title: 2000/12/ΕΚ: Απόφαση της Επιτροπής, της 20ής Ιουλίου 1999, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 54 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ (Υπόθεση IV/36.888 - Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 1998) [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθμό Ε(1999) 2295] (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (Το κείμενο στη γαλλική γλώσσα είναι το μόνο αυθεντικό)

eurovoc_concepts:
exclusive distribution agreement
professional sport
restriction on competition
sale
sporting event
sports body

text: 8. 1. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 5/55 ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 20ής Ιουλίου 1999 σχετικά µε διαδικασία εφαρµογής του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 54 της συµφωνίας για τον ΕΟΧ (Υπόθεση IV/36. 888 — Παγκόσµιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 1998) [κοινοποιηθείσα υπό τον αριθµό Ε(1999) 2295] (Το κείµενο στη γαλλική γλώσσα είναι το µόνο αυθεντικό) (Κείµενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) (2000/12/ΕΚ) Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, τη συµφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονοµικό Χώρο, τον κανονισµό αριθ. 17 του Συµβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτο κανονισµό εφαρµογής των άρθρων 85 και 86 της συνθήκης (1), όπως τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισµό (ΕΚ) αριθ. 1216/1999 (2), και ιδίως το άρθρο 15 παράγραφος 2, την απόφαση της Επιτροπής, της 25ης Αυγούστου 1998, περί της κίνησης διαδικασίας σχετικά µε την παρούσα υπόθεση, Έχοντας παράσχει στην ενδιαφερόµενη επιχείρηση τη δυνατότητα να διατυπώσει τις απόψεις της επί των αιτιάσεων της Επιτροπής, σύµφωνα µε το άρθρο 19 παράγραφος 1 του κανονισµού αριθ. 17 και µε τον κανονισµό αριθ. 99/63/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 25ης Ιουλίου 1963, περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19 παράγραφος 1 του κανονισµού αριθ. 17 του Συµβουλίου (3), Κατόπιν διαβουλεύσεων µε τη συµβουλευτική επιτροπή συµπράξεων και δεσποζουσών θέσεων, Εκτιµώντας τα ακόλουθα: I. ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ Α. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ (1) (2) Η παρούσα απόφαση αφορά τις ρυθµίσεις που εφάρµοσε η διορισµένη από το κράτος τοπική οργανωτική επιτροπή (CFO) µε σκοπό την πώληση στο καταναλωτικό κοινό, κατά τα έτη 1996 και 1997, των εισιτηρίων για τους αγώνες του τελικού γύρου του Παγκόσµιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου του 1998. Β. Η CFO Η «Comité français d’organisation de la Coupe du monde de football 1998» («Γαλλική επιτροπή διοργάνωσης του Παγκόσµιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου 1998», στο εξής «CFO»), είναι µία µη κερδοσκο- πική οργάνωση την οποία συνέστησε στις 10 Νοεµβρίου 1992 η Γαλλική Οµοσπονδία Ποδοσφαίρου (FFF), µε την έγκριση της ∆ιεθνούς Οµοσπονδίας Ποδοσφαιρικών Συλλόγων (FIFA). Ρητή αποστολή της CFO ήταν η πραγµατοποίηση όλων των ενεργειών που ήσαν αναγκαίες για την από τεχνική και επιµελητειακή άποψη οργάνωση του τελικού γύρου του παγκόσµιου κυπέλλου ποδοσφαίρου του 1998 στη Γαλλία, τηρουµένων των διαφόρων διαδικαστικών περιορισµών που έχει θεσπίσει η FIFA. (1) ΕΕ 13 της 21. 2. 1962, σ. 204/62. (2) ΕΕ L 148 της 15. 6. 1999, σ. 5. (3) ΕΕ 127 της 20. 8. 1963, σ. 2268/63. L 5/56 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 1. 2000 (3) (4) (5) (6) (7) Γ. ΤΟ ΠΡΩΤΑΘΛΗΜΑ 32 εθνικές οµάδες ποδοσφαίρου από ολοκληρο τον κόσµο έλαβαν µέρος στον τελικό γύρο του παγκό- σµιου πρωταθλήµατος ποδοσφαίρου του 1998. Είχε προηγηθεί, το 1997, η ολοκλήρωση των προκριµα- τικών αγώνων, µε τη συµµετοχή 172 αντιπροσωπευτικών οµάδων. Τόσο η Βραζιλία, η οποία ήταν η νικήτρια του προηγούµενου πρωταθλήµατος του 1994, όσο και η Γαλλία, η οποία θα φιλοξενούσε τον τελικό γύρο του πρωταθλήµατος, είχαν απαλλαγεί από την υποχρέωση πρόκρισης και συνεπώς δεν έλαβαν µέρος στους προκριµατικούς αγώνες. Η πρώτη φάση του τελικού γύρου ξεκίνησε στις 10 Ιουνίου 1998 µε την ταξινόµηση των οµάδων σε οκτώ οµίλους. Κάθε όµιλος αποτελείτο από τέσσερις οµάδες. Η σύνθεση των οµίλων καθορίστηκε µε ειδική κλήρωση, που πραγµατοποιήθηκε στις 4 ∆εκεµβρίου 1997. Κάθε οµάδα έπαιξε τρεις συνολικά αγώνες εναντίον των υπολοίπων οµάδων του οµίλου της. Οι οµάδες οι οποίες κατετάγησαν πρώτες ή δεύτερες σε καθέναν από τους οκτώ οµίλους της πρώτης φάσης προκρίθηκαν στη δεύτερη φάση. Συνεπώς, στη δεύτερη φάση µετείχαν 16 οµάδες, και ο πρώτος γύρος της φάσης αυτής ήταν γνωστός ως «Γύρος των 16». Ακολούθησαν τέσσερις προηµιτελικοί αγώνες, δύο ηµιτελικού, ένας αγώνας για την κατάταξη στην 3η και 4η θέση («µικρός τελικός») και, τέλος, στις 12 Ιουλίου 1998, ο µεγάλος τελικός του παγκόσµιου κυπέλλου. Οι αγώνες του τελικού γύρου του παγκόσµιου κυπέλλου ποδοσφαίρου διεξήχθησαν σε δέκα στάδια, σε διάφορα σηµεία της Γαλλίας. Καθένας από τους αγώνες µίας οµάδας κατά την πρώτη φάση διεξήχθη και σε διαφορετικό στάδιο. Κατά τη CFO, µε τον τρόπο αυτό εξασφαλιζόταν ότι κάθε στάδιο θα φιλοξενούσε τουλάχιστον δύο οµάδες που θα κατατάσσονταν πρώτες στον όµιλό τους κατά την πρώτη φάση. Όσον αφορά τους αγώνες της δεύτερης φάσης, καθένα από τα δέκα στάδια του παγκόσµιου κυπέλλου φιλο- ξένησε τουλάχιστον έναν αγώνα του «Γύρου των 16» ή έναν προηµιτελικό αγώνα. ∆. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ∆ΙΑΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ Η FIFA είναι κάτοχος όλων των δικαιωµάτων που σχετίζονται µε τα πρωταθλήµατα του Παγκόσµιου Κυπέλλου και συνεπώς είναι αυτή που θεσπίζει τους κανονισµούς που διέπουν το γενικό οργανωτικό πλαίσιο των αγώνων, τόσο κατά τον προκριµατικό γύρο όσο και κατά τον τελικό γύρο. Αναφορικά µε τις οργανωτικές ρυθµίσεις που θα ίσχυαν για τον τελικό γύρο του παγκόσµιου κυπέλλου ποδοσφαίρου του 1998, η FIFA εξέδωσε κανονισµούς οι οποίοι προέβλεπαν ότι, µε την επιφύλαξη της έγκρισης των συνολικών ρυθµίσεων από τη FIFA (4), η CFO ήταν υπεύθυνη για όλα τα ζητήµατα που αναφέρονταν στην τιµή, τη διάθεση και την πώληση των εισιτηρίων των αγώνων του τελικού γύρου (5). Ε. ∆ΙΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ — ΓΕΝΙΚΑ (8) Συνολικά, η CFO διέθεσε 2 666 500 περίπου εισιτήρια τα οποία επρόκειτο να διανεµηθούν µεταγενέστερα, είτε απευθείας, είτε µέσω δικτύων πώλησης βάσει επίσηµης εξουσιοδότησης. Η διάθεση των εισιτηρίων έγινε ως εξής: — 28,12 % διατέθηκαν από τη CFO στο καταναλωτικό κοινό — 23,33 % διατέθηκαν στο καταναλωτικό κοινό από εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου — 6,58 % διατέθηκαν στο καταναλωτικό κοινό παγκοσµίως από εξουσιοδοτηµένα ταξιδιωτικά πρακτορεία — 13,48 % διατέθηκαν από τη CFO σε µέλη της «Famille du Football Français» (6) — 13,15 % διατέθηκαν από τη CFO σε χορηγούς — 7,51 % διατέθηκαν από τη CFO ως προϊόντα δηλωτικά κύρους ή φιλοξενίας, κυρίως προς πελάτες από τον χώρο των επιχειρήσεων — 4,07 % διατέθηκαν από τη CFO για ποικίλους σκοπούς (7) — 2,86 % διατέθηκαν από τη CFO σε συνεταιρισµούς — 0,70 % διατέθηκαν σε άτοµα µε ειδικές ανάγκες — 0,20 % απούλητα εισιτήρια. (9) Τα έσοδα από τις πωλήσεις εισιτηρίων αντιπροσώπευαν το 60 % των συνολικών εσόδων της CFO. ΣΤ. ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟ (10) Συνολικά, 1 547 300 εισιτήρια για όλους τους αγώνες του τελικού γύρου διετέθησαν αποκλειστικά για να πωληθούν στο καταναλωτικό κοινό. Τα εισιτήρια αυτά αντιστοιχούν στο 58,03 % του συνόλου των διανεµηθέντων εισιτηρίων. Περιλαµβάνονται οι πωλήσεις εισιτηρίων από τη CFO (28,12 %), από εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου που ανήκουν στη FIFA (23,33 %) και από επισήµως εξουσιοδοτηµένα ταξιδιω- τικά πρακτορεία σε ολόκληρο τον κόσµο (6,58 %), συµπεριλαµβανοµένων των ταξιδιωτικών πρακτορείων που πούλησαν εισιτήρια εντός Ευρώπης. (4) Η έγκριση αυτή δεν κάλυπτε, ωστόσο, τις υπό εξέταση ρυθµίσεις στις οποίες αναφέρεται η παρούσα απόφαση. (5) Βλέπε το άρθρο 34 του κανονισµού της FIFA για το «Παγκόσµιο Κύπελλο της FIFA» της 31ης Μαΐου 1995. (6) Απαρτίζεται από κατόχους αδειών ποδοσφαίρου και µέλη συλλόγων στη Γαλλία. (7) Παραδείγµατος χάρη, σε εµπορικούς συνεταίρους της CFO, τοπικές γαλλικές αρχές και προγράµµατα νεότητας. 8. 1. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 5/57 (11) Τα εισιτήρια πουλήθηκαν στο καταναλωτικό κοινό είτε ένα προς ένα, είτε σε δεσµίδες των πέντε ή έξι αυτοτελών εισιτηρίων, οι οποίες διετέθησαν στην αγορά µε την επωνυµία «Pass France 98». Η παρούσα απόφαση αφορά αποκλειστικά και µόνο τις ρυθµίσεις που εφαρµόστηκαν για την πώληση κατά το 1996 και 1997 από τη CFO µεµονωµένων εισιτηρίων καθώς και δεσµίδων Pass France 98 για τους αγώνες του τελικού γύρου του Παγκοσµίου Κυπέλλου. Ταξινόµηση των πωλήσεων (12) Η γενική ταξινόµηση των πωλήσεων εισιτηρίων στο καταναλωτικό κοινό οι οποίες πραγµατοποιήθηκαν τόσο πριν, όσο και µετά την κλήρωση των οµίλων στις 4 ∆εκεµβρίου 1997, µπορεί να συνοψισθεί ως εξής: Πίνακας 1 Πωλήσεις εισιτηρίων για τους αγώνες του Παγκοσµίου Κυπέλλου στο ευρύ κοινό Ποσότητα % (1) Πωλήσεις της CFO πριν από τις 4. 12. 1997 προς καταναλωτές δηλώσαντες διεύθυνση στη Γαλλία: — Pass France 98 — Μεµονωµένα εισιτήρια 393 200 (2) 181 000 14,75 % 6,79 % Πωλήσεις της CFO µετά τις 4. 12. 1997 προς καταναλωτές δηλώσαντες διεύθυνση στον Ευρωπαϊκό Οικονοµικό Χώρο: — Μεµονωµένα εισιτήρια 175 500 6,58 % Πωλήσεις εθνικών οµοσπονδιών ποδοσφαίρου µετά τις 4. 12. 1997 (3): — Μεµονωµένα εισιτήρια Πωλήσεις 4. 12. 1997 (3): εξουσιοδοτηµένων — Μεµονωµένα εισιτήρια ταξιδιωτικών πρακτορείων µετά τις 622 150 23,33 % 175 450 6,58 % Σύνολο 1 547 300 58,03 % (1) Τα στοιχεία που παρατίθενται αντιστοιχούν στο ποσοστό του συνολικού αριθµού εισιτηρίων που διανεµήθηκαν ή πουλήθηκαν για όλους τους αγώνες του τελικού γύρου. (2) Πρόκειται για τον συνολικό αριθµό των επιµέρους εισιτηρίων που πουλήθηκαν υπό τη µορφή δεσµίδων «Pass France 98». (3) Τα στοιχεία αναφέρονται στις πωλήσεις παγκοσµίως. Χρονοδιάγραµµα των πωλήσεων (13) Οι συγκεκριµένες ηµεροµηνίες και η χρονική ακολουθία των πωλήσεων εισιτηρίων στο καταναλωτικό κοινό από τα διάφορα επίσηµα δίκτυα διανοµής έχουν ως εξής: 27 Νοεµβρίου 1996 — 27 Μαΐου 1997: 393 200 εισιτήρια πουλήθηκαν υπό µορφή δεσµίδων Pass France 98 απευθείας από τη CFO στο καταναλωτικό κοινό, και συγκεκριµένα σε άτοµα που ήταν σε θέση να δηλώσουν διεύθυνση στη Γαλλία. Το σύνολο των δεσµίδων Pass France 98 είχε πουληθεί µέχρι τις 27 Μαΐου 1997. 18 Σεπτεµβρίου — 18 Οκτωβρίου 1997: Τα µέλη του καταναλωτικού κοινού που ήταν σε θέση να δηλώσουν διεύθυνση στη Γαλλία µπορούσαν να υποβάλουν αίτηση στη CFO για την απόκτηση 181 000 µεµονωµένων εισιτηρίων για τον εναρκτήριο αγώνα, τους προηµιτελικούς, του ηµιτελικούς, του αγώνα για την 3η και 4η θέση («µικρός τελικός») και για τον µεγάλο τελικό. Από τις 4 ∆εκεµβρίου 1997 και µετά (ηµεροµηνία κλήρωσης των οµίλων): Μετά την κλήρωση των οµίλων, η FIFA διένειµε µεταξύ των εθνικών οµοσπονδιών ποδοσφαίρου µεµονωµένα εισιτήρια για τους αγώνες του τελικού γύρου. Λίγον χρόνο µετά, οι εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου άρχισαν να πωλούν στο καταναλωτικό κοινό εισιτήρια για τους αγώνες της πρώτης φάσης. Το µεγαλύτερο µέρος των εισιτηρίων για τους αγώνες της δεύτερης φάσης πουλήθηκε από τις εθνικές οµοσπονδίες κατά τη διάρκεια της διεξαγωγής τον τελικού γύρου, οπότε ήταν ήδη γνωστό ποιες οµάδες θα συναγωνίζονταν στη δεύτερη φάση. Συνολικά, 622 150 εισιτήρια για όλους τους αγώνες του τελικού γύρου διετέθησαν σε εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου παγκοσµίως. Ο αριθµός των εισιτηρίων δεν ήταν ο ίδιος για όλες τις οµοσπον- δίες. L 5/58 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 1. 2000 Από τις 15 ∆εκεµβρίου 1997 και µετά: Μεµονωµένα εισ- ιτήρια για αγώνες του τελικού γύρου διετέθησαν σε εξου- σιοδοτηµένα ταξιδιωτικά πρακτορεία τα οποία είχαν το δικαίωµα να πωλούν εισιτήρια εντός της γεωγραφικής ζώνης που καλύπτει η UEFA (8) (στο εξής τα εν λόγω ταξιδιωτικά «ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτο- πρακτορεία καλούνται ρεία») (9). Επί του συνολικού αριθµού εισιτηρίων που διε- τέθησαν σε εξουσιοδοτηµένα ταξιδιωτικά πρακτορεία παγκο- σµίως, 79 150 περίπου εισιτήρια διετέθησαν αρχικά από τη CFO σε ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία. Η CFO διέθεσε και άλλα εισιτήρια σε ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά γραφεία µετά την επιστροφή, σε µεταγενέστερο χρόνο, απούλητων εισιτη- ρίων από τις ποδοσφαίρου. Η εθνικές οµοσπονδίες συµπληρωµατική αυτή διάθεση αύξησε το συνολικό µερίδιο των ευρωπαϊκών ταξιδιωτικών πρακτορείων κατά 25 % περί- που. Από τις 22 Απριλίου 1998 και µετά: Η CFO πούλησε απευθείας στο καταναλωτικό κοινό 175 500 µεµονωµένα εισιτήρια για τους αγώνες της πρώτης φάσης και του «Γύρου των 16». Οι αγοραστές έπρεπε να δηλώσουν µία διεύθυνση στον ΕΟΧ. Πώληση εισιτηρίων «στα τυφλά» στο καταναλωτικό κοινό (14) Πριν από την κλήρωση των οµίλων στις 4 ∆εκεµβρίου 1997 ήταν αδύνατο να γνωρίζει κανείς τη σύνθεση των οκτώ οµίλων της πρώτης φάσης. Κατ’ επέκταση, δεν ήταν γνωστό ποιες οµάδες θα συµµετείχαν στους επιµέρους αγώνες της φάσης αυτής. Εποµένως, τα µόνα γνωστά στοιχεία για τον κάθε αγώνα ης πρώτης φάσης ήταν η ηµεροµηνία και ο τόπος διεξαγωγής. Αναφορικά, τώρα, µε όλους τους αγώνες αποκλεισµού της δεύτερης φάσης, οι οµάδες που θα µετεί- χαν σε αυτούς έγιναν γνωστές µόλις µετά την ολοκλήρωση των αντίστοιχων αγώνων κατά την αµέσως προηγούµενη φάση. (15) (16) (17) Συνεπώς, αν εξαιρέσει κανείς τον εναρκτήριο αγώνα, στον οποίον θα συµµετείχε οπωσδήποτε η Βραζιλία ως νικήτρια του προηγούµενου τελικού γύρου του παγκοσµίου κυπέλ- λου το 1994, οι καταναλωτές οι οποίοι αγόραζαν εισιτήρια για αγώνες της πρώτης φάσης πριν από την κλήρωση των οµίλων στις 4 ∆εκεµβρίου 1997 ενεργούσαν —κατά το κοινώς λεγόµενο— «στα τυφλά», υπό την έννοια ότι κατά το χρόνο αγοράς του εισιτηρίου δεν γνώριζαν την ταυτότητα των αντιπάλων οµάδων. Σε ό,τι αφορά τις πωλήσεις εισιτηρίων για τους αγώνες της δεύτερης φάσης, οι καταναλωτές οι οποίοι αγόρασαν εισιτή- ρια πριν από την ολοκλήρωση των αντίστοιχων αγώνων της αµέσως προηγούµενης φάσης «στα τυφλά» ενήργησαν οµοίως Συνέπειες της κλήρωσης των οµίλων της 4ης ∆εκεµ- βρίου 1997 Στις 4 ∆εκεµβρίου 1997 πραγµατοποιήθηκε η κλήρωση των οµίλων, µε αποτέλεσµα να γίνει γνωστή στο καταναλωτικό κοινό η ταυτότητα των οµάδων που θα συναγωνίζονταν µεταξύ τους σε όλους τους αγώνες της πρώτης φάσης. Η κλήρωση προκάλεσε έντονη αύξηση του ενδιαφέροντος για τη διοργάνωση σε ορισµένες ευρωπαϊκές χώρες και ιδιαίτερα (8) Η UEFA («Ένωση Ευρωπαϊκών Ποδοσφαιρικών Συλλόγων») διοργανώνει διάφορα πρωταθλήµατα ποδοσφαίρου στην Ευρώπη. Στα µέλη του περι- λαµβάνονται, µεταξύ άλλων, όλες οι εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου του Ευρωπαϊκού Οικονοµικού Χώρου. (9) Πρόκειται για εισιτήρια αποκλειστικά για αγώνες στους οποίους θα συµµετείχε µία τουλάχιστον αντιπροσωπευτική οµάδα προερχόµενη από τη ζώνη της UEFA. ζήτησης για τα εισιτήρια συγκεκριµένων αύξηση της αγώνων. Οι ποσοστώσεις που αναλογούσαν σε ορισµένες εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου βάσει των αποφάσεων της FIFA δεν επαρκούσαν για την κάλυψη της αυξηµένης αυτής ζήτησης. Ζ. ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗ CFO ΣΤΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟ Πωλήσεις δεσµίδων Pass France 98 (18) Οι δεσµίδες Pass France 98 αποτελούνταν από πέντε ή έξι αυτοτελή εισιτήρια αγώνων. Με εξαίρεση τους αγώνες που θα διεξάγονταν σε τρία από τα δέκα στάδια ποδοσφαίρου του Παγκόσµιου Κυπέλλου, κάθε δεσµίδα Pass France 98 παρείχε στον κάτοχό της το δικαίωµα να παρακολουθήσει τους αγώνες που θα διεξάγονταν σε ένα συγκεκριµένο στά- διο. Ειδικότερα, το δικαίωµα αυτό αφορούσε όλους τους αγώνες της πρώτης φάσης της διοργάνωσης, καθώς και έναν από τους αγώνες του «Γύρου των 16» (10). Η διεξαγωγή των αγώνων της πρώτης φάσης και του «Γύρου των 16» κάλυψε χρονικό διάστηµα το οποίο κυµάνθηκε από τις 13 έως τις 20 ηµέρες, ανάλογα µε τον τόπο διεξαγωγής. (19) (20) Στην πραγµατικότητα, οι δεσµίδες Pass France 98 διετέθη- σαν στην αγορά και πουλήθηκαν αποκλειστικά από τη CFO προς µέλη του καταναλωτικού κοινού που ήταν σε θέση να δηλώσουν κάποια διεύθυνση στη Γαλλία. Οι πωλήσεις των δεσµίδων πραγµατοποιήθηκαν πολύν καιρό πριν από την κλήρωση των οµίλων στις 4 ∆εκεµβρίου 1997, δηλαδή πριν γίνει γνωστή η ταυτότητα των οµάδων που θα συµµετείχαν στους επιµέρους αγώνες της πρώτης φάσης. Η CFO θεώρησε αναγκαία την πώληση δεσµίδων Pass France 98 πριν από την κλήρωση των οµίλων, προκειµένου να εξασφα- λισθεί µε τον τρόπο αυτό στο µέτρο του δυνατού ότι όλοι οι αγώνες της πρώτης φάσης και του «Γύρου των 16» θα διεξάγονταν ενώπιον κατάµεστων σταδίων, ανεξάρτητα από το ποιες θα ήταν οι συναγωνιζόµενες οµάδες, αλλά και προκειµένου να εξασφαλίσει η CFO κάποια χρήµατα που της ήταν απαραίτητα ενόψει της διεξαγωγής της διορ- γάνωσης. Από τις 27 Νοεµβρίου 1996 µέχρι τις 27 Μαΐου 1997 η CFO πούλησε συνολικά στο καταναλωτικό κοινό 393 200 «τυφλά» εισιτήρια υπό µορφή δεσµίδων Pass France 98. Τα εισιτήρια αυτά αντιστοιχούν στο 15 % περίπου του συνολι- κού αριθµού εισιτηρίων που ήταν διάθέσιµα για τους αγώ- νες του τελικού γύρου και στο 6 % των συνολικών εσόδων της CFO από πωλήσεις εισιτηρίων. Τα ποσοστά κυµαίνονταν ανάλογα µε το στάδιο, αλλά ένα ποσοστό µεταξύ 71 % και 91 % επί του συνόλου των δεσµίδων Pass France 98 που πουληθηκαν από τη CFO αγοράστηκε από µέλη του κατα- ναλωτικού κοινού που κατοικούσαν είτε στον γαλλικό νοµό στον οποίον βρισκόταν το εκάστοτε στάδιο, είτε σε όµορους νοµούς. Πωλήσεις µεµονωµένων εισιτηρίων (21) Η CFO πούλησε µεµονωµένα εισιτήρια στο καταναλωτικό κοινό σε δύο ξεχωριστές φάσεις: (10) Οι δεσµίδες «Pass France 98» που αφορούσαν τους αγώνες που θα διεξάγονταν στο στάδιο Saint-Denis δεν παρείχαν στον κάτοχό τους το δικαίωµα να παρακολουθήσει τον εναρκτήριο αγώνα της διοργάνωσης. Οι δεσµίδες οι οποίες αφορούσαν τους αγώνες που θα διεξάγονταν στη Λυόν και τη Νάντη, παρείχαν δικαίωµα πρόσβασης µόνο στο σύνολο των αγώνων της πρώτης φάσης, δεδοµένου ότι κανένας από τους αγώνες του «Γύρου των 16» δεν επρόκειτο να διεξαχθεί στα στάδια των συγκεκριµένων πόλεων. 8. 1. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 5/59 Πρώτη φάση (από τις 18 Σεπτεµβρίου µέχρι τις 18 Οκτωβρίου 1997) (22) Κατά την πρώτη φάση των πωλήσεων, η CFO κάλεσε τους καταναλωτές που ήταν σε θέση να δηλώσουν κάποια διεύθυνση στη Γαλλία να εκδηλώσουν ενδιαφέρον για 181 000 περίπου εισιτήρια τα οποία αφορούσαν τον εναρκτήριο αγώνα, τους προηµιτελικούς και ηµιτελικούς, τον µικρό τελικό και τον µεγάλο τελικό. (23) Οι αιτήσεις για τα συγκεκριµένα εισιτήρια έπρεπε να υπο- βληθούν στη CFO µεταξύ της 18ης Σεπτεµβρίου 1997 και της 18ης Οκτωβρίου 1997. Υποβλήθηκαν γύρω στις 1 043 000 αιτήσεις, και ακολούθησε κλήρωση, στις 19 ∆εκεµβρίου 1997, η οποία έκρινε και το ποιοι θα αποκτού- σαν τα εισιτήρια. Οι πωλήσεις µεµονωµένων εισιτηρίων κατά το 1997 ισοδυναµούσαν µε το 7 % τόσο του συνολικού αριθµού εισιτηρίων που ήταν διαθέσιµα για τους αγώνες του τελικού γύρου, όσο και των συνολικών εσόδων της CFO από πωλήσεις εισιτηρίων. (24) (25) (26) ∆εύτερη φάση (από τις 22 Απριλίου 1998 και µετά) Κατά τη δεύτερη φάση των πωλήσεων, η οποία άρχισε στις 22 Απριλίου 1998, η CFO πούλησε 175 500 περίπου µεµονωµένα εισιτήρια σε καταναλωτές οι οποίοι ήταν σε θέση να δηλώσουν διεύθυνση στον ΕΟΧ. Τα εισιτήρια αυτά αφορούσαν όλους τους αγώνες της πρώτης φάσης και του «Γύρου των 16» (αλλά όχι τον εναρκτήριο αγώνα). Κατά τον χρόνο πραγµατοποίησης των συγκεκριµένων πωλήσεων, ήταν ήδη γνωστή η ταυτότητα όλων των οµάδων που θα συµµετείχαν στους αγώνες της πρώτης φάσης, ενώ οι οµά- δες που θα µετείχαν στον εκάστοτε αγώνα του «Γύρου των 16» συγκαταλέγονταν σε κατάλογο µε οκτώ το πολύ οµάδες οι οποίες µετείχαν στην πρώτη φάση της διοργάνωσης. Για λόγους ασφαλείας, ποσοστό όχι µεγαλύτερο από το 10 % περίπου των εισιτηρίων που πουλήθηκαν από τη CFO κατά τη δεύτερη αυτή φάση των πωλήσεων επιτρεπόταν να περιέλθει σε οπαδούς των οµάδων που θα συµµετείχαν στον εκάστοτε αγώνα, λαµβανοµένου υπόψη που περιορισµένου αριθµού θέσεων που απέµεναν ακόµη τότε για να που- ληθούν σε µη ουδέτερους θεατές (βλέπε σηµείο 57). Όλα τα υπόλοιπα εισιτήρια πουλήθηκαν κατ’ αποκλειστικότητα σε θεατές που υποτίθεται ότι ήταν ουδέτεροι και οι οποίοι µπορούσαν να καταλάβουν θέσεις κρατηµένες ειδικά για τη συγκεκριµένη κατηγορία θεατών. Το 45 % περίπου των εισιτηρίων που διετέθησαν κατά τη δεύτερη αυτή φάση των πωλήσεων αγοράστηκε από κατα- ναλωτές προερχόµενους µεν από τον ΕΟΧ αλλά έχοντες δηλώσει διεύθυνση εκτός Γαλλίας. Το 38 % περίπου του συνόλου των πωληθέντων εισιτηρίων αγοράστηκε από κατα- ναλωτές από χώρες οι εθνικές οµάδες των οποίων είχαν προκριθεί στον τελικό γύρο του Κυπέλλου (11). H. ΠΩΛΗΣΕΙΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟ ΑΠΟ ΑΛΛΑ ∆ΙΚΤΥΑ ∆ΙΑΝΟΜΗΣ (ΕΥΡΩΠΑΪΚΑ ΤΑΞΙ∆ΙΩΤΙΚΑ ΠΡΑ- ΚΤΟΡΕΙΑ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΕΣ ΟΜΟΣΠΟΝ∆ΙΕΣ ΠΟ∆ΟΣΦΑΙΡΟΥ (27) Η CFO διέθεσε ορισµένα εισιτήρια σε ευρωπαϊκά ταξιδιω- τικά πρακτορεία και σε εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου, που τα πούλησαν όλα αυτοτελώς µετά την κλήρωση των (11) Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνονται από τη CFO σε επιστολή της µε ηµεροµηνία 4 Ιουνίου 1998 (παράρτηµα 3), η οποία εστάλη ως απάντηση στην επίσηµη αίτηση της Επιτροπής, µε ηµεροµηνία 15 Μαΐου 1998, για την υποβολή πληροφοριακών στοιχείων. οµίλων της 4ης ∆εκεµβρίου 1997, οπότε και έγινε γνωστή η ταυτότητα των οµάδων που θα συµµετείχαν σε καθέναν από τους αγώνες της πρώτης φάσης. Συνεπώς, κανένα από τα δύο αυτά δίκτυα διανοµής δεν πούλησε στο καταναλω- τικό κοινό δεσµίδες Pass France 98. Πωλήσεις µεµονωµένων εισιτηρίων στο καταναλω- τικό κοινό από ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία Επιλογή των ταξιδιωτικών πρακτορείων (28) Στις 11 Ιουνίου 1997, έπειτα από συναντήσεις µε την Επιτροπή τον Μάρτιο του 1997, η CFO υπέβαλε κοινο- ποίηση σχετικά µε το σύστηµα που επροτίθετο να εφαρµόσει για να επιλέξει τα ταξιδιωτικά πρακτορεία που θα εξουσιο- δοτούνταν να πωλήσουν εισιτήρια για τους αγώνες του τελικού γύρου στη γεωγραφική ζώνη που καλύπτει η UEFA (στην οποία ανήκουν µεταξύ άλλων όλες οι χώρες του ΕΟΧ). Λόγω του υποτιθέµενου επείγοντος χαρακτήρα της κοινοποίησης και κατόπιν αξιολόγησης των επιµέρους προ- τάσεων της CFO από µέρους της Επιτροπής, οι σχετικές ρυθµίσεις εγκρίθηκαν µε διοικητική επιστολή της 30ής Ιου- νίου 1997. (29) Μολονότι στην κοινοποίηση εξηγούνταν σε γενικές γραµµές οι ρυθµίσεις που θα εφαρµόζονταν για την πώληση εισιτη- ρίων για τους αγώνες του τελικού γύρου εν γένει, η CFO ουδέποτε κατέστησε γνωστή στην Επιτροπή την πρόθεσή της να εφαρµόσει τις ρυθµίσεις που αποτελούν αντικείµενο εξέ- τασης στην παρούσα απόφαση. (30) Στις 24 Νοεµβρίου 1997, η CFO ανακοίνωσε προς τον τύπο ότι 17 ταξιδιωτικά πρακτορεία είχαν εξουσιοδοτηθεί να πωλήσουν εισιτήρια σε ολόκληρο τον κόσµο. Σε πέντε εξ αυτών είχε παραχωρηθεί το αποκλειστικό δικαίωµα να πωλήσουν εισιτήρια στην επικράτεια της UEFA. Πωλήσεις της CFO σε ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτο- ρεία (31) Τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία παράγγειλαν τον µέγιστο αριθµό εισιτηρίων που είχε αρχικά θέσει στη διάθεσή τους η CFO, και συγκεκριµένα 79 150 περίπου εισιτήρια συνολικά. Αργότερα, η CFO έθεσε και άλλα ει- σιτήρια στη διάθεση των ευρωπαϊκών ταξιδιωτικών πρακτο- ρείων, µε αποτέλεσµα η ανωτέρω αρχική συµµετοχή τους να αυξηθεί κατά 25 % περίπου. Παραγγελίες δεσµίδων Pass France 98 (32) Με την ιδιότητα του διανοµέα του συνόλου των εισιτηρίων για τους αγώνες του τελικού γύρου, η CFO παρέσχε στα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία τη δυνατότητα να αγο- ράσουν 100 δεσµίδες Pass France 98 για αγώνες που επρόκειτο να διεξαχθούν σε καθένα από τα δέκα στάδια του Παγκόσµιου Κυπέλλου. Αν συνυπολογισθούν όλα τα στάδια µαζί, κάθε ευρωπαϊκό ταξιδιωτικό πρακτορείο µπορούσε να λάβει µε τον τρόπο αυτό το πολύ 5 500 περίπου µεµονω- µένα εισιτήρια. Τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία ήταν εύθερα να αποφασίσουν για το χρόνο παραγγελίας των δεσµίδων, δηλαδή πριν ή µετά την κλήρωση των οµίλων στις 4 ∆εκεµβρίου 1997. L 5/60 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 1. 2000 (33) Μέχρι τον χρόνο της παραχώρησης της σχετικής εξουσιο- δότησης και πολύν καιρό µετά την ολοκλήρωση των πωλήσεων των δεσµίδων Pass France 98 από µέρους της CFO, τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά γραφεία είχαν ήδη δηλώσει στη CFO ότι σκόπευαν να παραγγείλουν τον µέγιστο αριθµό εισιτηρίων που θα τους διετίθεντο µε τη µορφή δεσµίδων Pass France 98 µετά την κλήρωση των οµίλων στις 4 ∆εκεµβρίου 1997. Επρόκειτο για 27 500 περίπου εισιτήρια συνολικά. Κατά συνέπεια, παρά το γεγονός ότι τα ευρω- παϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία µπορούσαν να είχαν παραγ- γείλει και πουλήσει εισιτήρια για τους αγώνες της πρώτης φάσης πριν από την κλήρωση των οµίλων, το σύνολο των εισιτηρίων αυτών διετέθησαν προς πώληση στο καταναλω- τικό κοινό σε χρόνο κατά του οποίου ήταν πλέον γνωστή η ταυτότητα των οµάδων που θα συµµετείχαν στους αγώνες της πρώτης φάσης. (34) Κάθε ευρωπαϊκό ταξιδιωτικό πρακτορείο είχε το δικαίωµα να πουλήσει αυτοτελώς, δηλαδή ένα προς ένα, τα εισιτήρια που περιελάµβανε η κάθε δεσµίδα Pass France 98. Πράγµατι, τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία προτίµησαν να πουλή- σουν µε τον τρόπο αυτό όλα τα εισιτήρια που τους είχαν διατεθεί υπό µορφή δεσµίδων. Παραγγελίες µεµονωµένων εισιτηρίων (35) Πέραν των παραγγελιών για δεσµίδες Pass France 98, η CFO παρέσχε στα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία τη δυνατότητα να αγοράσουν αυτοτελή εισιτήρια για τους αγώνες της πρώτης και της δεύτερης φάσης. Πράγµατι, καθένα από τα πέντε εξουσιοδοτηµένα ευρωπαϊκά ταξιδιω- τικά πρακτορεία παράγγειλε τον µέγιστο αριθµό µεµονω- µένων εισιτηρίων που είχε προσφερθεί αρχικά από τη CFO για τους αγώνες της πρώτης και της δεύτερης φάσης. Οι παραγγελίες όλων µαζί των ευρωπαϊκών ταξιδιωτικών πρα- κτορείων αφορούσαν συνολικά 33 950 και 17 700 µεµονωµένα εισιτήρια για τους αγώνες της πρώτης και της δεύτερης φάσης αντιστοίχως. Πωλήσεις εισιτηρίων από τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία (36) Τα περισσότερα από τα εισιτήρια για τους αγώνες της πρώτης και της δεύτερης φάσης τα οποία διετέθησαν προς πώληση στο καταναλωτικό κοινό από τα ευρωπαϊκά ταξιδιω- τικά πρακτορεία πουλήθηκαν ως µέρος ενός ευρύτερου «πακέτου» το οποίο περιελάµβανε, πέραν του ίδιου του εισιτηρίου, και την παροχή ορισµένων άλλων υπηρεσιών, π. χ. πρόσβαση σε υποδοµές φιλοξενίας. Επίσης, σε σχέση µε συγκεκριµένους αγώνες, το πακέτο περιελάµβανε επιπλέον τη διαµονή και τη µεταικίνηση του φιλάθλου. Συνεπώς, στην καταβλητέα τιµή περιλαµβανόταν όχι µόνο το κόστος του εισιτηρίου αλλά και το κόστος παροχής των παρεπόµενων υπηρεσιών, µε αποτέλεσµα να αυξάνεται σηµαντικά η συνο- λική οικονοµική επιβάρυνση των καταναλωτών που επιθυ- µούσαν να αγοράσουν εισιτήρια από ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία. Η απόφαση κάθε ευρωπαϊκού ταξιδιωτικού πρα- κτορείου να πουλήσει τα εισιτήρια των αγώνων σε συνδυα- σµό µε άλλες, παρεπόµενες, υπηρεσίες ελήφθη ελεύθερα και χωρίς καµία ανάµειξη της CFO. Πωλήσεις µεµονωµένων εισιτηρίων στο καταναλω- τικό κοινό από εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου (37) Η FIFA διέθεσε κατά τη διακριτική της ευχέρεια στις εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου έναν αριθµό µεµονωµένων εισιτη- ρίων για να τα πουλήσουν στο καταναλωτικό κοινό. Η FIFA κράτησε για ιδίαν χρήση ποσοστό έως 20 % όλων των διαθέσιµων εισιτηρίων (δεν περιλαµβάνονται τα θεωρεία των επίσηµων καλεσµένων και τα «εισιτήρια γοήτρου»), µε την πρόθεση να τα διαθέσει στη συνέχεια στις εθνικές οµοσπον- δίες ποδοσφαίρου. Γεγονός είναι ότι η CFO διέθεσε στη FIFA το 25,2 % περίπου των εισιτηρίων (622 150 εισιτήρια συνολικά) για τον σκοπό αυτό. (38) Η συντριπτική πλειονότητα των εισιτηρίων που η FIFA διέθεσε σε εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου πουλήθηκε στο καταναλωτικό κοινό όταν πλέον ήταν γνωστή η ταυ- τότητα των οµάδων που επρόκειτο να συµµετάσχουν. (39) (40) (41) σε εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου Εκ των 622 150 εισιτηρίων που διετέθησαν στη FIFA, εκείνα τα οποία αφορούσαν αγώνες της πρώτης φάσης δια- νεµήθηκαν σε ολόκληρο τον κόσµο µετά την κλήρωση των οµίλων στις 4 ∆εκεµβρίου 1997. Ταυτοχρόνως, η FIFA διένειµε στις εθνι- κές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου µικρό ποσοστό των εισιτη- ρίων που τους αναλογούσαν για αγώνες της δεύτερης φάσης. Η FIFA άρχισε να διανέµει στις εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου τον µεγάλο όγκο των εισιτηρίων για αγώνες της δεύτερης φάσης µόλις µετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της διοργάνωσης στις 26 Ιουνίου 1998, οπότε και έγινε γνωστό ποιες οµάδες θα συµµετείχαν στους διάφορους γύρους της δεύτερης φάσης. Εποµένως, οι εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου πούλησαν όλα τα εισιτήρια για αγώνες της πρώτης φάσης µετά την κλήρωση των οµίλων, δηλαδή όταν ήταν ήδη γνωστό ποιες οµάδες θα συµµετείχαν στους συγκεκριµένους αγώνες. Αντι- στοίχως, οι εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου στις οποίες περιήλθε σηµαντικός αριθµός εισιτηρίων για τη δεύτερη φάση της διοργάνωσης (12) δεν ήταν σε θέση να πουλήσουν την πλειονότητα των εισιτηρίων αυτών στο καταναλωτικό κοινό παρά µόνο αφού είχε γίνει γνωστό ποιες οµάδες επρόκειτο να συµµετάσχουν. Στον πίνακα αριθ. 2 αναγράφονται µεταξύ άλλων οι κατά προσέγγιση αριθµοί εισιτηρίων που η FIFA διέθεσε σε εθνι- κές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου χωρών του Ευρωπαϊκού Οικονοµικού Χώρου πριν από την έναρξη του τελικού γύρου της διοργάνωσης στις 10 Ιουνίου για όλους τους αγώνες της πρώτης και δεύτερης φάσης. Τα στοιχεία που αναφέρονται στα εισιτήρια της δεύτερης φάσης εκφράζουν τον µέγιστο αριθµό εισιτηρίων που οι υπόψη οµοσπονδίες θα µπορούσαν να είχαν πουλήσει στο καταναλωτικό κοινό «στα τυφλά» (13). Για καθαρά ενδεικτικούς λόγους, ο πίνακας περιλαµβάνει λεπτοµερή στοιχεία για τους αριθµούς εισιτη- ρίων που η FIFA διέθεσε στις οµοσπονδίες ποδοσφαίρου της Γαλλίας, της Αγγλίας, της Ιταλίας και της Σκωτίας: (12) Σηµαντικός αριθµός εισιτηρίων διετέθη µόνο στις οµοσπονδίες οι οµάδες των οποίων είχαν προκριθεί στους αγώνες της δεύτερης φάσης. Η διάθεση των εισιτηρίων αυτών µπορούσε να πραγµατοποιηθεί µόνο αφού έγιναν γνωστές οι οµάδες που θα συµµετείχαν στους αγώνες της δεύτερης φάσης. (13) Συνεπώς, τα στοιχεία που αναγράφονται στον πίνακα δεν περιλαµ- την διετέθησαν βάνουν ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της διοργάνωσης στις 26 Ιουνίου 1998. FIFA µετά εισιτήρια από που τα τη 8. 1. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 5/61 Πίνακας 2 ∆ιάθεση εισιτηρίων από τη FIFA σε εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου του ΕΟΧ πριν από τη διεξαγωγή του τελικού γύρου Οµοσπονδίες ΕΟΧ Γαλλία Αγγλία Ιταλία Σκωτία Εναρκτήριος αγώνας 6 152 5 35 21 5 423 (1) Πρώτη φάση (πλην εναρκτήριου αγώνα) 153 983 13 355 16 840 14 113 5 926 Γύρος των 16 Προηµιτελικοί — τελικός 5 000 5 966 0 70 320 340 510 790 5 64 Σύνολο 169 927 13 430 17 535 14 320 11 388 (1) Η Σκωτία αντιµετώπισε τη Βραζιλία στον εναρκτήριο αγώνα και ως εκ τούτου ο αριθµός εισιτηρίων που διετέθη στην οµοσπονδία της Σκωτίας για τον συγκεκριµένο αγώνα ήταν σηµαντικά µεγαλύτερος από αυτόν που διετέθη στις άλλες οµοσπονδίες. Θ. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩ- ΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗ CFO Πωλήσεις της CFO κατά το 1996 και 1997 (42) Πριν από την κλήρωση των οµίλων, η CFO πούλησε 574 200 εισιτήρια απευθείας στο καταναλωτικό κοινό κατά τα έτη 1996 και 1997. Ο αριθµός αυτός περιλαµβάνει τις πωλήσεις δεσµίδων Pass France 98 (393 200), καθώς και µεµονωµένων εισιτηρίων για τον εναρκτήριο αγώνα, τους προηµιτελικούς και ηµιτελικούς, τον µικρό τελικό και τον µεγάλο τελικό (181 000). Η πώληση όλων αυτών των ει- σιτηρίων (πλην εκείνων για τον εναρκτήριο αγώνα) εγινε από τη CFO «στα τυφλά» (43) (44) Για να µπορούν να αγοράσουν τα συγκεκριµένα εισιτήρια οι καταναλωτές έπρεπε οπωσδήποτε να δηλώσουν διεύθυνση ταχυδροµείου στη Γαλλία στην οποία και θα παραδίδονταν τα εισιτήρια. Τον Ιανουάριο του 1998, η CFO πληροφόρησε την Επι- τροπή (14) ότι το καταναλωτικό κοινό δεν ήταν υποχρεωµένο να δηλώσει γαλλική ιθαγένεια, ούτε να αποδείξει µόνιµη κατοικία στη Γαλλία προκειµένου να αγοράσει εισιτήρια απευθείας από τη CFO και ότι ο όρος που αναφέρεται πιο πάνω αποσκοπούσε στη διευκόλυνση της ασφαλούς παρά- δοσης των εισιτηρίων. Τον Ιούνιο του 1998 (15), η CFO επικαλέστηκε έναν πρόσθετο λόγο για την επιβολή του όρου· συγκεκριµένα υποστήριξε ότι ο όρος επιβλήθηκε προ- κειµένου να διασφαλισθεί ότι τα εισιτήρια θα πωλούνταν αποκλειστικά σε «ουδέτερους» θεατές. Το επιχείρηµα αυτό στηρίζεται στην απόφαση της CFO να θεωρήσει ουδέτερους όλους τους καταναλωτές οι οποίοι θα δήλωναν διεύθυνση στη Γαλλία (16). (45) Η CFO δεν αποκόµισε κανένα οικονοµικό όφελος από το γεγονός ότι οι καταναλωτές που επιθυµούσαν να αγοράσουν εισιτήρια για τους αγώνες κατά το 1996 και 1997 ήταν υποχρεωµένοι να δηλώσουν κάποια διεύθυνση στη Γαλλία. Τα έσοδα της CFO από τις πωλήσεις δεσµίδων Pass France (14) Βλέπε την απάντηση της CFO της 27ης Ιανουαρίου 1998 στην αίτηση της Επιτροπής, της 15ης Ιανουαρίου 1998, για την υποβολή πληροφο- ριακών στοιχείων. (15) Βλέπε την απάντηση της CFO της 4ης Ιουνίου 1998 στην αίτηση της Επιτροπής, της 15ης Μαΐου 1998, για την υποβολή πληροφοριακών στοιχείων. (16) Βλέπε το στοιχείο β) στη σελίδα της επιστολής της CFO στην Επιτροπή µε ηµεροµηνία 11 Ιουνίου 1998. 98 και µεµονωµένων εισιτηρίων κατά το 1996 και 1997 ισοδυναµούν µε το 8 % περίπου του συνολικού κύκλου εργασιών της CFO. Πωλήσεις εισιτηρίων από τη CFO κατά το 1998 (46) Σε ό,τι αφορά τις πωλήσεις µεµονωµένων εισιτηρίων από τις 22 Απριλίου 1998 και µετά, αρχική πρόθεση της CFO ήταν να πουλήσει τα εισιτήρια αυτά κατά τρόπο παρόµοιο µε εκείνον που περιγράφθηκε. Έπειτα, όµως, από παρέµβαση της Επιτροπής, η CFO ανέλαβε τη δέσµευση να πουλήσει 175 500 εισιτήρια στο καταναλωτικό κοινό υπό τον όρο ότι οι αγοραστές θα δήλωναν διεύθυνση στον ΕΟΧ (17). Ι. ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΠΩΛΗΣΗΣ ΕΙΣΙΤΗΡΙΩΝ ΣΤΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩ- ΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟ ΑΠΟ ΕΘΝΙΚΕΣ ΟΜΟΣΠΟΝ∆ΙΕΣ ΠΟ∆ΟΣΦΑΙΡΟΥ ΚΑΙ ΤΑΞΙ∆ΙΩΤΙΚΑ ΓΡΑΦΕΙΑ Εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου (47) Παρά το γεγονός ότι η FIFA διέθεσε έναν αριθµό εισιτηρίων στις εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου, η CFO επέβαλε στις οµοσπονδίες αυτές κάποιους όρους αναφορικά µε τη µεταπώληση των εισιτηρίων («Conditions grenerales de vente», δηλαδή «Γενικοί όροι πώλησης»). Ένας από τους όρους αυτούς ήταν ότι τα εισιτήρια έπρεπε να προσφερθούν προς πώληση σε όλα τα µέλη του καταναλωτικού κοινού και ότι µόνο οι περιορισµοί που στηρίζονταν σε λόγους ασφά- λειας ήταν επιτρεπτοί. Εντούτοις όµως, η CFO δεν επι- χείρησε να επηρεάσει τις επιχειρηµατικές αποφάσεις των εθνικών οµοσπονδιών ποδοσφαίρου αναφορικά µε τον τρόπο πώλησης των συγκεκριµένων εισιτηρίων. (48) Από όσα είναι σε θέση να γνωρίζει η CFO, µόνο η οµοσπον- δία ποδοσφαίρου της Αγγλίας έθεσε περιορισµούς στις πωλήσεις στο καταναλωτικό κοινό, υπό την έννοια ότι επέ- λεξε να διαθέσει τα εισιτήρια προς πώληση αποκλειστικά και µόνο στα µέλη των διαφόρων ενώσεων οπαδών, και τούτο προκειµένου να αποτρέψει την αγορά τους από ταραχοποιά στοιχεία των ποδοσφαιρικών γηπέδων. (17) Βλέπε την επιστολή της Επιτροπής προς τη CFO, της 20ής Φεβρουα- ρίου 1998, µε την οποία την καλούσε να θέσει τέλος σε πρακτικές οι οποίες κατά την άποψη της Επιτροπής ήσαν καταχρηστικές βάσει του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ. L 5/62 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 1. 2000 Ταξιδιωτικά πρακτορεία (49) Για τις πωλήσεις εισιτηρίων από ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρα- κτορεία, η CFO εφάρµοσε ρυθµίσεις που επέτρεπαν στο κάθε πρακτορείο να πουλήσει εισιτήρια οπουδήποτε στον ΕΟΧ, όπως ακριβώς είχε ζητηθεί από την Επιτροπή µετά την υποβολή της κοινοποίησης της CFO τον Ιούνιο του 1997 (18). Επιπλέον, η CFO παραχώρησε πλήρη ελευθερία στα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία όσον αφορά τον τρόπο πώλησης των εισιτηρίων και δεν επιχείρησε να επη- ρεάσει τις όποιες επιχειρηµατικές τους αποφάσεις. Εξ όσων γνωρίζει η Επιτροπή, τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία δεν έθεσαν περιορισµούς, εδαφικούς ή άλλου είδους, στην πώληση των εισιτηρίων στο καταναλωτικό κοινό. ΙΑ. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΚΡΑΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΙΣΗΤΗΡΙΩΝ ΠΟΥ ΠΟΥΛΗΘΗ- ΚΑΝ ΑΠΟ ΤΗ CFO ΣΤΟ ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟ ΚΑΤΑ ΤΟ 1996 ΚΑΙ 1997 (50) Υπό την προϋπόθεση πάντα ότι ο υποψήφιος αγοραστής θα ήταν σε θέση να δηλώσει ταχυδροµική διεύθυνση στη Γαλ- λία, οι ρυθµίσεις που εφαρµόστηκαν από τη CFO για την απευθείας πώληση δεσµίδων Pass France 98 και µεµονω- µένων εισιτηρίων στο καταναλωτικό κοινό κατά τα έτη 1996 και 1997 ήταν οι εξής: εισιτηρίων µπορούσαν α) Έγγραφες κρατήσεις («Pass France 98» και µεµονωµένα εισιτήρια): Οι κρατήσεις δεσµίδων Pass France 98 και ζητηθούν µεµονωµένων εγγράφως ενώπιον της CFO. Για τα µεµονωµένα εισιτή- ρια που θα πωλούνταν από τη CFO µε βάση τα αποτελέ- σµατα της κλήρωσης της 19ης ∆εκεµβρίου 1997, ήταν υποχρεωτική η υποβολή ειδικού εντύπου αίτησης που οι ενδιαφερόµενοι µπορούσαν να προµηθευτούν από τα υποκαταστήµατα της Credit Agricole στη Γαλλία. να β) Κρατήσεις µέσω του Minitel (µόνο γτα τις δεσµίδες Pass France 98): Η κράτηση των δεσµίδων µπορούσε να γίνει µέσω του τηλεµατικού συστήµατος Minitel, το οποίο χρησιµοποιείται ευρέως στη Γαλλία. Το καταναλωτικό κοινό εκτός Γαλλίας µπορούσε να πραγµατοποιήσει κρατήσεις µε αυτόν τον τρόπο µόνο εάν κατέβαλε 350 γαλλικά φράγκα επιπλέον για την απόκτηση πρόσβασης στο Minitel µέσω του Ίντερνετ. γ) Κρατήσεις µέσω τηλεφώνου (µόνο για τις δεσµίδες Pass France 98): Η κράτηση των δεσµίδων µπορούσε να γίνει και τηλεφωνικώς. Ο τηλεφωνικός αριθµός που έπρεπε να καλέσει κανείς για τον σκοπό αυτό δεν ήταν προσιτός στο καταναλωτικό κοινό που επιθυµούσε ενδεχοµένως να τηλεφωνήσει από γεωγραφικά σηµεία εκτός της µητρο- πολιτικής Γαλλίας. δ) Κρατήσεις µέσω υποκαστηµάτων της Crédit Agricole (µόνο για τις δεσµίδες Pass. France 98): Η κράτηση των δεσµίδων µπορούσε να γίνει µε χρήση των υπηρεσιών του Minitel οι οποίες παρέχονταν σε 2 500 υποκαταστή- µατα της Credit Agricole σε ολοκληρη τη Γαλλία. (52) Οι πληροφορίες που παρέχονταν σε καταναλωτές εκτός Γαλ- λίας περιελάµβαναν τη ρητή διευκρίνιση ότι η CFO δεν επρόκειτο να πουλήσει εισιτήρια σε µη Γάλλους φιλάθ- λους (19). Οι αλλοδαποί καταναλωτές παροτρύνονταν ως εκ τούτου να επικοινωνήσουν µε κάποιο εξουσιοδοτηµένο ταξι- διωτικό πρακτορείο ή µε την αντίστοιχη εθνική οµοσπονδία ποδοσφαίρου προκειµένου να αγοράσουν εισιτήρια για αγώ- νες του τελικού γύρου (20). Στις 6 Μαΐου 1997, οπότε εγκαινιάστηκε η σχετική διεύθυνση web, η CFO είχε ήδη πουλήσει τη συντριπτική πλειονότητα των δεσµίδων Pass France 98 σε µέλη του καταναλωτικού κοινού που ήταν σε θέση να δηλώσουν διεύθυνση στη Γαλλία (21). ΙΓ. ΑΣΦΑΛΕΙΑ Η «Ευρωπαϊκή σύµβαση για τη βία των θεατών και την αθλητικές συµπεριφορά ανάρµοστη συναντήσεις και ιδιαίτερα στους ποδοσφαιρικούς αγώνες» (1985) στις (53) Η διοργάνωση του Παγκοσµίου Κυπέλλου άπτεται και ορι- σµένων ζητηµάτων που αφορούν την ασφάλεια και τα οποία πρέπει να ληφθούν υπόψη. (54) Σχετικά µε το θέµα αυτό επισηµαίνεται ότι η CFO προ- σπάθησε να εφαρµόσει ορισµένες ρυθµίσεις ασφαλείας µε τις οποίες να υλοποιούνται οι αρχές που διέπουν την «Ευρω- παϊκή σύµβαση για τη βία των θεατών και την ανάρµοστη συµπεριφορά στις αθλητικές συναντήσεις και ιδιαίτερα στους ποδοσφαιρικούς αγώνες» του 1985 (στο εξής: «η σύµβαση του 1985»). Η σύµβαση του 1985 επιτάσσει τη λήψη µέτρων µε σκοπό την πρόληψη και τον έλεγχο της βίαιης ή ανάρµοστης συµπεριφοράς κατά τις αθλητικές συναντήσεις. Μεταξύ των µέτρων που µνηµονεύονται στη σύµβαση του 1985 περιλαµβάνεται και ο αποτελεσµατικός διαχωρισµός των αντιπάλων οµάδων οπαδών, καθώς και ο αυστηρός έλεγχος της πώλησης των εισιτηρίων του εκά- στοτε αγώνα, προκειµένου ακριβώς να εξασφαλισθεί ο διαχωρισµός αυτός (22). Ωστόσο, η σύµβαση του 1985 δεν προσδιορίζει ποια είναι ακριβώς τα µέτρα που πρέπει να λαµβάνονται ούτως ώστε να επιτυγχάνεται ο απαραίτητος διαχωρισµός και έλεγχος. (55) Η CFO έλαβε επίσης υπόψη τις κατευθυντήριες γραµµές που συµφωνήθηκαν το 1996 στο πλαίσιο της διαρκούς επιτροπής της σύµβασης του 1985 ειδικά για το θέµα του ελέγχου της πώλησης εισιτηρίων για ποδοσφαιρικούς αγώ- νες «υψηλού κινδύνου». Στις εν λόγω κατευθυντήριες γραµ- µές επαναλαµβάνεται η σπουδαιότητα της διατήρησης αυστηρού ελέγχου επί των πωλήσεων εισιτηρίων προκειµέ- νου να διασφαλίζεται ο διαχωρισµός των αντιπάλων οµάδων οπαδών κατά τις ποδοσφαιρικές αναµετρήσεις (23). 