title: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - «Προπαρασκευή της εφαρμογής του πρωτοκόλλου του Κιότο»

eurovoc_concepts:
climate change
energy policy
greenhouse effect
protocol to an agreement
transport policy

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 19. 05. 1999 (Χ>Μ(1999) 230 τελικό ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ "Προπαρασκευή της εφαρμογής του πρωτοκόλλου του Κιότο" Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο "Προπαρασκευή της εφαρμογής του πρωτοκόλλου του Κιότο" Περίληψη υπόψη των αρμόδιων για τις αποφάσεις Τώρα που η ΕΕ, όπως και πολλά άλλα συμβαλλόμενα μέρη, έχουν υπογράψει το πρωτόκολλο του Κιότο, πρώτιστη επιδίωξη είναι να αρχίσει να ισχύει σύντομα. Για να επιτευχθεί αυτό, η ΕΕ θα πρέπει να καταβάλει κάθε προσπάθεια, ώστε να εξασφαλίσει την κύρωση του πρωτοκόλλου χωρίς καθυστέρηση από όσο το δυνατόν περισσότερα συμβαλλόμενα μέρη, με απώτερο σκοπό την άμεση έναρξη της ισχύος του. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αρχίσει να προετοιμάζεται για την εκπλήρωση των δεσμεύσεων που ανέλαβε στο Κιότο. Είναι αλήθεια ότι, μέχρι το 2000, οι εκπομπές 002 στην ΕΕ μπορεί να βρίσκονται σχεδόν στα επίπεδα του 1990, όπως απαιτεί η σύμβαση πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος (ΙΙΝΡίΧΟ). Εντούτοις, η Επιτροπή διαπιστώνει με ανησυχία ότι, μετά την πτώση τους στις αρχές της δεκαετίας του '90, οι εκπομπές των υπεύθυνων για το φαινόμενο του θερμοκηπίου αερίων στην ΕΕ, άρχισαν να αυξάνονται και πάλι από τα μέσα της δεκαετίας. Για να συγκρατηθεί αυτή η τάση, θεωρείται αναγκαίο να αναληφθεί δράση στα κατωτέρω πεδία: 1. Η ενίσχυση και των εθνικών και των κοινών και συντονισμένων πολιτικών και μέτρων είναι απαραίτητη, προκειμένου να επιφέρουν πτωτική τάση προς την τήρηση της δέσμευσης που ανελήφθη στο Κιότο να μειωθούν συνολικά οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 8%, έναντι των επιπέδων του 1990, μέχρι το 2012. Για να έχουν τα κράτη μέλη και η ΕΕ την παραμικρή πιθανότητα να επιτύχουν το στόχο αυτό, χρειάζεται να αναληφθεί δράση τώρα, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη το χρόνο που μεσολαβεί από τη λήψη των πολιτικών αποφάσεων μέχρι τις συνακόλουθες μειώσεις των εκπομπών. Επιπλέον, η έγκαιρη δράση είναι κρίσιμης σημασίας για να διατηρήσει η ΕΕ την αξιοπιστία της στο διεθνή χώρο. 2. Αρμόδια για την εφαρμογή των κατάλληλων πολιτικών και μέτρων είναι κυρίως τα κράτη των μέλη. Επιβάλλεται να προγραμματισμένων πολιτικών και μέτρων, με προοπτική την επίτευξη απτής προόδου, όσον αφορά την περιστολή των εκπομπών, μέχρι το 2005, όπως απαιτεί το πρωτόκολλο του Κιότο. Επιπλέον, αν δεν δοθεί αυτή η συνέχεια, οι τρέχουσες προβολές των κρατών μελών παύουν να είναι ρεαλιστικές. ταχεία θέσπιση και εξασφαλιστεί η εφαρμογή 3. Τα μέτρα που λαμβάνονται σε κοινοτικό επίπεδο αποτελούν χρήσιμο συμπλήρωμα των εθνικών πρωτοβουλιών. Η πρόοδος στο σημείο αυτό εμφανίζει υπερβολικά αργούς ρυθμούς. Η Επιτροπή κάνει έκκληση στις διάφορες συνθέσεις του Συμβουλίου να επιταχύνουν τη λήψη των αποφάσεων ενόψει της συνόδου κορυφής του Ελσίνκι και να αρχίσουν να ενσωματώνουν τους κλιματικούς προβληματισμούς σε όλους τους τομείς άσκησης πολιτικής, αποφασίζοντας το συντομότερο δυνατόν σχετικά με τα προτεινόμενα μέτρα που μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ειδικότερα, είναι επιτακτική ανάγκη να ληφθούν οι αποφάσεις σχετικά με τις προτάσεις στους τομείς της φορολογίας, της ενέργειας και των μεταφορών. 4. Η Επιτροπή κάνει έκκληση στο Συμβούλιο Εεοίϊη να εγκρίνει κατά προτεραιότητα την πρόταση οδηγίας για την επιβολή φόρου ενεργειακών προϊόντων. Επιπροσθέτως, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μελετήσουν και άλλα κατάλληλα φορολογικά κίνητρα για να βελτιωθεί η ενεργειακή απόδοση και να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. 5. Η Επιτροπή παραδέχεται ότι οι αποτελεσματικές και φιλόδοξες περιβαλλοντικές συμφωνίες μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για σημαντικές μειώσεις των εκπομπών σε συγκεκριμένους βιομηχανικούς κλάδους. Οι κλαδικές οργανώσεις που ενδιαφέρονται πραγματικά για ενδεχόμενες περιβαλλοντικές συμφωνίες, καλούνται να γνωστοποιήσουν επακριβώς, πριν από το τέλος του 1999, την έκταση και τον τρόπο τήρησης της δέσμευσης που είναι διατεθειμένες να αναλάβουν. Οι τυχόν συμφωνίες αυτού του είδους θα πρέπει να συναφθούν το ταχύτερο δυνατόν, προκειμένου να αξιολογηθεί η απτή πρόοδος μέχρι το 2005. 6. Τα αξιόπιστα συστήματα δυναμικής παρακολούθησης και εξακρίβωσης είναι απαραίτητα για την αξιολόγηση της προόδου και, ως εκ τούτου, αποτελούν σημαντικό στοιχείο μιας κατάλληλης προετοιμασίας για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο. Η Επιτροπή έχει δεσμευθεί να χρησιμοποιήσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, την τροποποιημένη απόφαση1 για ένα μηχανισμό παρακολούθησης των εκπομπών αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου μέσα στην Κοινότητα, με σκοπό την επαρκή μέτρηση και ανάλυση της προόδου ή της απουσίας προόδου στη μείωση των εκπομπών καθώς και στη θέσπιση πολιτικών και μέτρων σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο. Ομοίως, η Κοινότητα θα πρέπει να αναλάβει ενεργό ρόλο διεθνώς σε σχέση με την παρακολούθηση των εκπομπών όλων των συμβαλλομένων μερών καθώς και των πολιτικών που θα εφαρμόσουν για να τις μειώσουν. 7. Οι μηχανισμοί του πρωτοκόλλου του Κιότο που παρέχουν περιθώρια ευελιξίας στον τρόπο με τον οποίο τα συμβαλλόμενα μέρη θα επιτύχουν τους σχετικούς με τη μείωση των εκπομπών στόχους τους, πρόκειται να γίνουν αντικείμενο λεπτομερέστερης επεξεργασίας. Η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο να οργανώσει το 2000 ευρείες διαβουλεύσεις με όλες τις ομάδες ενδιαφερόμενων, βάσει Πράσινης Βίβλου, για τις επιπτώσεις της εμπορίας εκπομπών στην ΕΕ. Θα μπορούσε να μελετηθεί η καθιέρωση ενός συστήματος ενδοκοινοτικού εμπορίου εκπομπών μέχρι το 2005, εάν κριθεί σκόπιμο. 8. Η Επιτροπή δηλώνει ότι την ενδιαφέρει να ενθαρρυνθούν οι μειώσεις εκπομπών που επιτυγχάνονται με την ανάληψη έργων, μέσω επενδύσεων και μεταφοράς τεχνολογίας, και καλεί την ΕΤΕπ (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων) και την ΕΤΑΑ (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης) να διερευνήσουν συγκεκριμένους τρόπους, με τους οποίους θα συμβάλουν στην τήρηση των δεσμεύσεων του Κιότο. Για το σκοπό αυτό, ενδέχεται να μελετηθεί η πιθανότητα δημιουργίας ειδικής πηγής πιστώσεων. Απόφαση 1999/296/ΕΚ του Συμβουλίου, ΕΕ αριθ. 1> 117 της 5. 5. 1999, σ. 35 9. Επιβάλλεται επίσης να εξεταστεί η χρήση της δημόσιας αναπτυξιακής βοήθειας και δημόσιων κεφαλαίων για τη χρηματοδότηση έργων σχετικών με το κλίμα στις αναπτυσσόμενες χώρες, ιδίως υπό το πρίσμα της δίκαιης κατανομής των έργων μεταξύ των διαφόρων περιφερειών. Για το θέμα αυτό, θα μπορούσε να καταρτιστεί κώδικας δεοντολογίας με την ενεργό συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών. 10. Η Επιτροπή συνιστά επίμονα στους αντιπροσώπους ανωτέρου επιπέδου της ΕΕ να αξιοποιήσουν τις συναντήσεις τους με τα αντίστοιχα συμβαλλόμενα μέρη, συγκεκριμένα δε, τη διάσκεψη των αρχηγών κρατών της ομάδας των οκτώ πιο ανεπτυγμένων χωρών (08) τον προσεχή Ιούνιο, για να υποστηρίξουν ένθερμα τα αξιόπιστα και φιλόδοξα σχέδια εσωτερικής δράσης. Επιπλέον, η κατάλληλη συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών έχει κρίσιμη σημασία για τη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση των κινδύνων που εγκυμονεί η αλλαγή του κλίματος. Προς τούτο, θα πρέπει να αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις ειδικές ανάγκες και ανησυχίες των αναπτυσσόμενων χωρών κατά την προπαρασκευή της 5ης και της 6ης συνδιάσκεψης των συμβαλλομένων μερών στη σύμβαση ΙΙΝΡΟΟΟ. 11. Η διεύρυνση της ΕΕ προσφέρει μια ευκαιρία να ενισχυθεί η θεσμική και η τεχνική δυναμικότητα των υποψήφιων για προσχώρηση χωρών, να ευαισθητοποιηθούν στο πρόβλημα της αλλαγής του κλίματος οι ομάδες ενδιαφερόμενων και το ευρύ κοινό στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και να εξασφαλιστεί η αειφόρος οικονομική ανάπτυξη με ελεγχόμενες τις εκπομπές αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου. Εισαγωγή υπεγράφη και κυρώθηκε από Η σύμβαση πλαίσιο για την αλλαγή του κλίματος (ΙΙΝΡΟΟΟ) συνήφθη το 1992 και, στη συνέχεια, μέρη, συμπεριλαμβανομένων της Κοινότητας και των κρατών μελών της. Το Δεκέμβριο του 1997, στο Κιότο, τα συμβαλλόμενα μέρη συμφώνησαν σε ένα πρωτόκολλο, το οποίο είναι τώρα ανοικτό για την κύρωση. Στην παρούσα ανακοίνωση περιγράφεται σε γενικές γραμμές ο τρόπος προετοιμασίας για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το πρωτόκολλο του Κιότο στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). συμβαλλόμενα περίπου 160 Η ανακοίνωση χρησιμεύει ως η εισήγηση της Επιτροπής στη σύνοδο κορυφής της Κολωνίας, σύμφωνα με τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Βιέννης του Δεκεμβρίου του 1998, όπου αναφέρονται τα εξής: «Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί ένα από τα πιεστικότερα περιβαλλοντικά προβλήματα για τις επόμενες δεκαετίες. Οι εργασίες για κοινές και συντονισμένες πολιτικές και μέτρα εντός της Κοινότητας πρέπει να προσλάβουν εντατικότερο ρυθμό με σκοπό την ανάληψη της εσωτερικής δράσης που θα παράσχει τα κυριότερα μέσα υλοποίησης των δεσμεύσεων του Κιότο. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει το σχέδιο δράσης του Μπουένος Άιρες και τονίζει ότι η εφαρμογή του θα συμβάλει σημαντικά στην ταχεία κύρωση του πρωτοκόλλου του Κιότο. Μια συνολική στρατηγική της Ένωσης για τη χάραξη πολιτικής στον τομέα του κλίματος θα πρέπει να εξετασθεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κολωνίας βάσει έκθεσης της Επιτροπής. » Η ΕΕ υπήρξε πάντα πολύ φιλόδοξη στις διαπραγματεύσεις με αντικείμενο την αλλαγή του κλίματος. Η φιλοδοξία, εντούτοις, πρέπει να συμπληρωθεί από συγκεκριμένη δράση και απτά αποτελέσματα. Τα συμπεράσματα από την αξιολόγηση της τρέχουσας κατάστασης δεν είναι πολύ θετικά. Οι εκπομπές ακολουθούν πάλι ανοδική πορεία. Επομένως, χρειάζονται και άλλες ενέργειες, ώστε να ανακοπεί αυτή η τάση και να έχει η ΕΕ πιθανότητες να τηρήσει τη δέσμευση της. Αυτό απαιτεί περισσότερη δράση και περισσότερες προσπάθειες σε όλα τα μέτωπα και σε όλα τα επίπεδα. Οι πολιτικοί θα κληθούν να αντιμετωπίσουν δύσκολες αποφάσεις, που μπορεί να έχουν επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία μας, αλλά πρέπει να ληφθούν. Οι πολίτες θα επηρεαστούν από αυτές τις πολιτικές αποφάσεις και πρέπει να ενημερωθούν για τη σπουδαιότητα και το επείγον του θέματος. Η ΕΕ δεν μπορεί να οπισθοχωρήσει, τώρα που έχουμε φθάσει στη φάση όπου οι λέξεις θα αποκτήσουν νόημα. Για να συνεχίσει να πρωτοστατεί, θα πρέπει να αρχίσει να εξετάζει τι πρέπει να γίνει, ώστε η Κοινότητα και τα κράτη μέλη να είναι σε θέση να εφαρμόσουν το πρωτόκολλο του Κιότο το συντομότερο δυνατόν. Έτσι, η ΕΕ θα ενισχύσει την αξιοπιστία της στις διεθνείς διαπραγματεύσεις και θα εκπέμψει ένα ισχυρό σήμα προς τα άλλα συμβαλλόμενα μέρη να τη μιμηθούν. Οι προϋποθέσεις που καθορίζονται από το πρωτόκολλο του Κιότο για την έναρξη της ισχύος του, εγγυώνται ότι η ανταγωνιστικότητα της ΕΕ δέν θα παρεμποδιστεί αδικαιολόγητα. "Προπαρασκευή της εφαρμογής" σημαίνει να μπει τάξη στα του οίκου μας και συνεπάγεται την ανάληψη της δράσης που θα επιτρέψει την πλήρη εφαρμογή των διατάξεων του πρωτοκόλλου του Κιότο. Τα βασικά στοιχεία της προετοιμασίας αυτής είναι τα ζητήματα συμμόρφωσης σε μια ευρεία πολιτική και πρακτική προοπτική. Η πολιτική διάσταση έχει να κάνει με το πώς η ΕΚ και τα κράτη μέλη της μπορούν να επιτύχουν τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 8% έναντι των επιπέδων του 1990, στη διάρκεια της περιόδου δέσμευσης 2008-2012, και να βάλουν πλώρη για περαιτέρω μειώσεις μετά από το 2012. Η πρακτική διάσταση έχει να κάνει με το πώς θα θεσπιστεί ένα πλήρες σύστημα επιτήρησης για να συνοδεύσει και να δώσει συνέχεια στη διαδικασία υλοποίησης. Η σωστή προετοιμασία θα διευκολύνει την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο. Προς τούτο, πρέπει να αποκτήσουμε πληρέστερη άποψη για το πώς συμμορφωνόμαστε και ποιες ακριβώς είναι οι απαιτήσεις με τις οποίες πρέπει να συμμορφωθούμε, ιδιαίτερα όσον αφορά στους μηχανισμούς του Κιότο. Αυτά τα ζητήματα θα διασαφηνιστούν μέσω της εφαρμογής του σχεδίου δράσης του Μπουένος Άιρες στην 5η συνδιάσκεψη των συμβαλλόμενων μερών (ΟΟΡ5), το Νοέμβριο του 1999, το οποίο προορίζεται να τερματιστεί στην ΟΟΡ6 που προγραμματίζεται για το Νοέμβριο του 2000. 