title: Ανακοίνωση και τέταρτη έκθεση της Επιτροπής για την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση

eurovoc_concepts:
EU policy
radioactive waste
research and development
storage of waste
waste management

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 11. 01. 1999 COM(1998) 799 τελικό ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΚΑΙ ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 2. 1. Ραδιενεργά απόβλητα 2. 2. Αποθήκευση και διάθεση 2. 3. Άλλες πτυχές της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων 3. ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ 4. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 1 1 2 4 4 5 7 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με το ψήφισμα της 18ης Φεβρουαρίου 19801, το Συμβούλιο ενέκρινε Σχέδιο Κοινοτικής Δράσης στον χώρο των ραδιενεργών αποβλήτων για την περίοδο 1980 έως 1992. Το Σχέδιο αυτό παρατάθηκε έως τα τέλη του 1999 με το ψήφισμα του Συμβουλίου της 15ης Ιουνίου 1992. Ανανεώνοντας το, το Συμβούλιο θεωρεί ότι το σχέδιο για την περίοδο 1980-1992 «υπήρξε επιτυχές» και ότι οι τρέχουσες κοινοτικές δραστηριότητες αναφορικά με τεχνικά, νομικά, και διοικητικά θέματα της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων πρέπει «να συνεχίσουν και να επεκταθούν». Το σημείο 1 του σχεδίου απαιτεί συνεχή ανάλυση της κατάστασης όσον αφορά τα ραδιενεργά απόβλητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και η Επιτροπή καλείται να υποβάλλει τακτικά στο Συμβούλιο ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης και των προοπτικών στα κράτη μέλη. Επίσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να τηρείται ενήμερο. Το 1983, 1987, και 1993 η Επιτροπή υπέβαλε εκθέσεις^ οι οποίες περιλάμβαναν προβλέψεις έως τα τέλη του αιώνα, στις εκθέσεις του 1983 και 1987, και έως το 2020 στην έκθεση του 1993. Η Επιτροπή υποβάλει ως παράρτημα της παρούσας ανακοίνωσης την τέταρτη έκθεση της η οποία βασίζεται στην κατάσταση το 1997 και η οποία συντάχθηκε με τον ίδιο τρόπο όπως και οι προηγούμενες εκθέσεις στηριζόμενη σε πληροφορίες που παρείχαν τα κράτη μέλη. ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Ως ραδιενεργά απόβλητα νοούνται υλικά για τα οποία δεν προβλέπεται περαιτέρω χρήση και τα οποία πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διαχείρισης σε ένα σύστημα δήλωσης, προηγούμενης άδειας, και ελέγχου το οποίο καθορίζεται από διεθνείς συστάσεις και κοινοτική ή εθνική νομοθεσία. Αντικείμενο της έκθεσης αποτελούν, κατά κύριο λόγο, τα ραδιενεργά απόβλητα εντός του συστήματος ελέγχου. Εξάλλου, η έκθεση πραγματεύεται τα απόβλητα από βιομηχανικές διεργασίες τα οποία συνεπάγονται συγκεντρώσεις φυσικών ραδιονουκλεΐδίων και καταλοίπων από τον εμπλουτισμό του ουρανίου, απόβλητα δηλαδή τα οποία επίσημα δεν θεωρούνται ως ραδιενεργά. Οι διεργασίες και οι τεχνικές οι οποίες χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση όλων των κατηγοριών ραδιενεργών αποβλήτων έχουν αναπτυχθεί σε σημείο ώστε να μπορούν να εφαρμόζονται σε βιομηχανική κλίμακα. Η μόνη πτυχή η οποία δεν έχει Βλ. ΕΕ αριθ. C51/1-2-3 της 29/02/1980 Ανακοινώσεις της Επιτροπής στο Συμβούλιο «Πρώτη Έκθεση για την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων στην Κοινότητα)», έγγρ. COM(83) 262 της 16/05/1983, «Δεύτερη Έκθεση», έγγρ. COM(87)3l2 της 29/07/1987 και «Τρίτη Έκθεση», έγγρ. COM(93)88 της 01/04/1993. τεθεί ακόμη στην πράξη είναι η εναπόθεση ραδιενεργών αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, τα οποία παράγουν θερμότητα, σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Μολονότι η τεχνική εφικτότητά της έχει καταδειχτεί σε εκτεταμένες πειραματικές έρευνες και πολυάριθμες συναφείς μελέτες, η υλοποίηση της καθυστερεί σε ορισμένα κράτη μέλη λόγω δυσκολιών όσον αφορά την χορήγηση αδειών και λόγω προβλημάτων αντίληψης του θέματος εκ μέρους τ,ου κοινού. Τέλος, ο πλήρης παροπλισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων είναι εφικτός και έχει καταδειχτεί με πρότυπα έργα αποσυναρμολόγησης μεγάλης κλίμακας. 2. 1. Ραδιενεργά απόβλητα Όλα τα κράτη μέλη έχουν ραδιενεργά απόβλητα έστω και εάν οι ποσότητες αποβλήτων που απαιτούν αποθήκευση και διάθεση μακράς διάρκειας είναι πολύ μικρές σε χώρες οι οποίες δεν έχουν ικανότητα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας. Τα ραδιενεργά απόβλητα παράγονται κυρίως από τέσσερα είδη δραστηριότητας: - πυρηνική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων τελικής φάσης του κύκλου πυρηνικού καυσίμου και του παροπλισμού· - - λειτουργία ερευνητικών αντιδραστήρων χρήση ακτινοβολίας και ραδιενεργών υλικών στην ιατρική, τη γεωργία, τη βιομηχανία, και την έρευνα· - επεξεργασία υλικών με φυσικά ραδιονουκλεΐδια. Η συνημμένη έκθεση παρέχει λεπτομέρειες των αποβλήτων που προέρχονται από τις τρεις πρώτες δραστηριότητες σε πενταετείς περιόδους έως το 2020 και περιέχει γενικές πληροφορίες σχετικά με την τέταρτη δραστηριότητα. Τα στοιχεία λαμβάνουν υπόψη αποκλειστικά την παραγωγή εγκαταστάσεων που ήδη βρίσκονται σε λειτουργία, είναι υπό κατασκευή, ή των οποίων η κατασκευή έχει προγραμματιστεί οριστικά, και πιθανόν είναι πολύ πλησίον των ελαχίστων ποσοτήτων που αναμένονται. Η έκθεση διακρίνει μεταξύ αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας (που δεν παράγουν θερμότητα), τόσο βραχύβιων (έως 30 έτη) όσο και μακρόβιων, αποβλήπον υψηλής ραδιενέργειας τα οποία συμπεριλαμβάνουν εξυαλωμένα κατάλοιπα από επανεπεξεργασία, και εγκλωβισμένα αναλωμένα καύσιμα τα οποία έχουν χαρακτηριστεί ως ραδιενεργά απόβλητα. Όλες οι ποσότητες αναφέρονται σε στερεοποιημένα εγκλωβισμένα απόβλητα τα οποία προορίζονται για διάθεση. Τα στοιχεία αναφορικά με ποσότητες μη επεξεργασμένων αποβλήτων έχουν προσαρμοστεί με βάση τις πιθανότητες διεργασίας επεξεργασίας προκειμένου να παρουσιαστεί μια συνεκτική δέσμη δεδομένων. Στα κράτη μέλη τα οποία δεν έχουν πρόγραμμα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, η παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων τα οποία απαιτούν αποθήκευση και διάθεση είναι χαμηλή, κατά κανόνα 0,5 m3 ανά εκατομμύριο κατοίκων, μολονότι η ποσότητα αυτή μπορεί να ανέλθει σε 10 m3 ανά εκατομμύριο κατοίκων στις χώρες οι οποίες διαθέτουν ερευνητικούς αντιδραστήρες. Οι μονάδες πυρηνικής παραγωγής στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι κατά κύριο λόγο αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος ικανότητας 1. 000 MWe. Κατά κανόνα, οι μονάδες αυτές παράγουν ετησίως περίπου 100 m3 βραχύβιων αποβλήτων λειτουργίας με ποσότητες οι οποίες δεν υπερβαίνουν τα 50 m3 όσον αφορά τις πλέον πρόσφατες μονάδες. Τα εξαντλημένα πυρηνικά καύσιμα που παράγονται από έναν «μέσο» αντιδραστήρα ανέρχονται σε 20 με 30 τόνους βαρέων μετάλλων ετησίως ανάλογα με τον εμπλουτισμό του καυσίμου και τη διαθεσιμότητα της μονάδας. Ο παροπλισμός μιας «μέσης» πυρηνικής μονάδας έχει ως αποτέλεσμα την παραγωγή 10. 000 m3 ραδιενεργών αποβλήτων περίπου. Δεδομένου, όμως, ότι ο παροπλισμός καθυστερεί συνήθως επί δεκαετίες, ένα μικρό μόνο ποσοστό των παραγόμενων αποβλήτων συμπεριλαμβάνεται στα στοιχεία της έκθεσης. Εντούτοις, κατά την περίοδο 2020 έως 2050 μπορεί να αναμένονται μεγάλες ποσότητες αποβλήτων από παροπλισμό οποία προκύπτουν από Σύμφωνα με την συνημμένη έκθεση, η προβλεπόμενη ετήσια παραγωγή εγκλωβισμένων ραδιενεργών αποβλήτων (όλων των κατηγοριών) στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέρχεται σε 50. 000 m3, ποσότητα η οποία είναι οριακά μικρότερη για την περίοδο έως το 2000 και οριακά υψηλότερη μετά το 2000. Μετά το 2000, η μείωση των αποβλήτων τα οποία παράγονται από το κλείσιμο παλαιών μονάδων αντισταθμίζεται από την αύξηση των αποβλήτων τα την αποσυναρμολόγηση πυρηνικών εγκαταστάσεων. Τα συνολικά αυτά ποσά υποδηλώνουν ριζική μείωση σε σύγκριση με τα ποσά τα οποία παρουσιάστηκαν στην προηγούμενη (τρίτη) έκθεση σύμφωνα με την οποία προβλέπονταν 80. 000 ni ετησίως για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξάλλου, η προηγούμενη έκθεση δεν λάμβανε υπόψη τα απόβλητα από την Αυστρία, τη Φινλανδία, και τη Σουηδία, που την εποχή εκείνη δεν είχαν προσχωρήσει στην Ένωση. Η μείωση αυτή οφείλεται στους εξής παράγοντες: η κατασκευή νέων μονάδων πυρηνικής ενέργειας έχει σχεδόν ανασταλεί (με εξαίρεση τη Γαλλία)· ένας ορισμένος αριθμός παλαιών μονάδων έχει κλείσει οριστικά- οι φορείς εκμετάλλευσης των πυρηνικών μονάδων καταβάλλουν τεράστιες προσπάθειες προκειμένου να μειώσουν την παραγωγή αποβλήτων στην πηγή· εφαρμόζονται προηγμένες τεχνικές μείωσης του όγκου των αποβλήτων. Η επανεπεξεργασία εξαντλημένου καυσίμου αντιδραστήρων* και η επακόλουθη εξυάλωση προϊόντων σχάσης πραγματοποιείται σε εμπορική βάση στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ένα τμήμα του εξαντλημένου καύσιμου το οποίο υπόκειται σε επανι:πι:ξεργασΐα προέρχεται από άλλα κράτη μέλη. Τρία κράτη μέλη, η Φινλανδία, η Ισπανία, και η Σουηδία αποφάσισαν να εγκλωβίζουν το σύνολο των εξαντλημένων καυσίμων με προορισμό την άμεση διάθεση ενώ άλλα κράτη μέλη προετοιμάζουν, επίσης, Η επανεπεξεργασία και η χρήση ανακυκλωμένου ουρανίου και πλουτωνίου εξετάζεται στην πρόσφατη ανακοίνωση της Επιτροπής με αντικείμενο το ενδεικτικό πυρηνικό πρόγραμμα, έγγρ. ΟΌΜ(97)40Ι τελικό της 25/9/97. χη διάθεση ορισμένων ειδών εξαντλημένου καυσίμου χωρίς επανεπεξεργασία. Ενχούχοις, η ανακύκλωση επανεπεξεργασμένου πλουχωνίου και ουρανίου σε αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος με την παραγωγή καυσίμου μικτού οξειδίου αποτελεί πλέον καθιερωμένη τεχνολογία. Εξάλλου, η μέθοδος ανακύκλωσης σχάσιμου υλικού σε αντιδραστήρες αυτόματης παραγωγής δεν πρόκειται να είναι διαθέσιμη σε βραχυπρόθεσμο ή μεσοπρόθεσμο διάστημα. 2. 2. Αποθήκευση και διάθεση Η αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων έχει καχασχεί πλέον συνηθισμένη διαδικασία. Μια σημαντική εξέλιξη από χην εποχή χης προηγούμενης έκθεσης είναι όχι ορισμένα κράχη μέλη έχουν ολοκληρώσει ή έχουν θέσει σε λειχουργία κεντρικές εγκαχασχάσεις αποθήκευσης για εξυαλωμένα απόβλητα χα οποία επισχρέφονχαι μετά από επανεπεξεργασία ή για εξαντλημένα καύσιμα το οποία προορίζονται για άμεση διάθεση. Τα κράτη μέλη τα οποία δεν διαθέτουν ικανότητα παραγωγής πυρηνικής ενέργειας έχουν αναστείλει, τουλάχιστον προς χο παρόν, σχέδια για ni διάθεση χων ραδιενεργών αποβλήχων χους. Επιπλέον, χρεις χώρες με μονάδες παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, η Ιταλία, οι Κάτω Χώρες, και το Ηνωμένο Βασίλειο, αποφάσισαν να αναβάλουν τη διάθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας για περιόδους οι οποίες κυμαίνονται από 50 έτη τουλάχιστον έως άνω των 100 ετών. Όλα τα κράτη μέλη τα οποία έχουν προγράμματα μονάδων πυρηνικής ενέργειας προβαίνουν σε διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων. Έως τα τέλη του 1994, διατέθηκαν συνολικά 1. 640. 000 m3 με θαλάσσια απόρριψη (έως χο 1982), με επιφανειακή διάθεση, χαφή σε μικρό βάθος, ή με απόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Η Φινλανδία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Σουηδία, και το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτουν εγκαταστάσεις επιφανειακής διάθεσης και ταφής σε μικρό βάθος για ραδιενεργά απόβλητα με μικρές ποσότητες μακρόβιων ραδιονουκλεϊδίων. Η Γερμανία διαθέτει εγκατάσταση χαφής σε βαθιά γεωλογικά σχρώμαχα σε ένα παλαιό ορυχείο άλαχος. Τα μακρόβια απόβληχα χα οποία παράγουν θερμότητα αποθηκεύονται επιφανειακά έως όχου καχασκευασχούν εγκαχασχάσεις εναπόθεσης σε βαθιά γεωλογικά σχρώμαχα. Ορισμένα κράχη μέλη εκτελούν προπαρασκευαστικές εργασίες για χη διάθεση αποβλήχων χου είδους αυχού όπως, για παράδειγμα, λειχουργία υπογείων εργαστηρίων, αναζήτηση χώρων εναπόθεσης, ή προετοιμασία χορήγησης άδειας. 2. 3. Άλλες πτυχές της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων Η χρηματοδότηση της έρευνας και ανάπτυξης στον χώρο των ραδιενεργών αποβλήχων μειώθηκε βαθμιαία χα τελευταία έτη, κυρίως επειδή οι περισσότερες διαδικασίες και χεχνικές έχουν πλέον αναπτυχθεί σε σημείο ώστε να μπορούν να εφαρμόζονται σε βιομηχανική κλίμακα. H μόνη πτυχή η οποία δεν έχει υλοποιηθεί ακόμη είναι η διάθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας που παράγουν θερμότητα καθώς και ο καθορισμός και η υιοθέτηση δεικτών ασφαλείας οι οποίοι είναι έγκυροι για πολύ μακρές χρονικές περιόδους. Ένα τμήμα της διαθέσιμης χρηματοδότησης προορίζεται σήμερα για βασικότερα ερευνητικά θέματα όπως, για παράδειγμα, τεχνικές διαχωρισμού και μεταστοιχείωσης μακρόβιων προηγμένες ραδιονουκλεΐδίων. Όλα χα κράτη μέλη τα οποία διαθέτουν προγράμματα πυρηνικής ενέργειας έχουν δημιουργήσει φορείς οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για το σύνολο ή τμήμα της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων. Ο έλεγχος της δραστηριότητας των εν λόγω φορέων έχει ανατεθεί στις αρχές ασφαλείας. Η συνημμένη έκθεση παρέχει ορισμένες πληροφορίες σχετικά με το κόστος των διαφόρων φάσεων της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων. Για παράδειγμα, η διάθεση αποβλήτων τα οποία δεν παράγουν θερμότητα κοστίζει ορισμένες χιλιάδες ECU/m3, ενώ η διάθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας είναι πολύ πιο δαπανηρή. Χώροι εναπόθεσης αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας αναμένεται να κοστίσουν μεταξύ 2 και 4 εκατομμυρίων ECU ανεξάρτητα από τις ενεχόμενες ποσότητες αποβλήτων. Η χρηματοδότηση της τελικής φάσης του κύκλου πυρηνικού καυσίμου μπορεί να διασφαλιστεί με διάφορους τρόπους. Όμως, στην πλειονότητα των κρατών μελών η χρηματοδότηση γίνεται διαμέσου διάθεσης τμήματος της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος για το σχηματισμό αποθεματικού για το σκοπό αυτό. Όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαθέτουν νόμους, κανονισμούς, και πρότυπα όσον αφορά τη ραδιοπροστασία και, σε ορισμένο βαθμό, για τον έλεγχο και τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων. Η κοινοτική νομοθεσία εφαρμόζεται, ειδικότερα, στους τομείς των προτύπων ασφαλείας όσον αφορά τη ραδιοπροστασία, τον έλεγχο της μεταφοράς ραδιενεργών υλικών, και τους ελέγχους διασφάλισης σχάσιμου υλικού το οποίο μπορεί να περιλαμβάνεται σε απόβλητα ή αναλωμένα καύσιμα τα οποία έχουν δηλωθεί ως απόβλητα. Σύμφωνα με την οδηγία αριθ. 85/337/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία αριθ. 97/11/ΕΟΚ, απαιτείται αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των εγκαταστάσεων διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η διεθνής σύμβαση για την ασφάλεια της διαχείρισης των αναλωμένων καυσίμων και την ασφάλεια της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων μπορεί να υπογραφεί από τα συμβαλλόμενα μέρη από χο Σεπτέμβριο 1997. Κατά τα τέλη Φεβρουαρίου 1998, τη Σύμβαση είχαν υπογράψει τα ακόλουθα κράτη μέλη: Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ελλάδα, ΗΒ, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Σουηδία, και Φινλανδία. 3. ΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί τμήμα του ανανεωμένου σχεδίου δράσης στον τομέα των ραδιενεργών αποβλήτων. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή διατύπωσε χο 1994 χην «Κοινοτική στρατηγική για τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων»*. Βασικά, η στρατηγική προσανατολίζεται προς τη δημόσια ασφάλεια και την περιβαλλοντική προστασία. Η προσέγγιση έγκειται σε εναρμόνιση σε κοινοτικό επίπεδο, όποτε είναι δυνατό, των αρχών και πρακτικών της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων προκειμένου να διασφαλιστεί ένα ισοδύναμο και αποδεκτό αποτέλεσμα ασφάλειας σε όλη χην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αποτελεί ένα συνεκτικό μέσο ενός Ανακοίνωση COM(94) 66 τελικό της 2/3/1994 μακροπρόθεσμου προγράμματος, χο οποίο απαιτεί μια σταδιακή προσέγγιση όσον αφορά τη μελλοντική εφαρμογή του. Εστιάζεται σε ένα αριθμό βασικών στοιχείων τα οποία θα μπορούσαν να ωφεληθούν από μια κοινή προσέγγιση σε κοινοτικό επίπεδο. Τα στοιχεία αυχά είναι χα εξής: καθορισμός και χαξινόμηση χων ραδιενεργών αποβλήχων ελαχιστοποίηση χων αποβλήχων μεταφορά χων ραδιενεργών αποβλήχων επεξεργασία και διάθεση αποβλήχων ενημέρωση χου κοινού· και χρημαχοδόχηση χης διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήχων. Σχο ψήφισμα για χη διαχείριση χων ραδιενεργών αποβλήχων, χου Δεκεμβρίου 19945, χο Συμβούλιο επικρόχησε χην κοινοτική στρατηγική και κάλεσε την Επιτροπή να συνεχίσει το έργο της στον τομέα με τη συνδρομή της συμβουλευτικής επιτροπής η οποία συγκροτήθηκε για το σχέδιο δράσης. Ειδικότερα, ζήτησε από την Επιτροπή να συνεχίίσει τις εργασίες της σχετικά με τον καθορισμό των όρων ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης υλικών με χαμηλή ραδιενεργό μόλυνση·· επαναβεβαίωσε τη σημασία της εξακολούθησης των προσπαθειών με στόχο τη μείωση του όγκου και της ραδιοτοξικότητας των ραδιενεργών αποβλήτων πρότεινε να εξεταστούν περαιτέρω διάφορες προσεγγίσεις οι οποίες μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα την ελαχιστοποίηση της μεταφοράς ραδιενεργών αποβλήτων, τόνισε την ανάγκη αντικειμενικής ενημέρωσης του πληθυσμού σχετικά με τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων και κάλεσε την Επιτροπή να συνεχίσει, και όπου τούτο απαιτείται, να εντείνει τις προσπάθειες της για το σκοπό αυτό. Ορισμένα θέματα της στρατηγικής, αποκαλούμενα «δράσεις» αποτέλεσαν αντικείμενο μελετών από εξωτερικούς φορείς και αξιολόγησης στο πλαίσιο εξειδικευμένων ομάδων εργασίας. Τα αποτελέσματα διατέθηκαν με τη μορφή τεχνικών εκθέσεων και η Επιτροπή προγραμματίζει ανακοινώσεις με βάση τις εν λόγω μελέτες. Οι μελέτες αυτές είναι οι εξής: χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων ισοδυναμία ραδιενεργών αποβλήτων διαχείριση σφραγισμένων ειδών διαχείριση αποβλήχων με υψηλές συγκεντρώσεις φυσικών ραδιονουκλεϊδίων. Οι περισσότερες από τις ανακοινώσεις αυτές θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση σχεδίων οδηγιών του Συμβουλίου. εμπειρογνωμόνων κατηγοριοποίηση και Στο πλαίσιο του κοινοτικού προγράμματος έρευνας και ανάπτυξης στον τομέα της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης (1994-1998), το μεγαλύτερο τμήμα των εργασιών όσον αφορά τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων αφιερώνεται στην περαιτέρω ανάπτυξη και παγίωση της μακροπρόθεσμης ασφάλειας της μεθοδολογίας αξιολόγησης καθώς και στην εφαρμογή της σε διάφορους χώρους, έννοιες και είδη αποβλήτων. Το πρόγραμμα αυτό στηρίζει, επίσης, τη λειτουργία υπογείων ερευνητικών εγκαταστάσεων που παρέχουν δείγματα και δεδομένα τα οποία απαιτούνται για τη διερεύνηση της εφικτότητας μελλοντικών χώρων εναπόθεσης. Ο προηγμένος διαχωρισμός και η μεταστοιχείωση μακρόβιων ραδιονουκλεϊδίων, και ιδιαίτερα του πλουτωνίου και του αμερίκιου, αποτελούν σημαντικά θέματα μελέτης. Η έρευνα αναφορικά με τον παροπλισμό των πυρηνικών εγκατασχάσεων σχο πλαίσιο χου προγράμμαχος Ε&Α για χην περίοδο 1994-1998 περιορίζεχαι κυρίως σε ορισμένες βελτιώσεις της τεχνολογίας παροπλισμού και στην δοκιμή και επίδειξη τεχνικών παροπλισμού σε αποσυναρμολόγηση πλήρους κλίμακας. 