1998 (http://www. france98. com/english/tickets/faq. html), (19) Βλέπε το ζήτηµα υπ’ αριθµόν 10 του εγγράφου της 13ης Αυγούστου του το οποίο έχει δηµοσιευθεί στο Ίντερνετ. Η εφαρµογή των συγκεκριµένων ρυθµίσεων επιβεβαιώθηκε σε αρκετά ανακοινωθέντα προς τον τύπο της CFO, στα οποία αναφερόταν ότι οι πωλήσεις της CFO κατά τα έτη 1996 και 1997 απευθύνονταν ειδικά στο καταναλωτικό κοινό που διέµενε στη Γαλλία. (20) Βλέπε το 31ης έγγραφο (http://www. france98. com/english/tickets/out έχει δηµοσιευθεί στο Ίντερνετ. της Αυγούστου 1998 france. html), — που ΙΒ. ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΗ ΑΠΟ ΤΗ CFO ΣΤΟ ΚΑΤΑ- ΝΑΛΩΤΙΚΟ ΚΟΙΝΟ ΜΕΣΩ ΤΟΥ WORLD WIDE WEB (51) Στις 6 Μαΐου 1997, η CFO εγκαινίασε µία διεύθυνση web η οποία θα χρησίµευε για την παροχή πληροφοριών και συµβουλών στο καταναλωτικό κοινό εντός και εκτός Γαλ- λίας για διάφορα θέµατα, π. χ. για τους δυνατούς τρόπους απόκτησης των εισιτηρίων για τους αγώνες του τελικού γύρου. (18) Βλέπε την ανωτέρω παράγραφο 28. (21) Μέχρι την 1η Απριλίου 1997 είχαν ήδη πουληθεί όλες οι δεσµίδες Pass France 98 οι οποίες αφορούσαν τα οκτώ από τα δέκα στάδια όσον θα διεξάγονταν αγώνες του τελικού γύρου. ∆ιαθέσιµος προς πώληση παρέµενε µόνο περιορισµένος αριθµός δεσµίδων της κατηγορίας 1 για αγώνες που επρόκειτο να διεξαχθούν στο Μονπελιέ και στο Σαιντ-Ετιέν, αλλά και αυτά τα εναποµένοντα εισιτήρια είχαν ήδη που- ληθεί στις 27 Μαΐου 1997. (22) Βλέπε το άρθρο 3 παράγραφος 4 στοιχεία β) και γ) της σύµβασης του 1985. (23) Συστάσεις σχετικά µε τις κατευθυντήριες γραµµές για τον έλεγχο της πώλησης εισιτηρίων για αγώνες υψηλού κινδύνου (υιοθετήθηκαν κατά την 5η σύνοδο της διαρκούς επιτροπής της ευρωπαϊκής σύµβασης για τη βίαιη και παράνοµη συµπεριφορά των φιλάθλων σε αθλητικές ιδίως σε αγώνες ποδοσφαίρου, του 1985) — Ειδική εκδηλώσεις και οµάδα εργασίας για τα πρακτικά ζητήµατα (Στρασβούργο, 14 Νοεµ- βρίου 1996). 8. 1. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 5/63 Ζητήµατα ασφαλείας που ανακύπτουν σε σχέση µε τους αγοραστές «τυφλών» εισιτηρίων (56) Η CFO ενηµέρωσε την Επιτροπή ότι, κατά την άποψη των εµπειρογνωµόνων, οι «τυφλές» δεσµίδες Pass France 98 και γενικότερα τα εισιτήρια που πουλήθηκαν «στα τυφλά» αγο- ράστηκαν από φιλήσυχους φιλάθλους που δεν αντιπροσω- πεύουν ιδιαίτερο κίνδυνο από την άποψη της ασφάλειας. Αντιθέτως, η CFO θεωρεί ότι οι πωλήσεις εισιτηρίων για αναµετρήσεις µεταξύ οµάδων των οποίων είναι γνωστή η ταυτότητα είναι γνωστό ότι προσελκύουν το ενδιαφέρον οπαδών που αντιπροσωπεύουν σηµαντικά αυξηµένο κίνδυνο από την άποψη της ασφάλειας (24). (57) (58) (59) ∆ιαχωρισµός των οπαδών από τη CFO µέσω της πώλησης των εισιτηρίων Έχοντας κατά νου τις διατάξεις της σύµβασης του 1985, η CFO επιχείρησε να εφαρµόσει ρυθµίσεις µε τις οποίες να διασφαλίζεται ότι οι οπαδοί των οµάδων που θα µετείχαν στον εκάστοτε αγώνα θα κατελάµβαναν τις δύο αντίθετες άκρες των κερκίδων του σταδίου. Οι θέσεις που βρίσκονταν στις συγκεκριµένες ζώνες χαρακτηρίζονταν από τη CFO ως θέσεις «χαµηλού κινδύνου». Για τον λόγο αυτό, όλα τα εισιτήρια που διατέθηκαν σε εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαί- ρου που οι οµάδες τους επρόκειτο να συµµετάσχουν στη διοργάνωση, µε σκοπό τη µεταπώλησή τους στο ευρύ κοινό, αφορούσαν θέσεις χαµηλού κινδύνου. Ο γενικός κανόνας ήταν ότι οι θέσεις οι οποίες δεν θεωρούνταν ως χαµηλού κινδύνου προορίζονταν αποκλειστικά για «ουδέτερους» θεα- τές, για τους οποίους εθεωρείτο ως δεδοµένο ότι δεν υποστήριζαν καµία από τις δύο αντίπαλες οµάδες του εκά- στοτε αγώνα. Για λόγους ασφαλείας και σύµφωνα µε ρυθµί- σεις που έχουν εφαρµοστεί σε ανάλογες διοργανώσεις κατά το παρελθόν, η CFO θεώρησε ως ουδέτερους θεατές τα µέλη του καταναλωτικού κοινού της χώρας υποδοχής (της Γαλλίας εν προκειµένω) και κατένειµε αντιστοίχως τις θέσεις για όλους τους αγώνες του τελικού γύρου της διορ- γάνωσης. Πωλήσεις της CFO κατά το 1996 και 1997 Σε σχέση µε τις «τυφλές» πωλήσεις δεσµίδων Pass France 98 και µεµονωµένων εισιτηρίων στο καταναλωτικό κοινό που η CFO πραγµατοποίησε κατά το 1996 και 1997, η CFO εξέλαβε ως ουδέτερους θεατές όλους τους καταναλω- τές που ήταν σε θέση να δηλώσουν διεύθυνση στη Γαλ- λία (25). Πωλήσεις της CFO κατά το 1998 Στις 22 Απριλίου 1998 ξεκίνησε η πώληση στο καταναλω- τικό κοινό µεµονωµένων εισιτηρίων για τους αγώνες της πρώτης φάσης. Τότε, η ταυτότητα των αντίπαλων οµάδων ήταν ήδη γνωστή. Για τις πωλήσεις αυτές, η CFO διέκρινε µεταξύ δύο κατηγοριών υποψήφιων αγοραστών: εκείνων που δήλωναν διεύθυνση σε µία από τις δύο χώρες οι εθνικές οµάδες των οποίων µετείχαν στον εκάστοτε αγώνα και εκείνων που δήλωναν διεύθυνση σε άλλες χώρες του ΕΟΧ. Για τους υποψήφιους αγοραστές της πρώτης κατηγορίας θεωρήθηκε δεδοµένο ότι ήταν οπαδοί της µίας εκ των δύο αντιπάλων οµάδων, µε αποτέλεσµα να τους παραχωρηθούν (24) Βλέπε την επιστολή της CFO της 4ης Ιουνίου 1998 (σηµείο 24), σε απάντηση της επίσηµης αίτησης της Επιτροπής για την αποστολή πληροφοριακών στοιχείων, της 15ης Μαΐου 1998. (25) Βλέπε την επιστολή της CFO προς την Επιτροπή της 11ης Ιουνίου 1998 [σελίδα 3 στοιχείο β)]. εισιτήρια που αντιστοιχούσαν σε θέσεις του σταδίου προορι- ζόµενες αποκλειστικά για τη συγκεκριµένη κατηγορία οπαδών. Για τους υποψήφιους αγοραστές της δεύτερης κατηγορίας θεωρήθηκε δεδοµένο ότι ήταν ουδέτεροι θεατές, µε αποτέλεσµα να τους παραχωρηθούν θέσεις προοριζόµε- νες αποκλειστικά για τη συγκεκριµένη κατηγορία φιλάθλων. (60) Πωλήσεις ευρωπαϊκών ταξιδιωτικών πρακτορείων και εθνικών οµοσπονδιών ποδοσφαίρου Για τις πωλήσεις εισιτηρίων τις οποίες πραγµατοποίησαν ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία, η CFO ζήτησε από το κάθε ταξιδιωτικό πρακτορείο να της υποβάλει στοιχεία σχε- τικά µε την υπηκοότητα των πελατών στους οποίους είχαν πουληθεί εισιτήρια, καθώς και σχετικά µε την οµάδα που αυτοί υποστήριζαν. Για τις πωλήσεις εισιτηρίων που πραγµα- τοποίησαν οι εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου, η CFO ζήτησε από όλες τις οµοσπονδίες να καταγράψουν ορισµέ- νες πληροφορίες σχετικές µε την ταυτότητα εκάστου αγο- ραστή, οι οποίες περιελάµβαναν το ονοµατεπώνύµο του προσώπου, τη διεύθυνση, καθώς και διευκρίνιση της οµάδας την οποία υποστήριζε. Άλλα µέτρα ασφαλείας (61) Πέραν των ρυθµίσεων που αναφέρονται πιο πάνω, η CFO έλαβε και ορισµένα άλλα µέτρα προκειµένου να διασφαλίσει, στο µέτρο του δυνατού, την αποτελεσµατική διατήρηση της τάξης κατά τους ποδοσφαιρικούς αγώνες. Η CFO σκοπίµως δεν πούλησε 35 500 περίπου εισιτήρια, προκειµένου να είναι δυνατός, ανάλογα µε τις ανάγκες, ο αυστηρός διαχωρι- σµός των οπαδών των αντιπάλων οµάδων. Για τον ίδιο λόγο, η CFO έλαβε επίσης µέτρα για την αποτροπή της πώλησης εισιτηρίων στη µαύρη αγορά, καθώς και της παραποίησης των εισιτηρίων. Ι∆. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΑ ΤΗΣ CFO ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΑ (62) Κατά την διαδικασία ακροάσεων, η CFO υποστήριξε ότι στον συνολικό αριθµό εισιτηρίων που διατέθηκαν για το ευρύ κοινό περιλαµβάνονταν και 35 500 εισιτήρια τα οποία πουλήθηκαν υπό µορφή δεσµίδων Pass France 98 ειδικά σε µέλη της Famille du Football Franais, καθώς και 1 850 εισιτήρια τα οποία πουλήθηκαν σε άτοµα µε ειδικές ανά- γκες. (63) Η Επιτροπή απορρίπτει τον ισχυρισµό αυτό. Οι µεµονωµένοι καταναλωτές σε ολόκληρο τον ΕΟΧ όφειλαν να πληρούν συγκεκριµένες προϋποθέσεις για να θεωρηθούν µέλη κάποιας από τις συγκεκριµένες κατηγορίες. Οι προϋποθέσεις αυτές δεν συνέπιπταν µε τις προϋποθέσεις που έπρεπε να πληρούν οι καταναλωτές στις οποίες αναφέρεται η παρούσα απόφαση. Κατά συνέπεια, οι δεσµίδες Pass France 98 που προορίζονταν αποκλειστικά να πουληθούν σε µέλη της Famille du Football Franςais και τα µεµονωµένα εισιτήρια που είχαν κρατηθεί για να πουληθούν σε άτοµα µε ειδικές ανάγκες δεν είναι λογικό να συµπεριληφθούν στον αριθµό των εισιτηρίων που διατέθηκαν στο ευρύ κοινό. Η Επιτροπή επισηµαίνει ότι, στο πλαίσιο παλαιότερων επαφών της µε την Επιτροπή, η ίδια η CFO έκανε πάντα διάκριση µεταξύ των πωλήσεων εισιτηρίων στο ευρύ κοινό και των πωλήσεων σε µέλη της Famille du Football Franais και σε άτοµα µε ειδικές ανάγκες. L 5/64 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 1. 2000 (64) (65) (66) (67) II. ΝΟΜΙΚΗ ΕΚΤΙΜΗΣΗ Α. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 82 ΤΗΣ ΣΥΝΘΗΚΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 54 ΤΗΣ ΣΥΜΦΩΝΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΟΧ Σύµφωνα µε το άρθρο 82 της συνθήκης ΕΚ και το άρθρο 54 της συµφωνίας για τον ΕΟΧ, είναι ασυµβίβαστη µε την κοινή αγορά και απαγορεύεται, κατά το µέτρο που δύναται να επηρεάσει το εµπόριο µεταξύ κρατών µελών, η καταχρη- στική εκµετάλλευση από µία επιχείρηση της δεσπόζουσας θέσης της εντός της κοινής αγοράς ή σε σηµαντικό τµήµα της. Η κατάχρηση αυτή δύναται να συνίσταται παραδείγµα- τος χάρη στην άµεση ή έµµεση επιβολή µη δίκαιων συναλ- λακτικών όρων ή στον περιορισµό των αγορών επί ζηµία των καταναλωτών. Β. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ Κάθε οντότητα η οποία αναπτύσσει δραστηριότητες οικονο- µικής φύσεως, ασχέτως της νοµικής της µορφής, αποτελεί επιχείρηση κατά την έωοια του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 54 της συµφωνίας για του ΕΟΧ. Ως δραστηριότητα οικονοµικής φύσεως νοείται κάθε δραστη- ριότητα, κερδοσκοπική ή µη, η οποία περιλαµβάνει οικονο- µικές συναλλαγές. Η CFO ήταν υπεύθυνη για τη διάθεση 2,6 εκατοµµυρίων και πλέον εισιτηρίων, εκ των οποίων 1 550 000 περίπου εισιτήρια πουλήθηκαν στο καταναλω- τικό κοινό. Κατά συνέπεια CFPO ανέπτυσσε δραστηριότητες οικονοµικής φύσεως και πρέπει να θεωρηθεί επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 54 της συµφωνίας για τον ΕΟΧ. Γ. ΕΞΕΤΑΣΤΕΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ Για να προσδιορισθεί η εξεταστέα αγορά προϊόντος, διερευ- νάται κατά πόσον οι ανταγωνιστές της εκάστοτε επιχείρησης, εάν υπάρχουν, είναι σε θέση να περιορίζουν τη συµπεριφορά της και να την εµποδίζουν να ενεργεί ανεξάρτητα από ανταγωνιστικές πιέσεις. Ο προσδιορισµός της έκτασης της εξεταστέας αγοράς προϊόντος και του βαθµού στον οποίο οι ικανές να ενεργούν ανεξάρτητα στην εν επιχειρήσεις είναι λόγω αγορά προϋποθέτει διερεύνηση, µεταξύ των άλλων, του τρόπου µε τον οποίον οι καταναλωτές ενδέχεται να αντιδράσουν σε µεταβολές της τιµής του εκάστοτε προϊό- ντος ή της υπηρεσίας. Ειδικότερα, η εξεταστέα αγορά προϊό- ντος περιορίζεται συνήθως σε ένα µόνο προϊόν ή µία υπηρε- σία εάν διαπιστώνεται ότι µικρή αλλά όχι ασήµαντη αύξηση της τιµής του οικείου προϊόντος ή της υπηρεσίας (π. χ. κατά 10 %) δεν προκαλεί αισθητή µεταστροφή της καταναλω- τικής ζήτησης προς εναλλακτικά προϊόντα ή υπηρεσίες. Σε ό,τι αφορά τις πωλήσεις εισιτηρίων από τη CFO κατά το 1996 και 1997, είναι απαραίτητο να διερευνηθεί ο βαθµός στον οποίον: α) υπήρχε επαρκής δυνατότητα υποκατά- στασης για τις πωλήσεις εισιτηρίων των αγώνων του Παγκό- σµιου Κυπέλλου στο καταναλωτικό κοινό· β) υπήρχε επαρκής δυνατότητα υποκατάστασης για την πώληση κατά το 1996 και 1997 από τη CFO «τυφλών» δεσµίδων Pass France 98 στο καταναλωτικό κοινό και γ) υπήρχε επαρκής δυνατότητα υποκατάστασης για την πώληση κατά το 1997 από τη CFO «τυφλών» µεµονωµένων εισιτηρίων στο κατα- ναλωτικό κοινό. ∆υνατότητα υποκατάστασης των εισιτηρίων για τους αγώνες του τελικού γύρου του Παγκοσµίου Κυπέλλου (68) Λόγω του χαρακτήρα του τελικού γύρου του Παγκοσµίου Κυπέλλου, τυχόν αύξηση κατά 10 % τουλάχιστον της τιµής των εισιτηρίων δεν θα είχε προκαλέσει αξιόλογη µεταστροφή της ζήτησης από πλευράς καταναλωτικού κοινού σε άλλα προϊόντα τα οποία ενδεχοµένως να συναγωνίζονται τα εισ- ιτήρια αυτά. Τούτο οφείλεται κυρίως στους εξής λόγους: α) ∆ηµοτικότητα του ποδοσφαίρου σε ολόκληρο τον κόσµο και σε όλη την Ευρώπη υπερέχουσα σε σύγ- κριση µε τα άλλα αθλήµατα Μολονότι κάποια άλλα αθλήµατα προσελκύουν το έντονο ενδιαφέρον του καταναλωτικού κοινού σε περιφε- ρειακό επίπεδο, µόνο το ποδόσφαιρο είναι σε θέση να συγκεντρώσει ευρεία, µακροχρόνια και αφοσιωµένη υποστήριξη σε πανευρωπαϊκό και παγκόσµιο επίπεδο. Πέραν αυτού, τα αθλήµατα διαφέρουν µεταξύ τους, µε αποτέλεσµα τα µέλη του καταναλωτικού κοινού που ενδιαφέρονται για ένα άθληµα να µην είναι κατ’ ανάγκη οπαδοί και άλλων αθληµάτων. Αντιστοίχως, τα µέλη του καταναλωτικού κοινού που ενδιαφέρονται να παρακο- λουθήσουν από τις κερκίδες τους αγώνες του τελικού γύρου του Παγκόσµιου Κυπέλλου µάλλον δεν θα ενδια- φέρονταν αντ’ αυτού να παρακολουθήσουν διεθνείς διορ- γανώσεις άλλων αθληµάτων πλην του ποδοσφαίρου, έστω και αν η τιµή των εισιτηρίων για τους ποδοσφαιρι- κούς αγώνες του Παγκοσµίου Κυπέλλου αυξανόταν κατά 10 % (τουλάχιστον). β) Σπουδαιότητα του τελικού γύρου του Παγκόσµιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου υπερέχουσα σε σύγκριση µε άλλες ποδοσφαιρικές διοργανώσεις Το ποδόσφαιρο παίζεται σε πολλές εάν όχι όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Σε εθνικό επίπεδο, οι τοπικές οµάδες συνήθως αντιµετωπίζουν η µία την άλλη κάθε εβδοµάδα, και τούτο σε ετήσια βάση. Σε διεθνές επίπεδο, οι καλύτεροι παίκτες των διαφόρων χωρών που έχουν προκριθεί συµ- µετέχουν στο ευρωπαϊκό πρωτάθληµα ποδοσφαίρου, ο τελικός γύρος του οποίου διεξάγεται κάθε τέσσερα χρό- νια. Παρά το γεγονός ότι τόσο τα εθνικά όσο και τα ευρωπαϊκά συχνά πολυπληθές κοινό, εντούτοις µόνο ο τελικός γύρος του Παγκόσµιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου παρέχει στο ευρύ κοινό τη δυνατότητα να παρακολουθήσει και να αξιο- λογήσει τις ικανότητες των καλύτερων παικτών και των καλύτερων οµάδων στον κόσµο στο πλαίσιο µίας και µόνης διοργάνωσης. συγκεντρώνουν πρωταθλήµατα γ) Χρόνος πραγµατοποίησης του τελικού γύρου του Παγκόσµιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου σε σχέση µε τις στην Ευρώπη ποδοσφαιρικές διοργανώσεις άλλες Ακόµη και αν υποτεθεί ότι, στα µάτια του καταναλωτι- κού κοινού, τα εισιτήρια για τους αγώνες του ευρωπαϊ- κού πρωταθλήµατος ποδοσφαίρου αποτελούσαν προϊό- ντα ίδια ακριβώς µε τα εισιτήρια για τους αγώνες του τελικού γύρου του Παγκόµιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου, η παρουσία στη µία διοργάνωση δεν µπορεί να θεωρηθεί ως υποκατάστατο της παρουσίας στην άλλη, δεδοµένου ότι οι διοργανώσεις αυτές διεξάγονται µε διαφορά δύο ετών. δ) Αποδείξεις σχετικά µε τη ζήτηση για εισιτήρια των αγώνων του τελικού γύρου του Παγκόσµιου Κυπέλ- λου Ποδοσφαίρου σε σύγκριση µε τη διαθέσιµη προσφορά Όταν η ζήτηση για τα εισιτήρια ενός αγώνα υπερβαίνει κατά πολύ τη διαθέσιµη προσφορά, οι καταναλωτές δεν πρόκειται κατά πάσα πιθανότητα να αλλάξουν στάση σε περίπτωση που υπάρξει µικρή αλλά µε σηµασία αύξηση της τιµής των συγκεκριµένων εισιτηρίων. Αν ληφθεί υπόψη ότι 1 043 000 περίπου αιτήσεις υποβλήθηκαν από το καταναλωτικό κοινό που ήταν σε θέση να δηλώσει διεύθυνση στη Γαλλία για την αγορά 181 000 µεµονωµένων εισιτηρίων που η CFO πούλησε το 1997, µπορεί να υποτεθεί ότι η γενικότερη ζήτηση των εισιτη- ρίων θα παρέµενε αµετάβλητη ακόµη και σε περίπτωση αύξησης της τιµής τους κατά 10 % τουλάχιστον. 