2. Ο στόχος του Κιότο Τον Οκτώβριο του 1990, το πρώτο κοινό Συμβούλιο Ενέργειας-Περιβάλλοντος πρότεινε να σταθεροποιηθούν οι εκπομπές 0 02 στο σύνολο της ΕΚ στα επίπεδα του 1990 μέχρι το έτος 2000. Η σύμβαση για το κλίμα απαιτεί ανάλογη προσπάθεια από τα συμβαλλόμενα μέρη του παραρτήματος Ι. Η Κοινότητα αναμένεται να προσεγγίσει ή και να επανέλθει πράγματι το 2000 στα επίπεδα του 1990 των συνδεόμενων με την ενέργεια εκπομπών ΟΌ2. Αυτή η θετική εξέλιξη οφείλεται σε παράγοντες όπως η οικονομική αναδιάρθρωση στα νέα γερμανικά ομόσπονδα κρατίδια, η στροφή στο φυσικό αέριο ως καύσιμο στα κράτη μέλη και, ειδικότερα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι μέτριοι ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης της δεκαετίας του '90 και οι ασκούμενες πολιτικές στον ενεργειακό και το βιομηχανικό τομέα. Η σταθεροποίηση των εκπομπών στα επίπεδα του 1990, εντούτοις, είναι απίθανο να είναι ένα διαρκές επίτευγμα χωρίς γρήγορη και σταθερή πολιτική απόκριση. Τα δεδομένα από παρατηρήσεις δείχνουν ότι, μετά το 1994, οι εκπομπές 0 02 αυξάνονται πάλι. Αυτό ισχύει τόσο για την ΕΚ συνολικά, όσο και για τα περισσότερα κράτη μέλη (βλ. παράρτημα 1). Αν δεν ανακοπεί, αυτή η τάση σημαίνει ότι η απαίτηση του άρθρου 3 παράγραφος 2 του πρωτοκόλλου του Κιότο να σημειωθεί "απτή πρόοδος" μέχρι το 2005 και η δέσμευση της ΕΕ για μείωση κατά 8%, δεν θα τηρηθούν. Διάγραμμα 1 Εκπομπές αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου στην ΕΕ - περίοδος 1990-2012 (&δομένα τυρατηρήσεαν κχι τροβολώ/) 108% 107% 106% 105% 104% 103% 102% 101% 100% 99% 98% 97% 96% 95% 94% 93% 92% εκτιμήσεις για το 002 με βάση το σενάριο της διατήρησης των σημερινών συνθηκών (τινό 03ΡΟ5 Ν-ΙΙΑΊ999. προβολές των κρατών μελών (002 μ λήμη μέτρα*) δέσμευση που ανελήφθη στο Κιότο απτή πρόοδος που ρέπει να επιτευχθεί •δεδομένα παρατηρήσεων για 3 αέρια: 002 +ΟΗ4+Ν20 (1%=42 εκατομ. τόννοι ισοδ. 002 ) •δεδομένα παρατηρήσεων για το 002 (1%=34 εκατομ. τόννοι 002 ) πηγή : ΕΕΑ Σημ. : Δεδομένου ότι οι εκπομπές αερίων του φαινομένου του θερμοκηπίου συνδέονται με την οικονομική οικονομική δραστηριότητα, προβλέψεις, ανάπτυξη. Η τεχνολογική πρόοδος, επίσης, μπορεί επαυξάνοντας των εκπομπών στα επόμενα έτη είναι πολύ ευαίσθητες στην να εξελιχθεί την εγγενή αβεβαιότητα όσον αφορά στις μελλοντικές οι προβολές διαφορετικά εκπομπές. από τις Η αντιστροφή της εν λόγω τάσης θα απαιτήσει ενίσχυση των πολιτικών προσπαθειών. Τα κράτη μέλη έχουν εκπονήσει προβολές των εκπομπών για τα επόμενα έτη, όπου συνυπολογίζονται τα προγραμματισμένα μέτρα (βλ. διάγραμμα 1). Τα μέτρα αυτά, ωστόσο, δεν έχουν ακόμη θεσπιστεί. Η θέσπιση και η εφαρμογή τους θα απαιτήσουν αναμφισβήτητα ισχυρή πολιτική βούληση εκ μέρους και των κρατών μελών και της Κοινότητας. Επιπλέον, θα μεσολαβήσει ενδεχομένως χρονικό διάστημα αρκετών ετών μεταξύ της πολιτικής απόφασης σχετικά με ένα συγκεκριμένο μέτρο και της πραγματικής μείωσης των εκπομπών. Όλοι οι τομείς της οικονομίας θα πρέπει να συμβάλουν, δεδομένου ότι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου προκύπτουν από όλες σχεδόν τις οικονομικές δραστηριότητες, ιδιαίτερα από τους τομείς της ενέργειας, των μεταφορών, της βιομηχανίας, της γεωργίας, και από τα νοικοκυριά. Χωρίς πρόσθετα πολιτικά μέτρα, οι συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ αναμένεται να έχουν αυξηθεί το 2010 κατά 6% περίπου σε σχέση με τα επίπεδα του 1990. Η σύγκριση αυτών των εκτιμήσεων, που στηρίζονται στο σενάριο της διατήρησης των σημερινών συνθηκών2, με το στόχο της ΕΕ βάσει του πρωτοκόλλου του Κιότο, συνεπάγεται σχεδόν διπλή προσπάθεια μείωσης κατά 14% (περίπου 600 εκατομ. τόννοι Το σενάριο βασικής γραμμής για τις εκτιμήσεις των συνδεόμενων με την ενέργεια εκπομπών ΟΟ, (ΝΤΙΙΑ, Φεβρ. 1999) στηρίζεται στους ακόλουθους ετήσιους ρυθμούς αύξησης: πληθυσμός 0,2%, ΑΕΠ 2. 5%, ένταση άνθρακα - 0,3%. ισοδυνάμου 002). Αυτή η ποσότητα μπορεί να γίνει σημαντικά μεγαλύτερη σε περίπτωση μεγάλης περιόδου υψηλού ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης, συνδυαζόμενης με ιστορικά χαμηλές τιμές ενέργειας3. Υπάρχουν έντονες διαφορές μεταξύ των σχετικών οικονομικών τομέων4. Στον τομέα των μεταφορών, οι εκπομπές ΟΌ2 αναμένεται να έχουν αυξηθεί κατά 22% το 2000 και 39% το 2010 σε σχέση με τα επίπεδα του 1990· ωστόσο, η σταδιακή εφαρμογή της συμφωνίας με την ΑΟΕΑ θα έχει ως αποτέλεσμα εκτιμήσεις χαμηλότερες κατά πολλές ποσοστιαίες μονάδες. Οι βιομηχανικές εκπομπές 0Ο2, αντίθετα, θα μειωθούν σύμφωνα με τις προβολές κατά 15% μεταξύ των ετών 1990 και 2010. Οι εκπομπές 0 02 από τον οικιακό και τον τριτογενή τομέα προβλέπεται να παραμείνουν σταθερές τα επόμενα έτη. Παρά την έντονα αυξανόμενη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας, οι εκπομπές 0 02 στον κλάδο της παραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας ίσως παραμείνουν στα επίπεδα του 1990 έως το 2010. Μετά το 2010, όμως, οι αλλαγές στη διάρθρωση της ηλεκτροπαραγωγής (όπως η απόσυρση των πυρηνικών σταθμών) μπορεί να προκαλέσουν πάλι αύξηση των εκπομπών 0 02. Από το 1994, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εντός της ΕΕ αυξάνονται πάλι. Παρά το γεγονός ότι οι εκπομπές 0 02 στην ΕΕ μπορεί να επανέλθουν στα επίπεδα του 1990 μέχρι το έτος 2000, η ενίσχυση των μέτρων θα είναι απαραίτητη για να δημιουργήσει μια σταθερή πτωτική τάση προς τη δέσμευση του Κιότο. Πρέπει να αναληφθεί δράση σε όλους τους τομείς και σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου η ΕΕ να τηρήσει τη δέσμευση της. Μετά από διόρθωση για να ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός, οι τιμές του πετρελαίου χωρίς το φόρο είναι σήμερα στο επίπεδο της δεκαετίας του '60. 4 Έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος του 1999 σχετικά με την κατάσταση του περιβάλλοντος 3. Πολιτικές και μέτρα και ολοκλήρωση Οι πολιτικές και τα μέτρα εφαρμόζονται πρωτίστως στο εθνικό επίπεδο. Για τον σκοπό αυτό, τα κράτη μέλη έχουν καταστρώσει και αναθεωρούν, λαμβάνοντας υπόψη την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο, τις εθνικές στρατηγικές τους κατά της αλλαγής του κλίματος, που περιγράφονται στις εθνικές ανακοινώσεις τους στην ΙΙΝΡΟΟΟ. Παρόλα αυτά, τα κράτη μέλη έχουν καταστήσει σαφές ότι η πρόσθετη δράση σε κοινοτικό επίπεδο είναι ζωτικής σημασίας γι' αυτά, όχι μόνο για να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από το πρωτόκολλο του Κιότο, αλλά και για να τηρήσουν τη συμφωνία επιμερισμού του βάρους της ΕΕ του Ιουνίου του 19985. Για το λόγο αυτό, το Συμβούλιο έχει ζητήσει επανειλημμένα από την Επιτροπή να υποβάλει έκθεση σχετικά με την πρόοδο που έχει συντελεστεί ως προς τις κοινές και συντονισμένες πολιτικές και μέτρα. Η παρούσα ανακοίνωση, ως εκ τούτου, επικεντρώνεται σε προτάσεις για πολιτικές και μέτρα κοινοτικής κλίμακας, ενώ τα εθνικά μέτρα εφαρμογής θα αποτελέσουν το αντικείμενο έκθεσης του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, βασισμένης στις ανακοινώσεις των κρατών μελών. Στις συνόδους κορυφής του Κάρντιφ και της Βιέννης, οι αρχηγοί κρατών πρόβαλαν την αλλαγή του κλίματος ως το οφθαλμοφανέστερο παράδειγμα της ανάγκης να ενταχθούν οι περιβαλλοντικές ανησυχίες στα άλλα πεδία άσκησης πολιτικής. Πράγματι, ένα μεγάλο μέρος των πιθανών μειώσεων των εκπομπών θα πρέπει να επιτευχθεί με μέτρα σχετικά με την ενέργεια, τις μεταφορές, τη γεωργία, τη βιομηχανία, κ. λπ. Είναι σημαντικό να υιοθετηθεί χωρίς απόκλιση μια ολοκληρωμένη προσέγγιση και να ευαισθητοποιηθούν τα αντίστοιχα κέντρα αποφάσεων. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, οι σημαντικές αποφάσεις εκκρεμούν, ιδιαίτερα στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών καθώς και όσον αφορά στη φορολογία. Αυτή η κατάσταση θα πρέπει να διορθωθεί, εάν η ΕΚ επιθυμεί να τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο Κιότο. 3. 1 Πρόοδος στα κοινά και συντονισμένα μέτρα Η Επιτροπή έχει αναπτύξει ήδη ένα ευρύ φάσμα πολιτικών πρωτοβουλιών, πολλές από τις οποίες αντιστοιχούν στις προτεραιότητες που προσδιόρισε το Συμβούλιο6. Στο παράρτημα 3, παρατίθεται εκτενής απολογισμός της προόδου που έχει συντελεστεί μέχρι σήμερα. Για μερικά από τις κοινές και συντονισμένες πολιτικές και μέτρα, η Επιτροπή έχει υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις, αλλά αντιμετωπίζει αδιέξοδο στο Συμβούλιο (π. χ. φόρος επί των ενεργειακών προϊόντων). Στην περίπτωση άλλων προτάσεων, το Συμβούλιο ενέκρινε πόρους που είναι σημαντικά λιγότεροι από τους απαιτούμενους για τη σωστή εφαρμογή των ειδικών προγραμμάτων (π. χ. 8ΑνΕ II και ΑΕΤΕΝΕΚII). Για να βελτιωθεί αυτή η απογοητευτική επίδοση, θα πρέπει να βελτιωθεί ουσιαστικά ο του Συμβουλίου. Μπορούν να συντονισμός μεταξύ των διαφορετικών συνθέσεων προβλεφθούν δύο συμπληρωματικές λύσεις για να διορθωθεί η κατάσταση: 5 6 μεταξύ άλλων, συμπεράσματα του Συμβουλίου της 17. 6. 98 Συμπεράσματα του Συμβουλίου της 23. 3. 98, ΕΕ - 17. 6. 98 Η διαδικασία ολοκλήρωσης, που εγκαινιάστηκε στο Κάρντιφ και θα ενισχυθεί στη σύνοδο κορυφής του Ελσίνκι, βελτιώνει την ένταξη του περιβάλλοντος στις τομεακές πολιτικές, όπως στην ενεργειακή, τη γεωργική, τη βιομηχανική πολιτική καθώς και στις πολιτικές μεταφορών και καταναλωτών η διαδικασία ολοκλήρωσης πρέπει να συνεχίσει να αποδίδει ιδιαίτερη προσοχή στο κλιματικό πρόβλημα. • Η ανταλλαγή πληροφοριών και η παρακολούθηση των πολιτικών και των μέτρων που εφαρμόζονται ή/και προγραμματίζονται, και σε εθνικό και σε κοινοτικό επίπεδο, ως μέρος της τροποποιημένης απόφασης σχετικά με την παρακολούθηση7, χρειάζεται βελτίωση (βλ. κεφάλαιο 4). Τα υποκεφάλαια 3. 2 και 3. 3 πραγματεύονται την ολοκλήρωση από την οπτική γωνία του μέσου άσκησης πολιτικής. Στο τομεακό επίπεδο, θα πρέπει να τονιστούν τα ακόλουθα βασικά στοιχεία: • Ενέργεια: Η δέσμευση της Κοινότητας να περιορίσει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, δεν είναι δυνατόν να υλοποιηθεί, εάν διατηρηθούν οι σημερινές συνθήκες, •χωρίς αλλαγές στην ενεργειακή πολιτική και μέτρα για την εσωτερίκευση των εξωτερικών συντελεστών κόστους της παραγωγής και κατανάλωσης ενέργειας8. Η Επιτροπή έχει προτείνει μια σειρά συμπληρωματικών δράσεων που εστιάζουν στο κοινοτικό επίπεδο, όπως: - προώθηση της ενεργειακής απόδοσης και της εξοικονόμησης ενέργειας· - αύξηση του μεριδίου της παραγωγής και χρήσης καθαρότερων πηγών ενέργειας: η Επιτροπή έχει υποστηρίξει ως στόχο να διπλασιαστεί το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών στο ενεργειακό μίγμα της ΕΕ, φθάνοντας το 12% μέχρι το 20ΙΟ9· - περιορισμός των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της παραγωγής και της χρήσης πηγών ενέργειας. Στο παράρτημα 3 παρατίθενται πιο αναλυτικά οι συγκεκριμένες πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η Επιτροπή στον τομέα αυτό. • Μεταφορές: Η Επιτροπή έχει εισηγηθεί να αλλάξουν τα τρέχοντα πρότυπα κινητικότητας και έχει διατυπώσει μια πολιτική στρατηγική για να περικοπεί στο μισό η αύξηση των εκπομπών10. Σημειώθηκε πρόοδος με την περιβαλλοντική συμφωνία με την ΑΟΕΑ", αλλά Απόφαση 1999/296/ΕΚ του Συμβουλίου, ΕΕ αριθ. Ε 117 της 5. 5. 1999, σ. 35 όπως υποδεικνύεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής για την ενίσχυση της περιβαλλοντικής ολοκλήρωσης στο πλαίσιο της κοινοτικής πολιτικής ενεργείας, ΟΟΜ (98) 571 τελικό ΟΟΜ (97) 599 "Ενέργεια για το μέλλον: ανανεώσιμες πηγές ενέργειας - Λευκή βίβλος για κοινοτική στρατηγική και σχέδιο δράσης Ανακοίνωση με τίτλο ΟΟΜ (98) 204 τελικό - 31. 03. 98 "Μεταφορές και εκπομπές 0Ο2 - Διαμόρφωση κοινοτικής προσέγγισης" Κοινή Πολιτική Μεταφορών - Βιώσιμη κινητικότητα: Προοπτικές για το μέλλον - ΟΟΜ (98) 716 τελικό - 21. 12. 1998 ΑΟΕΑ είναι η οργάνωση που εκπροσωπεί την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία: υπολογίζεται ότι η υλοποίηση του στόχου της ΑΟΕΑ για τις εκπομπής 0 0, από όλα τα νέα αυτοκίνητα που θα πωλούνται στην ΕΕ, σε συνδυασμό με συνοδευτικά μέτρα, θα μπορούσε να συνεισφέρει σε ποσοστό περίπου 15% στη συνολική μείωση των εκπομπών που απαιτεί από την ΕΕ το πρωτόκολλο του Κιότο. ο βελτιωμένος δείκτης απόδοσης καυσίμου των αυτοκινήτων αποδυναμώνεται από την αυξανόμενη ζήτηση μεταφορών. Σχετικά με τις μεταφορές εμπορευμάτων, η Επιτροπή έχει προτείνει νέους κανόνες για τη σιδηροδρομική μεταφορά, με τους οποίους επιδιώκεται να δοθεί νέα ώθηση σ'αυτό το μεταφορικό μέσο. Επιπλέον, σημειώθηκε πρόσφατα σημαντική πρόοδος στο θέμα της δίκαιης και αποτελεσματικής τιμολογιακής πολιτικής στις μεταφορές, με την επίτευξη συμφωνίας σχετικά με μια νέα οδηγία για την επιβολή τελών και φόρων στα βαρέα φορτηγά οχήματα. Έχουν επίσης υποβληθεί προτάσεις για τις συνδυασμένες μεταφορές12, μετά την ανακοίνωση σχετικά με τις διατροπικές εμπορευματικές μεταφορές13. Βιομηχανία: Υπάρχουν δυνατότητες μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στη βιομηχανία. Διαπιστώνεται ήδη πρόοδος, όσον αφορά στην αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, π. χ. μέσω αυτοδεσμευτικών πρωτοβουλιών. Άλλα ενδιαφέροντα μέσα, που λειτουργούν ως κίνητρα για τις επιχειρήσεις για την επίτευξη του στόχου του Κιότο, είναι η ευρύτερη προώθηση του ΕΜΑ8 (σύστημα οικολογικής διαχείρισης και οικολογικού ελέγχου) και η χρήση των συστημάτων αναγραφής της κατανάλωσης ενέργειας στην επισήμανση. Η ένταξη των περιβαλλοντικών παραμέτρων στην ευρωπαϊκή και τη διεθνή τυποποίηση καθώς και η εφαρμογή στρατηγικών οικολογικής απόδοσης από τη βιομηχανία, προβλέπεται ότι θα προσφέρουν πρόσθετα κίνητρα. Νοικοκυριά: Τα νοικοκυριά διαδραματίζουν μεγάλο ρόλο στη μείωση των εκπομπών 0Ο2. Είναι δυνατόν να επιτευχθεί ουσιαστική εξοικονόμηση ενέργειας με τη χρήση, λόγου χάριν, των ενεργειακώς αποδοτικών προϊόντων, της αναγραφής της κατανάλωσης ενέργειας στην επισήμανση και της ενημέρωσης των καταναλωτών. Η εξοικονόμηση ενέργειας στα κτίρια μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση των εκπομπών 0 02. Γεωργία: Έχουν προσδιοριστεί ήδη αρκετές προτεραιότητες14. Όσον αφορά στις εκπομπές μεθανίου, η προσοχή πρέπει να στραφεί στη διαχείριση των αποβλήτων (κοπριά) και στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών. Προκειμένου να αντιμετωπιστεί το ζήτημα του Ν20, πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για να περιοριστεί η χρήση αζώτου και να βελτιωθεί η διαχείριση των καλλιεργειών καθώς και της κοπριάς. Τα ζητήματα αυτά πρέπει να τεθούν στο πλαίσιο του Προγράμματος Δράσης 2000, που παρέχει στα κράτη μέλη και στις περιφέρειες ένα απαραίτητο μέσο για να επιτύχουν πληρέστερη ενσωμάτωση του περιβάλλοντος στις άλλες πολιτικές τους. Είναι επομένως σημαντικό να δραστηριοποιηθούν τα κράτη μέλη για να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες προστασίας του περιβάλλοντος που τους προσφέρονται τώρα σε σχέση με τις διατάξεις του Προγράμματος Δράσης 2000 που αφορούν τη γεωργία ή τις αγροτικές περιοχές. Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 92/106/ΕΟΚ του Συμβουλίου σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για ορισμένες συνδυασμένες εμπορευματικές μεταφορές μεταξύ των κρατών μελών (ΟΟΜ (98) 414 τελικό) ΟΟΜ (97) 243 τελικό 14 ΟΟΜ (98) 353 τελικό "Αλλαγή του κλίματος - Κατάστρωση στρατηγικής της ΕΕ μετά τη συνδιάσκεψη του Κιότο" Χρήσεις γης και δασοκομία: Στην παρούσα ανακοίνωση δεν εξετάζονται τα θέματα που συνδέονται με την απορρόφηση των αερίων του θερμοκηπίου από αποδέκτες (καταβόθρες), ως αποτέλεσμα άμεσων ανθρωπογενών μεταβολών των χρήσεων γης και δασοκομικών δραστηριοτήτων. Δεν είναι δυνατόν να καταρτιστούν σταθερές προτάσεις στο ζήτημα αυτό, πριν η διακυβερνητική επιτροπή για την αλλαγή του κλίματος (ΙΡΡ(ϋ) εκδώσει την ειδική έκθεση της σχετικά με τις χρήσεις γης, τις μεταβολές τους και τη δασοκομία (μέσα του 2000). Όπως τονίζει όμως στην ανακοίνωση της με θέμα τη δασική στρατηγική της ΕΕ'5, η Επιτροπή θεωρεί το θέμα αυτό πρωταρχικής σημασίας για την ΕΕ, ιδιαίτερα ως προς τις δασοκομικές δραστηριότητες, και εξακολουθεί να συμμετέχει στις υπό εξέλιξη σχετικές συζητήσεις. Διαρθρωτικά ταμεία: Η δέσμη κανονισμών για τα διαρθρωτικά ταμεία και ο αντίστοιχος προϋπολογισμός εγκρίθηκαν στη σύνοδο κορυφής του Βερολίνου. Όσον αφορά στους κανονισμούς, οι απαιτήσεις της προστασίας του περιβάλλοντος ενσωματώθηκαν σε μεγάλο βαθμό. Στους στόχους και τα καθήκοντα των διαρθρωτικών ταμείων συμπεριελήφθη η προστασία και η βελτίωση του περιβάλλοντος. Το σκέλος της ολοκλήρωσης - διεύρυνση των εταιρικών σχέσεων, προηγούμενη αξιολόγηση του περιβάλλοντος, συμμόρφωση με τη νομοθεσία και την πολιτική για το περιβάλλον - ενισχύθηκε. Ενισχύθηκαν επίσης τα μέσα όπως η διαφοροποίηση του ποσοστού της συνδρομής με βάση το περιβαλλοντικό ενδιαφέρον. Όσον αφορά στον προϋπολογισμό, θα διατεθούν 195 δις ευρώ για τα διαρθρωτικά ταμεία και 18 δις ευρώ για το Ταμείο Συνοχής. Αυτό θα βοηθήσει επίσης την Ένωση να εκπληρώσει τις διεθνείς υποχρεώσεις της, όπως η δέσμευση σε σχέση με την αλλαγή του κλίματος που ανέλαβε στο Κιότο16. • Το τέταρτο πρόγραμμα πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης (ΕΤΑ) (1994- 1998) περιλάμβανε ήδη αρκετά ειδικά προγράμματα που αποσκοπούσαν είτε στην καλύτερη γνώση των φυσικών και κοινωνικών διαδικασιών που συνδέονται με την αλλαγή του κλίματος ή/και στην ανάπτυξη τεχνολογιών, με τις οποίες μπορούν να μειωθούν οι ανθρωπογενείς εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Με το πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο, που καλύπτει την περίοδο 1998-2002, επιδιώκεται να ενταθούν περαιτέρω αυτές οι ερευνητικές προσπάθειες. Ο πίνακας του παραρτήματος 4 παρέχει μια επισκόπηση των σχετικών με την αλλαγή του κλίματος δραστηριοτήτων ΕΤΑ που υπάγονται στο τέταρτο και πέμπτο πρόγραμμα πλαίσιο ΕΤΑ. Τέλος, η τεχνολογική καινοτομία θα είναι κρίσιμης σημασίας, ιδίως αν ληφθούν υπόψη οι ακόμα μεγαλύτερες μειώσεις εκπομπών που θα απαιτηθούν μακροπρόθεσμα για να αποτραπεί η επικίνδυνη αλλαγή του κλίματος. Στην περίπτωση των βιομηχανικών εγκαταστάσεων, για παράδειγμα, η τεχνολογική πρόοδος θα λαμβάνεται υπόψη μέσω της τακτικής επανεξέτασης των εγγράφων αναφοράς στα οποία περιγράφονται οι βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές στο πλαίσιο της οδηγίας για την ολοκληρωμένη πρόληψη και καταπολέμηση της ρύπανσης. 15 ΟΟΜ (98) 649 τελικό 16 Σχέδιο κατευθύνσεων για τα προγράμματα της περιόδου 2000-06 12 Η διαδικασία ολοκλήρωσης καθ'οδόν προς τις συνόδους κορυφής της Κολωνίας και του Ελσίνκι, πρέπει να αποδώσει μεγαλύτερη συνέπεια μεταξύ των διαφορετικών συνθέσεων του Συμβουλίου. Αυτό αναμένεται να επιτρέψει στα κράτη μέλη να συμπληρώσουν τους καρπούς της εθνικής δράσης τους με μειώσεις εκπομπών που θα προκύψουν ως αποτέλεσμα των κοινών και συντονισμένων πολιτικών και μέτρων. Είναι επιτακτική ανάγκη να ληφθούν οι αποφάσεις σχετικά με τις προτάσεις στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών. 3. 2 Φορολογικά κίνητρα Η φορολογική πολιτική αποτελεί ένα πολύ κατάλληλο εργαλείο ολοκλήρωσης και, υπό αυτήν την έννοια, το Συμβούλιο Εοοίϊη καλείται να αναλάβει βασικό ρόλο στη θέσπιση των μέτρων που έχουν ως στόχο την ελάττωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η φορολόγηση της ενέργειας είναι ένα από τα σημαντικότερα μεταξύ των κοινών και συντονισμένων πολιτικών και μέτρων. Η Επιτροπή έχει κάνει το καθήκον της. Στη διάρκεια της δεκαετίας του '90, υπέβαλε στο Συμβούλιο τρεις διαφορετικές προτάσεις. Η Επιτροπή εγκατέλειψε μια πρόταση για την επιβολή φόρου 002/ ενέργειας με υψηλούς φορολογικούς συντελεστές και υψηλό βαθμό εναρμόνισης, για να περάσει σε μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση, που συνίσταται σε ένα φόρο επί των ενεργειακών προϊόντων και προβλέπει την επέκταση του ισχύοντος συστήματος των ειδικών φόρων κατανάλωσης και μια βαθμιαία αύξηση του ύψους της φορολογίας. Αυτή η πρόταση αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία, αν ληφθούν υπόψη οι τρέχουσες χαμηλές τιμές της ενέργειας και η προβλεπόμενη διατήρηση τους στα ίδια επίπεδα. Η πρόταση για την επιβολή φόρου στα ενεργειακά προϊόντα επιτρέπει στα κράτη μέλη να φορολογούν τα καύσιμα των αεροσκαφών στις εσωτερικές και τις ενδοκοινοτικές πτήσεις με διμερή συμφωνία των ενδιαφερόμενων κρατών μελών. Στο διεθνές πλαίσιο, η Επιτροπή έχει δεσμευθεί υπέρ της φορολογίας των καυσίμων των αεροσκαφών "ευθύς ως η διεθνής νομική κατάσταση επιτρέψει στην Κοινότητα την επιβολή ανάλογου φόρου σε όλους τους αερομεταφορείς, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των τρίτων χωρών. "17. Παρόλα αυτά, θα πρέπει επίσης να εξεταστεί προσεκτικά η δυνατότητα χρήσης άλλων οικονομικών μέσων, όπως η διαφοροποιημένη επιβάρυνση κατά διαδρομή. Η πείρα έχει αποδείξει, ειδικά με τη σταδιακή κατάργηση της μολυβδούχου βενζίνης, πόσο αποτελεσματικά μπορεί να συμβάλει μια μικρή διαφοροποίηση της φορολογίας στην επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων. Βάσει αυτής της θετικής πείρας, η πρόταση για την επιβολή φόρου στα ενεργειακά προϊόντα παρέχει στα κράτη μέλη πολύ μεγαλύτερα περιθώρια διαφοροποίησης της φορολογίας για περιβαλλοντικούς λόγους. Η φορολογική διαφοροποίηση (επάνω από τα κοινοτικά ελάχιστα όρια) θα μπορούσε να βασίζεται στην περιεκτικότητα των διαφόρων καυσίμων σε άνθρακα. 17 Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τις μειώσεις και τις απαλλαγές από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης - ΟΟΜ (98) 549 τελικό της 14. 11. 1996 (σημείο 2. 14. σ. 11) Η διαφοροποίηση της φορολογίας θα μπορούσε επίσης να εξεταστεί, αν και σε περιορισμένη έκταση, στο πλαίσιο του Φ. Π. Α. Οι κοινοτικές διατάξεις για το Φ. Π. Α επιτρέπουν ήδη στα κράτη μέλη να εφαρμόζουν μειωμένους συντελεστές Φ. Π. Α σε ορισμένα αγαθά και υπηρεσίες, μεταξύ των οποίων η "παράδοση, ανέγερση, ανακαίνιση και μετασκευή κατοικιών παρεχόμενων στα πλαίσια κοινωνικής πολιτικής" 18. Η πιθανή εφαρμογή μειωμένων συντελεστών Φ. Π. Α, προκειμένου για την προμήθεια μονωτικών προϊόντων βάσει αυτής της διάταξης, θα ήταν ένα συγκεκριμένο παράδειγμα μέτρου που θα επιδρούσε θετικά στη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Η πρόταση για φόρο επί των ενεργειακών προϊόντων προβλέπει ότι τα κράτη μέλη δύνανται να χορηγούν μερική φοροαπαλλαγή στις επιχειρήσεις που επενδύουν στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Οι απαλλαγές αυτές μπορούν να επισπεύσουν τις επενδύσεις σε εξοπλισμό με τον οποίο θα εξοικονομηθεί ενέργεια κατά τη διάρκεια εκτεταμένης περιόδου. Ανάλογες φορολογικές ελαφρύνσεις θα μπορούσαν επίσης να ισχύσουν για τους άμεσους φόρους. Εντούτοις, εναπόκειται πρωτίστως στα κράτη μέλη να προσδιορίσουν τις φορολογικές ελαφρύνσεις, μέσα στα περιθώρια που καθορίζονται στις κατευθυντήριες γραμμές για τη χρήση των κρατικών ενισχύσεων για τους σκοπούς της προστασίας του περιβάλλοντος. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές πρόκειται να επανεξεταστούν το 1999. Η Επιτροπή κάνει έκκληση στο Συμβούλιο να εγκρίνει την πρόταση της σχετικά με οδηγία για τη φορολόγηση των ενεργειακών προϊόντων. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να αναπτύξουν φορολογικά κίνητρα, μέσα στα περιθώρια ευελιξίας που παρέχουν οι κανόνες της εσωτερικής αγοράς και του ανταγωνισμού. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τη χρήση των κρατικών ενισχύσεων σε σχέση με την προστασία του περιβάλλοντος, πρόκειται να επανεξεταστούν το 1999. 3. 3 Περιβαλλοντικές συμφωνίες Η Επιτροπή υποστηρίζει τη χρήση αποτελεσματικών περιβαλλοντικών συμφωνιών σε επίπεδο βιομηχανικών κλάδων19. Οι συμφωνίες αυτές θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο ως μέρος της δέσμης πολιτικών μέτρων που θα απαιτηθεί για να επιτευχθεί η "απτή πρόοδος" μέχρι το 2005 και θα μπορούσαν επίσης να αποτελέσουν ένα μέσο για τη συνεισφορά της βιομηχανίας στην προσπάθεια αυτή. Υπάρχουν πράγματι δυνατότητες μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου μέσω αυτοδεσμευτικών πρωτοβουλιών των επιχειρήσεων, αντί της νομοθετικής ρύθμισης, και με τρόπους που μπορεί να είναι αποτελεσματικοί έναντι του κόστους και προσαρμοσμένοι κατάλληλα σε συγκεκριμένες περιστάσεις. Περιβαλλοντικές συμφωνίες μπορούν να μελετηθούν σε εθνικό όπως και σε κοινοτικό επίπεδο. Σε πολλές περιπτώσεις, το εθνικό επίπεδο μπορεί να είναι το πιο κατάλληλο και θα πρέπει να ενθαρρύνονται οι συμφωνίες σ'αυτό το επίπεδο, με την 18 Οδηγία 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου - 6η οδηγία για το Φ. Π. Α , παράρτημα Η, κατηγορία 9 19 ΟΟΜ(96) 561: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με τις περιβαλλοντικές συμφωνίες 14 προϋπόθεση ότι τηρούν τους κοινοτικούς κανόνες του ανταγωνισμού και της εσωτερικής αγοράς. Στο κοινοτικό επίπεδο, αποκτάται τώρα χρήσιμη εμπειρία, συγκεκριμένα μέσω της δέσμευσης της ΑΟΈΑ στη μείωση των εκπομπών 0Ο2 από τα νέα επιβατικά αυτοκίνητα. Αποδεικνύεται ότι η προσέγγιση των συμφωνιών σε επίπεδο ΕΕ είναι δύσκολο εγχείρημα, τόσο για τις δημόσιες Αρχές, όσο και για τον εκάστοτε βιομηχανικό κλάδο. Για να ενθαρρύνει αυτήν και άλλες εμπειρίες, η Επιτροπή ενδέχεται να χαράξει το 1999 διαδικαστικές κατευθυντήριες γραμμές για τις περιβαλλοντικές συμφωνίες. Τα στοιχεία που βαρύνουν περισσότερο στην απόφαση να προωθηθούν ή όχι οι περιβαλλοντικές συμφωνίες, είναι τα συγκεκριμένα πλεονεκτήματα που παρουσιάζουν έναντι των εναλλακτικών νομοθετικών μέτρων και οικονομικών μέσων, ο ορισμός των ποσοτικών στόχων, η κλαδική κάλυψη, η συμμετοχή των ομάδων ενδιαφερόμενων, ο ανεξάρτητος έλεγχος της προόδου, η εισαγωγή διατάξεων για τις περιπτώσεις παραβίασης της συμφωνίας και η συμβατότητα με τα υφιστάμενα μέσα και νομοθεσία. Ένα ιδιαίτερο θέμα που πρέπει να μελετηθεί είναι ο τρόπος ανάμιξης του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου και, γενικότερα, ο τρόπος εξασφάλισης της μέγιστης δυνατής διαφάνειας στη διαδικασία διαπραγμάτευσης. Ο στόχος των περιβαλλοντικών συμφωνιών μπορεί να αφορά τα προϊόντα ενός δεδομένου βιομηχανικού κλάδου, όπως επίσης τη διεργασία παραγωγής, και πρέπει να υπερβαίνει ουσιαστικά την υποθετική εξέλιξη που βασίζεται στη διατήρηση των σημερινών συνθηκών. Τίθεται συχνά το ερώτημα αν ο στόχος πρέπει να καθορίζεται σε σχετικές ή σε απόλυτες τιμές20. Στην πρώτη περίπτωση, η επίδοση στόχου όσον αφορά στις εκπομπές εκφράζεται ανά μονάδα εκροών ή παραγωγής (π. χ. εισροές ενέργειας ανά μονάδα εκροών προϊόντων). Ένας απόλυτος στόχος θα εκφραζόταν σε τόννους ισοδύναμου 0 02 και πλεονεκτεί κατά το ότι είναι συμβατός και με την υποχρέωση που υπέχει η Κοινότητα βάσει του πρωτοκόλλου του Κιότο και με τους μηχανισμούς του Κιότο (βλ. κεφάλαιο 5) ή το εσωτερικό εμπόριο εκπομπών. Πολλοί βιομηχανικοί κλάδοι έχουν εκδηλώσει απερίφραστα το ενδιαφέρον τους για μια πιθανή συμφωνία σε επίπεδο ΕΕ κατόπιν διαπραγματεύσεων. Οι προκαταρκτικές συζητήσεις με τις αντίστοιχες και άλλες ενδιαφερόμενες ευρωπαϊκές ενώσεις βιομηχανιών θα συνεχιστούν. Οι υπόλοιπες κλαδικές οργανώσεις που ενδιαφέρονται για τις περιβαλλοντικές συμφωνίες, καλούνται να καταθέσουν προτάσεις για συγκεκριμένους στόχους πριν από το τέλος του 1999, ώστε να αξιολογηθούν οι προτάσεις τους και οι τυχόν αντίστοιχες συμφωνίες να συναφθούν πριν από το τέλος του 2000. Έχει σημασία να συναφθούν το συντομότερο δυνατόν οι εφικτές συμφωνίες, δεδομένου ότι το 2005, το αργότερο, θα εκτιμηθεί η συμβολή της προόδου που θα έχει συντελεστεί από πλευράς μείωσης των εκπομπών στη συνολική "απτή πρόοδο" μέχρι το έτος αυτό. Οι ενδιαφερόμενες ενώσεις βιομηχανιών μπορούν να αποδείξουν αν ενδιαφέρονται πραγματικά για μελλοντικές περιβαλλοντικές συμφωνίες, γνωστοποιώντας, πριν από το τέλος του 1999, το είδος της δέσμευσης που είναι διατεθειμένες να αναλάβουν, προκειμένου οι σχετικές συμφωνίες να συναφθούν πριν από τις 31. 12. 2000. βλ. επίσης ΟΟΜ (96) 561, σημείο 20 15 3. 4 Προετοιμασία πολιτικής δράσης στο πεδίο των αλογονωμένων αερίων που καλύπτονται από το πρωτόκολλο του Κιότο Στο πρωτόκολλο του Κιότο έχουν συμπεριληφθεί τρεις ομάδες αλογονωμένων αερίων (ΗΡΟ), οι πλήρως βιομηχανικής χρήσης, συγκεκριμένα οι υδρογονοφθοράνθρακες φθοριωμένοι υδρογονάνθρακες (ΡΡΟ) και το εξαφθοριούχο θείο (8Ρ6). Πρόκειται για ισχυρά αέρια του θερμοκηπίου21. Επιπλέον, το 8Ρ6 και οι ανθρωπογενή και πολύ περισσότεροι ΡΡΟ έχουν εξαιρετικά μακρόχρονη διάρκεια ζωής στην ατμόσφαιρα, με συνέπεια την ουσιαστικά μη αντιστρεπτή συσσώρευση τους στην ατμόσφαιρα. Εκφρασμένα σε ισοδύναμο 0 02, αντιπροσώπευαν το 1995 ποσοστό 1 έως 2% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ. Εντούτοις, αναμένεται να αυξηθούν αισθητά τα επόμενα έτη, εάν δεν ληφθούν μέτρα. Το 1990, οι εκπομπές ΗΡΟ συνίσταντο κατά το 100% από ΗΡΟ εκλυόμενους ως υποπροϊόν της παραγωγής Η0ΡΟ22, ουσίας που καταστρέφει το όζον. Οι περισσότεροι όμως από τους παραγωγούς Η0ΡΟ22 της ΕΕ έχουν αποφασίσει να εγκαταστήσουν ή έχουν ήδη εγκαταστήσει τεχνολογία καύσης, με την οποία οι εκπομπές ΗΡΟ μπορούν να μειωθούν κατά 99%. Οι ΗΡΟ χρησιμοποιούνται επίσης ως υποκατάστατα ουσιών που καταστρέφουν το όζον και, ως εκ τούτου, οι εκπομπές τους έχουν αυξηθεί κατακόρυφα από το 1990, ως αποτέλεσμα της εφαρμογής του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ22. Με δεδομένη αυτήν την εξέλιξη, θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα κοινοτικό πλαίσιο που θα καλύπτει όλους τους τομείς της παραγωγής και της χρήσης. Οι εκπομπές ΡΡΟ προέρχονται κυρίως από την παραγωγή πρωτογενούς αλουμινίου και μειώνονται με γρήγορους ρυθμούς χάρη στις τεχνολογικές βελτιώσεις και στην πτωτική τάση της παραγωγής πρωτογενούς αλουμινίου στην Ευρώπη23. Εντούτοις, λόγω της τεράστιας διάρκειας ζωής τους στην ατμόσφαιρα, η Ε&Α θα πρέπει να προσανατολιστεί στα υποκατάστατα, για να εκλείψουν σταδιακά οι εκπομπές ΡΡΟ. Το 8Ρ6 είναι το αέριο με το υψηλότερο δυναμικό πλανητικής θέρμανσης. Χρησιμοποιείται κυρίως ως διηλεκτρικό στα συστήματα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας. Χρησιμοποιείται επίσης στην παραγωγή χυτών αντικειμένων από μαγνήσιο και σε ποικίλες άλλες εφαρμογές, όπως για αθλητικά υποδήματα, ελαστικά αυτοκινήτων, ανίχνευση διαρροών. Οι εκπομπές αυξάνονται και η αύξηση αυτή αναμένεται να συνεχιστεί, εάν δεν ληφθούν μέτρα. Το 1995, υπολογίστηκε ότι οι εκπομπές ανέρχονταν σε 14 εκατομ. τόννους Το δυναμικό πλανητικής θέρμανσης (0\νΡ) των ουσιών αυτών είναι πολύ υψηλότερο από του 0Ο2. Η διάρκεια ζωής τους μπορεί να φθάνει τα 50. 