισµού και την απουσία εισερχόµενων στην αγορά. Συνολικά, δεν καταγράφηκαν αξιοσηµείωτες διακυµάνσεις στις σχετικές ανταγωνιστικές θέσεις των διάφορων ανταγωνιστών. Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει την κίνηση των µεριδίων αγοράς στο επίπεδο της διανοµής µικρών ποσοτήτων την τελευταία πενταετία. Κίνηση των µεριδίων αγοράς στη διανοµή µικρών ποσοτήτων Shell Mobil BP 1994 1995 1996 1997 1998 [20-30]* [30-40]* [30-40]* [30-40]* [30-40]* [0-10]* [10-20]* [10-20]* 0,00 0,00 [0-10]* [0-10]* [0-10]* [10-20]* [10-20]* Texaco [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* (%) Esso Total Fina Q8 Ανεξάρτητοι Στοιχεία των µερών. [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* [10-20]* (659) Οι παραπάνω θέσεις στην αγορά αντικατοπτρίζονται επίσης στην κατανοµή των πρατηρίων σε ολόκληρη την επικράτεια των Κάτω Χωρών. Η αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων κυριαρχείται από τις µεγάλες εται- ρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων, που καλύπτουν άνω του 75 % των υφιστάµενων πρατηρίων. Καίτοι ο αριθµός των πρατηρίων µειώθηκε τα τελευταία έτη, ως αποτέλεσµα του περιβαλλοντικού εξορθολογισµού και των περιοριστικών πολιτικών σχεδιασµού, οι µεγάλες εταιρείες ήσαν σε θέση να αναπτύξουν περαιτέρω το δίκτυό τους εις βάρος ανεξάρτητων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων. (67) […]*. L 103/100 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Αριθµός πρατηρίων στις Κάτω Χώρες Τέλη 1994 Τέλη 1995 Τέλη 1996 Τέλη 1997 770 375 300 555 395 185 170 200 770 470 300 551 395 180 170 200 750 450 300 555 390 190 172 190 745 0 750 557 390 185 185 190 Shell Mobil BP Texaco Esso Total Fina Q8 Σύνολο εταιρειών εκµετάλλευσης διυ- λιστηρίων 2 950 3 036 2 997 3 002 Avia (ανεξάρτητη) Άλλοι ανεξάρτητοι Σύνολο πρατηρίων Συνολικός όγκος (K κυβικά µέτρα) Μέσος όγκος του κλάδου (κυβικά µέτρα) Στοιχεία των µερών. 185 1 010 4 145 8 846 2 949 185 829 4 050 9 097 3 237 190 813 4 000 9 443 3 373 190 788 3 980 9 957 3 078 Ανταγωνιστική δυναµική — Κόστος και τιµές Κόστος (660) Επιπλέον, οι µεγάλες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων δεν διακινούν απλώς τους µεγαλύτερους όγκους καυσίµων στη διανοµή µικρών ποσοτήτων, αλλά το πράττουν και µε τον αποτελεσµατικότερο ως προς το κόστος τρόπο, πραγµατοποιώντας το µεγαλύτερο όγκο ανά χώρο. Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει τη µέση διακίνηση που πραγµατοποίησαν οι µεγάλες εταιρείες και οι ανεξάρτητοι στις Κάτω Χώρες. Μέση διακίνηση (κ. µ. ) Shell Mobil BP Texaco Esso Total Fina Q8 Ανεξάρτητοι Μέσος κλάδου όρος του 1994 3 395 2 256 2 574 1 922 2 424 2 262 2 261 1 636 1 221 2 134 1995 3 629 2 026 2 519 2 024 2 348 2 582 2 161 1 559 1 389 2 246 1996 3 884 2 233 2 595 2 149 2 463 2 546 2 286 1 641 1 401 2 361 1997 4 218 2 426 2 311 2 776 2 728 2 308 1 537 1 433 2 502 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/101 (661) Μέχρι το 1997, η µέση διακίνηση των µεγάλων εταιρειών ήταν σχεδόν διπλάσια από τη µέση διακίνηση των ανεξάρτητων. Ως αποτέλεσµα της συγκέντρωσης, η διαφορά θα αυξηθεί περαιτέρω. Αυτή η διαφορά διακίνησης εξηγείται από δύο βασικούς λόγους: το µεγαλύτερο µέγεθος των πρατηρίων που λειτουργούν υπό την εµπορική επωνυµια των µεγάλων εταιρειών (και σχεδόν αποκλειστικά τα µεγάλα πρατήρια που βρίσκονται σε αυτοκινητοδρόµους)· και η προνοµιούχος τοποθεσία των περισσότερων πρατήριων τους. Σύµφωνα µε έκθεση την εκπόνηση της οποίας ανέθεσε η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών, οι µεγαλύτερες εται- ρείες πετρελαιοειδών ήσαν σε θέση, χάρη στην οικονοµική τους επιφάνεια, να κατασκευάσουν και να λει- τουργήσουν µεγαλύτερα πρατήρια που βρίσκονται σε προνοµιούχες τοποθεσίες. Επιπλέον, ήσαν σε θέση, ιστορικά, να καθορίσουν ένα εκτενές δίκτυο πρατηρίων υψηλής διακίνησης στους ολλανδικούς αυτοκινη- τοδρόµους. Μέχρι το 1994, τα δικαιώµατα αποκλειστικής εκµετάλλευσης παραχωρήθηκαν στις µεγαλύτε- ρες εταιρείες πετρελαιοειδών σύµφωνα µε τα υφιστάµενα µερίδια αγοράς τους. Καθώς αυτή η πολιτική χορήγησης αδειών αποδείχθηκε αδικαιολογήτως περιοριστική, εγκαταλείφθηκε και αντικαταστάθηκε από µια πολιτική δια της οποίας παραχωρήθηκαν νέα δικαιώµατα αποκλειστικής εκµετάλλευσης στον τελευταίο πλειοδότη για απεριόριστη χρονική περίοδο. (662) Η υψηλότερη διακίνηση µειώνει τη βάση του κόστους της εταιρείας διανοµής µικρών ποσοτήτων. Υπό την έννοια αυτή, είναι αυτονόητο ότι οι µεγάλες εταιρείες µπορεί να αναµένουν ότι θα έχουν µεγαλύτερα περιθώρια κέρδους από ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων. Ακόµα καίτοι τα απόλυτα µικτά περιθώρια κέρδους τους µπορεί να είναι παρόµοια, το σχετικό κόστος τους διαφέρει, µε τις µεγάλες εταιρείες να είναι σε θέση να τα επεκτείνουν σε µεγαλύτερη βάση κύκλου εργασιών. Η κατάσταση αυτή ευνοεί τη δηµιουργία οικονοµιών κλίµακας στην πράξη για το δίκτυο διανοµής µικρών ποσοτήτων των µεγάλων εταιρειών· τα περιθώρια κέρδους τους µεγαλώνουν καθώς αυξάνει ο κύκλος εργασιών τους. Η έκθεση της κυβέρνησης των Κάτω Χωρών και η έρευνα αγοράς έδειξαν ότι, εντός του παρόντος ανταγωνι- στικού περιβάλλοντος, δια του οποίου δεν αναµένονται νέες µαζικές παραχωρήσεις δικαιωµάτων, οι οικονο- µίες κλίµακας µπορεί να αποτελούν προϋπόθεση για να παραµείνει µια επιχείρηση βιώσιµη στην αγορά. Το συρρικνωµένο δίκτυο των ανεξάρτητων εξηγείται, σε µεγάλο βαθµό, από την έλλειψη οικονοµιών κλίµακας µικρότερων δικτύων και πρατηρίων. Τιµές (663) Οι τιµές στις Κάτω Χώρες είναι υψηλές συγκριτικά προς τα οικονοµικά των καυσίµων του φάσµατος ARA. Καίτοι οι τιµές από το διυλιστήριο είναι ευθυγραµµισµένες µε τα επίπεδα Platt, τα περιθώρια και οι τιµές διανοµής µεγάλων και µικρών ποσοτήτων φαίνεται να είναι δυσανάλογα υψηλότερα. Αυτό οδήγησε σε υψηλότερες τιµές πρατηρίου σε σύγκριση προς γειτνιάζουσες αγορές εντός του ίδιου περιβάλλοντος εφο- διασµού. Για παράδειγµα, την τελευταία πενταετία, οι τιµές πρατηρίου ήσαν κατά 40 % υψηλότερες από τη Γαλλία, πράγµα που περιγράφηκε από τα µέρη ως µεταξύ των πλέον περιοριζόµενων από τον ανταγωνι- σµό στην Ευρώπη. Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει ότι το 1998 οι τιµές διανοµής µεγάλων ποσοτήτων και οι τιµές πρατηρίου είναι υψηλότερες στις Κάτω Χώρες από τις άλλες γειτνιάζουσες αγορές, ευθυγραµµιζόµε- νες µε τις δηµοσιευµένες τιµές Platt στην ARA. Τιµές πρατηρίου Τιµές διανοµής µεγάλων ποσοτήτων Kάτω Χώρες Γαλλία Ηνωµένο Βασίλειο Γερµανία 1 1 0,7 0,84 0,72 0,88 0,75 0,9 (664) Η διαφορά αυτή πιθανόν να µην αποδίδεται σε τυχόν υψηλότερους έµµεσους φόρους και ΦΠΑ που εφαρ- µόζονται στις Κάτω Χώρες (οι φόροι είναι σχετικά οι ίδιοι ή ανεπαίσθητα χαµηλότεροι στις Κάτω Χώρες), αλλά κυρίως στα ουσιαστικώς υψηλότερα µικτά περιθώρια διανοµής, που την ίδια περίοδο ήσαν υπερ- διπλάσια των γαλλικών. Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει την απόκλιση του µικτού περιθωρίου κέρδους (τιµή διανοµής µεγάλων ποσοτήτων έναντι τιµής διανοµής µικρών ποσοτήτων, άνευ φόρου) σε τέσσερις γειτνιά- ζουσες γεωγραφικές αγορές που ευθυγραµµίζονται µε τις δηµοσιευµένες τιµές Platt στην ARA. Μέσο µεικτό περιθώριο κέρδους Κάτω Χώρες Γαλλία Ηνωµένο Βασίλειο Γερµανία […]* Πετρέλαιο ντήζελ Βενζίνη Καύσιµα κίνησης Στοιχεία προερχόµενα από τα µέρη. Παράρτηµα 7. 7. L 103/102 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (665) Ούτε αυτές οι σηµαντικές διαφορές µπορούν να αποδοθούν στο υψηλότερο κόστος. Οι σηµαντικότερες συνιστώσες του κόστους διανοµής είναι η διαχείριση των τερµατικών σταθµών και η µεταφορά. Στις Κάτω Χώρες, οι πηγές εφοδιασµού είναι πολλές και βρίσκονται σε κατάλληλες τοποθεσίες· τα πέντε τοπικά διυ- λιστήρια εφοδιάζουν στην πράξη ολόκληρη την αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων. Οι αποστάσεις που πρέπει να καλυφθούν είναι σχετικά µικρές, καθιστώντας την άµεση διανοµή από την πηγή του εφοδιασµού στα σηµεία πώλησης µια υπόθεση µερικών ωρών. Το κόστος αποθήκευσης και υλικοτεχνικής υποδοµής µειώνεται συνεπώς σηµαντικά, ενώ το κόστος µεταφοράς είναι παρεµφερές µε τις λοιπές αγορές αναφοράς (φορτηγίδες: 1 % της τιµής εκτός της τιµής διανοµής µικρών ποσοτήτων βενζίνης· σιδηρόδροµος: 2 %· αγωγός: 1 % και βυτιοφόρο όχηµα: 3 %). (666) Στην απάντησή τους στην κοινοποίηση των αιτιάσεων, τα µέρη ισχυρίζονται ότι τα υψηλότερα περιθώρια κέρδους στη διανοµή στις Κάτω Χώρες αποδίδονται σε µεγάλο βαθµό στα υψηλά περιθώρια κέρδους στη διανοµή µικρών ποσοτήτων που αυξάνουν για τις επιχειρήσεις των πρατηρίων παρά για τις εταιρείες εφο- διασµού σε πετρελαιοειδή. Επιπλέον, στις Κάτω Χώρες οι εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων πρέπει να καλύπτουν επίσης ένα συµπληρωµατικό επιπλέον κόστος λόγω των προγραµµάτων διατήρησης των πελατών και των αυστηρών περιβαλλοντικών κανονιστικών διατάξεων. (667) Καίτοι είναι αναµφισβήτητο ότι τα περιθώρια κέρδους για τον έµπορο στις Κάτω Χώρες είναι µεταξύ των υψηλότερων στην Ευρώπη, όπως σηµειώθηκε παραπάνω, είναι γεγονός ότι οι τιµές και τα περιθώρια κέρδους στη διανοµή µεγάλων ποσοτήτων είναι ανεξήγητα υψηλά στις Κάτω Χώρες, ιδίως δεδοµένων των διαρθρωτικών χαρακτηριστικών της περιοχής. Ο ακόλουθος πίνακας δείχνει σύγκριση µεταξύ των µικτών περιθωρίων κέρδους της Exxon εκτός των περιθωρίων κέρδους του εµπόρου στις Κάτω Χώρες και στη Γαλλία. Κάτω Χώρες Γαλλία […]* Περιθώρια κέρδους στη διανοµή µεγάλων ποσοτήτων 1998 (USD ανά τόνο) Βενζίνη — Μεικτά περιθώρια κέρδους στη διανοµή Περιθώρια κέρδους του εµπόρου Υπόλοιπο Πετρέλαιο ντήζελ — Μεικτά περιθώ- ρια κέρδους στη διανοµή Περιθώρια κέρδους του εµπόρου Υπόλοιπο (668) Φαίνεται ότι τα ολλανδικά περιθώρια κέρδους στη διανοµή µεγάλων ποσοτήτων εξακολουθούν να είναι κατά […]* % υψηλότερα από τα αντίστοιχα γαλλικά. Οι διαφορές αυτές δύσκολα επεξηγούνται από τις άλλες επιπλέον δαπάνες που προβάλλουν τα µέρη (προγράµµατα διατήρησης των πελατών και περιβαλλο- ντικές κανονιστικές διατάξεις), που, παρεµπιπτόντως, πρέπει να καλύπτονται κυρίως από τον έµπορο που είναι ιδιοκτήτης της θέσης. (669) Συνολικά, το περιβάλλον υψηλότερων τιµών που υπάρχει στις Κάτω Χώρες δείχνει έλλειµµα ανταγωνισµού. Το βασικό µέρος της ολλανδικής αγοράς διανοµής µικρών ποσοτήτων µπορεί να φαίνεται άσχετο µε τις τάσεις των τιµών που κυριαρχούν στις γειτνιάζουσες αγορές, Οι τιµές είναι διαρθρωτικά υψηλότερες σε ολόκληρη την επικράτεια, εξαιρουµένων ορισµένων παραµεθόριων περιοχών που βρίσκονται σε άµεσο αντα- γωνισµό µε µια γειτνιάζουσα αγορά. Αυτό ισχύει για την περιοχή κατά µήκος της µεθορίου Κάτω Χωρών- Γερµανίας, όπου οι χαµηλότερες γερµανικές τιµές επηρέασαν την τιµολόγηση των ολλανδικών πρατηρίων. Είναι πολύ χαρακτηριστικό το γεγονός ότι για να αποφευχθεί η αλλοίωση των περιθωρίων κέρδους σε αυτή την περιοχή, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών αποφάσισε να θεσπίσει ένα αντισταθµιστικό σύστηµα για την υποστήριξη των ανεξάρτητων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/103 Φραγµοί εισόδου — επέκταση — δυνητικός ανταγωνισµός Φραγµός εισόδου (670) Οι σηµαντικότεροι φραγµοί εισόδου ή/και επέκτασης στην ολλανδική αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων συνδέονται µε την αυστηρή περιβαλλοντική πολιτική και την επακόλουθη περιοριστική πολιτική παραχώρησης δικαιωµάτων αποκλειστικής εκµετάλλευσης που εφαρµόζει η κυβέρνηση. Μέρος της µείωσης του αριθµού των πρατηρίων οφειλόταν, σύµφωνα µε την έκθεση της κυβέρνησης των Κάτω Χωρών, σε κίνητρα που παρείχε η κυβέρνηση για το κλείσιµο των πρατηρίων που δεν πληρούσαν τις απαιτούµενες περιβαλλοντικές νοµοθετικές διατάξεις (πρόληψη της ρύπανσης του εδάφους). Οι άδειες λειτουργίας εκδί- δονται από τις δηµοτικές και επαρχιακές αρχές. Εν γένει, οι εν λόγω αρχές δεν διαθέτουν νέες τοποθεσίες για πρατήρια, εκτιµώντας ότι η αγορά είναι ήδη κορεσµένη. Όταν το πράττουν, επιβάλλουν σοβαρές απαι- τήσεις όσον αφορά την ασφάλεια και την περιβαλλοντική προστασία. Τοιουτοτρόπως, φαίνεται να εξακο- λουθούν να χορηγούν νέες άδειες στις µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών παρά σε ανεξάρτητους ή σε λευκά πρατήρια. Ένας ανεξάρτητος υποψήφιος µπορεί να περιµένει µέχρι τέσσερα έτη για να λάβει νέα άδεια, σε αντίθεση µε τις µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών που λαµβάνουν ταχύτερα την άδεια, ιδίως όταν το πακέτο της προσφοράς περιλαµβάνει εργασίες παράπλευρης υποδοµής. Επιπλέον, δεδοµένου ότι οι διαγωνισµοί για νέες άδειες, ή για την αντικατάσταση των παλαιών, κατακυρώνονται στον τελευταίο πλειοδότη, οι µεγά- λες εταιρείες πετρελαιοειδών βρίσκονται συχνά σε καλύτερη θέση όσον αφορά την επέκταση του δικτύου τους. ∆υνητικός ανταγωνισµός (671) Ο δυνητικός ανταγωνισµός των ανεξάρτητων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων είναι σηµαντικά µειωµένος. Σήµερα, η αγορά φαίνεται να λειτουργεί µε µια ισορροπία υπερανταγωνιστικών τιµών, όπου κερδισµένοι είναι τόσο οι εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων µε ολοκληρωµένη διάρθρωση όσο και οι αντίστοιχες µε µη ολοκληρωµένη. Οι µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών δραστηριοποιούνται σε αµφότερα τα επίπεδα της αλυσίδας εφοδιασµού, δηλαδή, ως προµηθευτές µεγάλων ποσοτήτων και εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων. Οι ανεξάρτητοι δραστηριοποιούνται µόνον ως εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων και καλύπτουν σχεδόν όλες τις ανάγκες τους σε καύσιµα από τις τοπικές µεγάλες εταιρείες, στις περισσότερες περιπτώσεις µέσω αποκλειστικών ετήσιων ανανεώσιµων συµφωνιών εφοδιασµού. Τα έσοδα των µεγάλων εταιρειών πετρελαιοειδών µε ολοκληρωµένη διάρθρωση µπορεί να εξασφαλίζονται σε διάφορα στάδια της αλυσίδας εφοδιασµού, ενώ τα αντίστοιχα των εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων µόνο στο επίπεδο της διανοµής µικρών ποσοτήτων· τα µικτά περιθώρια κέρδους στη διανοµή µεγάλων ποσοτήτων συσσωρεύονται στις µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών, σε αντίθεση µε τα περιθώρια κέρδους στη διανοµή µικρών ποσοτήτων, που συσσωρεύονται τόσο στους µεγάλες εταιρείες όσο και στους ανεξάρτητους. (672) Είναι σαφές ότι οι µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών µε ολοκληρωµένη διάρθρωση έχουν εντυπωσιακό χρηµατοοικονοµικό πλεονέκτηµα έναντι των ανεξάρτητων. Έχουν υψηλότερο βαθµό ευελιξίας στην περί- πτωση ανταγωνισµού των τιµών. Οι µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών µπορεί να προσφέρουν συστήµατα κάλυψης των ζηµιών στο δικό τους δίκτυο διανοµής µικρών ποσοτήτων, σε περίπτωση τοπικού πολέµου των τιµών. Η χρηµατοοικονοµική διαθεσιµότητά τους και το γεγονός ότι κατέχουν τις πηγές εφοδιασµού, επέτρεψαν στις µεγαλύτερες από αυτές, ιδίως τη Shell, να αποκτήσουν ηγετική θέση στο επίπεδο των τιµών. Η έρευνα αγοράς κατέδειξε ότι όταν αυξάνουν οι τιµές διανοµής µικρών ποσοτήτων, οι ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων ακολουθούν την άνοδο των τιµών, θεωρώντας ελκυστικότερο να αυξάνουν το περιθώριο κέρδους τους µέσω υψηλότερων τιµών, από το να πωλούν µεγαλύτερο όγκο µε χαµηλότερο περιθώριο κέρδους. Εφόσον τα περισσότερα πρατήρια λειτουργούν ήδη µε τη µέγιστη ικα- νότητα διακίνησής τους, οιαδήποτε αύξηση της απόδοσης συνεπάγεται επέκταση των σταθµών πλήρωσης ή του δικτύου διανοµής µικρών ποσοτήτων. Αυτό δυσχεραίνεται από i) το υψηλό επαυξητικό κόστος που συνδέεται µε επέκταση των πρατηρίων καυσίµων και ii) το γεγονός ότι οι δυνατότητες για επέκταση του δικτύου διανοµής µικρών ποσοτήτων είναι περιορισµένες, για τους λόγους που αναφέρονται στις αιτιολο- γικές σκέψεις 670-671. (673) Η πιθανότητα ενός πολέµου τιµών εκ µέρους των ανεξάρτητων περιορίζεται σηµαντικά για µια σειρά λόγων. Οι ανεξάρτητοι µπορεί να είναι σε θέση να αυξήσουν τον εµπορευόµενο όγκο, αλλά αυτό µπορεί να γίνει µέχρι κάποιο όριο. Εάν αποφασίσουν να ξεκινήσουν ένα πόλεµο τιµών, µπορεί να διακινδυνεύσουν το µελλοντικό συµβατικό καθεστώς εφοδιασµού τους από τις µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών. Ένα πόλε- µος τιµών από την πλευρά τους µπορεί να είναι περιορισµένης διάρκειας, καθώς οι µεγάλες εταιρείες πετρε- λαιοειδών θα είναι σε θέση να συναγωνιστούν τις χαµηλότερες τιµές, χωρίς αυτό να επηρεάσει τη χρηµα- τοοικονοµική κατάστασή τους. Μακροπρόθεσµα, οι ανεξάρτητοι θα πρέπει να στραφούν σε άλλες πηγές εφοδιασµού, όπως η αγορά φορτίου. Όµως, η έρευνα έδειξε ότι, εν γένει, οι ανεξάρτητες εταιρείες δια- νοµής µικρών ποσοτήτων είναι απρόθυµες να το κάνουν. Πράγµατι, οι τιµές της αγοράς φορτίου δεν είναι κατ' ανάγκη περισσότερο ανταγωνιστικές από τις τιµές στα τοπικά διυλιστήρια. Αυτό ισχύει περισσότερο, εκτιµώντας ότι για την επίτευξη καλύτερων τιµών στην αγορά φορτίου, οι αγορασθέντες όγκοι πρέπει να είναι σηµαντικοί. Στις Κάτω Χώρες, η µέση διακίνηση των ανεξάρτητων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτή- των είναι εν γένει χαµηλότερη από τις άλλες γειτονικές χώρες, όπου µεγαλύτεροι ανεξάρτητοι και L 103/104 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης εφοδιάζονται από την αγορά φορτίου (όπως στη Γαλλία ή στη Γερµανία). Οι περισσότεροι ανεξάρτητοι δεν χρειάζονται περισσότερα από 4 000 λίτρα ανά χώρο εβδοµαδιαίως, ενώ οι τιµές της αγοράς φορτίου είναι ελκυστικές όταν οι αγορασθέντες όγκοι υπερβαίνουν τα 10 000 λίτρα. Aυτό θα ανάγκαζε τους ανεξάρτητους να συνεργαστούν έτσι ώστε να πραγµατοποιούν κοινές αγορές· επι- πλέον, το κόστος διεκπεραίωσης και αποθήκευσης θα εξάλειφε συνεπώς οιαδήποτε πιθανά πλεονεκτήµατα ως προς τις τιµές. Επιπλέον, ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων ανέφεραν ότι η ποιότητα των προϊόντων µπορεί να µην διασφαλίζεται όταν οι αγορές πραγµατοποιούνται από την αγορά φορτίου. Εν γένει, επιλέγουν να αγοράζουν προϊόντα από τα τοπικά διυλιστήρια προκειµένου να εξασφαλίζουν την ποιότητα των προϊόντων και να επωφελούνται από τα πλεονεκτήµατα των «πιστών» πελατών αυτών των διυ- λιστηρίων. Αποτέλεσµα αυτού, οι ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων έχουν γίνει εταιρείες που ακολουθούν τις διακυµάνσεις των τιµών, καθόσον τα περιθώρια κέρδους τους στη διανοµή µικρών ποσοτήτων δεν συµπιέζονται, περίπτωση κατά την οποία θα µπορούσαν να εξετάσουν την έξοδό τους από την αγορά, συνήθως πωλώντας τα πρατήριά τους σε µια από τις µεγάλες εταιρείες. (674) Οι χαµηλές προοπτικές του δυνητικού ανταγωνισµού από ανεξάρτητους απεικονίζονται στην ακόλουθη περιπτωσιολογική µελέτη, που αναφέρεται από την έκθεση της κυβέρνηση των Κάτω Χωρών. Οι δηµοτικές αρχές της πόλης Almere έπεισαν ένα λευκό πρατήριο να εισέλθει στην τοπική αγορά (διευκολύνοντας τη διαδικασία παραχώρησης δικαιώµατος αποκλειστικής εκµετάλλευσης) προκειµένου να διαλυθεί το τοπικό ολιγοπώλιο των υφιστάµενων πρατηρίων. Σε ανταπόδοση για το παραχωρηθέν δικαίωµα αποκλειστικής εκµετάλλευσης, το λευκό πρατήριο δεσµεύτηκε να προσφέρει τιµή διανοµής µικρών ποσοτήτων κατά 4 % χαµηλότερη από τους άµεσους ανταγωνιστές. (675) Το λευκό πρατήριο εγκαταστάθηκε πλησίον των 3 υφιστάµενων πρατηρίων. Άλλα 6 πρατήρια λειτουργού- σαν σε µεγαλύτερη απόσταση αλλά εντός των ορίων της Αlmere. Όλα τα υπάρχοντα πρατήρια λειτουργού- σαν υπό την εµπορική επωνυµια µεγάλων εταιρειών. (676) Tο πρώτο έτος, το λευκό πρατήριο πέτυχε ικανοποιητικό κύκλο εργασιών όπως και τα τρία πρατήρια που ακολούθησαν