5 Επίσημη Εφημερίδα των ΕΚ αριθ. C 379/01 της 19ης Δεκεμβρίου 1994 6 Όσον αφορά χην κοινοτική νομοθεσία, ένα πρόσφατο γεγονός ήταν η υιοθέτηση από το Συμβούλιο της αναθεώρησης το 1996 των βασικών κανόνων προστασίας της υγείας του πληθυσμού και των εργαζομένων από χους κινδύνους που προκύπτουν από τις ιοντίζουσες ακτινοβολίες. Οι διατάξεις της οδηγίας** πρέπει να μεταφερθούν στις εθνικές νομοθεσίες πριν τις 13 Μαίου 2000. Στοιχεία ιδιαίτερης σημασίας όσον αφορά τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων είναι χαμηλότερα όρια δόσεων για το κοινό και τους εργαζόμενους και επίπεδα δήλωσης ειδικά για χα ραδιονουκλεΐδια. Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι η υιοθέτηση από το Συμβούλιο τροποποίησης της οδηγίας σχετικά με την αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Η τροπολογία αυτή? απαιτεί τη διεξαγωγή αξιολόγησης όχι μόνο για τους χώρους εναπόθεσης ραδιενεργών αποβλήτων αλλά, επίσης, και για τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης με προγραμματισμένη διάρκεια αποθήκευσης άνω των δέκα ετών. Οι διατάξεις της εν λόγω τροποποίησης πρέπει να μεταφερθούν στις εθνικές νομοθεσίες πριν τις 14 Μαρτίου 1999. 4. ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ Επισύρεται η προσοχή του Συμβουλίου σε διάφορους τομείς στους οποίους, κατά την Επιτροπή, απαιτείται περαιτέρω δράση από τα κράτη μέλη και την Επιτροπή. • Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να συνεχίσουν τις δραστηριότητες τους όσον αφορά την επιλογή τοποθεσιών, την κατασκευή, τη λειτουργία, και το κλείσιμο χώρων εναπόθεσης αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας σε σχηματισμούς αργίλου, γρανίτη, ή άλατος σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Ένα από τα βασικά προβλήματα είναι η έλλειψη αποδοχής από το κοινό όσον αφορά οποιαδήποτε συγκεκριμένη τοποθεσία στο έδαφος τους. Ένα καλύτερο πρόγραμμα ενημέρωσης του κοινού μπορεί να συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτής της έλλειψης αποδοχής και η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρέχει πληροφορίες για το σκοπό αυτό. • Χάρη στη στήριξη των εργασιών που επιτελούν οι φορείς διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων για την αξιολόγηση της ασφάλειας των χώρων εναπόθεσης αποβλήτων σε βαθιά γεωλογικά στρώματα, η Επιτροπή αντιλήφθηκε τις δυσκολίες που υπάρχουν όσον αφορά την αποδοχή των εργασιών από τις αρχές ασφάλειας. Συνεπώς, συνιστά τη συμμετοχή, στο μέτρο του δυνατού, των εθνικών αρχών ασφάλειας στις προπαρασκευαστικές εργασίες πριν από την υποβολή των αιτήσεων χορήγησης αδείας για τους εν λόγω χώρους εναπόθεσης και την ενθάρρυνση της συνεργασίας των αρχών ασφάλειας των κρατών μελών. • Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να συνεχίσουν τις προσπάθειες τους με σκοπό τη μείωση των όγκων αποβλήτων από όλες τις πυρηνικές εφαρμογές τόσο χάρη σε μέτρα για μείωση των όγκων στην πηγή όσο διαμέσου της εφαρμογής προηγμένων τεχνικών μείωσης του όγκου των αποβλήτων. Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να προωθηθεί η ανταλλαγή πληροφοριών σε κοινοτικό επίπεδο όσον 6 Οδηγία αριθ. 96/29/EURATOM της 13ης Mdtoo 1996 7 Οδηγία αριθ. 97/11/ΕΟΚ της 3ης Μαρτίσυ1997 7 αφορά χις εξελίξεις στις πρακτικές μείωσης του όγκου των αποβλήτων για τα διάφορα είδη αποβλήτων. • Ως αποτέλεσμα της απολύμανσης ή χης απλής ραδιενεργούς διάσπασης, ακόμα και μεγάλες ποσότητες αποβλήτων τα οποία έχουν δηλωθεί ως ραδιενεργά τελικά παρουσιάζουν πολύ χαμηλά επίπεδα υπολειμματικής ραδιενέργειας. Πράγματι, μετά την αποσυναρμολόγηση πυρηνικών εγκαταστάσεων, ένα μεγάλο τμήμα υλικών μπορεί να απαλλαγεί πλήρως από την τεχνική (δηλαδή της οφειλόμενη στην ανθρώπινη δραστηριότητα) ραδιενέργεια. Μπορεί να υπάρξουν επιτρεπόμενα όρια για τα υλικά αυτά, συχνά όμως σε περιπτωσιολογική βάση μόνο. Είναι σημαντικό να αναπτυχθεί μια κοινή δέσμη κανόνων σε κοινοτικό επίπεδο όσον αφορά τα επιτρεπόμενα όρια, υπό όρους ή όχ^ όσον αφορά τα υλικά αυτά. Η παρούσα κατάσταση όπου ορισμένες χώρες έχουν επιτρεπόμενα όρια ενώ άλλες δεν έχουν, με τις επακόλουθες συνέπειες όσον αφορά την ελευθέρωση και την κυκλοφορία των υλικών στην αγορά, είναι σαφές ότι δεν είναι ικανοποιητική. Η Επιτροπή επαναλαμβάνει την έκκληση που απευθύνει στη στρατηγική για αυτάρκεια σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τη διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων. Παρόμοια με τη στρατηγική για τα ραδιενεργά απόβλητα, η Ένωση θα πρέπει να στοχεύει στην αυτάρκεια παρά το γεγονός ότι η μεταφορά εκτός των χωρών της Ένωσης δεν αποκλείεται από την κοινοτική νομοθεσία σχετικά με τον έλεγχο της μεταφοράς ραδιενεργών αποβλήτων. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν συμπεριλάβει την αυτάρκεια σε εθνικό επίπεδο στη νομοθεσία τους απαγορεύοντας τη διάθεση ξένων αποβλήτων. Οι χώρες με μεγάλη παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων είναι, χωρίς αμφιβολία, σε θέση να διαθέτουν τα απόβλητα τους στο έδαφος τους. Εντούτοις, η εθελούσια συνεργασία των κρατών μελών θα πρέπει να παραμείνει δυνατότητα σε περιπτώσεις στις οποίες, για παράδειγμα, μια περιφερειακή προσέγγιση όσον αφορά τη διάθεση θα μπορούσε να είχε ως αποτέλεσμα καλύτερη ασφάλεια και περιβαλλοντικά οφέλη. Τέλος, η έρευνα και η ανάπτυξη θα πρέπει να συνεχίσει στο χώρο της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων με στόχο τη βελτίωση των δεδομένων, των προτύπων, και των συλλήψεων που συνδέονται με τη μακροχρόνια ασφάλεια της διάθεσης των μακρόβιων αποβλήτων, (και ειδικότερα των αποβλήτων που παράγουν θερμότητα). Επίσης, η έρευνα στο χώρο του προηγμένου διαχωρισμού και της μεταστοιχείωσης θα πρέπει να συνεχίσει. ΤΕΤΑΡΤΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ για την : Τρέχουσα Κατάσταση και τις Προοπτικές Διαχείρισης Ραδιενεργών Αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση ΠΡΟΛΟΓΟΣ Jo σημείο 1 του κοινοτικού σχεδίου δράσης στον τομέα των ραδιενεργών αποβλήτων για το 1993-1999, το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Υπουργών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων τον Ιούνιο 19921, προβλέπει συνεχή ανάλυση από την Επιτροπή της κατάστασης αναφορικά με τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Προκειμένου να δώσει τη δυνατότητα στην Κοινότητα και τα κράτη μέλη να χρησιμοποιήσουν τα αποτελέσματα της εν λόγω ανάλυσης, η Επιτροπή υποβάλλει σε περιοδική βάση εκθέσεις στο Συμβούλιο Υπουργών. Έτσι, υποβλήθηκαν εκθέσεις στο Συμβούλιο το 19832, 19873 και 19934. Το παρόν έγγραφο αποτελεί την τέταρτη έκθεση σχετικά με τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα* ενημερώνει και συμπληρώνει τις πληροφορίες οι οποίες παρουσιάσθηκαν σε προηγούμενες εκθέσεις και, για πρώτη φορά, παρέχει πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση στις χώρες που προσχώρησαν στην Ένωση το 1995, δηλαδή την Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία. Η παρούσα έκθεση βασίζεται σε πληροφορίες από εθνικές πηγές που παρείχαν οι αντιπρόσωποι των κρατών μελών στην ειδική ομάδα εργασίας, η οποία συγκροτήθηκε από τη Συμβουλευτική Επιτροπή της Κοινότητας για το Κοινοτικό Σχέδιο Δράσης στον Τομέα των Ραδιενεργών Αποβλήτων. Προηγούμενες εκθέσεις περιλαμβάνουν γενικές πληροφορίες σχετικά με τα ραδιενεργά απόβλητα, τις οποίες ο αναγνώστης μπορεί να συμβουλευθεί προκειμένου να συμπληρώσει τις πληροφορίες του παρόντος εγγράφου. ι Ψήφισμα του Συμβουλίου (92/C 158/02) της 15ης Ιουνίου 1992 σχετικά με την ανανέωση του κοινοτικού σχεδίου δράσης στον τομέα των ραδιενεργών αποβλήτων. Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο Υπουργών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, έγγρ. COM(83) 262 τελικό της 16705/83 με τίτλο "Ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης και προοπτικές στον τομέα της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. " Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο Υπουργών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, έγγρ. COM(87) 312 τελικό of 29/07/87 με τίτλο "Ανάλυση της τρέχουσας κατάστασης και προοπτικές στον τομέα της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα - 2η έκθεση. " Ανακοίνωση της Επιτροπής στο Συμβούλιο Υπουργών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έγγρ. CO Μ (9 3) 88 τελικό της 1ης Απριλίου 1993 με τίτλο 'Τρίτη έκθεση της Επιτροπής για την τρέχουσα κατάσταση και τις προοπτικές διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. " Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε ΝΑ ΠΡΟΛΟΓΟΣ 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ 1. 1 Ποσότητες ραδιενεργών αποβλήτων 1. 2 Επεξεργασία και εγκλωβισμός 1. 3 Αποθήκευση και διάθεση 1. 4 Έρευνα και ανάπτυξη 1. 5 Λειτουργική ασφάλεια 1. 6 Οργανισμοί διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων 1. 7 Κόστος, χρηματοοικονομικά σχέδια και υποχρεώσεις 1. 8 θεσμικά και ρυθμιστικά θέματα 2. ΠΗΓΕΣ, ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ, ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝΕΕ 2. 1 Πηγές ραδιενεργών αποβλήτων 1 1. 2 , 3 4 5 5 5 6 7 9 9 2. 2 Πρόσφατες σημαντικές εξελίξεις αναφορικά με τα ραδιενεργά απόβλητα 10 2. 3 Κατηγορίες ραδιενεργών αποβλήτων που χρησιμοποιούνται στην παρούσα έκθεση 2. 4 Ποσότητες ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων και εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης και διάθεσης 3. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΕ Σ 3. 1 Εξελίξεις μετά την τρίτη έκθεση 3. 2 Η πολιτική διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στην ΕΕ 3. 2. 1 Αυστρία 3. 2. 2 Βέλγιο 11 14 19. 19 20 20 21 3. 2. 3 Δανία. :. 3. 2. 4 Φινλανδία 3. 2. 5 Γαλλία. 3. 2. 6 Γερμανία 3. 2. 7 Ελλάδα 3. 2. 8 Ιρλανδία 3. 2. 9 Ιχαλία. 3. 2. 10 Λουξεμβούργο 3. 2. 11 Κάχω Χώρες 3. 2. 12 Πορτογαλία 3. 2. 13 Ισπανία 3. 2. 14 Σουηδία 3. 2. 15 Ηνωμένο Βασίλειο 3. 2. 16 Ευρωπαϊκή Επιτροπή 3. 3 Τρέχουσα πρακτική 3. 3. 1 Προσέγγιση συστήματος 3. 3. 2 Επεξεργασία και εγκλωβισμός 3. 3. 3 Εγκαχασχάσεις προσωρινής αποθήκευσης : 24 24 25 28 30 31 31 32 32 34 34 35 36 38 39 39 40 42 3. 3. 3. 1 Απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας 42 3. 3. 3. 2 Απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας από επανεπεξεργασία και αναλωμένα καύσιμα που προορίζονται για άμεση διάθεση 43 3. 3. 4 Διάθεση 3. 3. 5 Διαχείριση χων ραδιενεργών αποβλήτων από χον παροπλισμό πυρηνικών σταθμών 3. 4 Μελλοντικές εξελίξεις 3. 4. 1 Το πρόγραμμα Ε&Α της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης 46 47 48 49 3. 4. 2 Δραστηριότητες Ε&Α της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα του παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων 3. 4. 3 Το πρόγραμμα άμεσης δράσης στον τομέα της Ε&Α της Ευρωπαϊκής Κοινότητας το οποίο εκτελείται από το Κοινό Κέντρο Ερευνών , 3. 4. 4 Ε&Α στα κράτη μέλη 4. Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝΕΕ 4. 1 Ρύθμιση και έλεγχος 4. 1. 1 Η διεθνής σκηνή 52 52 54 58 58 58 4. 1. 1. 1 ΗΔιεθνής Επιτροπή Ακτινοπροστασίας (ICRP). 58 4. 1. 1. 2 Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA) 4. 1. 1. 3 Οργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας του ΟΟΣΑ (ΝΕΑ) 59 60 4. 1. 1. 4 Διεθνείς Συμβάσεις 4. 1. 2 Κοινοτική νομοθεσία και συστάσεις 4. 1. 3 Εθνικοί έλεγχοι της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων στα κράτη μέλη 4. 2 Αξιολόγηση της ασφάλειας της διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων 4. 2. 1 Αξιολόγηση χων επιδόσεων. '. 4. 2. 2 Ανακτησιμότητα 4. 2. 3 Διείσδυση ατόμων στους χώρους εναπόθεσης 4. 2. 4 θεσμικός έλεγχος 4. 3 Τρέχουσες εξελίξεις 5. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ 5. 1 Κόστος, χρηματοοικονομικές προβλέψεις και κυριότητα των ραδιενεργών αποβλήτων 5. 1. 1 Αυστρία 5. 1. 2 Βέλγιο 5. 1. 3 Δανία. ν :. ; 60 61 63 66 67. 68 69 69 70 72 72 72 72 73 5. 1. 4 Φινλανδία 5. 1. 5 Γαλλία 5. 1. 6 Γερμανία 5. 1. 7 Ιχαλία 5. 1. 8 Κάχω Χώρες 5. 1. 9 Πορτογαλία 5. 1. 10 Ισπανία 5. 1. 11 Σουηδία '. 5. 1. 12 Ηνωμένο Βασίλειο 5. 1. 13 Ελλάδα, Ιρλανδία και Λουξεμβούργο 5. 2 Προβλέψεις για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων. 5. 2. 1 Βέλγιο 5. 2. 2 Φινλανδία 5. 2. 3 Γαλλία 5. 2. 4 Γερμανία 5. 2. 5 Ιταλία 5. 2. 6 Κάτω Χώρες 5. 2. 7 Ισπανία 5. 2. 8 Σουηδία 5. 2. 9 Ηνωμένο Βασίλειο 6. ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ 6. 1 Παρουσία συμβατικών τοξικών αποβλήτων στα ραδιενεργά απόβλητα 6. 2 Εξαντλημένο ουράνιο 6. 3 Απόβλητα με υψηλές συγκεντρώσεις φυσικών ραδιονουκλειϊδίων 6. 3. 1 Φυσικά ραδιονουκλεΐδια 6. 3. 2 Ισχύουσα νομοθεσία και συστήματα ραδιοπροστασίας. VI. 73 74 75 76 76 77 77 78 79 80 80 80 81 81 81 81 81 81 82 82 83 83 85 86 87 88 6. 3. 3 Διεργασίες οι οποίες δημιουργούν απόβλητα με υψηλή συγκέντρωση φυσικών ραδιονουκλεΐδίων 7. ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΜΕ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 7. 1 Αντίληψη της πυρηνικής βιομηχανίας από το κοινό 7. 2 Συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία επιλογής χώρων εναπόθεσης '. 7. 2. 1 Βέλγιο 7. 2. 2 Φινλανδία 7. 2. 3 Γαλλία 7. 2. 4 Γερμανία 7. 2. 5 Ισπανία 7. 2. 6 Σουηδία 7. 2. 7 Ηνωμένο Βασίλειο 7. 3 Διαδηλώσεις καχά χης πυρηνικής ενέργειας 7. 4 Πληροφόρηση χου κοινού. 7. 4. 1 Βέλγιο 7. 4. 2 Δανία 7. 4. 3 Φινλανδία 7. 4. 4 Γαλλία 7. 4. 5 Γερμανία 7. 4. 6 Ιρλανδία 7. 4. 7 Κάχω Χώρες 7. 4. 8 Πορχογαλία 7. 4. 9 Ισπανία 7. 4. 10 Σουηδία 7. 4. 11 Ηνωμένο Βασίλειο vii 88 91 91 92 93. 94 95 95 95 96 96 % 98 98 98 98 98 99 99 99 99 99 100. 100 8. ΠΙΝΑΚΕΣ 9. ΜΟΝΑΔΕΣ 10. ΣΥΝΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ ΚΑΙ ΑΚΡΩΝΥΜΙΚΑ 101 122 123 viii 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ Η παραγωγή αποβλήτων συνδέεται αναπόφευκτα με τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Τα ραδιενεργά απόβλητα είναι πολύ μικρά από απόψεως όγκου, σε σύγκριση με άλλα βιομηχανικά απόβλητα. Ένα μέρος χους, ιδιαίτερα χα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας που προέρχονται από χην παραγωγή πυρηνικής ενέργειας, παραμένουν επικίνδυνα για χιλιάδες χρόνια. Τα εν λόγω απόβλητα πρέπει να ελέγχονται και να διατίθενται προσεκτικά με φραγμούς οι οποίοι καθυστερούν την επιστροφή των ραδιοϊσοτόπων στη βιόσφαιρα. Όλες χώρες έχουν ραδιενεργά απόβλητα, χα οποία προέρχονται από τη χρήση ραδιονουκλεΐδίων στην ιατρική, την έρευνα, και τη βιομηχανία. Η πλειονότητα των ραδιονουκλεϊδίων που χρησιμοποιούνται στην ιατρική έχουν πολύ σύντομη διάρκεια ζωής. Τα απόβλητα αποθηκεύονται έχσι ώστε να καταστεί δυνατή η διάσπαση τους και, στη συνέχεια, ελευθερώνονται όχαν οι συγκεντρώσεις είναι μικρότερες των ορίων που καθορίζονται στην άδεια λειτουργίας. π. χ. των νοσοκομείων ή εγκαταστάσεων προσωρινής αποθήκευσης. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον από ραδιολογικής άποψης έχουν οι σφραγισμένες μορφές αναλωμένων καυσίμων, τα οποία συνήθως συλλέγονται και αποθηκεύονται σε κεντρική εγκατάσταση. Το μεγαλύτερο μέρος των ραδιενεργών αποβλήτων παράγονται στον κύκλο των πυρηνικών καυσίμων, κατά τον οποίο οι μεγαλύτεροι όγκοι προκύπτουν από την εξόρυξη και άλεση ουρανίου και τον εμπλουτισμό ουρανίου. Όγκοι αποβλήτων με μεγάλες συγκεντρώσεις φυσικών ραδιονουκλεΐδίων δεν καταχωρούνται κανονικά ως ραδιενεργά απόβλητα. Όμως, υπό ορισμένες συνθήκες και εάν δεν υπάρχει κατάλληλη διαχείριση, μπορεί να αποτελέσουν ραδιολογικό κίνδυνο και να είναι χημικώς τοξικά. Η αναμενόμενη παραγωγή ραδιενεργών αποβλήχων, σε σύγκριση με τους όγκους που προβλέπονταν αναφορικά με συγκεκριμένες χώρες σε προηγούμενες εκθέσεις, μειώθηκε σημαντικά. Βασικός λόγος είναι όχι η κατασκευή νέ(ον πυρηνικών εγκαταστάσεων ανεστάλη στην πλειονότητα των κρατών μελών ιος συνέπεια αναθεώρησης της πολιτικής μεχά χο αχόχημα χου Three Mile Island χο 1979, και ιδιαίτερα, μεχά χο ατύχημα του Τσέρνομπιλ-4 το 1986. Άλλος λόγος είναι ότι ορισμένοι σταθμοί ηλεκτρικής ενέργειας πρώτης γενιάς και επίδειξης έχουν παύσει να λειτουργούν οριστικά. Εξάλλου, οι φορείς εκμετάλλευσης των σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας καταβάλλουν τεράστιες προσπάθειες προκειμένου να μειώσουν την παραγωγή αποβλήτων στην πηγή χρησιμοποιώντας αποτελεσματικότερα φίλτρα και εφαρμόζοντας εξελιγμένες μεθόδους επεξεργασίας των αποβλήχων με στόχο τη μείωση του όγκου. Στην παρούσα έκθεση γίνεται διάκριση μεταξύ των κατηγοριών "αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας" (σχεδόν αποκλειστικά υαλωμένα κατάλοιπα από την ανακύκλωση αναλωμένων καυσίμων) και "αναλωμένα καύσιμα που προορίζονται για άμεση διάθεση". Στην προηγούμενη έκθεση, οι περισσότερες προβλέψεις των χωρών όσον αφορά χα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας προϋπέθεταν όχι η επανεπεξεργασία χων αναλωμένων καυσίμων θα αποτελούσε τη βασική μέθοδο διαχείρισης. Μόνο η Ισπανία είχε χαρακτηρίσει χα αναλωμένα καύσιμα χου αντιδραστήρα ελαφρού ύδατος της ως ραδιενεργά απόβλητα, ενώ άλλα κράτη μέλη είχαν χαρακτηρίσει μόνο χα "ειδικά" (δηλαδή, αυχά που δεν μπορούν να υποστούν 1 αμέσως επανεπεξεργασία) καύσιμα ως ραδιενεργά απόβλητα. Εντούτοις, με την προσχώρηση της Φινλανδίας και της Σουηδίας στην Κοινότητα από το 1995, η άμεση διάθεση επεξεργασμένων αναλωμένων καυσίμων δεν αποτελεί πλέον οριακή μέθοδο διαχείρισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εφικχότηχα χου πλήρους παροπλισμού χων πυρηνικών εγκαχασχάσεων έχει αποδειχθεί με πειραματικά έργα αποσυναρμολόγησης και πρότυπα έργα αποψίλωσης μεγάλης κλίμακας. Εντούτοις, η μεγάλη πλειονότητα των εγκαχασχάσεων εγκαταλείπεται αρχικά σε κατάσταση "ασφαλούς αποθήκευσης", έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η διάσπαση των ραδιονουκλεϊδίων σε διάστημα δεκαετιών ή ακόμα αιώνων, ανάλογα με τις εθνικές πρακτικές. Για το λόγο αυτό, η συμβολή ραδιενεργών αποβλήτων από τον παροπλισμό δεν λαμβάνεται υπόψη στην πλειονότητα των προβλέψεων πριν το 2020 το νωρίτερο. Η εφαρμογή των ραδιονουκλεϊδίων στον στρατιωτικό τομέα, κυρίως σε συσκευές φωτισμού, και εφεδρικές πηγές ηλεκτρικής ενέργειας, συμβάλλουν σε μικρό βαθμό στις ποσότητες των ραδιενεργών αποβλήτων που αναφέρονται στις εθνικές απογραφές. Μόνο η Γαλλία και χο Ηνωμένο Βασίλειο, που έχουν αναπτύξει και διατηρούν πυρηνικά όπλα και έχουν θέσει σε υπηρεσία πυρηνικά υποβρύχια, έχουν σημαντικές ποσότητες ραδιενεργών αποβλήτων που προέρχονται από το στρατιωτικό τομέα. Η παρούσα έκθεση εξετάζει, επίσης, το πρόβλημα των ραδιενεργών αποβλήτων που περιέχουν χημικές τοξικές ουσίες. Υπό ορισμένες συνθήκες, τα εν λόγω απόβλητα ενδεχομένως να απαιτούν διάθεση σε βαθιά γεωργικά στρώματα μολονότι με βάση ραδιολογικούς συλλογισμούς και μόνο είναι κατάλληλα για επιφανειακή διάθεση. Ένα άλλο θέμα χο οποίο εξετάζεται είναι χα κατάλοιπα ουρανίου από επανεπεξεργασία, ή από επανεμπλουτισμό επανεπεξεργασμένου ουρανίου, χα οποία, σύμφωνα με την πολιτική των κρατών μελών, δεν θεωρούνται ως ραδιενεργά απόβλητα. 