000 έτη, έναντι διάρκειας ζωής 50-200 ετών για το ΟΟ, και 12-15 ετών για το ΟΗ4. Το 1995, αναλογούσε στους ΗΡΟ το 1% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ. Οι εκπομπές ΗΡΟ το 2010 από άλλες πηγές εκτός από την παραγωγή Η0ΡΟ22, αναμένεται να είναι πενταπλάσιες των εκπομπών του 1995. Ενώ, το 1990, οι εκπομπές ΡΡΟ από τη διεργασία αυτή ανέρχονταν σε 11 εκατομ. τόννους ισοδύναμου 0Ο2, το 1997 είχαν μειωθεί κατά 55% τουλάχιστον. ισοδύναμου 0 02. Ένα πρώτο βήμα θα μπορούσε προφανώς να είναι η σταδιακή κατάργηση της χρήσης του στις εφαρμογές για τις οποίες υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις και η εστίαση των προσπαθειών Ε&Α στη σταδιακή εξάλειψη των εκπομπών. ΗΡΟ, ΡΡΟ και 8Ρ6 εκλύονται επίσης από τη βιομηχανία ημιαγωγών, έναν κλάδο του οποίου οι εκπομπές αναμένεται να αυξηθούν στο μέλλον. Η συλλογή δεδομένων για τις εκπομπές πρέπει να είναι ο πρωταρχικός στόχος, προκειμένου να προταθεί ένα νομικό πλαίσιο για τις εκπομπές αυτές. Επιβάλλεται να ληφθούν μέτρα για τα αλογονωμένα αέρια, λαμβάνοντας υπόψη το υψηλό τους δυναμικό πλανητικής θέρμανσης, τη μακροχρόνια διάρκεια ζωής τους στην ατμόσφαιρα και την πιθανή αύξηση των εκπομπών. Χρειάζονται ωστόσο ακριβέστερα δεδομένα. Οι ενεχόμενες βιομηχανίες καλούνται να διαβιβάσουν τέτοια δεδομένα σχετικά με τις εκπομπές ΗΡΟ, ΡΟΡ και 8Ρ6 από τις δραστηριότητες τους, προκειμένου να διαμορφωθεί το συντομότερο δυνατόν ένα πλαίσιο για νομοθεσία ή περιβαλλοντικές συμφωνίες. 3. 5. Πρώτη κίνηση, τα πολιτικά μέτρα για την αποτελεσματική έναντι του κόστους μείωση των εκπομπών Για να είναι αποδοτική, οποιαδήποτε πολιτική στον κλιματικό τομέα θα πρέπει να περικλείει ένα πλήθος μέτρων που θα καλύπτουν και τα έξι αέρια. Τα καθοριστικά στοιχεία για την κατάρτιση μιας επιτυχημένης δέσμης μέτρων έχουν σχέση με τις δυνατότητες μείωσης των εκπομπών και το σχετικό κόστος στους διάφορους τομείς άσκησης πολιτικής. Ο πίνακας 1 επεξηγεί ότι η εσωτερική δράση εντός της Κοινότητας θα μπορούσε να είναι επαρκής για να τηρηθεί η δέσμευση του Κιότο, που υπολογίζεται σε 600 εκατομ. τόννους ισοδύναμου 0Ο2, υπό τον όρο ότι ένα μέσο κόστος μείωσης των εκπομπών μέχρι 50 ευρώ ανά τόννο ισοδύναμου 0Ο2, είναι πολιτικά αποδεκτό24. Από τις διεξαγόμενες σήμερα αναλύσεις των δαπανών μείωσης των εκπομπών που συνεπάγονται οι εν λόγω πολιτικές και τα μέτρα, αν και είναι σπάνιες, προκύπτει ότι το ένα τρίτο αυτών των δυνητικών μειώσεων θα μπορούν να επιτευχθούν με χαμηλό κόστος. Προκύπτει επίσης ότι η κατανομή των σχετικών δαπανών εμφανίζει σημαντικές διαφορές μεταξύ των οικονομικών δραστηριοτήτων και των γεωγραφικών περιφερειών. 24 Αυτό συμφωνεί με την ανακοίνωση με τίτλο "Αλλαγή του κλίματος - Θέσεις της ΕΕ για τη συνδιάσκεψη του Κιότο" (ΟΟΜ(97)481 τελικό), στην οποία αναφέρεται ότι μια μείωση των εκπομπών 0 0, κατά 15% μέχρι το 2010, είναι τεχνικά και οικονομικά εφικτή. 17 Π ί ν α κ ας 1 Δυνατότητες μείωσης των ετήσιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην ΕΕ (από τις προβολές βασικής γραμμής για το 2010 ), συσχετιζόμενες με το μέσο κόστος (εκτιμήσεις με βάση τα τρέχοντα διαθέσιμα δεδομένα ) Μείωση εκπομπών σε εκατομ. τόννους ισοδύναμου 0 02 Τομέας/μέτρα Χαμηλό κόστος (1) Μέτριο κόστος (2) Άθροισμα 0 02 • Μεταφορές • Τριτογενής και οικιακός (ενεργειακή. απόδοση και μόνωση) • Βιομηχανία (άμεσες χρήσεις ενέργειας) • Συνδυασμένη παραγωγή θερμότητας- (στη βιομηχανία και για ηλεκτρισμού κεντρική θέρμανση συνοικίας) • Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για ηλεκτροπαραγωγή • Αντικατάσταση καυσίμων και απόδοση στην ηλεκτροπαραγωγή Σύνολο ΕΕ για το Οθ2 ΟΗ4 • Γεωργία (βελτίωση της διαχείρισης της κοπριάς) • Απόβλητα (ανάκτηση/καύση των αερίων από τους χώρους υγειονομικής ταφής) • Ενέργεια (μείωση των διαρροών αερίου) Σύνολο ΕΕ για το ΟΗ4 Ν2θ • Γεωργία (περιορισμός και της βελτίωση χρήσης της λιπασμάτων διαχείρισης της κοπριάς) • Βιομηχανία (εφαρμογή ΒΑΤ στην παραγωγή αδιπικού και νιτρικού οξέος) • Ενέργεια (καύση) Σύνολο ΕΕ για το Ν2Ο Αλογονωμένα αέρια: • ΗΡΟ: - παραγωγή ΗΟΡΟ 22 - άλλοι • ΡΡΟ (4) • 5Ρ6 (4) Σύνολο ΕΕ για τα αλογονωμένα αέρια Σύνολο ΕΕ για όλα τα αέρια θερμοκηπίου 80(3) 20 5 12 20 30 167 34 23 4 61 24 86 8 118 9 3 12 358 70 120 45 45 90 85 455 20 60 11 91 0* 0* 0* 0* 0* 22 4 7 33 579 150 140 50 57 110 115 622 54 83 15 152 24 86 8 118 9 25 4 7 45 937 Χαμηλό κόστος: κόστος μείωσης, ανηγμένο σε ετήσια βάση, κάτω των 5 ευρώ/ τόννο ισοδύναμου 0Ο2 (σε τρέχουσες τιμές). Η εκτίμηση δείχνει το μέσο κόστος για κάθε έτος της περιόδου 1990-2010 και βασίζεται σε μηχανολογικές και τεχνολογικές εναλλακτικές λύσεις. Μέτριο κόστος: όπως υποσημείωση (1) για το πεδίο τιμών από 5 έως 50 ευρώ/ τόννο ισοδύναμου 0Ο2 (σε τρέχουσες τιμές) Στον αριθμό αυτό συμπεριλαμβάνεται το αποτέλεσμα της συμφωνίας με την ΑΟΕΑ, που εκτιμάται σε 60 εκατομ. τόννους. Πρώτες εκτιμήσεις (προς επαλήθευση) σημαίνει ότι, οριακά, μπορεί να υπάρχουν ορισμένες δυνατότητες μείωσης που υπερβαίνουν το όριο του χαμηλού κόστους. (1) (2) (3) (4) 0* Πηγές: Για το 0Ο2. Για τα άλλα αέρια: ΟβρίΌβ (ΝΤΙΙΑ) 1999 εκθέσεις των Εοοίγε, ΑΕΑ; ΟοΙιβΓβηοθ, Μβκϊ\ ΟοηευΙίίηα Οτουρ για λογαριασμό της Επιτροπής Ο πίνακας 1 δείχνει επίσης ότι οι διαθέσιμες πολιτικές επιλογές με χαμηλό καθαρό οικονομικό κόστος είναι πολλές, όπως ορισμένα ειδικά μέτρα στον τομέα των μεταφορών. το Ν20 από βιομηχανικές διεργασίες, η καλύτερη διαχείριση της κοπριάς και χρήση των λιπασμάτων, η ανάκτηση των αερίων από τους χώρους υγειονομικής ταφής αποβλήτων, ο περιορισμός των διαρροών των αγωγών φυσικού αερίου και η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Κάθε ορθολογική πολιτική προσέγγιση θα πρέπει να αρχίσει από τους τομείς εκείνους, για τους οποίους υπάρχουν μέτρα περιορισμένου καθαρού οικονομικού κόστους. Ενώ υπάρχουν οι τεχνικές δυνατότητες τήρησης της δέσμευσης του Κιότο εξ ολοκλήρου με την εφαρμογή εσωτερικών πολιτικών και μέτρων, το οικονομικό κόστος των διαφόρων μέτρων διαφέρει σημαντικά. Η πολιτική δράση θα πρέπει να ενισχυθεί χωρίς άλλη καθυστέρηση στους τομείς εκείνους, όπου το καθαρό οικονομικό κόστος είναι το χαμηλότερο. Η παρακολούθηση είναι βασικό στοιχείο της προπαρασκευής της εφαρμογής 4. 1 Προς την κύρωση του πρωτοκόλλου του Κιότο Τόσο η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, όσο και τα 15 κράτη μέλη, είναι συμβαλλόμενα μέρη στη σύμβαση ΙΙΝΡΟΟΟ. Βάσει του πρωτοκόλλου του Κιότο, η Κοινότητα οφείλει να επιτύχει έναν ποσοτικό στόχο - 8%, όσον αφορά στις εκπομπές, και την ίδια υποχρέωση υπέχει κάθε κράτος μέλος. Η γνωστοποίηση της συμφωνίας επιμερισμού του βάρους της ΕΕ, που προβλέπεται από το άρθρο 4 του πρωτοκόλλου του Κιότο, κατά το χρόνο κύρωσης από την Κοινότητα, θα της προσδώσει νομικά δεσμευτικό χαρακτήρα για τους σκοπούς του πρωτοκόλλου. Αυτό σημαίνει ότι κάθε κράτος μέλος θα είναι νομικά δεσμευμένο να επιτύχει το στόχο που έχει συμφωνηθεί ότι του αναλογεί βάσει του επιμερισμού του βάρους, αντί του επίσημου στόχου - 8% που καθορίζεται στο πρωτόκολλο. Επομένως, θα ήταν σκόπιμο η Κοινότητα και τα κράτη μέλη να κυρώσουν το πρωτόκολλο ταυτόχρονα. Η Κοινότητα θα είναι υπεύθυνη για την επίτευξη του γενικού στόχου - 8%. Εντούτοις, η μη συμμόρφωση ενός ή περισσότερων κρατών μελών θα έχει πιθανότατα επίπτωση στη συμμόρφωση της Κοινότητας συνολικά. Λαμβάνοντας υπόψη αυτήν την ευθύνη "από κοινού και εις ολόκληρον", θα ήταν εύλογο η συμφωνία επιμερισμού του βάρους να έχει τον τύπο κοινοτικού νομοθετήματος. Το νομοθέτημα αυτό θα μπορούσε να ορίζει τις σχέσεις των κρατών μελών μεταξύ τους και με την Κοινότητα σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, συμπεριλαμβανομένης της προσφυγής στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η Επιτροπή είναι αρμόδια να καταρτίσει πρόταση για την κύρωση του πρωτοκόλλου από την Κοινότητα. Με αυτό το δεδομένο, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα μπορούσαν να συμφωνήσουν σε ένα χρονοδιάγραμμα και μια προθεσμία ταυτόχρονης κύρωσης, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές εθνικές διαδικασίες που εφαρμόζονται για την κύρωση διεθνών συμφωνιών. Ανεξάρτητα από τους κανόνες του πρωτοκόλλου για τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης, θα μπορούσε να θεσπιστεί ένα κοινοτικό σύστημα συμμόρφωσης, το οποίο θα περιλαμβάνει παρακολούθηση εκ των προτέρων και εκ των υστέρων (βλ. σημείο 4. 2) καθώς και τις ενδεχόμενες κυρώσεις και τα ενδεχόμενα ένδικα μέσα για τις περιπτώσεις μη συμμόρφωσης. Μια στρατηγική κύρωσης συνεπάγεται συγχρονισμένη κύρωση από την Κοινότητα, με βάση πρόταση της Επιτροπής, και από τα κράτη μέλη καθώς και ένα εσωτερικό σύστημα συμμόρφωσης. 4. 2. Η αναγκαιότητα της έγκαιρης παρακολούθησης των εκπομπών με ακρίβεια Η δυναμική παρακολούθηση είναι κρίσιμης σημασίας, προκειμένου να ληφθούν έγκαιρα πληροφορίες σχετικά με το κατά πόσον η Κοινότητα προσεγγίζει το στόχο της μείωσης κατά 8%, στον οποίο έχει δεσμευθεί. Για να σχηματιστεί μια πλήρης εικόνα της κατάστασης στην Κοινότητα από άποψη συμμόρφωσης, είναι απαραίτητη η επισκόπηση της προόδου που σημειώνεται και στην εθνική δράση και στις κοινές και συντονισμένες πολιτικές και μέτρα. Η απόφαση 93/389/ΕΟΚ σχετικά με το μηχανισμό παρακολούθησης τροποποιήθηκε πρόσφατα25, ώστε ο υφιστάμενος κοινοτικός μηχανισμός παρακολούθησης να ενισχυθεί και να καλύψει όλα τα αέρια του φαινομένου του θερμοκηπίου που δεν ελέγχονται από το πρωτόκολλο του Μόντρεαλ. Εντούτοις, η τροποποίηση αυτή δεν καλύπτει ακόμα τους μηχανισμούς του Κιότο, για τους οποίους θα πρέπει να εξεταστεί νέα τροποποίηση μετά την εφαρμογή του σχεδίου δράσης του Μπουένος Άιρες. Η τροποποιημένη απόφαση αντιπροσωπεύει την ανανέωση της δέσμευσης της Επιτροπής και των κρατών μελών σε δυναμική παρακολούθηση. Τα κράτη μέλη μπορούν επίσης να στηριχθούν στις ισχύουσες κοινοτικές κανονιστικές διατάξεις για να εντάξουν την κλιματική διάσταση στις τρέχουσες πολιτικές τους. Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα από την άποψη αυτή είναι η οδηγία για την ολοκληρωμένη πρόληψη και καταπολέμηση της ρύπανσης (ΙΡΡΟ)26. Καλύπτει κυρίως τις μεγάλες εγκαταστάσεις σε ένα 25 Απόφαση 1999/296/ΕΚ του Συμβουλίου, ΕΕ αριθ. Ε 117 της 5. 5. 1999, σ. 35 26 Οδηγία 96/61/ΕΚ 20 ευρύ φάσμα κλάδων (βλ. παράρτημα Ι της οδηγίας), συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων εγκαταστάσεων καύσης. Στους κλάδους αυτούς αναλογεί περίπου το μισό του συνόλου των πηγών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Οι εγκαταστάσεις που καλύπτονται από την οδηγία υπόκεινται σε μια διαδικασία χορήγησης άδειας, σύμφωνα με την οποία οι αρμόδιες Αρχές καθορίζουν οριακές τιμές για τις οικείες ρυπογόνες εκπομπές με βάση τις βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές (ΒΑΤ). Η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις ΒΑΤ μεταξύ των κρατών μελών και της βιομηχανίας, που οργανώνει η Επιτροπή, θα καταλήξει, για κάθε κλάδο, στη δημοσίευση εγγράφων αναφοράς, όπου θα περιγράφονται οι βέλτιστες διαθέσιμες τεχνικές. Τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν υπόψη αυτές τις πληροφορίες, όταν καθορίζουν τους όρους των αδειών. Η οδηγία προβλέπει επίσης ότι η Επιτροπή δημοσιεύει ανά τριετία κατάλογο των κυριότερων εκπομπών και των ευθυνόμενων πηγών, με βάση τα δεδομένα που υποβάλλονται από τα κράτη μέλη. Όλα αυτά θα επιτρέψουν να βελτιωθεί η γνώση των παραγόντων εκπομπής και των προτύπων ενεργειακής κατανάλωσης. Η γνώση αυτή θα υποβοηθήσει, αφενός τον καθορισμό απαιτήσεων για τις νέες εγκαταστάσεις, λαμβάνοντας υπόψη τον προβληματισμό για την αλλαγή του κλίματος, και, αφετέρου, την παροχή χρήσιμων πληροφοριών στο πλαίσιο των περιβαλλοντικών συμφωνιών και της εμπορίας εκπομπών. Η οδηγία ΙΡΡΟ, όμως, δεν καλύπτει γενικά τις διάχυτες πηγές εκπομπών, όπως ο τομέας των μεταφορών, ο τριτογενής, ο οικιακός και ο γεωργικός τομέας. Για τους τομείς αυτούς, θα μπορούσαν να διατυπωθούν ενδεικτικοί στόχοι, βασισμένοι στα στοιχεία που παρέχονται στον πίνακα 1. Αυτό θα μπορούσε να διευκολύνει σημαντικά τη διατύπωση των πολιτικών στόχων για τις διαφορετικές συνθέσεις του Συμβουλίου, ειδικότερα για την πολιτική στον τομέα των μεταφορών, τη γεωργική και τη βιομηχανική πολιτική, ως μέρος της διαδικασίας ολοκλήρωσης που προαναφέρθηκε στο σημείο 3. 1. Στο διεθνές πλαίσιο, η ΕΕ θα μπορούσε να μελετήσει την ενίσχυση των ικανοτήτων παρακολούθησης του πλανητικού περιβάλλοντος. Πιο συγκεκριμένα, χρειάζεται να αναπτυχθούν περαιτέρω τα συστήματα παρακολούθησης που είναι προσαρμοσμένα στις αλλαγές που υφίστανται οι πηγές και οι αποδέκτες διοξειδίου του άνθρακα σε πλανητική κλίμακα. Οι τεχνολογίες πληροφοριών, όπου συμπεριλαμβάνονται τα δίκτυα σταθμών μετρήσεων και τα δορυφορικά συστήματα παρατήρησης, αποτελούν αναπόδραστες πηγές στοιχείων, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν για τον έλεγχο και την εξακρίβωση της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που απορρέουν από το πρωτόκολλο του Κιότο. Οι ικανότητες της Ευρώπης θα μπορούσαν να ανεπτυγμένες τεχνικές και επιστημονικές προσφέρουν ισχυρά θεμέλια για να στηριχθεί αυτός ο διευρυμένος ρόλος της παρακολούθησης. Πρέπει να καταβληθούν περισσότερες προσπάθειες για την ανάπτυξη του μηχανισμού παρακολούθησης ως αναπόσπαστου μέρους ενός κοινοτικού συστήματος συμμόρφωσης. Τα κράτη μέλη μπορούν να εκμεταλλευθούν την ευκαιρία της εφαρμογής της οδηγίας ΙΡΡΟ από τις 30. 10. 99 για να ενισχύσουν την κλιματική διάσταση της πολιτικής που ακολουθούν στο θέμα της χορήγησης αδειών. Προπαρασκευή της εφαρμογής των μηχανισμών του Κιότο 21 Οι κανόνες και ο τρόπος εφαρμογής των μηχανισμών του Κιότο πρόκειται να διαμορφωθούν σύμφωνα με το σχέδιο δράσης του Μπουένος Άιρες. Η ΕΕ έχει καταθέσει προτάσεις στην ΙΓΝΡΟΟΟ για καθέναν από τους μηχανισμούς. Χωρίς να προδικάζει την έκβαση των διεθνών διαπραγματεύσεων, το παρόν κεφάλαιο πραγματεύεται ορισμένα σημαντικά θέματα σχετικά με τη μελλοντική χρήση των μηχανισμών στην Κοινότητα. 5. 