τον νεοεισερχόµενο στη µείωση των τιµών. Ο όγκος των πωλήσεων στην Almere δεν αυξήθηκε στη διάρκεια αυτής της περιόδου και συνεπώς τα 6 πρατήρια που δεν ακολούθησαν τις µειώσεις των τιµών απώλεσαν µερίδιο αγοράς. Μετά ένα έτος, και τα 9 πρατήρια πρόσφεραν την ίδια τιµή µε το λευκό πρατήριο. (677) Μετά το πρώτο έτος, το λευκό πρατήριο αύξησε την πίεσή του και µείωσε την τιµή του κατά 7 %, 9 % και, για κάποια χρονική περίοδο, ακόµα και 12 %. Με κάθε µείωση της τιµής, ακολουθούσε πάραυτα ο ανταγω- νισµός. Και επίσης όταν το λευκό πρατήριο αύξανε την τιµή του, κάθε πρατήριο συµβάδιζε µε αυτήν. Με άλλα λόγια, το λευκό πρατήριο µετατράπηκε από νεοεισερχόµενο σε εταιρεία που διαµόρφωνε τις τιµές. (678) Στην περίπτωση αυτή, εφόσον όλα τα πρατήρια πρόσφεραν την ίδια τιµή, η προσέλκυση επιπλέον κύκλου εργασιών για το λευκό πρατήριο ήταν εφικτή µόνο µέσω της καλής θέλησης του προσφέροντος έκπτωση που αναπτύχθηκε στη συγκεκριµένη τοπική αγορά. Παρά το γεγονός ότι το λευκό πρατήριο εκτιµήθηκε ως εταιρεία που αντιδρά στη διακύµανση των τιµών, η επίπτωση της καλής θέλησης εξαφανίστηκε µετά από κάποια χρονική περίοδο. Όταν το λευκό πρατήριο διανοµής µικρών ποσοτήτων µείωσε τις τιµές του κατά 12 %, ήταν ελάχιστα ικανό να ισοσκελίσει έσοδα και έξοδα. Τα πρατήρια των µεγάλων εταιρειών πετρε- λαιοειδών, αφετέρου, ακολούθησαν πάραυτα την εταιρεία που διαµόρφωνε τις τιµές εφόσον αποζηµιώθη- καν από τις εταιρείες πετρελαιοειδών για το µειωµένο περιθώριο κέρδους στη διανοµή. Έτσι, το λευκό πρατήριο δεν ανταγωνιζόταν τα τοπικά πρατήρια, αλλά τις εταιρείες πετρελαιοειδών. Τη συγκεκριµένη χρο- νική στιγµή, η τιµή των καυσίµων στην Almere επέστρεψε στο επίπεδο που βρισκόταν όταν εισήλθε στην αγορά το λευκό πρατήριο. Την ίδια χρονική στιγµή, το λευκό πρατήριο αποφάσισε να πωλήσει την επιχει- ρηµατική του δραστηριότητα στην πλειοδοτούσα µεγάλη εταιρεία πετρελαιοειδών. (679) Υπό το πρίσµα των προαναφεροµένων, συνάγεται ότι ο δυνητικός ανταγωνισµός από ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων δεν µπορεί να ασκεί σηµαντική πίεση στις µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών. TΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ (680) Ο αντίκτυπος της πράξης πρέπει να εκτιµηθεί βάσει των προαναφερόµενων στοιχείων, όσον αφορά τα χαρακτηριστικά που καθορίζονται στο τµήµα για τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των αγορών διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης εν γένει. (681) Ως αποτέλεσµα της πράξης, η ολιγοπωλιακή δοµή της αγοράς θα ενισχυθεί περαιτέρω, µε την παρουσία τριών ανταγωνιστών, που καλύπτουν από κοινού πάνω από το ήµισυ της αγοράς, ένας όµιλος δύο συγκρί- σιµων εταιρειών µεσαίου µεγέθους, δηλαδή η Texaco και η Total/Fina. H υπόλοιπη αγορά θα παραµείνει διασκορπισµένη µεταξύ των µικρών περιθωριακών ανεξάρτητων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/105 (682) Η κοινοποιηθείσα πράξη θα οδηγήσει τοιουτοτρόπως σε περαιτέρω συγκέντρωση µεταξύ των µεγάλων εται- ρειών πετρελαιοειδών. Το παρόν ολιγοπωλιακό περιβάλλον θα γίνει αυστηρότερο, καθιστώντας τοιουτοτρό- πως την αλληλεπίδραση µεταξύ των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην αγορά ευκολότερη όσον αφορά την εφαρµογή και την παρακολούθηση. Σε ένα σενάριο µετά τη συγκέντρωση, η πενιχρή οικονοµική απόδοση της ολλανδικής αγοράς διανοµής µικρών ποσοτήτων θα επιδεινωθεί περαιτέρω. Οι ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων δεν έχουν κίνητρα αντιδρούν για τις τιµές, εφόσον µπορούν, αντιθέ- τως, να επωφεληθούν από αυξήσεις των τιµών από τις µεγάλες εταιρείες στο επίπεδο της διανοµής µικρών ποσοτήτων. Συνολικά, υπό αυτές τις συνθήκες, θα επιδεινωθεί η θέση του τελικού καταναλωτή. Συνάγεται ότι η συγκέντρωση θα οδηγήσει στη δηµιουργία ή ενίσχυση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων, που κατέχουν οι µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών (Shell, BP/Mobil, Exxon, Texaco και TotalFina). TΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ∆ιύλιση (683) Το Ηνωµένο Βασίλειο είναι αµιγής εξαγωγέας καθαρών προϊόντων πετρελαίου. Εκ παραδόσεως άνω του 85 % των πετρελαιοειδών διατίθενται άµεσα από τα διυλιστήρια της χώρας. Οι εισαγωγές (που συνήθως µεταφέρονται από την ηπειρωτική Ευρώπη ή τη Σκανδιναβία) προορίζονται εν γένει για ανεξάρτητους µετα- πωλητές, αλλά µπορούν επίσης να προέλθουν από συναλλαγές µεταξύ εταιρειών εκµετάλλευσης διυλιστη- ρίων ενός οµίλου. (684) Σήµερα υπάρχουν 10 µεγάλα διυλιστήρια καυσίµων στο Ηνωµένο Βασίλειο. Τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται στο νότιο ήµισυ της Βρετανίας και συνδέονται µε τους βασικούς αγωγούς που καλύπτουν το µεγαλύτερο µέρος της Αγγλίας και της Ουαλίας. Η πρόσβαση είναι επίσης συχνά εφικτή µε πλοίο. Ας σηµειωθεί, όµως, ότι η Σκωτία έχει µόνο ένα διυλιστήριο (το Grangemouth της BP/Mobil), που εξυπηρετεί τους περισσότερους τοπικούς τερµατικούς σταθµούς διανοµής. (685) Οι βασικές εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων στο Ηνωµένον Βασίλειο είναι οι BP/Mobil, Exxon και Shell, που κατέχουν γύρω στο 57 % της συνολικής παραγωγικής ικανότητας. Όµως, πολλές άλλες εται- ρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων (όπως οι Elf, Total/Fina, Texaco και Conoco) είναι επίσης εταιρείες πετ- ρελαιοειδών µε κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση που δραστηριοποιούνται στη διανοµή µικρών ποσοτήτων στο ΗΒ, και µεµονωµένα καλύπτουν συχνά άνω του 10 % τη συνολικής εγχώριας ικανότητας διύλισης. ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων (686) Στη συνέχεια τα εισαγόµενα ή τα διυλισµένα εντός της επικράτειας καύσιµα κίνησης είτε πωλούνται στην αγορά φορτίου και εξάγονται, είτε µεταφέρονται σε εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων, τελικούς χρήστες και µεταπωλητές. Σε ορισµένες περιπτώσεις, η βενζίνη και το πετρέλαιο ντήζελ συλλέγονται απευ- θείας από εγκαταστάσεις στην πύλη του διυλιστηρίου ή αποθήκευσης εισαγωγής και διανέµονται οδικώς, Όµως, στις περισσότερες περιπτώσεις, τα καύσιµα κίνησης µεταφέρονται σε τερµατικούς σταθµούς δια- νοµής που βρίσκονται σε ολόκληρο το Ηνωµένον Βασίλειο και η διανοµή τους γίνεται από το δίκτυο αγωγών της ενδοχώρας, µε πλοία ή (σπανιότερα) σιδηροδροµικώς. Τα καύσιµα κίνησης συλλέγονται κατό- πιν από βυτιοφόρα οχήµατα και διανέµονται σε παρακείµενους πελάτες. (687) Στην Αγγλία και την Ουαλία, το µεγαλύτερο µέρος των καυσίµων κίνησης µεταφέρονται µε έναν από τους 6 αγωγούς που συνδέουν τα διυλιστήρια µε τους τερµατικούς σταθµούς διανοµής. Στη Σκωτία, δεν υπάρ- χει τέτοιο δίκτυο, και τα περισσότερα προϊόντα µεταφέρονται από το διυλιστήριο Grangemouth της BP/ Mobil. (688) Ο τοµέας εκτός του τοµέα διανοµής µικρών ποσοτήτων στο ΗΒ δείχνει να είναι προς το παρόν ανταγωνι- στικός. Αυτό φαίνεται κατ' αρχήν από το γεγονός ότι, σήµερα, καµια εταιρεία δεν κατέχει άνω του 20 % των πωλήσεων εκτός του τοµέα διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης σε τρίτους. Αυτό επιβε- βαιώνεται και από το γεγονός ότι οι περισσότερες εταιρείες που απάντησαν στην έρευνα της Επιτροπής ανέφεραν ότι οι τιµές των καυσίµων κίνησης εκτός της διανοµής µικρών ποσοτήτων αντικατοπτρίζουν εν γένει το διεθνή δείκτη Platt και το κόστος µεταφοράς από το διυλιστήριο ή το συγκεκριµένο τερµατικό σταθµό εισαγωγής, και ότι δεν έχουν δυσκολία στον εφοδιασµό. L 103/106 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (689) Ο Κρατικός Οργανισµός Θεµιτού Εµπορίου [Office of Fair Trading («OFT»] κατέληξε σε παρεµφερή συµ- περάσµατα στην έκθεσή του για τον ανταγωνισµό στον τοµέα (68) της βενζίνης στο Ηνωµένον Βασίλειο. ∆ιαπιστώνει επιπλέον ότι, λόγω αυτών των ανταγωνιστικών συνθηκών, οι µικρότερες µεταξύ των µεγάλων εταιρειών έτειναν να αποδίδουν ζηµίες από τη διανοµή µεγάλων ποσοτήτων καθ' όλη σχεδόν τη διάρκεια της τελευταίας πενταετίας. (690) Ένας από τους σηµαντικότερους παράγοντες για ένα τέτοιο ανταγωνισµό φαίνεται να είναι η χρόνια υπερβάλλουσα ικανότητα διύλισης στο Ηνωµένον Βασίλειο, δεδοµένου ότι η συνολική απόδοση των διυ- λιστηρίων για τα πετρελαιοειδή είναι σχεδόν 20 % υψηλότερη από την εγχώρια ζήτηση, που από το 1990 φαίνεται να έχει εξοµοιωθεί. Καίτοι αυτό το άνοιγµα αναµένεται να περιοριστεί κάπως µετά το κλείσιµο της εγκατάστασης Shellhaven της Shell (το µικρότερο διυλιστήριο στο Ηνωµένον Βασίλειο), εξακολουθεί να αντιπροσωπεύει γύρω στο 15 % της συνολικής ζήτησης. (691) Μια άλλη εξήγηση είναι ότι σηµαντικός αριθµός ανεξάρτητων εταιρειών κατέχουν ή/και λειτουργούν τερµα- τικούς σταθµούς διανοµής, από τους οποίους µπορούν να εισάγουν προϊόντα από την αγορά φορτίου και να εφοδιάζουν µε προϊόντα εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων εκτός των εταιρειών εκµετάλλευσης διυ- λιστηρίων (όπως υπεραγορές) ή εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων που δεν ανήκουν σε εταιρείες καυ- σίµων. Η παρουσία τους εξασφαλίζει ότι οι µεγάλοι τελικοί καταναλωτές και οι εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων εκτός των εταιρειών εκµετάλλευσης διυλιστηρίων µπορούν εύκολα να εφοδιάζονται σε ανταγω- νιστικές τιµές. ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ∆οµή της αγοράς (692) Η αγορά του Ηνωµένου Βασιλείου χαρακτηρίζεται από την παρουσία σηµαντικού αριθµού ανταγωνιστών: εκτός από τις τρεις βασικές εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων (Exxon, BP/Mobil και Shell) που εξακο- λουθούν να κατέχουν συλλογικά άνω του 50 % της αγοράς, ορισµένες άλλες εταιρείες πετρελαιοειδών (Total/Fina, Elf, Texaco και Conoco) δραστηριοποιούνται επίσης στην αγορά, καθώς επίσης και υπερα- γορές και ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων. (693) Η εξέλιξη των µεριδίων αγοράς (σε όγκους) την περίοδο 1994-1998 συνοψίζεται ως εξής: Εταιρεία Exxon BP/Mobil Shell Total/Fina Texaco Conoco/Jet (%) Υπεραγορές Mερίδια αγοράς (1994) [10-20]* [10-20]* [10-20]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [10-20]* Mερίδια αγοράς (1998) [10-20]* [10-20]* [10-20]* [0-10]* [0-10]* [0-10]* [20-30]* (694) Ο τοµέας διανοµής µικρών ποσοτήτων χωρίζεται γενικώς σε 4 βασικές κατηγορίες: i) οι µεγάλες εταιρείες (Exxon, BP/Mobil και Shell)· ii) οι µικρότερες µεταξύ των µεγάλων εταιρειών (Total/Fina, Texaco, Conoco/Jet και Elf)· iii) οι υπεραγορές (Tesco, Sainsbury's, Safeway and Asda), και iv) οι ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων. (695) Οι Exxon, BP/Mobil και Shell (οι µεγαλύτερες εταιρείες) είναι οι τρεις βασικές εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων στο Ηνωµένον Βασίλειο µε µερίδια αγοράς (σε όγκους) άνω του [10-20]* % εκάστη (που ακο- λουθούν ανοδική πορεία). Έχουν ευρεία γεωγραφική κάλυψη, όπως φαίνεται από τον υψηλό αριθµό χώρων (άνω των 1 800 εκάστη). (696) Επιτυγχάνουν σχετικά χαµηλό κόστος µέσω i) χαµηλού κόστους εφοδιασµού (λόγω του άµεσου εφοδια- σµού από διυλιστήρια της εταιρείας ή ανταλλαγών µε άλλες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων), ii) υψηλής µέσης διακίνησης ανά χώρο (περίπου […]* κ. µ. και άνω) και iii) καταστηµάτων στον ανοικτό χώρο (µίνι µάρκετ), που αποφέρουν επιπλέον έσοδα και κέρδη. (697) Τα µερίδια αγοράς τους (σε όγκους) έχουν αυξηθεί ανεπαίσθητα από το 1994, και σήµερα φθάνουν συνο- λικά το [50-60]* %. (68) Ανταγωνισµός στον εφοδιασµό πετρελαίου στο ΗΒ — Έκθεση του Office of Fair Trading: Μάιος 1998. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/107 (698) Οι Total/Fina, Texaco, Conoco/Jet και Elf είναι επίσης εταιρείες πετρελαιοειδών µε κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση και διυλιστήρια στο Ηνωµένον Βασίλειο. ∆εν ανήκουν στην ίδια κατηγορία µε τους «κολοσ- σούς», καθώς έχουν σηµαντικά χαµηλότερα µερίδια αγοράς και πιο περιορισµένη παρουσία (λιγότεροι από 1 000 χώροι για όλες τις εταιρείες εκτός της Texaco). (699) Καίτοι εφοδιάζονται άµεσα από διυλιστήρια της εταιρείας ή ανταλλαγές µε άλλες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων, φαίνεται να αντιµετωπίζουν υψηλότερο κόστος εφοδιασµού από τους «κολοσσούς», καθώς απέδωσαν ζηµίες από τη διανοµή µεγάλων ποσοτήτων καθ' όλη σχεδόν τη διάρκεια της τελευταίας πενταε- τίας. Τέλος, οι περισσότερες από αυτές τις εταιρείες επιτυγχάνουν σηµαντικά χαµηλότερη διακίνηση (περί- που 2 000 κ. µ. και λιγότερο) από τους «κολοσσούς» και συνεπώς θα φέρουν υψηλότερο κόστος διανοµής µικρών ποσοτήτων. (700) Τέλος, αντίθετα προς τους «κολοσσούς», τα συλλογικά µερίδιά τους στην αγορά φαίνεται να έχουν µειωθεί κατά 23 % και πλέον από το 1994 και σήµερα ανέρχονται συνολικά γύρω στο 20 %. (701) Οι υπεραγορές (Tesco, Sainsbury's, Safeway και Asda) πωλούν καύσιµα κίνησης από πρατήρια καυσίµων εγκατεστηµένα στους χώρους στάθµευσης οχηµάτων στις εγκαταστάσεις τους. Βρίσκονται κυρίως σε αστικές και πυκνοκατοικηµένες περιοχές, και συνεπώς έχουν περιορισµένη γεωγραφική κάλυψη, όπως επιβε- βαιώνεται περαιτέρω από το σχετικά χαµηλό αριθµό πρατηρίων καυσίµων που λειτουργεί κάθε υπεραγορά µε συγκεκριµένη εµπορική επωνυµια (κάτω των 200 χώρων). (702) Οι υπεραγορές εφοδιάζονται κατά το µεγαλύτερο µέρος από εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων (και, ορισµένες από αυτές, κυρίως από τη BP/Mobil). Όµως, αγοράζουν συνήθως µεγάλους όγκους καυσίµων κίνησης και συνεπώς εφοδιάζονται και από εµπόρους και εισαγωγείς, που µπορεί να αντιπροσωπεύουν περί- που το 35-40 % του εφοδιασµού τους. (703) Τα πρατήρια καυσίµων των υπεραγορών επιτυγχάνουν εν γένει κατά πολύ µεγαλύτερη διακίνηση (τυπικά 10 000 κ. µ. ) από χώρους που κατέχουν άλλες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων. Αυτό τους παρέχει σηµαντικά πλεονεκτήµατα κόστους έναντι όλων των άλλων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων προτού οι «κολοσσοί» µειώσουν τον αριθµό των πρατηρίων καυσίµων που λειτουργούν προκειµένου να επιτύχουν υψηλότερη διακίνηση. (704) Οι υπεραγορές κέρδισαν σηµαντικά µερίδια αγοράς την τελευταία δεκαετία. Σήµερα, αντιστοιχούν συνολικά σε [20-30]* %, και η Tesco είναι η τέταρτη µεγαλύτερη εταιρεία διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων στο Ηνωµένον Βασίλειο. Σύµφωνα µε τον OFT (69), αυτή η δραµατική αύξηση υποστηρίχτηκε πρωτίστως από το διαρκές και σηµαντικό πλεονέκτηµα ως προς τις τιµές (µεταξύ 2,5 και 4 πέννες ανά λίτρο) έναντι των ανταγωνιστών τους. Ενισχύθηκαν επίσης εµφανώς από την ισχυρή επέκταση (άνω του 105 ετησίως την περίοδο 1994-1997) του αριθµού των εγκατεστηµένων πρατηρίων καυσίµων. Όµως, όπως θα εξηγηθεί περαιτέρω ακολούθως, υπάρχουν ενδείξεις ότι, λόγω των περιορισµών ικανότητας, των φραγµών στην επέκ- ταση και του αυξανόµενου κόστους, τα µερίδια αγοράς των υπεραγορών δεν θα αυξηθούν σηµαντικά τα επόµενα έτη. (705) Τα ανεξάρτητα πρατήρια καυσίµων είναι συνήθως «ιστορικοί» χώροι που κατασκευάστηκε προ ετών. Συνή- θως δεν πωλούν µόνο καύσιµα, αλλά και άλλα προϊόντα (όπως πετρέλαιο θέρµανσης, είδη παντοπωλείου κ. λπ. ). (706) Καίτοι φαινοµενικά ο εφοδιασµός τους γίνεται εύκολα, οι ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτή- των δεν διαθέτουν κάθετη ολοκληρωµένη διάρθρωση και συνεπώς φέρουν συνήθως υψηλότερο κόστος εφοδιασµού. Τα αποτελέσµατα της έρευνας της Επιτροπής υποδηλώνουν ότι το κόστος τους στη διανοµή µικρών ποσοτήτων είναι επίσης υψηλότερο από το αντίστοιχο άλλων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτή- των, κυρίως λόγω των χαµηλής τους διακίνησης (τυπικά 500 κ. µ. ). Ορισµένοι από αυτούς τους χώρους βρίσκονται σε αγροτικές περιοχές, όπου µπορούν να χρεώνουν υψηλότερες τιµές (µέχρι 3-4 πέννες ανά λίτρο) ως αντάλλαγµα για επιπλέον εξυπηρέτηση ή ευκολία. Για παράδειγµα, στους περισσότερους από αυτούς τους χώρους λειτουργούν επίσης καταστήµατα σε πολυχώρους, ταχυδροµείο κ. λπ. (707) Τα συνολικά µερίδιά τους στην αγορά είναι σήµερα χαµηλότερα από 6 % και βαίνουν φθίνοντα. (69) Βλέπε υποσηµείωση 68. L 103/108 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Ανταγωνιστική δυναµική — Κόστος και τιµές Μια ιστορική προοπτική (708) Υπάρχουν ενδείξεις ότι, πριν το 1995, ο τοµέας διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης ήταν σηµαντικά λιγότερο ανταγωνιστικός: […]*. (709) Στα τέλη του 1994 ή στις αρχές του 1995, οι µεγάλες εταιρείες αντιλήφθηκαν εµφανώς ότι η ανάπτυξη των υπεραγορών αποτελούσε σοβαρή απειλή για τη δραστηριότητά τους και µπορούσε δυνητικά να οδηγή- σει στην ίδια δοµή αγοράς µε τη Γαλλία, όπου οι υπεραγορές κατέχουν περίπου το 50 % των µεριδίων αγοράς και οι τιµές προ φόρου είναι χαµηλές. Ορισµένες από αυτές, και ιδίως η Exxon, αποφάσισαν να προσπαθήσουν να αυξήσουν το κόστος των υπεραγορών και να µειώσουν το δικό τους αφαιρώντας όγκους από τις υπεραγορές και επιστρέφοντας τους στις µεγάλες εταιρείες. Ειδικότερα, η Εxxon, αφενός, ξεκίνησε σκληρό πόλεµο τιµών µε τις µεγάλες εταιρείες (γνωστή ως εκστρατεία Pricewatch) και, αφετέρου, εφάρ- µοσε συστήµατα δραστικής µείωσης του κόστους. (710) Αυτό επέφερε σηµαντική πτώση των τιµών και την επίτευξη τέτοιων επιπέδων που όλες οι εταιρείες δια- νοµής µικρών ποσοτήτων ανέφεραν εµφανώς ζηµίες κατά το πρώτο ήµισυ του 1996. Στη συνέχεια επι- χειρήθηκαν αυξήσεις των τιµών, που άρχισαν να αποφέρουν αποτελέσµατα µόνο όταν υποστηρίζονταν από την Εxxon. Έκτοτε, έδειξαν να ακολουθούν ανοδική πορεία, και ακόµα και να υπερβαίνουν τα επίπεδα που είχαν στο παρελθόν καθορίσει οι υπεραγορές για τις ίδιες τιµές αγοράς φορτίου. (711) Τέλος, στη διάρκεια της ίδιας περιόδου, οι µεγάλες εταιρείες […]* προσπάθησαν να καλύψουν τις δια- φορές τους ως προς το κόστος µε τις υπεραγορές […]*. (712) Μέχρι το 1995, η αγορά δεν φαινόταν να είναι πλήρως ανταγωνιστική. Αυτό φαίνεται από το γεγονός ότι, στις αρχές του 1994, οι τιµές προ φόρου στη διανοµή µικρών ποσοτήτων βενζίνης ήσαν κατά 20 % υψηλότερες από τη Γαλλία, προτού σηµειώσουν πτώση κατά 30 % και άνω εντός διετίας […]*. (713) Στο πλαίσιο αυτό, οι υπεραγορές δεν ελήφθησαν εµφανώς σοβαρά υπόψη, και όπως αναφέρει ο OFT: «µέχρι το 1995, τα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης λειτουργούσαν σε µεγάλο βαθµό χωρίς επιθετικές στρατηγικές µε τιµές σηµαντικά χαµηλότερες από αυτές που προσφέρονταν στην υπόλοιπη αγορά. (…) Οι προσπάθειες των εταιρειών πετρελαιοειδών να απαντήσουν στην απειλή των καταστηµάτων αυτοε- ξυπηρέτησης µέσω (προγραµµάτων υποστήριξης των τιµών) στους χώρους που επηρεάστηκαν σοβαρότερα ήσαν µη συστηµατικές, τυπικά σε τοπικό επίπεδο, και χωρίς µεγάλη δηµοσιότητα». (714) […]* (715) Στα τέλη του 1994, τα µερίδια όγκων των υπεραγορών έφθασαν περίπου σε 17 %. Όπως αναφέρει ο OFΤ: «η συνεχής απώλεια όγκου στο ταχέως επεκτεινόµενο δίκτυο καταστηµάτων αυτοεξυπηρέτησης ώθησε τις µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών στη σοβαρότερη µέχρι σήµερα αντίδρασή τους». (716) […]*. Στο πλαίσιο αυτό, η Exxon φοβήθηκε ότι η «η θέση και η αποδοτικότητα της Esso στην αγορά δια- νοµής µικρών ποσοτήτων θα µπορούσε να διαβρωθεί σηµαντικά τα επόµενα 5-10 έτη». (717) Αυτό οδήγησε σε ισχυρή αντίδραση µε δύο διαφορετικά σκέλη. Το πρώτο ήταν ένας σοβαρός ανταγωνι- σµός τιµών, που αναµενόταν να αποδώσει όγκους στην Exxon αφαιρώντας τους από τις υπεραγορές και τοιουτοτρόπως να κλείσει το άνοιγµα µεταξύ του κόστους της Exxon και αυτού των υπεραγορών. Αποσ- κοπεί επίσης να αποτρέψει περαιτέρω είσοδο ή επέκταση των υπεραγορών. Το δεύτερο σκέλος ήταν ένα πρόγραµµα δραστικής µείωσης του κόστους. Η εκστρατεία Pricewatch (718) Η πρώτη εταιρεία διανοµής µικρών ποσοτήτων που κινήθηκε ήταν η ΒΡ που, στα τέλη του 1994, ανακοί- νωσε ότι θα καθόριζε τιµολόγια σε εθνική κλίµακα ως απάντηση στα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης. Σύντοµα την ακολούθησε η Exxon που, το φθινόπωρο του 1995, εφάρµοσε δοκιµαστικά την εκστρατεία της «pricewatch» στη Σκωτία και τη Βορειοανατολική Αγγλία, και την ξεκίνησε σε εθνική κλίµακα τον Ιανουάριο του 1996. Η Shell δήλωσε επίσης ότι θα συνδύαζε την προσφορά της Εxxon σε όλους τους τοµείς της Pricewatch. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/109 (719) H εκστρατεία Pricewatch συνίστατο στο συνδυασµό των επιπέδων τιµολόγησης των υπεραγορών και στην ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά µε το συγκεκριµένο σύστηµα, έτσι ώστε να αποδώσει όγκους στους χώρους της Εxxon και να τους αφαιρέσει από τα πρατήρια καυσίµων των υπεραγορών. Οι άλλες µεγάλες εταιρείες ακολούθησαν την ίδια προσέγγιση, αν και σε µικρότερο βαθµό. (720) Το πρώτο εξάµηνο του 1996, οι επιπτώσεις ενός τέτοιου ανταγωνισµού των τιµών φαίνεται να ήσαν καταστρεπτικές για τα περιθώρια κέρδους των εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων […]*. Συνεπώς, τα µικτά περιθώρια κέρδους µειώθηκαν και µάλιστα κατέστησαν 50 % χαµηλότερα απ' ό,τι στη Γαλλία. Με τέτοια επίπεδα, δεν φάνηκε να ξεχωρίζει καµια πράξη διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης. Αποκαταστάσεις τιµών (721) Οι ζηµίες αυτές φαίνεται να έχουν παροτρύνει απόπειρες από υπεραγορές, τη ΒΡ και τη Shell για διαµόρ- φωση των αυξήσεων των τιµών. Οι περισσότερες από αυτές τις αρχικές απόπειρες απέτυχαν […]*. Η κίνηση αυτή συνεχίστηκε το 1997, όταν οι τιµές διανοµής µικρών ποσοτήτων έφθασαν τα επίπεδα που εκ παραδό- σεως χρέωναν οι υπεραγορές δεδοµένων των τιµών της αγοράς φορτίου. (722) Όµως, και αντίθετα µε την κατάσταση προ Pricewatch, η κίνηση αυτή συνεχίστηκε το 1998, όταν οι υπε- ραγορές αποδέχτηκαν εµφανώς ότι οι τιµές διανοµής µικρών ποσοτήτων θα αυξάνονταν πάνω από τα επίπεδα που εκ παραδόσεως χρεώνονταν πριν τη Pricewatch. Κινήσεις του κόστους (723) Το 1994-1995, η διαφορά κόστους µεταξύ των υπεραγορών και των µεγάλων εταιρειών ήταν φαινοµενικά της τάξης των 0,02 — 0,03 GBP ανά λίτρο υπέρ των υπεραγορών. Στο πλαίσιο αυτό, οποιοσδήποτε ανταγωνισµός τιµών από τις µεγάλες εταιρείες πιθανόν θα αποτύγχανε χωρίς ένα επιπλέον σύστηµα προσα- νατολισµένο προς το κόστος. (724) Συνεπώς, και εκτός του ανταγωνισµού τιµών µεταξύ των µεγάλων εταιρειών (και ιδίως της Exxon) και των υπεραγορών, η περίοδος 1995-1998 χαρακτηρίστηκε επίσης από σηµαντικές ενέργειες προσανατολισµένες προς το κόστος. (725) Καίτοι τέτοιες ενέργειες κάλυψαν ορισµένα θέµατα, το πλέον εµφανές (αν και όχι σηµαντικό) σύστηµα συνί- στατο στη διαφορά της µείωσης της µέσης διακίνησης ανά χώρο µεταξύ των υπεραγορών και των πρατη- ρίων καυσίµων των µεγάλων εταιρειών. Αυτό φαίνεται να αποδεικνύεται πρωτίστως µέσω δύο διαφορετικών ενεργειών: — ο ανταγωνισµός τιµών µε τις υπεραγορές: αποσκοπούσε να αποδώσει όγκους στις µεγάλες εταιρείες (και συνεπώς αυξάνει τους συνολικούς όγκους τους) και να τους αφαιρέσει από τις υπεραγορές (και συνεπώς να µειώσει τους συνολικούς όγκους τους). Ως αποτέλεσµα της Pricewatch, οι όγκοι της Exxon φαίνεται να έχουν αυξηθεί κατά περίπου […]* % το πρώτο εξάµηνο του 1996, — κατάργηση των λιγότερο οικονοµικών πρατηρίων καυσίµων: την περίοδο 1994-1997, η Exxon απώλεσε το 11 % των πρατηρίων καυσίµων της, η BP και η Mobil 10 % των συνδυασµένων χώρων τους και η Shell το 30 % των πρατηρίων της. Ας σηµειωθεί επίσης ότι, επειδή οι περισσότεροι από τους απολεσθέντες χώρους ανήκαν σε εµπόρους ή λειτουργούσαν από εµπόρους, η εκστρατεία αυτή οδήγησε επίσης σε υψηλότερο έλεγχο των µεγάλων εταιρειών στο δίκτυο διανοµής µικρών ποσοτήτων. (726) Συνεπώς, και ως αποτέλεσµα άλλων ενεργειών για τη µείωση του κόστους, […]*. (727) Πράγµατι, όλοι οι άλλοι ανταγωνιστές φαίνεται να έχουν κυρίως χάσει έδαφος µε τις µεγάλες εταιρείες και τις υπεραγορές τη συγκεκριµένη χρονική περίοδο: φαινοµενικά δεν ήσαν σε θέση να ακολουθήσουν το ρυθµό που επέβαλαν οι υπεραγορές και οι µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών, καθώς τα µερίδια αγοράς εκάστης αυτών των οµάδων ανταγωνιστών µειώθηκαν κατά 23 % και πλέον την περίοδο 1994-1998. Οι µικρότερες µεταξύ των µεγάλων επιχειρήσεων και οι ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτή- των δεν ασκούν πλέον ανταγωνιστική πίεση (728) Οι αλλαγές στον τοµέα διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στο Ηνωµένον Βασίλειο οδήγησαν σε µια νέα δοµή της αγοράς, όπου οι µικρότερες µεταξύ των µεγάλων επιχειρήσεων και οι ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων δεν µπορούν πλέον να ασκούν πραγµατική ανταγωνιστική πίεση. L 103/110 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (729) Αυτό φαίνεται σαφώς από το γεγονός ότι οι µικρότερες µεταξύ των µεγάλων επιχειρήσεων και οι ανεξάρτη- τες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων δεν ήσαν σε θέση να ακολουθήσουν το ρυθµό που επέβαλαν οι υπεραγορές και µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών· αυτό υποδηλώνεται επίσης από το γεγονός ότι σήµερα αντιµετωπίζουν κατά πολύ χαµηλότερη µέση διακίνηση (λιγότερο από 2 300) από τις µεγάλες εταιρείες πετρελαιοειδών (άνω των […]*) ή των υπεραγορών· και αυτό επιβεβαιώνεται τελικά από το γεγονός ότι κανένας από αυτούς τους µεµονωµένους ανταγωνιστές δεν έχει σήµερα µερίδιο αγοράς άνω του 6 % και ότι […]*. (730) Αυτό υποστηρίζεται επίσης από την έκθεση του OFT, που αναφέρει ότι τα περιθώρια κέρδους των «ανεξάρτητων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων (…) πιθανόν να είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, χαµηλότερα από εκείνα άλλων χώρων σε συγκρίσιµες περιοχές και µπορεί να είναι άκρως χαµηλά για πολλές τέτοιες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων». Οι υπεραγορές θα ακολουθούν τις διακυµάνσεις των τιµών (731) Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι οι υπεραγορές δεν θα επιδιώκουν πλέον ούτε και θα είναι σε θέση να ανα- λαµβάνουν ανταγωνιστικές ως προς τις τιµές ενέργειες και, αντ' αυτού, θα ακολουθούν τις διακυµάνσεις των τιµών των µεγάλων εταιρειών. Ειδικότερα, οι υπεραγορές ανέφεραν ότι, καίτοι θα συνεχίσουν να καθορίζουν τις τιµές τους έτσι ώστε να συνδυάζουν τη χαµηλότερη τιµή που επιδεικνύεται σε οιαδήποτε θέση βασικού ανταγωνιστή τους, θα τείνουν σήµερα να µεταστραφούν από µια πολιτική που επιδιώκει ενεργά να καταγράφει χαµηλότερες τιµές πρατηρίου από τα πρατήρια της βασικής ανταγωνίστριας εται- ρείας πετρελαιοειδών. (732) […]*. Αυτό επιβεβαιώνεται επίσης από το γεγονός ότι, καίτοι τα µεικτά περιθώρια κέρδους προσέγγισαν τα ιστορικά επίπεδα του 1997, αναµένεται να αυξηθούν τα επόµενα έτη. (733) Μια πρώτη εξήγηση γι' αυτή την εξέλιξη είναι ότι οι υπεραγορές θα έχουν αµελητέο πεδίο για επιθετικές ανταγωνιστικές ενέργειες, καθώς δεν έχουν πλέον πραγµατικά πλεονεκτήµατα του κόστους έναντι των µεγά- λων εταιρειών […]*. Επιπλέον, τα αποτελέσµατα της έρευνας που διενήργησε η Επιτροπή υποδηλώνει ότι το κόστος των υπεραγορών θα αυξηθεί στο µέλλον, καθώς οι νέοι χώροι θα έχουν χαµηλότερη διακίνηση και συνεπώς θα αντιµετωπίζουν υψηλότερο κόστος από τους υπάρχοντες. (734) Η έρευνα της Επιτροπής δείχνει ότι µια άλλη εξήγηση είναι ότι, µετά την Pricewatch, οι υπεραγορές διδάχτηκαν ότι κάθε επιθετική τιµολόγηση θα ακολουθείται από τις µεγάλες εταιρείες, ακόµα και αν αυτό συνεπάγεται σοβαρές απώλειες στον τοµέα της διανοµής µικρών ποσοτήτων. Σε µια τέτοια περίπτωση, δεν θα υπήρχε κίνητρο για µειώσεις των τιµών, καθώς δεν θα οδηγούσαν σε υψηλότερα µερίδια αγοράς αλλά σε χαµηλότερα κέρδη. (735) Tο γεγονός ότι οι υπεραγορές πιθανόν δεν έχουν τίποτα να κερδίσουν από την επιθετική τιµολόγηση επιβε- βαιώνεται περαιτέρω από το γεγονός ότι δεν µπορούν να επεκτείνουν σηµαντικά τους όγκους των πωλή- σεών τους. Τα αποτελέσµατα της έρευνας της Επιτροπής δείχνουν ότι θα ήταν πολύ δύσκολο γι' αυτές να επεκτείνουν τους όγκους πωλήσεων µέσω των υφιστάµενων πρατηρίων τους ή να αποκτήσουν άδειες σχε- διασµού για νέους χώρους και ότι, καίτοι οι υπεραγορές σχεδιάζουν να ανοίξουν επιπλέον πρατήρια καυ- σίµων, τα πρατήρια αυτά θα έχουν χαµηλότερη διακίνηση (και ως εκ τούτου αποδοτικότητα). Οι υπερα- γορές ανέφεραν επίσης ότι δεν πρόβλεπαν καµιά σηµαντική ανάπτυξη στα µερίδια αγοράς τους. (736) Τα συµπεράσµατα αυτά υποστηρίζονται από την έκθεση OFT, που αναφέρει ότι «οι χώροι πώλησης βενζίνης στα καταστήµατα αυτοεξυπηρέτησης φαίνεται να προσεγγίζουν το όριο ανάπτυξής τους. (…) Περαιτέρω ανάπτυξη των όγκων µπορεί να προέλθει από µεγαλύτερο µερίδιο της αγοράς και ακόµα αυτό περιορίζει την ικανότητα. Μόλις οι πωλήσεις βενζίνης φθάσουν το όριό τους, θα µειωθεί το κίνητρο πώλησης µε χαµηλά περιθώρια του κέρδους (…)». (737) Τέλος, ορισµένες υπεραγορές δηµιούργησαν πρόσφατα κοινές επιχειρήσεις µε τις µεγάλες εταιρείες για τη διάθεση και λειτουργία καταστηµάτων που ανήκουν στις υπεραγορές σε πρατήρια καυσίµων που ανήκουν σε µεγάλες εταιρείες καυσίµων. Παραδείγµατα τέτοιων επιχειρήσεων είναι η BP/Safeway και η Exxon/ Tesco. Μια τέτοια συνεργασία περιορίζεται σήµερα στους συγκεκριµένους χώρου που ανήκουν σε µεγάλες εταιρείες καυσίµων και δεν έχει αντίκτυπο ούτε στην πράξη ούτε στον εφοδιασµό των ιδιόκτητων σταθµών καυσίµων των υπεραγορών. Όµως, θα δηµιουργήσει εµφανώς µακροπρόθεσµες σχέσεις µεταξύ των υπερα- γορών και των µεγάλων εταιρειών, πράγµα που θα µπορούσε ενδεχοµένως να επεκταθεί στη δραστηριότητα διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων των υπεραγορών, και σε κάθε περίπτωση θα µείωνε πιθανό το κίνητρο για τις υπεραγορές να ανταγωνίζονται µε τις µεγάλες εταιρείες. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/111 (738) Συνεπώς, καίτοι οι υπεραγορές ενήργησαν εκ παραδόσεως ως διαµορφωτές τιµών στον τοµέα της διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης, τα µερίδια αγοράς και οι ικανότητές τους είναι εξοµοιωµένα και φαίνονται να ακολουθούν τις διακυµάνσεις των τιµών των µεγάλων εταιρειών. Αυτό επιβεβαιώνεται περαιτέρω από τα αποτελέσµατα της έρευνας της Επιτροπής, όπου οι υπεραγορές ανέφεραν ότι, στην περί- πτωση κίνησης στις τιµές διανοµής µεγάλων ποσοτήτων, θα εξέταζαν γενικώς την αντίδραση των µεγάλων εταιρειών προτού αποφασίσουν για τη δική τους κίνηση. Οι µεγάλες εταιρείες κατέχουν σαφώς την ηγετική θέση στην αγορά (739) Αντιθέτως, οι µεγάλες εταιρείες φαίνεται να έχουν ενισχυθεί παρά εξασθενίσει από τον έντονο ανταγωνισµό τιµών την περίοδο 1995-1996. Κατ' αρχήν, αυτό φαίνεται σαφώς από το γεγονός ότι τα συνδυασµένα µερίδιά τους στην αγορά αυξήθηκαν κατά περίπου […]* % την περίοδο 1995-1998. (740) Επιπλέον, καίτοι τα σηµερινά µεικτά περιθώρια κέρδους είναι κατά πολύ χαµηλότερα από τα αντίστοιχα των αρχών του 1995 (προτού ξεκινήσει επιθετικός ανταγωνισµός µε τις υπεραγορές), ορισµένα από τα σηµερινά κέρδη των µεγάλων εταιρειών φαίνονται να είναι ακόµα υψηλότερα από τα αντίστοιχα των αρχών του 1995. (741) Εκτός των αυξηµένων κερδών, οι µεγάλες εταιρείες έχουν αποκτήσει επίσης καλύτερη αντίληψη για την αγορά, καθώς τις περισσότερες ζηµίες της περιόδου του πολέµου τιµών υπέστησαν οι µικρότερες µεταξύ των µεγάλων επιχειρήσεων και οι ανεξάρτητες εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων. Οι υπεραγορές δεν φαίνεται πλέον να είναι σε θέση να απειλήσουν ουσιαστικά την Exxon, τη BP/Mobil και τη Shell, και σηµαντικός αριθµός λειτουργούντων από εµπόρους πρατηρίων καυσίµων (όπου ο έλεγχος των τιµών είναι δυσχερέστερος) έχουν καταργηθεί. (742) Υπό το πρίσµα των προαναφεροµένων, φαίνεται ότι οι µεγάλες εταιρείες κατέχουν σήµερα σαφώς την ηγε- τική θέση στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων στο Ηνωµένον Βασίλειο, και ότι οιοσδήποτε σηµαντικός ανταγωνισµός θα µπορούσε συνεπώς να προκύψει µόνον από συναγωνισµό µεταξύ των µελών αυτής της ένωσης, εφόσον οι άλλοι ανταγωνιστές έχουν απολέσει κάθε σηµαντική ικανότητα ή κίνητρο να αντιπαρατεθούν στις Exxon, BP/Mobil και Shell. (743) Τα µέρη απαντούν ότι οι τιµές πρατηρίου προ φόρου και τα µικτά περιθώρια κέρδους της διανοµής στο Ηνωµένον Βασίλειο παραµένουν µεταξύ των χαµηλότερων στην Ευρώπη, πράγµα που δείχνει έντονο αντα- γωνισµό, και ότι η ευρεία ιστορική τάση των φθινόντων περιθωρίων κέρδους ως απάντηση στον έντονο ανταγωνισµό πιθανόν να συνεχιστεί. Όµως, καίτοι οι τιµές πρατηρίου προ φόρου και τα µικτά περιθώρια κέρδους της διανοµής στο Ηνωµένον Βασίλειο µπορεί να είναι σχετικώς χαµηλά, έτσι — φαίνεται — είναι και το κόστος. Για παράδειγµα, το κόστος της Exxon φαίνεται να µειώθηκε κατά […]* % την περίοδο 1994-1997. Αντιθέτως, και σε αντίφαση µε τις αιτιάσεις των µερών […]*. Τα εν λόγω στοιχεία δεν φαίνε- ται να υποστηρίζουν τους ισχυρισµούς των µερών. (744) Τα µέρη υποστηρίζουν επίσης ότι τα έγγραφα που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή δείχνουν ότι οι υπεραγορές δεν ακολουθούν οιαδήποτε πιθανή αύξηση των τιµών από τις µεγάλες εταιρείες και, επιπλέον, ότι η πολι- τική των υπεραγορών να παραµείνουν απρόσβλητες ως προς τις τιµές στις γεωγραφικές περιοχές που καλύ- πτουν δεν είναι πιθανό να αλλάξουν µετά την κοινοποιηθείσα πράξη. Αυτό δείχνει ότι οι µεγάλες εταιρείες δεν µπορούν να ασκούν οιαδήποτε επιρροή στην αγορά. Ωστόσο, όπως εξηγείται παραπάνω, οι υπεραγορές µπορεί να συνεχίσουν να κοινοποιούν τις χαµηλότερες τιµές στη γεωγραφική περιοχή που καλύπτουν, αλλά και να ακολουθούν τις αυξήσεις των τιµών […]*. Αυτό επιβεβαιώνεται επίσης από το γεγονός ότι οι υπεραγορές έδειξαν ότι θα µπορούσαν σήµερα να αποµακρυνθούν από µια πολιτική που επιδιώκει ενεργά να κοινοποιεί χαµηλότερες τιµές πρατηρίου από τα πρατήρια της βασικής ανταγωνίστριας εταιρείας πετρε- λαιοειδών, και ότι, σε περίπτωση αύξησης της τιµής, θα εξέταζαν εν γένει την αντίδραση των µεγάλων εται- ρειών προτού αποφασίσουν για τις κινήσεις τους. Τέλος, είναι αποδεκτό ότι οι υπεραγορές θεωρούν δύσκολο, αφενός, να επεκτείνουν τις πωλήσεις σε υπάρχοντα πρατήρια και, αφετέρου, να ανοίξουν ανταγω- νιστικά πρατήρια. Στο πλαίσιο αυτό, το γεγονός ότι ορισµένες υπεραγορές ανέφεραν ότι θα ακολουθούσαν πλήρως µια άνοδο τιµών κατά 5 % οφείλεται πιθανόν (όπως υποδηλώνουν οι απαντήσεις τους) στο γεγονός ότι µια άνοδο τιµών κατά 5 % είναι ασυνήθης στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων. (745) Επιπλέον, η νέα δοµή αγοράς φαίνεται να παρέχει ισχυρά κίνητρα για ολιγοπωλιακή συµπεριφορά, που φαίνεται να είναι ακόµα πιο αποτελεσµατική απ' ό,τι σαν πριν την άνοδο των υπεραγορών. L 103/112 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (746) Το γεγονός ότι η δοµή της αγοράς συµβάλλει στην ολιγοπωλιακή συµπεριφορά φαίνεται σαφώς από τα γενικά χαρακτηριστικά του τοµέα των καυσίµων κίνησης στην Ευρώπη (δηλαδή, οµοιογένεια του προϊό- ντος, διαφάνεια, έλλειψη τεχνολογικής εξέλιξης, απουσία αντισταθµιστικής αγοραστικής δύναµης, υψηλοί φραγµοί εισόδου κ. λπ. ) και αυτά των σχέσεων µεταξύ Exxon, BP/Mobil και Shell (κάθετη ολοκλήρωση, επαφές µε πολλές αγορές κ. ά. ). (747) Αλλά, εκτός από αυτά τα γενικά χαρακτηριστικά, η δοµή της αγοράς στο Ηνωµένον Βασίλειο όπως προέ- κυψε από την πρόσφατη εξέλιξή της αυξάνει τέτοια κίνητρα, σε βαθµό που δεν είχε παρατηρηθεί για πολλά έτη (εάν υπήρξε ποτέ). (748) Κατ' αρχήν, η αγορά πωλήσεων µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στο Ηνωµένον Βασίλειο φαίνεται να ήταν ιδιαίτερα στάσιµη τα τελευταία έτη, καθώς οι όγκοι που πωλούνταν στο Ηνωµένον Βασίλειο αυξήθη- καν κατά λιγότερο από 2 % την περίοδο 1994-1998. (749) ∆εύτερον, υπάρχει σαφώς µια συµµετρία µεταξύ των µεριδίων αγοράς της Exxon, της BP/Mobil και της Shell που, το 1998, κυµαίνονταν µεταξύ [10-20]* % (για τη Shell) και [10-20]* % (για την Εxxon). Kαίτοι µπορεί να υποστηριχθεί ότι δεν υπήρχε σταθερότητα σε αυτά τα µερίδια αγοράς τα τελευταία τέσσερα έτη, το σηµαντικότερο είναι ότι i) όλα τα µερίδια αγοράς έχουν αυξηθεί (αντικατοπτρίζοντας τοιουτοτρόπως την αύξηση της επιρροής των µεγάλων εταιρειών στον τοµέα καυσίµων κίνησης), και ii) η συµµετρία στα µερίδια αγοράς των µεγάλων εταιρειών αυξήθηκε τα τελευταία έτη, καθώς η διαφορά µεταξύ υψηλότερων και χαµηλότερων από αυτά µερίδια αγοράς µειώθηκε κατά 37 % από το 1994. (750) Τρίτον, φαίνεται επίσης να υπάρχει ισχυρή αλληλεξάρτηση µεταξύ της δοµής του κόστους αυτών των εται- ρειών […]*. Τα µέρη διαφωνούν µε αυτό το σηµείο και υποστηρίζουν ότι οι διαφορές του λειτουργικού κόστους µεταξύ των διάφορων συµµετεχόντων στη συγκεκριµένη αγορά είναι κατά πολύ ευρύτερες από το ποσό αυτό […]*. Τα µέρη υποστηρίζουν επίσης ότι, ακόµα και εντός της Exxon, δεν υπάρχουν διαφορές κόστους που εξαρτώνται από την προσφορά και τη διάταξη του πρατηρίου. Όµως, κατ' αρχήν, ας σηµειωθεί ότι η εθνική στρατηγική των δραστηριοποιούµενων στην αγορά εταιρειών (και, τουλάχιστον, της Εxxon) καθορίζεται βάσει των µέσων απαιτήσεων µηδενικών κερδών και ότι, συνεπώς, κατά τη συζήτηση της συµµετρίας της δοµής του κόστους τους πρέπει να λαµβάνεται υπόψη η δοµή του µέσου κόστους των δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων. ∆εύτερον, το γεγονός ότι το κόστος µπορεί να ποικίλει σε µεγάλο βαθµό ακόµα και στο εσωτερικό δεδοµένου ανταγωνιστή επιβεβαιώνει περαιτέρω ότι µια διαφορά της τάξης της 0,01 GBP ανά λίτρο µεταξύ του µέσου κόστους ορισµένων ανταγωνιστών είναι ενδεικτική µιας συµµετρίας του κόστους µεταξύ αυτών των ανταγωνιστών. (751) Tέταρτον, η Exxon, η BP/Mobil και η Shell φαίνεται να έχουν συµµετρικά κίνητρα, καθώς και οι τρεις µεγαλύτερες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις επιτυγχάνουν εθνική κάλυψη της αγοράς του Ηνωµένον Βασίλειο και έχουν τον ίδιο βαθµό κάθετης ολοκλήρωσης. Μοιράζονται επίσης την ιδιοκτησία σε ορισµένες εγκαταστάσεις αποθήκευσης και αγωγούς. (752) Τελευταίο, και πιθανόν το σηµαντικότερο, οι µεγάλες δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις έχουν σήµερα σηµαντική ισχύ στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στο Ηνωµένον Βασίλειο. Αυτό βελτιώνει σηµαντικά τα οφέλη που µπορούν να αποκοµίσουν οι εταιρείες διανοµής µεγά- λων ποσοτήτων από οιαδήποτε συντονισµένη συµπεριφορά και συνεπώς αυξάνει ουσιαστικά οιοδήποτε κίνητρο γι' αυτές να ενεργήσουν αναλόγως. (753) Συνεπώς, καίτοι συνάγεται το συµπέρασµα, όπως υποστηρίζουν τα µέρη και ανέφερε ο OFT το 1998, ότι ο τοµέας διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στο Ηνωµένο Βασίλειο παραµένει ανταγωνιστικός, φαίνεται ότι οι εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων απόκτησαν εκ νέου τον έλεγχο αυτής της αγοράς, ότι οιοσδήποτε σηµαντικός ανταγωνισµός θα µπορούσε συνεπώς να προκύψει µόνον από συναγωνισµό µεταξύ των µελών αυτής της ένωσης, και ότι ένας τέτοιος συναγωνισµός κατέστη λιγότερο πιθανός λόγω των προαναφερόµενων εξελίξεων. (754) Τα µέρη απαντούν ότι ο ανταγωνισµός στον κλάδο διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στο Ηνωµένον Βασίλειο είναι έντονος, για τους λόγους για τους οποίους οι επανεξετάσεις της συγκεκριµένης αγοράς από τις αρµόδιες για τον ανταγωνισµό αρχές του Ηνωµένου Βασιλείου κατέληξαν ότι ήταν συγ- κεντρωµένη σε υψηλό βαθµό. Όµως, εξηγείται παραπάνω, η αγορά φαίνεται να έχει εξελιχθεί σηµαντικά τα τελευταία έτη, µε τον ισχυρό ανταγωνισµό τιµών που επικρατούσε στα µέσα της δεκαετίας του 1990 πράγµα που οδήγησε στον έλεγχο από τις µεγάλες εταιρείες. Και, µολονότι η τελευταία έκθεση του ΟFT αναφέρει ότι η αγορά λειτουργεί ανταγωνιστικά, συνάγει επίσης το συµπέρασµα ότι «η αγορά χρειάζεται παρακολούθηση για να εξασφαλίσει ότι ανταγωνισµός µεταξύ των µεγάλων δραστηριοποιούµενων στην αγορά επιχειρήσεων δεν θα ήταν πιο υποτονικός εάν καθίστατο πιο συγκεντρωµένος». 