8. 1. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 5/65 την ∆υνατότητα υποκατάστασης σε σχέση µε πώληση από τη CFO στο καταναλωτικό κοινό «τυφλών» δεσµίδων Pass France 98 κατά το 1996 και το 1997 (69) Οι δεσµίδες Pass France 98 που η CFO πούλησε το 1996 και το 1997 αφορούσαν αγώνες για τους οποίους δεν ήταν γνωστό ποιες θα ήταν οι αντίπαλες οµάδες. Συνεπώς, η ζήτηση για τις δεσµίδες αυτές προερχόταν από φιλάθλους που δεν τους ενδιέφερε να παρακολουθήσουν µία συγκεκρι- µένη οµάδα ή οµάδες αλλά οι οποίοι παρ’ όλα αυτά επιθυ- µούσαν να παρίστανται σε ορισµένους αγώνες του τελικού γύρο που θα διεξάγονταν σε συγκεκριµένο στάδιο. Οι πωλήσεις αυτής της κατηγορίας διέφεραν ριζικά από τις πωλήσεις των εθνικών οµοσπονδιών ποδοσφαίρου και των ευρωπαϊκών ταξιδιωτικών πρακτορείων, που άρχισαν να πωλούν µεµονωµένα εισιτήρια µετά την κλήρωση των οµίλων, όταν το ενδιαφέρον για τα εισιτήρια των αγώνων του τελικού γύρου και η ζήτησή τους είχαν αυξηθεί σηµα- ντικά. (70) Λόγω του περιορισµένου αριθµού εισιτηρίων τα οποία δια- τέθηκαν µεµονωµένα, σε χρόνο πολύ µεταγενέστερο, από τις διάφορες εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου, τα µέλη του καταναλωτικού κοινού που ενδιαφέρονταν να αγοράσουν «στα τυφλά» δεσµίδες Pass France 98 δεν θα θεωρούσαν κατά πάσα πιθανότητα τα εισιτήρια που πουλούσαν οι εν λόγω οµοσπονδίες ως προϊόντα ικανά να υποκαταστήσουν τις δεσµίδες που η CFO πούλησε απευθείας κατά το 1996 και 1997. (71) Προκειµένου περί των πωλήσεων των ευρωπαϊκών ταξιδιω- τικών πρακτορείων, µπορεί να προβληθεί παρόµοια επιχειρη- µατολογία. Εξάλλου, ακόµη κι αν κάποια ευρωπαϊκά ταξι- διωτικά πρακτορεία είχαν επιλέξει να πουλήσουν υπό µορφή δεσµίδων Pass France 98 µερικά ή και όλα τα περιορισµένα εισιτήρια που τους είχαν διατεθεί, το πιο πιθανό είναι ότι θα πουλούσαν τα περισσότερα αν όχι όλα τα υπόψη προϊόντα σε συνδυασµό µε άλλες υπηρεσίες, αυξάνοντας µε τον τρόπο αυτό σηµαντικά την τιµή κτήσης των δεσµίδων Pass France 98. Κατά συνέπεια, όταν η CFO πουλούσε τις δεσµί- δες αυτές το 1996 και 1997, το καταναλωτικό κοινό δεν είναι δυνατό να θεωρούσε ότι η αβέβαιη προοπτική των πωλήσεων που θα πραγµατοποιούσαν µεταγενέστερα τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία µπορούσε καθ’ οιονδή- ποτε τρόπο να υποκαταστήσει τις προγενέστερες πωλήσεις της CFO (26). ∆υνατότητα υποκατάστασης των πωλήσεων στο καταναλωτικό κοινό «τυφλών» µεµονωµένων εισιτη- ρίων από τη CFO το 1997 (72) Αναφορικά µε την πώληση 181 000 µεµονωµένων εισιτη- ρίων από τη CFO στο καταναλωτικό κοινό κατά το 1997 (τα εισιτήρια αυτά αφορούσαν τον εναρκτήριο αγώνα, τους προηµιτελικούς και ηµιτελικούς, τον µικρό και τον µεγάλο τελικό), επισηµαίνεται ότι πολύ περιορισµένος αριθµός ει- σιτηρίων για τους µεγάλης σηµασίας αυτούς αγώνες ετέθη στη διάθεση του συνόλου των εθνικών οµοσπονδιών ποδο- (26) Παρά το γεγονός ότι δεν δίνεται καµία εξήγηση, η CFO, στην κοινο- ποίησή της της 11ης Ιουνίου προς την Επιτροπή, καταλήγει στο ίδιο συµπέρασµα αναφορικά µε τις πωλήσεις των ευρωπαϊκών ταξιδιωτικών πρακτορείων: ξεχωριστή αγορά. Εποµένως, κατά την άποψη της CFO, η υπό εξέταση αγορά µπορεί να προσδιορισθεί ως η αγορά πώλησης εισιτηρίων για το Παγκόσµιο Κύπελλο 1998 από τις του τουριστικού κλάδου» (κεφάλαιο 6. 1). πρακτορεία] επιχειρήσεις ταξιδιωτικά αποτελούν «[Τα σφαίρου. Αξιόλογες ποσότητες επιπλέον εισιτηρίων διατέθη- καν µόνο στις οµοσπονδίες εκείνες οι οµάδες των οποίων προκρίνονταν από τον ένα γύρο της δεύτερης φάσης στον επόµενο. Τα περισσότερα από τα επιπλέον αυτά εισιτήρια πουλήθηκαν σε µέλη του καταναλωτικού κοινού που επιθυ- µούσαν να υποστηρίξουν τις αντιµαχόµενες οµάδες. Λόγω της περιορισµένης αυτής προσφοράς, οι καταναλωτές οι οποίοι επιθυµούσαν να αγοράσουν εισιτήρια για τους συγκεκριµένους αγώνες κατά το 1997 δεν θεωρούσαν, κατά πάσα πιθανότητα, τις εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου ως ικανοποιητική εναλλακτική πηγή για την προµήθεια εισιτη- ρίων σε σχέση µε τη CFO. (73) Όσον αφορά τις πωλήσεις εισιτηρίων για τη δεύτερη φάση από τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία, τα επιχειρήµατα που µπορούν να προβληθούν είναι παρεµφερή, διότι ο αριθ- µός των εισιτηρίων που τους διατέθηκε ήταν επίσης περιορι- σµένος. Πέραν αυτού, τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία πούλησαν τα περισσότερα αν όχι όλα τα εισιτήρια αυτά σε συνδυασµό µε άλλες υπηρεσίες, αυξάνοντας µε τον τρόπο αυτό κατά πολύ την τιµή κτήσης τους. Κατά συνέπεια, όταν η CFO πουλούσε τις 181 000 «τυφλά» εισιτήρια για τη δεύτερη φάση κατά το 1997, το καταναλωτικό κοινό δε είναι δυνατό να θεωρούσε ότι η προοπτική των πωλήσεων που θα πραγµατοποιούσαν µεταγενέστερα τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία µπορούσε καθ’ οιονδήποτε τρόπο να υποκαταστήσει τις προγενέστερες πωλήσεις της CFO (27). Συµπέρασα για τις εξεταστέες αγορές προϊόντος (74) Με βάση την προεκτεθείσα ανάλυση, οι αγορές προϊόντος που θεωρούνται εξεταστέες στο πλαίσιο της παρούσας από- φασης είναι οι εξής: α) η αγορά των πωλήσεων στο καταναλωτικό κοινό 393 200 «τυφλών» δεσµίδων Pass France 98, τις οποίες η CFO πραγµατοποίησε κατά το 1996 και 1997· β) η αγορά των πωλήσεων στο καταναλωτικό κοινό 181 000 «τυφλών» µεµονωµένων εισιτηρίων για τον εναρκτήριο αγώνα, τους προηµιτελικούς και ηµιτελικούς, τον µικρό και τον µεγάλο τελικό, που η CFO πραγµατο- ποίησε κατά το 1997. Επιχειρηµατολογία της CFO αναφορικά µε τις εξετα- στέες αγορές προϊόντος (75) Η CFO θεωρεί ότι οι εξεταστέες αγορές προϊόντος σε σχέση µε τις πωλήσεις εισιτηρίων στο καταναλωτικό κοινό για τους αγώνες του τελικού γύρου του Παγκόσµιου Κυπέλλου 1998 είναι οι εξής: α) η αγορά των πωλήσεων των δεσµίδων Pass France 98· και β) η αγορά των πωλήσεων µεµονω- µένων εισιτηρίων από τη CFO, τις εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου και τα ταξιδιωτικά πρακτορεία για όλους τους αγώνες του τελικού γύρου, είτε αυτά πουλήθηκαν «στα τυφλά», είτε πουλήθηκαν σε χρόνο κατά τον οποίον ήταν ήδη γνωστή η ταυτότητα των αντιπάλων οµάδων. Η άποψη αυτή διαφέρει από το συµπέρασµα της Επιτροπής στον βαθµό που δεν στηρίζεται στη διάκριση µεταξύ των πωλήσεων µεµονωµένων εισιτηρίων από τη CFO κατά το 1997 και των πωλήσεων που πραγµατοποίησε κατά το 1998 το καθένα από τα τρία επίσηµα δίκτυα διανοµής. (27) Βλέπε επίσης την υποσηµείωση 26. L 5/66 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 1. 2000 (76) (77) (78) Για τον καθορισµό των εξεταστέων αγορών στο πλαίσιο της παρούσας απόφασης έχουν ληφθεί ρητά υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των δεσµίδων Pass France 98 έναντι των µεµονωµένων εισιτηρίων. Εντούτοις, είναι απορριπτέος ο ισχυρισµός της CFO ότι οι «τυφλές» πωλήσεις µεµονωµένων εισιτηρίων από τη CFO κατά το 1997 ήταν δυνατό να υποκατασταθούν από τις πωλήσεις που η CFO και τα υπό- λοιπα δίκτυα διανοµής πραγµατοποίησαν σε µεταγενέστερο χρόνο. Στόχος του προσδιορισµού των εξεταστέων αγορών προϊόντος είναι ο εντοπισµός των πραγµατικών ανταγω- νιστών µιας επιχείρησης οι οποίοι είναι σε θέση να θέτουν περιορισµούς στη συµπεριφορά της και να την εµποδίζουν να συµπεριφέρεται ανεπηρέαστη από πραγµατικές ανταγωνι- στικές πιέσεις. Η ανάλυση των συνθηκών υπό τις οποίες η CFO πούλησε κατά το 1997 µεµονωµένα εισιτήρια για τους αγώνες της δεύτερης φάσης καταδεικνύει ότι η CFO µπο- ρούσε πράγµατι τον καιρό εκείνο να ενεργεί σε ένα περιβάλ- λον εντελώς απαλλαγµένο από ανταγωνιστικές πιέσεις. Τα συγκεκριµένα εισιτήρια αφορούσαν αγώνες εξαιρετικά µεγάλης σπουδαιότητας, για τους οποίους ο αριθµός των αιτήσεων που είχαν υποβληθεί από καταναλωτές που δήλωναν διεύθυνση στη Γαλλία ήταν σχεδόν εξαπλάσιος από τον αριθµό των προσφερόµενων εισιτηρίων, και τούτο παρά το γεγονός ότι κατά τον χρόνο της πώλησης δεν ήταν ακόµη γνωστή η ταυτότητα των αντιπάλων οµάδων (28). Αν ληφθεί υπόψη ο µεγάλος αυτός βαθµός ζήτησης, αλλά και το γεγονός ότι το 1997 οι καταναλωτές είναι απίθανο να θεωρούσαν τις εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου και τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία ως ρεαλιστικές εναλλα- κτικές πηγές προµήθειας εισιτηρίων, εξάγεται το συµπέρα- σµα ότι η CFO ήταν σαφώς σε θέση να πωλεί τα εν λόγω εισιτήρια υπό συνθήκες οι οποίες ήταν εκ των πραγµάτων µονοπωλιακές και χωρίς να αντιµετωπίζει καµία ανταγωνι- στική πίεση από άλλες επιχειρήσεις. ∆. ΕΞΕΤΑΣΤΕΑ ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΗ ΑΓΟΡΑ εκτεταµένης Λόγω της ζήτησης για τα εισιτήρια σε ολόκληρο τον ΕΟΧ (29) η γεωγραφική αγορά την οποία αντιπροσωπεύουν οι πωλήσεις από τη CFO στο καταναλω- τικό κοινό δεσµίδων Pass France 98 καθώς και µεµονω- µένων εισιτηρίων κατά το 1996 και 1997 περιλαµβάνει οπωσδήποτε όλες τις χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονοµικού Χώρου. Παρά την εκτεταµένη ζήτηση για τα εισιτήρια αυτά, οι όροι που η CFO εφάρµοσε για την πώλησή τους είχαν ως αποτέλεσµα να περιορισθούν οι εν λόγω πωλήσεις τεχνητά σε µέλη του καταναλωτικού κοινού τα οποία είτε διέµεναν στη Γαλλία, είτε ήταν σε θέση να δηλώσουν κάποια διεύθυνση στη χώρα αυτή. Επιχειρηµατολογία της CFO αναφορικά µε την έκταση των πωλήσεων δεσµίδων Pass France 98 Στην απάντησή της στην κοινοποίηση αιτιάσεων της Επι- τροπής, αλλά και στο πλαίσιο της διαδικασίας ακροάσεων, η CFO υποστήριξε αναφορικά µε τις πωλήσεις δεσµίδων κατά το 1996 και 1997 ότι η απαίτηση της δήλωσης ταχυδρο- µικής διεύθυνσης στη Γαλλία δεν είχε καµία συνέπεια για τους καταναλωτές εκτός Γαλλίας και ότι για τον λόγο αυτό η εξεταστέα γεωγραφική αγορά περιορίζεται στη Γαλλία. Κατά τη CFO, µόνο το καταναλωτικό κοινό που διέµενε κοντά στα στάδια όπου διεξήχθησαν οι αγώνες του Παγκο- σµίου Κυπέλλου ήταν λογικό να ενδιαφερθεί για την αγορά δεσµίδων εισιτηρίων, δεδοµένου ότι δεν ήταν γνωστή η (28) Οι «τυφλές» πωλήσεις των συγκεκριµένων εισιτηρίων µπορούν να διαφο- ροποιηθούν από τις πωλήσεις εισιτηρίων για τους αγώνες της πρώτης φάσης, τα οποία, για λόγους µεγιστοποίησης της συµµετοχής των οπαδών, πουλήθηκαν πολλά µαζί υπό µορφή δεσµίδων Pass France 98. (29) Το συµπέρασµα αυτό αποδυκνύεται από το αποτέλεσµα των πωλήσεων της CFO σε χώρες του ΕΟΧ από τις 22 Απριλίου 1998 και µετά, οπότε το 45 % των εισητηρίων πουλήθηκε σε καταναλωτές εκτός Γαλλίας. ταυτότητα των οµάδων που θα συµµετείχαν στους αγώνες τους οποίους αφορούσαν τα εισιτήρια αυτά, αλλά και λόγω του ότι ο αγοραστής της κάθε δεσµίδας ήταν αναγκασµένος είτε να εξασφαλίσει κατάλυµα κοντά στο εκάστοτε στάδιο για σηµαντικό χρονικό διάστηµα, είτε να πραγµατοποιήσει πολυάριθµα ταξίδια µετ’ επιστροφής µεταξύ του τόπου δια- µονής του και του σταδίου προκειµένου να παραστεί σε όλους τους αγώνες. (79) Προς επίρρωση του επιχειρήµατος αυτού, η CFO παρέπεµψε την Επιτροπή σε αποδεικτικά στοιχεία από τα οποία προκύ- πτει ότι ένα ποσοστό µεταξύ του 71 % και του 91 % των δεσµίδων Pass France 98 αγοράστηκε είτε από το κατα- ναλωτικό κοινό του γαλλικού νοµού (department) στον οποίο βρίσκεται το στάδιο όπου διεξήχθησαν οι εκάστοτε αγώνες, είτε από το καταναλωτικό κοινό των όµορων νοµών. Η CFO παρέπεµψε επίσης την Επιτροπή στην απόφαση των ευρωπαϊκών ταξιδιωτικών πρακτορείων να µην προσφέρουν προς πώληση τις δεσµίδες Pass France 98 στο καταναλω- τικό κοινό, καθώς και στις αποφάσεις των εθνικών οµοσπον- διών ποδοσφαίρου να πουλήσουν τα εισιτήρια αυτά αυτο- τελώς, δηλαδή όχι υπό µορφή προϊόντων ανάλογων µε τις δεσµίδες Pass France 98. Κατά τη CFO, το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι η ζήτηση για δεσµίδες Pass France 98 εκτός Γαλλίας ήταν ανύπαρκτη και ότι για τον λόγο αυτό η εξεταστέα γεωγραφική αγορά περιλαµβάνει µόνο