1 Οι ευέλικτοι μηχανισμοί είναι νέο στοιχείο στην περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ Το πρωτόκολλο του Κιότο περιλαμβάνει μια νέα σειρά οικονομικών μέσων, που αφήνουν περιθώρια ευελιξίας στην υλοποίηση της καθορισμένης για κάθε συμβαλλόμενο μέρος του παραρτήματος Β προσπάθειας μείωσης των εκπομπών. Στις διεθνείς διαπραγματεύσεις αποκαλούνται μηχανισμοί του Κιότο και συνίστανται από το διεθνές εμπόριο εκπομπών (ΔΕΕ), την από κοινού υλοποίηση (ΚΥ) και το μηχανισμό "καθαρής" ανάπτυξης (ΜΚΑ). Ο πρώτος αφορά την εμπορία καθορισμένων ποσοτήτων (εμπόριο μεριδίων), ενώ οι άλλοι δύο αναφέρονται στη μεταφορά πιστώσεων μείωσης εκπομπών, οι οποίες κερδίζονται βάσει έργων με αντικείμενο τη μείωση εκπομπών που εκτελούνται σε άλλες χώρες (εμπόριο πιστώσεων). Οι μηχανισμοί του Κιότο διαφέρουν ριζικά από τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της έχουν οργανώσει την πολιτική τους στον τομέα του περιβάλλοντος τις τελευταίες δεκαετίες. Η περιβαλλοντική πολιτική έχει βασιστεί σε τεχνικά πρότυπα (όπως η βέλτιστη διαθέσιμη τεχνολογία - ΒΑΤ), στον περιορισμό των εκπομπών με νομοθετικές ρυθμίσεις και, πιο πρόσφατα, σε οικονομικά μέσα, όπως οι φόροι, οι επιβαρύνσεις και οι περιβαλλοντικές συμφωνίες. Μέχρι τώρα, δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου πείρα στην Κοινότητα με μέσα του είδους των μηχανισμών του Κιότο. Η μελλοντική πολιτική πρόκληση συνίσταται επομένως στην ανάπτυξη των νέων ευέλικτων μέσων στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής περιβαλλοντικής πολιτικής, χωρίς ωστόσο να υπονομευθούν τα σημαντικά επιτεύγματα του παρελθόντος. Για τους λόγους αυτούς, είναι επιτακτική ανάγκη να διεξαχθεί ενημερωμένη δημόσια συζήτηση σχετικά με το μηχανισμό εμπορίας εκπομπών και τους μηχανισμούς έργων εντός της Κοινότητας. Κατ' αρχάς, η άγνοια της λειτουργίας τους μπορεί να τροφοδοτήσει ορισμένες επιφυλάξεις απέναντι σ'αυτούς τους μηχανισμούς. Δεύτερον, η πληρέστερη κατανόηση θα διευκολύνει τη διαδικασία διαπραγμάτευσης που βρίσκεται σε εξέλιξη στο πλαίσιο της ΓΓΝΡΟΟΟ. Θα βοηθήσει επίσης να διασφαλιστεί η συνεκτίμηση της ιδιομορφίας της ΕΕ στην επεξεργασία των κανόνων και των κατευθυντήριων γραμμών για τους μηχανισμούς του Κιότο. 5. 2 Εξέταση της κοινοτικής διάστασης της εμπορίας εκπομπών Το διεθνές εμπόριο εκπομπών (ΔΕΕ) βάσει του πρωτοκόλλου του Κιότο δεν θα ισχύσει πριν από το 2008. Μέχρι τότε, η καλύτερη προετοιμασία για την Κοινότητα και τα κράτη μέλη της θα ήταν ίσως να αποκτήσουν ιδίαν πείρα στην εμπορία εκπομπών. Η ανακοίνωση της Επιτροπής του Ιουνίου του 1998 ήδη προώθησε ως χρονικό ορίζοντα το 2005. 22 Για να διευκολύνει αυτήν την διαδικασία, η Επιτροπή θα μπορούσε να οργανώσει το 2000 ευρείες διαβουλεύσεις με όλες τις ομάδες ενδιαφερόμενων, κράτη μέλη, επιχειρήσεις και μη κυβερνητικούς οργανισμούς, με βάση μια Πράσινη Βίβλο, στην οποία θα εκτίθενται οι διάφορες εναλλακτικές πολιτικές επιλογές. Η επιλογή του χρόνου θα ήταν η κατάλληλη, δεδομένου ότι ορισμένες ιδιωτικές επιχειρήσεις αποτολμούν ήδη πειραματικά συστήματα. Μερικά κράτη μέλη, επίσης, εξετάζουν την πιθανότητα καθιέρωσης εθνικών συστημιάτων εμπορικών συναλλαγών, έχουν δε υποβληθεί στην Επιτροπή τα σχετικά ερωτήματα. Η Πράσινη Βίβλος θα μπορούσε επίσης να αναφέρεται στο κατά πόσον και σε ποιες συνθήκες είναι ενδεχομένως σκόπιμη μια πειραματική φάση εμπορίας εκπομπών σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Η λύση αυτή θα μπορούσε πράγματι να εφαρμοστεί, εάν δύο ή περισσότερα κράτη μέλη ήσαν έτοιμα και πρόθυμα να συμμετάσχουν, χωρίς πάντως εξαναγκασμό των κρατών μελών που δεν θα το επιθυμούσαν. Ένας πρόσθετος λόγος για να οργανωθούν ευρείες διαβουλεύσεις και να μελετηθεί το ενδεχόμενο πιλοτικών έργων, είναι ότι οι τρέχουσες διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης του Μπουένος Άιρες δεν φαίνεται πιθανόν να καταλήξουν σε πολύ λεπτομερείς κανόνες και κατευθυντήριες γραμμές για το διεθνές εμπόριο εκπομπών. Το αναμενόμενο αποτέλεσμα είναι μάλλον ένα πλαίσιο, μέσα στο οποίο τα συμβαλλόμενα μέρη στο πρωτόκολλο θα εκπληρώσουν τις διεθνείς υποχρεώσεις τους μέσω του εσωτερικού δικαίου. Η ενιαία αγορά και η ακόμα στενότερη οικονομική ολοκλήρωση με την ΟΝΕ, δεν συμβιβάζονται με μεγάλες αποκλίσεις στην εφαρμογή των μηχανισμών του Κιότο μεταξύ των κρατών μελών. Αυτό ισχύει ακόμη περισσότερο για τη διευρυμένη Κοινότητα των 20 ή περισσότερων κρατών μελών, που θα είναι όλα συμβαλλόμενα μέρη στο πρωτόκολλο του Κιότο. Η Κοινότητα θα πρέπει επομένως να προσαρμόσει ορισμένα από τα παραδοσιακά μέσα της, με γνώμονα τη διαφύλαξη της εύρυθμης λειτουργίας της ενιαίας αγοράς. Με τα δεδομένα αυτά, η ενδεχόμενη Πράσινη Βίβλος θα μπορούσε να παρέχει επίσης μια γενική αξιολόγηση της χρήσης της εμπορίας εκπομπών, όπως έχει ζητήσει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μια Πράσινη Βίβλος θα πρέπει αναμφισβήτητα να καλύπτει τα ακόλουθα δύο βασικά θέματα: • Συμμετοχή των ιδιωτικών φορέων Ένα βασικό στοιχείο αφορά το ερώτημα αν θα επιτραπεί η συμμετοχή ιδιωτικών φορέων στο καθεστώς εμπορικών συναλλαγών. Η συμμετοχή των ιδιωτικών εκπεμπόντων φορέων θα αύξανε την αποτελεσματικότητα σε σχέση με το κόστος, αλλά όλοι οι συμμετέχοντες θα έπρεπε να δεχθούν ένα απόλυτο ανώτατο όριο στις εκπομπές τους, κάτι που προσομοιάζει με τη σύναψη περιβαλλοντικής συμφωνίας με ένα στόχο εκφρασμένο σε απόλυτες τιμές. Εάν οι ιδιωτικοί φορείς μετέχουν στις εμπορικές συναλλαγές, τίθεται το ερώτημα πώς θα οργανωθεί η αρχική κατανομή των αδειών εκπομπής. Τα κράτη μέλη μπορεί να χρησιμοποιήσουν διαφορετικά κριτήρια, οπότε θα ανακύψουν πιθανώς ζητήματα ανταγωνισμού. Ομοίως, εάν ένα κράτος μέλος αγόραζε άδειες στην ελεύθερη αγορά και τις μεταβίβαζε κατόπιν σε ορισμένες επιχειρήσεις της βιομηχανίας του δωρεάν ή χωρίς να επιβάλει όρους, αυτό θα μπορούσε να συνιστά κρατική ενίσχυση, που θα πρέπει να είναι σύμφωνη με τους κοινοτικούς κανόνες του ανταγωνισμού. Σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, οι κρατικές ενισχύσεις πρέπει να εγκρίνονται εκ των προτέρων από την Επιτροπή. Από την άποψη αυτή, φαίνεται εύλογο η κατανομή των αδειών τουλάχιστον να είναι διαφανής, να μην προκαλεί στρεβλώσεις και να στηρίζεται σε ένα αντικειμενικό κριτήριο, στο οποίο θα λαμβάνεται υπόψη η προσπάθεια που έχει ήδη καταβληθεί27. • Συμβατότητα με την πολιτική που εφαρμόζει η ΕΕ στον τομέα του περιβάλλοντος Η θέση της ΕΕ υπέρ της υπεροχής της εσωτερικής δράσης στο διεθνή χώρο έχει σημαντικές επιπτώσεις στο σχεδιασμό του καταλληλότερου συστήματος εμπορικών συναλλαγών. Το σύστημα εμπορικών συναλλαγών θα μπορούσε να βασιστεί σε όλους τους εκπέμποντες φορείς28. Εντούτοις, αρχικά, η εμπορία εκπομπών πιθανώς θα περιοριζόταν στην πράξη σε μερικούς βασικούς κλάδους. Για τις διάχυτες πηγές εκπομπών, όπως τα νοικοκυριά ή οι χρήστες της υποδομής μεταφορών, θα αναπτύσσονταν άλλα, πιο κατάλληλα μέσα πολιτικής. Αυτό συνεπάγεται ότι θα ενδείκνυται ένας συνδυασμός μέσων πολιτικής, όπως συμβαίνει ήδη σήμερα, ενώ το καίριο ερώτημα θα είναι ποιο είδος μέσου θα ταίριαζε καλύτερα σε κάθε ρυπαίνοντα. Εναλλακτικά, το σύστημα εμπορικών συναλλαγών θα μπορούσε να βασιστεί στους παραγωγούς ενέργειας, όπως ανθρακωρυχεία και προμηθευτές πετρελαίου και φυσικού αερίου29. Αυτοί θα όφειλαν να αγοράζουν άδειες για να καλύψουν τις εκπομπές που οφείλονται στην κατανάλωση των προϊόντων τους. Η Επιτροπή πρότεινε ένα παρόμοιο σύστημα στην αρχική πρόταση της για την επιβολή φόρου διοξειδίου του άνθρακα/ενέργειας, αλλά ο καινοφανής και ευρύς χαρακτήρας του δημιούργησε σοβαρά τεχνικά και πολιτικά προβλήματα. Τα πλεονεκτήματα και των δύο προσεγγίσεων θα μπορούσαν να διερευνηθούν περαιτέρω στην Πράσινη Βίβλο. Εντούτοις, σ'αυτή τη φάση, το πρώτο σύστημα φαίνεται να συμφωνεί επίσης με μια συνετή βαθμιαία προσέγγιση30. Στην πράξη, το σύστημα εμπορικών συναλλαγών θα ξεκινούσε στην περίπτωση αυτή με τις μεγάλες πηγές εκπομπών ή με ένα μόνο τομέα της οικονομίας. Κατ'αναλογία, η εμπορία εκπομπών θα μπορούσε να αρχίσει από το αέριο που μετριέται με τη μεγαλύτερη ακρίβεια, δηλαδή το 0 02, διευρύνοντας βαθμιαία την κάλυψη τομέων και αερίων. Τα επόμενα βήματα στην ανάπτυξη του καθεστώτος εμπορίας εκπομπών θα εξαρτώνταν από τους τομείς και τα αέρια που θα πρόσφεραν επαρκή εχέγγυα για ένα κατάλληλο σύστημα εντοπισμού των πηγών, παρακολούθησης και συμμόρφωσης. 27 Αυτό θα μπορούσε να βασιστεί στις σχετικές με τις ΒΑΤ εργασίες που εκτελούνται από το Ινστιτούτο Διερευνητικών Τεχνολογικών Σπουδών (ΙΡΤδ) της Σεβίλλης στο πλαίσιο της οδηγίας ΙΡΡΟ. 28 Το σύστημα αυτό ονομάζεται συνήθως καθοδικό σύστημα εμπορικών συναλλαγών. 29 Το σύστημα αυτό ονομάζεται συνήθως ανοδικό σύστημα εμπορικών συναλλαγών. 10 ΟΟΜ (98) 353 τελικό 24 Η Επιτροπή σκέπτεται τώρα να οργανώσει το έτος 2000 ευρείες διαβουλεύσεις με όλες τις ομάδες ενδιαφερόμενων, με βάση μια Πράσινη Βίβλο, και μελετά το ενδεχόμενο καθιέρωσης ενός συστήματος εμπορίας εκπομπών εντός της Κοινότητας, το αργότερο το 2005. 5. 3. Οι μηχανισμοί έργων (ΔΚΥ, ΚΥ και ΜΚΑ) Σε αντίθεση με το διεθνές εμπόριο εκπομπών, ο μηχανισμός "καθαρής" ανάπτυξης (ΜΚΑ) μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή από το έτος 2000, ενώ τα έργα υλοποίησης από κοινού (ΚΥ) μπορούν να αρχίσουν πριν από το 2008, χωρίς όμως να αποφέρουν πιστώσεις. Η διαθέσιμη πρακτική εμπειρία περιορίζεται μόνο σε μια πειραματική φάση, καλούμενη "δραστηριότητες που υλοποιούνται από κοινού" (ΔΚΥ). Τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα θα πρέπει να διαδραματίσουν πιο εξέχοντα ρόλο στην εκκίνηση έργων και άλλων πρωτοβουλιών, μεταξύ άλλων με τη χορήγηση δανείων με ευνοϊκούς όρους στον ιδιωτικό τομέα για έργα ΜΚΑ και ΚΥ. Θα πρέπει να οργανωθεί η ενεργητική συνεργασία στο πεδίο αυτό, ειδικότερα με τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ), η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (ΕΤΑΑ) και η Διεθνής Τράπεζα. Η Επιτροπή και η ΕΤΕπ θα πρέπει να επεκτείνουν την ανταλλαγή απόψεων μεταξύ τους, προκειμένου να καταλήξουν έγκαιρα σε ένα συμπέρασμα σχετικά με τον τρόπο συμβολής στην εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο. Τρία ζητήματα εμφανίζονται ως θεμελιώδη για τους μηχανισμούς έργων: τύπος έργου, βασική γραμμή έργου και αξία των πιστώσεων μείωσης εκπομπών (ΠΜΕ): • Σχετικά με τον τύπο έργου, η ΕΕ έχει υποστηρίξει την άποψη ότι εναπόκειται κατ'εξοχήν στις αναπτυσσόμενες χώρες να προσδιορίσουν τι αποτελεί την "αειφόρο ανάπτυξη" γι'αυτές. Για να επισπευσθεί η ημερομηνία έναρξης ορισμένων τύπων έργων, θα μπορούσε να οριστεί ένας περιορισμένος αριθμός κατηγοριών έργων, ιδιαίτερα στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και της συμπαραγωγής (ηλεκτρισμού-θερμότητας). Τα έργα αυτά θα μπορούσαν να αρχίσουν με μειωμένο βαθμό επενδυτικού κινδύνου, πριν οριστικοποιηθούν όλοι οι κανόνες λειτουργίας του ΜΚΑ και προσανατολισμού της από κοινού υλοποίησης. • Το δεύτερο ζήτημα είναι ο καθορισμός της βασικής γραμμής έργου. Η πείρα στον καθορισμό βασικών γραμμών είναι περιορισμένη, ακόμη και εάν συνυπολογιστούν τα έργα που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της πειραματικής φάσης ΔΚΥ. Ο καθορισμός βασικών γραμμών δεν πρέπει να είναι τόσο επαχθής, ώστε το κόστος συναλλαγής των έργων να υπερβαίνει την αξία των αποκτώμενων πιστώσεων, αλλιώς δεν θα αναληφθεί κανένα έργο. Αντιστρόφως, πάλι, η βασική γραμμή έργου δεν πρέπει να υπερεκτιμά τις μειώσεις εκπομπών, αλλιώς θα υπονομευθεί το συνολικό περιβαλλοντικό όφελος. • Η αξία των αδειών και των πιστώσεων εκπομπών είναι ένας κρίσιμος παράγοντας για την επιτυχία των έργων από κοινού υλοποίησης και μηχανισμού καθαρής ανάπτυξης. Εάν η αξία δεν είναι σημαντική, οι αποκτώμενες πιστώσεις δεν θα έχουν καμία επίδραση στη 25 λήψη εμπορικών αποφάσεων και, ως εκ τούτου, δεν θα προσελκύουν επαρκή ιδιωτικά κεφάλαια. Αυτό τονίζει πόσο σημαντικό είναι να αποφευχθούν οι αλόγιστοι στόχοι ή οι υπέρμετρα γενναιόδωρες βασικές γραμμές, που θα προκαλούσαν μια υπερπροσφορά φτηνών αδειών στο σύστημα εμπορίας εκπομπών. Θα πρέπει να ενθαρρυνθεί η πρώιμη δράση για να σταλεί ένα σήμα προς τη βιομηχανία να μην συγκρατήσει τις επενδύσεις που θα περιορίσουν τις εκπομπές. Δεύτερον, θα πρέπει να επιτραπεί η συνέχιση των υπαγόμενων στις "δραστηριότητες που υλοποιούνται από κοινού" έργων, έτσι ώστε τα έργα που πληρούν τις ουσιαστικές προϋποθέσεις για ΜΚΑ και ΚΥ, να μπορούν να πιστωθούν με μειώσεις εκπομπών αναδρομικά από το έτος 2000. Τρίτον, θα πρέπει να εξευρεθεί ικανοποιητική λύση, έτσι ώστε κανένας από τους τρεις μηχανισμούς να μην τεθεί σε μειονεκτική θέση έναντι των άλλων μέσω ειδικών τελών ή των διοικητικών εξόδων. Ο ΜΚΑ αποσκοπεί στην προσέλκυση σημαντικών νέων και πρόσθετων πόρων για τη χρηματοδότηση αναπτυξιακών έργων με ιδιωτικές επενδύσεις. Ως εκ τούτου, η δημόσια αναπτυξιακή βοήθεια (ΔΑΒ) δεν θα πρέπει κατ'αρχήν να χρησιμοποιείται για την απόκτηση πιστώσεων μείωσης εκπομπών στο πλαίσιο των έργων ΜΚΑ, δεδομένου ότι αυτό θα αντίκειτο στην αρχή της χρηματοδοτικής συμπληρωματικότητας του ΜΚΑ. Εντούτοις, η ΔΑΒ θα μπορούσε να διαδραματίσει χρήσιμο ρόλο στις προπαρασκευαστικές φάσεις των έργων ΜΚΑ και στη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών, όπου συμπεριλαμβάνονται η οικοδόμηση δυναμικότητας, η εκπαίδευση και κατάρτιση, η καθιέρωση κατάλληλου θεσμικού πλαισίου, κ. λπ. Επιπλέον, η χρηματοδότηση με ΔΑΒ δεν πρέπει να αποκλειστεί εξ ορισμού από τα έργα ΜΚΑ, υπό τον όρο ότι το μέρος των πιστώσεων που αντιστοιχεί στο μερίδιο της ΔΑΒ στη χρηματοδότηση του έργου, θα "επανεπενδύεται" στο ίδιο έργο ή θα χρησιμοποιείται οπωσδήποτε για άλλους αναπτυξιακούς σκοπούς. Ορισμένες ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες κατηγορίες έργων, που θα μπορούσαν να αποδώσουν πρόσθετα περιβαλλοντικά ή κοινωνικά οφέλη, όπως τα έργα με αντικείμενο τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, τις τεχνολογίες "νηπιακής ηλικίας" και τα έργα υπέρ των φτωχών, ενδέχεται να συνεπάγονται σχετικά μεγάλες δαπάνες, που ίσως δεν θα αντισταθμίζονται πάντα από τις πιστώσεις μείωσης εκπομπών. Σ'αυτές τις περιπτώσεις, η συγχρηματοδότηση από τον ιδιωτικό τομέα και τη ΔΑΒ φαίνεται να δικαιολογείται, αλλά πρέπει να χαραχθούν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές με τη μορφή κώδικα δεοντολογίας. Ο εν λόγω κώδικας δεοντολογίας θα μπορούσε επίσης να καλύπτει μερικές από τις ανησυχίες που έχουν εκφράσει πολλές αναπτυσσόμενες χώρες, όπως η περιφερειακή δικαιοσύνη στα έργα ΜΚΑ. η συνεργασία Νότου-Νότου και οι επενδύσεις σε δημόσια υποδομή. Εντός της Κοινότητας, τα έργα θα μπορούσαν να εμπίπτουν στις κρατικές ενισχύσεις, εάν συμμετέχουν σ'αυτά και ιδιωτικοί φορείς και κυβερνήσεις. Εάν οι κυβερνήσεις αγοράζουν πιστώσεις από τους ιδιωτικούς φορείς τους σε τιμές ανώτερες από τις τιμές της αγοράς, αυτό θα μπορούσε να συνιστά κρατική ενίσχυση, ανεξάρτητα από το εάν οι κυβερνήσεις έχουν συμμετοχή στη χρηματοδότηση του έργου. Είναι δύσκολο, ωστόσο, να προσδιοριστούν τιμές αγοράς, όπου δεν υπάρχει ακόμα αγορά. Οι κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις που χρησιμοποιούνται για την προστασία του περιβάλλοντος, οι οποίες 26 πρόκειται να αναθεωρηθούν το 1999, θα καλύψουν στο μέτρο του δυνατού τα σχετικά θέματα. Για τις αναπτυσσόμενες χώρες, είναι κρίσιμης σημασίας να προσελκύσει ο ΜΚΑ σημαντικές ροές επενδύσεων ξένων και εγχώριων ιδιωτικών κεφαλαίων. Οι πρώτες εκτιμήσεις δείχνουν ότι οι πρόσθετες ετήσιες ροές επενδύσεων θα μπορούσαν να ανέλθουν σε 5 έως 16 δις ευρώ'1. Το σημαντικό αυτό ποσό θα ήταν ίσο έως τριπλάσιο του ετήσιου ποσού της κοινοτικής ΔΑΒ το 1997. 