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/113 Φραγµοί εισόδου — επέκταση — δυνητικός ανταγωνισµός (755) Η Exxon, BP/Mobil και η Shell δεν φαίνεται να τίθενται υπό αµφισβήτηση από την προοπτική µιας πιθανής ανάπτυξης της αγοράς ή εισόδου σε αυτή, καθώς οι όγκοι που πωλούνται στο Ηνωµένο Βασίλειο φαίνεται να είναι σχετικά στάσιµοι από το 1994 (αυξήθηκαν κατά λιγότερο από 2 % εντός τριετίας) και καθώς η είσοδος στην αγορά φαίνεται απίθανη. (756) Ειδικότερα, η έκθεση του OFT αναφέρει ότι «η είσοδος στη διανοµή µικρών ποσοτήτων πώλησης είναι σήµερα µη ελκυστική δεδοµένων των χαµηλών διαθέσιµων περιθωρίων κέρδους στις πωλήσεις καυσίµων και του κόστους της συµµόρφωσης προς την περιβαλλοντική νοµοθεσία. Για να αποκτηθούν επαρκή έσοδα, η είσοδος πρέπει να είναι σε αρκετά ευρεία κλίµακα και µπορεί να είναι δύσκολο να αποκτηθεί άδεια σχεδια- σµού για χώρους πρασίνου. Θα µπορούσε να υποστηριχθεί ότι νέα είσοδος στην αγορά µπορεί να συµβεί στο µέλλον µε την επαναλειτουργία µεγάλων αριθµών χώρων που έχουν κλείσει τα τελευταία έτη. Όµως, αυτοί τείνουν να είναι οι µικρότεροι χώροι και, λόγω των περιβαλλοντικών κανονισµών, οι χώροι πρέπει να κλείσουν πλήρως και οι δεξαµενές να σφραγίσουν µε σκυρόδεµα. Τέτοιοι χώροι διατίθενται συνήθως για εναλλακτική χρήση. Αυτό καθιστά την επαναλειτουργία ενός παλαιού χώρου σχεδόν εξίσου δυσχερή µε την κατασκευή ενός νέου». (757) Και, µολονότι τα µέρη υποστηρίζουν αυτή τη νέα είσοδο στην εµπορία µικρών ποσοτήτων καυσίµων από κοινού, µπορούν να παραθέσουν µόνο παραδείγµατα των υπεραγορών (που στην πραγµατικότητα δεν είναι νεοεισερχόµενοι) και του δικτύου «Save» (που έχει πολύ περιορισµένο µερίδιο αγοράς και έχασε το 15 % των πρατηρίων καυσίµων που διέθετες το 1997). ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ (758) Ο αντίκτυπος της παρούσας πράξης πρέπει να εκτιµηθεί βάσει των προαναφερόµενων στοιχείων, λαµβάνον- τας επίσης υπόψη τα χαρακτηριστικά που καθορίζονται στο τµήµα για τα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των αγορών διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης εν γένει. (759) Όπως εξηγείται παραπάνω, η αγορά πωλήσεων µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης του ΗΒ καθοδηγείται σήµερα σαφώς από τις µεγάλες εταιρείες, ενώ οι άλλοι ανταγωνιστές έχουν χάσει οιαδήποτε ικανότητα ή κίνητρο να αναλάβουν σηµαντικό ανταγωνισµό κατά της Exxon, της BP/Mobil και της Shell. Η δοµή της αγοράς συµβάλλει σηµαντικά σε ολιγοπωλιακή συµπεριφορά µεταξύ των τριών µεγάλων εταιρειών, που έχουν παρόµοια χαρακτηριστικά και συγκρίσιµα µερίδια αγοράς. (760) Τρίτοι ανέφεραν ότι υπήρξε ανταγωνιστική τιµολόγηση µεταξύ Exxon και ΒΡ, και ότι ακριβώς αυτή η δυναµική µπορεί να θεωρηθεί ότι θα επηρεάσει την τιµολόγηση της αγοράς του ΗΒ στο µέλλον […]*. ∆εδοµένων των νέων και ισχυρών κινήτρων των µεγάλων εταιρειών για ολιγοπωλιακή συµπεριφορά, είναι απίθανο αυτός ο συναγωνισµός να συνεχίσει στον ίδιο βαθµό στο µέλλον. (761) Όπως εξηγείται παραπάνω, η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση θα δηµιουργήσει µια διαρθρωτική σχέση µεταξύ Exxon και BP/Mobil, που θα έχει ως αποτέλεσµα η Exxon να µπορεί να ασκεί σηµαντική επιρροή στην επι- χείρηση BP/Mobil και, γενικότερα, θα δηµιουργήσει νέα κίνητρα για συνεργασία µεταξύ αυτών των δύο εταιρειών. ∆εδοµένης της πρόσθετης παρουσίας ισχυρών σχετικών κινήτρων µε την αγορά για µια τέτοια συνεργασία, είναι πολύ πιθανό ότι, µετά τη συγκέντρωση, θα καταργηθεί οιοσδήποτε πραγµατικός ανταγω- νισµός Exxon και BP/Mobil. (762) Υπάρχουν επίσης ισχυρά αποδεικτικά στοιχεία ότι η Shell δεν θα επεδίωκε να αµφισβητήσει την ανταγωνι- στική θέση της Exxon και της BP/Mobil. Αντ' αυτού, είναι πολύ πιθανό η Εxxon να συµπράξει µε τη BP/ Mobil για τη δηµιουργία ολιγοπωλίου. (763) Φαίνεται ότι, ακόµα και πριν τη συγκέντρωση, η Shell δεν εφάρµοζε εκ παραδόσεως ιδιαίτερα επιθετικό ανταγωνισµό τιµών […]*. Επιπλέον, η Shell φαίνεται να ήταν ένας από τους βασικούς συµµετέχοντες στην κίνηση για αποκατάσταση των τιµών […]*. L 103/114 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (764) Αντ' αυτού, τρίτοι ανέφεραν ότι πολιτική της Shell φαίνεται να είναι η επιδίωξη µιας θέσης πρώτης ποιότη- τας για την εµπορική επωνυµια της που να ισχύει όχι µόνο για τα καύσιµα. Αυτό φαίνεται να οδήγησε τη Shell στην τιµολόγηση των προϊόντων της πάνω από τα επίπεδα της αγοράς. (765) Υπάρχει επίσης ένδειξη ότι η Shell θα επιδίωκε ή θα ήταν σε θέση να αλλάξει αυτή τη στρατηγική µετά τη συγκέντρωση […]*. ∆εύτερον, αντίθετα προς την Exxon και τη BP/Mobil, η Shell δεν δηµιουργεί κοινές επιχειρήσεις µε υπεραγορές και συνεπώς δεν µπορεί να προτείνει παρόµοιες προσφορές. Τέλος, η παρούσα στρατηγική της Shell φαίνεται να είναι σχετικά επιτυχής, καθώς το µερίδιό της σε όγκους διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης αυξήθηκε κατά 13 % την περίοδο 1994-1998 (καίτοι, όπως αναφέρεται παραπάνω, µια τέτοια ανάπτυξη πρέπει να περιοριστεί στο µέλλον). (766) Επιπλέον, η Shell έχει αναλάβει ήδη ορισµένες εταιρικές σχέσεις µε τη BP/Mobil και την Exxon: η Shell κατέχει από κοινού ορισµένους τερµατικούς σταθµούς διανοµής στο ΗΒ είτε µε τη Mobil είτε µε την Exxon, και η Shell και η BP/Mobil συµµετέχουν αµφότερες στην ιδιοκτησία των 2 βασικών δικτύων αγωγών που καλύπτουν την Αγγλία και την Ουαλία. Οι σχέσεις της Shell µε τη ΒΡ αναµένονται επίσης να ενισχυθούν µετά το κλείσιµο του διυλιστηρίου Shellhaven της Shell, όταν η Shell πιθανόν θα εφοδιάζεται για σηµαντικό µέρος των καθαρών καυσίµων της από το διυλιστήριο Coryton της ΒΡ/Mobil. (767) Τέλος, η Shell θα είναι όλο και λιγότερο πιθανό να µεταστραφεί σε µια πιο ανταγωνιστική στάση καθώς τα κίνητρα για ολιγοπώλιο που περιγράφονται παραπάνω είναι σήµερα ισχυρότερα απ' ό,τι ήσαν πιθανόν στο παρελθόν. (768) Υπό το πρίσµα των προαναφεροµένων, συνάγεται ότι, µετά την πράξη, οι µεγάλες εταιρείες θα δεσµευτούν σε ένα ολιγοπώλιο στον τοµέα καυσίµων κίνησης στο Ηνωµένο Βασίλειο. Η µοναδική aνταγωνιστική θέση στον τοµέα διανοµής µεγάλων ποσοτήτων (769) Οι Exxon, BP/Mobil και Shell δραστηριοποιούνται στις πωλήσεις εκτός των πωλήσεων µικρών ποσοτήτων βενζίνης κίνησης και πετρελαίου ντήζελ σε τρίτους. Σύµφωνα µε τα στοιχεία που διαθέτει η Επιτροπή, τα σηµερινά συνδυασµένα µερίδιά τους στον τοµέα είναι της τάξης του [30-40]* %. (770) Επιπλέον, αυτά τα στοιχεία για την αγορά υποεκτιµούν την πραγµατική ισχύ των µεγάλων εταιρειών στην αγορά. Εν προκειµένω, ας σηµειωθεί ότι, µετά το κλείσιµο του διυλιστηρίου Shellhaven, οι µεγάλες εται- ρείες θα αντιπροσωπεύουν συλλογικά γύρω στο [50-60]* % της συνολικής ικανότητας διύλισης του Ηνωµένου Βασιλείου· θα κατέχουν επίσης από κοινού γύρω στο [40-50]* % των τερµατικών σταθµών δια- νοµής στο Ηνωµένο Βασίλειο, και θα συµµετέχουν (από κοινού µε εταιρείες εκτός των µεγάλων εταιρειών) στην από κοινού κυριότητα επιπλέον [0-10]* % των τερµατικών σταθµών διανοµής· και τέλος, οι χώροι Fawley της Exxon και Coryton της BP/Mobil θα είναι τα µόνα διυλιστήρια στο νότιο και νοτιοανατολικό τµήµα της Αγγλίας. (771) Η Exxon, η BP/Mobil και η Shell θα έχουν συνεπώς µια µοναδική ανταγωνιστική θέση. Κατ' αρχήν, ως εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων, θα έχουν τη δυνατότητα να συνάπτουν συµφωνίες ανταλλαγών µε άλλες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων και, συνεπώς, να εφοδιάζονται σε εθνική κλίµακα µε καλύτε- ρους όρους από εκείνους των εταιρειών εκτός των εταιρειών εκµετάλλευσης διυλιστηρίων. Και δεύτερον, θα έχουν σηµαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήµατα έναντι άλλων εταιρειών εκµετάλλευσης διυλιστηρίων, διότι θα επιτυγχάνουν ασύγκριτους όγκους πωλήσεων και θα αποκτήσουν ασύγκριτη γεωγραφική κάλυψη στην επικράτεια του Ηνωµένου Βασιλείου. Για παράδειγµα, η ικανότητα διύλισης των µεγάλων εταιρειών θα είναι πενταπλάσια εκείνης των εγγύτερων ανταγωνιστών τους (Texaco και Conoco), και ο αριθµός των τερ- µατικών σταθµών διανοµής που κατέχουν ή µοιράζονται θα είναι σηµαντικά υψηλότερος από εκείνου του επόµενου ανταγωνιστή τους. (772) Οι µεγάλες εταιρείες θα εξαρτώνται από συναλλαγές µε άλλες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων σε µικρότερο βαθµό απ' ό,τι οι άλλες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων εξαρτώνται από τις συναλλαγές µε αυτές. Συνεπώς, µια πιθανή συνέπεια της συνεργασίας τους είναι ότι θα έχουν το κίνητρο και τη δυνα- τότητα να επιβάλουν αυστηρότερους όγκους στις συµφωνίες ανταλλαγών που έχουν µε άλλες εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων. (773) Άλλη πιθανή συνέπεια της κατάστασης µετά τη συγκέντρωση είναι ότι οι µεγάλες εταιρείες θα βρίσκονται σε καλύτερη θέση για να αποτρέψουν τοπικές ανταγωνιστικές ενέργειες (όπως είσοδος) από άλλες εταιρείες διύλισης ή άλλες εταιρείες διανοµής µεγάλων ποσοτήτων καθώς, δεδοµένης της ευρύτερης γεωγραφικής τους κάλυψης, θα µπορούσαν να αντισταθµίσουν το κόστος που προκύπτει από τοπικές ανταγωνιστικές ενέργειες έναντι µεγαλύτερων όγκων και επικρατειών. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/115 (774) Μια τρίτη πιθανή συνέπεια της κατάστασης µετά τη συγκέντρωση είναι ότι η Εxxon θα επηρεάσει τη BP/ Mobil (ή ακόµα και τη Shell), σήµερα σηµαντικός προµηθευτής των υπεραγορών, ώστε να προσφέρει υψηλότερες τιµές ή περιορισµένες ποσότητες σε αυτούς τους πελάτες. Ορισµένες υπεραγορές έχουν εκφρά- σει ανησυχίες ότι µια τέτοια συµπεριφορά µπορεί να αυξήσει το κόστος τους και συνεπώς να υπονοµεύσει την ανταγωνιστικότητά τους στον τοµέα διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στα τελικά στάδια του σχετικού οικονοµικού κύκλου. (775) ∆εδοµένων της υπερβάλλουσας ικανότητας διύλισης και του σηµαντικού όγκου των εταιρειών διανοµής µεγάλων ποσοτήτων στο Ηνωµένο Βασίλειο, η πράξη πιθανόν να µην δηµιουργήσει δεσπόζουσα θέση στον τοµέα εκτός του τοµέα διανοµής µικρών ποσοτήτων στη συγκεκριµένη χώρα. Όµως, οι µεγάλες εταιρείες θα έχουν µια µοναδική ανταγωνιστική θέση στο συγκεκριµένο τοµέα που, όπως εξηγείται παραπάνω, θα αυξήσει το κόστος εφοδιασµού των ανταγωνιστών τους. (776) Tα µέρη υποστηρίζουν ότι το γεγονός ότι εταιρείες άλλες εκτός των µεγάλων εταιρειών θα ελέγχουν περί- που το 46 % της ικανότητας διύλισης του Ηνωµένου Βασιλείου και το 58 % των τερµατικών σταθµών δια- νοµής του Ηνωµένου Βασιλείου δείχνει να αµφισβητεί οποιοδήποτε συµπέρασµα ότι οι µεγάλες εταιρείες θα είναι σε θέση να ασκούν την ισχύ τους στην αγορά ή να αυξάνουν το κόστος εφοδιασµού των άλλων ανταγωνιστών µετά την πράξη. Όπως εξηγείται παραπάνω, υπό το πρίσµα αυτών των στοιχείων και των ερευνών της Επιτροπής συνάγεται ότι ο τοµέας διανοµής µεγάλων ποσοτήτων θα παραµείνει ανταγωνιστι- κός. Ωστόσο, τα επιχειρήµατα των µερών εµφανώς δεν καταφέρνουν να αντιµετωπίσουν το γεγονός ότι οι άλλοι ανταγωνιστές στον τοµέα της διανοµής µεγάλων ποσοτήτων είναι κατά πολύ µικρότεροι από οιαδή- ποτε από τις µεγάλες εταιρείες, ότι συνήθως έχουν περιορισµένη γεωγραφική κάλυψη, και ότι είτε δεν έχουν πρόσβαση σε ανταλλαγές είτε εξαρτώνται από ανταλλαγές από τα µέρη σε πολύ µεγαλύτερο βαθµό απ' ό,τι οι µεγάλες εταιρείες εξαρτώνται από τις ανταλλαγές µε αυτούς. Συνεπώς, δεν αµφισβητούν το γεγονός ότι οι µεγάλες εταιρείες θα είναι σε θέση να εξετάσουν το κόστος εφοδιασµού των αντιπάλων τους ή να αναλάβουν επιτυχώς ανταγωνιστικές ενέργειες σε τοπική κλίµακα. (777) Σύµφωνα µε τα µέρη, τα αποδεικτικά στοιχεία δείχνουν επίσης ότι οι εταιρείες µε ολοκληρωµένη διάρ- θρωση θεωρούν τη διύλιση και την εµπορία ως ξεχωριστές δραστηριότητες. Τα µέρη συνεπώς κρίνουν ότι η κάθετη ολοκλήρωση δεν παρέχει στις µεγάλες εταιρείες κανένα πλεονέκτηµα έναντι των εταιρειών µε µη ολοκληρωµένη διάρθρωση, και αυτό φαίνεται από την ανάπτυξη της παρουσίας εταιρειών µε µη ολοκλη- ρωµένη διάρθρωση, ιδίως υπεραγορές ή αλυσίδες όπως η British Fuels. Όµως, το γεγονός ότι η διύλιση και η εµπορία θεωρούνται ξεχωριστές δραστηριότητες δεν αποκλείει το γεγονός ότι η κάθετη ολοκλήρωση µπορεί και ήδη παρέχει ανταγωνιστικά πλεονεκτήµατα σε εταιρείες µε ολοκληρωµένη διάρθρωση, καθώς οι εταιρείες εκµετάλλευσης διυλιστηρίων έχουν πρόσβαση σε ασφαλή εφοδιασµό και ανταλλαγές, και, όσον αφορά τις µεγάλες εταιρείες, που επωφελούνται επίσης από ευρεία γεωγραφική κάλυψη και υποδοµή δια- νοµής (όπως αγωγοί και τερµατικοί σταθµοί διανοµής). Επιπλέον, ας σηµειωθεί ότι, εκτός από τις υπερα- γορές (των οποίων το µέγεθος, η παρουσία και η αναγνώριση της εµπορικής επωνυµιας τις καθιστούν κατά κάποιο τρόπο εξαιρετικούς ανταγωνιστές), οι εταιρείες µε µη ολοκληρωµένη διάρθρωση καλύπτουν αµελητέο (λιγότερο από 6 %) και φθίνον τµήµα των πωλήσεων µικρών ποσοτήτων. Η αδιαµφισβήτητη ηγετική θέση στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων (778) Οι µεγάλες εταιρείες είναι οι τρεις βασικές εταιρείες διανοµής µικρών ποσοτήτων στο Ηνωµένο Βασίλειο, και το σηµαντικότερο, οι δύο βασικές µεγάλες εταιρείες. Τα συνδυασµένα µερίδια αγοράς τους είναι περί- που [50-60]* % περίπου […]* -πλασια από εκείνα του πλησιέστερου ανταγωνιστή τους (Tesco, που συµ- µετέχει σε κοινή επιχείρηση µε την Exxon). (779) Όπως εξηγείται στα σηµεία 728-738 παραπάνω, η πρόσφατη εξέλιξη του τοµέα διανοµής µικρών ποσοτή- των καυσίµων κίνησης χαρακτηρίστηκε από τη µείωση των παραδοσιακών ανταγωνιστών των µεγάλων εται- ρειών, ήτοι των µικρότερων µεταξύ των µεγάλων επιχειρήσεων και των ανεξάρτητων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων. Αυτό οδήγησε επίσης τις υπεραγορές να µεταστραφούν από τη θέση τους ως διαµορ- φωτών των τιµών και την επιθετική ανταγωνιστική στάση σε µια θέση που ακολουθεί τις διακυµάνσεις των τιµών µε περιορισµένες προσδοκίες ανάπτυξης του µεριδίου αγοράς. (780) Ειδικότερα, η παρούσα δυναµική της αγοράς δείχνει ότι οι µεγάλες εταιρείες συνεχίζουν να κερδίζουν έδαφος στην αγορά εις βάρος των µικρότερων µεταξύ των µεγάλων επιχειρήσεων και των ανεξάρτητων εται- ρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων. Συνεπώς µπορεί να αναµένεται ότι, λόγω της εξέλιξης και των περιο- ρισµών ικανότητας των υπεραγορών, η συνδυασµένη αγορά των µεγάλων εταιρειών θα οδηγήσει σε ακόµα υψηλότερα επίπεδα τα επόµενα έτη και ότι αυτές οι εταιρείες θα εξασφαλίσουν οριστικά τον έλεγχό τους στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων. L 103/116 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (781) Τα συµπεράσµατα αυτά θα ενισχυθούν ακόµα µετά την πράξη, εφόσον, όπως εξηγείται στα σηµεία 769- 777 παραπάνω, οι µεγάλες εταιρείες θα έχουν σήµερα τη δυνατότητα να αυξήσουν το κόστος εφοδιασµού των άλλων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων και συνεπώς εξασθενίζουν τις θέσεις αυτών των ανταγω- νιστών στον τοµέα διανοµής µικρών ποσοτήτων. (782) Τέλος, δεδοµένης της συνήθως περιορισµένης γεωγραφικής κάλυψης των υπεραγορών και των ανεξάρτητων εταιρειών διανοµής µικρών ποσοτήτων, και, σε αντίθεση, της ευρείας εθνικής παρουσίας των µεγάλων εται- ρειών, η Exxon, η BP/Mobil και η Shell θα µπορούσαν να αναλάβουν συλλογικά επιλεκτικές ανταγωνι- στικές ενέργειες σε ορισµένες περιοχές, και να ζηµιώσουν σηµαντικά τους ανταγωνιστές τους αντισταθµί- ζοντας παράλληλα το κόστος που συνδέεται µε αυτές τις ενέργειες µέσω περιορισµένων εθνικών αυξήσεων των τιµών. Τα µέρη δεν αποδέχονται ότι οι υπεραγορές έχουν περιορισµένη γεωγραφική κάλυψη, για τους λόγους ότι […]* % των πρατηρίων της Exxon και […]* % των πρατηρίων της BP/Mobil βρίσκονται σε ακτίνα 5 χλµ. από µια υπεραγορά. Όµως, ας σηµειωθεί ότι µόνο µέρος των υπεραγορών διαθέτουν πρατή- ρια: σύµφωνα µε ορισµένες υπεραγορές, µόνο το 35-50 % των καταστηµάτων τους διαθέτουν παρακείµενο πρατήριο. Συνάγεται ότι, ακόµα καίτοι ένας χώρος των µερών µπορεί να βρίσκεται πλησίον υπεραγοράς, δεν µπορεί να αντιµετωπίσει οιοδήποτε ανταγωνισµό από αυτή την υπεραγορά. Επιπλέον, τα στοιχεία που προσκόµισαν τα µέρη αναφέρονται στις υπεραγορές συνολικά. Τα στοιχεία τους µπορεί συνεπώς να είναι παραπλανητικά, στο βαθµό που, καίτοι οι υπεραγορές συνολικά επιτυγχάνουν εθνική κάλυψη, κάθε αλυ- σίδα υπεραγοράς µεµονωµένα έχει πολύ περιορισµένη παρουσία. (783) Συνεπώς, µετά την πράξη, οι θέσεις αγοράς των µεγάλων εταιρειών δεν µπορούν να αµφισβητηθούν επι- τυχώς από ανταγωνιστές εκτός των µεγάλων εταιρειών. (784) Υπό το πρίσµα των προαναφεροµένων, η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση θα δηµιουργήσει ολιγοπωλιακή δεσπόζουσα θέση από την Exxon, τη BP/Mobil και τη Shell στην αγορά πωλήσεων διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης στο Ηνωµένο Βασίλειο, ως αποτέλεσµα της οποίας ο πραγµατικός ανταγωνι- σµός θα παρεµποδιζόταν στο συγκεκριµένο κράτος που αποτελεί σηµαντικό τµήµα του ΕΟΧ. ΣΤ. ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ (785) Τα λιπαντικά αεροσκαφών (που αναφέρονται και ως εστερικά λιπαντικά στροβιλοκινητήρων ή συνθετικά έλαια στροβιλοκινητήρων αεροσκαφών) χρησιµοποιούνται για τη λίπανση είτε στροβιλοανεµιστήρων (εµπο- ρικά και στρατιωτικά αεροσκάφη) είτε σε παράγωγες εφαρµογές (αυτές που αναπτύχθηκαν βάσει της τεχνο- λογίας των κινητήρων αεροσκαφών, όπως ορισµένοι στροβιλοκινητήρες πλοίων και ορισµένες ηλεκτρο- γεννήτριες µε στροβιλοκινητήρα και άλλα βιοµηχανικά εξαρτήµατα). Όπως αναφέρεται στις παραγράφους για τον ορισµό της αγοράς προϊόντος, τα λιπαντικά για εµπορικά αεροσκάφη, τα λιπαντικά για στρατιωτικά αεροσκάφη και τα λιπαντικά για παράγωγες εφαρµογές αποτελούν τρεις διακεκριµένες αγορές προϊόντος. (786) Η διαδικασία παραγωγής τους ακολουθεί σε κάποιο βαθµό τα τυπικά στάδια της κανονικής παραγωγής λιπαντικών, δηλαδή της µείξης συνθετικών βασικών διαθέσιµων πρώτων υλών µε πρόσθετα, καίτοι τα συστατικά διαφέρουν από εκείνα που χρησιµοποιήθηκαν για την παραγωγή συνήθων λιπαντικών. (787) Όπως ισχύει για τα λιπαντικά αυτοκινήτων, η διαδικασία παραγωγής και το κατεργασµένο λιπαντικό απαιτεί, πριν την εµπορευµατοποίηση και χρήση σε αεροµεταφερόµενο εξοπλισµό, εγκρίσεις από αρµόδιους οργανισµούς, στη συγκεκριµένη περίπτωση από τις αρµόδιες στρατιωτικές αρχές και ΚΠΕ. Όµως, σε αντί- θεση µε τα λιπαντικά αυτοκινήτων και λόγω των υψηλότερων κανόνων ασφάλειας τους οποίους πρέπει να πληρούν τα λιπαντικά αεροσκαφών, η διαδικασία έγκρισης για τα λιπαντικά αεροσκαφών είναι αυστηρότερη και πιο χρονοβόρα. (788) Υπάρχουν τρεις κατηγορίες αγοραστών λιπαντικών αεροσκαφών: οι εµπορικές αεροπορικές εταιρείες, ο στρατός και διάφοροι βιοµηχανικοί πελάτες. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/117 ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΓΟΡΑΣ Σχετική αγορά προϊόντος Τα λιπαντικά αεροσκαφών και τα συνήθη λιπαντικά δεν αποτελούν µέρος της ίδιας αγοράς (789) Τα µέρη διατυπώνουν το επιχείρηµα ότι τα λιπαντικά αεροσκαφών αποτελούν µέρος της ίδιας αγοράς µε τα συνήθη (αυτοκινήτων και βιοµηχανικά) λιπαντικά, που εξετάστηκαν παραπάνω. Καίτοι οι δύο κατηγορίες λιπαντικών δεν µπορούν να υποκατασταθούν από την πλευρά της ζήτησης, τα µέρη υποστηρίζουν ότι µπο- ρούν να υποκατασταθούν από την πλευρά της προσφοράς και αναλόγως, οι κατασκευαστές συνήθων λιπα- ντικών που δεν δραστηριοποιούνται στον τοµέα των λιπαντικών αεροσκαφών µπορούν, εύκολα και έγκαιρα, να µεταστρέψουν τη διαδικασία παραγωγής τους στην αντίστοιχη των λιπαντικών αεροσκαφών. Τρία σηµεία υποστηρίζουν την άποψή τους: κατ' αρχήν, οι πρώτες ύλες που απαιτούνται για τη µείξη των λιπαντικών αεροσκαφών (ήτοι, βασικό λιπαντικό εστέρων πολυαλκοολών και πρόσθετα) είναι ευρέως διαθέσιµες· δεύτε- ρον, ο εξοπλισµός µείξης είναι ο ίδιος για αµφότερες τις κατηγορίες λιπαντικών· τρίτον, υπάρχει συνολική υπερβάλλουσα ικανότητα µείξης, που καθιστά τη µετεγκατάσταση των εγκαταστάσεων µείξης οικονοµικά εφικτή. Συνεπώς, η υποκατάσταση από την πλευρά της ζήτησης µε άλλα λιπαντικά αυτοκινήτων είναι εφικτή µε τον καθαρισµό του εξοπλισµού µείξης που χρησιµοποιήθηκε στο παρελθόν για λιπαντικά αυτο- κινήτων και τη µετατροπή του, εντός σχετικά βραχείας χρονικής περιόδου, σε εξοπλισµό προοριζόµενο αποκλειστικά για την παραγωγή λιπαντικών αεροσκαφών. (790) Η έρευνα αγοράς κατέληξε στο συµπέρασµα ότι τα συνήθη (αυτοκινήτων ή βιοµηχανικά) λιπαντικά και τα λιπαντικά αεροσκαφών αποτελούν δύο ξεχωριστές αγορές προϊόντος. Από την πλευρά της ζήτησης, δεν υπάρχει σαφώς υποκατάσταση µεταξύ των δύο· οι υψηλότερες απαιτήσεις ασφάλειας των λιπαντικών αεροσκαφών και το διαφορετικό λειτουργικό περιβάλλον των κινητήρων αυτοκινήτων και αεροσκαφών καταργούν οιαδήποτε πιθανή αποκατάσταση από την πλευρά της ζήτησης µε συνήθη λιπαντικά αυτοκινή- των. Τα µέρη δεν απορρίπτουν αυτή την ανάλυση. Από την πλευρά της προσφοράς, τα επιχειρήµατα των µερών δεν συµβάλλουν στην ύπαρξη µιας και µόνο αγοράς, καθώς βασίζονται µόνο σε αµιγώς υλικοτε- χνικές πτυχές της υποκατάστασης της προσφοράς. Ακόµα και αν υποτεθεί ότι η υποκατάσταση του εξοπλι- σµού µείξης θα µπορούσε να είναι τεχνικά εφικτή (καίτοι άλλοι ερωτηθέντες κατασκευαστές εξέφρασαν επι- φυλάξεις ως προς µια τέτοια δυνατότητα) και ότι µια επιχείρηση µείξης συνήθων λιπαντικών θα µπορούσε να ξεκινήσει τη µείξη λιπαντικών αεροσκαφών, πλήρης είσοδος στην αγορά δεν µπορεί, όµως, να επιτευχθεί εύκολα και απρόσκοπτα, καθώς χαρακτηρίζεται από σηµαντικούς φραγµούς που θα συζητηθούν στις ακό- λουθες παραγράφους. Επιπλέον, όχι µόνο τα συνήθη λιπαντικά δεν µπορούν υποκατασταθούν από τα λιπαντικά αεροσκαφών, αλλά όπως προκύπτει από τις επόµενες παραγράφους, υπάρχουν ακόµα στενές αγορές προϊόντος για λιπαντικά αεροσκαφών που χρησιµοποιούνται σε κινητήρες εµπορικών αεροσκαφών, κινητήρες στρατιωτικών αεροσκαφών, και παράγωγες εφαρµογές. Εµπορικές, στρατιωτικές και παράγωγες εφαρµογές (791) Η ύπαρξη τριών στενότερων αγορών για λιπαντικά αεροσκαφών αποδεικνύεται από την έλλειψη υποκατά- στασης από την πλευρά της προσφοράς και ζήτησης µεταξύ των τριών προαναφερόµενων κατηγοριών. Η έλλειψη υποκατάστασης της ζήτησης µεταξύ των διάφορων κατηγοριών λιπαντικών αεροσκαφών είναι αποτέλεσµα µιας σειράς ποιοτικών χαρακτηριστικών που περιορίζουν την επιδιωκόµενη χρήση των τριών αντίστοιχων προϊόντων. Τα λιπαντικά αεροσκαφών που χρησιµοποιούνται σε κινητήρες εµπορικών αερο- σκαφών πρέπει να πληρούν απαιτήσεις υψηλότερης ποιότητας και ασφάλειας από αυτές που χρησιµοποιού- νται σε κινητήρες στρατιωτικών αεροσκαφών (οι στρατιωτικοί κινητήρες επισκευάζονται πολύ συχνά και ο χρόνος µεταξύ των γενικών επισκευών κυµαίνεται από 200 έως 1 000 ώρες συγκριτικά προς 20 000 ώρες για εµπορικούς κινητήρες). Η έλλειψη υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς είναι αποτέλεσµα των διαφορετικών απαιτήσεων προδιαγραφών και του χρόνου που απαιτείται για την είσοδο στην αγορά σε καθεµια από τις στενότερες αγορές λιπαντικών αεροσκαφών. Προκειµένου να επιτευχθεί πλήρης είσοδο στην αγορά λιπαντικών εµπορικών αεροσκαφών, ο δυνητικός προµηθευτής θα πρέπει να παρατηρεί κάποιες τυπικές ενέργειες που απαιτούνται πριν την εµπορευµατοποίηση του προϊόντος. Η τυπική διαδικασία που σκιαγραφείται παρακάτω µπορεί να διαρκέσει µέχρι έξι έτη για τα λιπαντικά που χρησιµοποιούνται σε κινητήρες στρατιωτικών αεροσκαφών και µέχρι δώδεκα έτη για λιπαντικά που χρησιµοποιούνται σε κινητή- ρες εµπορικών αεροσκαφών. (792) Για να διαθέτει ένα εµπορεύσιµο προϊόν που θα ικανοποιεί τις ανάγκες των περισσότερων αεροπορικών εταιρειών που λειτουργούν µεικτούς στόλους αεροσκαφών, ο προµηθευτής οφείλει να πραγµατοποιεί εκτε- ταµένη έρευνα λαµβανοµένου υπόψη του τύπου του προϊόντος. Ο σωρευτικός χρόνος που απαιτείται γι' αυτή την πρώτη ενέργεια µπορεί να ποικίλει από τρεις µήνες για τους κυριαρχούντες στην αγορά παραγω- γούς µέχρι τέσσερα έτη για τους νεοεισερχόµενους. Σε αυτό το στάδιο, ο προµηθευτής µπορεί να µην επι- λέξει να συµµετάσχει σε κάποια διαδικασία στρατιωτικής ή/και εµπορικής πιστοποίησης, αλλά να παράγει και να εµπορεύεται προϊόντα που προορίζονται για βιοµηχανικές εφαρµογές (που σηµαίνει στροβιλοκινητή- ρες που χρησιµοποιούνται για γεωτρήσεις πετρελαίου, άντληση φυσικού αερίου, παραγωγή ηλεκτρικής L 103/118 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 ενέργειας ή στροβιλοκινητήρες πλοίων). Συνεπώς, για να ξεκινήσει ένας προµηθευτής να πωλεί προϊόντα που προορίζονται για στρατιωτικά ή εµπορικά αεροσκάφη, απαιτούνται οι αντίστοιχες στρατιωτικές εγκρί- σεις και εγκρίσεις ΚΠΕ. Κατ' αρχήν, ο προµηθευτής πρέπει να λάβει τις εγκρίσεις από τους κρατικούς στρα- τιωτικούς οργανισµούς (π. χ. , US Navy, Υπουργείο Άµυνας του ΗΒ, DGA της Γαλλίας κ. λπ. ). Η διαδικασία αυτή συνεπάγεται εργαστηριακό έλεγχο (γυάλινα σκεύη, εξοπλισµό και κατασκευή εργαστηρίου) και δοκιµές σε κλίνη του κινητήρα. Μπορεί να διαρκέσει µέχρι δύο έτη και αποτελεί συνήθως προϋπόθεση για την εφαρµογή ελέγχου ΚΠΕ, ή άλλως απαιτείται πριν από τη χορήγηση πλήρους έγκρισης από τον ΚΠΕ. Και πάλι, ο προµηθευτής δεν µπορεί να επιλέξει να συνεχίσει µε την έγκριση ΚΠΕ καθώς αυτή απαιτείται µόνο για χρήση από εµπορικές αεροπορικές εταιρείες. Σε µια τέτοια περίπτωση, ο προµηθευτής µπορεί να εστιάσει το ενδιαφέρον του σε λιπαντικά που προορίζονται για στρατιωτικούς πελάτες. Σύµφωνα µε τα µέρη, η στρατιωτική αγορά λειτουργεί µε διαγωνισµούς, δεν χαρακτηρίζεται από πίστη σε κάποιο εµπορικό σήµα και είναι περισσότερο επιλεκτική. (793) Η επόµενη ενέργεια για πλήρη είσοδο στην εµπορική αγορά λιπαντικών αεροσκαφών είναι η έγκριση ΚΠΕ. Συνίσταται σε πλήρη πιστοποίηση για τους περισσότερους κινητήρες και εξαρτήµατα αεροσκαφών που χρησιµοποιούνται από εµπορικές αεροπορικές εταιρείες. Περιλαµβάνει συνήθως επτά µεγάλους κατα- σκευαστές κινητήρων (όπως General Electric, Rolls Royce, Pratt & Whitney, Allied Signal, Snecma, International Aero Engines, CFM International)· είκοσι από τα σηµαντικότερα µοντέλα κινητήρων· τέσσε- ρις µεγάλους κατασκευαστές εξαρτηµάτων και τέσσερα από τα σηµαντικότερα εξαρτήµατα (APU, CSD, IDG και ATS) (70). Η διαδικασία περιλαµβάνει εργαστηριακό έλεγχο (γυάλινα σκεύη, εξοπλισµό και κατα- σκευή εργαστηρίου), δοκιµή σε κλίνη του κινητήρα ανά µοντέλο και παρατεταµένη αξιολόγηση της υπηρε- σίας εν πτήσει ανά µοντέλο. Σύµφωνα µε τις εκτιµήσεις των µερών, ο σωρευτικός χρόνος που απαιτείται από την αρχή της διάταξης µέχρι την πλήρη έγκριση και εµπορευµατοποίηση των λιπαντικών των εµπο- ρικών αεροσκαφών µπορεί να φθάσει τα δώδεκα έτη. Όµως, τα µέρη υποστηρίζουν ότι υπάρχει καθοδική τάση στο χρόνο που απαιτείται για την απόκτηση των εµπορικών εγκρίσεων ΚΠΕ. Ορισµένοι κατασκευαστές κινητήρων δεν απαιτούν αξιολόγηση εν πτήσει για ορισµένους από τους κινητήρες τους. Για παράδειγµα, οι Pratt & Whitney αναθεώρησαν το πρόγραµµα τους και απαιτούν αξιολόγηση µόνο σε ένα κινητήρα µειώνοντας τοιουτοτρόπως το χρόνο και το κόστος που απαιτείται για την αλλαγή από στρατιωτική σε εµπορική έγκριση σε […]* έτη και […]* USD. Τα µέρη εξηγούν ότι η µέση χρονική περίοδος που απαιτεί- ται για εµπορική έγκριση ΚΠΕ θα µπορούσε να κυµαίνεται σήµερα από […]* σε […]* έτη και να κοστίζει από […]* σε […]* USD. Σε κάθε περίπτωση, αυτό εξακολουθεί να αποτελεί σηµαντικό φραγµό εισόδου. (794) Από τεχνική άποψη, τα λιπαντικά των εµπορικών αεροσκαφών µπορούν να χρησιµοποιηθούν σε στρατιω- τικές εφαρµογές, όµως το αντίστροφο δεν ισχύει. Αυτό οφείλεται στον επιπλέον έλεγχο που απαιτείται για την έγκριση από την πολιτική αεροπορία. Επιπλέον, τα λιπαντικά που χρησιµοποιούνται σε παράγωγες εφαρµογές πρέπει να περνούν πολύ περιορισµένες διαδικασίες έγκρισης. Από τεχνική άποψη, τόσο τα εµπο- ρικά όσο και τα στρατιωτικά λιπαντικά µπορούν να χρησιµοποιηθούν σε αυτές τις εφαρµογές, το αντί- στροφο όµως είναι τεχνικά ανέφικτο. Απεικόνιση της προαναφερόµενης µονόδροµης υποκατάστασης είναι ότι οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες χρησιµοποιούν το ίδιο προϊόν για όλες τις αεροπορικές εφαρ- µογές τους (εξοπλισµό πτήσης και εδάφους) και για το λόγο αυτό αγοράζουν τα λιπαντικά υψηλότερης ποιότητας για κινητήρες εµπορικών αεροσκαφών που έχουν λάβει εγκρίσεις ΚΠΕ (71). Συνεπώς, η δυνα- τότητα υποκατάστασης τόσο της προσφοράς όσο και της ζήτησης δεν µπορεί να θεωρηθεί ότι λειτουργεί προς µια κατεύθυνση. Αυτό απεικονίζεται περαιτέρω µε το µειωµένο αριθµό προµηθευτών εµπορικών αερο- πορικών εταιρειών (Exxon, Mobil και σε µικρότερο βαθµό Shell και Castrol) και τη µεγαλύτερη βάση προµηθευτών στο στρατό (οι προαναφερόµενες µεγάλες εταιρείες και ένας αριθµός µικρότερων εξειδικευµέ- νων κατασκευαστών, όπως οι NYCO, Henkel, Hatco, κ. λπ. ). (795) Βάσει των παραπάνω αποδεικτικών στοιχείων, είναι ορθό να συναχθεί το συµπέρασµα ότι ο τοµέας λιπα- ντικών αεροσκαφών αποτελείται από τρεις διακεκριµένες αγορές προϊόντος, που χωρίζονται σύµφωνα µε την επιδιωκόµενη χρήση τους. Η πράξη θα επηρεάσει ουσιαστικά την αγορά λιπαντικών εµπορικών αερο- σκαφών. Σχετική γεωγραφική αγορά (796) Τα µέρη υποδηλώνουν ότι η γεωγραφική αγορά είναι παγκόσµια, αναφέροντας ότι οι περισσότεροι κατασ- κευαστές εφοδιάζουν το παγκόσµιο δίκτυό τους από µια ή λιγοστές εγκαταστάσεις· ότι τα λιπαντικά αεροσκαφών διακινούνται εύκολα και µε χαµηλό κόστος· ότι οι τιµές είναι παρόµοιες στις διάφορες περιοχές του πλανήτη· και ότι δεν υπάρχουν εµπόδια στις συναλλαγές. Η έρευνα αγοράς επιβεβαίωσε τον παραπάνω ορισµό όλων των τύπων λιπαντικών αεροσκαφών. Συνεπώς, ως γεωγραφική αγορά θεωρείται η παγκόσµια αγορά. ροβίλων. (70) Μονάδες βοηθητικής ισχύος, Μεταδότες κίνησης σταθερής ταχύτητας, Ολοκληρωµένες γεννήτριες και Εκκινητήρες αεριοστ- (71) Είναι γνωστό ότι, για να µειωθούν πιθανοί κίνδυνοι ασφάλειας, οι αεροπορικές εταιρείες χρησιµοποιούν ένα και το αυτό εγκεκριµένο από τον ΚΠΕ λιπαντικό για εφαρµογές σε σταθερή εγκατάσταση και στο αεροσκάφος προκειµένου να εξασφαλι- στεί ότι ένα µη εγκεκριµένο λιπαντικό για παράγωγες εφαρµογές δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί από σφάλµα σε κινητήρα αεροσκάφους. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/119 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ (797) Η Exxon και η Mobil καλύπτουν το [60-70]* % της παραγωγής και των πωλήσεων των εστερικών λιπα- ντικών παγκοσµίως (Exxon: [30-40]* %·Mobil: [20-30]* %). Οι άλλοι βασικοί προµηθευτές είναι η Shell ([0-10]* %), η Castrol ([0-10]* %), η NYCO ([0-10]* %) και άλλοι ([20-30]* %). (798) Στην αγορά λιπαντικών κινητήρων εµπορικών αεροσκαφών, το συνδυασµένο µερίδιο αγοράς των συγχω- νευθέντων µερών είναι σηµαντικά υψηλότερο. Σύµφωνα µε τις εκτιµήσεις των µερών, το συνδυασµένο µερί- διο αγορών τους στα τέλη του 1997 ήταν [80-90]* % (Exxon: [40-50]* %· Mobil: [40-50]* %, Shell: [0-10]* %· άλλοι: [0-10]* %). Αεροπορικές εταιρείες και ανταγωνιστές που ρωτήθηκαν στη διάρκεια της έρευνας αγοράς ανέφεραν ότι η συνδυασµένη οντότητα θα µπορούσε να κλείσει άνω του [0-90]* % της αγοράς και ότι, σήµερα, η Shell και η Castrol θα ήταν οι µόνοι διαθέσιµοι εναλλακτικοί προµηθευτές, µε [0-10]* % και [0-10]* %, αντιστοίχως (αξίζει να σηµειωθεί ότι η Shell δεν έχει πελάτες σε καµια αµερικα- νική αεροπορική εταιρεία και πραγµατοποιεί οριακές πωλήσεις σε εµπορικούς αεροµεταφορείς της ΕΕ). (799) Η Exxon και η Mobil φαίνεται να κατέχουν σχεδόν ανυπέρβλητη ηγετική θέση στην αγορά που σύµφωνα µε ορισµένους ανταγωνιστές οφείλεται στις ιστορικές συνθήκες της αγοράς. Ο κλάδος λιπαντικών αερο- σκαφών υπέφερε από ανεπαρκή αποδοτικότητα και υψηλή βάση κόστους ως αποτέλεσµα της συνεχούς ανάγκης για έρευνα και ανάπτυξη που επέφεραν οι τεχνολογικές πρόοδοι στην κατασκευή αεροσκαφών. Ως συνέπεια, πολλοί προµηθευτές αποσύρθηκαν από την αγορά. Όλοι οι ερωτηθέντες ανέφεραν το υψηλό επίπεδο της δέσµευσης που επιβάλλει η αγορά κινητήρων εµπορικών αεροσκαφών. Οι συγχωνευθείσες εται- ρείες ανέλαβαν από την αρχή την υποχρέωση της ανάπτυξης της τεχνολογίας στροβίλων αεριωθουµένων και εξελίχθηκαν στον προµηθευτή επιλογής όλων των βασικών αεροπορικών εταιρειών. Σύµφωνα µε τα µέρη, το µεγαλύτερο µερίδιό τους στην αγορά οφείλεται στην από δεκαετίες αφοσίωσή τους σε αυτήν, ενώ άλλοι προµηθευτές λιπαντικών αεροσκαφών εστιάστηκαν στις άλλες δύο αγορές (η Castrol στο βιοµηχα- νικό και το στρατιωτικό τοµέα, η Shell στα προϊόντα στρατιωτικής και άλλης αεροπορίας, η Hatco σε πωλήσεις βασικών πρώτων υλών, αλλαγή εµπορικής επωνυµίας και στρατιωτικές πωλήσεις). Τα µέρη υποστηρίζουν ότι δεν κατέχουν καµια ανυπέρβλητη ηγετική θέση στον τεχνολογικό τοµέα επειδή η τεχνο- λογία που απαιτείται για τον ανταγωνισµό θα έπρεπε να ήταν πλήρως ανεπτυγµένη. Αυτό ισχύει πιθανόν αλλά δεν µεταβάλλει το γεγονός ότι υπάρχουν υψηλοί φραγµοί εισόδου στην αγορά λόγω των διαδικασιών έγκρισης που καθιστούν απίθανη την είσοδο ακόµα και αν αυξάνονταν οι τιµές. (800) Πράγµατι, οι υπόλοιποι κατασκευαστές λιπαντικών αεροσκαφών τείνουν να είναι παραγωγοί ειδικών λιπα- ντικών και χηµικών που συγκεντρώνονται κυρίως σε παράγωγες και ορισµένοι από αυτούς σε στρατιωτικές εφαρµογές. Η Hatco (ΗΠΑ), είναι ο µεγαλύτερος προµηθευτής εστερικής βασικής πρώτης ύλης και κυρίως είναι προµηθευτής σε στρατιωτικές και παράγωγες εφαρµογές που έχει ορισµένες εµπορικές από κοινού εγκρίσεις µε τη Shell· η NYCO (Γαλλία), είναι ανεξάρτητος προµηθευτής µε ένα φάσµα προϊόντων κυρίως στρατιωτικής αεροπορίας και ορισµένες εγκρίσεις κατασκευαστών κινητήρων· η Anderol (ΗΠΑ), είναι κυρίως προµηθευτής σε παράγωγες εφαρµογές, µε κάποια µειωµένη δραστηριότητα σε εφαρµογές στρατιω- τικής αεροπορίας· η Henkel (ΗΠΑ), είναι προµηθευτής εστέρων και έχει εξειδικευµένη δραστηριότητα που κατευθύνεται προς παράγωγες και στρατιωτικές εφαρµογές και δεν έχεις εγκρίσεις για λιπαντικά εµπορικής αεροπορίας. Μεταξύ των άλλων παραγωγών εστερικών λιπαντικών στροβίλων και των αγορών προϊόντος που εξυπηρετούν είναι οι ακόλουθοι: Arpol Petroleum (ΗΠΑ —αλλαγή εµπορικής επωνυµίας — στρατιω- τικός τοµέας)· BP Marine Ltd (Ηνωµένο Βασίλειο —αλλαγή εµπορικής επωνυµίας — βιοµηχανικός τοµέας)· Caltex (ΗΠΑ —αλλαγή εµπορικής επωνυµίας — βιοµηχανικός τοµέας)· Delta Petroleum (ΗΠΑ —αλλαγή εµπορικής επωνυµίας — στρατιωτικός, βιοµηχανικός τοµέας)· Hexagon (ΗΠΑ —αλλαγή εµπο- ρικής επωνυµίας — στρατιωτικός, βιοµηχανικός τοµέας)· Petron International (ΗΠΑ —αλλαγή εµπορικής επωνυµίας — στρατιωτικός τοµέας)· Total (Γαλλία —αλλαγή εµπορικής επωνυµίας —τρατιωτικός τοµέας)· Velsicol (ΗΠΑ —αλλαγή εµπορικής επωνυµίας — στρατιωτικός, βιοµηχανικός τοµέας). (801) Καθίσταται σαφές ότι η Exxon και η Mobil είναι οι µεγαλύτεροι προµηθευτές προϊόντων λιπαντικών αεροσκαφών που προορίζονται για κινητήρες εµπορικών αεροσκαφών, και έχουν τη µεγαλύτερη παραγω- γική ικανότητα για λιπαντικά αεροσκαφών. Ο πραγµατικός ανταγωνισµός στην αγορά λιπαντικών εµπο- ρικών αεροσκαφών περιορίζεται στους δύο συγχωνευθέντες προµηθευτές (οι αντίστοιχες αυξήσεις τιµών τους την τελευταία πενταετία ήσαν […]* % και […]* %). Οιοδήποτε από τα υπόλοιπα διαπραγµατευτικά πλεονεκτήµατα για πελάτες θα εξαλειφθεί συνεπώς µέσω της κατάργησης του ανταγωνισµού µεταξύ αυτών των δύο. (802) Τα µέρη υποστηρίζουν ότι, εάν η συγχωνευθείσα οντότητα αύξανε τις τιµές πάνω από τα ανταγωνιστικά επίπεδα, οι καθιερωµένοι προµηθευτές θα επέκτειναν τις πωλήσεις τους και οι δυνητικοί ανταγωνιστές θα εισέρχονταν στην αγορά. Η έρευνα έδειξε ότι η ζήτηση κινητήρων εµπορικών αεροσκαφών είναι ανελαστική ως συνέπεια του χαµηλού κόστους των λιπαντικών αεροσκαφών στο συνολικό κόστος των προϊόντων αεροσκαφών των εµπορικών αεροπορικών εταιρειών και της αυξηµένης προτεραιότητας των εν λόγω L 103/120 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 πελατών να εξασφαλίζουν το υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας των πτήσεων, πράγµα που αυξάνει το κόστος µεταστροφής και τους αποτρέπει από την έρευνα αγοράς για συγκεκριµένο προϊόν. Για παράδειγµα, τα µέρη εξήγησαν ότι οι πελάτες έχουν κίνητρο να συνεχίσουν να αγοράζουν από το συνήθη προµηθευτή τους καθώς η αλλαγή µάρκας ελαίου αεριωθουµένων θα συνεπαγόταν κόστος, συµπεριλαµβανοµένων των εντύ- πων κοινοποίησης και επίσηµης γνωστοποίησης προς την αρχή πολιτικής αεροπορίας της τοπικής κυβέρνησης (συµπεριλαµβανοµένης της Οµοσπονδιακής Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας για πτήσεις εντός των ΗΠΑ), εφόσον αλλάζουν όλα τα αντίγραφα των εγχειριδίων λειτουργίας και συντήρησης και αποστέλ- λονται γνωστοποιήσεις προς όλους τους αερολιµένες που χρησιµοποιούν. Επιπλέον, σύµφωνα µε τα µέρη, οι αεροπορικές εταιρείες λαµβάνουν τις αποφάσεις σχετικά µε την αγορά λιπαντικών µε βάση αξιολογήσεις τεχνικής και ιστορικής απόδοσης που, συνεπώς, δεν σχετίζονται έντονα µε την τιµή. (803) Με συνδυασµένο µερίδιο αγοράς [0-90]* %, η συγχωνευθείσα οντότητα θα ήταν πράγµατι σε θέση να συ- µπεριφέρεται ανεξάρτητα από τους ανταγωνιστές και τους πελάτες της. Τα µέρη υποστηρίζουν ότι παρά τη χαµηλή ελαστικότητα της ζήτησης ως προς τις τιµές, η νέα είσοδος στην αγορά θα παρεµποδιστεί πιθανό- τερα από υφιστάµενους ανταγωνιστές όπως οι Castrol, Hatco και Shell που µπορούν να επεκτείνουν την παραγωγή τους παράγωγων λιπαντικών και λιπαντικών στρατιωτικών κινητήρων σε λιπαντικά εµπορικών κινητήρων. Επιπλέον, ισχυρίζονται ότι αυτές οι νέες είσοδοι θα υποστηρίζονταν από αεροπορικές εταιρείες ως απάντηση σε υψηλότερες τιµές. Η έρευνα αγοράς έδειξε ότι η είσοδος στην αγορά δεν µπορεί κατ' ανάγκη να ενθαρρυνθεί από την προσδοκώµενη αύξηση της ζήτησης (1-2 % την επόµενη πενταετία), και µπορεί να παρεµποδιστεί σοβαρά από το υψηλό επαυξητικό κόστος εισόδου, που σχετίζεται µε τις απαι- τήσεις έγκρισης και τη µέριµνα να εξασφαλίζεται η αποδοτικότητα µέσω ενδεικτικών όγκων πωλήσεων. Εκτός αυτού, τα µέρη ανέφεραν ότι για να είναι σε θέση ένας προµηθευτής λιπαντικών κινητήρων εµπο- ρικών αεροσκαφών να ανταγωνίζεται στη συγκεκριµένη αγορά µε βιώσιµο και βέλτιστο τρόπο, µπορεί να απαιτείται ελάχιστο µερίδιο αγοράς 20 %. Στην πραγµατικότητα, οι υπάρχοντες προµηθευτές µειώνονται και µοιράζονται µικρότερη πελατειακή βάση, αν και δεν υπήρχαν νεοεισερχόµενοι στην αγορά λιπαντικών κινητήρων εµπορικών αεροσκαφών την τελευταία εικοσαετία. (804) Τα µέρη υποστηρίζουν ότι η πελατειακή τους βάση από αεροπορικές εταιρείες έχει σηµαντική αγοραστική δύναµη και επισηµαίνουν ότι η τάση συγκέντρωσης του κλάδου των αεροπορικών εταιρειών αυξάνει την αντισταθµιστική δύναµη των αεροπορικών εταιρειών. Όµως, εκτός από το γεγονός ότι τα λιπαντικά αερο- σκαφών δεν αποτελούν σηµαντικό τοµέα κόστους για τις αεροπορικές εταιρείες, η έρευνα έδειξε ότι η τάση συγκέντρωσης θα οδηγήσει σε στρατηγικές συµµαχίες µεταξύ αεροπορικών εταιρειών µε επικέντρωση στο κόστος και στις πωλήσεις χώρων και, εκτός εάν συνδυάσουν τα µηχανολογικά τους τµήµατα, µια τέτοια δύναµη ουδέποτε µπορεί να καταστεί σηµαντική για τους προµηθευτές λιπαντικών. Επιπλέον, τα µέρη υποδηλώνουν ότι η αύξηση των υπερ-ανταγωνιστικών τιµών θα είχε δυσµενείς επιπτώσεις σε διάφορα άλλα προϊόντα εκτός των αεροσκαφών που οι ίδιοι πελάτες αεροπορικές εταιρείες µπορούν να αγοράσουν από τον ίδιο προµηθευτή. Ωστόσο, οι ερωτηθείσες αεροπορικές εταιρείες θεωρούν τα λιπαντικά αεροσκαφών ως µεµονωµένο προϊόν και εκτιµούν ότι, εάν δεν υπάρχουν διαθέσιµα υποκατάστατα λιπαντικών σε µεγάλες ποσότητες, η ύπαρξη άλλων προϊόντων αεροπλάνων δεν µπορεί να επηρεάσει τις τρέχουσες εµπορικές σχέσεις στον τοµέα των λιπαντικών κινητήρων εµπορικών αεροσκαφών. (805) Η πράξη θα συνενώσει του βασικούς, σήµερα, ανταγωνιζόµενους προµηθευτές, και θα καταργήσει τον ανταγωνισµό µεταξύ τους και, επιπλέον, θα οδηγήσει στη δηµιουργία δεσπόζουσας θέσης που θα κατέχει η συγχωνευθείσα οντότητα στην αγορά λιπαντικών αεροσκαφών που χρησιµοποιούνται σε κινητήρες εµπο- ρικών αεροσκαφών. Ζ. ΚΑΥΣΙΜΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ ΑΓΟΡΑ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ (806) Τα καύσιµα αεροσκαφών (ή αεριωθουµένων) είναι καύσιµα τύπου κηροζίνης που χρησιµοποιούνται για κινητήρες αεριωθουµένων αεροσκαφών. Καίτοι παρεµφερής µε την κηροζίνη για οικιακή χρήση (που χρησι- µοποιείται για σκοπούς θέρµανσης, ιδίως στο Ηνωµένο Βασίλειο), πληροί αυστηρές προδιαγραφές ασφά- λειας. Σύµφωνα µε προηγούµενες αποφάσεις (BP/Mobil, Shell/Gulf Oil), τα καύσιµα αεροσκαφών αποτε- λούν ξεχωριστή αγορά προϊόντος από άλλα καύσιµα κίνησης (όπως βενζίνη κινητήρων, πετρέλαιο ντήζελ αυτοκινήτων και καύσιµα πλοίων). Tα κοινοποιούντα µέρη υποστηρίζουν επίσης αυτή την άποψη. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/121 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΑΓΟΡΑ (807) Tα µέρη αναφέρουν ότι τα καύσιµα κίνησης είναι παγκόσµια αγορά, ή τουλάχιστον, ευρύτερη από τον ΕΟΧ. Για να υποστηρίξουν αυτή την άποψη, αναφέρονται στο γεγονός ότι τα καύσιµα κίνησης πωλούνται βάσει διαγωνισµών για παγκόσµιες συµβάσεις εφοδιασµού µε τις διάφορες αεροπορικές εταιρείες, που απαι- τούν οι προµηθευτές να παραδίδουν το προϊόν σε αερολιµένες σε ολόκληρο τον κόσµο. Επιπλέον, η τιµο- λόγηση σχετίζεται µε τον Pratt επιτρέποντας τοιουτοτρόπως τη στενή προσέγγιση των τιµών καυσίµων κίνησης αεροσκαφών στις αγορές φορτίου σε ολόκληρο τον κόσµο. (808) Η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι τα γεγονότα αυτά οδηγούν σε µια ενιαία παγκόσµια αγορά. Πρέπει να γίνει διάκριση µεταξύ της παραγωγής καυσίµων αεροσκαφών, που µπορεί να έχει παγκόσµια σηµασία, και του πραγµατικού εφοδιασµού µε καύσιµα κίνησης σε ειδικές τοποθεσίες, δια της οποίας η υλικοτεχνική υπο- δοµή µπορεί να περιορίσει το γεωγραφικό εύρος του ανταγωνισµού. (809) Καίτοι οι τιµές στο εργοστάσιο και στην αγορά φορτίου µπορεί να είναι ευθυγραµµισµένες, αυτό οφείλεται στον εµπορευµατικό χαρακτήρα του προϊόντος και αντικατοπτρίζει µια γενική ευθυγράµµιση τιµών µεταξύ των καθαρών πετρελαιοειδών. ∆εδοµένης της οµοιόµορφης τιµολόγησης των πρώτων υλών (αργό πετρέ- λαιο) και της σχετικά οµοιόµορφης δοµής του κόστους των µεθόδων διύλισης και του κόστους µεταφοράς σε ολόκληρο τον κόσµο, µπορεί να αναµένεται, όπως συµβαίνει µε άλλα καθαρά πετρελαιοειδή, ότι τα καύσιµα αεροσκαφών θα έχουν οµοιόµορφη παγκόσµια τιµή. Όµως, όταν πρόκειται για τον εφοδιασµό σε καύσιµα αεροσκαφών σε συγκεκριµένους αερολιµένες, ο παγκόσµιος χαρακτήρας αυτής της αγοράς εξαλεί- φεται. Καίτοι οι αεροπορικές εταιρείες προκηρύσσουν παγκόσµιους διαγωνισµούς, δεν επιλέγουν κατ' ανάγκη τον ένα και αυτό προµηθευτή για το σύνολο των αναγκών τους παγκοσµίως· αντιθέτως, επιλέγουν, τον ελκυστικότερο υποψήφιο ανάλογα µε τον κάθε αερολιµένα µε βάση την ισχύ και τα σχετικά πλεονε- κτήµατα των προµηθευτών σε δεδοµένη τοποθεσία. Επιπλέον, οι τιµές που χρεώνονται για τη φόρτωση του προϊόντος στο αεροσκάφος, µπορεί να διαφέρει από µια σύµβαση στην άλλη. Το ανταγωνιστικό περιβάλλον µπορεί να διαφέρει από τον έναν αερολιµένα, ή τοποθεσία, στον άλλο. Αυτό οφείλεται κυρίως στην υπο- δοµή διανοµής για τον εφοδιασµό σε καύσιµα αεροσκαφών των διάφορων αερολιµένων, που αφορά εν γένει ένα συγκεκριµένο αερολιµένα. Συνεπώς, οι προµηθευτές δεν πρέπει µόνο να παράγουν καύσιµα κίνησης αεροσκαφών για να µπορούν να κατακυρώνουν συµβάσεις µε αεροπορικές εταιρείες· πρέπει επίσης να έχουν πρόσβαση στην ειδική υποδοµή διανοµής και φόρτωσης που θα τους επιτρέπει να εµπορεύονται αποδοτικά το προϊόν τους στο τελικό στάδιο της αλυσίδας εφοδιασµού, δηλαδή, στο αεροσκάφος. (810) Ανταγωνιστές που ρωτήθηκαν στη διάρκεια της έρευνας αγοράς αµφισβήτησαν επίσης το παγκόσµιο πεδίο αυτής της αγοράς. Ανέφεραν ότι συγκεκριµένες κατά αερολιµένα αγορές µπορεί να υπάρχουν, ακόµα και στις περιπτώσεις που διάφοροι αερολιµένες βρίσκονται στην ίδια περιοχή (για παράδειγµα, οι αερολιµένες του Λονδίνου, Heathrow, Gatwick και London City). Υπό την έννοια αυτή, από την πλευρά της ζήτησης, εάν η τιµή του καυσίµου αεριωθουµένων αυξηθεί σε έναν αερολιµένα, µια αεροπορική εταιρεία δεν µπορεί να µεταστραφεί σε άλλο αερολιµένα για να επωφεληθεί από το φθηνότερο καύσιµο αεριωθουµένων κυρίως ως αποτέλεσµα των περιορισµών στο διαθέσιµο χρόνο προσγείωσης και απογείωσης. Από την πλευρά της προσφοράς, η ικανότητα µιας εταιρείας πετρελαιοειδών να µεταστραφεί από τον εφοδιασµό ενός αερο- λιµένα στον εφοδιασµό ενός άλλου, εξαρτάται από την πρόσβαση στην υλικοτεχνική υποδοµή. Συνεπώς η δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της προσφοράς είναι επίσης περιορισµένη. (811) Tα µέρη αποδέχονται ότι η πρόσβαση στην υποδοµή εφοδιασµού του αερολιµένα είναι σηµαντική. Όµως, αναφέρουν ότι υπάρχει ισχυρός ανταγωνισµός µεταξύ διάφορων προµηθευτών, µε πολλούς από τους ίδιους προµηθευτές να εµφανίζονται σε διαφορετικούς αερολιµένες, ή άλλους να έχουν δηµιουργήσει κοινές επι- χειρήσεις στους τοµείς της αποθήκευσης σε αερολιµένες και των δραστηριοτήτων εντός του αεροσκάφους. (812) Καίτοι αυτή η ανάλυση δεν είναι εσφαλµένη, η έρευνα έδειξε, όµως, ότι τουλάχιστον σε ένα ευρωπαϊκό αερολιµένα — Gatwick στο Λονδίνο — η υπάρχουσα υποδοµή διανοµής µπορεί να περιορίσει σοβαρά την πρόσβαση νέων προµηθευτών στο συγκεκριµένο αερολιµένα, ενώ µπορεί παράλληλα να επηρεάσει ουσια- στικά τους όρους πρόσβασης των υφιστάµενων προµηθευτών, ως αποτέλεσµα της συγκέντρωσης. Στο Gat- wick o εφοδιασµός πραγµατοποιείται µέσω δικτύου ειδικών αγωγών, ένας από τους οποίους ανήκει στην Exxon και ο άλλος στην κοινοπραξία µεταξύ Shell, Mobil, BP και Texaco. Υπό την έννοια αυτή, η προ- σφορά και η ζήτηση καυσίµων αεροπλάνων στο Gatwick δεν µπορεί να ταξινοµηθεί από κοινού µε την αντίστοιχη άλλου αερολιµένα, που ούτε καν βρίσκεται πλησίον αερολιµένων, όπως το Heathrow ή το Lon- don City. Οι αεροπορικές εταιρείες που ξεκινούν από το Gatwick µπορούν συνεπώς να µην επωφεληθούν από απόκλιση τιµών που παρατηρείται σε άλλο αερολιµένα προκειµένου να µεταστραφεί η ζήτησή τους L 103/122 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 στο συγκεκριµένο αερολιµένα. Ο εταιρείες εφοδιασµού δεν θα µπορούσαν να µεταστραφούν από τον εφο- διασµό του Gatwick στον αντίστοιχο άλλου αερολιµένα, εφόσον αυτό εξαρτάται από την πρόσβαση στην υλικοτεχνική υποδοµή. Υπό την έννοια αυτή, οι όροι προσφοράς και ζήτησης για το Gatwick φαίνεται να αποτελούν ένα κλειστό σύστηµα, πράγµα που καθιστά ανέφικτη την υποκατάσταση µεταξύ αερολιµένων, εφόσον η προσφορά και η ζήτηση µπορεί να συνδυάζεται µόνο τοπικά. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, συνά- γεται ότι ο εφοδιασµός σε καύσιµα αεροσκαφών στον αερολιµένα Gatwick αποτελεί διακεκριµένη γεωγρα- φική αγορά. (813) Ο αερολιµένας Gatwick αποτελεί σηµαντικό µέρος της κοινής αγοράς. Όσον αφορά την εναέρια κυκλο- φορία, το Gatwick κατατάσσεται ως πέµπτος αερολιµένας στον ΕΟΧ. Επιπλέον, όσον αφορά την κατανά- λωση καυσίµων αεροσκαφών, το Gatwick αντιπροσωπεύει το 25 % της συνολικής κατανάλωσης καυσίµων αεροσκαφών στο ΗΒ (το Heathrow που καλύπτει το 55 %, και οι υπόλοιποι αερολιµένες του ΗΒ το 20 % από κοινού) και 6 % των συνολικών πωλήσεων των καυσίµων αεροσκαφών στον ΕΟΧ (72). ∆ιαδικασία και υποδοµή εφοδιασµού (814) Σύµφωνα µε τα µέρη, οι αεροπορικές εταιρείες αποτελούν τους βασικούς πελάτες καυσίµων αεροσκαφών. Αγοράζουν καύσιµα για τα αεροσκάφη, δηλαδή οι προµηθευτές χρειάζονται πρόσβαση σε υλικοτεχνική υποδοµή για τη µεταφορά του προϊόντος από το διυλιστήριο ή τον τερµατικό σταθµό εισαγωγής στον αερολιµένα και στο αεροσκάφος. Μια τέτοια υποδοµή µπορεί να ανήκει σε µεγάλες εταιρείες πετρε- λαιοειδών ή σε τρίτους, συµπεριλαµβανοµένου του κράτους. Οι περισσότεροι αερολιµένες εφοδιάζονται µε αγωγό, συνήθως απευθείας από διάφορα διυλιστήρια. Ο σιδηρόδροµος και οι φορτηγίδες µπορούν επίσης να χρησιµοποιηθούν για τη µεταφορά από το διυλιστήριο στον αερολιµένα, καίτοι τέτοιες εναλλακτικές δυνατότητες µπορεί να είναι πιο δαπανηρές. Στον αερολιµένα, τα καύσιµα αεριωθουµένων πρέπει να αποθη- κεύονται και να διευθετούνται για ελάχιστο χρονικό διάστηµα δύο ηµερών. Από τους χώρους αποθήκευσης του αερολιµένα, τα καύσιµα αεριωθουµένων µεταφέρονται στις εξέδρες των αεροσκαφών είτε µέσω συ- στήµατος αγωγών µε στόµιο, είτε µέσω ειδικών βυτιοφόρων. Αυτό το τελευταίο στάδιο καλείται και «ενέρ- γεια στο αεροσκάφος». Στους τοµείς της αποθήκευσης στον αερολιµένα και των δραστηριοτήτων στο αεροσκάφος, οι προµηθευτές δηµιούργησαν κοινές επιχειρήσεις µε σκοπό τη µείωση του κόστους και την επίτευξη της αποτελεσµατικότητας. Όµως, αυτό µπορεί να µην ισχύει για τη διακίνηση των καυσίµων από τον τερµατικό σταθµό του διυλιστηρίου ή του εισαγωγέα στον αερολιµένα, όπου ιδιόκτητα ή πλήρως χρησιµοποιούµενα δίκτυα αγωγών µπορεί να περιορίζουν σοβαρά την πρόσβαση και συνεπώς την επιτυχή είσοδο ή/και επέκταση στην αγορά. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τον αερολιµένα του Gatwick. Εφοδιασµός του αερολιµένα του Gatwick σε καύσιµα αεροσκαφών (815) Ως αποτέλεσµα της συγκέντρωσης, η ενοποιηµένη οντότητα θα συµµετέχει κατά [40-50]* % των καυσίµων αεριωθουµένων µε τα οποία εφοδιάζεται το Gatwick. Αυτό το µερίδιο αγοράς θα συνδυαστεί µε υψηλό ποσοστό κυριότητας των πλέον προνοµιακών από την άποψη του ανταγωνισµού µέσων εφοδιασµού (ιδιόκτητοι αγωγοί όπως ο Αγωγός West London Pipeline, ο Αγωγός Walton Gatwick και το υπάρχον σύστηµα Exxon, που συνδέεται απευθείας µε το διυλιστήριό της Fawley στο Gatwick). Σύµφωνα µε αντα- γωνιστές, όλα τα άλλα µέσα εφοδιασµού είτε περιορίζονται από όρια στην ικανότητα είτε βρίσκονται σε σοβαρή µειονεκτική θέση από την άποψη του ανταγωνισµού. Επιπροσθέτως, η Exxon θα ελέγχει σηµαντικό µέρος της ικανότητας διύλισης των καυσίµων αεριωθουµένων για τη Νοτιοανατολική Αγγλία, εφόσον κατέ- χει το διυλιστήριο Fawley και θα αποκτήσει κοινό έλεγχο του διυλιστηρίου Coryton, που σήµερα ανήκει στη ΒP/Mobil. Ας σηµειωθεί ότι το µόνο άλλο διαθέσιµο διυλιστήριο στην περιοχή, το Shell Haven, πρέπει να κλείσει στα τέλη του έτους, πράγµα που σηµαίνει ότι η ενοποιηµένη οντότητα θα έχει το σύνολο της ικανότητας διύλισης στη Νοτιοανατολική Αγγλία (η Mobil έχει δικαίωµα […]* % της φόρτωσης καυσίµου αεριωθουµένων από την Coryton για διανοµή στην ενδοχώρα — ας σηµειωθεί ότι τα καύσιµα αεροσκαφών καθώς και τα καύσιµα πλοίων δεν αποτελούν µέρος της υπάρχουσας κοινής επιχείρησης BP/Mobil). Tο συνδυασµένο µέρος του εφοδιασµού σε καύσιµα αεριωθουµένων στο Heathrow και στο City Airport είναι αντιστοίχως [30-40]* % και [40-50]* %. Επιπλέον, τα µέρη δεν θα έχουν υψηλό ποσοστό της σχετικής υποδοµής που χρησιµοποιείται για τον εφοδιασµό αυτών των αερολιµένων. (72) Στην απόφαση της 6ης Ιουλίου 1994 (Υπόθεση IV/M. 460 — Holdercim/Cedest) (ΕΕ C 211 της 2. 8. 1994), η Επιτροπή ανέφερε ότι οι αγορές που αντιπροσωπεύουν «λιγότερο από 1 % της κοινοτικής κατανάλωσης του προϊόντος» αποτελούν ασήµαντο µέρος της κοινής αγοράς. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/123 (816) Μετά τη συγκέντρωση, η συνδυασµένη οντότητα θα ελέγχει σηµαντικό µέρος της συνολικής υλικοτεχνικής υποδοµής των αγωγών που εξυπηρετούν το Gatwick και ακόµα σηµαντικότερο µέρος των ιδιόκτητων αγωγών (βλέπε συνηµµένα σχεδιαγράµµατα που υπέβαλαν τα µέρη και ανταγωνιστές). Η Exxon κατέχει αγωγό που συνδέει το διυλιστήριο Fawley µε το Gatwick. Κανένας τρίτος δεν έχει πρόσβαση σε αυτό τον αγωγό (εκτός από τη British Airways στην οποία έχουν παραχωρηθεί περιορισµένα δικαιώµατα χρήσης των εγκαταστάσεων για ίδιο εφοδιασµό). Η µόνη εναλλακτική απευθείας διαδροµή για το Gatwick είναι ο αγωγός UKOP, µέσω των αγωγών Walton και West London. Η διαδροµή αυτή αναφέρεται ως στερούµενη επαρκούς ικανότητας προς το παρόν. Στον ακόλουθο πίνακα φαίνεται η κυριότητα αυτών των αγωγών: Ιδιόκτητοι αγωγοί στον αερολιµένα του Gatwick Shell Mobil TotalFina Texaco BP Chevron (%) […]* UKOP West London Walton (817) Τα άλλα εναλλακτικά µέσα πρόσβασης δεν είναι ανταγωνιστικά. Η σιδηροδροµική µεταφορά συνεπάγεται επιπλέον κόστος 5 GBP ανά τόνο. Ο GPSS (ένας κρατικός αγωγός ανοικτής πρόσβασης) δεν έχει άµεση πρόσβαση στο Gatwick, αλλά πρέπει να διέρχεται µέσω του αγωγού Walton ([…]* % Mobil). Αυτή η εναλλακτική δυνατότητα δεν είναι βιώσιµη, κατ' αρχήν διότι κοστίζει επιπλέον 5 GBP ανά τόνο, και δεύτε- ρον διότι η γραµµή GPSS-Walton είναι πλήρης. Μια εναλλακτική πρόσβαση, µέσω της διαδροµής GPSS από τις εκβολές του Βόρειου Τάµεση µέσω Aldermaston, αποκλείεται στην πράξη, καθώς σε ορισµένα βασικά σηµεία η ροή είναι προς εσφαλµένη κατεύθυνση όσον αφορά τον εφοδιασµό του Gatwick. Ακόµα και αν υποθέσουµε ότι µπορεί να επιτραπεί η πρόσβαση στον αγωγό Walton, που έχει απευθείας πρόσβαση στο Gatwick, είναι υποχρεωτική η διέλευση µέσω του αγωγού West London ([…]* % Mobil), που θεωρεί- ται περιορισµένης ικανότητας. (818) ∆εδοµένου ότι το κόστος της εκτίµησης των αερολιµένων µέσω ιδιόκτητων αγωγών ανέρχεται περίπου σε GBP […]* ανά τόνο, φαίνεται να υπάρχει σηµαντικό ανταγωνιστικό µειονέκτηµα για προµηθευτές που πρέπει να βασίζονται σε αυτές τις εναλλακτικές διαδροµές. Αποτέλεσµα αυτού, η συνδυασµένη οντότητα θα έχει στην πραγµατικότητα ένα υλικοτεχνικό πλεονέκτηµα έναντι όλων των άλλων ανταγωνιστών έναντι όλων των άλλων ανταγωνιστών για οιαδήποτε ικανότητα εφοδιασµού. Αυτό το ανταγωνιστικό µειονέκτηµα είναι ακόµα σοβαρότερο για δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις που δεν µοιράζονται τους υπάρχοντες αγωγούς. Αυτό µπορεί να λειτουργήσει ως σοβαρός ανασταλτικός παράγοντας στην είσοδο στην αγορά, δεδοµένου ότι το υλικοτεχνικό κόστος καθορίζει το περιθώριο κέρδους και συνεπώς την τιµή που χρεώνεται σε µια αεροπορική εταιρεία (δεδοµένου ότι το κόστος του προϊόντος βασίζεται σε µεγάλο βαθµό στον Platt και ότι οι άλλες βασικές δαπάνες είναι το κόστος πρόσβασης και το κόστος στο αεροσκά- φος όπου το τελευταίο είναι το ίδιο για όλες τις δραστηριοποιούµενες στην αγορά επιχειρήσεις που κατά- φεραν να αποκτήσουν πρόσβαση στον αερολιµένα). (819) Στην απάντησή τους στην κοινοποίηση των αιτιάσεων, τα µέρη υποστηρίζουν ότι εκτός των δύο βασικών διαδροµών των αγωγών για τον εφοδιασµό καυσίµων αεριωθουµένων στον αερολιµένα του Gatwick υπάρ- χουν τουλάχιστον τρεις εναλλακτικές διαδροµές, συγκεκριµένα διάφορα µέρη των κρατικών αγωγών GPSS. Ωστόσο, ας σηµειωθεί ότι όλες αυτές οι εναλλακτικές διαδροµές συνδέονται έµµεσα µε το Gatwick µέσω του αγωγού Walton. Στο βαθµό που δεν έχουν εξασφαλίσει άµεση πρόσβαση στον αερολιµένα του Gat- wick, δεν µπορούν να θεωρηθούν εναλλακτικές δυνατότητες των δύο βασικών διαδροµών αγωγών. (820) Τα µέρη σηµειώνουν επίσης ότι καίτοι οι βασικές διαδροµές αγωγών προς το Gatwick βρίσκονται όλες είτε στην πλήρη ικανότητά τους είτε πλησίον αυτής, η επέκταση των συγκεκριµένων αγωγών καυσίµων αεριωθουµένων είναι εύκολη εφόσον το αποφασίσουν οι ιδιοκτήτες. Ωστόσο, είναι γεγονός ότι ως αποτέλε- σµα της συγκέντρωσης η Exxon/Mobil θα ελέγχει µόνο µια διαδροµή αγωγού κατέχοντας παράλληλα σηµαντική συµµετοχή στη µόνη εναλλακτική διαδροµή προς το Gatwick. Η ενοποιηµένη οντότητα µπορεί συνεπώς να περιορίσει την πρόσβαση σε αυτή την υποδοµή, καθώς επίσης και την επέκτασή της. Συνολικά, ο έλεγχος από τη συγχωνευθείσα οντότητα του µεγαλύτερου µέρους της βασικής υποδοµής, η πρόσβαση στην οποία είναι απαραίτητη για τον εφοδιασµό του αερολιµένα του Gatwick µε καύσιµα αεριωθουµένων, µπορεί να οδηγήσει σε αποκλεισµό των άλλων προµηθευτών καυσίµων αεριωθουµένων στην αγορά εφοδια- σµού σε καύσιµα αεριωθουµένων στον αερολιµένα του Gatwick. L 103/124 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (821) Όσον αφορά τις πηγές εφοδιασµού συνεπώς, αξίζει να σηµειωθεί ότι µετά το κλείσιµο του Shell Haven, τα διυλιστήρια Fawley της Exxon και Coryton της Mobil θα καταστούν ασυγκρίτως οι πλέον ανταγωνιστικές πηγές εφοδιασµού καυσίµων κίνησης στο Gatwick […]*. Άλλα διυλιστήρια του Ηνωµένου Βασιλείου µε πρόσβαση διανοµής στην ενδοχώρα της Νοτιοανατολικής Αγγλίας δεν έχουν πρόσβαση στην ικανότητα καυσίµων αεριωθουµένων (το Ηνωµένο Βασίλειο ήταν καθαρός εισαγωγέας 1,6 τόνων καυσίµων αεριω- θουµένων το 1998). Επιπλέον, εκτός των Fawley και Coryton, η βασική πηγή εφοδιασµού είναι η αγορά φορτίου. Η αγορά φορτίου µπορεί να οδηγήσει σε σηµαντικό µειονέκτηµα ως προς την τιµή, δεδοµένου ότι σήµερα, η διαφορά κόστους CIF/FOB ανέρχεται σε GBP […]* ανά τόνο. Επιπλέον, δεν υπάρχει σήµερα καµια ανταγωνιστική πρόσβαση στο Gatwick από τους βασικούς τερµατικούς σταθµούς εισαγωγής, εφό- σον η πρόσβαση θα εξαρτάται από ιδιόκτητους αγωγούς ή/και αγωγούς GPSS ή τη σιδηροδροµική µετα- φορά, αν και η τελευταία είναι µη ανταγωνιστική ή ανέφικτη, όπως φαίνεται παραπάνω. (822) Τα µέρη αµφισβητούν το γεγονός ότι θα µπορούσαν να ελέγχουν τις ανταγωνιστικότερες πηγές εφοδια- σµού για την εν λόγω αγορά. Εν προκειµένω, επισηµαίνουν την παρουσία ορισµένων ανταγωνιστών που εφοδιάζουν τον αερολιµένα του Gatwick από διυλιστήρια που βρίσκονται εκτός της νοτιοανατολικής Αγ- γλίας. Εν προκειµένω, καίτοι είναι αναµφισβήτητο ότι άλλες επιχειρήσεις εφοδιάζουν µε καύσιµα αεριω- θουµένων το Gatwick από εγκαταστάσεις παραγωγής που δεν βρίσκονται πλησίον του αερολιµένα, εξακο- λουθεί να υπάρχει το γεγονός ότι ως αποτέλεσµα της συγκέντρωσης η ενοποιηµένη οντότητα θα είναι σε θέση να εφοδιάζει την αγορά καυσίµων αεριωθουµένων από διυλιστήρια που βρίσκονται σε καταλληλότερη θέση. Με άλλα λόγια, η εγγύτητα των διυλιστηρίων Exxon και Mobil στον αερολιµένα του Gatwick απο- τελεί σηµαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα. ∆ηµιουργία δεσπόζουσας θέσης στον εφοδιασµό καυσίµων αεριωθουµένων στον αερολιµένα Gatwick (823) Η Exxon απολαύει σήµερα σηµαντικά µερίδια στον εφοδιασµό καυσίµων αεριωθουµένων στο Gatwick. Ως αποτέλεσµα της συγκέντρωσης, η θέση αυτή θα βελτιωθεί περαιτέρω. Η ενοποιηµένη οντότητα θα είναι ο προµηθευτής [40-50]* % των καυσίµων αεριωθουµένων στο Gatwick. Tα µέρη συµφωνούν µε αυτή την εκτίµηση. Επιπλέον του αγωγού της, η Exxon θα αποκτήσει µερίδια της ικανότητας στη Mobil στους τρεις ιδιόκτητους αγωγούς ([…]* % του UKOP, […]* % του West London και […]* % του Walton Gatwick). Επιπλέον, η ενοποιηµένη οντότητα θα έχει τη µόνη ανταγωνιστική ικανότητα διύλισης στην περιοχή. (824) Επιπλέον, σύµφωνα µε τους ανταγωνιστές, η Exxon έχει µέχρι 1. 