1. 1 Ποσότητες ραδιενεργών αποβλήτων Οι ποσότητες ραδιενεργών αποβλήτων σχετικά μακράς διάρκειας ζωής, τα οποία απαιτούν αποθήκευση και διάθεση και τα οποία προέρχονται από τον ιατρικό τομέα, την έρευνα και τη βιομηχανία είναι χαμηλές. Οι όγκοι κυμαίνονται από 0,1m3 σε οριακά περισσότερο από 1. 000 m3 ετησίως για τα μεγάλα κράτη μέλη. Συνήθως, η παραγωγή είναι 0,5 m3 ανά εκατομμύριο κατοίκων ετησίως, ποσό το οποίο ανέρχεται σε 4 έως 10 m3 ανά εκατομμύριο κατοίκων ετησίως για τα κράτη που έχουν ερευνητικούς αντιδραστήρες και πυρηνικούς αντιδραστήρες οι οποίοι παράγουν ισότοπα. Τα ραδιενεργά απόβλητα από τη λειτουργία πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας εξαρτώνται έντονα από τον τόπο του αντιδραστήρα, τον τρόπο λειτουργίας, τη διαθεσιμότητα και το είδος κατασκευής τους, καθώς και από την εφαρμοζόμενη στρατηγική διαχείρισης των αποβλήτων, δηλαδή επαναχρησιμοποίηση ή/και ανακύκλωση ελαφρώς ενεργοποιημένων ή μολυσμένων ουσιών. Το μισό περίπου της συνολικής ικανότητας της ΕΕ είναι εγκατεστημένο στη Γαλλία. Ο δεσπόζων τύπος αντιδραστήρα είναι ο αντιδραστήρας πεπιεσμένου ύδατος, και η μέση ικανότητα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι 1000 Μ We. Οι εγκαταστάσεις αυτές μπορεί να 2 παράγουν έως 100 πι3/εχησίως (ή οριακά περισσότερο) συνήθων αποβλήτων λειτουργίας, η μεγάλη πλειονότητα των οποίων είναι κατάλληλη για διάθεση πλησίον της επιφάνειας (ημιζωή 30 ετών ή μικρότερη και πολύ μικρές πηγές ακτινοβολίας άλφα). Ετησίως απορρίπτονται 20-30 περίπου τόνοι βαρέων (tU) από χον αντιδραστήρα, οι οποίοι στη συνέχεια μετάλλων αποθηκεύονται συνήθως στην πισίνα του αντιδραστήρα για ένα διάστημα 3 έως 5 ετών. Τα απόβλητα παροπλισμού εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό βέβαια από χο είδος εγκατάστασης και χα κριτήρια που ορίζονται από τις αρχές ασφαλείας όσον αφορά την, υπό όρους ή άνευ όρων, ελευθέρωση υλικού πολύ χαμηλής ραδιενέργειας. Το θέμα των αποβλήτων συζητείται λεπτομερώς στο Κεφάλαιο 2, ενώ χα σύνολα για κάθε κράτος μέλος παρουσιάζονται στους σχεχικούς πίνακες. Τα σύνολα αυχά αντικατοπτρίζουν χην ιδιαίτερη κατάσταση που επικρατεί σε κάθε κράτος μέλος και δεν είναι αναγκαστικά συγκρίσιμα. 1. 2 Επεξεργασία και εγκλωβισμός Χάρη στις τεχνικές επεξεργασίες εγκλωβισμού που εφαρμόζονται σε βιομηχανική κλίμακα έχει επιτευχθεί πρόοδος όσον αφορά τη μείωση του όγκου των αποβλήτων διαμέσου αποτέφρωσης, υπερσυμπύκνωσης. και μείωσης των ποσοτήτων των συνήθων πρόσθετων υλικών εγκλωβισμού όπως, π. χ. , τσιμέντο ή σκυρόδεμα. Στη στρατηγική επεξεργασίας των αναλωμένων καυσίμων σημειώθηκαν σημαντικές εξελίξεις, οι οποίες είναι κυρίως συνέπεια αλλαγών πολιτικής. Στα κράτη μέλη στα οποία υπάρχουν πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας εφαρμόζονται οι ακόλουθες στρατηγικές : - αποθήκευση των αναλωμένων καυσίμων για αόριστο χρόνο· - επανεπεξεργασία ή αναλωμένων προγραμματισμένη μεταγενέστερη χρήση ουρανίου και πλουτωνίου σε αντιδραστήρες, μεταγενέστερη διάθεση υαλωμένων καταλοίπων καυσίμων, άμεση των - εγκλωβισμός για άμεση διάθεση αναλωμένων καυσίμων. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν υιοθετήσει ένα συνδυασμό των παραπάνω στρατηγικών. Προκειμένου να δοθεί μία ιδέα των ποσοτήτων που ενέχονται, μπορεί να εξετασθεί πρώτα ο όγκος αποβλήτων που προκύπτει από την επεξεργασία 30 τόνων αναλωμένων καυσίμων (συνήθη ετήσια απόβλητα από ένα αντιδραστήρα 1000 Μ We). Εάν ληφθούν υπόψη δύο μόνο κατηγορίες, χα απόβλητα που απαιτούν βαθιά ταφή και χα απόβλητα που είναι κατάλληλα για διάθεση στην επιφάνεια της γης, αναφέρεται ένα εύρος όγκου 15 έως 36 m3 για την πρώτη κατηγορία, και 20 έως 92 m3 για τη δεύτερη, ανάλογα με την ακριβή τεχνολογία που χρησιμοποιείται για την επεξεργασία συγκεκριμένων αποβλήτων (π. χ. , βαθμός συμπύκνωσης, αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας, κλπ), χα κριτήρια για τον ορισμό των κατηγοριών διάθεσης με βαθιά ταφή και εναπόθεσης στην επιφάνεια της γης, το χρονικό σημείο στο οποίο πραγματοποιείται η διάθεση στο μέλλον, κλπ. Συγκριτικά, ο εγκλωβισμός 30 tU αναλωμένων καυσίμων για τελική διάθεση σύμφωνα με τη γερμανική μέθοδο (με αποσυναρμολόγηση του στοιχείου πυρηνικού καυσίμου) έχει ως αποτέλεσμα 30 m3 περίπου αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, τα οποία παράγουν θερμότητα, σε συνδυασμό με απόβλητα 13 m3, τα οποία είναι κατάλληλα για επιφανειακή διάθεση (EUR-13389 "Διαχείριση και διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων - Πρακτικά της Διάσκεψης της ΕΚ το 1990"). Σύμφωνα με τη σουηδική μέθοδο εγκλωβισμού, 30 tU αναλωμένων καυσίμων παράγουν 55,5 m3 ραδιενεργών • αποβλήτων, χα οποία παράγουν θερμότητα. στα χρήση συγκροτήματα Το πλουτώνιο και το ουράνιο από επανεπεξεργασία αρχικά προορίζονταν για καυσίμου αντιδραστήρων αυτόματης παραγωγής. Όμως, δεδομένου ότι το πρόγραμμα αντιδραστήρων αυτόματης παραγωγής δεν φαίνεται πλέον να αποτελεί δυνατότητα στο βραχυπρόθεσμο ή μεσοπρόθεσμο διάστημα, η παραγωγή καυσίμων ΜΟΧ (μικτού οξειδίου) κατέστη ο προτιμώμενος τρόπος διαχείρισης για ένα μέρος τουλάχιστον του υλικού αυτού. πυρηνικού στοιχείου 13 Αποθήκευση και διάθεση Η αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων έχει καταστεί πλέον απλή ρουτίνα. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ολοκληρώσει ή ετοιμάζουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης εξυαλωμένων αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, τα οποία επιστρέφουν από τις εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Άλλα κράτη μέλη έχουν τελικές εγκαταστάσεις αναλωμένων καυσίμων, π. χ. CLAB (Σουηδία) και Brennelement Lager Gorleben (Γερμανία). Η διάθεση αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας που δεν παράγουν θερμότητα έχει πλέον καταστεί κοινή πρακτική στα κράτη μέλη με πυρηνικά προγράμμαχα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η Γαλλία, η Ισπανία και χο Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτουν εγκαταστάσεις επιφανειακής διάθεσης, ενώ η Φινλανδία, η Γερμανία και η Σουηδία εφαρμόζουν μεθόδους διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων τα οποία περιέχουν επιτρεπόμενες ποσότητες μακρόβιων ραδιονουκλεϊδίων σε εγκαταστάσεις επιφανειακής διάθεσης ή σε εγκαταστάσεις διάθεσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Δεν έχει πραγματοποιηθεί ακόμη διάθεση μακρόβιων αποβλήτων χα οποία παράγουν θερμότητα, όμως εκτελούνται προπαρασκευαστικές εργασίες, όπως για παράδειγμα λειτουργία υπογείων εργαστηρίων, επιλογή τοποθεσιών, και χαρακτηρισμός τοποθεσιών σε ορισμένα κράτη μέλη. Πρέπει να σημειωθεί ότι όλα τα κράτη μέλη που δεν διαθέτουν εγκαταστάσεις παραγωγής πυρηνικής ενέργειας έχουν εγκαταλείψει τα σχέδια τους για διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων στο προσεχές μέλλον, ενώ τρεις χώρες με εγκαχασχάσεις παραγωγής ενέργειας (Ιχαλία, Κάχω Χώρες, Ηνωμένο Βασίλειο) αποφάσισαν να αναβάλουν χη διάθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας για περιόδους που κυμαίνονται από πενήντα τουλάχιστον έτη ως περισσότερα από εκατό. 1. 4 Έρευνα και ανάπτυξη του πυρηνική βιομηχανία, συμπεριλαμβανομένου Η τμήματος ολοκληρωμένης διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων, αποτελεί ώριμη βιομηχανία. Χωρίς αμφιβολία, βελτιώσεις είναι δυνατές, όμως η χρηματοδότηση της Ε&Α έχει φθίνουσα χάση. Η μόνη πτυχή η οποία εναπομένει να υλοποιηθεί είναι η διάθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας χα οποία παράγουν θερμότητα, δηλαδή τα εξυαλωμένα απόβλητα και χα αναλωμένα καύσιμα. Από την πλευρά αυτή, η Ε&Α εξακολουθεί να συμπληρώνει τις εργασίες της διάθεσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα διαμέσου επιτόπιων μελετών σε υπόγεια εργαστήρια. Εξάλλου, διερευνώνται ο κερματισμός και η μεταστοιχείωση μακρόβιων αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας. 1. 5 Λειτουργική ασφάλεια Καχά χην υπό εξέταση περίοδο, από χο 1993 έως χον Φεβρουάριο χου 1997. δεν σημειώθηκε κανένα περιστατικό ή ατύχημα ραδιολογικής σημασίας κατά τις εργασίες διαχείρισης αποβλήτων. Πρέπει να σημειωθεί ιδιαίτερα όχι όσον αφορά τη μεταφορά των ραδιενεργών αποβλήτων, τομέα που ελέγχεται εξονυχιστικά από τις μη κυβερνητικές οργανώσεις και το κοινό, δεν υπάρχει ούτε μία εγγραφή στην τράπεζα δεδομένων INES (Διεθνής Κλίμακα Πυρηνικών Περιστατικών) που διατηρεί ο Διεθνής Οργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας. 1. 6 Οργανισμοί διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων Όλα χα κράτη μέλη έχουν ειδικές νομικές διατάξεις οι οποίες εγγυώνται την ασφαλή διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων. Σε χώρες όπου δεν έχουν πυρηνικές εγκαταστάσεις, κυβερνητικοί φορείς ή κρατικά ιδρύματα συγκεντρώνουν χα ραδιενεργά απόβλητα και χα αποθηκεύουν έχσι ώστε να καθίσταται δυναχή η διάθεση χους σε εγκαταστάσεις στο μέλλον. Η πλειονότητα των κρατών μελών με πυρηνικές εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας έχουν ιδρύσει οργανισμούς ή φορείς στους οποίους ανατέθηκε το έργο της διαχείρισης ορισμένων ή όλων των φάσεων της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων. Οι οργανισμοί αυτοί έχουν δύο κοινά χαρακτηριστικά: - είναι ο μόνος οργανισμός της συγκεκριμένης χώρας και, έστω και εάν ορισμένες φορές οι παραγωγοί δεν έχουν την επίσημη υποχρέωση να κάνουν χρήση των υπηρεσιών τους, αποτελούν τη μόνη βιώσιμη επιλογή διαχείρισης· - η κρατική συμμετοχή διασφαλίζεται, είχε με χην άμεση διοίκηση χου οργανισμού, χον έλεγχο σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου, χην κρατική ιδιοκτησία, είχε με χην ιδιοκτησία εταιρειών-μετόχων. Η ρύθμιση χων δραστηριοτήτων των παραγωγών και των οργανισμών διασφαλίζεται από εθνικές αρχές ασφαλείας, τις οποίες συχνά συνδράμουν οργανισμοί τεχνικής στήριξης. Σχα κράτη μέλη που διαθέτουν πυρηνικές εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας μπορεί να υπάρχουν διάφοροι βαθμοί διαχωρισμού μεταξύ των οργανισμών και των αρχών ασφαλείας. Όμως, και οι δύο μπορεί να υπάγονται στον έλεγχο του αυτού υπουργείου. 1. 7 Κόστος, χρηματοοικονομικά σχέδια και υποχρεώσεις της Τα ραδιενεργά απόβλητα μικρών παραγωγών ορισμένες φορές συλλέγονται, και συνήθως εγκλωβίζονται και αποθηκεύονται, από ένα κεντρικό οργανισμό. Είναι δύσκολο να υπολογισθεί το κόστος της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων από εγκαταστάσεις κύκλου πυρηνικού καυσίμου λόγω των τεραστίων διαφορών όσον αφορά τις πολιτικές διαχείρισης, τις τεχνικές επεξεργασίας, τις μεθόδους υπολογισμού της απόσβεσης και των επιτοκίων, την προεξόφληση, κλπ. Στο σημείο 5. 1 έκθεσης παρουσιάζεται ενδεικτικά το φάσμα κόστους στα διάφορα κράτη μέλη. Η επεξεργασία και ο εγκλωβισμός των ραδιενεργών αποβλήτων από τη λειτουργία των αντιδραστήρων θεωρείται ως τμήμα του κόστους λειτουργίας της εγκατάστασης. Με μείωση μεγάλου όγκου, χο κόστος ετοίμων για διάθεση συσκευασιών μπορεί να είναι υψηλότερο από 10. 000 ECU/m3. Όσον αφορά τον ίδιο τον κύκλο καυσίμου, ο αναγνώστης παραπέμπεται στη μελέτη του ΟΟΣΑ/ΟΠΕ του 1994 με τίτλο "Τα οικονομικά του κύκλου πυρηνικού καυσίμου"' (ISBN 92-64-14154-5) για λεπτομερή εξέταση του κόστους των διαφόρων στοιχείων και επιλογών κύκλου καυσίμου. Το συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι σχετικά με μία "περίπτωση αναφοράς" αντιδραστήρα πεπιεσμένου ύδατος, το συνολικό κόστος της επανεπεξεργασίας είναι παρόμοιο προς το κόστος της άμεσης διάθεσης. Εκτιμήσεις του κόστους μεταφοράς και αποθήκευσης υπάρχουν στην έκθεση EUR-13389 που αναφέρεται στο σημείο 1. 2. Το κόστος διάθεσης αποβλήτων που δεν παράγουν θερμότητα είναι γνωστό. Για παράδειγμα, η περίπτωση της επιφανειακής διάθεσης, η οποία είναι κατάλληλη αποκλειστικά για ραδιενεργά απόβλητα με μακρόβια ραδιονουκλεΐδια με πολύ χαμηλή ραδιενέργεια, το κόστος κυμαίνεται από 1. 200 έως 3. 725 ECU/m3. Όσον αφορά την υπόγεια διάθεση (σε μεγάλο και μικρό βάθος) το κόστος κυμαίνεται σε ένα φάσμα από 3. 440 έως 6. 250 ECU/m3. Η απόθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας σε μεγάλο βάθος πιθανόν να μην είναι εφικτή για ορισμένες δεκαετίες ακόμη, όμως το εκτιμώμενο κόστος μίας παρόμοιας εγκατάστασης είναι τεράστιο, πιθανόν σε φάσμα 2 έως 4 δις ECU· το αντίστοιχο κόστος μονάδας μπορεί να ανέλθει σε 350. 000 έως 1 εκατ. ECU/m3 ανάλογα με την ποσότητα των αποβλήτων που πρέπει να διατεθεί. Ο παροπλισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας πιθανόν να απαιτήσει προβλέψεις οι οποίες κυμαίνονται από 12 έως 15% του κόστους κατασκευής σε σταθερές τιμές. Εντούτοις, πρέπει να σημειωθεί ότι οι εν ενεργεία πυρηνικές εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας αποφέρουν τεράστια έσοδα με την πώληση ηλεκτρικού ρεύματος και όχι χο κόστος της τελικής φάσης του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου είναι πολύ μικρό συγκριτικά. Τα χρηματοδοτικά σχέδια διαφέρουν ευρύτατα από χώρα σε χώρα. Στο ένα άκρο βρίσκονται οι εγκαταστάσεις κρατικής ιδιοκτησίας και διαχείρισης χωρίς προβλέψεις, όπου ο κραχικός προϋπολογισμός καλύπχει χο κόστος. Μία ευρύτατα αποδεκτή προσέγγιση είναι η προώθηση της δημιουργίας ταμείων χα οποία χρηματοδοτούνται από χους ίδιους χους φορείς εκμετάλλευσης των εγκαταστάσεων (διαμέσου νομικών υποχρεώσεων ή φορολογικών κινήτρων). Μία άλλη διαδομένη μέθοδος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι χα ταμεία υπό χον έλεγχο χου οργανισμού διαχείρισης ή χης κυβέρνησης, χα οποία χρηματοδοτούνται από ειδικά τέλη που επιβάλλονται στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος ή με την κατακράτηση ποσοστού από την τιμή που καταβάλλει ο καταναλωτής για χο ηλεκτρικό ρεύμα. Υπάρχουν επίσης ευρείες διαφορές μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τη μεταφορά των οικονομικών και άλλων υποχρεώσεων. Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι υποχρεώσεις μεταφέρονται στον οργανισμό ή στο κράτος τη στιγμή της παράδοσης των αποβλήτων στην κατάλληλη εγκατάσταση, ενώ σε άλλα την ευθύνη διατηρεί ο παραγωγός των αποβλήτων. 1. 8 Θεσμικά και ρυθμιστικά θέματα Βάση του συστήματος ελέγχου της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων αποτελούν νομικά και ρυθμιστικά μέτρα. Εξάλλου, χα ραδιενεργά απόβλητα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις καλύπτονται από διεθνή σύμβαση για την πυρηνική ασφάλεια, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Οκτώβριο χου 19%. Επίσης, μία κοινή σύμβαση αναφορικά με την ασφάλεια της διαχείρισης των αναλωμένων καυσίμων και την ασφάλεια της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων μπορεί να υπογραφεί από τον Σεπτέμβριο του 1997. Στο πλαίσιο χου προγράμματος RADWASS χου Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας καταρτίσθηκαν κανόνες, πρότυπα, και οδηγοί ασφάλειας. Σε επίπεδο Ένωσης, το σχέδιο δράσης στον τομέα των ραδιενεργών αποβλήτων προβλέπει τη συνεργασία των κρατών μελών και της Επιτροπής (Ψήφισμα χου Συμβουλίου χης 15ης Ιουνίου 1992). Η Επιτροπή υιοθέτησε κοινοτική στρατηγική για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων (εγγρ. COM(94)66), η οποία προβλέπει δράσεις εναρμόνισης (κατηγοριοποίηση και ισοδυναμία ραδιενεργών αποβλήτων) και έκκληση για κοινοτική αλληλεγγύη όσον αφορά τη διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων. Στο ψήφισμα της 19ης Δεκεμβρίου 1994, το Συμβούλιο επικρότησε τη στρατηγική, έκρινε ότι κάθε κράτος μέλος είναι υπεύθυνο για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων του, και σημείωσε τη δυνατότηχα μίας αμοιβαίας συμφωνημένης συνεργασίας των κρατών μελών. Πρέπει να σημειωθεί όχι από χο 1989 υπάρχει μία κοινοτική στρατηγική για τη διαχείριση των αποβλήτων, εκτός των ραδιενεργών αποβλήτων (εγγρ. SEC(89)934), η οποία σήμερα βρίσκεται στο στάδιο αναθεώρησης (COM(96)399). Το ψήφισμα του Συμβουλίου της 18ης Μαΐου 1990 σχετικά με το θέμα θα ακολουθήσει μεταγενέστερο ψήφισμα σχετικά με το αναθεωρημένο κείμενο. Η ακτινοπροστασία διέπεται από χους βασικούς κανόνες ασφάλειας (οδηγία αριθ. 80/836/ΕΥΡΑΤΟΜ), αναθεωρημένη μορφή χης οποίας (οδηγία 96/29/ΕΥΡΑΤΟΜ "Βασικοί κανόνες ασφάλειας για χην προστασία χης υγείας των εργαζομένων και χου πληθυσμού από χους κινδύνους που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες ") πρέπει να μεταφερθεί στις εθνικές νομοθεσίες πριν την 13η Μαΐου 2000. Η επιθεώρηση και ο έλεγχος των μεταφορών ραδιενεργών αποβλήτων (οδηγία 92/3/ΕΥΡΑΤΟΜ) και χων ραδιενεργών ουσιών (οδηγία 93/1493/ΕΥΡΑΤΟΜ) εφαρμόζονται ήδη σύμφωνα με χις εθνικές νομοθεσίες. Πρέπει να σημειωθεί όχι η επιθεώρηση και ο έλεγχος χων μεταφορών αποβλήτων διέπονται ήδη από κανονισμούς (κανονισμός αριθ. 259/93/ΕΟΚ και m κανονισμός τροποποίησης αριθ. 120/97/ΕΟΚ), οι οποίοι ήδη ισχύουν στα κράτη μέλη. Όλα χα κράτη μέλη διαθέτουν νόμους, κανονισμούς, και πρότυπα σχετικά με τη ραδιοπροστασία και, σε ορισμένο βαθμό, σχετικά με τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων. Πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένα κράτη μέλη (Φινλανδία, Γαλλία, Λουξεμβούργο και Σουηδία) έχουν θεσπίσει νόμους οι οποίοι απαγορεύουν την εισαγωγή ραδιενεργών αποβλήτων για διάθεση στο έδαφος τους. Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι υπάρχουν αποσπασματικοί μόνο κανονισμοί οι οποίοι πραγματεύονται το θέμα της προστασίας και της υγείας των μελλοντικών γενεών. Ο μόνος ευρέως εφαρμοζόμενος δείκτης ασφάλειας είναι οι προβλεπόμενες δόσεις έκθεσης για τον πληθυσμό και τους εργαζόμενους, μολονότι στις Κάτω Χώρες έχει ορισθεί ένα όριο κινδύνου και, στο Ηνωμένο Βασίλειο, ένας "στόχος κινδύνου" για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της γεωλογικής διάθεσης των αποβλήτων. 2. ΠΗΓΕΣ, ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ, ΚΑΙ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΕ Η ραδιενέργεια αποτελεί φυσικό φαινόμενο, χο οποίο υπάρχει σε διάφορα επίπεδα στο περιβάλλον με συνέπεια την ύπαρξη διαφόρων κριτηρίων σε όλα χα κράτη μέλη, χα οποία ορίζουν χα κατώτατα όρια συγκεκριμένων δραστηριοτήτων και επιφανειακής μόλυνσης, πάνω από χα οποία χα ραδιενεργά απόβλητα πρέπει να περιλαμβάνονται στο καθεστώς δήλωσης αδείας και ελέγχου. Το κατώτατο αυχό όριο, ή επίπεδο αναφοράς, ορίζεται στην οδηγία της Ευραχόμ (οδηγία αριθ. 80/836 ΕΥΡΑΤΟΜ) που θεσπίζει χα βασικά πρότυπα ραδιοπροστασίας, ανέρχεται σε 100 Bq/g όσον αφορά χα τεχνητά ραδιονουκλεΐδια και 500 Bq/g για χα φυσικά ραδιονουκλειΐδια. Τα ραδιενεργά απόβλητα, όπως ορίζονται σύμφωνα με χα καχώχαχα αυχά όρια, αποτελούν το βασικό αντικείμενο της παρούσας έκθεσης. Από την εποχή της δημοσίευσης της τρίτης έκθεσης (εγγρ. COM(93)88), το Συμβούλιο Υπουργών υιοθέτησε μία αναθεωρημένη οδηγία βασικών κανόνων ασφαλείας (οδηγία αριθ. 96/29/ΕΥΡΑΤΟΜ). Μαζί με άλλες σημαντικές τροποποιήσεις, για παράδειγμα, μία μείωση όσον αφορά τις επιτρεπόμενες εκθέσεις των εργαζομένων και του πληθυσμού, το εν λόγω έγγραφο εισάγει επίπεδα δήλωσης ειδικά για χα ραδιονουκλεΐδια. Μεγάλες ποσότητες αποβλήτων από βιομηχανικές διεργασίες, που συνεπάγονται συγκεντρώσεις φυσικών ραδιονουκλεΐδίων, πρέπει να συμπεριλαμβάνονται σε ένα μελλοντικό σύστημα ελέγχου που θα καθορίζεται από τις εθνικές αρχές ασφαλείας. Η παρούσα έκθεση περιλαμβάνει ενδείξεις σχετικά με τη (ρύση και τον όγκο παρομοίων αποβλήτων. 2. 1 Πηγές ραδιενεργών αποβλήτων Ραδιενεργά απόβλητα μπορεί να προκύψουν από χα ακόλουθα χέσσερα είδη δραστηριοτήτων1 : - πυρηνική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων διαφόρων δραστηριοτήτων τελικής φάσης του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου, συναφής έρευνα, και παροπλισμός απαρχαιωμένων εγκαταστάσεων - - - λειτουργία ερευνητικών αντιδραστήρων χρήση ακτινοβολίας και ραδιενεργού υλικού σε κατοικίες, για ιατρικούς σκοπούς, στη γεωργία, στη βιομηχανία, και την έρευνα* επεξεργασία φυσικών ραδιενεργών υλικών, όπως για παράδειγμα μεταλλεύματα ουρανίου και φωσφαχούχα λιπάσματα. Η σχετική σημασία των πηγών αυτών διαφέρει σημαντικά μεταξύ των χωρών της ΕΕ, μολονότι όλες οι χώρες της Ένωσης χρησιμοποιούν ευρέως ραδιονουκλεΐδια για ερευνητικούς, βιομηχανικούς, και ιατρικούς σκοπούς. Μολονότι οι στρατιωτικές πυρηνικές δραστηριότητες δεν περιλαμβάνονται στο πεδίο της παρούσας έκθεσης, τα ραδιενεργά απόβλητα από τις εν λόγω δραστηριότητες περιλαμβάνονται στις απογραφές. 9 Οι χώρες που έχουν πυρηνικά προγράμματα ενέργειας παράγουν χο μεγαλύτερο μέρος των ραδιονουκλεϊδίων στα απόβλητα και χο μεγαλύτερο τμήμα των ραδιενεργών αποβλήτων από απόψεως όγκου στο σύνολο της Κοινότητας. Ορισμένες χώρες, τόσο αυτές που διαθέτουν πυρηνικά προγράμματα παραγωγής ενέργειας, όσο και εκείνες που δεν διαθέτουν παρόμοια προγράμματα, εκμεταλλεύονται ορυχεία ουρανίου και εγκαταστάσεις κονιοποίησης που παράγουν μεγάλες ποσότητες υλικών χαμηλής ραδιενέργειας, τα οποία περιέχουν φυσικά ραδιονουκλεΐδια. Εδώ και πολλά έτη έχει επίσης αναγνωρισθεί ότι και άλλες βιομηχανικές δραστηριότητες παράγουν παρόμοια υλικά. Αυτό αληθεύει για τις βιομηχανικές δραστηριότητες στις οποίες, οι πρώτες ύλες που περιέχουν φυσικά ραδιονουκλεΐδια υφίστανται επεξεργασία σε μεγάλη κλίμακα, όπως, π. χ. , η παραγωγή φωσφαχούχων λιπασμάτων και η εξόρυξη πετρελαίου και αερίου. Οι διεργασίες αυχές μπορούν να παράγουν απόβλητα ή υποπροϊόντα με σημαντικές συγκεντρώσεις φυσικών ραδιονουκλεϊδίων λόγω της παρουσίας των ιδίων ραδιονουκλεϊδίων στην πρώτη ύλη. Πρόσφατα, διενεργήθηκε λεπτομερής αξιολόγηση ορισμένων από τις δραστηριότητες αυτές και είναι δυνατόν σήμερα να πραγματοποιηθεί επισκόπηση των ποσοτήτων, των συνθέσεων, και των επιπέδων ραδιενέργειας των αποβλήτων που παράγονται. Τούτο αποτελεί θέμα που καλύπτεται εκτενέστερα στο σημείο 6. 3 της παρούσας έκθεσης. 2. 2 Πρόσφατες σημαντικές εξελίξεις αναφορικά με τα ραδιενεργά απόβλητα Κατά τη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 1995, προσχώρησαν τρία νέα κράτη μέλη. Από τα εν λόγω κράτη μέλη, η Φινλανδία και η Σουηδία είναι χώρες με πυρηνικές εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η Αυστρία σε ένα προενταξιακό δημοψήφισμα αποφάσισε να παύσει να χρησιμοποιεί την πυρηνική ενέργεια ως μέσο για την παραγωγή ηλεκτρισμού. Η συνολική εγκατεστημένη ικανότητα των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ είναι περίπου 126 G We. Στη Γαλλία, προστίθεται περιορισμένη ικανότητα αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος, ενώ σε άλλα κράτη μέλη έχει παροπλισθεί ένα ορισμένο πυρηνικό δυναμικό. Τα χαρακτηριστικότερα οκτώ αντιδραστήρων σοβιετικού σχεδιασμού στην πρώην Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας, η διακοπή της λειτουργίας, σε αρχικό στάδιο, ενός αντιδραστήρα ζέοντος ύδατος στην Αυστρία, και η αναστολή της πυρηνικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην Ιταλία. παραδείγματα παροπλισμός είναι ο Στην αρχική φάση του κύκλου ζωής πυρηνικού καυσίμου, η παραγωγή φυσικού ουρανίου στο έδαφος της Ένωσης φθίνει. Τα ορυχεία ουρανίου κλείνουν, έτσι ώστε τα επακόλουθα περιβαλλοντικά μέτρα εξυγίανσης να καθίστανται απαραίτητα. Στην Ισπανία, ο παροπλισμός των εγκαταστάσεων άλεσης του Anduj?r ολοκληρώθηκε όπως επίσης και η αποκατάσταση των οι λεκανών καταλοίπων. Εξελίσσονται, συγκράτησης επίσης, 10 δραστηριότητες κλεισίματος και αποκατάστασης των ορυχείων της Ανατολικής Γερμανίας της WISMUT AG. Η επανεπεξεργασία αναλωμένων καυσίμων και η υάλωση υπολειμματικών αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας πραγματοποιούνται χώρα σε βιομηχανική κλίμακα στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο για πελάτες τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. Τα παραγόμενα ραδιενεργά απόβλητα επιστρέφονται στον πελάτη και, στη συνέχεια, αποθηκεύονται στη χώρα προέλευσης. Οι αντιδραστήρες αυτόματης παραγωγής στο ΗΒ έχουν παύσει να λειτουργούν και παροπλίζονται, ο γερμανικός αντιδραστήρας SNR-300 δεν τέθηκε ποτέ σε λειτουργία, ενώ οι γαλλικοί αντιδραστήρες PHENIX και SUPERPHENDC χρησιμοποιήθηκαν κυρίως για ερευνητικούς σκοπούς. Τον Ιούλιο του 1997, η γαλλική κυβέρνηση αποφάσισε να κλείσει οριστικά τον αντιδραστήρα SUPERPHENDC. Δεδομένου ότι οι αντιδραστήρες αυτόματης παραγωγής δεν είναι πλέον διαθέσιμοι ως καταβόθρες του ουρανίου και του πλουτωνίου που παράγονται από την επανεπεξεργασία, η κατασκευή καυσίμου μικτού οξειδίου (ΜΟΧ) για αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος (LVVR) αποτελεί πλέον τον μόνο τρόπο για την ανακύκλωση και τη χρήση των εν λόγω υλικών. Η ικανότητα παραγωγής ΜΟΧ στο Βέλγιο, τη Γαλλία, και το ΗΒ είναι αρκετά μεγάλη ώστε να καλύπτει χη ζήτηση εγκαταστάσεων στη Γερμανία, στην οποία η παραγωγή ΜΟΧ έχει παύσει. Ορισμένες χώρες αποφάσισαν να μην επανεπεξεργάζονχαι καύσιμα ΜΟΧ. επίγνωση μεγαλύτερη χου προβλήματος χων φυσικών Υπάρχει ραδιονουκλεϊδίων σε συγκεντρώσεις οι οποίες αυξάνουν διαμέσου βιομηχανικής επεξεργασίας. Δραστηριότητες όπως, για παράδειγμα, η διαχείριση καταλοίπων, ιλύος, και ψηγμάτων, ειδικότερα στις βιομηχανίες φωσφορικών αλάτων, πετρελαίου και αερίου, μεταξύ άλλων, μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα σημαντική ραδιολογική έκθεση του πληθυσμού. Η προσφάτως αναθεωρημένη οδηγία για τους βασικούς κανόνες ασφαλείας (οδηγία αριθ. 96/29/ΕΥΡΑΤΟΜ) πραγματεύεται το θέμα, υπάγει όμως ορισμένες συγκεκριμένες δράσεις στην αρμοδιότητα των κρατών μελών σύμφωνα με τις δικές τους έρευνες και αξιολογήσεις της κατάστασης σε εθνικό επίπεδο. 23 Κατηγορίες ραδιενεργών αποβλήτων που χρησιμοποιούνται στην παρούσα έκθεση Τα ραδιενεργά απόβλητα περιλαμβάνουν μεγάλη ποικιλία υλικών διαφορετικής φυσικής και χημικής μορφής, τα οποία περιέχουν ραδιενεργά στοιχεία που εκπέμπουν διάφορα είδη ακτινοβολίας1. Σαφώς, η ποικιλία έχει ως αποτέλεσμα πολύ διαφορετικούς πιθανούς κινδύνους και, συνεπώς, απαιτεί διαφορετικά σχέδια διαχείρισης προκειμένου να διασφαλισθεί ότι χα Κυρίως, ακτινοβολία άλφα, βήτα και γάμα 11 κριτήρια ασφαλείας τηρούνται πάντοτε. Προκειμένου να απλουστευθεί η διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων σε μεγάλη κλίμακα, τα ραδιενεργά απόβλητα που απαιτούν παρόμοια επεξεργασία συγκεντρώνονται σε κατηγορίες. Η κατηγοριοποίηση αυτή δεν αποτελεί ρυθμιστική απαίτηση. Μάλλον, οι κατηγορίες αντικατοπτρίζουν διαφορετικές μεθόδους διαχείρισης στις οποίες μπορεί να υποβληθούν τα διάφορα είδη αποβλήτων. Εξάλλου, οι πρακτικές διαχείρισης ποικίλλουν από χώρα σε χώρα, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη διαφόρων προσεγγίσεων κατηγοριοποίησης στην ΕΕ. Μία κοινή προσέγγιση, η οποία χρησιμοποιήθηκε στις τρεις προηγούμενες εκθέσεις της σειράς, κάνει διάκριση μεταξύ τεσσάρων κυρίων κατηγοριών: • απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας (ΑΧΡ)· • απόβλητα μέσης ραδιενέργειας (AMP)· • απόβλητα άλφα·. • απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας από επανεπεξεργασία, και αναλωμένα καύσιμα που προορίζονται για άμεση διάθεση (ΑΥΡ). Εδώ, οι όροι χαμηλή, μέση και υψηλή ραδιενέργεια, αναφέρονται στη συγκέντρωση ραδιονουκλεϊδίων στα ραδιενεργά απόβλητα και, κατά συνέπεια, στην ένταση της εκπεμπόμενης ακτινοβολίας. Πρόκειται για μία ιδιαίτερα χρήσιμη κατηγοριοποίηση για τη γενική διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων, η οποία υιοθετήθηκε σε ορισμένες χώρες της ΕΕ μολονότι οι ακριβείς ορισμοί της χαμηλής, μέσης και υψηλής ραδιενέργειας ποικίλλουν οριακά. Ορισμένες άλλες χώρες χρησιμοποιούν μία προσέγγιση κατηγοριοποίησης, η οποία βασίζεται στη διάρκεια ζωής και στην παραγωγή θερμότητας από τα ραδιενεργά απόβλητα και, για το λόγο αυτό, συνδέεται αμεσότερα προς τις διαθέσιμες επιλογές τελικής διάθεσης. Υπάρχει αύξουσα συναίνεση η οποία αναγνωρίζει κυρίως δύο διαθέσιμες επιλογές: - επιφανειακή ταφή ή ταφή πλησίον της επιφάνειας1 για βραχύβια απόβλητα· - εναπόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα για μακρόβια απόβλητα και απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας, χα οποία παράγουν θερμότητα. Το 1994, ο Διεθνής Οργανισμός Αχομικής Ενέργειας δημοσίευσε ένα λεπτομερώς καθορισμένο σύστημα κατηγοριοποίησης βασικά κριτήρια του οποίου είναι η διάρκεια ζωής και η παραγωγή θερμότητας μάλλον, παρά οι συγκεντρώσεις δραστηριότητας. Ένα παρόμοιο σύστημα, που βασίζεται άμεσα στις επιλογές διάθεσης και την παραγωγή θερμότητας υιοθετήθηκε 1 Στην επιλογή αυτή συμπεριλαμβάνεται η εναπόθεση αποβλήτων σε βραχώδεις κοιλότητες σε βάθος 50-100 μέτρων στη Σουηδία και τη Φινλανδία. 12 για την παρουσίαση των ποσοτήτων ραδιενεργών αποβλήτων στην παρούσα έκθεση. Το εν λόγω σύστημα κάνει διάκριση ανάμεσα σε τρεις κατηγορίες: • Απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας - επιφανειακή διάθεση. Απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας που προορίζονται για διάθεση ή απόβλητα που έχουν ήδη διατεθεί, ή χα οποία είναι κατάλληλα για επιφανειακή διάθεση ή ταφή πλησίον της επιφάνειας. Πρόκειται για απόβλητα των οποίων η περιεκτικότητα σε ραδιενεργές ουσίες είναι αρκετά υψηλή ώστε να πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο διαχείρισης ως μέρος του εθνικού συστήματος άδειας και καταχώρισης, των οποίων όμως η περιεκτικότητα σε μακρόβια ραδιονουκλεΐδια είναι εντός αποδεκτών ορίων για επιφανειακή διάθεση ή για ταφή πλησίον της επιφάνειας. • Απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας - εναπόθεση σε βαθιά Απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας γεωλογικά στρώματα. χα οποία προορίζονται για εναπόθεση, ή χα οποία έχουν ήδη εναποτεθεί σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Πρόκειται για ραδιενεργά απόβλητα τα οποία δε εντάσσονται στην κατηγορία των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, των οποίων όμως η περιεκτικότητα σε μακρόβια ραδιονουκλεΐδια είναι υπερβολικά μεγάλη προκειμένου να διατεθούν στην επιφάνεια ή να χαφούν πλησίον της επιφάνειας. • Απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας/αναλωμένα που προορίζονται για άμεση διάθεση. Πρόκειται για καύσιμα η παραγωγή θερμότητας των οποίων πρέπει να ληφθεί υπόψη, δηλαδή κυρίως υαλωμένα απόβλητα χα οποία προκύπτουν από χον πρώτο κύκλο ανάκτησης διεργασιών επανεπεξεργασίας, ή αναλωμένα καύσιμα επεξεργασμένα για άμεση διάθεση. καύσιμα Πρέπει να τονισθεί όχι αυτό το σύστημα κατηγοριοποίησης επινοήθηκε αποκλειστικά για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης για την παρουσίαση των όγκων ραδιενεργών αποβλήτων σε κάθε χώρα τα οποία είναι κατάλληλα ή προορίζονται για συγκεκριμένα είδη διάθεσης. Πρέπει να γίνει κατανοητό όχι η συμπερίληψη ενός συγκεκριμένου είδους ραδιενεργών αποβλήτων σε μία από τις κατηγορίες αυτές αναφέρεται σε συγκεκριμένες χώρες δεδομένου όχι εξαρχάχαι από τις πρακτικές και πολιτικές που εφαρμόζονται σχις χώρες αυχές και στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τοποθεσίας των συγκεκριμένων εγκαταστάσεων διάθεσης. Η Γερμανία, για παράδειγμα, αποφάσισε να διαθέτει όλα χα είδη ραδιενεργών αποβλήτων σε βαθιά γεωλογικά στρώματα και κάνει διάκριση μόνο μεταξύ αποβλήτων που παράγουν θερμότητα και εκείνων που δεν παράγουν θερμότητα. Συνεπώς, όλα τα είδη αποβλήτων, με εξαίρεση χα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας και χα αναλωμένα καύσιμα, περιλαμβάνονται στην κατηγορία αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας χα οποία προορίζονται για εναπόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Ορισμένες χώρες έχουν μία κατηγορία αποβλήτων "πολύ χαμηλού επιπέδου ραδιενέργειας", χα οποία εξαιρούνται από χην πλειονότητα των ρυθμιστικών 13 ελέγχων που εφαρμόζονται σε άλλα ραδιενεργά απόβλητα. Το θέμα αυτό εξετάζεται περαιτέρω στο σημείο 4. 3. (επιτρεπόμενα όρια). Οι απορρίψεις ρευστών και αέριων αποβλήτων στα επιφανειακά ύδατα και στην ατμόσφαιρα πραγματοποιούνται σύμφωνα με χους εθνικούς και κοινοτικούς κανονισμούς. Οι απορρίψεις αυτές ελέγχονται και αναφέρονται χακχικά στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Αποτελούν αντικείμενο περιοδικής έκθεσης της Επιτροπής και δεν συζητούνται περαιτέρω στην παρούσα έκθεση. 2. 4 Ποσότητες ραδιενεργών αποβλήτων και αναλωμένων καυσίμων και εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης και διάθεσης Το σχεδιάγραμμα 2-1 παρουσιάζει τις βασικές οδούς διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων και περιλαμβάνει στοιχεία τα οποία αναφέρονται στους αντίστοιχους πίνακες ραδιενεργών αποβλήτων και περιγραφής εγκαταστάσεων στο τέλος της έκθεσης. Πρέπει να σημειωθεί ότι στα αποτιθέμενα αναλωμένα καύσιμα μπορεί να εφαρμοσθούν μία από τις δύο μεθόδους ανάλογα με τις ισχύουσες εθνικές πολιτικές. Ορισμένες χώρες έχουν επιλέξει να επανεπεξεργάζονται χο σύνολο ή χμήμα χων αναλωμένων καυσίμων χους, ενώ άλλες έχουν επιλέξει την άμεση διάθεση μετά τη ψύξη και τον εγκλωβισμό. Η παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων, η οποία συνδέεχαι με προγράμματα πυρηνικής ενέργειας (συμπεριλαμβανομένης της συναφούς έρευνας) είναι σε γενικά γραμμές ανάλογη προς την κλίμακα των εν λόγω προγραμμάτων (βλ. Πίνακα Α). Εντούτοις, η παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων εξαρτάται, επίσης, από το είδος των αντιδραστήρων που χρησιμοποιούνται1 και την κατάσταση των πυρηνικών εγκαταστάσεων (δηλαδή, σε λειτουργία, εκτός λειτουργίας, παροπλισμένες). Εξάλλου, υπάρχει γενική τάση προς μείωση των ραδιενεργών αποβλήτων που παράγονται ανά kWh λόγω χης εξέλιξης της τεχνολογίας διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων και της ώθησης που δόθηκε από διάφορα προγράμματα για τη χρηματοδότηση της διαχείρισης και διάθεσης των ραδιενεργών αποβλήτων. Τα ραδιενεργά απόβλητα τα οποία είχαν παραχθεί πριν το τέλος του 1994 είναι είτε: - σε προσωρινή αποθήκευση (για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, η προσωρινή αποθήκευση περιλαμβάνει όλες τις φάσεις μεταξύ παραγωγής και διάθεσης, π. χ. αποθήκευση πριν την επεξεργασία σε κάποια φάση επεξεργασίας ή εγκλωβισμού, σε εγκλωβισμένη μορφή εν αναμονή της τελικής διάθεσης)· είτε - έχουν ήδη διατεθεί. ι Για παράδειγμα, ο αντιδραστήρας αερίου-γραφίτη και οι συναφείς εγκαταστάσεις κύκλου καυσίμου (εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας, κλπ. ) ο οποίος εξακολουθεί να βρίσκεται σε λειτουργία στο ΗΒ, αλλά δεν αναπτύσσεται πλέον, παράγει σχεδόν 4 φορές περισσότερα απόβλητα ανά kWh σε σύγκριση με τον αντιδραστήρα ύδατος και τις συναφείς εγκαταστάσεις κύκλου καυσίμου. 