τα άτοµα που κατοικούν στη Γαλλία και σε µικρή απόσταση από τα στάδια όπου διεξήχθησαν οι αγώνες του Παγκοσµίου Κυπέλλου. (80) Η Επιτροπή απορρίπτει τα ανωτέρω επιχειρήµατα. Αναφο- ρικά µε τις πωλήσεις των δεσµίδων Pass France 98, δεν είναι δυνατό να αποκλεισθεί το ενδεχόµενο να υπήρξε σηµα- ντικός αριθµός καταναλωτών εκτός Γαλλίας οι οποίοι θα είχαν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την αγορά τους, αν λάβουµε υπόψη το ενδιαφέρον που ο τελικός γύρος της διοργάνωσης προκάλεσε σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η άποψη αυτή επιβεβαιώνεται εν µέρει από την αξιολόγηση των αγοραστικών συνηθειών των καταναλωτών εκτός Γαλ- λίας σε σχέση µε τις πωλήσεις µεµονωµένων εισιτηρίων για τους αγώνες της πρώτης φάσης και του «Γύρου των 16» τις οποίες η CFO πραγµατοποίησε από τις 22 Απριλίου 1998 και µετά. Η αξιολόγηση αυτή αποδεικνύει ότι οι καταναλω- τές εκτός Γαλλίας δεν ενδιαφέρονταν αποκλειστικά και µόνο για την παρακολούθηση των αγώνων στους οποίους θα συµµετείχαν οι εθνικές τους οµάδες (30). (81) Αν είχε δοθεί στους καταναλωτές εκτός Γαλλίας η δυνα- τότητα να αγοράσουν δεσµίδες Pass France 98 από τη CFO, είναι πολύ πιθανό αρκετοί από αυτούς να είχαν επιλέ- ξει να πραγµατοποιήσουν τον αναγκαίο αριθµό ταξιδίων µετ’ επιστροφής προκειµένου να παρακολουθήσουν όλους τους, αγώνες στους οποίους τους παρείχαν πρόσβαση τα εισιτήρια της εκάστοτε δεσµίδας. Η παραδοχή αυτή ισχύει µεν κατά µείζονα λόγο για τις δεσµίδες που αφορούσαν αγώνες στην πόλη Λενς, η οποία βρίσκεται κοντά στα γαλλοβελγικά σύνορα, αλλά είναι λογικό να υποτεθεί ότι ακόµη και οι καταναλωτές άλλων χωρών θα ήταν διατεθειµένοι να ταξι- δεύσουν σε άλλες πόλεις µε στάδια της διοργάνωσης, αν λάβουµε υπόψη την ευκολία µετάβασης στις πόλεις αυτές (για παράδειγµα, οι καταναλωτές από την Ισπανία µπορού- σαν εύκολα να µεταβούν στα στάδια του Μπορντό και της Τουλούζης, ενώ οι Ιταλοί καταναλωτές είχαν τη δυνατότητα πρόσβασης στο στάδιο της Μασσαλίας). (30) Βλέπε τις παραγράφους 25 και 26. Είναι γεγονός ότι το 38 % περίπου των µεµονωµένων εισιτηρίων που η CFO πούλησε µετά τις 22 Απρι- λίου 1998 αγοράστηκε από µέλη του καταναλωτικού κοινού που δήλωσαν διεύθυνση εκτός Γαλλίας αλλά σε χώρες οι εθνικές οµάδες των οποίων τελικό γύρο της διοργάνωσης. Παρόλα αυτά, µόνο το 10 % των εισιτηρίων που πουλήθηκαν µετά την παραπάνω ηµεροµηνία µπορούσε των οµάδων που συµµετείχαν στον εκάστοτε αγώνα. Εποµένως, µεγάλος αριθµός καταναλωτών εκτός Γαλλίας ενδιαφερόταν να παραστεί σε αγώνες στους οποίους δεν επρόκειτο να συµµετάσχει η εθνική οµάδα του εκάστοτε καταναλωτή. να αγορασθεί από οπαδούς είχαν προκριθεί στον 8. 1. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 5/67 (82) Εξάλλου, παρά τα όσα προκύπτουν µε βάση τα στατιστικά δεδοµένα που επικαλείται η CFO, είναι απολύτως λογικό να υποτεθεί ότι σηµαντικός αριθµός καταναλωτών εκτός Γαλλίας µπορεί να είχαν φροντίσει για την εξεύρεση καταλύµατος στην πόλη στην οποία βρισκόταν το εκάστοτε στάδιο ή κοντά σε αυτήν, για όλη τη διάρκεια της πρώτης φάσης καθώς και (εν ανάγκη) του «Γύρου των 16». Με τον τρόπο αυτό θα συνδύαζαν την εξασφαλισµένη παρουσία τους σε µια σειρά αγώνων του τελικού γύρου µε την πολυήµερη παραµονή τους σε τόπους οι οποίοι, όπως είναι πολύ γνωστό, αποτελούν δηµοφιλείς προορισ- µούς για τους ξένους επισκέπτες. (83) Η απόφαση των ευρωπαϊκών ταξιδιωτικών πρακτορείων να πουλήσουν ξεχωριστά και αυτοτελώς τα εισιτήρια που τους είχαν διατεθεί υπό µορφή δεσµίδων Pass France 98 δεν είναι δυνατό να ερµηνευθεί ως υποδηλούσα την ανυπαρξία ζήτησης για τις δεσµίδες αυτές εκτός Γαλλίας. Πρόκειται για µία πρακτική η οποία είχε ως αποτέλεσµα την πώληση των µεµονωµένων πλέον εισιτηρίων σε συνδυασµό µε άλλες υπηρεσίες. Ως εκ τούτου, πιθανολογείται ότι πραγµατικό κίνητρο των πρακτορείων ήταν η µεγιστοποίηση των εσόδων τους, η οποία δεν θα είχε επιτευχθεί εάν τα ίδια εισιτήρια είχαν πουληθεί υπό µορφή δεσµίδων Pass France 98. Αναφορικά µε τις πωλήσεις των εθνικών οµοσπονδιών ποδοσφαίρου, η Επιτροπή δεν πιστεύει ότι έχει καµιά σηµασία το γεγονός ότι επέλεξαν να µην πουλήσουν προϊόντα παρόµοια µε τις δεσµίδες Pass France 98, και τούτο λόγω της φύσεως των εισιτηρίων που τους διατέθηκαν (1) αλλά και της έλλειψης οικονοµικού κινήτρου για κάτι τέτοιο. Ε. ∆ΕΣΠΟΖΟΥΣΑ ΘΕΣΗ (84) Πλην της CFO, κανείς άλλος δεν πούλησε «στα τυφλά» στο καταναλωτικό κοινό κατά το 1996 και 1997 δεσµίδες Pass France 98 και µεµονωµένα εισιτήρια. Για τον λόγο αυτό, σε συνδυασµό µε την ευχέρεια της CFO να ενεργεί ελεύθερα και κατ’ επέκταση χωρίς καµία ανταγωνιστική πίεση, συµπεραίνεται ότι η CFO κατείχε δεσπόζουσα θέση στις υπό εξέταση αγορές. Οι ευθύνες της CFO ένεκα της δεσπόζουσας θέσης της στις υπό εξέταση αγορές (85) Σύµφωνα µε την πάγια νοµολογία του ∆ικαστηρίου και του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, µία επιχείρηση η οποία κατέχει δεσπόζουσα θέση φέρει την ιδιαίτερη ευθύνη να µην επιτρέπει στη συµπεριφορά της να προκαλεί στρεβλώσεις στον ανταγωνισµό που αναπτύσσεται στην κοινή αγορά. Η ακριβής έκταση της ιδιαίτερης αυτής ευθύνης πρέπει να αξιολογείται µε γνώµονα τα ιδιαίτερα δεδοµένα της εκάστοτε υπόθεσης, τα οποία φανερώνουν την αποδυνάµωση του ανταγωνισµού (2). (86) Η έκταση της ευθύνης των µερών πρέπει συνεπώς να διερευνάται σε συνάρτηση µε τον βαθµό κυριαρχίας τους, καθώς επίσης σε συνάρτηση µε τα τυχόν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της αγοράς τα οποία ενδέχεται να επηρεάζουν τους όρους ανταγωνισµού. (87) ∆ιαπιστώνεται σηµαντική απόκλιση µεταξύ ζήτησης και προσφοράς όσον αφορά τις πωλήσεις δεσµίδων Pass France 98 και µεµονωµένων εισιτηρίων που η CFO πούλησε στο καταναλωτικό κοινό κατά το 1996 και 1997. Για τον λόγο αυτό, και επειδή εκ των πραγµάτων ασκούσε µονοπώλιο, η CFO ήταν εκ πρώτης όψεως υποχρεωµένη να φροντίσει ούτως ώστε τα εισιτήρια που θα πωλούνταν το 1996 και το 1997 για τους αγώνες του τελικού γύρου να προσφερθούν προς πώληση στο καταναλωτικό κοινό επί ίσοις όροις σε όλη την έκταση του ΕΟΧ, χωρίς να έχει σηµασία το ότι η ζήτηση συγκεκριµένων κατηγοριών εισιτηρίων από καταναλωτές εκτός Γαλλίας ενδέχεται να ήταν σχετικά περιορισµένη σε σύγκριση µε τη ζήτηση από πλευράς γαλλικού καταναλωτικού κοινού. Μολονότι είναι πιθανό να ισχύουν και κάποιες εξαιρέσεις στη γενική αυτή αρχή, η κάθε εξαίρεση πρέπει να εξετάζεται µε γνώµονα τις ιδιαίτερες περιστάσεις που ενδεχοµένως τη δικαιολογούν και µε βάση µία αντικειµενική αξιολόγηση των ελάχιστων µέσων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί. ΣΤ. ΚΑΤΑΧΡΗΣΗ (88) Λαµβάνοντας υπόψη: α) τους όρους που η CFO εφάρµοσε για την πώληση «τυφλών» εισιτηρίων κατά το 1996 και 1997· β) τις πληροφορίες σχετικά µε τις πωλήσεις που η CFO παρείχε µέσω της επίσηµης διεύθυνσης web για το Παγκόσµιο Κύπελλο και τις οποίες ήταν φυσικό να θεωρήσει αξιόπιστες το καταναλωτικό κοινό εκτός Γαλλίας· και γ) τα περιορισµένα µέσα που ετέθησαν στη διάθεση του εκτός Γαλλίας καταναλωτικού κοινού για την κράτηση εισιτηρίων, τότε καταλήγουµε στο συµπέρασµα ότι η CFO έκανε κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της στις υπό εξέταση αγορές, διότι η συµπεριφορά της είχε ως συνέπεια να επιβληθούν αθέµιτοι συναλλακτικοί όροι στους καταναλωτές που διέµεναν εκτός Γαλλίας, µε επακόλουθο τον περιορισµό της αγοράς επί ζηµία των συγκεκριµένων καταναλωτών. (1) Τα εισιτήρια αυτά ήταν τέτοιας λογής που να καθιστούν δυνατό το συνδυασµό ελάχιστων µόνο εισιτηρίων σε δεσµίδες τύπου Pass France 98. (2) Βλέπε απόφαση του Πρωτοδικείου της 6ης Οκτωβρίου 1994 στην υπόθεση Τ/83/91 Tetra Pak ΙΙ, Συλλογή 1994, σ. ΙΙ-755 αιτιολογικές σκέψεις 114 και 115. Το ∆ικαστήριο είχε προηγουµένως προσδιορίσει την έκταση της ιδιαίτερης ευθύνης των επιχειρήσεων που ασκούν τη δραστηριότητά τους µονοπωλιακά όσον αφορά την εφαρµογή διακρίσεων µε κριτήριο την ιθαγέ- νεια ή τον τόπο διαµονής. Το ∆ικαστήριο, στην απόφαση της 2ας Μαρτίου 1983, GVL, υπόθεση 7/82, Συλλογή 1983, σ. 483, µεταξύ των άλλων, απεφάνθη τα εξής: «Παρόµοια άρνηση [εκµετάλλευσης δικαιωµάτων], από επιχείρηση που έχει ντε φάκτο µονοπώλιο, να παρέχει τις υπηρεσίες της σ’ όλους αυτούς που µπορεί να τις έχουν ανάγκη, αλλά δεν εµπίπτουν σε ορισµένη κατηγορία που η επιχείρηση αυτή έχει καθορίσει στηριζόµενη στην ιθαγένεια ή στην κατοικία, πρέπει να θεωρηθεί ως καταχρηστική εκµετάλλεύση δεσπόζουσας θέσεως κατά την έννοια του άρθρου 86 παράγραφος 1 της συνθήκης» (αιτιολο- γική σκέψη 56 της απόφασης). L 5/68 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 1. 2000 (89) (90) (91) (92) (93) (94) (95) (96) Η απαίτηση δήλωσης ταχυδροµικής διεύθυνσης στη Γαλλία Το καταναλωτικό κοινό εκτός Γαλλίας ήταν ελεύθερο να αγοράσει εισιτήρια απευθείας από τη CFO υπό την προϋπόθεση ότι ήταν σε θέση να δηλώσει µία ταχυδροµική διεύθυνση στη Γαλλία στην οποία να είναι δυνατή η παράδοση των εισιτηρίων (3). Κατά τη διάρκεια της πώλησης δεσµίδων Pass France 98 και µεµονωµένων εισιτηρίων από τη CFO, ήταν ευχερές για τους καταναλωτές που διέµεναν στη Γαλλία να δηλώσουν µια διεύθυνση στην οποία και θα παραδίδονταν τα εισιτήρια. Αντιθέτως, κατά το 1996 και 1997, η πλειονότητα των καταναλωτών που διέµεναν εκτός Γαλλίας µπορούσε να προµηθευτεί εισιτήρια απευθείας από τη CFO µόνο αν προέβαινε σε οργανωτικές ρυθµίσεις (4) οι οποίες θα ήταν εντελώς αυθαίρετες, δυσεφάρµοστες και έκτακτου χαρακτήρα (5). Είναι αµφίβολο κατά πόσον το καταναλωτικό κοινό εκτός Γαλλίας ενηµερώθηκε ποτέ επαρκώς για τη δυνατότητα προµήθειας εισιτηρίων απευθείας από τη CFO. Πέρα όµως απ’ αυτό, η απαίτηση της δήλωσης ταχυδροµικής διεύθυνσης στη Γαλλία είχε ως αποτέλεσµα τη δυσµενή µεταχείριση ειδικά των καταναλωτών που διέµεναν εκτός Γαλλίας, δεδοµένου ότι η εκπλήρωση της προϋπόθεσης αυτής ήταν σαφώς ευχερέστερη για τους διαµένοντες στη Γαλλία. Η διάκριση αυτή ισοδυναµούσε εκ των πραγµάτων µε την επιβολή από µέρους της CFO αθέµιτων συναλλακτικών όρων στους διαµένοντες εκτός Γαλλίας και είχε ως συνέπεια να περιορισθεί κατά τρόπο αντίθετο προς τα συµφέροντα των καταναλωτών αυτών η αγορά την οποία αντιπροσώπευαν οι πωλήσεις 393 200 εισιτηρίων που η CFO διέθεσε υπό µορφή δεσµίδων Pass France 98, καθώς και 181 000 εισιτηρίων για τον εναρκτήριο αγώνα, τους προηµιτελικούς και ηµιτελικούς, τον µικρό και τον µεγάλο τελικό. Η πρακτική αυτή ερχόταν σε αντίθεση µε το άρθρο 82 της συνθήκης ΕΚ και το άρθρο 54 της συµφωνίας για τον ΕΟΧ. Πληροφορίες που παρείχε η CFO σχετικά µε τις πωλήσεις Από τις 6 Μαΐου 1997, η CFO παρείχε πληροφορίες, µέσω της επίσηµης ιστοσελίδας της περί του Παγκοσµίου Κυπέλλου, για τους τρόπους µε τους οποίους το καταναλωτικό κοινό εντός και εκτός Γαλλίας µπορούσε να προµηθευτεί εισιτήρια για τους αγώνες του τελικού γύρου. Οι καταναλωτές που διέµεναν εκτός Γαλλίας καλούνταν να προµηθευτούν εισιτήρια είτε από εξουσιοδοτηµένα ταξιδιωτικά πρακτορεία είτε από τις εθνικές οµοσπονδίες ποδοσ- φαίρου. ∆εν παρεχόταν καµία διευκρίνιση για τη δυνατότητα αγοράς εισιτηρίων απευθείας από τη CFO. Πέραν αυτού, αναφερόταν ρητά ότι η CFO δεν επρόκειτο να πουλήσει εισιτήρια απευθείας σε µη Γάλλους καταναλωτές και ότι ως εκ τούτου οι µη Γάλλοι πολίτες οι οποίοι επισκέπτονταν τη Γαλλία και επιθυµούσαν να αγοράσουν εισιτήρια για τους αγώνες του τελικού γύρου ήταν υποχρεωµένοι να έλθουν σε επαφή µε την αντίστοιχη εθνική οµοσπονδία ποδοσφαίρου ή µε κάποιο ταξιδιωτικό πρακτορείο. Αποτέλεσµα της πληροφορίας αυτής ήταν να περιορισθεί η ζήτηση για τα «τυφλά» µεµονωµένα εισιτήρια που η CFO πούλησε το 1997 είτε αποκλειστικά στους Γάλλους πολίτες, είτε στο καταναλωτικό κοινό που διέµενε στη Γαλλία. Αντιστρόφως, η ίδια πληροφορία ήταν φυσικό να αποθαρρύνει τους µη Γάλλους καταναλωτές ή, αν µη τι άλλο, όσους διέµεναν εκτός Γαλλίας από το να επιδιώξουν να αγοράσουν µεµονωµένα εισιτήρια απευθείας από τη CFO. Το γεγονός αυτό είχε ως συνέπεια να περιορίσει η CFO δραστικά την αγορά την οποία αντιπροσώπευαν οι πωλήσεις 181 000 εισιτηρίων για τον εναρκτήριο αγώνα, τους προηµιτελικούς και ηµιτελικούς, το µικρό και τον µεγάλο τελικό. Ο περιορισµός αυτός ήταν εις βάρος του καταναλωτικού κοινού που διέµενε εκτός Γαλλίας και αντίθετη στο άρθρο 82 της συνθήκης ΕΚ και στο άρθρο 54 της συµφωνίας για τον ΕΟΧ. Τρόποι κράτησης εισιτηρίων απευθείας από τη CFO Το καταναλωτικό κοινό µπορούσε µε ποικίλους τρόπους να κρατήσει εισιτήρια απευθυνόµενο στη CFO, αλλά από όλους αυτούς τους τρόπους ο µόνος δυνατός για τους διαµένοντες εκτός Γαλλίας καταναλωτές ήταν η υποβολή έγγραφης αίτησης. Για να κάνει κανείς τηλεφωνική κράτηση, έπρεπε να βρίσκεται στην µητροπολιτική Γαλλία, ενώ οι κρατήσεις µέσω Minitel (πρόκειται για σύστηµα τηλεµατικής το οποίο έχει σχεδιασθεί ειδικά για τους κατοικούντες στη Γαλλία και χρησιµοποιείται απ’ αυτούς) ήταν δυνατές για τους κατοίκους εξωτερικού µόνο µέσω σύνδεσης µε το Ίντερνετ, και τότε πάλι µόνο εφόσον ο ενδιαφερόµενος κατέβαλε το επιπλέον ποσό των 350 γαλλικών φράγκων. Παροµοίως, η κράτηση εισιτηρίων µέσω των υποκαταστηµάτων της Credit Agricole προϋπέθετε παρουσία στη Γαλλία. Λόγω της αναµενόµενης αυξηµένης ζήτησης των δεσµίδων Pass France 98 σε σύγκριση, µε την περιορισµένη προσφορά τους, η ανάγκη ταχείας κράτησης των εισιτηρίων πρέπει να είχε κεφαλαιώδη σηµασία για το καταναλωτικό κοινό. Συνεπώς, οι καταναλωτές που µπορούσαν να κρατήσουν εισιτήρια µόνο µέσω της υποβολής έγγραφης αίτησης βρίσκονταν σε µειονεκτική θέση συγκριτικά µε εκείνους οι οποίοι είχαν τη δυνατότητα να κρατήσουν εισιτήρια µε άλλούς, ταχύτερους τρόπους. Σε σχέση µε τα µεµονωµένα εισιτήρια που η CFO πούλησε απευθείας κατά το 1997, το καταναλωτικό κοινό ήταν υποχρεωµένο να υποβάλει αιτήσεις από τις 18 Σεπτεµβρίου µέχρι τις 18 Οκτωβρίου 1997. Μολονότι η διάθεση των εισιτηρίων αυτών δεν έγινε µε βάση το χρόνο υποβολής των αιτήσεων, τα µέλη του καταναλωτικού κοινού που διέµεναν στη Γαλλία βρίσκονταν σε πλεονεκτική θέση έναντι των κατοίκων άλλων χωρών του ΕΟΧ, και τούτο διότι τα σχετικά έντυπα αίτησης διετίθεντο µόνο από τα υποκαταστήµατα της Credit Agricole στη Γαλλία. (3) Απάντηση στην επίσηµη αίτηση της Επιτροπής για την υποβολή πληροφοριακών στοιχείων της 15ης Ιανουαρίου 1998. (4) Παραδείγµατα τέτοιων ρυθµίσεων είναι η χρήση διεύθυνσης ταχυδροµικού γραφείου ή διπλωµατικών υπηρεσιών. (5) Στις πληροφορίες τις οποίες παρείχε σχετικά µε την πώληση των εισιτηρίων, η CFO τόνιζε ιδιαίτερα την απαίτηση της διαµονής στη Γαλλία και πληροφορούσε το καταναλωτικό κοινό ότι δεν επρόκειτο να διαθέσει εισιτήρια στο µη γαλλικό καταναλωτικό κοινό. Για τον λόγο αυτό, είναι αµφίβολο κατά πόσον στην πράξη η CFO θα είχε παράσχει σε κατοίκους του εξωτερικού τη δυνατότητα να προµηθευτούν εισιτήρια µε τέτοιους εναλλακτικούς τρόπους. 