5. 4 Αλλαγή του κλίματος και Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) Η σχέση μεταξύ των μέτρων που λαμβάνονται για το μετριασμό της αλλαγής του κλίματος και του ΠΟΕ, πρέπει να εξεταστεί στο γενικότερο πλαίσιο του τρόπου με τον οποίο τα μέτρα υπέρ του περιβάλλοντος συνδέονται με το σύστημα πολυμερών εμπορικών συναλλαγών. Η ελευθέρωση του εμπορίου και η προστασία του περιβάλλοντος είναι εξίσου ευκταίοι στόχοι και θα πρέπει να αλληλοστηρίζονται. Ο ΠΟΕ αναγνωρίζει ρητά ότι οι εμπορικές και οι οικονομικές προσπάθειες θα πρέπει να ασκούνται με γνώμονα το στόχο της αειφόρου ανάπτυξης και, μέχρι τώρα, δεν έχει ανακύψει καμία διαφορά στον ΠΟΕ σε σχέση με τα εμπορικά μέτρα που θεσπίζονται στο πλαίσιο πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών (ΠΠΣ). Η ΕΕ υποστηρίζει την άποψη ότι, εφόσον τηρούνται συγκεκριμένοι όροι, τα εμπορικά μέτρα που λαμβάνονται κατ'εφαρμογή πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών (ΠΠΣ), θα αντιμετωπίζονται ως ειδική περίπτωση βάσει των διατάξεων του ΠΟΕ. Το πρωτόκολλο του Κιότο δεν περιλαμβάνει καθεαυτό εμπορικά μέτρα, αλλά, ανάλογα με το πώς θα εφαρμοστούν, οι πολιτικές και τα μέτρα καθώς και οι μηχανισμοί του Κιότο θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ζητήματα σχέσης με τη συμφωνία ΠΟΕ, που είναι δύσκολο να εκτιμηθούν σ'αυτή τη φάση. Παρόλα αυτά, η πιθανή επίπτωση των κανόνων του ΠΟΕ στην εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο θα πρέπει να εξεταστεί διεξοδικότερα στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το κλίμα καθώς και στο ευρύτερο πλαίσιο της τομής μεταξύ εμπορίου και περιβάλλοντος στο νέο γύρο διαπραγματεύσεων. Το σχέδιο δράσης του Μπουένος Άιρες αναφέρεται συγκεκριμένα σε θέματα όπως η διαφάνεια, τα ζητήματα ανταγωνιστικότητας, η μη διάκριση και η μη στρέβλωση του ανταγωνισμού. Επιπλέον, τα συμβαλλόμενα μέρη θα μπορούσαν να προβλέψουν μια ρήτρα, σύμφωνα με την οποία οποιαδήποτε τυχόν διαφορά μεταξύ τους σχετική με την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο, θα πρέπει να επιλύεται μέσω του καθεστώτος διευθέτησης διαφορών που καθορίζεται στο πρωτόκολλο32 και όχι στον ΠΟΕ. 11 ϋ. Αιΐ5ίίη εί Ά\. "ΟρροΓίυηίΙίεδ ίοΓ Γιηαηοϊη§ 8ΐΐ5ΐαίηαβ1ε άενείοριπεηΐ νΐ3 ΐΗε ΟϋΜ", 7. 11. 98 (σύνοψη των αποτελεσμάτων των εργασιών εκπόνησης μοντέλων των ΟΟΣΑ, Ο-εαοεά, δΟΜ και ΕΡΡΑ)· νι·ο1ί]κ "ΤΙιε ροΙεπΐί3ΐ δίζε οίΊΙιε ΟϋΜ", 14. 4. 99. '2 άρθρο 19 του πρωτοκόλλου του Κιότο, άρθρο 14 της σύμβασης υΝΡΟΟΟ 27 Θα πρέπει να διερευνηθούν συγκεκριμένοι τρόποι, με τους οποίους η Επιτροπή και η ΕΤΕπ μπορούν να συμβάλουν στην τήρηση των δεσμεύσεων του Κιότο, ενθαρρύνοντας τις μειώσεις εκπομπών μέσω έργων. Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για την προστασία του περιβάλλοντος του 1999, θα καλύπτουν ενδεχομένως τη χρήση της ΔΑΒ για τη χρηματοδότηση έργων σχετικών με το κλίμα. Θα καταρτιστεί κώδικας δεοντολογίας με την ενεργό συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών. Η σχέση μεταξύ των μέτρων που θα ληφθούν για την εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο και των κανόνων του ΠΟΕ, πρέπει να εξεταστεί στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το κλίμα και στο πλαίσιο των συζητήσεων σχετικά με την τομή μεταξύ εμπορίου και περιβάλλοντος στο νέο γύρο. Διεθνείς σχέσεις και προετοιμασία για την ΟΟΡ5 6. 1 Αναπτυσσόμενες χώρες Με δεδομένη την αναμενόμενη τεράστια αύξηση των εκπομπών τους, η συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών στο μετριασμό της αλλαγής του κλίματος είναι εκ των ων ουκ άνευ για οποιαδήποτε αποτελεσματική δράση κατά της κλιματικής αλλαγής. Η δράση των βιομηχανικών χωρών που αποσκοπεί στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, θα εξουδετερωνόταν από μια αύξηση των εκπομπών στις αναπτυσσόμενες χώρες εξαιτίας της οικονομικής ανάπτυξης και της πληθυσμιακής αύξησης. Οι αναπτυσσόμενες χώρες δικαιολογημένα εναντιώνονται σε κάθε επιβολή περιορισμών στην οικονομική ανάπτυξη τους. Στο διάλογο για το ρόλο των αναπτυσσόμενων χοορών στην καταπολέμηση της αλλαγής του κλίματος, θα πρέπει επομένως να ληφθούν υπόψη οι αρχές της δικαιοσύνης και της κοινής αλλά διαφοροποιημένης ευθύνης. Στο διάλογο αυτό πρέπει να μετέχουν, όχι μόνον οι κυβερνήσεις, αλλά όλες οι ομάδες ενδιαφερόμενων (οικολογικές μη κυβερνητικές οργανώσεις, βιομηχανία, επιστήμονες και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα) από το Βορρά και το Νότο. Επιπλέον, η ΕΕ υποστηρίζει πλήρως την άποψη ότι οι βιομηχανικές χώρες πρέπει να δώσουν το παράδειγμα στην αντιμετώπιση του προβλήματος. Κατά συνέπεια, η υλοποίηση των αποτελεσμάτων του διαλόγου θα άρχιζε μετά την πρώτη περίοδο δέσμευσης, το νωρίτερο. Για να πεισθούν οι "εκτός παραρτήματος Ι" αναπτυσσόμενες χώρες να συμμετάσχουν σε μια ανοικτή και εποικοδομητική δημόσια συζήτηση, η ΕΕ και οι άλλες βιομηχανικές χώρες θα χρειαστεί να επιδείξουν απτή πρόοδο το 2005. Επιπλέον, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της πρέπει να παρουσιάσουν μια επισκόπηση όλων των πεδίων όπου παρέχουν ήδη συνδρομή στις αναπτυσσόμενες χώρες σε σχέση με την αλλαγή του κλίματος (π. χ. μεταφορά τεχνολογίας, οικονομική βοήθεια για προσαρμογή και μετριασμό, ευαισθητοποίηση, οικοδόμηση δυναμικότητας και παρακολούθηση και σύνταξη εκθέσεων). Πρέπει επίσης να αναλύσουν τον τρόπο με τον οποίο θα βελτιώσουν την αποτελεσματικότητα τους". Η Επιτροπή έχει αναθέσει την εκπόνηση μελέτης για την επισκόπηση αυτή καθώς και για τη διατύπωση " προτάσεων βελτίωσης, ιδιαίτερα όσον αφορά στην ενεργειακή συνεργασία και τη δημιουργία ευνοϊκών συνθηκών για τον ιδιωτικό τομέα, ώστε να διεκπεραιώσει το ρόλο του στη μεταφορά τεχνολογίας. Θα ήταν χρήσιμο να παρουσιάσουν τα κράτη μέλη ανάλογη επισκόπηση των δικών τους δράσεων, ιδίως αν ληφθεί υπόψη 28 Η Επιτροπή αναθεωρεί αυτήν την περίοδο τις διαδικασίες αξιολόγησης του περιβάλλοντος. Θα ενσωματώσει ρητά τις πτυχές της κλιματικής αλλαγής στις νέες διαδικασίες των αρμόδιων για τις διεθνείς υποθέσεις υπηρεσιών της που καλύπτουν τις αναπτυξιακές πολιτικές, τον προγραμματισμό κατά χώρα και τη χρηματοδότηση έργων, ώστε να εξασφαλιστεί ότι η κοινοτική ενίσχυση είναι "φιλοκλιματική". Άλλες πιθανές βελτιώσεις θα μπορούσαν να περιλάβουν το άνοιγμα πιστώσεων για τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών συνδεόμενων με την αλλαγή του κλίματος στο πλαίσιο της τρέχουσας αναθεώρησης της σύμβασης ΕΚ-ΑΚΕ (Λομέ) και άλλων κονδυλίων του προϋπολογισμού που διατίθενται για αναπτυξιακή ενίσχυση. Τα θέματα αλλαγής του κλίματος πρέπει επίσης να γίνουν αναπόσπαστο στοιχείο των τακτικών διαβουλεύσεων σχετικά με τον προσδιορισμό και τη διαμόρφωση των προγραμμάτων συνεργασίας κατά χώρα. ' 6. 2 Διεύρυνση Όλες οι υποψήφιες για προσχώρηση χώρες, εκτός από την Κύπρο, έχουν δεσμευθεί σε στόχους μείωσης των εκπομπών βάσει του πρωτοκόλλου του Κιότο14. Λόγω της αναδιάρθρωσης της οικονομίας τους, οι εκπομπές των περισσότερων υποψήφιων χωρών βρίσκονται σε επίπεδα αρκετά χαμηλότερα από τους στόχους τους, των οποίων η επίτευξη δεν προβλέπεται να τους δημιουργήσει δυσκολίες. Εντούτοις, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά περιθώρια περαιτέρω μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στις χώρες αυτές, σε σύγκριση με τα νυν κράτη μέλη, δεδομένης της υψηλής ενεργειακής έντασης τους. Η ανάγκη να προσαρμόσουν οι υποψήφιες χώρες τις αγορές ενέργειας και τις βιομηχανίες τους στους κανόνες και τα περιβαλλοντικά πρότυπα της Κοινότητας, θα γίνει κινητήρια δύναμη για νέες επενδύσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η Κοινότητα πρέπει να λάβει μέτρα για να βοηθήσει τις εν λόγω χώρες να αναπτύξουν τη θεσμική και τεχνική δυναμικότητα τους και για να ευαισθητοποιήσει στο συγκεκριμένο ζήτημα τις ομάδες ενδιαφερόμενων και τον πληθυσμό τους. Η Κοινότητα πρέπει επίσης να λάβει μέτρα, στα δικά της προγράμματα συνεργασίας, αλλά και στις περιπτώσεις όπου παρεμβαίνει μαζί με άλλους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς, όπως η ΕΤΑΑ, η ΕΤΕπ και η Διεθνής Τράπεζα, έτσι ώστε αυτή η μοναδική ευκαιρία οικονομικής μεταρρύθμισης να ενσωματώσει και να συμπληρώσει τους κλιματικούς στόχους. Ένας από τους μηχανισμός του Κιότο που μπορεί να αποβεί αμοιβαία επωφελής και για τις υποψήφιες χώρες και για την ΕΚ, είναι η από κοινού υλοποίηση. Θα πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω, σε συνεργασία με την ΕΤΕπ και άλλα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με ποιον τρόπο θα ανοίξει ο δρόμος προς τις φιλοκλιματικές τεχνολογίες για τις ροές ιδιωτικών κεφαλαίων, ειδικότερα μέσω της οικοδόμησης δυναμικότητας και της από κοινού ότι η αναπτυξιακή ενίσχυση που χορηγεί η Επιτροπή αντιπροσωπεύει μόλις το 17% της συνολικής αναπτυξιακής ενίσχυσης από την ΕΕ. 34 Για την Πολωνία και την Ουγγαρία, ο στόχος είναι -6%, για τις υπόλοιπες υποψήφιες χώρες είναι ο ίδιος όπως για την ΕΚ, δηλ. -8%. Εντούτοις, έχουν την ευχέρεια να επιλέξουν διαφορετικό έτος αναφοράς από το 1990. 29 υλοποίησης. Πρέπει να ενταθεί η συνεργασία, για να εξασφαλιστεί ότι οι υποψήφιες χώρες μπορούν να επωμιστούν ευθύνες όσον αφορά στη συμμόρφωση, την παρακολούθηση και τη συμμετοχή στους μηχανισμούς του Κιότο. 6. 3 Προετοιμασία για την 5η συνδιάσκεψη των συμβαλλόμενων μερών (ΟΟΡ5) Το σχέδιο δράσης του Μπουένος Άιρες εστιάζει προς την ΟΟΡ6. Αυτό σημαίνει ότι οι αποφάσεις σχετικά με τα διάφορα στοιχεία του σχεδίου δεν θα ληφθούν πριν από το τέλος του 2000, το νωρίτερο. Εντούτοις, πρέπει να καθοριστεί μια σειρά σαφών προτεραιοτήτων για την ΟΟΡ5, έτσι ώστε η συνάντηση αυτή να φέρει ουσιαστική πρόοδο και αποτελέσματα. Θα ήταν ίσως σκόπιμο να επικεντρωθεί η ΟΟΡ5 σε μια ομάδα θεμάτων που μπορούν να παροτρύνουν την ενεργό συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών, π. χ. μεταφορά τεχνολογίας, ΜΚΑ, οικοδόμηση δυναμικότητας με χρήση της ΔΑΒ κ. λπ. Θα πρέπει το ανώτατο πολιτικό επίπεδο να αναλάβει να καθοδηγήσει τη διαδικασία και να συμφωνήσει σε μια σειρά προτεραιοτήτων στο πλαίσιο των συνεδριάσεων του Διευρυμένου Γραφείου. Η ΕΕ θα πρέπει να χρησιμοποιήσει τις διεθνείς σχέσεις της για να επιταχύνει την κύρωση του πρωτοκόλλου από όσο το δυνατόν περισσότερα συμβαλλόμενα μέρη. Η φύση του προβλήματος της αλλαγής του κλίματος επιβάλλει να αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στη συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών. Η ΟΟΡ5 προσφέρει μια πρώτη ευκαιρία από αυτήν την άποψη. 30 -ο Ο Ρ Ι Ρ Ο -ο α. α. ω. « 3- =£- ω Ο Ο Ο Ο 3 &· ο. -53 • =1 Ρ ο 1-> Ο - ΙΟ ι—ι ΟΝ ?<. ο -* νο *; ° Ο \=> Ον _». ο"« ^. ρ ^Η Ο "^ 53 £ ω : 3. δ * ω =ί- ^ "Λ ^ _ _ ,-, ^ <Ν Ο Ο • ι 1 ι/-\ ^ 0„ νθ ^ ο " η - "2 >ο ~ <^ ο" -Γ £ ^ ι ι νθ Γ<Ί Γ^ <* "* —< ^" Ο , " ΙΟ Γ^„ ο ^ οο <•?" <>? (Ν νο ΟΝ ' Τ * ! ί 1 « ? ' (Ν νο σν (Ν ί Η ( η Γ ί Ν ϊ ^τ ο ο ί η« νο^ σ^ (Ν νο" ^^ ω θ ώ ω Ο Ρ §_ ο 2 <^ ω Ι ^ Ο Ο σν" Λ Π 'ί ΓΗ ^ ^ ^ ^ Ι , ^ Η ^ , σ ν ^ σ ν Χ ^ Ι Ι ι ^ ι ^ ι ^ ^ ^' V© _. " •* ΓΛ Γ<Ί ΓΊ (Ο 53 Ο ^ Ο Η Η ω ω ,- ^ Κ !=Γθ §ο « 2 -ο ^ ο α. ο ω 8 ω (Ν Γ-- _Γ ΓΛ" ^ ^ "2 £; οΓ _Γ <Ν [-» Γ~- Γ- 1-» τ}· Γη Γ<1 00 νθ Ο νΟ °ν _Γ Ο Ο Π" -Η Γ·- ^Η ^ > Ρ ο ο =2. α. ω Φ Ρ Ο Η Ρ ο > © 9- Ρ ο Η > 3 ο. ο ΰ. Γ Η ο. α. 53 ο. «13 •3 - « -ω Β ζ Ρ Ρ < ςε\ < θ ι_ β |_ |_ Μ £• ω 53 ο ω & 'Ρ 2 - ί? ο δ: ^ ^ :3 <£ Ο ρ ΰ ο ο -ο ο Ο -53 < ^ κ Β ?