14 Προσωρινή αποθήκευση: Ορισμένα υπάρχοντα απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας βρίσκονται σε αποθήκευση (βλ. Πίνακα Β), είτε γιατί δεν έχουν ακόμη κατασκευασθεί εγκαταστάσεις διάθεσης στη χώρα, είχε επειδή η προσωρινή αποθήκευση αποτελεί την ισχύουσα πολιτική της χώρας, είτε επειδή αποτελεί κανονικό ενδιάμεσο στάδιο της διαχείρισης των υφισταμένων εγκαταστάσεων διάθεσης. Όλα χα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας και χα αναλωμένα καύσιμα που προορίζονται για άμεση διάθεση βρίσκονται σε προσωρινή αποθήκευση. Διάθεση: Ορισμένα απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας (βλ. Πίνακα Γ) διατέθηκαν στο παρελθόν με : - απόρριψη στον ωκεανό (πρακτική που ακολουθήθηκε από πολλές χώρες μέχρι το 1982· χο 1983 αποφασίσθηκε αναστολή στο πλαίσιο της Διεθνούς Διάσκεψης του Λονδίνου για την πρόληψη της θαλάσσιας ρύπανσης, η οποία και επιβεβαιώθηκε για διάστημα 25 ετών)· - επιφανειακή απόθεση ή ταφή πλησίον της επιφάνειας (Φινλανδία, Γαλλία, Ισπανία, Σουηδία, ΗΒ)· - εναπόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα (στη Γερμανία έως το 1978 και από το 1994). Μέχρι σήμερα δεν έχουν πραγματοποιηθεί απορρίψεις αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας ή αναλωμένων καυσίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εκτιμήσεις μελλοντικών ραδιενεργών αποβλήτων παρασχέθηκαν από τα κράτη μέλη και παρουσιάζονται ως σωρευτικά σύνολα σε πενταετείς περιόδους, στους Πίνακες Δ, Ε, και ΣΤ για την επιφανειακή εναπόθεση αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας, την εναπόθεση αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας σε βαθιά γεωλογικά στρώματα, και την άμεση διάθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας και αναλωμένων καυσίμων, αντίστοιχα. Η προβλεπόμενη εξέλιξη των ραδιενεργών αποβλήτων εξαρχάχαι από χους παρακάτω συντελεστές: - την ποσότητα ηλεκτρισμού που παράγεχαι από χις πυρηνικές εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας· - την εφαρμογή έντονα χρησιμοποιηθέντων πυρηνικών καυσίμων - την πρόβλεψη της μείωσης του όγκου των αποβλήτων ενόψει της βαθμιαίας εφαρμογής νέων τεχνικών επεξεργασίας και μετασχηματισμού και της βελτίωσης της διαχείρισης των αποβλήτων στην πηγή των αποβλήτων· - τη χρονική στιγμή επανεπεξεργασίας του αναλωμένου καυσίμου και επεξεργασίας και εγκλωβισμού των παραγόμενων ραδιενεργών αποβλήτων· - τη μείωση των ραδιενεργών αποβλήτων χάρη στη βελτίωση του τρόπου λειτουργίας των αντιδραστήρων και των διατάξεων φόρτωσης/ 15 εκφόρτωσης και χάρη στη βελτιστοποίηση των συντελεστών και στρατηγικών έντονης χρησιμοποίησης των πυρηνικών καυσίμων· - το χρονικό σημείο έναρξης του παροπλισμού και θέσης εκτός λειτουργίας των απαρχαιωΐιένων πυρηνικών εγκαταστάσεων. Παρέχοντας τα στοιχεία, τα κράτη μέλη έλαβαν υπόψη τα πλέον πιθανά εθνικά σενάρια αναφορικά με τους παραπάνω παράγοντες αν και υπάρχουν πολλοί λόγοι να αλλάξουν τα σενάρια αυτά με αποτέλεσμα, στη συνέχεια, σημαντικές αλλαγές όσον αφορά τις εκτιμήσεις που παρέχονται στους πίνακες. Η εξέλιξη ενός συγκεκριμένου εθνικού προγράμματος πυρηνικής ενέργειας θα επηρεαστεί, με αβέβαιο τρόπο, από μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις αναφορικά με το μακροπρόθεσμο μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας στον εθνικό ενεργειακό ισολογισμό. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η ιδιωτικοποίηση της βιομηχανίας παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, συμπεριλαμβανομένης της πλειονότητας των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, συνεπάγεται ένα περαιτέρω επίπεδο αβεβαιότητας. Στη Σουηδία, το σημερινό εθνικό σενάριο προβλέπει σταδιακή εξάλειψη της πυρηνικής ενέργειας έως το 2010, έτσι ώστε τα πυρηνικά απόβλητα μετά το έτος αυτό υποτίθεται ότι θα προέρχονται από τον παροπλισμό (Πίνακες Δ και Ε) και από την αφαίρεση του καυσίμου από τους πυρήνες των τελευταίων αντιδραστήρων (Πίνακες ΣΤ και Ζ)· βέβαια, μία νωρίτερη παύση της λειτουργίας ή μία επέκταση της λειτουργίας θα είχε ως συνέπεια να επηρεαστούν τα στοιχεία αυτά. Ωστόσο, τα απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας μπορεί να αυξηθούν απότομα τις επόμενες δεκαετίες λόγω του παροπλισμού απαρχαιωμένων πυρηνικών εγκαταστάσεων. Τα στοιχεία που παρέχονται στους Πίνακες Δ και Ε βασίζονται στις σχραχηγικές που μελεχώνχαι σήμερα στα διάφορα κράτη μέλη. Ορισμένες εθνικές αρχές αντιμετωπίζουν δυσκολίες προκειμένου να προβούν σε αξιόπιστες προβλέψεις σχετικά με τα χρονοδιαγράμματα και τους όγκους των αποβλήτων λόγω παροπλισμού για τους παρακάτω λόγους: - η διάρκεια ζωής μίας μονάδος παραγωγής ενέργειας μπορεί να παραταθεί έως μία δεκαετία· - οι εθνικές πολιτικές παροπλισμού δεν έχουν διαμορφωθεί ακόμη· πολλοί πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να διατηρηθούν σε μία κατάσταση μακροπρόθεσμης φροντίδας και συντήρησης μετά τη λήξη της διάρκειας ζωής τους έτσι ώστε η επακόλουθη ραδιενεργός διάσπαση των υλικών θα έχει ως αποτέλεσμα ευκολότερο παροπλισμό και μείωση των ποσοτήτων των αποβλήτων απαιτώντας, όμως, χαυχόχρονα μία μεγαλύτερη περίοδο θεσμικού ελέγχου· - οι όγκοι χων ραδιενεργών αποβλήτων που θα προκύψουν από χον παροπλισμό ενός συνήθους πυρηνικού σταθμού ηλεκτρικής ενέργειας 1. 000 MWe εκτιμάται στο φάσμα των 3. 000 έως 10. 000 m3, μολονότι τα απόβλητα στην πράξη τη στιγμή του παροπλισμού ενδέχεται να είναι διαφορετικά ανάλογα με την πρόοδο που επιτελείται όσον αφορά τις 16 τεχνικές απολύμανσης, τις δυνατότητες επανακύκλωσης, και χα κριτήρια ασφαλείας. Ο Πίνακας ΙΓ παρέχει κατάλογο των πυρηνικών εγκαταστάσεων που έχουν τεθεί οριστικά εκτός λειτουργίας και εμφανίζει το καθεστώς του παροπλισμού που προέκυψε. Το μεγαλύτερο μέρος των αναλωμένων καυσίμων από ερευνητικούς αντιδραστήρες βρίσκεται σε προσωρινή αποθήκευση και ανέρχονται σε πολύ περιορισμένες ποσότητες υψηλά εμπλουτισμένου υλικού. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τη μεγάλη ποικιλία πιθανών στοιχείων καυσίμου, σημαίνει ότι η επανεπεξεργασία είναι δύσκολη σε μεγάλες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, μολονότι στο ΗΒ η επανεπεξεργασία παρόμοιου καυσίμου εξακολουθεί να πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις Dounreay στη Σκωτία. Ραδιενεργά απόβλητα από τη χρήση ισοτόπων για βιομηχανικούς, ιατρικούς και γενικούς ερευνητικούς σκοπούς περιλαμβάνονται στους καταλόγους απογραφής. Όλα χα κράτη μέλη της ΕΕ παράγουν βιομηχανικά απόβλητα του είδους αυτού. Η παραγωγή και η μελλοντική εξέλιξη των ραδιενεργών αποβλήτων δεν επηρεάζεται από χα προγράμματα πυρηνικής ενέργειας, αλλά μάλλον από την κατάσταση και τη βιομηχανική, οικονομική, και κοινωνική ανάπτυξη της χώρας, καθώς και από τον πληθυσμό της και το ρυθμό αύξησης του πληθυσμού της. Τέλος, είναι σημαντικό να γίνει κατανοητό ότι το κόστος, ο σχεδιασμός, και η ερευνητική προσπάθεια που απαιτούνται προκειμένου να διασφαλισθεί η ασφαλής αποθήκευση και διάθεση χων ραδιενεργών αποβλήχων ενός δεδομένου εθνικού προγράμματος αποτελούν στοιχεία χα οποία παραμένουν σχετικά ανεπηρέαστα από τις ποσότητες ραδιενεργών αποβλήτων* χα μελλοντικά απόβλητα θα έχουν περιορισμένη επίδραση στην ήδη προβλεπόμενη προσπάθεια. 17 Διάγραμμα 2-1 Απλουστευμένο διάγραμμα ροής, το οποίο παρουσιάζει τις κύριες παρελθούσες και τρέχουσες οδούς διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων και υλικών που παράγουν ραδιενεργά απόβλητα με στοιχεία που αναφέρονται στους αντίστοιχους πίνακες Α-ΙΒ άλλες πηγές ΑΧΕΡ εγκαταστάσεις πυρηνικής ενεργ. εγκαταστάσεις επανεπεξεργ. ακαχέργ. ΑΧΕΡ ΑΚπΑΔ υγρά απόβλητα υψηλής ραδ. Προσωρινή αποθήκευση και εγκλωβισμός ΑΧΕΡ Β - σημερινές αποθηκευμ. ποσότ. Δ - μελλ,απόβλ. ΑΧΕΡ επκρ. Ε- μελλ. απόβλ. ΑΧΕΡ βαθιάς ταφής Προσωρινή αποθήκευση αναλωμένων καυσίμων Ζ - παρελθ. παρ. & μελλ. ποσότητες ΙΑ - εγκαταστάσεις Εγκαταστάσεις εγκλωβ. ΑΥΡ (εξυάλωση) ΑΚττΑΔ εξυαλωμ. ΑΥΡ Εγκλωβισμένα ΑΧΕΡ ΑΚπΑΔ ΣΤ - μελλοντικά απόβλητα Προσωρινή αποθήκευση ΑΥΡ Β - τρέχουσες ποσότ. F - μελλοντικά απόβλ. εγκαταστάσεις εξραλωμένα ΑΥΡ Απόρριψη στον ωκεανό (μέθοδος που δεν χρησιμ. πλέον) Γ- παρελθούσες ποσότ. πιφανειακή εναπόθεση/ εναπόθεση πλησίον της επιφανείας Γ- παρελθ. & τρέχ. ποσότητες IB - εγκαταστάσεις Εναπόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα Γ- παρελθ. & τρέχ. ποσότητες IB - εγκαταστάσεις ΑΧΜΡ = Απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας ΑΥΡ = Απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας ΑΚπΑΔ = Αναλωμένα καύσιμα προοριζόμενα για άμεση διάθεση 18 3. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝ ΕΕ Σ 3. 1 Εξελίξεις μετά την τρίτη έκθεση Η προηγούμενη έκθεση περιέγραφε τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων ως μία δέσμη συντονισμένων βημάτων από την παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων ως την τελική διάθεση τους. Τα περισσότερα βήματα στο κλασσικό σύστημα διαλογής, επεξεργασίας, εγκλωβισμού, προσωρινής αποθήκευσης, μεταφοράς, και διάθεσης έχουν φθάσει σε σημείο τεχνικής ωριμότητας. Τούτο είχε ως αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, μείωση των απορρίψεων στο περιβάλλον κατά τα διάφορα στάδια της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων. Από το 1991, κατέστη απόλυτα εμφανές ότι η διάθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, τα οποία παράγουν θερμότητα, η οποία είναι η μόνη πτυχή της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων που δεν έχει υλοποιηθεί ακόμη, είναι ταυτόχρονα εφικτή και ασφαλής. Κατά τα τελευταία πέντε έτη, η κατάσταση της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση επηρεάσθηκε έντονα από γεγονότα πολιτικής μάλλον παρά επιστημονικής (ρύσης, το σημαντικότερο εκ των οποίων ήταν η διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. τις δραστηριότητες Ως αποτέλεσμα της απουσίας παραγγελιών νέων πυρηνικών σταθμών ηλεκτρικής ενέργειας, οι μεγάλοι βιομηχανικοί όμιλοι του τομέα αυτού στην ΕΕ συγκέντρωσαν τους αναπτύσσοντας, σε αντιστάθμιση, τον τομέα υπηρεσιών τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ισχυρότερο ανταγωνισμό στον τομέα των επισκευών και της συντήρησης, ο οποίος στο παρελθόν κυριαρχείτο από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Ο εντονότερος ανταγωνισμός είναι τώρα εμφανής ακόμα και στη βιομηχανία των ραδιενεργών αποβλήτων όπου υπάρχουν οιονεί διαχείρισης μονοπωλιακές διαρθρώσεις. Σε παγκόσμιο επίπεδο, η υπογραφή της Σύμβασης για την πυρηνική ασφάλεια αποτέλεσε σημαντικό ορόσημο που διασφαλίζει ένα συνεπές πρότυπο ασφάλειας στις πυρηνικές εγκαταστάσεις σε όλο τον κόσμο. Μία άλλη σημαντική εξέλιξη αφορά την κοινή σύμβαση για την ασφάλεια της διαχείρισης των αναλωμένων καυσίμων και την ασφάλεια της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων, η οποία είναι ανοικτή προς υπογραφή από το Σεπτέμβριο του 1997. Ειδικότερα, όσον αφορά τα ραδιενεργά απόβλητα, σαφής είναι σήμερα η απροθυμία εκ μέρους των υπευθύνων για τη χάραξη της πολιτικής να δεχθούν την αποθήκευση και διάθεση αποβλήτων από άλλες χώρες στο έδαφος τους. Τα μέλη του κοινού και οι περιβαλλοντικές ομάδες που αντιτίθενται στην πυρηνική ενέργεια αντιτίθενται ιδιαίτερα στη μεταφορά πυρηνικών υλικών· στη Γερμανία, καταστράφηκαν ακόμα και σιδηροτροχιές και σιδηροδρομικό υλικό στις προσπάθειες ματαίωσης της μεταφοράς αναλωμένων καυσίμων και εξυαλωμένων αποβλήτων στις εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης του Gorleben. Μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ζήτησαν την εφαρμογή της αρχής της γειτονίας προκειμένου 19 να μειωθούν οι μεταφορές. Δυσκολίες όσον αφορά τη μεταφορά παρεμπόδισαν την προγραμματισμένη εξυάλωση υγρών αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, που είναι αποθηκευμένα στις πρότυπες εγκαταστάσεις εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας WAK στην Καρλσρούη και στις PAMELA στο Mol του Βελγίου. Δεδομένου ότι οι πιθανότητες χορήγησης άδειας για τη μεταφορά υγρών αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας είναι περιορισμένες, η Γερμανία τώρα εξετάζει το ενδεχόμενο κατασκευής εγκαταστάσεων εξυάλωσης στις ίδιες τις εγκαταστάσεις της Καρλσρούης. τους οργανισμούς Η επιλογή της θέσης των εγκαταστάσεων διάθεσης έχει καταστεί σημαντικό πρόβλημα. Λίγα μόνο κράτη μέλη ανέφεραν πρόοδο όσον αφορά τις διαδικασίες επιλογής. Τα περισσότερα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν έντονη αντίσταση από τους περιφερειακούς εκπροσώπους και το κοινό, ακόμα και όσον αφορά την κατασκευή υπογείων εργαστηρίων τα οποία απαιτούνται για τη διεξαγωγή ερευνών σχετικά με την εναπόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Εντούτοις, υπάρχουν παραδείγματα υπογείων εργαστηρίων τα οποία εγκαταστάθηκαν και κατασκευάσθηκαν σε καλή συνεργασία με τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης. τοπικής αυτοδιοίκησης, Η προβλεπόμενη απορρύθμιση της αγοράς ηλεκτρικού ρεύματος και η ιδιωτικοποίηση των επιχειρήσεων κοινής ωφελείας θα έχει, χωρίς αμφιβολία, ως αποτέλεσμα ένταση του ανταγωνισμού και μείωση του κόστους στον τομέα και η διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων οφείλει να προσαρμοσθεί στις νέες αυτές συνθήκες. Ειδικότερα, η πρακτική της επιδότησης της επεξεργασίας και της διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων μικρών παραγωγών, μέσω της επιβολής κάπως υψηλότερων τελών στους μεγάλους παραγωγούς, θα τεθεί υπό εξέταση. 3. 2 Η πολιτική διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στην ΕΕ Η τρίτη έκθεση περιέγραψε ως εξής τα στοιχεία των εθνικών συστημάτων διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στα κράτη μέλη: παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων, εκτελεστικοί φορείς που είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων, ρυθμιστικοί φορείς και κυβερνήσεις. Στις χώρες που έχουν μεγάλα προγράμματα πυρηνικής ενέργειας πρέπει να συμπεριληφθούν, επίσης, οι οργανισμοί τεχνικής στήριξης που διαδραματίζουν κυρίως ρόλο ρυθμιστικού φορέα. Εξάλλου, η κοινοτική νομοθεσία και το κοινοτικό πρόγραμμα δράσης προβλέπει εναρμόνιση των πολιτικών σε ένα ορισμένο βαθμό, ειδικότερα διαμέσου βασικών κανόνων ασφαλείας όσον αφορά τη ραδιοπροστασία ιδιαίτερα σε σχέση με τα όρια έκθεσης και τα επίπεδα δήλωσης. Ο Πίνακας Η συνοψίζει τους οργανισμούς οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για τις διάφορες πτυχές της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στα διάφορα κράτη μέλη. 3. 2. 1 Αυστρία Με βάση νομοθετική πράξη του 1971, η οποία όριζε ότι οι αρχές ασφαλείας λαμβάνουν τις αποφάσεις όσον αφορά τον τόπο εναπόθεσης των ραδιενεργών αποβλήτων, το Αυστριακό Ερευνητικό Κέντρο Seibersdorf ορίσθηκε το 1976 ως η εγκατάσταση για το μετασχηματισμό και την 20 αποθήκευση των ραδιενεργών αποβλήτων. Την εποχή εκείνη, βρισκόταν σε εξέλιξη η κατασκευή ενός αντιδραστήρα ζέοντος ύδατος. Το ερευνητικό κέντρο ήταν επίσης αρμόδιο για τον σχεδιασμό της διάθεσης των ραδιενεργών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των αποβλήτων από σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, μολονότι υπεύθυνοι για τη διαχείριση των εν λόγω αποβλήτων ήταν οι ιδιοκτήτες των πυρηνικών σταθμών ηλεκτρικής ενέργειας. Το 1978, ο σταθμός πυρηνικής ενέργειας ήταν έτοιμος να αρχίσει να λειτουργεί, όμως σε δημοψήφισμα το οποίο διενεργήθηκε σχετικά με τη χρήση της πυρηνικής σχάσης για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας η πλειοψηφία των ψηφοφόρων τάχθηκε κατά της χρήσης της πυρηνικής ενέργειας. Μετά το δημοψήφισμα, το Υπουργείο Υγείας και Περιβάλλοντος ανέλαβε την ευθύνη για την επιλογή τοποθεσίας για την εναπόθεση ραδιενεργών αποβλήτων από εφαρμογές στους τομείς της υγείας, έρευνας και βιομηχανίας. Το Κέντρο Seibersdorf προσέφερε υπηρεσίες επεξεργασίας και εγκλωβισμού στους γερμανικούς οργανισμούς κοινής ωφελείας σε εμπορική βάση ενώ τα προκύπτοντα επεξεργασμένα και εγκλωβισμένα απόβλητα επιστρέφονταν στους ιδιοκτήτες τους. Σε μελέτη του 1981-1984, σχετικά με τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης, προτάθηκαν υπόγειες εγκαταστάσεις ικανότητας 10. 000 m3 και προτάθηκαν 16 τοποθεσίες. Περαιτέρω μελέτες κατέστησαν δυνατή τη μείωση του αριθμού των προτεινόμενων τοποθεσιών σε 4 και, στη συνέχεια, μία τοποθεσία, το Bosruck-S?d, επελέγη για περαιτέρω διερεύνηση. Ως αποτέλεσμα έντονης αντίδρασης στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης, τελικά υιοθετήθηκε μία πολιτική πολύ μακροπρόθεσμης προσωρινής αποθήκευσης. Τα νοσοκομεία, η βιομηχανία, κλπ, της Αυστρίας εισάγουν σφραγισμένες πηγές. Οι αναλωμένες αυτές πηγές, οι οποίες δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι εξαιρούνται από τον ρυθμιστικό έλεγχο δεν επιστρέφονται στους προμηθευτές, αλλά, αντίθετα, αποθηκεύονται στο Κέντρο Seibersdorf. Η αυστριακή κυβέρνηση αντιτίθεται αυστηρά στην μόνιμη εισαγωγή (με εξαίρεση τις σφραγισμένες πηγές) και την εξαγωγή ραδιενεργών αποβλήτων, όμως δέχεται προσωρινές εισαγωγές ραδιενεργών αποβλήτων για επεξεργασία και εγκλωβισμό από άλλες χώρες. Συνεπώς, δεν υπάρχει ανάγκη για κανόνες ισοδυναμίας. Ένα μικρό ποσοστό του κόστους της προσωρινής αποθήκευσης και της προγραμματισμένης διάθεσης των αναλωμένων σφραγισμένων πηγών καλύπτεται από τους διάφορους χρήστες στους τομείς της έρευνας, της υγείας, και της βιομηχανίας. 3. 2. 2 Βέλγιο Στη χώρα λειτουργούν 7 πυρηνικές μονάδες παραγωγής ενέργειας σε δύο τοποθεσίες με ικανότητα 5,5 GWe, οι οποίες παρέχουν το 60% της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται στη χώρα. Δεν υπάρχουν σχέδια για περαιτέρω κατασκευή εγκαταστάσεων. 