8. 1. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 5/69 (97) Συνεπώς, οι τρόποι µε τους οποίους οι δεσµίδες Pass France 98 και τα µεµονωµένα εισιτήρια µπορούσαν να αποκτηθούν απευθείας από τη CFO κατά το 1996 και 1997 περιήγαγαν σε δυσµενή θέση τους καταναλωτές που διέµεναν εκτός Γαλλίας. Επιχειρηµατολογία της CFO σχετικά µε την κατάχρηση (98) Στην απάντησή της προς την κοινοποίηση αιτιάσεων της Επιτροπής, η CFO υποστήριξε ότι, µε βάση την παρελθούσα πρακτική της Επιτροπής και τη νοµολογία του ∆ικαστηρίου, η CFO δεν ήταν δυνατό να κάνει κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της δεδοµένου ότι δεν πληρούνται ορισµένες από τις προϋποθέσεις εφαρµογής του άρθρου 82 της συνθήκης ΕΚ (6). Ειδικότερα: Συµπεριφορά έχουσα συνέπειες γτα τη διάρθρωση του ανταγωνισµού (99) Η CFO υποστήριξε ότι η συµπεριφορά που υποτίθεται ότι αντιβαίνει στο άρθρο 82 πρέπει να επηρεάζει τη διάρθρωση του ανταγωνισµού στη δεδοµένη αγορά κατά τρόπο επιζήµιο για τους ανταγωνιστές της δεσπόζουσας επιχείρησης, δεδοµένου ότι σκοπός της συγκεκριµένης διάταξης δεν είναι να προστατευθούν, µε άµεσο τρόπο, τα συµφέροντα των καταναλωτών (7). Η CFO διατείνεται ότι για τον λόγο αυτό η συµπεριφορά της δεν εµπίπτει στο άρθρο 82, µε το σκεπτικό ότι η απαίτηση της δήλωσης διεύθυνσης στη Γαλλία για τις πωλήσεις εισιτηρίων κατά το 1996 και 1997 δεν επηρέασε τη διάρθρωση του ανταγωνισµού στις οικείες αγορές. (100) Η Επιτροπή απορρίπτει την ανωτέρω ερµηνεία του άρθρου 82. Μολονότι η εφαρµογή του άρθρου 82 προϋποθέτει πολλάκις µία αξιολόγηση των συνεπειών της συµπεριφοράς της εκάστοτε επιχείρησης για τη διάρθρωση του ανταγωνισµού στη συγκεκριµένη αγορά, η έλλειψη τέτοιων συνεπειών δεν αποκλείει κατ’ ανάγκη την εφαρµογή της εν λόγω διάταξης. Πράγµατι το άρθρο 82 προστατεύει τα συµφέροντα των καταναλωτών. Η προστασία αυτή επιτυγχάνεται µε την απαγόρευση των πρακτικών που θα µπορούσαν να εφαρµόσουν οι δεσπόζουσες επιχειρήσεις και οι οποίες είτε παρακωλύουν τον ελεύθερο και ανόθευτο ανταγωνισµό, είτε βλάπτουν ευθέως τους καταναλωτές. Υπό την έννοια αυτή, και όπως έχει δεχθεί ρητώς το ∆ικαστήριο (8), η εφαρµογή του άρθρου 82 ενδείκνυται, κατά περίπτωση, οσάκις η συµπεριφορά της δεσπόζουσας επιχείρησης βλάπτει ευθέως τα συµφέροντα των καταναλωτών, έστω κι αν δεν προκαλείται καµία συνέπεια για τη διάρθρωση του ανταγωνισµού. Επιχειρηµατικό πλεονέκτηµα (101) Η CFO υποστηρίζει ότι µία επιχείρηση κάνει κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της µόνο εάν εκµεταλλ- εύεται τις δυνατότητες που της προσφέρει η δεσπόζουσα αυτή θέση κατά τέτοιο τρόπο ώστε να δρέπει επιχειρηµατικά οφέλη τα οποία δεν θα ήταν σε θέση να δρέψει αν ο ανταγωνισµός ήταν οµαλός και αρκούντως ουσιαστικός. Η CFO διατείνεται ότι ουδέν οικονοµικό ή ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα αποκόµισε από το να απαιτεί από τους καταναλωτές να δηλώσουν διεύθυνση στη Γαλλία για τις πωλήσεις εισιτηρίων κατά το 1996 και 1997 και ότι συνεπώς οι ενέργειές της δεν της απέφεραν κανένα επιχειρηµατικό όφελος. (102) Η Επιτροπή απορρίπτει το επιχείρηµα αυτό. Η ύπαρξη στοιχείων που αποδεικνύουν ότι µία δεσπόζουσα επιχείρηση εξασφάλισε για τον εαυτό της ένα οικονοµικό ή ανταγωνιστικό πλεονέκτηµα χάρη στις ενέργειές της είναι ικανή αλλά όχι και αναγκαία για τη θεµελίωση του συµπεράσµατος ότι υπήρξε κατάχρηση (9). Στην παρούσα υπόθεση, η συµπεριφορά της CFO είχε ως αποτέλεσµα να υποστούν δυσµενή µεταχείριση οι καταναλωτές που διέµεναν εκτός Γαλλίας. Η µεταχείριση αυτή ισοδυναµούσε εµµέσως µε δυσµενή µεταχεί- ριση των εν λόγω καταναλωτών µε βάση την ιθαγένεια, πράγµα το οποίο έρχεται σε αντίθεση µε θεµελιώδεις αρχές της κοινοτικής έννοµης τάξης. Στην παρούσα υπόθεση δεν είναι δυνατό να γίνει δεκτό ότι µία τέτοια συµπεριφορά δεν εµπίπτει στο πεδίο εφαρµογής του άρθρου 82 µε το σκεπτικό ότι η CFO, ως δεσπόζουσα επιχείρηση, δεν αποκόµισε κανένα επιχειρηµατικό ή άλλο πλεονέκτηµα από τις ενέργειές της. (6) Το σύνολο των παρατηρήσεων της CFO σχετικά µε το θέµα αυτό ισχύει επίσης σε σχέση µε την εφαρµογή του άρθρου 54 της συµφωνίας για τον ΕΟΧ. (7) Επί του θέµατος αυτού, η CFO υποστήριξε ότι το άρθρο 82 πρέπει να αξιολογηθεί υπό το πρίσµα του άρθρου 3 στοιχείο ζ) της συνθήκης ΕΚ, σύµφωνα µε το οποίο το ζητούµενο είναι η µη στρέβλωση του ανταγωνισµού στην εσωτερική αγορά. (8) Απόφαση της 21ης Φεβρουαρίου 1973, Continental Can, υπόθεση 6/72, Συλλογή 1972-1973, σ. 445, αιτιολογική σκέψη 26: το άρθρο 82 «δεν αφορά µόνο τις πρακτικές που µπορούν να προκαλέσουν άµεση ζηµιά στους καταναλωτές, αλλ’ επίσης και αυτές που τους προκαλούν ζηµία θίγοντας µια πραγµατική διάρθρωση ανταγωνισµού». (9) Παραδείγµατος χάρη, σε περιπτώσεις που αφορούν την εφαρµογή υπέρογκων τιµών, πρέπει να διερευνάται ο βαθµός στον οποίο η δεσπόζουσα επιχείρηση εφάρµοσε (εάν εφάρµοσε) µία τιµή η οποία ήταν υπερβολική σε σχέση µε την οικονοµική αξία του προϊόντος ή της υπηρεσίας. Κατά συνέπεια, για να εξαχθεί οποιοδήποτε συµπέρασµα σχετικά µε την εφαρµογή ή µη υπέρογκης τιµής, πρέπει συνήθως να προσδιορισθεί προηγουµένως ο βαθµός στον οποίο η εµπλεκόµενη επιχείρηση µπόρεσε να αποκοµίσει ένα επιχειρηµατικό πλεονέκτηµα το οποίο δεν θα µπορούσε να αποκοµίσει σε αντίθετη περίπτωση υπό συνθήκες οµαλού ανταγωνισµού. L 5/70 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 1. 2000 Περιορισµός των αγορών (103) Η CFO αντικρούει την άποψη της Επιτροπής σύµφωνα µε την οποία έκανε κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της κατά την έννοια του άρθρου 82 στοιχείο β) µε το να περιορίσει την αγορά των πωλήσεων δεσµίων Pass France 98 και µεµονωµένων εισιτηρίων κατά τρόπο επιζήµιο για τους εκτός Γαλλίας καταναλωτές. Τα επιχειρήµατα που προβάλλει εν προκειµένω η CFO είναι τα εξής: α) Αν τα ευρωπαϊκά ταξιδιωτικά πρακτορεία είχαν αποφασίσει να πουλήσουν τις δεσµίδες Pass France 98 µε τον τρόπο που είχε προβλέψει η CFO, ο περιορισµός της αγοράς θα είχε αποφευχθεί, διότι οι καταναλωτές εκτός Γαλλίας θα είχαν µπορέσει να προµηθευτούν δεσµίδες χωρίς να είναι υποχρεωµένοι να δηλώσουν διεύθυνση στη Γαλλία. Σε ό,τι αφορά τις πωλήσεις µεµονωµένων εισιτηρίων, η συµπερι- φορά της CFO δεν είχε ως αποτέλεσµα τον περιορισµό της αγοράς, δεδοµένου ότι τα εισιτήρια προσεφέρθησαν προς πώληση στο καταναλωτικό κοινό, σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονοµικό Χώρο και σε διαφορετικές χρονικές περιόδους, και από τα τρία δίκτυα διανοµής. β) Σύµφωνα µε την νοµολογία του ∆ικαστηρίου (10), µία επιχείρηση κάνει κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της µέσω του περιορισµού της αγοράς κατά την έννοια του άρθρου 82 στοιχείο β) µόνο εφόσον εκµεταλλεύεται την απουσία ανταγωνιστικών πιέσεων µε το να παραλείπει να βελτιώσει τις επιδόσεις της όπως θα ήταν αναγκασµένη να το πράξει σε αντίθετη περίπτωση. Επειδή ο αριθµός εισιτηρίων για τους αγώνες ήταν εξ ανάγκης περιορισµένος και λαµβάνοντας υπόψη ότι η µεθόδευση των πωλήσεων από τη CFO δεν είχε καµία συνέπεια για την ποιότητα του προϊόντος που ετίθετο στην κατανάλωση, η CFO υποστηρίζει ότι η τυχόν ύπαρξη ανταγωνιστικών πιέσεων στην αγορά δεν θα την είχε αναγκάσει να φροντίσει για τη βελτίωση των επιδόσεών της και ότι κατά συνέπεια η συµπεριφορά της δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί καταχρηστική σύµφωνα µε το άρθρο 82 στοιχείο β). (104) Η Επιτροπή απορρίπτει όλα τα ανωτέρω επιχειρήµατα. Η CFO δέσποζε στις οικείες αγορές προϊόντος και συνεπώς ήταν υποχρεωµένη να µην περιορίσει τεχνητά τις πωλήσεις εισιτηρίων, χωρίς να έχει σηµασία αν άλλες οικονοµικές οντότητες µπορούσαν να πουλήσουν ή πράγµατι πούλησαν παρόµοια εισιτήρια. Σε ό,τι αφορά την επιχειρηµατολογία της CFO περί του πεδίου εφαρµογής του άρθρου 82 στοιχείο β), δεν υπάρχει αµφιβολία ότι η απαίτηση της δήλωσης διεύθυνσης στη Γαλλία είχε ως αποτέλεσµα τον περιορισµό της γεωγραφικής αγοράς σε σχέση µε τα εισιτήρια που η CFO πούλησε κατά το 1996 και 1997. Ο περιορισµός αυτός ήταν εις βάρος των καταναλωτών που διέµεναν εκτός Γαλλίας. Η εφαρµογή των επίµαχων ρυθµίσεων στοιχειοθετεί κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσης της CFO σύµφωνα µε τη ρητή διατύπωση του άρθρου 82 στοιχείο β). Το συµπέρασµα αυτό ουδόλως αντιφάσκει προς την νοµολογία του ∆ικαστηρίου στην οποία παραπέµπει η CFO (11). Κατά συνέπεια, καµία σηµασία δεν έχει το επιχείρηµα της CFO ότι ακόµη και υπό συνθήκες ανταγωνισµού δεν θα είχε µπορέσει να βελτιώσει τις επιδόσεις της. Ζ. ΑΣΦΑΛΕΙΑ (105) Η πρόνοια για την ουσιαστική ασφάλεια κατά τους ποδοσφαιρικούς αγώνες έχει καίρια σηµασία και µπορεί, υπό ειδικές συνθήκες, να δικαιολογήσει την εφαρµογή ιδιαίτερων ρυθµίσεων για την πώληση των εισιτηρίων από τους διοργανωτές. Παρόλα αυτά, για να κριθεί εάν και σε ποιο βαθµό είναι δυνατό να γίνουν δεκτές για λόγους ασφάλειας ρυθµίσεις πώλησης εισιτηρίων οι οποίες υπό άλλες συνθήκες θα θεωρούνταν παράνοµες βάσει της κοινοτικής νοµοθεσίας, είναι απαραίτητη η αξιολόγηση κάθε πλέγµατος ρυθµίσεων ξεχωριστά, µε βάση τα ατοµικά του χαρακτηριστικά και σε συνάρτηση µε αντικειµενική αξιολόγηση των µέσων που είναι απαραίτητα για την επίτευξη των εύλογων στόχων που έχουν τεθεί ως προς την ασφάλεια. Η ασφάλεια κατά τους ποδοσφαιρικούς αγώνες (106) Βασικό µέληµα της CFO ήταν να λάβει µέτρα ούτως ώστε τα αντίπαλα πλήθη οπαδών των οµάδων που θα µετείχαν στον εκάστοτε αγώνα του Παγκόσµιου Κυπέλλου να καταλάβουν διαφορετικά τµήµατα των κερκίδων του σταδίου. Τα µέτρα αυτά έπρεπε να συνάδουν µε τις διατάξεις της σύµβασης του 1985. (107) Για να επιτευχθεί ο διαχωρισµός αυτός, η CFO διέθεσε στις εθνικές οµοσπονδίες ποδοσφαίρου οι οµάδες των οποίων µετείχαν στον εκάστοτε αγώνα εισιτήρια τα οποία παρείχαν πρόσβαση σε καθίσµατα ευρισκό- µενα σε αντιδιαµετρικά αντίθετες άκρες του σταδίου. Για τον λόγο αυτό, τα εισιτήρια που προορίζονταν αποκλειστικά για τις αντίπαλες οµάδες οπαδών δεν πουλήθηκαν «στα τυφλά» από τη CFO αλλά διετέθησαν προς πώληση όταν πια ήταν γνωστή η ταυτότητα των οµάδων που θα συµµετείχαν στον κάθε αγώνα. (108) Τα εισιτήρια που πουλήθηκαν «στα τυφλά» από τη CFO κατά το 1996 και 1997 αφορούσαν καθίσµατα προοριζόµενα για ουδέτερους θεατές. Η CFO πούλησε τα εν λόγω εισιτήρια αποκλειστικά σε µέλη του καταναλωτικού κοινού τα οποία ήταν σε θέση να δηλώσουν διεύθυνση στη Γαλλία και τα οποία τεκµαί- ρονταν ως «ουδέτεροι θεατές» ως προς όλους τους αγώνες. Εντούτοις, η CFO έχει κατά το παρελθόν (10) Υποθέσεις τις οποίες επικαλείται η CFO: υπόθεση 41/90 Hofner, Συλλογή 1991, σ. Ι-1979, και υπόθεση 179/90 Merci, Συλλογή 1999, σ. Ι-5889. (11) Βλέπε την υποσηµείωση 40. 8. 1. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 5/71 παραπέµψει την Επιτροπή σε πορίσµατα εµπειρογνωµόνων σύµφωνα µε τα οποία οι καταναλωτές που αγοράζουν εισιτήρια «στα τυφλά» είναι κατά κανόνα φιλήσυχοι θεατές οι οποίοι δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερο κίνδυνο από πλευράς ασφάλειας. Η συλλογιστική αυτή φαίνεται βάσιµη, και τούτο διότι οι καταναλωτές που αγοράζουν τέτοιου είδους εισιτήρια το κάνουν προφανώς επειδή επιθυµούν να παρακο- λουθήσουν έναν ποδοσφαιρικό αγώνα, χωρίς να τους ενδιαφέρει ποιες είναι οι αντιµαχόµενες οµάδες, πράγµα που σηµαίνει ότι κίνητρό τους δεν είναι η υποστήριξη που θα µπορούσαν να παράσχουν σε συγκεκριµένη οµάδα. (109) Με βάση τα παραπάνω συνάγεται συνεπώς ότι κάθε καταναλωτής, ανεξαρτήτως ιθαγένειας, ο οποίος αγοράζει ένα εισιτήριο «στα τυφλά» δεν πρέπει, καταρχήν, από τη σκοπιά της ασφάλειας να θεωρηθεί ως οπαδός συγκεκριµένης οµάδας. Ως εκ τούτου, οι καταναλωτές της κατηγορίας αυτής δεν πρέπει, καταρχήν, να υπόκεινται σε ρυθµίσεις οι οποίες αποβλέπουν στον διαχωρισµό των αντιπάλων οµάδων οπαδών, κατά τα προβλεπόµενα στη σύµβαση του 1985. Συνεπώς, η υποχρέωση δήλωσης ταχυδροµικής διεύθυνσης στη Γαλλία, η οποία είχε επιβληθεί στους καταναλωτές που επιθυµούσαν να αγοράσουν «τυφλά» εισιτήρια από τη CFO κατά το 1996 και 1997, ήταν υπερβολικά επαχθής και ανίκανη να συµβάλει µε οποιονδήποτε ουσιαστικό τρόπο στη διαφύλαξη ή βελτίωση της ασφάλειας κατά τους αγώνες ποδοσφαίρου. Η επιχειρηµατολογία της CFO για το θέµα της ασφάλειας (110) Στην απάντησή της προς την κοινοποίηση αιτιάσεων της Επιτροπής αλλά και κατά την διαδικασία ακροάσεων, η CFO επιχείρησε να δικαιολογήσει τις µεροληπτικές ρυθµίσεις που εφάρµοσε για την πώληση των εισιτηρίων επικαλούµενη λόγους ασφάλειας. Κατά τη CFO, αν κατά το 1996 και 1997 είχε πουλήσει εισιτήρια στο καταναλωτικό κοινό σε ολόκληρη την έκταση του ΕΟΧ, οι οπαδοί των αντιπάλων οµάδων θα είχαν κατά πάσα πιθανότητα καταλάβει τα τµήµατα των κερκίδων που προορίζονταν για τους ουδέτερους θεατές. Για τον λόγο αυτό, η CFO φρονεί ότι, σε σχέση µε τις πωλήσεις εισιτηρίων κατά το 1996 και 1997, αδυνατούσε να αντιµετωπίσει ως ουδέτερους όλους τους θεατές, από οποιανδήποτε χώρα του ΕΟΧ κι αν προέρχονταν, χωρίς ταυτόχρονα να παραβεί τις διατάξεις της σύµβασης του 1985, καθώς και τις σχετικές µεταγενέστερες κατευθυντήριες γραµµές, που επέβαλαν τον πραγµατικό διαχωρισµό των αντιπάλων οµάδων οπαδών των εθνικών συγκροτηµάτων που συµµετείχαν σε κάθε αγώνα. (111) Η CFO υποστήριξε επίσης τα εξής: α) ήταν αδύνατο να πουληθούν εισιτήρια «στα τυφλά» κατά το 1996 και 1997 και να καθορισθούν σε µεταγενέστερη ηµεροµηνία οι θέσεις που θα καταλάµβαναν οι κάτοχοι των εισιτηρίων, όταν πλέον θα ήταν γνωστή η ταυτότητα των αντιπάλων οµάδων· και β) καµία σύγκριση δεν είναι δυνατό να γίνει µεταξύ των πωλήσεων που η CFO πραγµατοποίησε κατά το 1996 και 1997 για το καταναλωτικό κοινό που ήταν σε θέση να δηλώσει διεύθυνση στη Γαλλία και των πωλήσεων που η CFO πραγµατοποίησε το 1998 για το καταναλωτικό κοινό που ήταν σε θέση να δηλώσει διεύθυνση στον ΕΟΧ, δεδοµένου ότι οι πωλήσεις του 1998 πραγµατοποιήθηκαν µετά την κλήρωση των οµίλων, όταν δηλαδή ήταν ήδη γνωστή η ταυτότητα των οµάδων που θα µετείχαν στους αγώνες της πρώτης φάσης. (112) Η Επιτροπή απορρίπτει τον ισχυρισµό της CFO ότι κατά το 1996 και 1997 δεν ήταν σε θέση να θεωρήσει ως ουδέτερα όλα τα µέλη του καταναλωτικού κοινού του ΕΟΧ. Η σύµβαση του 1985 µνηµονεύει ρητά την ανάγκη διασφάλισης του πραγµατικού διαχωρισµού των αντιπάλων οµάδων οπαδών µε διάφορους τρόπους, στους οποίους συµπεριλαµβάνεται και ο αυστηρός έλεγχος της πώλησης των εισιτηρίων. Για τις πωλήσεις εισιτηρίων κατά το 1996 και 1997, η CFO θεώρησε αναγκαίο να αντιµετωπίσει ως πιθανούς αντίπαλους οπαδούς όλα τα µέλη του καταναλωτικού κοινού πλην εκείνων που ήταν σε θέση να δηλώσουν διεύθυνση στη Γαλλία. Η τακτική της αυτή κρίνεται υπερβολική, διότι δεν λάµβανε υπόψη τη φιλήσυχη σε γενικές γραµµές ιδιοσυγκρασία των καταναλωτών που αγοράζουν εισιτήρια σε χρόνο κατά τον οποίο δεν είναι γνωστή η ταυτότητα των αντιπάλων οµάδων. Όπως η ίδια η CFO έχει παραδεχθεί κατά το παρελθόν (12), οι καταναλωτές που αγοράζουν εισιτήρια «στα τυφλά» δεν παρουσιάζουν ιδιαίτερο κίνδυνο από την άποψη της ασφάλειας. Για το λόγο αυτό, ήταν εσφαλµένη η απόφαση της CFO να θεωρήσει ως πιθανούς αντίπαλους οπαδούς από την άποψη της ασφάλειας τα µέλη του καταναλωτικού κοινού που δεν ήταν σε θέση να δηλώσουν διεύθυνση στη Γαλλία αλλά ενδιαφέρονταν να αγοράσουν εισιτήρια από τη CFO κατά το 1996 και 1997. (113) Εν πάση περιπτώσει, ακόµη και αν ήταν σωστό να θεωρηθεί ότι οι καταναλωτές που αγόραζαν εισιτήρια «στα τυφλά» αντιπροσώπευαν ιδιαίτερο κίνδυνο από την άποψη της ασφάλειας (πράγµα το οποίο δεν γίνεται δεκτό από την Επιτροπή), είναι εξαιρετικά απίθανο ένας καταναλωτής ο οποίος έχει αγοράσει ένα εισιτήριο στα τυφλά (που εξ ορισµού αφορά τµήµα των κερκίδων προοριζόµενο ειδικά για το ουδέτερο κοινό) και ο οποίος κατά σύµπτωση καταλήγει να παρακολουθεί έναν αγώνα στον οποίο µετέχει η οµάδα της χώρας του να κάθεται ταυτοχρόνως δίπλα ή κοντά σε οπαδούς της αντίπαλης οµάδας, δεδοµένου ότι για να συµβεί αυτό θα πρέπει, αν µη τι άλλο, και οι οπαδοί της αντίπαλης οµάδας να είχαν την τύχη να αγοράσουν ένα εισιτήριο στα τυφλά και να καταλήξουν και αυτοί να παρακολουθούν έναν αγώνα της εθνικής οµάδας της χώρας τους, καθήµενοι σε τµήµα των κερκίδων προοριζόµενο ειδικά για το ουδέτερο κοινό. Εποµένως, στατιστικώς, ήταν ασήµαντος ο κίνδυνος να παραβεί η CFO τις διατάξεις της σύµβασης του 1985 µε το να εφαρµόσει µη µεροληπτικές ρυθµίσεις για την πώληση των εισιτηρίων κατά το 1996 και 1997. (12) Βλέπε την επιστολή της CFO της 4ης Ιουνίου 1998 (σηµείο 24), µε την οποία απαντά στην επίσηµη αίτηση της Επιτροπής για την υποβολή πληροφοριακών στοιχείων της 15ης Μαΐου 1998. L 5/72 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 1. 2000 (114) Με βάση τα προεκτεθέντα, το επιχείρηµα της CFO ότι ήταν αδύνατο να καθορίσει τη θέση που θα καταλάµβαναν οι κάτοχοι των «τυφλών» εισιτηρίων µετά τη γνωστοποίηση της ταυτότητας των αντιπάλων οµάδων, καθώς επίσης ο ισχυρισµός της ότι οι ρυθµίσεις που εφαρµόστηκαν για τις πωλήσεις του 1998 δεν µπορούν να συγκριθούν µε τις ρυθµίσεις που είχαν θεσπισθεί παλαιότερα ουδεµία σηµασία έχουν για τους σκοπούς της παρούσας απόφασης (βλέπε την παράγραφο 111). Η. ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΑΓΟΡΑΣ (115) Η CFO κατείχε δεσπόζουσα θέση στις υπό εξέταση αγορές και καθόρισε η ίδια τους όρους υπό τους οποίους οι καταναλωτές σε ολόκληρο τον Ευρωπαϊκό Οικονοµικό Χώρο µπορούσαν να αγοράσουν δεσµίδες Pass France 98 και µεµονωµένα εισιτήρια κατά το 1996 και 1997. Κατά συνέπεια, η δεσπόζουσα θέση της CFO εκτεινόταν τουλάχιστον στο σύνολο του ΕΟΧ δηλαδή σε σηµαντικό τµήµα της κοινής αγοράς κατά την έννοια του άρθρου 82 της συνθήκης. Θ. ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ (116) Προκειµένου για τις πωλήσεις εισιτηρίων στις υπό εξέταση αγορές προϊόντος, η CFO επέβαλε στο καταναλωτικό κοινό τέτοιους όρους για την αγορά των εισιτηρίων ώστε να αποκλεισθεί η πρόσβαση της συντριπτικής πλειονότητας των καταναλωτών που διέµεναν εκτός Γαλλίας στις υπόψη αγορές. Κατά συνέπεια, η απαίτηση να δηλώνεται διεύθυνση στη Γαλλία για τις πωλήσεις δεσµίδων Pass France 98 και µεµονωµένων εισιτηρίων κατά το 1996 και 1997 επηρέασε σε σηµαντικό βαθµό τις συναλλαγές µεταξύ κρατών µελών. Επιχειρηµατολογία της CFO αναφορικά µε τις συνέπειες για τις συναλλαγές (117) Τα επιχειρήµατα που προβάλλει η CFO αναφορικά µε τις συνέπειες της συµπεριφοράς της για τις συναλλαγές µεταξύ κρατών µελών εξετάζονται πιο πάνω, στις παραγράφους 78-83. Ι. Η ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ 11ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 1997 (118) Στην απάντησή της προς την κοινοποίηση αιτιάσεων, η CFO υποστηρίζει ότι οι γενικές ρυθµίσεις που θα ίσχυαν για τη διάθεση των εισιτηρίων εξηγήθηκαν στην Επιτροπή κατά τον χρόνο της κοινοποίησης, δηλαδή τον Ιούνιο του 1997, και ότι ως εκ τούτου οι όποιες αιτιάσεις σχετικά µε τις ρυθµίσεις αυτές έπρεπε να είχαν διατυπωθεί από τότε. Η CFO ισχυρίζεται ακόµη ότι, καθώς η Επιτροπή δεν διατύπωσε καµία αιτίαση, δικαιούτο να συµπεράνει ότι οι γενικές ρυθµίσεις πώλησης των εισιτηρίων βρίσκονταν σε αρµονία µε την κοινοτική νοµοθεσία. Η CFO θεωρεί εποµένως ότι η απόφαση της Επιτροπής να κινήσει διαδικασία εναντίον της στοιχειοθετεί παράβαση της αρχής της δικαιολογηµένης εµπιστοσύνης, όπως αυτή έχει διατυπωθεί από το ∆ικαστήριο. (119) Η Επιτροπή απορρίπτει τους ισχυρισµούς της CFO σχετικά µε το θέµα αυτό. Η Επιτροπή παραδέχεται µεν ότι στην κοινοποίηση η CFO εξηγούσε τους τρόπους µε τους οποίους θα γινόταν η πώληση των εισιτηρίων από τα διάφορα επισήµως εξουσιοδοτηµένα δίκτυα διανοµής, αλλά επισηµαίνει ότι στην κοινοποίηση δεν γινόταν καθόλου λόγος για την απαίτηση της δήλωσης ταχυδροµικής διεύθυνσης στη Γαλλία από τους καταναλωτές που ενδιαφέρονταν να αγοράσουν εισιτήρια από τη CFO κατά το 1996 και 1997 (13). Μάλιστα, η CFO πληροφορούσε επίσηµα την Επιτροπή ότι οι δεσµίδες Pass France 98, αν και προορί- ζονταν κυρίως να πουληθούν σε ποδοσφαιρόφιλους και στο τοπικό και περιφερειακό κοινό, στην πραγµατι- κότητα θα ήταν δυνατό να αγορασθούν από τον καθένα (14). (120) Εξάλλου, µία επιχείρηση η οποία κοινοποιεί συγκεκριµένες συµφωνίες και ρυθµίσεις δεν νοµιµοποιείται, για λόγους αρχής, να υποστηρίξει σε µεταγενέστερη φάση ότι είχε δικαίωµα να θεωρήσει συνάδουσες µε τις περί ανταγωνισµού διατάξεις της κοινοτικής νοµοθεσίας συµφωνίες και ρυθµίσεις που δεν περιλαµβάνονταν στην κοινοποίηση αλλά που µπορούσαν να είχαν γνωστοποιηθεί στην Επιτροπή κατά τον χρόνο της κοινοποίησης. Η κοινοποίηση της CFO αφορούσε αποκλειστικά και µόνο τις ρυθµίσεις που σχετίζονταν µε το προτεινόµενο σύστηµα επιλογής των ταξιδιωτικών πρακτορείων που θα εξουσιοδοτούνταν να πουλήσουν εισιτήρια για τους αγώνες του τελικού γύρου στην Ευρώπη. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή ήταν νοµικώς υποχρεωµένη να εξετάσει τις συγκεκριµένες ρυθµίσεις και µόνο και δεν είναι δυνατό να κατηγορηθεί εκ των υστέρων για την απόφασή της να κινήσει τη διαδικασία αναφορικά µε άλλες ρυθµίσεις οι οποίες δεν ετέθησαν επισήµως στην κρίση της. ΙΙΙ. ΠΡΟΣΤΙΜΑ (121) Σύµφωνα µε το άρθρο 15 του κανονισµού αριθ. 17, η Επιτροπή δύναται, µε απόφασή της, να επιβάλει πρόστιµο σε µία επιχείρηση η οποία, είτε δολίως είτε από αµέλεια, παραβαίνει το άρθρο 82 της συνθήκης ΕΚ και το άρθρο 54 της συµφωνίας για τον ΕΟΧ. Το πρόστιµο µπορεί να κυµαίνεται από τα 1 000 µέχρι το 1 εκατοµµύριο ευρώ. Είναι δυνατή η επιβολή και µεγαλύτερου προστίµου, αλλά τότε το πρόστιµο δεν πρέπει να υπερβαίνει το 10 % του κύκλου εργασιών της επιχείρισης κατά την προηγούµενη χρήση. (13) Πρέπει να σηµειωθεί ακόµη ότι κατά τον χρόνο της κοινοποίησης η CFO είχε ήδη πουλήσει το σύνολο των δεσµίδων Pass France 98 στο καταναλωτικό κοινό µε βάση τις επίµαχες ρυθµίσεις. (14) Βλέπε σηµείο 4. 1(ii) της κοινοποίησης της CFO της 11ης Ιουνίου 1997. 8. 1. 2000 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L 5/73 (122) Η καταχρηστική συµπεριφορά που αποτελεί αντικείµενο της παρούσας απόφασης είχε ως αποτέλεσµα να υποστούν δυσµενή µεταχείριση οι καταναλωτές οι οποίοι δεν ήταν σε θέση να δηλώσουν διεύθυνση στη Γαλλία. Συνεπώς, η συµπεριφορά αυτή ισοδυναµεί εµµέσως µε διακριτική µεταχείριση µε βάση την ιθαγένεια, δεδοµένου ότι η CFO περιόρισε τεχνητώς και κατά το µεγαλύτερο µέρος τις πωλήσεις εισιτηρίων στους κατοίκους ενός µόνο κράτους µέλους. Πρόκειται για συµπεριφορά η οποία στοιχειοθετεί παράβαση θεµελιωδών αρχών της κοινοτικής έννοµης τάξης. (123) Η Επιτροπή επισηµαίνει ότι οι ρυθµίσεις που εφαρµόστηκαν από τη CFO για τη διάθεση των εισιτηρίων ήταν παρόµοιες µε εκείνες που ίσχυσαν και για τον τελικό γύρο παλαιότερων διοργανώσεων του Παγκόσ- µιου Κυπέλλου. Τα ερωτήµατα που ανακύπτουν εν προκειµένω αναφορικά µε την εφαρµογή της κοινοτικής νοµοθεσίας ανταγωνισµού είναι τόσο εξειδικευµένα ώστε να µην είναι ευχερής η εξαγωγή συµπερασµάτων µε βάση τις παλαιότερες αποφάσεις της Επιτροπής ή τη νοµολογία του ∆ικαστηρίου. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή έχει καταλήξει στο συµπέρασµα ότι, τον καιρό εκείνο, η CFO δεν γνώριζε ότι οι ρυθµίσεις που εφάρµοσε για την πώληση των εισιηρίων κατά το 1996 και 1997 έρχονταν σε αντίθεση µε την κοινοτική νοµοθεσία. (124) Η Επιτροπή αναγνωρίζει επίσης ότι η CFO έλαβε θετικά µέτρα προκειµένου να εξασφαλίσει, στο βαθµό που η ίδια έκρινε αναγκαίο, ότι οι ρυθµίσεις που θα εφαρµόζονταν για τη διάθεση των εισιτηρίων των αγώνων του Παγκόσµιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου του 1998 θα συµβάδιζαν µε την κοινοτική και την εθνική νοµοθεσία. Για το σκοπό αυτό, η CFO πραγµατοποίησε επίσηµες και ανεπίσηµες επαφές τόσο µε την Επιτροπή, όσο και µε τις γαλλικές αρχές ανταγωνισµού. Η Επιτροπή λαµβάνει επίσης υπόψη την απόφαση της CFO, κατόπιν αιτήµατος της Επιτροπής, να τροποποιήσει τις ρυθµίσεις αυτές ούτως ώστε οι καταναλ- ωτές σε ολόκληρο τον ΕΟΧ να µπορέσουν κατά το 1998 να προβούν στην κράτηση 175 500 µεµονω- µένων εισιτηρίων, απευθυνόµενοι απευθείας στη CFO. (125) Η Επιτροπή, σε περίπτωση κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης από επιχείρηση, επιβάλλει πρόστιµο το ύψος του οποίου καθορίζεται σε συνάρτηση µε τη σοβαρότητα και την διάρκεια της παράβασης. Ωστόσο, λαµβανοµένων υπόψη των παραπάνω επιχειρηµάτων, η Επιτροπή θεωρεί σκόπιµο να επιβάλει συµβολικό µόνο πρόστιµο στη CFO, ύψους 1 000 ευρώ. Πάντως, το γεγονός αυτό δεν προδικάζει τη µελλοντική πολιτική της για ανάλογες περιπτώσεις, ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΑΠΟΦΑΣΗ: Άρθρο 1 Η Comité français d’organisation de la Coupe du monde de football 1998 (CFO) παραβίασε το άρθρο 82 της συνθήκης ΕΚ και το άρθρο 54 της συµφωνίας για τον ΕΟΧ διότι κατά το 1996 και 1997 εφάρµοσε άνισες ρυθµίσεις για την πώληση στο καταναλωτικό κοινό εισιτηρίων για τους αγώνες του τελικού γύρου του Παγκόσ- µιου Κυπέλλου Ποδοσφαίρου. Οι εν λόγω ρυθµίσεις περιελάµβαναν την επιβολή αθέµιτων συναλλακτικών όρων στους εκτός Γαλλίας καταναλωτές, µε αποτέλεσµα να περιορισθεί επί ζηµία τους η αγορά, η οποία συνίστατο στην πώληση 393 200 εισιτηρίων υπό µορφή δεσµίδων Pass France 98 και 181 000 εισιτηρίων για τον εναρκτήριο αγώνα, τους προηµιτελικούς και ηµιτελικούς, τον µικρό και τον µεγάλο τελικό. Για την παράβαση που αναφέρεται στο άρθρο 1, η CFO καλείται να καταβάλει 1 000 ευρώ ως πρόστιµο. Άρθρο 2 Το πρόστιµο πρέπει να καταβληθεί σε ευρώ, εντός τριµήνου από την ηµεροµηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης, στον ακόλουθο λογαριασµό: Άρθρο 3 Αριθ. λογαριασµού 310-0933000-43 Ευρωπαϊκή Επιτροπή Banque Bruxelles-Lambert Agence Européenne Rond Point Schuman/Schumanplein 5 Β-1040 Βρυξέλλες. Μετά την παρέλευση τριµήνου, οφείλεται αυτοδικαίως τόκος. Το επιτόκιο είναι αυτό που εφαρµόζει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για τις συναλλαγές της στις συµφωνίες επαναγοράς την πρώτη εργάσιµη ηµέρα του µήνα κατά τον οποίο εξεδόθη η παρούσα απόφαση, προσαυξηµένο κατά 3,5 ποσοστιαίες µονάδες. L 5/74 EL Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 8. 1. 2000 Άρθρο 4 Η παρούσα απόφαση απευθύνεται στην: Comité français d’organisation de la Coupe du monde de football 1998 (CFO) 23-25, rue de Berri F-75008 Paris. Η παρούσα απόφαση είναι εκτελεστέα σύµφωνα µε το άρθρο 256 της συνθήκης ΕΚ. Βρυξέλλες, 20 Ιουλίου 1999. Για την Επιτροπή Karel VAN MIERT Μέλος της Επιτροπής