- > ο 02. Ό ο > Ο. ο -ο 'δ 3 α. ω -ο 05 -Η > Ρ Ο Ρ ο υ υ ο IX ο -Ο ΟΝ ι ο ο ο Ο 05Ν > α» α ο Ο Π! Ο. ω < ϋ Χ ο Ι ί-Ρ Ο ^ ^" ·— ο α α. Ε ε ^ ω ο § ·δ ζ Ί -3 ^^ ο α. • ω ω υ1 Γ ιΊ -* 1 ^ + Ε -Ο - =5- < Ο Πφόρπμα2 έπος19ΘΟ -οε\<χ&Μομ>(Χ\ (ΪΒ; α μρφό; ελφρος βιομηρίϊνικό; άφ^οοίβ; Τ&φγία α» 1Ν20 ενφ)οα οιέβημ 783ρ/ία (ΕΕ βιομτρίΜκό;δΐφ)θ3ί8; καΰοη συη βιομηρ^α καύοη μψ(\;\άάμΜχ;(μικχά8^ μεπχρορβς κοίτη ο π ^ ε \ φ ) ο α κ ό ι ^^ Παράρτημα 3 Κοινές και συντονισμένες πολιτικές και μέτρα - Έκθεση προόδου Σημειώσεις • Το Συμβούλιο Περιβάλλοντος (ΕΝΥ) έχει αναφερθεί επανειλημμένα, σε σχέση με τις κοινές πολιτικές και μέτρα, στα συμπεράσματα άλλ. ων συνθέσεων του Συμβουλίου καθώς και σε δικά του συμπεράσματα (για λεπτομερείς παραπομπές, βλ. παρ. 10 των συμπερασμάτων του Συμβουλίου ΕΝΥ του Μαρτίου 1999). Σ'αυτά τα συμπεράσματα υπάρχει σημαντική αλληλεπικάλυψη, όσον αφορά στις κοινές πολιτικές και μέτρα (ϋϋΡΜΞ) που θεωρούνται απαραίτητα του κλάματος - ο πληρέστερος και ακριβέστερος κατάλογος των ^^/,7^/5' περιλαμβάνεται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου ΕΝ¥ της 16ης/17ης Ιουνίου 1998. Ο πίνακας που ακολουθεί είναι βασισμένος σ'αυτόν τον κατάλογο. για την αντιμετώπιση της σφαγής • Στον πίνακα, οι αύξοντες αριθμοί 1-10 είναι κοινές πολιτικές και μέτρα, Π-16 είναι συντονισμένα μέτρα. Για το πεδίο με αύξοντα αριθμό 17 ενδείκνυνται και οι κοινές και οι συντονισμένες δράσεις κοινοτικής κλάμακας που εγκρίνονται από όλα. τα. κράτη μέλη, συνήθως με τη μορφή οδηγίας ή άλλ. ου νομικού μέτρου. Συντονισμένες πολιτικές και μέτρα είναι δράσεις που προσδίδουν προστιθέμενη αξία στα εθνικά μέτρα, όταν αυτά συντονίζονται σε κοινοτικό επίπεδο. "κοινές πολιτικές και μέτρα" δράσεις. Ως νοούνται *3 §· ς η σ ω ί ε μ ς ή κ ι λ ο ν υ σ ς η τ % 5 1 - / + υ ο τ ι ε σ ά β ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ ο τ ό ι Κ υ ο τ υ ο λ λ ό κ ο τ ω ρ π , α ί ν ω π α Ι ε μ ν ώ ι ν ω φ μ υ σ ς η σ η θ ύ ο λ ο κ α ρ α π α μ η τ σ ύ Σ. Α Ε Ο Α ν η τ ε μ α ί ν ω φ μ υ σ ή κ ι τ ν ο λ λ α β ι ρ ε Π ^ Χ ) 8 4 3 ) 8 9 ( Μ Ο Ο ( η σ υ ε τ ά μ γ α ρ π α Δ ι ο τ σ 8 0 0 2 ο τ ο ρ ε τ ό γ ρ α ο τ Ι Τ Τ Κ / § 0 4 1 2 Ο 0 ς έ π μ ο π κ Ε ν ω τ ή ν ι κ ο τ υ α ν ώ κ ι τ α β ι π ε ν ω έ ν ν ω τ ο ρ ό ο σ έ μ 2 Ο υ 2 Ο 0 ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ η σ ω ί ε Μ ) Α α τ η ν ί κ ο τ υ α ά κ ι τ α β ι π ε α τ ό π α < < Γ- Μ < ί- Ο < < < % Χ 05 < Ζ Ο Ε Ο •<[ Η Ξ ο Η Ο Ζ δ <1 Ο Ο 0. Ε < < Π 0- Χ ° β - Ο < ζ ^ Ο Ρ. Γ Η 2 < < ι ο ν ν ό τ. μ ο τ α κ ε 0 9 - 0 8 ν ε δ υ ο π ς ε ί ε ρ ι α τ ε ι α κ α έ ρ ο Κ Α Ε Ο Α ς η τ η λ έ μ ι α ν ί ε ν ώ μ ι τ ν ώ κ ι τ ε χ σ ν ω τ η σ ω ί ε μ ς ά ρ ο φ α τ ε μ ς ή κ ι μ ο ρ δ ο ρ η δ ι σ ν ώ ρ ο φ α τ ε μ ν ω τ η σ ω ί ε μ % 0 4 - 0 1 ά τ α κ ν ω τ ά μ υ ε ρ ο π μ ε ν ω ν έ μ σ ι ρ ο α μ γ ι ο ν Ά ς έ κ ι τ α μ υ ε ρ ο π μ ε ς έ κ ι π ο ρ τ α ι δ ι α κ α τ η τ ό κ ι π ο ρ τ α Δ ι ς ά ρ ο φ α τ ε μ ς ε ί ρ η τ ρ α ς έ κ ι μ ο ρ δ ο ρ η δ ι σ ς έ κ ϊ α π ω ρ υ ε ι Δ ν ώ ι ρ η τ ρ α ς έ ρ ο φ α τ ε μ ν ώ μ ι τ ς ό μ σ ι ρ ο θ α κ ς ό κ ι τ α μ σ ε λ ε τ ο π α ι α κ ς ο ι α κ ί Δ <Ν Γη <Ν (Ν ~ Ό 2 2 2 ο ο ο υ υ υ 2 Ο 0 ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ η σ ω ί ε Μ ) Β ς έ ρ ο φ α τ ε μ ς έ κ ι δ ο ς ι τ ό π α ν ω τ ά μ υ ε ρ ο π μ ε ι ε τ π ύ λ α κ ν ε δ ο τ ό ι Κ υ ο τ ς ο χ ό τ σ Ο α τ α μ σ έ λ ε τ ο π α α τ - ς α ί ν ω ν ι ο κ γ υ σ α ν ο λ ο κ σ ύ δ ς ω ν έ μ ο π ε ι α ν ί ε α θ ς ή κ ι ρ ο π ο ρ ε α ς ή κ ι τ ο ν ι ο κ ο δ ν ε ς η τ ς έ π μ ο π κ ε ς ι τ η μ ό κ α ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ η σ ω ί ε μ η μ α ν ύ δ ο σ ι ν ω τ ά μ μ α ρ γ ο ρ π ή γ ο μ ρ α φ Ε ς έ τ υ α ς έ ρ ο φ α τ ε μ ς ι τ ό π α 2 Ο 0 ν ω τ η σ η θ ώ ο ρ π , ς η σ ω ρ έ μ η ν ε / ν ω ε σ ά ρ δ ν ω λ υ ο β ό τ υ α ν ώ κ ι τ κ α ρ π ν ω τ σ ι τ λ έ β Γ·Ί α θ α ί ο π ο ν η τ σ η σ ω ν ί ο κ α ν α. α σ έ μ ι ε ζ ά ι σ υ ο ρ α π ν ύ ο θ η γ ο λ ο ι ξ α η , ή τ υ α η τ έ λ ε μ η τ η σ ά β ε Μ ς η τ ν ω ε σ ώ τ π ι π ε ν ω τ η τ έ λ ε μ ς ή ρ ε μ ο τ π ε Λ ι ε σ ώ δ κ ε α θ ή π ο ρ τ ι π Ε ) : η σ η ί ο π ο κ ι τ σ ι ρ ο ( ς η ν ί ζ ο ρ ε κ ς η τ ς η σ η γ ό λ ο ρ ο φ υ ο δ ά λ κ υ ο τ ή μ κ α ρ α π ν η τ α ι ε π έ ν υ σ α θ ς ι ε σ ύ χ σ ι ν ε ς έ κ ι τ α ρ κ ι Ο ς ι τ α ι γ ς ή π ο ρ τ ι π Ε ς η τ ς έ μ μ α ρ γ ς ε ι ρ ή τ ν υ θ υ ε τ α κ ι Ο / 6 3 η σ α φ ό π Α ν ώ τ κ υ ρ ο ν ω τ ν ω ε σ ή τ ο δ ι π ε ν ω τ ε μ , ν ω μ ί σ υ α κ ν ώ ε ρ ε τ σ ν ω ι ρ ώ χ γ ε Χ Α Κ Ε η κ ή θ ν υ σ ο δ ε π ί π ε ό κ ι ν θ ε ε σ ς ω ί ρ υ κ η σ η γ ρ ά τ α κ / η σ ω ί ε μ ή κ ι τ υ ε δ ο ο ρ π ό π α ς υ ο τ η σ α τ σ ά τ α κ ι τ ν α ν η τ ι α κ ς ώ τ σ ε θ α κ ο τ ό π α ν ύ ο θ φ υ λ α κ η τ σ ν ύ ο π ο κ σ ο π α ) 2 0 0 2 - 4 9 9 1 ( ς ι ε σ ύ χ σ ι ν ε ς έ κ ι τ α ρ κ Χ Α Κ Ε / 3 9 / 2 3 ν ω λ λ ά ι α κ ν ω μ ί σ υ α κ ν ω τ ς η ξ ι ρ ή τ σ ς η τ η σ ω ί ε Μ η ι ε γ ή λ 9 9. 7. 1 3 ς ι τ Σ ι α τ ε ζ ό μ ρ α φ ε ν ω μ ί σ υ α κ ν ώ τ κ υ ρ ο ν ω τ η σ η τ ό δ ι π ε Η ν η τ α ι γ η σ ά ρ δ ή ν ι ο Κ ΓΙ - ν ώ φ α κ σ ο ρ ε α η ν ί ζ ο ρ ε κ ν η τ σ ς η σ ω λ ά ν α τ α κ 0 3 ) 7 9 ( Μ Ο Ο υ ο τ ) γ ο ί ε χ ι ο τ σ 1. ρ α π 3 1 ο ρ θ ρ ά ν ω ρ ό φ ν ώ κ ι δ ι ε ν ω τ ς η σ α τ κ έ π ε η σ α τ ό ρ π ς η ν ί ζ ο ρ ε κ / ν ώ φ α κ σ ο ρ ε α - ή π ο ρ τ ι π Ε ν η τ ό π α ς ή γ α λ λ α π α ς η τ η σ α τ έ ξ ε ν α π Ε ν ω τ ν ω μ ί σ υ α κ ν ω τ η σ η γ ό λ ο ρ ο Φ <Ν •Ρ- Ι. Ρ Η Υ. ω υ. ο 0 ω Ρ" Ο ϋ Ι_Γ> ΙΟ Ό α ω § ίο. <_η ω δ υ1 Ρ" Ο Ρ- (-> -Ο Ι» Ο κ Η 1_Ρ Ρ ο ο -η ρ- 0 > ~> < ;~ί ϋ >δ υα1 •Ρ 53 υ> Ρ" (-• 1_Γ -Ο ϋ ο. ο α. ω Ε (Γ Σο ί- -ω δ ι_ρ Ρ- Ό ^. Μ ·> ι-· -ρ- α. ω Ρ- 0 υ> Ρ- ι_ρ ' Ρ- Ο > Ρ ϋ Ρ ο "η ω Κ 1_Γ 53 ?- Ο ο ω ι-· ι Γ η ο Ρ -ω α. 1-· Ρ- 'Ρ" α. (0 Λ. <_Ρ 'Ρ- 53 ω ί ο. υ1 ω 3 Ρ- 1-Γ ι- Η Ρ" Η οο £ — -ω δ δ ρ- υ1 -ε % δ ^< ο 2 ω ,— ρ ^ Ο ίο υ1 (Ν ε- Ε" ο * § ^ > > 2: ο ο ί<: ίο ο & ~" ϋ Η ρ -Ο Ό Ο * 1= Ο „ -§ -53 53 οο. Μ 53 Ι §• Ο. =ί- 2. -3 -ω Φ 53 ΰ * 2 £ ίο Ο ω > 3 Ο1 -Ο Κ Ο ο. ω ω Ε-II ω ο οο. Λ. Ρ •» Μ Ι ο ^1 ΐϋ (- δ V. 2 * ω Μ - ίο Ο α. φ Ο 23 > Υ -3 Ο ω -53 Το ? 2 ·Γ 3- Φ - ρ ^ ω ρ Ρ- 2 53 2 ^ Φ , α. ο σ^ ίο οο, ^ ο ο ο Ώ « ι Ο Η ρ- > 2 Ρ- ο ίο Ρ =- 53 '°. ετ ω Ζ £ Ρ ω ο > >- ΕΓ 53 Ο. (-· 0 Ι-Ρ Ο Ο. Ι Η ω ω ω £ > -ω &" δ ι§ ^ -Ο ' Ρ· § δ 2 ?· ω 9 !*- ^ °- 5 ω Φ ώ ο 2 Κ ί- ι (Ν Ο υ ,-=; •ω ίΛ/- ω ω Ο Ι_Γ> 53 ί- ω ι Ο •3 Ο ο. (=; > 3 ο. κ· ζΐ Φ 53 Ο Ο > Η -2 ο. ω (=: ρ ο ω •ω Γ- • σΓ οο 1/Ί 0Λ Ρ- Ο Ο ο α. Ο 1_Γ Ρ" Ρ" ι Κ > •3 II 11 •ω ϊ Ρ" ΙΟ Ο Ι_Γ Ο. 53 = Ρ- -- ρ οο Φ ο. 2 § (Ο Ρ- ο ϋ. ο Φ ο. ο. ι ω ο υ Κ ω > < ΓΛ Ο •Ζ. Ρ. Π ο. ί- Ο ο. Ν 53 ο ο ΙΟ -ο ω ϋ •ο η. ΙΟ 2 ί ϊ- ί ο < 53 & ί > Ι ί 53 ! '?- ! 2 ρ ω <-< >- Ο δ. § ο. Χ ω ρ Ι_Γ ω ίο Υ ο !=; § 8 § ω 53 Γ- •2 ε: =<-<; < 0\ Η " ω ί ο. ω ι_ρ Ρ- « 2 -3 ο κ δ Γ<~Ι ο ,—^ Ρ- 2 Ο υ > -3 53 > 3 ί ο Γ< ο Ο Ο 9- 53 ?- ο 53 Ό α. ^ ω 3 ΙΟ Ο ο α. > 53 53 53 °- > % 3 •δ § •<=• - Ρ. 3 -& •3-§ αχ υ. (Ν α1 > > -3 -3 Λ γ 2 Ο ΙΟ Ο (=: 53 ΐ-Ρ ? 2 > α ω δ ·" >. δ 11 -Ι 13 Κ Υ Ο) μ^ ΙΟ <£ β 9 ο ο. ΓΙ ε μ ) ς ο τ έ / ι Τ ν ν Τ 0 2 2 ( % 0 1 ς α ι ε γ ρ έ ν ε ί ο κ ι ρ τ κ ε λ η ς υ ο τ α ι γ ς η σ ο δ ό π α ν ώ δ ι ε ν ω τ ν ω λ ό ή π ο ρ τ α τ ε μ ς η σ ή ρ χ ς ή κ ι λ ε τ ύ ο μ σ ι λ π ο ξ ε α θ ς έ υ ε κ σ υ σ ς έ κ ι τ σ ι τ α μ ι λ κ η δ ί ε α λ λ ά ε σ ι α κ ν ύ ο θ α τ κ ε π ε α τ σ ι χ ά λ ε α ι γ ς ι ε σ ύ ε τ α μ γ α ρ π α ι δ ό π α ά τ ε μ ς ε ί ν ω φ μ υ Σ - ύ ο μ σ ι λ π ο ξ ε α ι ρ ή τ ν υ λ π α τ α ι γ ς η σ ο δ ό π α ς ή κ α ι ε γ ρ ε ν ε α π υ τ ό ρ π ς ι τ ι α κ ς ε ν ω φ ί σ ο μ ρ ε θ ) 6 9 ( α ί ε γ υ ψ ά κ ι ρ τ κ ε λ η ά κ α ι κ ι ο α τ α ι γ α ί γ η δ Ο - Κ Ε / 7 5 / 6 9 ν ω τ ύ ο μ σ α ι δ ε χ σ ι α κ ν ω ε σ ό δ ι π ε ν ώ δ ι ε ι α κ ν ώ υ ε κ σ υ σ ύ ο μ σ ι λ π ο ξ ε ς ή κ ι ρ τ κ ε λ η η σ η μ ό ν ο κ ι ο ξ Ε ς ή κ α ι ε γ ρ ε ν ε α π υ τ ό ρ π α τ - ) 2 9 ( ς η σ ή ρ χ ς ή κ α ι κ ι ο ς ε τ η β έ λ ς υ ο τ α ι γ α ί γ η δ Ο - Κ Ε / 2 4 / 2 9 ν ώ κ ι ν χ ε τ ν ω τ η σ ω ί τ λ ε Β Ό α τ ι α κ ς ε τ κ έ δ ς ύ ο κ ι τ π ο ε λ η τ ς υ ο τ ι α κ ν ω χ ύ ο ρ ι α π ό κ σ ο τ η ν γ α μ ι α τ ι ε κ ό π α ν ε Τ Α Β ς ι τ α ι γ ς ά ρ ο φ α ν α · 6 9 / 9 ο ι λ ύ ο β μ υ Σ ο τ ό π α η τ ά ρ κ α τ ό π α ή γ ο μ ρ α φ ε - Τ Α Β ν ω τ ό μ σ ι ρ ο θ α κ ν ο τ υ ο τ Κ Ε / 1 6 / 6 9 ς ή κ α ι ε γ ρ ε ν ε ν ώ κ ι τ κ α ρ π ν ω τ σ ι ρ ά ν ω φ ά ρ γ γ ε ν ω τ ή γ ο μ ρ α φ ε Η Ο Ρ Ρ Ι ς α ί γ η δ ο ς η τ η σ ο δ κ Έ ά τ α κ η ψ ό π υ. ι α τ ε ν ά β μ α λ α θ η σ ο δ ό π α ή κ α ι ε γ ρ ε ν ε Η - α ί γ η δ Ο ν ω τ η σ η τ έ θ ο ι υ η ρ ε τ ύ ρ υ Ε νθ ς ι τ σ η σ α ρ δ ί π ε ν η τ ι ε σ ί ρ ο θ α κ ι α κ ς ι ε σ ά τ σ α τ α κ γ ε ς ε έ ν α θ ό τ υ α - η λ έ μ η τ ά ρ κ α τ σ ς ι τ α ι γ 9 9 / 0 1 ς ο ύ χ σ ι η ξ ρ α ν έ. ς έ π μ ο π κ ε ς ε λ ό α ι γ , ο ρ ε τ ό γ ρ α ο τ , 7 0 / 0 1 ς ε ν ε μ ά τ σ ι φ υ ς ι τ η λ έ μ υ ο ί λ υ ο β μ υ Σ η ψ ό π υ ς α τ ν ο ν ά β μ α λ , ς η σ ο δ ό π α Τ Α Β ς ι τ ι α κ Ο Ρ Ρ Ι ν η τ υ ο π ί ρ ε π ι α ν ί ε ς η τ ο ι δ ί ρ ε μ ό ν ι ρ ε μ η σ ο τ ε σ η τ ή ζ υ ο π α π υ τ ό ρ π. ν ω τ ή λ β ο π α ν ω μ ι σ ή μ ο δ ο π α ο ι β ν ω τ η σ ω ί ε μ ί α α ι μ θ α Β ο τ - Ε Ε ν η τ σ υ ο ί ν α θ ε μ ν ώ π μ ο π κ ε α ρ ε τ ό ρ η τ σ υ α α Τ. α ί ν ω φ ο μ ο " ς ή φ α τ ς ή κ ι μ ο ν ο ι ε γ υ - 2 Ο 0. δ ο σ ι ι ο ν ν ό τ. τ α κ ε 0 6 1 η σ ω ί ε μ ή κ ι τ σ α ι σ υ ο α θ ν ε δ ν ο λ λ ά μ ο ι λ ύ ο β ο ν ι ο Κ ο τ α ι γ α ι ρ ό ς ω ι ε π έ λ β ο ρ π ς ή π ο ρ τ ι π Ε ς η τ η σ α τ ό ρ π Η. ά τ κ ε δ ν υ ο ν ί γ ο τ ν ω τ ή λ β ο π α ν ω τ ο ν ε μ ό χ ε ι ρ ε π ο μ ι σ ή μ ο δ ο π α ο ι β α ι γ ι α τ ε ν ύ θ υ ε ή φ α τ ή κ ι μ ο ν ο ι ε γ υ Η υ ο τ η σ έ θ ή ν ι ο κ Η - ν ω τ ή λ β ο π α ν ω τ ή φ α τ ή κ ι μ ο ν ο ι ε γ υ ν η τ α ι γ α ί γ η δ ο Η " ν ω τ υ ο π ί ρ ε π ο τ ί ρ τ α ν έ ο τ ε μ ε κ η τ σ ί ρ ο θ α κ υ ο ί λ υ ο β μ υ Σ ς υ ο ρ ώ χ ς υ ο ν ε μ ά τ σ ι φ υ ι α κ ς υ ο έ ν ς υ ο τ σ ή γ ο μ ρ α φ ε ι ε χ έ ΟΟ ΟΟ ϊ Ο υ α τ σ ς α ί γ η δ ο ς η τ η σ ο δ κ Έ - υ ο ν ή μ α ξ ε υ ο τ ώ ρ π υ ο τ η λ έ τ ς α τ η τ ό σ ο π ς η ν ε μ ό γ α ρ α π ς η τ % 5 2 ι α κ % 0 5 , % 5 7. 0 1 0 2 ο τ ι α κ 5 0 0 2 ο τ , 2 0 0 2 ο τ ι ρ χ έ μ ν ω τ ή λ β ο π α ς ή τ ε α ρ τ ε Τ. ) 6 1 0 2 ( % 5 3 ι α κ ) 9 0 0 2 ( % 0 5 , ) 6 0 0 2 ( % 5 7 ι ε π έ λ β ο ρ π υ ο ί λ υ ο β μ υ Σ υ ο τ η σ έ θ ή ν ι ο κ Η 9 9 9 1 υ ο τ. α ί ν α π σ Ι , α ί λ α τ Ι , ο ι ε λ ί σ α Β. μ ω ν Η α ι γ η σ ι λ κ κ έ ρ α π ς η τ ι α κ ν ώ ν υ ε ρ ε ν ω τ α φ σ ό ρ π ν ο έ λ π ν ω τ α τ η λ β ό π α α τ ς η μ ι σ έ θ α ι δ ς η τ σ ι τ λ έ β ν η τ α ι γ ς α ί γ ο λ ο ν χ ε τ ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ η σ η ί ο π ο τ σ ι χ α λ ε υ ο ί π η κ ο μ ρ ε θ υ ο τ ν ω ί ρ ε α α ι γ α ί σ ε θ ο μ ο ν η τ σ η σ η μ ί τ κ ε ν υ Σ Γ~- ς ή κ ι γ ρ ω ε γ ς ή ν ι ο κ ς η τ η σ ω φ ρ ό μ α ν Α α θ α ί ο π ο ν η τ σ η σ ω ν ί ο κ α ν Α ε μ ς ή π ο ρ τ ι π Ε ς η τ η τ έ λ ε μ η ε κ η θ ώ ρ η λ κ ο λ Ο ς ο τ α μ μ ά ρ γ ο ρ π υ ο τ ι ε σ ά β ς ή κ ι τ ι λ ο π ς η σ ά ρ δ α μ μ α ρ γ ό ρ π ι α τ ε θ ί τ κ ε ς υ ο τ σ ό κ υ ο τ ι τ ν α ν έ ς έ κ ι τ α μ σ ε λ ε τ ο π α ς ι τ ο ν ε μ ί ε κ ι τ ν α η σ α τ ό ρ π - 0 0 0 2 ς η σ ά ρ δ ; 9 9 9 1 -. υ ο ί ν α θ ε μ ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ η σ ω ί ε μ η τ α ι γ ς έ γ ο λ ι π ε υ ο ί ν α θ ε μ ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ η σ ω ί ε μ η τ α ι γ ς η σ ά ρ δ ο ι δ έ χ Σ οο ς ή κ ι τ α τ ν ε ο ρ ε τ ό γ ι λ α τ α μ ή τ σ υ σ - ς η σ υ ε λ λ ά τ ε μ κ ε ς η τ η σ ω ί τ λ ε β - υ ο ί σ ε ρ η τ ι σ ς ή κ σ ο β ή κ ι τ ο ρ γ α ν η τ α ι γ ύ ο μ σ ι ν ο ν α κ 0 0 0 2 ς η σ ά ρ δ α μ μ α ρ γ ό ρ Π , η ξ υ τ π ά ν α 7 & 4. α α. λ Β 5 =" >ω ω ω ϋ δ ι-· ω _ο 'α. οο. Ρ ο εΓ > Ρ ω α. >ω δ 'ω δ < Γ η α μ σ ε θ ό ρ π ο ρ κ α μ ο σ ε Μ υ ο 5 υ ο τ η σ ι π σ έ Θ Α Τ Ε υ ο ί σ ι α λ π ς ο τ α μ μ ά ρ γ ο ρ π υ ο 5 υ ο τ η σ ι π σ έ Θ α τ α μ σ έ λ ε τ ο π α υ ο ί σ ι α λ π ς ο τ α μ μ ά ρ γ ο ρ π ύ ο μ σ α ι ρ τ ε μ α ί γ ο λ ο ν χ ε τ ν η τ ο ν ε μ ί ε κ ι τ ν α ε μ Α Τ Ε - ς α ν υ ε ρ έ ς ή κ ι ν ο μ η τ σ ι π ε ς η τ η ξ ι ρ ή τ σ ο π υ ν η τ α ι γ Α Τ Ε - ν ω τ , ή γ α λ λ α ή κ ι τ α μ ι λ κ ν η τ ο ν ε μ ί ε κ ι τ ν α ε μ ν ω τ ι α κ ν ώ κ ι τ ι λ ο π. β μ α λ ι ρ ε π μ υ σ ( ν ώ ι γ ο λ ο ν χ ε τ ν ώ γ η π ν ω μ ι σ ώ ε ν α ν α ν ω τ ς η σ ω ί τ λ ε β ς η τ ι α κ ς α ι ε γ ρ έ ν ε ) ς η σ ο δ ό π α ς ή κ α ι ε γ ρ ε ν ε ς η τ υ ο ί π η κ ο μ ρ ε θ υ ο τ ν ω ί ρ ε α ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ ς η σ ω ί ε μ ο ρ ό φ ι ε α ν η τ α ι γ Α Ε Τ - α τ ι α κ ν ώ μ ο δ ο κ ι ο ν ω τ ο δ ά λ κ ν ο τ , ν ω ε λ ό π ν ω τ η σ ι ρ ί ε χ α ι δ ν ώ ρ ο φ α τ ε μ α τ α μ ή τ σ υ σ + υ ο ί π η κ ο μ ρ ε θ υ ο τ ν ω ί ρ ε α ν ω τ ν ω ε σ ώ τ π π ε ι ν ω τ ς έ χ υ τ π ς έ κ ι μ ο ν ο κ ι ο ο κ ι ν ω ν ι ο κ α έ μ ο τ ό κ α ι ε γ ρ ε ν ε ν ο τ σ α ί μ ο τ ο ν ι α κ ή κ ι γ ο λ ο ν χ ε Τ - ς ι ε λ ό π ς έ ρ α θ α Κ - ς υ ο τ ό π α ς ω ί δ ι , 0 2 Ν ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ ς ί ε π ο ρ τ α τ ε μ ς ύ ο κ ι τ υ λ α τ α κ ε μ , ν ω τ ά μ η χ ο ν ω τ η ν ί κ ο ν α χ η μ ς ι τ σ ς η σ α ρ δ ί π ε ς η τ η σ η μ ί τ κ ε ν υ σ ν ω τ α μ η λ β ό ρ π ο τ σ ς ι ε σ ύ Λ. ν ω ί ρ ε α ν ω λ λ ά ς έ π μ ο π κ ε ς ή λ ο β μ υ σ ς η τ η σ η ί ο π ο τ σ ι γ ε Μ υ ο τ Α Τ Ε ν ω τ ή τ ο ι ρ η τ σ α ρ δ ν ω τ υ ο ί σ ι α λ π ς ο τ α μ μ ά ρ γ ο ρ π υ ο 5 ε μ ν ώ κ ι τ ε χ σ ν ω τ η ξ υ ε τ ί π ε ν η τ σ , ν ω χ ό τ σ ή γ α λ λ α ή κ ι τ α μ ι λ κ ν η τ ν ω τ ι α κ ς η σ ο δ ό π α ς ή κ α ι ε γ ρ ε ν ε , ς α ι ε γ ρ έ ν ε ν ώ γ η π ν ω μ ι σ ώ ε ν α ν α ς ε τ ί ρ τ ς ι τ σ ς υ ο τ η σ ο δ ά ι δ η τ ι α κ , ν ώ κ ι ν χ ε τ ι α κ ν ώ ι γ ο λ ο ν χ ε τ ν ω έ ν η ξ ι ε δ ά ν α ν η τ ε μ ς η τ ο ί δ ε π ο τ σ ς ω ί ρ υ κ ς ε ρ ώ Χ σ\ —< ο ς η σ η ξ ύ α ς η τ ο χ ό τ σ ο τ ί ε τ ε ρ η π υ ξ Ε ν ώ γ η π ν ω μ ι σ ώ ε ν α ν α ς η σ ή ρ χ ς η τ 2 1. α α. λ β - ς α ι ε γ ρ έ ν ε ) 9 9 9 1 ( ς έ γ η π ς ε μ ι σ ώ ε ν α ν α ν η τ α ι γ ν ω ν ό ν α κ ν ώ ν ι ο κ ό π α α ι ε γ ρ έ ν ε ή κ ι ρ τ κ α λ η α τ σ ς έ γ η π ς ε μ ι σ ώ ε ν α ν α ό π α ς α ι ε γ ρ έ ν ε ς ή κ ι ρ τ κ ε λ η ς η τ ς α ι ε γ ρ έ ν ε ς ή κ ι ρ τ κ ε λ η α υ τ κ ί δ ί ρ ε π ς α ί γ η δ ο η σ α τ ό ρ Π η σ α β σ ό ρ π ν η τ α ι γ ς ή π ο ρ τ ι π Ε ς η τ ς α ί σ α γ ρ ε ο φ α ρ γ γ Έ ο Γ ι Ο ω ς η σ η θ ώ ο ρ π ς η τ η σ ι λ ά φ σ α Δ ι ς ι τ σ ν ω χ ό τ σ ν ώ κ ι τ ν ο λ λ α β ι ε π ι α κ ς α ι ε γ ρ έ ν ε ς ή κ ι ρ τ κ ε λ η ς έ ρ ο γ α ς ε ν έ μ ω ρ ε θ υ ε λ ε υ ο ί ρ ε α ύ ο κ ι σ υ φ ς η ρ ε τ ύ ε δ ς η τ ή υ ε κ σ α ρ α π ο ρ π ς ή λ ο β ο π υ ς η ξ υ ρ ή κ ο ρ π ς η τ ώ ρ π ς η τ η σ ω τ ά ρ ε Π , ν ω γ ρ έ ς ά ρ ι ε σ ) 0 0 0 2 υ ο τ ς ό μ σ ι γ ο λ ο π ϋ ο ρ π ( ν ω ε σ ά τ ο ρ π I I Κ Ε Ν Ε Τ Ε Α α μ μ α ρ γ ό ρ Π - η σ α φ ό π Α ς η σ η ξ ύ α ς ή κ ι τ ν α μ η σ η σ η θ ώ ο ρ Π 9 9 5 ) 7 9 ( Μ Ο Ο 2 5 3 / 8 9 ν ώ γ η π ν ω μ ι σ ώ ε ν α ν α ς η σ ή ρ χ ς η τ Ε Ε ν η τ σ ) Ε Π Α ( ς α ι ε γ ρ έ ν ε ς υ ο ν ν ό τ. μ ο τ α κ ε 0 0 4 ά τ α κ η σ ω ί ε Μ ς ε μ ι σ ώ ε ν α ν α ς ι τ α ι γ ς η σ ά ρ δ ο ι δ έ χ σ ι α κ ή κ ι γ η τ α ρ τ Σ - 0 1 0 2 ο τ ι ρ χ έ μ ς ω ί σ η τ ε 2 Ο 0 υ ο ί δ ε χ σ υ ο τ ή γ ο μ ρ α φ Ε ν η τ σ Ε Π Α ν ω τ υ ο ί δ ι ρ ε μ υ ο τ η σ η ξ ύ α - ς έ γ η π ς η τ ν η τ. β μ α λ ι ρ ε π μ υ σ , ς η σ ά ρ δ ς ύ ο ν ε γ ο τ ω ρ π η σ ω λ ά ν α τ α κ ή κ ι ρ ε τ ω σ ε η τ σ ι ρ ά θ α κ α α ι γ ς α ί ε τ α ρ τ σ κ ε Ε Π Α ν ω τ η σ ω ί ε γ ο π α 0 1 0 2 ο τ ι ρ χ έ μ % 2 1 ε σ % 6 ό π α Κ Ε ν η τ σ ς α ι ε γ ρ έ ν ε Ρ Η Ο ς η τ ς η σ ή ρ χ ς η τ ς ό μ σ α ι σ α λ π Δ ι % 9 ό π α ( 0 1 0 2 ο τ ι ρ χ έ μ Κ Ε ν η τ σ ) % 8 1 ε σ ω ϋ ω α. ω ς η τ ς η σ η ρ ώ ε θ α ν α η σ α τ ό ρ π ε σ Ρ Η Ο ς η τ ή γ ω γ α σ ι Ε 5 1 4 ) 8 9 ( Μ Ο Ο ς ή γ ω γ α ρ α π ς η ν έ μ σ α υ δ ν υ σ ς η σ ύ α κ ς ι ε σ ά τ σ α τ α κ γ ε ς ε λ ά γ ε μ ς ι τ α ι γ ς α ί γ η δ ο ) Ρ Η Ο ( ύ ο μ σ ι ρ τ κ ε λ η - ς α τ η τ ό μ ρ ε θ Ρ Η Ο ν η τ α μ έ θ ε μ ς ή π ο ρ τ ι π Ε ς η τ η σ ω ν ί ο κ α ν Α 4 1 5 ) 7 9 ( Μ Ο Ο ς η τ η σ η θ ώ ο ρ π ν η τ α ι γ α ρ τ έ Μ ς η τ ς η σ ή ρ χ ς η ρ ε τ ύ ρ υ ε ς ε ί ν ω φ μ υ σ ς ε μ σ ε θ ό ρ π ο ρ κ α μ. 9 9 9 1 ο τ 0 0 0 2 ο τ ν ώ ι ν ω φ μ υ σ η ψ α ν ύ Σ υ1 ω ι-· ^ -Ο (-· 3 > Ρ ΙΟ υ1 -ω > 3 3. 