21 Το μεγαλύτερο τμήμα των ραδιενεργών αποβλήτων προέρχεται από τις εξής πηγές: - τους πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας (ραδιενεργά απόβλητα από τη λειτουργία αντιδραστήρων)· - την επεξεργασία καυσίμων που έχουν αναλωθεί στη Γαλλία (εξυαλωμένα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας και εγκλωβισμένα ραδιενεργά απόβλητα που δεν παράγουν θερμότητα)· - τον καθαρισμό και τον παροπλισμό της παλαιάς εγκατάστασης των (συμπεριλαμβανομένων επανεπεξεργασίας EUROCHEMIC εγκαταστάσεων υάλωσης PAMELA)· - τις δύο εγκαταστάσεις κατασκευής καυσίμου (FBFC και ΒΝ)· - την παραγωγή και τον εγκλωβισμό ραδιοϊσοτόπων στο Fleuras· - τη λειτουργία πυρηνικών ερευνητικών κέντρων (CEN/SCK και CBNM)· - τον καθαρισμό της παλαιάς υπηρεσίας αποβλήτων CEN/SCK· - τις παλαιές εγκαταστάσεις παραγωγής ραδίου στο Olen· - μικρούς παραγωγούς (αναλωμένες σφραγισμένες πηγές από τους τομείς της υγείας, της έρευνας και της βιομηχανίας). Το 70% περίπου των αποβλήτων σήμερα προέρχονται από πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι φορείς εκμετάλλευσης των σταθμών έχουν πραγματοποιήσει τεράστια πρόοδο όσον αφορά τη μείωση των ραδιενεργών αποβλήτων στην πηγή τα τελευταία χρόνια. Από της ιδρύσεως του το 1980, ο Εθνικός Οργανισμός Ραδιενεργών και Σχάσιμων Υλικών (ONDRAF/NIRAS) είναι ο μόνος φορέας που είναι αρμόδιος για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στη χώρα. Έκτοτε, οι αρμοδιότητες του οργανισμού διευρύνθηκαν ώστε να καλύπτουν τη διαχείριση "ξένων" πυρηνικών αποβλήτων και τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων. Τούτο συμπεριλαμβάνει, ειδικότερα, τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων από τις παλαιές εγκαταστάσεις EUROCHEMIC και την Υπηρεσία Αποβλήτων του ερευνητικού κέντρου* CEN/SCK, με αποτέλεσμα να καταστεί απαραίτητη η απορρόφηση της εταιρείας Belgoprocess. Εξάλλου, διερευνώνται μακροπρόθεσμες λύσεις, τόσο από οικονομικής όσο και από τεχνικής απόψεως, για υλικά που έχουν εγκαταλειφθεί στις παλαιές εγκαταστάσεις παραγωγής ραδίου στο Olen. Πράγματι, ένα σημαντικό τμήμα των προβλεπόμενων ραδιενεργών αποβλήτων προέρχονται από τον καθαρισμό και τον παροπλισμό των παλαιών εγκαταστάσεων EUROCHEMIC και την Υπηρεσία Αποβλήτων του CEN/SCK. Δεν υπάρχουν οικονομικές προβλέψεις για τη διαχείριση του εν λόγω υλικού ή του υλικού που προέρχεται από τον παροπλισμό του αντιδραστήρα BR-3 στο Mol. Η κυβέρνηση και οι οργανισμοί κοινής 22 ωφελείας συγκρότησαν ταμείο για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών της κληρονομιάς αυτής. Σύμφωνα με το καταστατικό του ONDRAF/NIRAS, χα ραδιενεργά απόβλητα στο Βέλγιο συλλέγονται, ύστερα από αίτηση του παραγωγού ή χου ιδιοκτήτη, από χον Οργανισμό από χις εγκαταστάσεις χου παραγωγού. Τα ραδιενεργά αυχά απόβλητα μεταφέρονται σχις εγκαταστάσεις χης Belgoprocess σχο Dessel· μόνο οι πυρηνικοί σταθμοί ηλεκτρικής ενέργειας στο Tihange και στο Doel πραγματοποιούν μερική επεξεργασία των ραδιενεργών αποβλήτων από τη λειτουργία του αντιδραστήρα σύμφωνα με τις προδιαγραφές του οργανισμού. Στις εθνικές εγκαταστάσεις, χα ραδιενεργά απόβλητα υφίστανται επεξεργασία και εγκλωβισμό και αποθηκεύονται έως ότου διαχεθούν. Το Βέλγιο διέθετε όλα χα ραδιενεργά απόβλητα χου, χα οποία ήχαν κατάλληλα για απόρριψη στη θάλασσα, στο Βόρειο Ατλαντικό πριν χέθεί σε ισχύ η αναστολή χου 1983. Εξακολουθεί να υπάρχει ένα μεγάλο απόθεμα ραδιενεργών αποβλήτων στο Mol μεχά χις συναλλαγές με χην Transnuklear. Η ONDRAF/NIRAS πραγματοποίησε μεγάλη πρόοδο εξαλείφοντας χα συσσωρευμένα απόβλητα, υποβάλλοντας ορισμένα από αυχά σε επεξεργασία και επιστρέφοντας τα υπόλοιπα στον ιδιοκτήτη τους. Μεχά τη μελέτη των διαθέσιμων επιλογών, η προτιμητέα λύση είναι η κατασκευή επιφανειακών εγκαταστάσεων για τη διάθεση βραχύβιων ραδιενεργών αποβλήτων παρόμοιων χου γαλλικού κέντρου χου Aube πάνω σε ένα αδιάβροχο στρώμα αργίλου. Συνολικά, εντοπίσθηκαν 98 κατάλληλες τοποθεσίες, όμως και οι 47 οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης στους οποίους ανήκαν οι εν λόγω τοποθεσίες αντιτάχθηκαν στην κατασκευή αποθήκης στο έδαφος χους. Όσον αφορά χα απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας, το ONDRAF/NIRAS διερευνά, ύστερα από αίχηση χης κυβέρνησης, τις διάφορες επιλογές τόσο από απόψεως ασφάλειας όσο και από απόψεως οικονομίας. Όσον αφορά τα μακρόβια απόβλητα χα οποία παράγουν θερμότητα, διενεργούνται μελέτες στις υπόγειες ερευνητικές εγκαταστάσεις χου HADES (URF) που είναι κατασκευασμένες σε ένα στρώμα αργίλου σε βάθος μεγαλύτερο από 200 m κάτω από τις πυρηνικές εγκαταστάσεις χου Mol. Οι πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας συγκεντρώνουν κεφάλαια για χον παροπλισμό ενσωματώνοντας το κόστος στην τιμή μονάδας ηλεκτρισμού. Το προβλεπόμενο κόστος παροπλισμού χων εγκαταστάσεων και αποκατάστασης του χώρου υπολογίσθηκε από ανεξάρτητο εμπειρογνώμονα. Το μέσο υπολογιζόμενο κόστος για τις 7 πυρηνικές εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας καλύπτεται από κεφάλαια χα οποία έχουν συγκεντρωθεί από χους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας διαμέσου χης τιμολόγησης της χιλιοβατώρας. Με τους 23 υπολογισμούς αυτούς υπολογίσθηκε μία λειτουργική διάρκεια ζωής 30 ετών και ένας συντελεστής φόρτισης 67%. Το Βέλγιο εισάγει ένα αρκετά μεγάλο αριθμό σφραγισμένων πηγών και είναι επίσης παραγωγός βιομηχανικών πηγών ακτινογραφιών. Την ευθύνη για την αποθήκευση και τη διάθεση των αναλωμένων πηγών έχει η QNDRAF/NIRAS. Η επανεπεξεργασία του αναλωμένου καυσίμου ήταν η κανονική επιλογή, όμως δεδομένου ότι υπάρχει αναστολή όσον αφορά τη σύναψη νέων συμβάσεων επανεπεξεργασίας, τα απορριπτόμενα καύσιμα αποθηκεύονται τώρα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είτε σε δοχεία μεταφοράς ραδιενεργών υλικών, είχε σε δεξαμενές εξαντλημένου καυσίμου. Διεξάγονται μελέτες για την άμεση εναπόθεση των αναλωμένων καυσίμων σε άργιλο. 3. 2. 3 Δανία Το Εθνικό Εργαστήριο Ris?, βάσει συμφωνίας με χο Εθνικό Ίδρυμα Ακτινοθεραπείας, είναι υπεύθυνο για τη συλλογή και την αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων από τους τομείς της υγείας, της έρευνας, και της βιομηχανίας. Το μεγαλύτερο τμήμα των αποβλήτων προέκυπτε από τις πυρηνικές ερευνητικές εγκαταστάσεις στο Ris?. Τα αναλωμένα καύσιμα από τον ερευνητικό αντιδραστήρα αποστέλλονται στις ΗΠΑ. Σφραγισμένες πηγές αναλωμένων καυσίμων με περισσότερο από αμελητέες ποσότητες ραδιενέργειας πρέπει να αποστέλλονται για αποθήκευση στο Ris? ή να επιστρέφονται στον παραγωγό τους. Οι αναλωμένες πηγές ή άλλα είδη ραδιενεργών αποβλήτων προκειμένου να γίνονται δεκτά στο Ris? πρέπει να ελέγχονται από εργασίες που εκτελούνται στη Δανία. Όταν χα ραδιενεργά απόβλητα γίνονται δεκτά για αποθήκευση, χην κυριότητα και την ευθύνη αναλαμβάνει το Εθνικό Εργαστήριο Ris?. Μέχρι σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί διάθεση αποβλήτων και δεν έχουν διενεργηθεί μελέτες εντοπισμού τοποθεσιών με σκοπό τη διάθεση των αποβλήτων του Ris?. Η επιλεγείσα πολιτική είναι να αποθηκεύονται τα απόβλητα μέχρι χον πλήρη παροπλισμό χων πυρηνικών εγκαταστάσεων στο ερευνητικό κέντρο μεχά χο 2020. Η μακροπρόθεσμη διαχείριση χων αποβλήτων θεωρείται ευθύνη του κράχους. 3. 2. 4 Φινλανδία Το 30% περίπου της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεχαι από 4 πυρηνικούς αντιδραστήρες, δύο αντιδραστήρες ζέοντος ύδαχος 710 Μ We BWRs σχο Olkiluoto, και δύο αντιδραστήρες πεπιεσμένου ύδατος 445 Μ We PWRs (WER-440)OTO Loviisa. Σχο Olkiluoto, ο φορέας εκμετάλλευσης TVO διαφοροποίησε τις προμήθειες χου σε μη ακτινοβολημενο καύσιμο με αγορές από την ελεύθερη αγορά. Τα εξαντλημένα καύσιμα αποθηκεύονται σε δεξαμενή εξαντλημένων καυσίμων πλησίον του αντιδραστήρα. Ο φορέας των εγκαταστάσεων χου Loviisa, 24 IVO, έχει συνάψει συμφωνία με τη Ρωσία για την προμήθεια σε μη ακχινοβολημένο καύσιμο. Έως χα τέλη του 19%, χα εξαντλημένα καύσιμα επιστρέφονταν στη Ρωσία. Το 1994, χο Κοινοβούλιο χης Φινλανδίας υιοθέτησε τροποποίηση του νόμου περί πυρηνικής ενέργειας που απαιτεί επιτόπου διάθεση χων πυρηνικών αποβλήτων που παράγονται στη χώρα και απαγορεύει την επεξεργασία και διάθεση ξένων πυρηνικών αποβλήτων. Τα ραδιενεργά απόβλητα από χη λειτουργία των αντιδραστήρων χα διαχειρίζονται οι φορείς των εγκαταστάσεων και διατίθενται σε στρώματα βράχων στις θέσεις των πυρηνικών εγκαταστάσεων σε βάθος 100m περίπου. Οι χώροι εναπόθεσης στο Olkiluoto άρχισαν να λειτουργούν το 1992. Οι εργασίες κατασκευής της αποθήκης σχο Loviisa άρχισαν χο 1993· οι εγκαταστάσεις αυχές θα χεθούν σε λειτουργία χο 1998. Η διάθεση χων ραδιενεργών αποβλήτων από μελλοντικό παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί σε επεκτάσεις χων εν λόγω αποθηκών. Ενόψει χης διάθεσης χων αναλωμένων καυσίμων, ο TVO και ο IVO συγκρότησαν φορέα αποβλήτων με την ονομασία Posiva Ltd. Στο κεφάλαιο του οποίου συμμετέχουν με 60% και 40% αντίστοιχα. Τα αναλωμένα καύσιμα θα εγκλωβίζονται σε δοχεία χαλκού και σιδήρου και θα εναποτίθενται σε στρώμα βράχου σε βάθος πολλών εκατοντάδων μέτρων. Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής τοποθεσιών προτάθηκαν 4 εναλλακτικές τοποθεσίες μεταξύ των οποίων οι δύο θέσεις χων πυρηνικών σταθμών ενέργειας. Οι ιδιοκτήτες χων εν λόγω χοποθεσιών συμφώνησαν να διενεργηθούν λεπτομερείς υπόγειες έρευνες. Προγραμματίζεται να επιλεγεί η οριστική τοποθεσία χο 2000 και οι εργασίες κατασκευής πιθανόν να ξεκινήσουν το 2010. Οι παραγωγοί των ραδιενεργών αποβλήτων είναι πλήρως υπεύθυνοι για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων τους και την κάλυψη όλων των σχετικών δαπανών. Προκειμένου να καλυφθούν οι προβλεπόμενες δαπάνες διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων και παροπλισμού των πυρηνικών σταθμών, ο TVO και ο IVO καχαβάλλουν ετήσια χέλη σε ταμείο υπό κρατικό έλεγχο. Τα εν λόγω χέλη δεν υποβάλλονται σε φορολογία. Έως ότου συγκεντρωθεί το απαιτούμενο ποσό, οι ιδιοκτήτες οφείλουν να παρέχουν ασφάλεια για τη διαφορά. Η Φινλανδία εισάγει όλες τις σφραγισμένες πηγές οι οποίες χρησιμοποιούνται στη χώρα. Οι αναλωμένες πηγές επιστρέφονται στον προμηθευτή· ειδάλλως, τις διαχειρίζεται το Φινλανδικό Κέντρο Ακτινοβολίας και Πυρηνικής Ασφάλειας, το οποίο αναλαμβάνει την προσωρινή αποθήκευση. Από το 1997, οι εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης βρίσκονται στο χώρο της αποθήκης του Olkiluoto. Δεν υπάρχει ανάγκη ρυθμίσεων σχετικά με την ισοδυναμία μεταξύ των αποβλήτων. 3. 2. 5 Γαλλία Η Γαλλία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός πυρηνικής ενέργειας στην Ένωση· η EdF λειτουργεί 54 αντιδραστήρες πεπιεσμένου ύδατος (οι 34 από αυτούς 25 είναι 900 MWe και οι 20 είναι 1300 MWe) με ικανόχηχα 58,6 GWe. Δύο αντιδραστήρες αυτόματης παραγωγής λειτουργούν κυρίως για ερευνητικούς σκοπούς και το 1997 λήφθηκε απόφαση για το οριστικό κλείσιμο ενός εξ αυτών. Η ετήσια εθνική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από τους πυρηνικούς σταθμούς ανέρχεται σε 350 TWh περίπου, ποσό το οποίο αντιπροσωπεύει το 80% περίπου της συνολικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Γαλλία. Τα τελευταία έτη, η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξάνεται κατά 2% έως 3% ετησίως. Το 1995 εξήχβη το 20% περίπου της παραχθείσας ενέργειας. Όλα τα αναλωμένα καύσιμα υφίστανται επανεπεξεργασία στις εγκαταστάσεις COGEMA σχη Hague. Δύο μονάδες (UP2-800 και UP3) στις εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας παρέχουν συνολική ικανότητα 1600 τόνων αναλωμένου καυσίμου ετησίως. Στις εγκαταστάσεις αυτές υφίστανται επεξεργασία επίσης αναλωμένα καύσιμα από άλλες κοινοτικές χώρες, την Ελβετία και την Ιαπωνία. Το ανακτώμενο πλουτώνιο επανακυκλώνεχαι στην παραγωγή καυσίμου ή μικτού οξειδίου (ΜΟΧ) στις δύο άλλες εγκαταστάσεις, στο Cadarache (Bouches-du-Rhtne), και στο Melox, στο Marcoule (Gard). Σήμερα, 14 από τους 54 αντιδραστήρες πεπιεσμένου ύδατος χρησιμοποιούν καύσιμα μικτού οξειδίου. Αναμένεται ο αριθμός των εγκαταστάσεων οι οποίες χρησιμοποιούν μικτό οξείδιο να ανέλθει σε 28 έως το 2005. Ο Εθνικός Οργανισμός Διαχείρισης των Ραδιενεργών Αποβλήτων (ANDRA) συγκροτήθηκε με διυπουργικό διάταγμα το 1979 ως ανεξάρτητος οργανισμός διαχείρισης των αποβλήτων στο πλαίσιο της Γαλλικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας. Ο νόμος περί αποβλήτων της 30ής Δεκεμβρίου 1991 μετέτρεψε τον ANDRA σε δημόσιο οργανισμό που εξαρτάται από τα υπουργεία βιομηχανίας, περιβάλλοντος και έρευνας. Ο ίδιος νόμος ορίζει επίσης τις αρμοδιότητες και τις ευθύνες του ANDRA όσον αφορά τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων. la Manche, βρίσκεται πλησίον των Προκειμένου να επιλυθεί το πρόβλημα της διάθεσης των βραχύβιων αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας, ο ANDRA σχεδίασε και κατασκεύασε δύο επιφανειακές εγκαταστάσεις διάθεσης. Η πρώτη, το Centre de εγκαταστάσεων επανεπεξεργασίας της La Hague, και τέθηκε σε λειτουργία χο 1969. Η ικανόχηχα χου ανήλθε σε 526. 000 m3 χον Ιούνιο 1994 και έκχοχε έχει κλείσει. Το Centre de la Manche καλύπτεται σήμερα εντελώς από ένα προστατευτικό θόλο πολλαπλών στρώσεων και έχει εισέλθει σε περίοδο θεσμικού ελέγχου που θα διαρκέσει 300 έτη. Οι δεύτερες εγκαταστάσεις, το Centre de l'Aube (250 km ανατολικά του Παρισιού), σχεδιάστηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1980 και τέθηκαν σε λειτουργία χον Ιανουάριο χου 1992. Αυχός ο χώρος εναπόθεσης έχει σχεδιασθεί για 1. 000. 000 m3 ραδιενεργών αποβλήτων και κανονικά θα καλύψει χις ανάγκες χης Γαλλίας έως χο 2040 χουλάχισχον. Προκειμένου να βελτιστοποιηθεί η διαχείριση χων βραχύβιων αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας, χόσο από χεχνολογικής όσο και από οικονομικής άποψης, ο ANDRA και οι παραγωγοί ραδιενεργών αποβλήχων 26 ανέπτυξαν από κοινού ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης αποβλήτων, το οποίο καλύπτει όλα τα στάδια επεξεργασίας, μεταφοράς, και διάθεσης αποβλήτων. Σύμφωνα με τους κανονισμούς ασφαλείας, ο ANDRA ανέπτυξε τεχνικές προδιαγραφές οι οποίες απαιτούν από χους παραγωγούς αποβλήτων να υποβάλουν στον ANDRA ένα φάκελο έγκρισης αποβλήτων για κάθε είδος δέσμης που προχίθενχαι να παραγάγουν. Το δεύτερο σημαντικό στοιχείο χου ολοκληρωμένου η παρακολούθηση των αποβλήτων από την παραγωγή έως την τελική διάθεση. Αυτό επιτυγχάνεται χάρη σε ένα πληροφοριακό δίκτυο που συνδέει τους παραγωγούς αποβλήτων στην έδρα του ANDRA και χο οποίο επιτρέπει την καταχώριση κάθε δέσμης, τη διαπίστωση της συμμόρφωσης, την έγκριση της μεταφοράς, και την παρακολούθηση της έως τον τελικό προορισμό της. συστήματος διαχείρισης αποβλήτων είναι Αναφορικά με τα μακρόβια απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας, ο νόμος περί αποβλήτων της 30ής Δεκεμβρίου 1991 δημιούργησε ένα σαφές νομοθετικό πλαίσιο και διευκρίνισε την έρευνα που πρέπει να διενεργείται. Ο νόμος προβλέπει τη διενέργεια μελετών σε 3 ερευνητικούς τομείς και ορίζει μία 15ετή προθεσμία. Μεχά την περάτωση της προθεσμίας αυτής, θα υποβληθεί γενική έκθεση αξιολόγησης της έρευνας, πιθανώς μαζί με σχέδιο νομοθεσίας για τη χορήγηση έγκρισης για τη δημιουργία συγκροτήματος εναπόθεσης για μακρόβια απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας. Οι τρεις ερευνητικοί τομείς είναι οι ακόλουθοι: - Διαχωρισμός και μεταστοιχείωση των μακρόβιων ραδιενεργών ισοτόπων στα απόβλητα. Διαμέσου της έκθεσης των αποβλήτων ραδιονουκλεϊδίων σε ενεργειακή ροή σωματιδίων, μπορεί να προκληθούν αντιδράσεις σχάσης και ενσωμάτωσης με αποτέλεσμα προϊόντα αντίδρασης βραχόχερης ημιζωής ή/και χαμηλότερης ραδιοχοξικόχηχας. Η αποκαλούμενη μεταστοιχείωση μπορεί να εφαρμοσθεί μόνο σε ραδιονουκλεΐδια και όχι στα απόβλητα. Συνεπώς, απαιτείται ένας προκαταρκτικός χημικός ή φυσικός διαχωρισμός (δηλαδή, κατανομή). Για την εν λόγω έρευνα αρμόδια είναι η Γαλλική Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας. - Αξιολόγηση των επιλογών ανακτήσιμης ή μη ανακτήσιμης εναπόθεσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα, ειδικότερα με τη δημιουργία υπογείων εργαστηρίων. Αυχό συνεπάγεται εκτενείς μελέτες προκειμένου να προσδιορισθούν τοποθεσιών και να συγκεντρωθούν γεωλογικά και υδρογεωλογικά δεδομένα σε μεγάλη κλίμακα. Για το σκοπό αυτό, το 1998 πρόκειται να αρχίσουν οι εργασίες όρυξης φρέατος και πολυάριθμα πειράματα στα εργαστήρια θα συνεχισθούν έως χο 2006. Ο ANDRA είναι υπεύθυνος για χο δεύτερο αυχό ερευνητικό χομέα. χα χαρακτηριστικά των - Μελέτη των διεργασιών εγκλωβισμού και των τεχνικών μακροπρόθεσμης επιφανειακής αποθήκευσης για τα απόβλητα. Το έργο αυχό έγκειται στη μελέτη των επιλογών συσκευασίας και αποθήκευσης των αποβλήτων. Για 27 χο χρίχο αυχό έργο, υπεύθυνη είναι η Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας χης Γαλλίας. Οι χρεις αυχοί ερευνηχικοί τομείς αλληλοσυμπληρώνονται και, χο 2006, μία αξιολόγηση χων αποχελεσμάχων θα οδηγήσει σε λήψη απόφασης σχεχικά με χη μακροπρόθεσμη διαχείριση χων ραδιενεργών αποβλήχων. Καχά χα μέσα χου 1996, δύο έχη μεχά χη διενέργεια ερευνών σχεχικά με χους γεωλογικούς σχηματισμούς, υποβλήθηκαν αιτήσεις για τη χορήγηση αδειών για την κατασκευή και λειτουργία τριών υπογείων εργαστηρίων. Κατά το 1997, διοργανώθηκαν δημόσιες έρευνες, ακροάσεις, και ψηφοφορίες στις τοπικές κοινότητες και τα αποτελέσματα του εγχειρήματος αυτού φαίνονται θετικά. Η απόφαση της κυβέρνησης αναμένεται το 1998. Οι τρεις τοποθεσίες που διερευνήθηκαν και προτάθηκαν για την κατασκευή των υπογείων εργαστηρίων είναι οι εξής: - μία χοποθεσία αργίλου σχα σύνορα μεταξύ χων νομών χου Meuse και χου Haute-Marne· - μία χοποθεσία αργίλου σχο νομό χου Gard· - μία χοποθεσία γρανίτη στο νομό Vienne. Ο ANDRA συμμετέχει επίσης ενεργά στη διερεύνηση της δημιουργίας αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας, για παράδειγμα, από την εξόρυξη ουρανίου (δηλαδή, απορρίμματα, κατάλοιπα), σε διεργασίες κατασκευής οι οποίες χρησιμοποιούν πρώτες ύλες με φυσική περιεκτικότητα σε ραδιενουκλεΐδια, ή στον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων. Η πρόθεση είναι να αναπτυχθεί ένα σαφώς καθορισμένο σύστημα για τη διαχείριση μελλοντικών αποβλήτων της κατηγορίας αυτής, το οποίο τηρεί τις αρχές της ευθύνης του παραγωγού των αποβλήτων και της δυναχόχηχας εντοπισμού χων αποβλήχων. 