1 εκατ. τόνους εφεδρική ικανότητα στους αγωγούς της. Θα µπορούσε να χρησιµοποιήσει αυτή την επιπλέον ικανότητα για να καλύψει οιαδήποτε επιπρόσθετη αύξηση της ζήτησης στο Gatwick, που προβλέπεται να διπλασιαστεί την επόµενη δεκαετία. Άλλοι προµηθευτές δεν διαθέτουν εφεδρική ικανότητα διύλισης ή αγωγού για να εκµεταλλευτούν οιαδή- ποτε περαιτέρω ανάπτυξη της αγοράς. (825) Ένας ανταγωνιστής και ένας σηµαντικός πελάτης αεροπορική εταιρεία που δραστηριοποιούνται στους αερολιµένες του ΗΒ, συµπεριλαµβανοµένου του Gatwick, διαµαρτυρήθηκαν για την υπερ-ανταγωνιστική θέση που θα αποκτήσει η ενοποιηµένη οντότητα όσον αφορά τον εφοδιασµό σε καύσιµα αεριωθουµένων στο Gatwick. Με βάση τα στοιχεία που εξηγήθηκαν στις προηγούµενες παραγράφους, η άποψη της Επι- τροπής είναι ότι η πράξη θα οδηγήσει στη δηµιουργία δεσπόζουσας θέσης στην αγορά για τον εφοδιασµό καυσίµων αεροσκαφών στον αερολιµένα του Gatwick, στο Ηνωµένο Βασίλειο. IV. ∆ΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ (826) Στις 3 Σεπτεµβρίου 1999, τα µέρη πρόσφεραν ορισµένες δεσµεύσεις για την εξάλειψη των σχετικών µε τον ανταγωνισµό ανησυχιών που ανέφερε η Επιτροπή στην κοινοποίηση των αιτιάσεών της της 26ης Ιου- λίου 1999. Στις 20 Σεπτεµβρίου 1999, τα µέρη υπέβαλαν τροποποιηµένες δεσµεύσεις λαµβανοµένων υπόψη ορισµένων προσαρµογών που ζήτησε η Επιτροπή ενόψει, ειδικότερα, των αποτελεσµάτων του ελέγ- χου της αγοράς. Οι δεσµεύσεις συνοψίζονται και εκτιµώνται στα ακόλουθα σηµεία, κατά σειρά των σχε- τικών αγορών για τις οποίες η Επιτροπή διατύπωσε αιτιάσεις όπως προαναφέρθηκε στο σχετικό µε την εκτίµηση µέρος της παρούσας απόφασης. (827) Tο πλήρες κείµενο των δεσµεύσεων επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση και αποτελεί αναπόσπαστο µέρος αυτής. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/125 Α. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΟΛΛΑΝ∆ΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ∆ΙΑΝΟΜHΣ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ (828) Εντός […]* από την ηµεροµηνία της απόφασης της Επιτροπής για έγκριση της συγκέντρωσης («ηµεροµηνία έναρξης ισχύος»), τα µέρη θα επιτύχουν δεσµευτική συµφωνία για την πώληση της Mobil Europe Gas Inc. («MEGAS») σε αγοραστή που θα εγκρίνει η Επιτροπή. Η MEGAS θα πωληθεί ως βιώσιµη δυναµική επι- χείρηση, για την οποία έχει ήδη συναφθεί χαρτοφυλάκιο εφοδιασµού και πωλήσεων, και όλες οι συναφείς συµφωνίες µεταφοράς και άλλων υπηρεσιών. Τα µέρη θα ορίσουν επίσης ανεξάρτητο και έµπειρο καταπι- στευµατοδόχο για να επιβλέπει την τρέχουσα διαχείριση της εκκρεµούς ολοκλήρωσης της πώλησης της MEGAS. (829) H MEGAS είναι η οντότητα της Μobil που πωλεί φυσικό αέριο σε ανταγωνισµό µε την Gasunie στην ολλανδική αγορά. Η εταιρεία αυτή θα πωληθεί µε το χαρτοφυλάκιο εφοδιασµού που έχει ήδη συναφθεί. Ας σηµειωθεί ότι η θυγατρική της Mobil στην Ολλανδία που δραστηριοποιείται στα αρχικά στάδια του σχετικού οικονοµικού κύκλου έχει συνάψει συµβάσεις εξάντλησης των αποθεµάτων για όλες τις παραχωρή- σεις δικαιωµάτων αποκλειστικής εκµετάλλευσης µε τη Gasunie, τη ΜEGAS και τη γερµανική θυγατρική της Mobil. Tα δικαιώµατα και οι υποχρεώσεις της MEGAS βάσει αυτών των συµβάσεων θα συναφθούν µε τον αγοραστή έτσι ώστε ο αγοραστής θα έχει πρόσβαση στο ολλανδικό αέριο στο ίδιο ποσοστό µε εκείνο που θα είχε η MEGAS εάν παρέµενε στον όµιλο Mobil. Συνεπώς, ο αγοραστής θα βρίσκεται στην ίδια µοναδική θέση όσον αφορά συµβάσεις για την πρόσβαση τρίτων µε την Gasunie όπως πριν µε τη Mobil (βλέπε σηµείο 218). ∆εδοµένου ότι αγοραστής πρέπει να είναι ένας βιώσιµος υφιστάµενος ή δυνητικός ανταγωνιστής που θα είναι σε θέση να διατηρεί και να αναπτύσσει τη MEGAS ως µια ενεργή ανταγωνιστική δύναµη, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη τη δυνατότητα για τον αγοραστή να έχει πρόσβαση σε φυσικό αέριο από άλλες πηγές εκτός των Κάτω Χωρών και να φέρει το εν λόγω φυσικό αέριο στην ολλανδική αγορά. Εάν αυτοί οι όροι (που πρέπει να ελεγχθούν από την Επιτροπή) πληρούνται, το καθεστώς προ της πράξης θα επανακαθοριστεί έτσι ώστε η πράξη, υπό τον όρο της εκπλήρωσης της δέσµευσης, δεν θα οδηγήσει στην ενίσχυση της δεσπόζουσας θέσης της Gasunie στην ολλανδική αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων. ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ(-ΕΣ) ΑΓΟΡΑ(-ΕΣ) ∆ΙΑΝΟΜΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ ΣΕ ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ Εκχώρηση της κατά 25 % συµµετοχής της Exxon στη Thyssengas (830) Εντός […]* από την ηµεροµηνία έναρξης ισχύος, τα µέρη θα συνάψουν δεσµευτική συµφωνία για την πώληση της κατά 25 % κεφαλαιουχικής συµµετοχής της Exxon στην Thyssengas GmbH σε τρίτο εγκε- κριµένο από την Επιτροπή. Εντός 10 ηµερών από την ηµεροµηνία έναρξης ισχύος, τα µέρη θα ορίσουν ανεξάρτητο και έµπειρο καταπιστευµατοδόχο που θα εκπροσωπεί τη συµµετοχή της Εxxon και θα ασκεί τα κατά 25 % δικαιώµατα ψήφου της Exxon στη Thyssengas. (831) Η Επιτροπή θεωρεί ότι, συνολικά, η εκχώρηση της κεφαλαιουχικής συµµετοχής της Exxon στην Thyssen- gas αντισταθµίζει την ενίσχυση των δεσποζουσών θέσεων που άλλως θα συνέβαινε ως συνέπεια της συγκέντρωσης. Η ενίσχυση αυτή σχετίζεται µε τη δραστηριότητα της Mobil στην αγορά διανοµής σε µεγά- λες αποστάσεις µε τρέχον µερίδιο αγοράς γύρω στο 1,5 % και κεφαλαιουχική συµµετοχή της Μobil στη Ruhrgas της τάξης του 7,4 %. Ας σηµειωθεί εν προκειµένω ότι η Thyssengas έχει µερίδιο αγοράς γύρω στο 7,3 % της αγοράς διανοµής σε µεγάλες αποστάσεις και είναι µέλος του ορισθέντος γερµανικού ολιγο- πωλίου. (832) Εφόσον τα µέρη δεν συµµετέχουν πλέον στην Thyssengas, η Επιτροπή εκτιµά ότι η εταιρεία αυτή έχει περισσότερα κίνητρα να αµφισβητεί τα άλλα µέλη του ολιγοπωλίου και, µε αυτό τον τρόπο, «αντικαθιστά» το δυναµικό της Mobil. To στοιχείο αυτό αµφισβητήθηκε από τρίτο, που υποστήριξε ότι η αποχώρηση της Exxon από την Thyssengas δεν αποµακρύνει την Thyssengas από την οµάδα του ολιγοπωλίου και τη µετατρέπει σε ανταγωνιστή, αντισταθµίζοντας την αποµάκρυνση της Mobil. Ο συγκεκριµένος τρίτος εξήγησε ότι αυτό οφείλεται στους εναποµείναντες κεφαλαιουχικούς δεσµούς µεταξύ της Thyssengas και των άλλων µελών του ολιγοπωλίου µέσω της RWE-DEA (50 % συµµετοχή στην Thyssengas) και της Shell (25 % συµµετοχή στην Thyssengas). L 103/126 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (833) Για τους ακόλουθους λόγους, η Επιτροπή είναι ικανοποιηµένη από το γεγονός ότι η προτεινόµενη αποχώρηση από την Thyssengas θα αποκαταστήσει τον ανταγωνισµό στο επίπεδο πριν τη συγκέντρωση. Προπάντων, η Mobil συνδέθηκε επίσης µε τη Ruhrgas και λειτουργούσε στενά από κοινού µε τη ΒΕΒ για τη γερµανική παραγωγή της. ∆εύτερον, η συµµετοχή στη RWΕ-DEA και η επιρροή στην Thyssengas είναι σαφώς σηµαντικότερες από τη συµµετοχή κατά 3,5 % στη Ruhrgas (όπου είναι µέλος του οµίλου Berge- mann) και την υποχρέωσή της να διαθέτει το 60 % της γερµανικής παραγωγής της φυσικού αερίου στη Ruhrgas (αυτός ο όγκος εφοδιασµού αντιστοιχεί σε λιγότερο από 1 % της γερµανικής κατανάλωσης φυσικού αερίου). Η RWE-DEA έχει συνεπώς όλα τα κίνητρα να αναπτύξει και να ενισχύσει την Thyssen- gas. Όσον αφορά τη Shell, σηµειώνεται ότι ως συνέπεια της συγκέντρωσης της Exxon µε τη Mobil και της αποχώρησης της Exxon από την Thyssengas, τα συµφέροντα µεταξύ Exxon και Shell, για πρώτη φορά εδώ και 30 χρόνια, δεν θα είναι πλέον παράλληλα στις γερµανικές αγορές φυσικού αερίου. Είναι δύσκολο να εκτιµηθεί ο αντίκτυπος στην ανταγωνιστική συµπεριφορά των διάφορων επιχειρήσεων (ανταγω- νιστική αλληλεπίδραση µεταξύ BEB-Thyssengas, BEB-Ruhrgas, Thyssengas-Ruhrgas κ. ο. κ. ), αλλά συνάγε- ται το συµπέρασµα ότι αυτό επαναφέρει ένα στοιχείο αστάθειας στην πράξη του ολιγοπωλίου. (834) Όσον αφορά την εκτίµηση της καταλληλότητας της κεφαλαιουχικής συµµετοχής της Exxon στην Thyssen- gas, η Επιτροπή θα λάβει δεόντως υπόψη τα κίνητρα για την ανταγωνιστική συµπεριφορά της Thyssengas που αποδίδεται στην ταυτότητα του αγοραστή. ∆ικαιώµατα ψήφου στην Erdgas Münster (835) Τα µέρη θα καταβάλλουν τις βέλτιστες εύλογες προσπάθειες για την επίτευξη της συµφωνίας των άλλων µετόχων της EGM όσον αφορά την ανακατανοµή ορισµένου ποσοστού των δικαιωµάτων ψήφου που κατέ- χει σήµερα η Mobil µε τους εν λόγω µετόχους (κατ' αναλογία µε τα σηµερινά δικαιώµατα ψήφου) έτσι ώστε η BEB και η Mobil (ή η Exxon Mobil) από κοινού θα κατέχουν λιγότερο από 50 % των δικαιωµάτων ψήφου στην EGM. Η δέσµευση περιλαµβάνει ανακατανοµή για αµφότερες τις νοµικές οντότητες στο εσω- τερικό της EGM. (836) Ως µέρος του ελέγχου των προτεινόµενων δεσµεύσεων από την άποψη της αγοράς, οι άλλοι µέτοχοι της EGM ανέφεραν στην Επιτροπή ότι δεν αντιτίθενται στην ανακατανοµή σύµφωνα µε τις λεπτοµέρειες της δέσµευσης. Σε αυτή τη βάση και λαµβανοµένου υπόψη του γεγονότος ότι η συµφωνία µε τους µετόχους θα υπόκειται στην έγκριση της Επιτροπής, η Επιτροπή είναι πεπεισµένη ότι τα µέρη θα αποκτήσουν τον έλεγχο των δοµών εταιρικής διοίκησης της EGM. (837) Συνεπώς τα κίνητρα ανταγωνισµού της EGM θα επανέλθουν στο προ της συγκέντρωσης επίπεδό τους. Η Επιτροπή εκτιµά ότι η ΕGΜ εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε δυνητικό ανταγωνιστή στην αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις σε ένα µελλοντικό ελευθερωµένο περιβάλλον. ΥΠΟΓΕΙΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΞΥΠΗΡΕΤΟΥΝ ΤΟ ΝΟΤΙΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ (838) Για περίοδο δέκα ετών µετά την ηµεροµηνία έναρξης ισχύος […]*, τα µέρη προσφέρονται να συνάψουν δεσµευτική συµφωνία µε τρίτους για την πώληση όλων των δικαιωµάτων της Mobil σε έναν ή περισσότε- ρους από τους εξαντληµένους ταµιευτήρες φυσικού αερίου που είναι κατάλληλοι για µετατροπή σε εγκα- ταστάσεις αποθήκευσης που θα εξυπηρετούν το νότιο τµήµα της Γερµανίας έως ότου πωληθεί κατ' εκτίµηση συνδυασµένος λειτουργικός όγκος φυσικού αερίου, µετά τη µετατροπή, της τάξης των 600 MCM. (839) Εάν τα µέρη και ένας δυνητικός αγοραστής δεν καταφέρουν να συµφωνήσουν για µια λογική τιµή της αγοράς εντός έξι µηνών µετά τη γραπτή εκδήλωση ενδιαφέροντος για συγκεκριµένο ταµιευτήρα εκ µέρους του αγοραστή, τα µέρη, κατόπιν αιτήµατος του δυνητικού αγοραστή, θα ζητήσουν λογική αποτίµηση της αγοράς από τρεις ανεξάρτητους εµπειρογνώµονες εγκεκριµένους από την Επιτροπή. Τα µέρη συµφωνούν ότι θα δεσµευτούν από την εκτίµηση της αξίας εκ µέρους των συγκεκριµένων εµπειρογνωµόνων. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/127 (840) Η δέσµευση πώλησης ενός ή περισσότερων εξαντληµένων ταµιευτήρων µε συνολικό κατ' εκτίµηση λειτουρ- γικό όγκο φυσικού αερίου 600 MCM αντιπροσωπεύει τη δυνατότητα αύξησης του σηµερινού σχετικού όγκου αποθήκευσης κατά […]* % περίπου. Είναι επίσης σαφές από την έρευνα αγοράς ότι ένας τέτοιος όγκος θα επαρκούσε για τον ανταγωνισµό µε τη Ruhrgas στη σχετική αγορά. Κανένας από όσους απάντη- σαν στον έλεγχο αγοράς εκ µέρους της Επιτροπής δεν διατύπωσε αιτιάσεις για τις προτεινόµενες λύσεις ως τρόπο εξάλειψης των σχετικών µε τον ανταγωνισµό ανησυχιών. Συνεπώς, η Επιτροπή θεωρεί ότι η δέσµευση εξασφαλίζει ότι οι φραγµοί εισόδου δυνητικών ανταγωνιστών δεν θα αυξηθούν ως συνέπεια της συγκέντ- ρωσης. Συνεπώς συνάγεται το συµπέρασµα ότι, υπό τις περιστάσεις αυτές, η δεσπόζουσα θέση της Ruhr- gas στην αγορά δεν θα ενισχυθεί. Β. BAΣΙΚΑ ΕΛΑΙΑ (841) Εντός […]* από την ηµεροµηνία έναρξης ισχύος, τα µέρη δεσµεύτηκαν να εκχωρήσουν τον έλεγχο (υπό την έννοια του κανονισµού περί συγκεντρώσεων) µιας ή περισσότερων επιχειρήσεων βασικών ελαίων που περιλαµβάνουν από κοινού περίπου ικανότητα παραγωγής […]* βαρελιών ηµερησίως βασικού ελαίου στη ΒΡ Amoco ή/και έναν ή περισσότερους τρίτους που θα εγκριθούν από την Επιτροπή, µε έναν από τους ακόλουθους τρόπους ή συνδυασµό αυτών: α) µεταβίβαση (ή επιστροφή) κυριότητας […]* ή ισοδύναµης ικανότητας· ή β) µακροπρόθεσµη συµφωνία µίσθωσης ή παρεµφερής ρύθµιση […]*, ανανεώσιµη κατ' επιλογή του µι- σθωτή, σύµφωνα µε την οποία η λειτουργική και στρατηγική διαχείριση της συγκεκριµένης ικανότητας βασικού ελαίου µεταβιβάζεται, έτσι ώστε ο εκδοχέας να µπορεί να αποφασίζει µονοµερώς, χωρίς να ενηµερώνει τα µέρη, σχετικά µε όλα τα λειτουργικά και στρατηγικά θέµατα. Μια τέτοια ρύθµιση υπόκει- ται σε έγκριση της Επιτροπής και η συµφωνία µίσθωσης θα προβλέπει ότι ο εκµισθωτής δεν θα έχει καµια πρόσβαση σε ευαίσθητες, από ανταγωνιστική άποψη, πληροφορίες του µισθωτή. Όπου απαιτού- νται τέτοιες πληροφορίες κατά την άσκηση των συνήθων δικαιωµάτων του εκµισθωτή, οι πληροφορίες αυτές θα προσκοµίζονται σε ανεξάρτητο εκπρόσωπο που θα υπόκειται σε υποχρέωση τήρησης του απορρήτου εξαιρουµένου περιορισµένου αριθµού στοιχείων (όπως ευκαιριακές απορρίψεις που απαιτούν δράση εκ µέρους του εκµισθωτή), που θα καθορίζονται στη συµφωνία µίσθωσης. (842) Εκτός από τις εγκαταστάσεις παραγωγής βασικού ελαίου, οι επιχειρήσεις βασικού ελαίου θα περιλαµβάνουν όλο το αναγκαίο προσωπικό, τις συµβάσεις εφοδιασµού, τους καταλόγους πελατών και τις συµβάσεις που σχετίζονται αποκλειστικά µε τις εκχωρηθείσες εγκαταστάσεις, την πρόσβαση στην τεχνολογία και την παροχή τεχνικής στήριξης για τη λειτουργία της επιχειρηµατικής δραστηριότητας στον τοµέα του βασικού ελαίου. (843) Στη διάρκεια της µεταβατικής περιόδου, η διαχείριση του σκέλους για τα λιπαντικά της κοινής επιχείρησης BP/Mobil (που περιλαµβάνει τις δραστηριότητες βασικών ελαίων) θα πραγµατοποιείται εξ ολοκλήρου ανεξάρτητα από τον υπόλοιπο όµιλο της Exxon — Mobil χωρίς να διαβιβάζονται πληροφορίες και να γνωστοποιούνται σε πρόσωπα εκτός της κοινής επιχείρησης. Ορισµένα µεταβατικά µέτρα όσον αφορά την κοινή επιχείρηση BP/Mobil που θα εξηγηθούν στο τµήµα Γ παρακάτω σχετίζονται επίσης σαφώς µε τη λύση του προβλήµατος των βασικών ελαίων. Εάν η δραστηριότητα βασικών ελαίων δεν εξαγοραστεί από τη BP Amoco, τα µέρη αναλαµβάνουν να τη διατηρήσουν ξεχωριστή από τις δραστηριότητές τους ορίζοντας ένα ξεχωριστό καταπιστευµατοδόχο. (844) Οι επιχειρήσεις εξασφαλίζουν επίσης ότι τα µέρη θα συνδράµουν τον αγοραστή προκειµένου να του επιτρέ- ψουν να αποκτήσει τις απαραίτητες πιστοποιήσεις ποιότητας. Επιπροσθέτως, τα µέρη δεσµεύτηκαν να µεταφέρουν τις συµβάσεις εφοδιασµού που σχετίζονται αποκλειστικά µε τις εκχωρηθείσες επιχειρηµατικές δραστηριότητες στον αγοραστή. Οι συµβάσεις υπερβαίνουν το […]* % των πωλήσεων. Τέλος, η Mobil θα συνεχίσει (κατόπιν επιλογής του αγοραστή) να διαθέτει ό,τι χρησιµοποιεί σήµερα από τα εκχωρηθέντα διυ- λιστήρια για περίοδο […]*. Αυτό αντιπροσωπεύει περίπου […]* % της παραγωγής αυτών των διυλιστη- ρίων. (845) Ο προκύπτων περιορισµός της αλληλεπικάλυψης από τη συγκέντρωση εξαρτάται από το αποτέλεσµα των τρεχουσών διαπραγµατεύσεων µεταξύ BP Amoco και Mobil σχετικά µε τη διάλυση του σκέλους των λιπαντικών της κοινής επιχείρησής τους. Όµως, οι δεσµεύσεις εξασφαλίζουν ότι, ανεξαρτήτως του αποτελέ- σµατος των διαπραγµατεύσεων σχετικά µε τη διάλυση του σκέλους για τα λιπαντικά της κοινής επιχείρησης ΒΡ/Mobil, το µερίδιο της Exxon Mobil στην εµπορική αγορά δεν θα υπερβεί το [λιγότερο από 40]* %. Στη βάση αυτή, η τροποποιηµένη πράξη δεν θα οδηγήσει στη δηµιουργία δεσπόζουσας θέσης που θα κατέ- χει η Εxxon-Mobil στην αγορά βασικών ελαίων. L 103/128 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (846) Όταν, αντί της πώλησης των εγκαταστάσεων παραγωγής, ο έλεγχος πρέπει να αλλάξει µέσω µακροπρό- θεσµης ρύθµισης µίσθωσης, η Επιτροπή πρέπει επίσης να εγκρίνει µια τέτοια συµφωνία. Εν προκειµένω, η Επιτροπή εκτιµά ότι το περίγραµµα µιας τέτοιας συµφωνίας που περιγράφεται στις δεσµεύσεις αποτελεί επαρκή βάση εκκίνησης για την Επιτροπή προκειµένου να εκτιµήσει κατά πόσον η συµφωνία θα οδηγούσε σε αλλαγή του ελέγχου και θα επέτρεπε στο µισθωτή να λειτουργεί την επιχείρησης ως ενεργή ανταγωνι- στική δύναµη. (847) Τρίτοι εξήγησαν ότι µια ρύθµιση µίσθωσης θα ήταν εφαρµόσιµη κατ' αρχήν εάν η διάρκεια της µίσθωσης ήταν επαρκούς διάρκειας. Εξήγησαν επίσης ότι οιοσδήποτε αγοραστής των εκχωρηθεισών δραστηριοτήτων πρέπει να δραστηριοποιείται στον τοµέα της µείξης λιπαντικών προκειµένου να είναι βιώσιµος ανταγω- νιστής. Η Επιτροπή θεωρεί ότι χρονική περίοδος 15 ετών ανανεώσιµη κατ' επιλογή του αγοραστή εξασ- φαλίζει επαρκή διάρκεια για τον αγοραστή ώστε να λειτουργήσει την επιχείρηση ως µια µακροπρόθεσµη υποχρέωση. Ως προς τη σηµασία της ανάληψης δραστηριότητας στον τοµέα των λιπαντικών για τον αγο- ραστή, η Επιτροπή θα ελέγχει την καταλληλότητα του αγοραστή ή µισθωτή κατά τη χρονική περίοδο που τα µέρη θα υποβάλλουν πρόταση στην Επιτροπή και θα ληφθεί υπόψη η ενσωµάτωση της δραστηριότητας στον τοµέα των βασικών ελαίων στις άλλες δραστηριότητές του. Γ. ∆ΙΑΝΟΜΗ ΜΙΚΡΩΝ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΚΙΝΗΣΗΣ (848) Ως απάντηση στο συµπέρασµα της Επιτροπής ότι η συγκέντρωση θα δηµιουργήσει ή θα ενισχύσει την ολι- γοπωλιακή κυριαρχία στην Αυστρία, στους γαλλικούς αυτοκινητοδρόµους µε διόδια, στη Γερµανία, στο Λουξεµβούργο, στις Κάτω Χώρες και το Ηνωµένο Βασίλειο, τα µέρη ανέλαβαν την υποχρέωση να εκποιή- σουν το µερίδιο της Mobil στην Aral και να τερµατίσουν τη συµµετοχή της Mobil στο τµήµα καυσίµων της κοινής επιχείρησης BP/Mobil. ARAL (849) Τα δικαιώµατα της Mobil στην Aral ανήκουν στη Mobil Marketing und Raffinerie GmbH («MMRG»), µια εξ ολοκλήρου ελεγχόµενη εταιρεία της Mobil […]*. (850) Tα µέρη δεσµεύονται να αποχωρήσουν πλήρως από την Αral εντός […]* από την ηµεροµηνία έναρξης ισχύος […]*. (851) […]*. (852) Η υποχρέωση αυτή καταργεί πλήρως τα κίνητρα της Exxon ή BP/Mobil και της Aral να συντονίζουν την ανταγωνιστική συµπεριφορά τους και συνεπώς εξαλείφει τις αιτιάσεις που διατύπωσε η Επιτροπή. ΚΟΙΝΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ BP/MOBIL (853) Τα µέρη αναλαµβάνουν την υποχρέωση να αποσυρθούν πλήρως, εντός […]* από την ηµεροµηνία έναρξη ισχύος, από τις δραστηριότητες της κοινής επιχείρησης στον τοµέα των καυσίµων. Αυτό θα επιτευχθεί µε µια από τις δύο ακόλουθες εναλλακτικές λύσεις: i) πώληση της συµµετοχής της Μobil στην κοινή επι- χείρηση στη BP Amoco (ή, εάν η Αmoco δεν επιθυµεί να εξαγοράσει αυτό το µερίδιο και αποδέχεται ένα τρίτο, σε ένα κατάλληλο τρίτο), ή ii) διάλυση της κοινής επιχείρησης ΒΡ/Mobil, µε βασικά το σύνολο του ενεργητικού στον τοµέα των καυσίµων που θα εξαγοραστεί από τη ΒΡ Amoco ή κατάλληλο τρίτο. (854) Στη διάρκεια της ενδιάµεσης περιόδου, τα µέρη ανέλαβαν την υποχρέωση i) να ορίσουν ανεξάρτητους εκ- προσώπους στην επιτροπή της κοινής επιχείρησης, που θα ψηφίζουν προς το βέλτιστο συµφέρον της κοινής επιχείρησης και δεν θα ανταλλάσσουν καµια πληροφορία σχετικά µε καύσιµα, βασικά έλαια ή λιπαν- τικά µε τη Mobil ή την Exxon Mobil· και ii) να καταργήσουν την πρόσβαση του προσωπικού του τοµέα των λιπαντικών της κοινής επιχείρησης (που λειτουργεί η Mobil) σε πληροφορίες σχετικά µε τη δραστη- ριότητα στον τοµέα των καυσίµων. 