5=" 1X1 ς ύ ο κ ι ν α χ η μ ο ι β ε μ η σ η τ ή ζ υ Σ. ς ο τ α μ μ ά ρ γ α ι δ ο ν ο ρ χ ς ε ί ν ω φ μ υ ε σ α ι γ ς α ι ε γ ρ έ ν ε ς ή κ ι ρ τ κ ε λ η ) ω ρ έ τ ω ν α 5. α α. λ β ( ς η σ ο δ ό π α ς ή κ α ι ε γ ρ ε ν ε α π υ τ ό ρ π ς η τ ο δ ά λ κ ν ο τ / ς υ ο δ ά λ κ α τ σ ι χ ά λ ε ο ν ε μ ί ε κ ι τ ν α ε μ ς ε ί ν ω φ μ υ σ ς έ κ ι τ ν ο λ λ α β ι ρ ε Π ς ό μ σ ι ρ ο θ α Κ ς έ κ ι τ ν ο λ λ α β ι ρ ε π ς ι τ ε μ ά κ ι τ ε χ σ η σ ω ν ί ο κ α ν Α Ο υ ν ώ ι ν ω φ μ υ σ ν ώ κ ι τ ν ο λ λ α β ι ρ ε π ν ω τ η σ η θ ώ ο ρ Π __ —ι (Ν « ΓΛ — ** % 1 4 - / + ά τ α κ η σ η ξ ύ α ι α τ ε π έ λ β ο ρ Π ς ε λ υ ο β ό τ υ α / α ί σ ε θ ο μ ο Ν ν ώ τ ε λ ε μ ν ω τ ή π ο ρ τ ι π Ε ν η τ ό π α η σ ω ρ ή λ κ ο λ ο - 0 8 - / + α τ ς α τ ν ο ν ά θ φ , 0 1 0 2 ο τ ι ρ χ έ μ ό π α α ν έ θ α κ α ι γ ς ε ί ν ω φ μ υ σ υ ο ί δ ε π υ ο τ ς η σ η τ έ θ ο ι ρ ο ι α κ ν ω ν έ μ ο δ ε δ ς ή γ ο λ λ υ σ ν η τ α ι γ ς η σ ά ρ δ ο ι δ έ χ σ ο τ Σ ς α ί γ η δ ο ς η τ η σ η ρ ώ ε θ α ν α , ο δ ε π π ε ί ό κ ι τ ο ν ι ο κ ο τ Σ η σ ο δ ό π α ή κ α ι ε γ ρ ε ν ε Κ Ο Ε / 6 7 / 3 9 ε μ ς η σ ω ί ε μ ς ε τ η τ ό τ α ν υ δ ς ε λ ά γ ε Μ. Ο Ρ Η ς υ ο τ σ ς ω ί ρ υ κ η ν ε μ ό λ ι ε φ ο , 2 Ο 0. δ ο σ ι ς υ ο ν ν ό τ. τ α κ ε. Ο Ρ Η ν ω τ η σ ι μ θ ύ ρ α ι ρ έ α α ί ρ τ α τ η ξ ι λ έ ξ ε ε σ η σ ι ρ κ ό π α ή κ ι τ ι λ ο π - 6 Ρ δ ι α κ Ο Ρ Ρ , Ο Ρ Η ν ώ π μ ο π κ ε ν η τ α ι γ ς ή κ ι τ ι λ ο π η σ η κ σ Ά ν ω τ η σ ω ί ε μ / ή λ ο τ σ ι ρ ε π ς η τ ς ή χ ρ α ς η τ ή γ ο μ ρ α φ ε ν η τ α ι γ ς ο τ α μ μ ά ρ γ ο ρ π υ ο τ η σ ά φ η τ ώ ρ Π ύ ο κ α ι ρ ο υ ο τ ς η σ ω έ ρ χ. ς υ ο τ σ ό κ ύ ο κ ι ν ω ν ι ο κ ν ω τ ή π ο ρ τ ι π ε ί ε θ α τ σ υ σ α Θ. ό τ υ α α μ έ θ ο τ ι ε σ ά τ ε ξ ε α ν α ι γ ν ώ λ ε μ ν ώ τ α ρ κ " ν ώ μ ι τ ς ό μ σ ι ρ ο θ α κ " ν ώ τ ι λ ο π ν ω τ ο υ τ κ ί Δ " - ς ο λ β ί Β η ν ι σ ά ρ Π ς ό κ ι τ α μ σ ε λ ε τ ο π α ι α κ ς ο ι α κ ί Δ " - ς ο λ β ί Β η ν ι σ ά ρ Π ΓΙ <Ν [-- ο υ α έ μ ο τ ν ο τ σ ς ή κ ι τ ι λ ο π η σ η κ σ Ά ς ή κ ι τ ω ι δ ι ξ α τ ς η τ ό μ σ α ε ρ η π ε ν ο τ α ι γ ν ώ ρ ο φ α τ ε μ ν ω τ ν ω π ό ρ τ ν ώ κ ι φ ο ρ τ σ α τ α κ ο ρ ε τ ό γ ι λ ρ έ π υ ς η σ η τ ή ζ ς η τ η σ ι ρ ί ε χ α ι δ η τ ι α κ ς ά ρ ο φ α τ ε μ , ν ώ ρ ο φ α τ ε μ ς η σ η τ ή ζ ς ή κ ι λ ο ν υ σ ς ύ ο μ σ ι ρ ο ι ρ ε π ς ύ ο κ ι τ ν ο λ λ α β ι ρ ε π ν ώ ρ ο φ α τ ε μ ν ω τ ο κ γ ό ν ο τ σ ς υ ο τ η ψ ό π υ ς α τ ν ο ν ά β μ α λ ν η τ σ , 0 0 ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ % 0 4 ο τ ί ε γ ο λ α ν α α ι ρ ί τ κ α τ Σ ν ώ λ ε μ ν ώ τ α ρ κ ν ω τ ο δ ε π π ε ί ο τ σ ς ω ί ρ υ κ ς ι ε σ ά ρ Δ. Κ Ε η σ ή ρ χ ή κ ι τ ο δ ο π α α ι γ α π υ τ ό ρ Π ι α κ α έ ν α τ σ ς α ι ε γ ρ έ ν ε ς η τ α ι ρ ί τ κ α ν ε μ ό ζ ι ν ι α κ α ν α —ι Ό — νο — Ι~ ω Ο Ρ ο > ^ 3 > «- 3 >ρ ω ρ «_τ 8- Ρ 3. = > Β- £ •ο δ * * ο α Ρ ^ δ. 3- α. 2 ω § ι§ ο. Μ § -Ι 3 " Γ— ». 5" * δ 1 § ο ϋ ο 3 ο. ω -Ο ρ ο ΙΟ Ο (=: 3 ^ 2- ω Ο £ £• §•5" 3 ρ Κ Ο < Ρ Ρ υ ω =ι ο 1- Μ β >-Ο * ω -ω τ ο (Ν -—' Ι ι νο ,—, τη "^Γ Ο ^. ΟΝ <χ, —; Ο. (Ν Β —. ω " ω Ο -Ρ- ^ ?*- £ Β -3 << ^ 8 § 'Ρ- 9- = > Η 3 Ρ" κ- > 8 οο. <-; =ι. Κ Β *^ α μ ί λ Κ ε π μ υ σ ( > 3 α. •ο (=: Ρ ο Ο • 3 θ° Ο ^, Ρ £ » ^ Ι-Γ. § ^ ο. υ> ω Ρ" ο Ρ" 2 & 2 §5-ρ- 5" * 8 - ί_Ρ 1 - ί ν: Α Ο 8 Ό 3. -Ρ- 5 Ό Λ. « "Ρ 2 ρ- ^ £ Ο >- V. « Β > 3 ρ Η ο > * 3 ΓΟ 2 ^ «3 9- ζ > '3 Ρ ρ § 9-,2 > κ Ι Ι Ρ- ϋ , ρ- 'δ ο ν Ρ ο ο ο Π > -3 Θ α * ο ο α. ω > 3 > -3 (=: ρ. ο - ω > 3 Β υ1 •ρ- Ρ α ο. -Β ο. Β ο »=: 9- Ο §. -ο ω ο. Β Κ Ι ϋ Ο ΙΟ Ο ^ Ρ Η κ ω κ Β Ο ί ο. 3 (_Ρ -Ρ- ?~ <^ρ ζ5 ω ^< >- <^> α. -Ρ" ο | Ρ Ο > 3 •ω > ο ρ· ο ρ· > -ο > Ό Φ ?< ω ο. Β (=: ο ι- Ο Κ Β > 3- ρ- << Β ο > 3 Β & ο. ω ?< 3 ί ο. Ρ ο ω < υ ω ρ. ο ^ δ. ω δ:. ω οο I Ι Ο ω α. > 3 8 Η. ••ω Ο β > ο Ό Ο •8 α. ο 9- 8 > β β β > Ρ ω Ο. •10 ο Ό Ρ Ο Ο ο •ο ι έ α. ο δ α1 ο Β 3- Ρ Ο •ρ-;>- Ι > ρ* ω Ρ" Ο -α) Ο > Ρ ο ;-: >ω Ρ Ο Χ Ρ α. Ρ ί ο δ α. (Ο 0> ω ο. ω «Ο Ο. Ρ 2 Ε" §• •8. 5" '•* Ξ. Ρ" Η α. α. ύ ο κ ϊ α π ω ρ υ Ε υ ο τ ι α κ ν ώ χ ρ α ν ώ κ ι ν θ ε ν ο λ λ ά β ι ρ ε π η σ ω τ π ί ρ ε π ά τ α κ , ς ο τ ν ο λ λ ά β ι ρ ε Π ύ ο μ σ ι ν α γ ρ Ο α ι γ ν ω ε σ ή μ ι τ κ ε. β μ α λ ι ρ ε π μ υ σ , ς η σ η θ ύ ο λ ο κ α ρ α π α γ ρ έ 0 0 1 ο τ α ι γ ν ω ι δ ό μ ρ α ν ω τ ή χ ο τ ε μ μ υ σ η τ ε μ , η σ ά δ α τ η ξ ι λ έ ξ ε ε σ α γ ρ έ 0 8 ν ώ κ ι ν χ ε τ ν ώ κ ι μ η τ σ α ι δ η ξ υ τ π ά ν Α - υ Ο Ε. μ ο τ α κ ε 0 1 1. β μ α λ ι ρ ε π μ υ σ ( ν ω σ έ μ ν ώ κ ι τ ι λ ο π ν ω τ η σ η γ ό λ ο ι ξ Α - υ Ο Ε. μ ο τ α κ ε 0 1 ς ε τ ν ο χ έ τ ε μ μ υ σ 2 6 1 α γ ρ έ 2 2 - - - - - ς ε ν υ ε ρ έ ι α κ η σ η θ ύ ο λ ο κ α ρ α π α ι γ ς έ κ ι ν χ ε τ ς έ κ ι μ η τ σ α ι Δ υ ο τ α έ μ ο τ ν ι τ σ ς ο τ ν ο λ λ ά β ι ρ ε π α μ ί λ κ ο τ / ή γ α λ λ α ή κ ι τ η ν α λ π ν η τ ε μ η ν ε μ ό ε δ ν υ σ α ν υ ε ρ έ ή κ ι μ ο ν ο κ ι ο ο κ ι ν ω ν ι ο Κ ν ύ ο π ο κ σ ο π α υ ο π ) ο τ ό ι Κ υ ο τ ν ώ μ σ ι ν α χ η μ ν ω τ υ ο τ ν ω ί ρ ε α ν ω τ ν ώ ι ε π ε ν υ σ ν ω τ ό μ σ α ι ρ τ ε μ ο τ σ ο τ ό π α ς ή χ ο δ ο π α ς η τ η σ υ λ ά ν α · υ ο ί π η κ ο μ ρ ε θ ς ή κ ι τ α μ ι λ κ ς η τ ύ ο μ σ α ι ρ τ ε μ ν ώ κ ι τ ι λ ο π ν ω τ ό ν ι ο κ ν ώ γ ο λ ι π ε ι α κ ν ω ε σ ώ τ ι π ε ν ώ κ ι μ ο ν ο κ ι ο ο κ ι ν ω ν ι ο κ ν ω τ ς ό μ σ ι ρ ο ι δ σ ο ρ π · ς ή γ α λ λ α. ς ή γ ο μ ρ α σ ο ρ π , ς α ι ε γ ρ έ ν ε ν ώ γ η π ν ω μ ι σ ώ ε ν α ν α ν ω τ η ξ υ τ π ά ν Α - ή γ ω γ α ρ α π ς ή ν ε γ ο τ ω ρ Π α ζ ά μ ο ι β. χ. π η σ υ ε λ λ ά τ ε μ κ ε ς ο ρ ό φ ι ε α / ν ώ ο ρ σ ι ε ν ω τ ς ο χ γ ε λ Έ ν ώ λ υ ν ω τ ώ ρ π ν ώ κ ι γ ο λ ο ι β η σ η ί ο π α τ ε Μ ν ω ρ ό π ν ω τ ν ω σ έ μ ν ώ κ ι μ ο ν ο κ ι ο ν ω τ η σ η γ ό λ ο ι ξ α ή κ ι μ ο ν ο κ ι Ο ς ι τ α ι γ ν ω ρ τ έ μ ι α κ ν ώ κ ι τ ι λ ο π ν ω λ λ ά ν ω τ ι α κ ι α κ ν ώ ι γ ο λ ο ν χ ε τ ν ω ρ ε τ ό κ ι τ ο δ ο π α η ξ υ τ π ά ν Α ν ώ ρ ο φ α τ ε μ ν ω τ ά μ η τ σ υ σ , ή κ ι λ ο ι α , ή κ α ι λ η ( ς α ι ε γ ρ έ ν ε ς έ γ η π ς ε μ ι σ ώ ε ν α ν Α ς ή κ ι τ υ α ν ο ρ ε α ν ώ ι γ ο λ ο ν χ ε τ ν ω τ η σ ω ί τ λ ε Β ς η σ ο δ ό π α ς ή κ α ι ε γ ρ ε ν ε ς η τ ρ έ π υ α ρ τ έ Μ ). , α ζ ά μ ο ι β ς έ ρ ο φ α τ ε μ - - - - - η ξ ι λ έ ξ ε ε σ ι α τ ν ο κ σ ί ρ β 9 , ς υ ο τ η σ ω ρ ή λ κ ο λ ο ν υ ο χ έ α γ ρ έ 0 1 - ν η τ σ ν υ ο ν ά θ φ 3 , ί ε θ ω τ α ρ ε π ς ί ε ρ ο φ ^ ί 3 5 Ί «β» ) Ε Ε υ Ο Ι. α μ μ α ρ γ ό ρ π ( υ Ο Ε. μ ο τ α κ ε 0 5 4 ς ε τ ν ο χ έ τ ε μ μ υ σ 0 0 5 1 α γ ρ έ 0 6 7 ς ί ε ρ ο φ οο νο (Ν Φ Ο. 3 ω ω ς α ι ε γ ρ έ ν ε ς έ γ η π ς ε μ ι σ ώ ε ν α ν Α α μ ι σ ύ α κ ά τ κ υ ρ Ο ς η τ η σ ή ρ χ ή κ ι γ ο λ ο θ ρ Ο ς α ι ε γ ρ έ ν ε • :. >. '-ί' β. ©• 5! > ^ »Ι' = ·χ > ζ, ν ω τ η σ η ό ν α τ α κ ν η τ α ι γ ν ω ε σ ώ ν γ η σ η τ κ ό π Α υ ο ί π η κ ο μ ρ ε θ υ ο τ ν ω ί ρ ε α ν ω τ ν ω ε σ ώ τ π ι π ε α ί ε γ υ ν η τ σ ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ η σ ω ί ε μ η τ α ι γ ν ώ ι γ ο λ ο ν χ ε τ ν ώ κ ι τ ο δ ο π α ά κ ι μ ο ν ο κ ι ο η ξ υ τ π ά ν Α ς ε λ η λ λ ά τ α κ ο ν ε μ ί ε κ ι τ ν α ε μ α ν υ ε ρ Έ υ ο ί π η κ ο μ ρ ε θ υ ο τ ν ω ί ρ ε α ν ώ π μ ο π κ ε " ν ώ κ ι ν ε δ η μ " ς ε ί γ ο λ ο ν χ ε τ ι α κ ς ή ω ζ υ ο λ κ ύ κ υ ο τ η σ υ λ ά ν α ν η τ α ι γ ς ε ί γ ο λ ο δ ο θ ε μ | Ι ή κ α ι ε γ ρ ε ν ε ό π α ν ώ κ ι τ ο δ ο π α η ξ υ τ π ά ν Α ν ω τ ς ο λ ε φ ό ς ο ρ π ς ό μ σ ι τ α μ μ α ρ γ ο ρ Π ν ώ ρ ο φ α τ ε μ ν ω τ ά μ η τ σ υ σ η ψ ο π ά ύ ο μ σ α ι ρ τ ε μ ν ώ κ ι τ ι λ ο π υ ο ί π η κ ο μ ρ ε θ υ ο τ ν ω ί ρ ε α ν ω τ ή λ ο τ σ ι ρ ε Π ή κ ι γ η π υ α ν ο ρ ε α ν η τ σ - - - - - (Ν ς α ί λ ο β ο ν ι τ κ α ς υ ο δ ώ ι ρ ε π υ ς η τ ς η σ η φ ό ρ ρ ο π α , υ ο ί π η κ ο μ ρ ε θ υ ο τ ν ω ί ρ ε α ν ω ε σ ώ ρ τ ν ε κ γ υ σ ν ω τ ή τ ο ι δ ι ν ω τ , ς υ ο τ ν ω ί γ υ ζ ο σ ι ν ω τ η ξ υ ρ ή κ ο ρ π η τ ώ ρ Π υ ο ί τ ρ α Μ 0 2 ς ι τ σ ; 9 9 9 1 ν ω ε σ ά τ ν ώ κ ι τ ν ο λ λ ε μ ν ω τ η ψ ε λ β ό ρ π ι α κ η ξ υ ρ ή κ ο ρ π η ρ ε τ ύ ε δ Η ν ω τ ι α κ ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ η σ η ί ο π ο κ ι τ ο σ ο Π -. μ ο τ α κ ε 1 0 3 - ς η σ η φ ό ρ ρ ο π α ς α τ η τ ό κ ι μ α ν υ δ ς η τ η σ η ξ ύ Α ν ω τ η σ υ χ σ ί ν ε. χ. π , α ρ ι α φ σ ό ι β η τ σ 2 0 0 ν ώ γ η π ν ω μ ι σ ώ ε ν α ν α ν ω τ η ξ υ τ π ά ν Α ς α ι ε γ ρ έ ν ε ν ώ τ κ ε δ ο π α ν η τ σ ν ω τ ά μ η τ σ υ σ ο κ ι ο ν ω τ ς ή γ ο μ ρ α σ ο ρ π ς η τ ω σ έ μ. χ. π , ς ο τ α μ ί λ κ υ ο τ ή γ α λ λ α ς η τ ς η ξ ι ρ ή τ σ ο π υ ν ω π ό ρ τ η σ ε ρ ύ ε ξ Ε - - - 9 9 9 1 υ ο τ ο ι ρ β ώ τ κ Ο α ν ι α τ ε π έ λ β ο ρ π ν ο τ ί ε τ υ ε ι σ ο μ η δ β ο" •Μ Ο < Ο ΙΟ Ο >ο ο. 1= Ο1 Ό α. ο 9- β > β β 'ω £? ο I- ς ή κ ι ν ε γ ι α κ ς ι ε σ ά ρ δ ς έ κ ι ρ τ ν ε Κ ς ε τ η τ ό ι ρ η τ σ α ρ δ ς ω ε σ ύ φ Ρ Ρ ο ο β « ν3 ;» Ρ β > ο << •α 03. α. Π. Ε &8 Ο 3. Ο- 3. '» 5: = & ι- α. 3- Ρ * ε ρ- •=• — > 1= Ρ ι α κ α τ η τ ό κ ι τ η ν ι κ η μ ι σ ώ Β ι ν ώ κ ι ρ ο φ α τ ε μ ς ό μ σ α υ δ ν υ σ ν ω σ έ μ ν ο τ α ι γ ς έ κ ι τ π ο ο ρ π ς ε έ ν ι Ο ς ή κ ι γ η π υ α ν ο ρ ε α ς η τ α έ μ ο τ ι α κ η σ ι ρ ί ε χ α ι δ η μ ι σ ώ Β ι ύ ο ρ ε ν υ ο τ α τ η τ ό ι ο π ι α κ α μ ί λ κ , ή γ α λ λ α ή κ ι τ η ν α λ Π α τ η τ ό λ ι κ ι ο π ο ι β Ε. Ε Β" Ζ £Ε , α τ ν ό ϊ ο ρ π α μ ό τ ο ν ι α Κ ς έ φ ρ ο μ ι α κ ς ε ί σ α γ ρ ε ι δ ς η σ ω ν ά γ ρ ο II» α. 8 6 11 ,5. 1" > Ι € ς ή κ ι τ α μ ι λ κ ς η τ ό μ σ α ι ρ τ ε μ ο τ α ι γ ν ώ ι γ ο λ ο ν χ ε τ ό μ σ α ι δ ο φ ε ό κ ι τ ν ο λ λ α β ι ρ ε π ο λ ι φ ε μ ς ή γ α λ λ α ν ώ κ ι τ ο δ ο π α ά κ ι μ ο ν ο κ ι ο η ξ υ τ π ά ν Α ν ω τ ς α σ ώ τ σ ι ν υ σ ς ή κ ϊ α π ω ρ υ ε ς η τ η ξ υ τ π ά ν Α ς η σ η π ό κ σ ω ε γ ν ω τ ά μ η τ σ υ σ ν ω ι μ σ ό κ γ α π ς α ί γ ο λ ο ν χ ε τ ο ι β ς έ π μ ο π κ ε ς ε ν έ μ ω τ τ α λ ε ε μ ή γ ω γ α ρ α π ο ρ τ κ ε λ Η α ι ε γ ρ έ ν ε ε σ ν ω τ ς η σ ω ί ε μ ς ε ί γ ο λ ο ν χ ε τ ς έ κ ι τ ν ο λ λ α β ι ρ ε π ς υ ο τ σ ό κ υ ο τ ι τ ν α ν έ ς έ κ ι τ α μ σ ε λ ε τ ο π Α ή γ ω γ α ρ α π ο ρ τ κ ε λ η ν η τ α ι γ ν ώ π μ ο π κ ε ς η τ η σ ή ρ χ ή κ ι τ ο δ ο π α ι α κ ή κ ι γ ο λ ο θ ρ Ο α τ σ ν ώ γ η π ν ω μ ι σ ώ ε ν α ν α ν ω τ η ξ α τ ν Έ ς α ι ε γ ρ έ ν ε ς έ γ η π ς ε μ ι σ ώ ε ν α ν α ς ε έ Ν α τ α μ ή τ σ υ σ ά κ α ι ε γ ρ ε ν ε - - - - - ς α ι ε γ ρ έ ν ε ς ή μ ο ν α ι δ ι α κ ς ά ρ ο φ α τ ε μ * ς η σ υ ε κ ή θ ο π α * ς η ρ ε τ ό κ ι τ ο δ ο π α * ς η ξ υ ρ ό ξ ε , ς α ν υ ε ρ έ ν ω κ ά ρ θ ν α ν ο γ ο ρ δ υ ς ή γ ω γ α ρ α π ι α κ ς α ι ε γ ρ έ ν ε ι α κ 2 0 ϋ ο τ α ι γ ν ω ί ρ α ν ε σ η ξ υ τ π ά ν Α - ς ε ί γ ο λ ο ν χ ε Τ - 9 9 9 1 υ ο ί τ ρ α Μ 0 2 ς ι τ σ ς α ι ε γ ρ έ ν ε η ξ υ ρ ή κ ο ρ π η τ ώ ρ Π. € τ α κ ε 7 4 5 - - 8 5 / 4 6 Ε. θ ι ρ α Ε Ε ή κ ι τ ο δ ο π α ι α κ ή κ ι μ ο ν ο κ ι Ο ) 9 9 9 1 / 3 0 / 2 1 ( η π ώ ρ υ Ε ή κ ι τ σ ι ν ω γ α τ ν α α ι μ α ι γ α ι ε γ ρ έ ν ε 9 9 9 1 υ ο ί τ ρ α Μ 0 2 ς ι τ σ η ξ υ ρ ή κ ο ρ π η τ ώ ρ Π - €. τ α κ ε 9 7 4 8 5 / 4 6 Ε. θ ι ρ α Ε Ε ) 9 9 9 1 / 3 / 2 1 ( ά κ α ι ε γ ρ ε ν ε α ρ ε τ ό ρ α θ α Κ , α τ α μ ή τ σ υ σ ς α ι ε γ ρ έ ν ε ν ώ γ η π ν ω μ ι σ ώ ε ν α ν α ν ω τ ν ω ν έ μ ο ν α β μ α λ ι ρ ε π μ υ σ £" ν ω τ η σ η γ ό λ ο ι ξ α , 5 3 β ο β ν ω ί ε λ α γ ρ ε η ξ υ τ π ά ν Α 'Ρ ο 0 α Ο. ω Λ. > -3 ?- Ι-1 ο. 0 > -3 >- ο << ο δι ω Η ν ώ κ ι μ σ ε θ ι α κ ν ώ κ ι ν ω ν ι ο κ ν ω τ η σ η ό ν α τ α Κ ς έ κ ι τ ι λ ο π ς ι τ ε μ η σ η τ ρ ά ν υ σ ε σ ν ω ε σ ά τ σ α ι δ ς ή γ α λ λ α ς ή κ ι τ α μ ι λ κ α τ α μ έ θ ε σ ν ώ κ ι μ ο ν ο κ ι ο ν ω τ ι α κ ν ω ρ τ έ μ ν ώ κ ι τ ι λ ο π ν ω σ έ μ - - ή γ ο μ ρ α φ ε ν η τ σ ν ω ε σ ή ρ η τ α ρ α π ν ώ κ ι μ η τ σ α ι δ ν ω τ η σ ή ρ χ η τ ο ν ε μ ί ε κ ι τ ν α ε μ α γ ρ έ ά κ ι τ ο λ ι Π - ν ώ κ η θ ν υ σ ν ώ κ ι τ ν ο λ λ α β ι ρ ε π ν ω τ ς έ χ υ τ π ς έ κ ι μ ο ν ο κ ι ο ο κ ι ν ω ν ι ο κ ε μ ς ε τ η τ ό ι ρ η τ σ α ρ δ ς ω ε σ ύ φ ς ή κ ι ν ε Γ ς ι τ ο ν ε μ ί ε κ ι τ ν α η σ η π ό κ σ ω ε γ η τ ο ν ε μ ί ε κ ι τ ν α ή κ ι ν η ρ υ π ο μ ρ ε θ η ν ε μ ό χ γ ε λ Ε η ξ η τ ν ύ σ ε μ ς ε τ η τ ό ι ρ η τ σ α ρ δ ς ω ε σ ύ φ ς ή κ ι ν ε Γ •ο" δ- α. Ρ ? 3. 2. α. ο. ΕΙ •* •* 3 > ο -Η •2. δ •χ -3 > Ο Β -α ο > ο ο -α Β Η Β >ω Ο Β > ω -Ο Η Ρ 8 Ε Ε ο Ο Ι Ό (Ο Ο Β 3. α Ρ ο Η Ρ ο ?- α ••(Ο β α. < > -3 > Ρ ω α. ω Β ίο ω Ε Ρ ο ·- > 'ΰ > Ρ ω α. Η ο α. > •ω * Ό Ο Ρ ο Ό α. (Ο ?Γ Ο Μ 2. < Ι < Η ω ο Ο β <-< |- Β 3. 3. β Ο. ?— •Ο Γ!, Κ ο |? 3 •ω Κ ο Η Ό * Ρ Ο Η Ο ο Ό 3 α. Κ ο 1- 3 * υ> Ο Η β 3. << χ Ρ ο Η -ρ· <-ί ^ΐ Β > ω Α Β ι- > ο >« (Ο > Ρ ϋ Ρ ο κ Β >-α. Η| ε σ ν ω λ έ τ ν ο μ η σ η ν ό π κ Ε α κ α μ ί λ κ ή κ α ι ε ρ ε φ ι ρ ε π α τ α μ ή τ σ υ σ α ι μ σ ό κ γ α Π η σ η ρ ή τ ι π ε ν η τ α ι γ ν ώ ι ρ ο φ ο ρ η λ π ν ω τ ο χ γ ε λ έ ν ο τ ι α κ ν ώ σ α δ ν ω τ η σ η γ ό λ ο ι ξ α η ν έ μ ω ρ η λ κ ο λ ο · η σ η γ ό λ ο ι ξ α ή κ ι γ ο λ ο ν χ ε τ α ι γ ν ω ε σ ά φ ο π α α ί ε λ α γ ρ ε , ή κ ι τ σ ι γ ο λ η ν ι σ ά ρ Π ί ν ώ ά κ ρ υ π ν ω τ ς έ χ υ τ π ς έ κ ι μ η τ σ α Δ ι η σ η ρ ή τ ι π ε · ς η γ ν ω ε σ ή ρ χ α τ α μ ή τ σ υ σ , α ι ρ ά ν ε σ ά κ α ι ε γ ρ ε ν Ε , ς α ι ε γ ρ έ ν ε ν ώ γ η π ν ω μ ι σ ώ ε ν α ν α ς η σ η μ ό ν ο κ ι ο ξ ε ς ε ί γ ο λ ο ν χ ε τ ς α ι ε γ ρ έ ν ε ς ύ ο μ θ α τ σ ς υ ο τ σ ά κ ι λ υ α έ Ν ς ή γ ω γ α ρ α π ο ρ τ κ ε λ η ι α κ ς α ί γ ο λ ο ν χ ε τ ς η τ η σ α ρ δ ί π Ε ν ω ε σ ί μ θ υ ρ ν ώ κ ι τ σ ι ν ο ν α κ ν ω τ , ν ώ π μ ο π κ ε ς ό μ σ ι ρ η τ κ α ρ α Χ ν ώ ι γ ο λ ο ν χ ε τ η σ ω ρ ύ κ ι π ε ν ώ π μ ο π κ ε ν ω τ ς η σ ω ί ε μ ΟΡ 3. ο ω ά. ο ω 00 ί ο ω ΙΟ Γ-" 3. Ο ι-> Β ω ο οι 3. Ο Η· Β ω ^ο νο (Ν ου 3. Ο Β ω ου 3. Ο Β ω ·<* 3. Ο Η Β ω {Ν Μ3 < ι ω -3 ι < 2 - δ Τ Ρ Ι 7 - Ι Ε 9 - Ι Ε 8 - Ι Ε 0 1 - Ι Ε Γ- οο < < Ο ι 1/3 Η α. 5 1 - Μ Α Ι 6 1 - Μ Α Ι 1 1 - Ι Ε ά κ ι τ ν ο λ λ α β ι ρ ε π α τ α μ ύ λ ο ρ ε α α ι μ σ ό κ γ α Π ν ώ ι ρ ο φ ο ρ η λ π α τ α μ ή τ σ υ σ ι α κ υ ο ί π η κ ο μ ρ ε θ υ ο τ α ι ρ έ Α υ ο ρ ό φ ι ε α ς η τ Β Η Β 3. -Μ φ Ο (-· Β 3. 3. -Β α. ί ο ο. η σ υ χ σ ί ν Ε ς η ξ υ τ π ά ν α Β Ο. 'Ρ Β £Γ -Ο ;> γ. δ <_Ρ 'Μ Ο. Ο 9- Β ω 2 > -3 3. Ο > 3 ι- ο ;*-ω ω ?-3 ί- Β α. Β ο ο. ω Χ ν ώ κ ι τ ν ο λ λ α β ι ρ ε π ν ω τ η ξ α τ ν Έ υ ο ρ ό φ ι ε α ς η τ ν ώ ι ο ν ν ε η σ υ χ σ ί ν Ε ς η ξ υ τ π ά ν α ΪΓ !»- 1 ω Ο α. ><: > 3 3. Β < ο1 Β ω ο. *ω δ ω 3. 0 -3 ω δ > < -ω ο. Ο 9- Β (- ω 3. δ Β ω ί ο. -ω > ω Ι88Ν 0254-1483 (Χ)Μ(1999) 230 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ ΟΚ 06 11 14 15 Αριθ. καταλόγου: 0Β-0Ο-99-253-ΟΚ-0 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων τωυ Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 1,-2985 Λουξεμβούργο