3. 2. 6 Γερμανία Ο σημερινός πυρηνικός εξοπλισμός που περιλαμβάνει αντιδραστήρες ελαφρού ύδαχος μόνο, διαθέτει εγκατεστημένη ικανότητα 21,1 (καθαρών) Owe, η οποία καλύπτει το 33% περίπου της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Προς το παρόν, δεν βρίσκονται υπό κατασκευή νέοι πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η πολιτική κατάσταση επηρεάζει έντονα την πολιτική για την τελική φάση του κύκλου πυρηνικού καυσίμου. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ευνοεί τη συνέχιση της χρήσης της πυρηνικής ενέργειας, όμως η πλειονότητα των περιφερειακών κυβερνήσεων αντιτίθεται στην πυρηνική ενέργεια και το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, το κοινωνικοδημοκρατικό κόμμα, συμπεριέλαβε στο πρόγραμμα του τον χερμαχισμό χης πυρηνικής παραγωγής ενέργειας. Πράγματι, ένας αριθμός σημαντικών εγκαταστάσεων διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων βρίσκεται σε κρατίδιο του οποίου η κυβέρνηση αντιτίθεχαι σχην παραγωγή πυρηνικής ενέργειας. Προσπάθειες 28 προκειμένου να επιλυθεί το αδιέξοδο χάρη σε μία "συναίνεση αναφορικά με χην ενέργεια·' απέτυχαν. Όσον αφορά την εξόρυξη ουρανίου, ο τρίτος κατά σειρά σπουδαιότητας παραγωγός ουρανίου ήταν η σοβιετογερμανακή επιχείρηση WISMUT AG στην Ανατολική Γερμανία. Σήμερα, εκτελούνται τεράστιες εργασίες αποκατάστασης και ένα μικρό ποσό ουρανίου παράγεχαι επιτόπου προκειμένου να αφαιρεθεί η μεγαλύτερη δυνατή ποσότητα τοξικών μετάλλων από το ήδη κατεργασμένο κοίτασμα. Οι φορείς εκμετάλλευσης στη Γερμανία είναι μέτοχοι σε εγκαταστάσεις εμπλουτισμού με φυγοκέντρηση, π. χ. , URENCO Deutschland σχο Gronau, και η βιομηχανία έχει διακόψει την παραγωγή καυσίμων στο Hanau, παράγει όμως ακόμη στοιχεία καυσίμου ουρανίου στο Lingen καθώς και στο Richland (ΗΠΑ). Η ολοκλήρωση και η θέση σε λειτουργία των εγκαταστάσεων κατασκευής καυσίμων μικτού οξειδίου (ΜΟΧ) στο Hanau έχει εγκαταλειφθεί οριστικά* οι άδειες λειτουργίας των εγκαταστάσεων έχουν ανασταλεί από χην περιφερειακή κυβέρνηση παρά χο γεγονός όχι είχαν τηρηθεί όλες οι απαιτήσεις χορήγησης αδειών της προηγούμενης κυβέρνησης. Η παραγωγή καυσίμου μικτού εγκαταστάσεις πραγματοποιείται σήμερα σε άλλα κράτη μέλη. γερμανικές οξειδίου για τις 'Εως χο 1994, η πολιτική διαχείρισης χών αναλωμένων καυσίμων συνίστατο στην επεξεργασία όλων των καυσίμων με εξαίρεση χα στοιχεία ειδικού καυσίμου χα οποία αποθηκεύονταν μέχρι τη στιγμή που διετίθενχο σε εγκαταστάσεις διάθεσης. Καθώς εγκαταλείφθηκε η επανεπεξεργασία στη χώρα, συνάφθηκαν συμβάσεις επανεπεξεργασίας με εγκαταστάσεις στην La Hague (Γαλλία) και το Sellafield (ΗΒ), και τα ραδιενεργά απόβλητα καθώς και το πλουτώνιο και το ουράνιο επέστρεφαν στη Γερμανία. Από το 1994, μία νέα τροποποίηση του νόμου περί ατομικής ενέργειας επιτρέπει την άμεση διάθεση των εξαντλημένων καυσίμων με συνέπεια την ακύρωση τουλάχιστον δύο συμβάσεων επανεπεξεργασίας από τις γερμανικές επιχειρήσεις κοινής ωφελείας. Υπάρχουν πολυάριθμες εγκαταστάσεις "μακριά από τον αντιδραστήρα" για την προσωρινή αποθήκευση δοχείων εξαντλημένου καυσίμου μολονότι χα υαλωμένα απόβλητα από επανεπεξεργασία μπορεί να αποθηκευθούν μόνο στις εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης του Gorleben. Τα εξαντλημένα καύσιμα μικτού οξειδίου δεν θα αποτελούν αντικείμενο επανεπεξεργασίας και μία πρότυπη εγκατάσταση εγκλωβισμού για την προετοιμασία εξαντλημένων καυσίμων για άμεση διάθεση είναι υπό κατασκευή. Η μεταφορά των δοχείων με εξαντλημένα καύσιμα και υαλωμένα ραδιενεργά απόβλητα στο Gorleben συνάντησε έντονη αντίδραση από αντιτιθέμενους και περιβαλλοντικές ομάδες. Τα ραδιενεργά απόβλητα, για όσο διάστημα δεν υφίστανται επεξεργασία και αποθηκεύονται στις πυρηνικές εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, τα διαχειρίζεται κυρίως η GNS (Gesellschaft f?r Nuklear- Service)* η μεταφορά ανατίθεται, για παράδειγμα, σε θυγατρική των γερμανικών σιδηροδρόμων (NCS). 29 Σύμφωνα με τη γερμανική νομοθεσία, επιβάλλεται η παράδοση ραδιενεργών αποβλήτων χα οποία προέρχονται από μικρούς παραγωγούς αποβλήτων όπως, π. χ. , πανεπιστήμια, βιομηχανικές εταιρείες ή νοσοκομεία, σε περιφερειακούς χώρους εναπόθεσης. Η διαδικασία αυτή εκ φύσεως δεν επιτρέπει σε ξένους ιδιοκχήχες αποβλήτων να χρησιμοποιούν χις εγκαταστάσεις αυτές και άλλους χώρους προσωρινής αποθήκευσης. Πραγματοποιήθηκαν πειραματικές εργασίες σχετικά με τη διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων σχα ορυχεία άλατος χου Asse έως χο 1978. Οι εργασίες αυχές συνεχίζουν στο Morsleben, στις εγκαταστάσεις της πρώην Ανατολικής Γερμανίας ERAM, οι οποίες βρίσκονται σε ορυχεία άλατος. Η άδεια λειτουργίας του Morsleben περιορίζεται από τη νομοθεσία (κοινή νομοθεσία της γερμανικής ενότητας) και πρόκειται να εκπνεύσει στις 30 Ιουνίου 2000. Η νομικά υπεύθυνη για τη λειτουργία της αποθήκης είναι η (BfS). Η διαδικασία Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ακτινοπροστασίας χορήγησης αδειών για τη διάθεση όλων των ειδών αποβλήτων τα οποία δεν παράγουν θερμότητα στα παλαιά ορυχεία σιδήρου KONRAD βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο και οι πρώχες έρευνες στο δόμο άλατος στο Gorleben συνεχίζουν προκειμένου να εξακριβωθεί η καταλληλότητα τους για τη διάθεση όλων των ειδών ραδιενεργών αποβλήτων και εξαντλημένων καυσίμων και, ιδιαίτερα, αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας. Οι γερμανικοί οργανισμοί κοινής ωφελείας περιλαμβάνουν στους λογαριασμούς χους προβλέψεις για χο κόστος παροπλισμού, χο οποίο εκτιμάται σε 10 έως 15% του κόστους των νέων κατασκευών. Η πλειονότητα των οργανισμών κοινής ωφελείας έχει ήδη συγκεντρώσει τα απαιτούμενα ποσά. Ο παροπλισμός των εγκαταστάσεων κραχικής ιδιοκτησίας, και ειδικότερα η κατασκευή εγκαταστάσεων εξυάλωσης για ρευστά απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας από τη λειτουργία χων πρότυπων εγκαταστάσεων WAK σχο παρελθόν, στην Καρλσρούη, πρόκειται να πληρωθεί κυρίως από ομοσπονδιακούς πόρους. Εντούτοις, οι οργανισμοί κοινής ωφελείας έχουν συμβάλει σημαντικά στη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων παροπλισμού του WAK. Η Γερμανία εισάγει μεγάλες ποσότητες σφραγισμένων πηγών ακτινοβολίας και είναι, επίσης, παραγωγός παρόμοιων πηγών. Οι αναλωμένες πηγές είτε προετοιμάζονται για επαναχρησιμοποίηση ή αποθηκεύονται στην τοποθεσία των ιδιοκτητών τους ή σε περιφερειακούς χώρους εναπόθεσης έως ότου καταστούν διαθέσιμοι χώροι εναπόθεσης. 3. 2. 7 Ελλάδα ΣΧΟ Εθνικό Κέντρων Ερευνών "Δημόκριτος" βρίσκεται σε λειτουργία ένας αντιδραστήρας 5 MW τύπου "πισίνας". Εν αναμονή της εξαγωγής τους στις ΗΠΑ, υπάρχουν τοπικές εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης για τα εξαντλημένα καύσιμα. Οι κανονισμοί σχετικά με τη ραδιοπροστασία περιλαμβάνουν διαχάξεις για χην ασφαλή διαχείριση ραδιενεργών αποβλήχων από χους χομείς χης ιαχρικής, βιομηχανίας και έρευνας, καθώς και άλλες εφαρμογές 30 ραδιοϊσοτόπων. Στο Δημόκριτο υπάρχουν εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης. Προβλέπεται η κατασκευή κεντρικών εγκαταστάσεων αποθήκευσης για αναλωμένες σφραγισμένες πηγές. Σήμερα η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας, η υπεύθυνη αρχή, απαιτεί οι πηγές να επιστρέφονται στον προμηθευτή. 3. 2. 8 Ιρλανδία Τα ραδιενεργά απόβλητα από μικρούς παραγωγούς που χρησιμοποιούν σφραγισμένες και ασφράγιστες πηγές αποθηκεύονται στις εγκαταστάσεις των παραγωγών σύμφωνα με τις προϋποθέσεις χορήγησης άδειας που έχει ορίσει το Ίδρυμα Ακτινοπροστασίας της Ιρλανδίας. Τα βραχύβια απόβλητα αποτίθενχαι προκειμένου να διασπασθούν προτού διατεθούν ως μη ραδιενεργά απόβλητα. Μικρές ποσότητες μακρόβιων αποβλήτων μπορούν, σύμφωνα με ελεγχόμενες προϋποθέσεις οι οποίες ορίζονται στην άδεια, να απορριφθούν στο περιβάλλον. Σφραγισμένες ραδιενεργές πηγές μπορεί να εισαχ)θούν μόνο εφόσον ο προμηθευτής παρέχει γραπτή διαβεβαίωση ότι οι πηγές επιστρέφονται όταν ο δικαιούχος δεν τις χρειάζεται πλέον. Οι πηγές που δεν καλύπτονται από συμφωνίες επιστροφής πρέπει να αποθηκεύονται από τον κάτοχο της άδειας επ1 αόριστον. Προβλέπονται κεντρικές εγκαταστάσεις κυρίως για την αποθήκευση εξαντλημένων σφραγισμένων ραδιενεργών πηγών, καθώς επίσης και για μικρές ποσότητες μακρόβιων αποβλήτων πυρηνικής ιατρικής και ερευνητικών εργαστηρίων. 3. 2. 9 Ιταλία Το δημοψήφισμα που πραγματοποιήθηκε στην Ιταλία μεχά χο ατύχημα χου Τσερνομπίλ κατέδειξε χην αντίθεση έναντι ορισμένων στοιχείων χης ισχύουσας πυρηνικής νομοθεσίας. Η ερμηνεία χης κυβέρνησης ήχαν όχι όλη η παραγωγή πυρηνικής ενέργειας όφειλε να παύσει και, ως συνέπεια, χο νέο εθνικό ενεργειακό σχέδιο προέβλεψε χο κλείσιμο και τον παροπλισμό όλων των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Οι διάφοροι πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκονται στο στάδιο 1 του παροπλισμού ("αποθήκευση με παρακολούθηση", βλ. σημείο 3. 3. 5). Τμήμα των αναλωμένων καυσίμων αποθηκεύεται σε δεξαμενές στις εγκαταστάσεις και σε μία δεξαμενή "μακριά από τον αντιδραστήρα" στον παλαιό ερευνητικό αντιδραστήρα "Avogadro". Ορισμένα καύσιμα έχουν αποσταλεί στο Sellafield (ΗΒ) για επανεπεξεργασία μολονότι δεν είναι ακόμα σαφές εάν τα υπόλοιπα εξαντλημένα καύσιμα θα υποστούν και αυτά επανεπεξεργασία. Τα κατάλοιπα χης επανεπεξεργασίας θα επιστραφούν από τον επανεπεξεργασχή. Τα ραδιενεργά απόβλητα αποθηκεύονται σχις εγκαταστάσεις χου παραγωγού. Μόνο χα απόβλητα χα οποία προκύπτουν από χους χομείς χης 31 ιατρικής, της βιομηχανίας, και της έρευνας επιστρέφονται στον οργανισμό διαχείρισης χων ραδιενεργών αποβλήτων για επεξεργασία και προσωρινή αποθήκευση. Αρμόδιοι για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων είναι οι ακόλουθοι οργανισμοί: - ΑΝΡΑ (πρώην ENEA/DISP) με αρμοδιότητες ρυθμιστικής αρχής· - ΕΝΕΑ, αρμόδιος για την ανάπτυξη του παροπλισμού, φορέας λειτουργίας πρότυπων πυρηνικών εγκαταστάσεων και πυρηνικών εργαστηρίων και κύριος παραγωγός αποβλήτων· - ENEL, φορέας λειτουργίας πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και κύριος παραγωγός αποβλήτων - NUCLECO, οργανισμός αρμόδιος για χη συλλογή, επεξεργασία, και αποθήκευση αποβλήχων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας που προκύπτουν από τη χρήση ραδιοϊσοτόπων στους τομείς της ιατρικής, της βιομηχανίας, και της έρευνας. Η δυνατότητα κεντρικών εγκαταστάσεων προσωρινής αποθήκευσης για εξαντλημένα καύσιμα, υαλωμένα απόβλητα, και μακρόβια απόβλητα μέσης ραδιενέργειας βρίσκεται στη φάση της μελέτης. Σχεδιάζεται η επιφανειακή διάθεση ή η ταφή πλησίον της επιφανείας βραχύβιων αποβλήτων. Κατάλογος πιθανών τοποθεσιών διαβιβάσθηκε στο Υπουργείο Βιομηχανίας. Εξακολουθεί η διερεύνηση του ενδεχόμενου εναπόθεσης μακρόβιων αποβλήτων σε σχηματισμούς αργίλου σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Δεδομένου ότι οι πυρηνικές εγκαταστάσεις είναι κρατικές, οι δαπάνες παροπλισμού τους χρηματοδοτούνται από τους γενικούς προϋπολογισμούς του ENEL και του ΕΝΕΑ. Όλες οι σφραγισμένες πηγές εισάγονται και οι αναλωμένες πηγές συλλέγονται στις εγκαταστάσεις ΕΝΕΑ από τη NUCLECO. 3. 2. 10 Λουξεμβούργο Η Υπηρεσία Ραδιοπροστασίας χου Υπουργείου Υγείας είναι υπεύθυνη για τη χορήγηση αδειών και την παρακολούθηση. Όλες οι ραδιενεργές πηγές εισάγονται και οι εξαντλημένες πηγές, κυρίως από τη βιομηχανία, πρέπει να επιστρέφονται στον προμηθευτή. Μικρές ποσότητες βραχύβιων αποβλήτων αποθηκεύονται σχις εγκαταστάσεις των χρηστών. Ως μη πυρηνική χώρα, το Λουξεμβούργο δεν διαθέτει σήμερα εγκαταστάσεις αποθήκευσης. 3. 2. 11 Κάτω Χώρες Από χα μέσα χου 1997 ένας μόνο πυρηνικός σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται σε λειτουργία σχις Κάχω Χώρες. Ο σχαθμός σχο Borssele είναι αντιδραστήρας πεπιεσμένου ύδατος με εγκατεστημένη πυρηνική ικανότητα 500 MWe. Παράγει 3,5 TWh ετησίως, που αντιστοιχούν σε 5% του συνόλου της εθνικής παραγωγής ηλεκτρικής 32 ενέργειας. Ο πυρηνικός σταθμός στο Dodewaard έπαυσε να παράγει ηλεκτρική ενέργεια το 1997. Εξάλλου, στο Delft και στο Petten βρίσκονται σε λειτουργία ερευνητικοί πυρηνικοί αντιδραστήρες. Ο εμπλουτισμός του ουρανίου με διεργασία φυγοκέντρησης πραγματοποιείται από χην Urenco (βρετανικής, ολλανδικής και γερμανικής ιδιοκτησίας) στις εγκαταστάσεις του Almelo. Όλα χα εξαντλημένα καύσιμα από το σταθμό του Dodewaard υφίστανται επανεπεξεργασία από την BNFL στο Ηνωμένο Βασίλειο ενώ όλα τα εξαντλημένα καύσιμα από χο σταθμό του Borssele αποστέλλονται για επανεπεξεργασία στη Cogema στη Γαλλία. Τα κατάλοιπα που προκύπτουν από χην επανεπεξεργασία θα αποστέλλονται στις Κάτω Χώρες από το 2002. Τα εξαντλημένα καύσιμα από τους ερευνητικούς αντιδραστήρες στο παρελθόν αποστέλλονταν στις ΗΠΑ, χώρα προέλευσης των καυσίμων. Στο μέλλον, τα αναλωμένα αυτά καύσιμα θα διατηρούνται στις Κάτω Χώρες και θα αποθηκεύονται στις εθνικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης αποβλήτων. Η πολιτική των Κάτω Χωρών αναφορικά με χα ραδιενεργά απόβλητα βασίζεται στην έκθεση του 1984 σχετικά με χα ραδιενεργά απόβλητα που υποβλήθηκε από χην ολλανδική κυβέρνηση στο Κοινοβούλιο το 1984. Η έκθεση αυτή παρουσίαζε δύο θεμελιώδεις προσανατολισμούς: κατά πρώτο λόγο. Την μακροπρόθεσμη προσωρινή αποθήκευση (100 έτη) όλων των ραδιενεργών αποβλήτων χα οποία παράγονται στις Κάτω Χώρες και, κατά δεύτερο λόγο, χην κυβερνητική πολιτική όσον αφορά τη διερεύνηση των δυνατοτήτων τελικής διάθεσης χων εν λόγω αποβλήχων. Ο πρώχος προσανατολισμός είχε ως αποτέλεσμα χην ίδρυση χου Κεντρικού Οργανισμού Ραδιενεργών Αποβλήχων (COVRA) σχο Borsele, ενώ ο δεύτερος αποτέλεσε τη βάση για το ερευνητικό πρόγραμμα σχετικά με τη διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων. Η χώρα εισάγει σφραγισμένες πηγές και παράγει, επίσης, ορισμένα είδη πηγών. Οι εξαντλημένες πηγές αποσχέλλονχαι σχο COVRA για αποθήκευση. Η χρηματοδότηση χου μετασχηματισμού, χης αποθήκευσης, και χης τελικής διάθεσης χων ραδιενεργών αποβλήχων πρέπει να χηρεί χην αρχή "ο ρυπαίνων πληρώνει". Ο Κεντρικός Οργανισμός Ραδιενεργών Αποβλήχων (COVRA) ρυθμίζει τις οικονομικές υποθέσεις χου κατά τρόπο ώστε όλες οι δαπάνες να καλύπτονται από χα τέλη που καταβάλλονται για χα απόβλητα που δέχεται. Τα τέλη καλύπτουν όλες τις άμεσες δαπάνες μεταφοράς, εγκλωβισμού και αποθήκευσης, καθώς και όλες τις οικονομικές προβλέψεις για τις δαπάνες της μελλοντικής αποθήκευσης και τελικής διάθεσης. Ο οργανισμός καθίσταται ο ιδιοκτήτης των αποβλήτων και χα καταβληθέντα τέλη δεν πρόκειται να προσαρμοσθούν μεταγενέστερα. Οι πόροι που απαιτούνται για τον παροπλισμό των πυρηνικών σταθμών ηλεκτρικής ενέργειας συγκεντρώνονται από τους φορείς εκμετάλλευσης διαμέσου εσωτερικού σχεδίου. 33 3. 2. 12 Πορτογαλία Την ευθύνη για χη διαχείριση χων ραδιενεργών αποβλήτων (μικρών παραγωγών) έχει η Υπηρεσία Ραδιοπροσχασίας και Ασφάλειας (DPSR) χης Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος. Όλα χα απόβλητα χα οποία δεν μπορεί να διατεθούν, να αποτεφρωθούν, ή να αφεθούν για διάσπαση στο χώρο που παρήχθησαν, μεταφέρονται στη DPSR, στο Savacem, όπου από τη δεκαετία του 1960 λειτουργούν εγκαταστάσεις επεξεργασίας και προσωρινής αποθήκευσης ραδιενεργών αποβλήτων. Όλες οι σφραγισμένες πηγές εισάγονται. Οι εξαντλημένες πηγές, όταν δεν αποστέλλονται και αποθηκεύονται στις εγκαταστάσεις της DPSR. προμηθευτή, εγκλωβισμό υφίστανται στον Το Ίδρυμα Πυρηνικής Τεχνολογίας λειτουργεί αντιδραστήρα τύπου "πισίνας" 1 MW. Τα εξαντλημένα καύσιμα από τον εν λόγω ερευνητικό αντιδραστήρα αποθηκεύονται στις εγκαταστάσεις χου αντιδραστήρα έως όχου επιστραφούν στις ΗΠΑ. 3. 2. 13 Ισπανία Στη χώρα λειτουργούν εννέα πυρηνικές εγκαχαστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (7 αντιδραστήρες πεπιεσμένου ύδατος, και 2 αντιδραστήρες ζέοντος ύδαχος) με ικανόχηχα 7,5 GWe, ή 35% περίπου της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας χης χώρας. Το Δεκέμβριο 1994, η κυβέρνηση ακύρωσε οριστικά σχέδια για την κατασκευή πέντε επιπλέον πυρηνικών σταθμών. Το ουράνιο παράγεχαι δίπλα στη Salamanca- οι εγκαταστάσεις άλεσης ουρανίου στο Anduj?r, έχουν παροπλισθεί. Στο Juzbado (επαρχία της Salamanca) βρίσκονται σε λειτουργία εγκαταστάσεις παραγωγής καυσίμου. Η επανεπεξεργασία εξαντλημένων καυσίμων αφορούσε αποκλειστικά τα καύσιμα από τον αντιδραστήρα αερίου-γραφίτη στο Vandellos, το οποίο έχει κλείσει οριστικά και σήμερα παροπλίζεται* τα κατάλοιπα επανεπεξεργασίας θα επιστραφούν από τη Γαλλία στην Ισπανία για αποθήκευση. Όλα τα καύσιμα των αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος θα αποθηκευθούν στους πυρηνικούς σταθμούς (επαναστοίβαξη) και, εάν είναι απαραίτητο, σε μεταλλικά δοχεία. Το ενδεχόμενο κατασκευής κεντρικών εγκαταστάσεων αποθήκευσης "μακριά από τον αντιδραστήρα" βρίσκεται υπό μελέτη. Ο οργανισμός διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων ENRESA συλλέγει, αποθηκεύει και διαθέτει ραδιενεργά απόβλητα κάθε είδους. Στο El Cabril, από το 1992, λειτουργούν εγκαταστάσεις επιφανειακής εναπόθεσης για βραχύβια απόβλητα. Έχουν καταρτισθεί σχέδια για εναπόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα σε βραχώδεις μάζες αργίλου, γρανίτη και άλατος. Έχει ολοκληρωθεί μία προκαταρκτική μελέτη σχεδίου, η οποία δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένες τοποθεσίες για τις τρεις αυτές βραχώδεις μάζες. 34 Προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι δαπάνες της τελικής φάσης του κύκλου των δαπανών των πυρηνικών καυσίμων, συμπεριλαμβανομένων παροπλισμού των πυρηνικών σταθμών, η ENRESA έχει δημιουργήσει ταμείο που χρηματοδοτείται από τέλη επί των συνολικών εσόδων από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας. Το τέλος αυτό αναθεωρείται σε ετήσια βάση και το ταμείο απαλλάσσεται της φορολογίας. Σύμφωνα με το βασιλικό διάταγμα περί ιδρύσεως χης ENRESA, οι δαπάνες χων δραστηριοτήτων οι οποίες οφείλονται στη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων καλύπτονται από χους παραγωγούς χων αποβλήτων. Στην περίπτωση των πυρηνικών σταθμών ηλεκτρικής ενέργειας, επιβάλλεται ένα ποσοστιαίο τέλος επί του συνολικού εισοδήματος από την πώληση ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ στην περίπτωση των παραγωγών αποβλήτων η πληρωμή γίνεται μέσω τιμολογίων τη στιγμή της απομάκρυνσης των ραδιενεργών αποβλήτων. Η χώρα εισάγει μεγάλες ποσότηχες σφραγισμένων πηγών και δεν έχει τοπική παραγωγή. Οι εξαντλημένες πηγές είχε αποστέλλονται στους προμηθευτές, είχε συλλέγονται από την ENRESA. 