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/129 (855) Η Επιτροπή θεωρεί ότι αυτό προσφέρει τη βέλτιστη δυνατή προστασία στη διάρκεια της ενδιάµεσης περιό- δου. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η εφαρµογή αυτών των µεταβατικών µέτρων εξαρτάται σε κάποιο βαθµό από τον άλλο εταίρο της κοινής επιχείρησης, τη BP Αmoco. Όµως, ως επιχείρηση που δραστηριοποιείται στον τοµέα των καυσίµων, η BP Amoco θα έχει κίνητρο να διασφαλίσει ότι καµία πληροφορία δεν θα δια- βιβάζεται στην Exxon Mobil. Παρ' όλα αυτά, η BP Amoco εξέφρασε τις αντιρρήσεις της για το διορισµό ανεξάρτητων εκπροσώπων στην κοινή επιτροπή, υποστηρίζοντας ότι αυτό ισοδυναµεί µε εκχώρηση δικαιωµάτων της Mobil που απαγορεύεται από τη σύµβαση. Φαίνεται, όµως, ότι επειδή τα µέρη δεσµεύο- νται έναντι της Επιτροπής για το διορισµό κάποιων ανεξάρτητων εκπροσώπων, που θα εγκρίνει η Επιτροπή, δεν εµποδίζονται να υποδείξουν αυτούς τους εκπροσώπους ως εκπροσώπους της Mobil βάσει της συµφω- νίας για την κοινή επιχείρηση. ∆εν είναι επίσης βέβαιο ότι η BP Amoco και η Mobil θα βρουν τρόπους να συµφωνήσουν σχετικά µε το πως θα αποµονωθούν τα συστήµατα πληροφόρησης για τη δραστηριότητα στον τοµέα των καυσίµων από τη δραστηριότητα στον τοµέα των λιπαντικών. Όµως, τα µέρη έχουν δεσµευτεί µονοµερώς να διακόψουν τέτοιους είδους σχέσεις σε περίπτωση µη επίτευξης, εντός βραχείας χρονικής περιόδου, συµφωνίας µε τη BΡ Amoco. Tα µέρη δεσµεύτηκαν επίσης να ορίσουν ανεξάρτητο παρατηρητή, του οποίου το έργο θα είναι να παρακολουθεί τη συµµόρφωσή τους µε τις προσφερόµενες λύσεις. (856) Η BP Amoco υποστηρίζει ότι η αποχώρηση της Mobil από την κοινή επιχείρηση BP/Mobil δεν πρέπει να υπερβαίνει τη χρονική διάρκεια […]*. Αυτό βασίζεται σε δύο λόγους. Κατ' αρχήν, η Mobil δεν πρέπει να αναζητά έναν αγοραστή εφόσον µόνο η BP Amoco θα µπορούσε να εξαγοράσει τη συµµετοχή της στην κοινή επιχείρηση BP/Mobil. ∆εύτερον, η ενδιάµεση περίοδος µπορεί να αποδειχθεί επιζήµια για τον αντα- γωνισµό λόγω της πιθανότητας να επωφεληθεί η Exxon Mobil από πληροφορίες σχετικές µε δραστηριότη- τες διανοµής µικρών ποσοτήτων καυσίµων της BP/Mobil. (857) Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι η διάρκεια της ενδιάµεσης περιόδου είναι εύλογη. Για τον καθορισµό της ορθής χρονικής περιόδου, η Επιτροπή έπρεπε να σταθµίσει αφενός την ανάγκη για ταχεία αντιµετώπιση των σχετικών µε τον ανταγωνισµό ανησυχιών της από κοινού µε την πιθανή ζηµία που θα µπορούσε επιφέρει η συνεχής παρουσία της Mobil στην κοινή επιχείρηση σε έναν από τους βασικούς ανταγωνιστές της Exxon, έναντι, αφετέρου, της ανάγκης των µερών να λάβουν δεόντως υπόψη την ύπαρξη ενός µοναδικού αγο- ραστή. Πράγµατι, η BP Amoco θα µπορούσε να τείνει προς την υπαγόρευση των όρων της πώλησης εφό- σον η ενδιάµεση περίοδος είναι τόσο βραχεία. Η συγκεκριµένη ενδιάµεση περίοδος δεν πρέπει να χρησιµο- ποιηθεί από τα µέρη για να παρατείνει αδικαιολογήτως τη συµµετοχή της Mobil στην κοινή επιχείρηση. Και αυτό διότι οι δεσµεύσεις προβλέπουν i) υποχρέωση της Μobil να αποδεχτεί λύση εµπειρογνωµόνων για οιαδήποτε ζητήµατα που συνδέονται µε την αποτίµηση της συµµετοχής της Mobil εφόσον το επιθυµεί η BP Amoco· και ii) υποχρέωση των µερών να διαπραγµατευτούν µε καλή πίστη µε τη BP Amoco. Οι εκθέσεις του ανεξάρτητου παρατηρητή θα ενηµερώνουν την Επιτροπή για όλα αυτά τα ζητήµατα, επιτρέ- ποντας τοιουτοτρόπως στην Επιτροπή να καθορίσει, υπό ορισµένες περιστάσεις, βραχύτερο χρονικό όριο για την εκχώρηση του µεριδίου της Mobil ή τη διάλυση της κοινής επιχείρησης. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ (858) Οι δεσµεύσεις που αφορούν τα καύσιµα εξαλείφουν το σύνολο των αλληλεπικαλύψεων µεταξύ της δραστη- ριότητας της Exxon και της Mobil στον τοµέα των καυσίµων σε όλες τις αγορές για τις οποίες η Επιτροπή κατέληξε στο συµπέρασµα ότι θα µπορούσε να δηµιουργηθεί ή να ενισχυθεί µια ολιγοπωλιακή κυριαρχία σε ολόκληρο τον τοµέα καυσίµων στην Ευρώπη. Συνεπώς, τέτοιες δεσπόζουσες θέσεις δεν θα δηµιουργη- θούν ούτε θα ενισχυθούν. ∆. ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ (859) Εντός […]* από την ηµεροµηνία έναρξης ισχύος, τα µέρη θα εκχωρήσουν την παγκοσµίου κλίµακας δραστηριότητα της Exxon µε εµπορικές αεροπορικές εταιρείες στον τοµέα των λιπαντικών αεροσκαφών, σε αγοραστή εγκεκριµένο από την Επιτροπή. Η επιχειρηµατική δραστηριότητα περιλαµβάνει την Ε & Α προϊό- ντος, την εµπορία και τις πωλήσεις, τις εγκαταστάσεις µείξης και συσκευασίας, τη διαχείριση της ποιότητας προϊόντος και την τεχνική στήριξη και τη συναφή εµπορία και πωλήσεις, τη διαχείριση της ποιότητας του προϊόντος και το αρµόδιο για την τεχνική στήριξη προσωπικό. Ένας καταπιστευµατοδόχος θα εξασφαλίσει ότι, στη διάρκεια της ενδιάµεσης περιόδου, οι δραστηριότητες της Εxxon και της Μobil θα παραµείνουν ξεχωριστές. L 103/130 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 (860) Ο έλεγχος αγοράς που πραγµατοποίησε η Επιτροπή επιβεβαίωσε ότι η εκχώρηση της δραστηριότητας της Exxon στον τοµέα των λιπαντικών αεροσκαφών θα ήταν προτιµητέα από την αντίστοιχη της δραστηριότη- τας στον τοµέα των λιπαντικών αεροσκαφών της Mobil (όπως είχαν αρχικά προτείνει τα µέρη). Πράγµατι, οι δραστηριότητες της Mobil εντάσσονται στον όµιλο Mobil. Η Mobil παράγει εστερική βασική πρώτη ύλη και επίσης πέντε πρόσθετα. ∆εν φάνηκε εφικτή η προσφορά εγκατάστασης µείξης της Mobil ως µέρος ενός ευρύτερου συγκροτήµατος. Συνεπώς αυτοί που απάντησαν στον έλεγχο αγοράς της Επιτροπής ανέφε- ραν τις αµφιβολίες τους ως προς την ικανότητα ενός αγοραστή της δραστηριότητας στον τοµέα των λιπα- ντικών αεροσκαφών της Mobil να λειτουργεί ως βιώσιµη ανταγωνιστική δύναµη ικανή να περιορίσει τις ενέργειες της Εxxon Mobil. Όταν ενηµερώθηκαν σχετικά µε τις αµφιβολίες της Επιτροπής ως προς την καταλληλότητα της εκχώρησης της δραστηριότητας στον τοµέα των λιπαντικών αεροσκαφών της Mobil, τα µέρη προσφέρθηκαν να απαλλαγούν από την επιχειρηµατική δραστηριότητα της Exxon. Aντίθετα προς τη δραστηριότητα της Mobil στον τοµέα των λιπαντικών αεροσκαφών, η δραστηριότητα της Exxon στον τοµέα των λιπαντικών αεροσκαφών δεν συνυφαίνεται στενά µε άλλες δραστηριότητες της Exxon (εφοδια- σµός σε πρώτες ύλες σε µεγάλο βαθµό από τρίτους· ξεχωριστή εγκατάσταση µείξης). (861) Σε αυτή τη βάση, η Επιτροπή εκτιµά ότι δεν θα δηµιουργηθεί δεσπόζουσα θέση στη συγκεκριµένη αγορά και ότι οι σχετικές µε τον ανταγωνισµό ανησυχίες που εκφράζονται στην κοινοποίηση των αιτιάσεων έχουν εξαλειφθεί. Ε. ΚΑΥΣΙΜΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ (862) Τα µέρη ανέλαβαν την υποχρέωση να πωλούν, εντός […]* από την ηµεροµηνία έναρξης ισχύος, ικανότητα αγωγού καυσίµων αεροσκαφών από το διυλιστήριο Coryton στον αερολιµένα του Gatwick ισοδύναµη µε τους όγκους πωλήσεων της Mobil στο Gatwick το 1998. Η συγκεκριµένη ανάληψη υποχρέωσης καταργεί τον έλεγχο των σηµείων συµφόρησης που θα κέρδιζαν τα µέρη µέσω της συγκέντρωσής τους όσον αφορά τον εφοδιασµό σε καύσιµα αεριωθουµένων στον αερολιµένα του Gatwick. Συνεπώς, δεν θα δηµιουργηθεί δεσπόζουσα θέση στην αγορά εφοδιασµού καυσίµων αεροσκαφών στον αερολιµένα του Gatwick, ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ: Άρθρο 1 Yπό τον όρο της πλήρους τήρησης των δεσµεύσεων που συνοψίζονται στις παραγράφους 826 έως 862, και περιγράφονται λεπτοµερώς στο παράρτηµα, η συγκέντρωση που κοινοποιήθηκε στις 3 Μαΐου 1999 και συνίσταται στη συγχώνευση µεταξύ της Exxon Corporation και της Mobil Corporation κηρύσσεται συµβιβάσιµη µε την κοινή αγορά και τη λειτουργία της συµφωνίας για τον ΕΟΧ. Άρθρο 2 Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στις ακόλουθες επιχειρήσεις: 1. Exxon Corporation 5959 Las Calinas Boulevard Irving USA Texas 2. Mobil Corporation 3225 Gallows Road Fairfax USA Virginia Βρυξέλλες, 29 Σεπτεµβρίου 1999. Για την Επιτροπή Mario MONTI Μέλος της Επιτροπής 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/131 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Το πλήρες πρωτότυπο κείµενο των όρων και υποχρεώσεων που αναφέρονται στο άρθρο 1 έχει δηµοσιευθεί στον ακόλουθο δι- κτυακό τόπο της Επιτροπής: http://europa. eu. int/comm/competition/index_en. html L 103/132 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ I. TΑ ΜΕΡΗ ΚΑΙ Η ΠΡΑΞΗ. II. Η ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ∆ΙΑΣΤΑΣΗ. III. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ. Α. ΚΟΙΤΑΣΜΑΤΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ, ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΗ. ΣΧEΤΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ. ∆ΡΑΣΤΗΡΙΟΠΟΙΟΥΜΕΝΕΣ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ. Η ΘΕΣΗ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΣΤΗΝ ΑΓΟΡΑ. Κοιτασµατική έρευνα. Παραγωγή και πωλήσεις. EΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ. Β. ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΥΓΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ. Γ. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. Περιγραφή της «στήλης φυσικού αερίου». Συµβατικό πλαίσιο. Συνοπτική επισκόπηση της στήλης φυσικού αερίου στις Κάτω Χώρες και τη Γερµανία. ΑΓΟΡΕΣ ∆ΙΑΝΟΜΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ. Σχετική αγορά προϊόντος. α) ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων κατά αγοράς τοπικής διανοµής. β) Αγορά διανοµής µεγάλω ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις κατά αγοράς διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µικρές αποστάσεις: η διανοµή µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις είναι µία διακεκριµένη αγορά προϊόντος όπου η είσοδος εξαρτάται από την καλή θέληση των κυριαρχουσών στην αγορά επιχειρήσεων ή από µία επένδυση ιδιαίτερα υψηλού εφάπαξ κόστους. Συµπέρασµα. Φυσικό αέριο χαµηλής θερµαντικής ικανότητας και φυσικό αέριο υψηλής θερµαντικής ικανότητας. ∆υνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης: µετατροπή της στήλης φυσικού αερίου από συµβατό LCV σε συµβατό HCV. Συµπέρασµα όσον αφορά τη δυνατότητα υποκατάστασης από την πλευρά της ζήτησης. Σχετική γεωργαφική αγορά. α) Κάτω Χώρες. β) Γερµανικές αγορές διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις. Θέση των συµµετεχόντων στην αγορά. α) Η ολλανδική αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτητων. β) Οι γερµανικές αγορές διανοµής µεγάλων ποσοτήτων σε µεγάλες αποστάσεις. Εκτίµηση του ανταγωνισµού. α) Η ολλανδική αγορά διανοµής µεγάλων ποσοτήτων. β) Αγορά(-ές) διανοµής µεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου σε µεγάλες αποστάσεις στη Γερµανία. Η µη ανταγωνιστική γερµανική αγορά φυσικού αερίου. Ενιαία κυριαρχία στην παλαιά οροθετηµένη περιφέρεια. Ολιγοπωλιακή κυριαρχία. Αποτέλεσµα της συγκέντρωσης. ΥΠΟΓΕΙΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ. Σχετική αγορά προϊόντος. Σχετική γεωγραφική αγορά. Υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης που εξυπηρετούν το νότιο τµήµα της Γερµανίας. 1 2 2 2 3 3 4 4 4 4 5 6 6 6 6 7 8 8 8 9 9 13 13 14 15 16 16 16 17 17 19 20 20 22 22 24 24 25 26 26 26 26 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/133 ∆. BAΣΙΚΑ ΕΛΑΙΑ, ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΚΑΙ ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ. ΕΙΣΑΓΩΓΗ. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΑΓΟΡΑΣ. Τα βασικά έλαια είναι το τελικό προϊόν της διύλισης αργού πετρελαίου. Χαρακτηριστικά. Κατάταξη. Αργό πετρέλαιο που χρησιµοποιείται ως πρώτη ύλη. Πρόσθετα. Λιπαντικά. Λιπαντικά αυτοκινήτων και βιοµηχανικά λιπαντικά. Ανάπτυξη λιπαντικών. Απαιτήσεις ποιότητας όσον αφορά τα βιοµηχανικά λιπαντικά και τα λιπαντικά πλοίων. Πρότυπα καθορισµού προτύπων και τυποποίησης για λιπαντικά αυτοκινήτων. ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΓΟΡΑΣ. Αγορές προϊόντος. Βασικά έλαια. Πρόσθετα. Λιπαντικά. Σχετικές γεωγραφικές αγορές. Βασικά έλαια. Πρόσθετα. Λιπαντικά. ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ. Βασικά έλαια. Η σηµερινή δοµή της αγοράς. Φραγµοί εισόδου και εξόδου. Προνοµιακός ρόλος των Exxon, BP/Mobil και Shell µε περιορισµένες πιέσεις που ασκούνται από µικρότε- ρους παραγωγούς βασικών ελαίων. Επιπτώσεις της συγκέντρωσης στον ανταγωνισµό της αγοράς βασικών ελαίων. Συµπέρασµα. Πρόσθετα. Λιπαντικά. Ε. ∆ΙΥΛΙΣΗ ΚΑΙ EMΠΟΡΙΑ ΚΑΥΣΙΜΩΝ (ΤΕΛΙΚΑ ΣΤΑ∆ΙΑ ΤΟΥ ΣΧΕΤΙΚΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ) Γενική επισκόπηση. Η αλυσίδα του εφοδιασµού. ∆ιύλιση. Πωλήσεις και εµπορία καθαρών προϊόντων. Μεταφορά καθαρών προϊόντων. Υλικοτεχνική υποδοµή. Το ανταγωνιστικό περιβάλλον. 28 28 28 28 28 29 29 29 30 30 30 31 31 33 33 33 35 35 35 35 36 37 37 37 37 40 40 51 54 54 54 55 55 55 55 56 56 56 56 L 103/134 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 Αγορά προϊόντος. Πωλήσεις µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης. Πωλήσεις µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης σε αυτοκινητοδρόµους µε διόδια. Πωλήσεις εκτός των πωλήσεων µικρών ποσοτήτων. Γεωγραφική αγορά. ∆ιάθεση µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης. ∆ιάθεση µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης σε αυτοκινητοδρόµους µε διόδια. Πωλήσεις εκτός των πωλήσεων µικρών ποσοτήτων καθαρών προϊόντων (καυσίµων). Εκτίµηση του ανταγωνισµού. Η εκτίµηση της κοινής επιχείρησης BP/Mobil. Συµµετοχή της Mobil στην Aral. ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων καυσίµων κίνησης. ΑΥΣΤΡΙΑ. ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ. ∆ιύλιση. Υποδοµή. ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων. Πώληση µικρών ποσοτήτων. ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ. ∆οµή της αγοράς. ∆υναµική του ανταγωνισµού — Κόστος και τιµές. Κόστος. Τιµές. Φραγµοί εισόδου — Eπέκταση — ∆υνητικός ανταγωνισµός. ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ. ΓΑΛΛΙΑ– ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ∆ΡΟΜΟΙ. ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ. Το πρατήριο σε αυτοκινητόδροµο µε διόδια ως διακεκριµένη αγορά προϊόντος. ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ. ∆οµή της αγοράς. ∆υναµική του ανταγωνισµού — Κόστος και τιµές. Κόστος. Τιµές. Τάσεις των τιµών. Φραγµοί εισόδου — Eπέκταση — ∆υνητικός ανταγωνισµός. Φραγµοί εισόδου. ∆υνητικός ανταγωνισµός. ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ. 58 58 58 58 58 58 59 59 59 59 62 62 69 69 69 69 69 70 70 70 71 71 72 72 72 73 73 73 75 75 77 77 78 80 81 81 82 82 7. 4. 2004 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης L 103/135 ΓΕΡΜΑΝΙΑ. ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ. ∆ιύλιση. Υποδοµή. ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων. ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων. ∆υτική και Ανατολική Γερµανία. ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ. ∆οµή της αγοράς. ∆υναµική του ανταγωνισµού — Κόστος και τιµές. Φραγµοί εισόδου — επέκταση — δυνητικός ανταγωνισµός. ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ. ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ. ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ. ∆ιύλιση. ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων. ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων. ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ. Το Λουξεµβούργο ως διακεκριµένη γεωγραφική αγορά. ∆οµή της αγοράς. ∆υναµική του ανταγωνισµού — Κόστος και τιµές. Κόστος. Τιµές. Ειδικά χαρακτηριστικά της αγοράς του Λουξεµβούργου — ρύθµιση τιµών. Φραγµοί εισόδου — επέκταση — δυνητικός ανταγωνισµός. ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ. ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ. ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ. ∆ιύλιση. ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων. ∆ιανοµή µικρών ποσοτήτων. ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ. ∆οµή αγοράς. 83 83 83 83 84 85 86 86 86 87 89 89 90 90 90 90 90 91 91 91 92 92 93 95 96 96 97 97 97 98 98 98 98 Ανταγωνιστική δυναµική — Κόστος και τιµές. 100 Κόστος. 100 Τιµές. 101 Φραγµοί εισόδου — επέκταση — δυνητικός ανταγωνισµός. 103 Φραγµοί εισόδου. 103 ∆υνητικός ανταγωνισµός. 103 ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ. 104 L 103/136 EL Επίσηµη Εφηµερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης 7. 4. 2004 TΟ ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΙΕΙΟ. 105 ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ. 105 ∆ιύλιση. 105 ∆ιανοµή µεγάλων ποσοτήτων. 105 ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΠΡΙΝ ΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΠΑΡΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ. 106 ∆οµή της αγοράς. 106 Ανταγωνιστική δυναµική — Κόστος και τιµές. 108 Μία ιστορική προοπτική. 108 Φραγµοί εισόδου — επέκταση — δυνητικός ανταγωνισµός. 113 ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΜΕΤΑΤΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ — ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΑΞΗΣ ΣΤΟΝ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟ. 113 Η µοναδική ανταγωνιστική θέση στον τοµέα διανοµής µεγάλων ποσοτήτων. 114 Η αδιαµφισβήτητη ηγετική θέση στην αγορά διανοµής µικρών ποσοτήτων. 115 ΣΤ. ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ. 116 ΟΡΙΣΜΟΣ ΑΓΟΡΑΣ. 117 Σχετική αγορά προϊόντος. 117 Τα λιπαντικά αεροσκαφών και τα συνήθη λιπαντικά δεν αποτελούν µέρος της ίδιας αγοράς. 117 Εµπορικές, στρατιωτικές και παράγωγες εφαρµογές. 117 Σχετική γεωγραφική αγορά. 118 ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ. 119 Ζ. ΚΑΥΣΙΜΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ. 120 ΑΓΟΡΑ ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ. 120 ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΑΓΟΡΑ. 121 ∆ιαδικασία και υποδοµή εφοδιασµού. 122 Εφοδιασµός του αερολιµένα του Gatwick σε καύσιµα αεροσκαφών. 122 ∆ηµιουργία δεσπόζουσας θέσης στον εφοδιασµό καυσίµων αεριωθουµένων στον αερολιµένα Gatwick. 124 IV. ∆ΕΣΜΕΥΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΚΤΙΜΗΣΗ. 124 Α. ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ. 125 ΟΛΛΑΝ∆ΙΚΗ ΑΓΟΡΑ ∆ΙΑΝΟΜΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ. 125 ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ(-ΕΣ) ΑΓΟΡΑ(-ΕΣ) ∆ΙΑΝΟΜΗΣ ΜΕΓΑΛΩΝ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ ΣΕ ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ. 125 Εκχώρηση της κατά 25 % συµµετοχής της Exxon στη Thyssengas. 125 ∆ικαιώµατα ψήφου στην Erdgas Münster. 126 126 ΥΠΟΓΕΙΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΠΟΥ ΕΞΗΠΗΡΕΤΟΥΝ ΤΟ ΝΟΤΙΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΑΣ Β. BAΣΙΚΑ ΕΛΑΙΑ. 127 Γ. ΑΝΟΜΗ ΜΙΚΡΩΝ ΠΟΣΟΤΗΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΚΙΝΗΣΗΣ. 128 ARAL. 128 ΚΟΙΝΗ ΕΠΙΧΕΙΧΗΡΗΣ BP/MOBI. 128 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ. 129 ∆. ΛΙΠΑΝΤΙΚΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ. 129 Ε. ΚΑΥΣΙΜΑ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ. 130