3. 2. 14 Σουηδία Η εγκατεστημένη ικανότητα πυρηνικής ενέργειας της χώρας ανέρχεχαι σε 10 GWe με 9 αντιδραστήρες ζέοντος ύδατος και 3 αντιδραστήρες πεπιεσμένου ύδατος που παράγουν χο 50% χης ηλεκτρικής ενέργειας χης χώρας. Μεχά χο δημοψήφισμα του 1980, χο Κοινοβούλιο αποφάσισε να καταργήσει σταδιακά χην πυρηνική ενέργεια χο αργότερο χο 2010. Ο χρόπος με χον οποίο μπορεί να επιτευχθεί τούτο αποτελεί αντικείμενο συζητήσεων των πολιτικών κομμάτων στη Σουηδία. Τα περισσότερα στοιχεία καυσίμου για τους σουηδικούς αντιδραστήρες κατασκευάζονται σε εγκαταστάσεις στο Vdsteres, οι οποίες εξάγουν, επίσης, τμήμα της παραγωγής τους. Εντούτοις, το ουράνιο εισάγεται και όλος ο εμπλουτισμός πραγματοποιείται στο εξωτερικό. Όλες δαπάνες της τελικής φάσης του κύκλου του πυρηνικού καυσίμου, συμπεριλαμβανομένου του παροπλισμού, βαρύνουν τους φορείς εκμετάλλευσης των αντιδραστήρων διαμέσου τελών που καταβάλλονται σε κρατικά ταμεία χα οποία διαχειρίζεται η Επιθεώρηση Πυρηνικής Ενέργειας της Σουηδίας. Ο οργανισμός διαχείρισης των αποβλήτων, SKB, ο οποίος ανήκει στους φορείς εκμετάλλευσης των πυρηνικών σταθμών παραγωγής πυρηνικής ενέργειας, διαχειρίζεται όλα τα είδη ραδιενεργών αποβλήτων εκτός των πυρηνικών σταθμών. Η σουηδική πολιτική έγκειται στην εναπόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα των εγκλωβισμένων εξαντλημένων πυρηνικών καυσίμων χωρίς επανεπεξεργασία. Τα εξαντλημένα καύσιμα μεταφέρονται με πλοίο στο CLAB, στις κεντρικές υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης στο Oskarshamn, στο οποίο προγραμματίζεται επίσης η κατασκευή των εγκαταστάσεων εγκλωβισμού. Μία κεντρική υπόγεια αποθήκη, το SFR πλησίον του Forsmark, σε βάθος 50 μέτρων περίπου για ραδιενεργά 35 απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας, έχει αρχίσει να λειτουργεί από το 1988. Η διάθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα επεξεργασμένων εξαντλημένων καυσίμων βρίσκεται στο στάδιο σχεδιασμού. Για το σκοπό αυτό, διενεργούνται δράσεις Ε&Α και μελέτες επιλογής τοποθεσιών. Οι υπόγειες εγκαταστάσεις, τα εργαστήρια σκληρού βράχου στο ?spf βρίσκονται σε λειτουργία και περιλαμβάνουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Από το 1986, στις εγκαταστάσεις αυτές έχουν διεξαχθεί έρευνες, πειράματα και δοκιμές ως τμήμα του εθνικού προγράμματος και σε συνεργασία με 9 ξένους φορείς. Η διαδικασία επιλογής τοποθεσιών, η οποία καλύπτει 5 έως 10 μελέτες σκοπιμότητας τοποθεσιών, βρίσκεται στο στάδιο της εξέλιξης. Από τις εν λόγω τοποθεσίες, θα επιλεγούν δύο για επιτόπιες έρευνες. Η υποβολή αίτησης για τη χορήγηση άδειας κατασκευής προβλέπεται για το 2003. Το σχέδιο έγκειται στην τοποθέτηση 10% μόνο των αναλωμένων καυσίμων που έχουν υποστεί επεξεργασία με επέκταση της ικανότητας μεχά από ανασκόπηση της κατάστασης. Έχουν συναφθεί συμφωνίες ανταλλαγών αναλωμένων καυσίμων με χη Γερμανία με βάση την ισοδυναμία της περιεχόμενης ραδιενέργειας. Η Σουηδία εισάγει την πλειονότητα των σφραγισμένων πηγών της. Οι εξαντλημένες πηγές καταχωρούνται και αποθηκεύονται στο Πυρηνικό Ερευνητικό Κέντρο Studsvik. Η τελική διάθεση μπορεί να πραγμαχοποιηθεί είχε στο SFR είχε σε αποθήκες σε βαθιά γεωλογικά σχρώμαχα. Το σουηδικό κοινοβούλιο υιοθέτησε νόμο ο οποίος απαγορεύει τη μόνιμη εισαγωγή ραδιενεργών αποβλήτων για διάθεση στη Σουηδία. 3. 2. 15 Ηνωμένο Βασίλειο Στο Ηνωμένο Βασίλειο λειτουργούν 20 αντιδραστήρες Magnox, 14 προηγμένοι αερόψυκτοι αντιδραστήρες και ένας αντιδραστήρας πεπιεσμένου ύδατος. Η συνολική ικανότητα ανέρχεται σε 12,8 GWe, ενώ το μερίδιο της πυρηνικής ενέργειας στην παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος είναι της τάξης του 26% (το 1996). Οι εθνικές πολιτικές στους τομείς της πυρηνικής ενέργειας και της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων καθορίζονται από δύο κυβερνητικές επισκοπήσεις οι οποίες διεξήχθησαν το 1995. Η πρώτη επισκόπηση σχετικά με τις προοπτικές της πυρηνικής ενέργειας στο Ηνωμένο Βασίλειο επιβεβαίωσε τη δέσμευση έναντι της πυρηνικής ενέργειας με τον όρο ότι θα παραμείνει ανταγωνιστική και θα είναι ικανή να τηρήσει χα αυστηρά πρότυπα ασφάλειας και περιβαλλοντικής προστασίας. Εξάλλου, χο συμπέρασμα ήχαν όχι η κυβερνηχική σχήριξη για χην κατασκευή νέων σταθμών πυρηνικής ενέργειας δεν μπορούσε να αιτιολογηθεί ενόψει χης επικρατούσας κατάστασης σχις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας. Η επισκόπηση συμπέρανε επίσης όχι θα ήχαν επωφελές για χη βιομηχανία, χους καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας και χους φορολογούμενους να ιδιωτικοποιηθεί χο μεγαλύτερο δυναχόν χμήμα χης πυρηνικής βιομηχανίας 36 και των εγγενών υποχρεώσεων. Έτσι, χα πλέον σύγχρονα χμήμαχα της βιομηχανίας μεταβιβάσθηκαν στη συνέχεια σε δύο ιδιωτικές εταιρείες, την Nuclear Electric Ltd και την Scottish Nuclear Ltd, οι οποίες είναι θυγατρικές μίας ιδιωτικής εταιρείας χαρτοφυλακίου, της British Energy pic. Σήμερα, οι οργανισμοί αυτοί είναι υπεύθυνοι για τη λειτουργία 14 προηγμένων αερόψυκτων αντιδραστήρων και 1 αντιδραστήρα πεπιεσμένου ύδατος. Οι παλαιότερες εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων 12 αντιδραστήρων Magnox σε κατάσταση λειτουργίας, ορισμένοι κλειστοί αντιδραστήρες και οι εγγενείς υποχρεώσεις χους παρέμειναν αρχικά στο δημόσιο τομέα υπό την Magnox Electric pic. Εντούτοις, στις αρχές του 1998 η Magnox Electric απορροφήθηκε από την British Nuclear Fuels pic, την κρατική εταιρεία επανεπεξεργασίας, η οποία εκμεταλλεύεται χους οκτώ αντιδραστήρες Magnox για λογαριασμό της. Η πολιτική διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στο Ηνωμένο Βασίλειο καθορίζεται από τη Λευκή Βίβλο χης κυβέρνησης χου 1995 με χίχλο "Επισκόπηση της πολιτικής διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων: τελικά συμπεράσματα". Βασικός στόχος της επισκόπησης αυτής, η οποία πραγματοποιήθηκε με βάση μία εκστρατεία δημόσιας διαβούλευσης σε εθνικό επίπεδο, ήταν να διασφαλισθεί όχι χα ραδιενεργά απόβληχα, ανεξάρτητα από το εάν προέρχονται από φορείς του δημοσίου ή του ιδιωτικού τομέα, αποτελούν αντικείμενο ασφαλούς διαχείρισης σύμφωνα με χα ισχύοντα διεθνή πρότυπα και διεθνή καθοδήγηση. Τα απόβληχα χαμηλής ραδιενέργειας διατίθενται στις εγκαταστάσεις εναπόθεσης πλησίον της επιφανείας της BNFL στο Drigg της Cumbria, και από την Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας του ΗΒ στο (UKAEA) σχο Dounreay στο Caithness. Χορηγείται επίσης έγκριση για τη διάθεση ορισμένων αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας, κυρίως αποβλήτων που προέρχονται εκτός της πυρηνικής βιομηχανίας, διαμέσου ταφής σε κατάλληλες χωματερές. Η UK Nirex Ltd, η εταιρεία η οποία ιδρύθηκε από την πυρηνική βιομηχανία προκειμένου να αναπτύξει μία διαδρομή διάθεσης για χα απόβληχα μέσης ραδιενέργειας, επικεντρώνει χις έρευνες χης σχο Sellafïeld σε μία πιθανή τοποθεσία για εγκαταστάσεις εναπόθεσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα για απόβληχα μέσης ραδιενέργειας και για απόβληχα χαμηλής ραδιενέργειας με υψηλή περιεκτικότητα ραδιονουκλεϊδίων Α. Η εν λόγω εταιρεία εκτελεί ένα εκτεταμένο πρόγραμμα διάνοιξης φρεάτων με σκοπό τη δοκιμή της γεωλογίας και της υδρογεωλογίας της τοποθεσίας. Ως μέρος του προγράμματος διερεύνησης της τοποθεσίας, είχε υποβάλει αίτηση κατασκευής εργαστηρίου, γνωστού ως "εγκαταστάσεις χαρακτηρισμού βράχων", σε βάθος 650 μέτρα περίπου. Η αίτηση αυτή δεν εγκρίθηκε στη συνέχεια. Τα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας από την επανεπεξεργάσία εξαντλημένων καυσίμων αποθηκεύονται αρχικά σε υγρή μορφή σε ψυχόμενες δεξαμενές ανοξείδωτου χάλυβα. Η BNFL βρίσκεχαι σχο στάδιο χης μεχαχροπής χων υγρών αποβλήχων σε κυλίνδρους υάλου, οποία καθιστά 37 ασφαλέστερη και ευκολότερη τη διαχείριση τους. Τα εξυαλωμένα απόβλητα αποθηκεύονται, στη συνέχεια, για πενήντα έτη τουλάχιστον προκειμένου να διασπαστούν τα βραχύβια ραδιονουκλεΐδια και να μειωθεί η παραγωγή θερμότητας. Η επιλογή που προτιμήθηκε από την κυβέρνηση για το μακροπρόθεσμο διάστημα, όπως δηλώνεται στη Λευκή Βίβλο, είναι η διάθεση των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας σε γεωλογικούς σχηματισμούς αφού μειωθεί η θερμοκρασία τους. Στο ΗΒ, το κόστος διαχείρισης και διάθεσης των αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένων των ρυθμιστικών δαπανών, βαρύνουν τους παραγωγούς και τους ιδιοκτήτες ραδιενεργών αποβλήτων. Στις δαπάνες αυτές συμπεριλαμβάνεται και το κόστος για την αποθήκευση χων εξανχλημένων πυρηνικών καυσίμων και χη διάθεση χων αποβλήτων που προκύπτουν από χην επανεπεξεργασία. Προκειμένου να ανχιμεχωπισθούν οι υποχρεώσεις αυχές γίνονται προβλέψεις σχους λογαριασμούς. Άλλες σημαντικές πυρηνικές εγκαταστάσεις στο ΗΒ είναι οι κγκατασχάσεις παραγωγής καυσίμου μικτού οξειδίου σχο Sellafield, οι εγκαχαστάσεις εμπλουτισμένου ουρανίου στο Capenhurst, και οι εγκαταστάσεις μετατροπής στο Springfield και στο Windscale. Το ΗΒ αποτελεί σημαντικό παραγωγό σφραγισμένων πηγών και, ως σημαντικός εισαγωγές, λαμβάνει σημαντικές ποσότητες εξαντλημένων πηγών από τους πελάτες του είτε για ανακύκλωση είτε για αποθήκευση πριν τη διάθεση. 3. 2. 16 Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι ιδιοκτήτρια Η Επιτροπή ενός πειραματικού αντιδραστήρα (αντιδραστήρας χαχείας ροής Petten) και κλειστών πειραματικών αντιδραστήρων στην Ίσπρα (Ιταλία), και διαθέτει πυρηνικές εγκαταστάσεις στην Ίσπρα (Ιταλία), στο Petten (Κάτω Χώρες), στην Καρλσρούη (Γερμανία) και στο Geel (Βέλγιο). Τα ραδιενεργά απόβλητα που παράγονται στις εγκαταστάσεις αυτές του Κοινού Κέντρου Ερευνών τα διαχειρίζονται τα συστήματα της χώρας υποδοχής. Οι μελέτες για τον παροπλισμό των αντιδραστήρων στην Ίσπρα ξεκίνησαν το 1997. Η κοινοτική νομοθεσία έχει τεράστια σημασία όσον αφορά τον έλεγχο της πυρηνικής ασφάλειας, την κυριότητα του πυρηνικού υλικού και όλες τις πτυχές της κοινής αγοράς πυρηνικής ενέργειας. Τα κράτη μέλη απαιτείται να εφαρμόζουν, στον πυρηνικό τομέα, οδηγίες σχετικά με τους βασικούς κανόνες ραδιοπροστασίας, τον έλεγχο μεταφοράς ραδιενεργών υλικών, και να πραγματοποιούν αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των νέων εγκαταστάσεων, στην οποία περιλαμβάνονται και οι δραστηριότητες πληροφόρησης του κοινού. Η συνεργασία των κρατών μελών και της Επιτροπής αναπτύχθηκε στο πλαίσιο του "Κοινοτικού σχεδίου δράσης στον τομέα της διαχείρισης τιον ραδιενεργών αποβλήτων", το οποίο παρατάθηκε ως χα χέλη χου 1999. 36 To 1994, η Επιτροπή υιοθέτησε μία "Στρατηγική για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων", η οποία προσδιορίζει ένα αριθμό δράσεων που πρέπει να αναληφθούν. Πραγματοποιήθηκε πρόοδος στα ακόλουθα σημεία: αξιολόγηση του κινδύνου από χα απόβλητα που περιέχουν φυσικά βιομηχανικής ραδιονουκλεΐδια επεξεργασίας' ανάπτυξη αρχών για την εναρμόνιση κατηγοριών όσον αφορά την ισοδυναμία των ραδιενεργών αποβλήτων με σκοπό τη διάθεση* προώθηση του διαλόγου των φορέων διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων και των αρχών ασφαλείας όσον αφορά την ασφάλεια της απόθεσης των αποβλήτων σε μεγάλο βάθος. συγκεντρώσεις υψηλές λόγω σε Μία σημαντική πτυχή της κοινοτικής πολιτικής είναι η υιοθέτηση μίας προσέγγισης της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στην κοινή πυρηνική αγορά η οποία προωθεί τη χωρίς περιορισμό κυκλοφορία των αγαθών, εργαζομένων και υπηρεσιών μεταξύ των κρατών μελών. Ειδικότερα, η Επιτροπή προωθεί τη συνεργασία των κρατών μελών με σκοπό τη μείωση του αριθμού των εγκαταστάσεων. Το 1996, αναφορικά με χην παραπάνω προσέγγιση, η Επιτροπή τόνισε όχι "ήχαν χης γνώμης όχι η πρακτική αυτή θα πρέπει να ακολουθηθεί επίσης και στο μέλλον". '. 3. 3 Τρέχουσα πρακτική 3. 3. 1 Προσέγγιση συστήματος Υπό ιδανικές συνθήκες, τα ραδιενεργά απόβλητα αποτελούν αντικείμενο διαχείρισης χάρη σε ένα πλήρες σύστημα το οποίο καλύπτει τη συλλογή, τη διαλογή και προεπεξεργασία, την επεξεργασία με σκοπό την παραγιογή μίας σταθεράς μορφής αποβλήτων, τον εγκλωβισμό και τη διάθεση, με ενδιάμεσα στάδια που καλύπτουν την αποθήκευση και τη μεταφορά. Τα διάφορα στοιχεία του συστήματος διασυνδέονται στενά και, εάν ένα από αυχά λείπει, μπορεί να υπάρχουν επιπτώσεις σε άλλα σημεία. Τα συστήματα διαχείρισης μπορεί να είναι πολυσύνθετα λόγω της φύσης των αποβλήτων, και της γεωγραφικής τοποθεσίας των διεργασιών αποβλήτων, ή λόγω των εθνικών πολιτικών. Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν διάφορα συστήματα διαχείρισης κάθε ένα από χα οποία αφορά διαφορετικά είδη ραδιενεργών αποβλήτων σύμφωνα με τις εθνικές πολιτικές και πρακτικές. Λόγω του μεγάλου όγκου τους, η διαχείριση των απορριμμάτων από την εξόρυξη και το άλεσμα του ουρανίου αναγκαστικά πρέπει να γίνει στις εγκαταστάσεις ή πλησίον χους. Η αποκατάσταση και ο παροπλισμός συνεπάγονται, ειδικότερα, προστασία κατά της μόλυνσης των υπογείων και επιφανειακών υδάτων και την κατασκευή καλυμμάτων προκειμένου να μειωθεί η ρύπανση από το ραδόνιο. Απόσπασμα από απάντηση σε προφορική κοινοβουλευτική ερώτηση αριθ. Η-0723/96. 39 Στην περίπτωση των βραχύβιων αποβλήτων (δηλαδή με ζωή 30 ετών περίπου), που περιέχουν ένα αυστηρά περιορισμένο αριθμό μακρόβιων νουκλεϊδίων, χέσσερα κράτη μέλη (Γαλλία, Ισπανία, Σουηδία, και Ηνωμένο Βασίλειο), διαθέχουν επιφανειακές εγκαταστάσεις ή εγκαταστάσεις πλησίον χης επιφανείας χης γης. Οι εν λόγω χώρες διαθέχουν ένα πλήρες σύστημα διαχείρισης για αυτό το είδος αποβλήτων. Ορισμένες άλλες χώρες, επίσης, π. χ. το Βέλγιο, προβλέπουν την εφαρμογή ενός παρομοίου συστήματος. Ορισμένα κράτη μέλη αποφάσισαν να διαθέσουν το μεγαλύτερο τμήμα των ραδιενεργών αποβλήτων υπογείως, είτε σε μικρό βάθος, (έως 100 μέτρα) ή πολύ βαθύτερα. Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται ήδη για χα απόβλητα χα οποία δεν δημιουργούν θερμότητα στη Φινλανδία, τη Σουηδία, και τη Γερμανία. Μέχρι σήμερα δεν έχουν ακόμη διατεθεί απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας στα κράτη μέλη, όμως όλες οι χώρες που έχουν παρόμοια απόβλητα σχεδιάζουν να εφαρμόσουν την εναπόθεση σε μεγάλο βάθος και ορισμένες λειτουργούν ήδη υπόγεια εργαστήρια. Εν τω μεταξύ, απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας και αναλωμένα καύσιμα τα οποία έχουν χαρακτηρισθεί ως απόβλητα αποθηκεύονται ασφαλώς σε επιφανειακές εγκαταστάσεις. Τα ραδιενεργά απόβλητα χα οποία προκύπτουν από τη χρήση ραδιονουκλεϊδίων στην ιατρική, τη βιομηχανία και την έρευνα είχε αποθηκεύονται στις εγκαταστάσεις του χρήστη είχε αποστέλλονται σε περιφερειακές ή εθνικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης. Η πρακτική χης επιστροφής των εξαντλημένων σφραγισμένων πηγών στον αρχικό προμηθευτή για επεξεργασία ή επαναχρησιμοποίηση εφαρμόζεται ολοένα και συχνότερα. Ορισμένα κράτη μέλη αποφάσισαν να αναβάλουν τη λήψη των αποφάσεων σχετικά με τα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας, ή σχετικά με όλα τα είδη αποβλήτων, για περιόδους που κυμαίνονται από 30 έως 100 έτη. 3. 3. 2 Επεξεργασία και εγκλωβισμός Οι διεργασίες και τεχνικές επεξεργασίας και εγκλωβισμού αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας έχουν καθιερωθεί από καιρού. Τα ρευστά ραδιενεργά απόβλητα υφίστανται επεξεργασία κυρίως με εξαέρωση, ανταλλαγή ιόντων και χημική καχακρήμνιση με διήθηση στην περίπτωση χων αέριων αποβλήτων. Όσον αφορά χα στερεά απόβλητα, χρησιμοποιούνται ευρύτατα η συμπύκνωση ή η υπερσυμπύκνωση, η τήξη (για χα μέταλλα), και η αποτέφρωση. Ο εγκλωβισμός δημιουργεί μία σταθερά μορφή σταθερών αποβλήτων, η οποία με τον τρόπο αυτό καθιστά την τελική συσκευασία κατάλληλη για προσωρινή αποθήκευση ή/και διάθεση. Ανάλογα με τις απαιτήσεις της συσκευασίας, απόβλητα, π. χ. ράβδοι από τη τήξη μετάλλων ή τη συμπύκνωση τέφρας, τοποθετούνται σε κλειστά δοχεία και εναποτίθενται σε μήτρες που είναι κατασκευασμένες κυρίως από υλικά με βάση χο τσιμέντο. Προστίθενται, επίσης, πίσσα και πολυμερή ως ειδικά ακινητοποίησης. Οι διεργασίες και τεχνικές έχουν εξηγηθεί σε προηγούμενες εκθέσεις. Στην παρούσα έκθεση θα αναφερθούν μόνο σημαντικές νέες εγκαχασχάσεις, οι 40 οποίες τέθηκαν σε λειτουργία από το 1992, καθώς κατ οι νέες εγκαταστάσεις στα νέα κράτη μέλη. Σχο Βέλγιο, οι εγκαταστάσεις CILVΑ για χην κεντρική επεξεργασία και χον εγκλωβισμό των ραδιενεργών αποβλήτων που δεν έχουν ήδη υποστεί επεξεργασία στους πυρηνικούς σταθμούς ολοκληρώθηκε και τέθηκε σε λειτουργία κατά χα τέλη του 1995. Συμπεριλαμβάνει ένα υπερσυμπυκνωχή 1. 500 τόνων και ένα αποχεφρωχή δυναμικότητας 100 kg/h. Ο αποχεφρωχής δεν έχει σχεδιασθεί για την επεξεργασία αποβλήτων ραδιονουκλεϊδίων άλφα. Στίζ Κάτω Χώρες, η COVRA εγκατέστησε παρόμοιες εγκαταστάσεις επεξεργασίας για απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας. Οι κεντρικές αυχές εγκαταστάσεις κατασκευάσθηκαν μεταξύ του 1990 και 1992, και οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας τέθηκαν σε λειτουργία χο 1993. Σήμερα, είναι διαθέσιμες οι ακόλουθες χωριστές εγκαταστάσεις: - υπερσυμπιεστής (1500 τόνων), - διαχωριστής οργανικών/ανόργανων υγρών, - αφιερωμένος αποχεφρωχής βιολογικών αποβλήτων, - αφιερωμένος αποτεφρωτής οργανικών υγρών. - εγκαταστάσεις τεμαχισμού και κοπής, - σταθμός τσιμέντωσης, - σύστημα επεξεργασίας λυμάτων. Στη Γαλλία, άρχισε να λειτουργεί στο Κέντρο Valrtrr, στη Marcoule, υψικάμινος για μολυσμένα μέταλλα, ιδιαίτερα για υλικά που προέρχονται από τον παροπλισμό του αντιδραστήρα G-3. Επίσης, στο Valrhx, τέθηκε σε λειτουργία η υψικάμινος για κελύφη εξαντλημένου καυσίμου και λειτουργεί με ενεργά υλικά. Στην Ισπανία, χα απόβλητα από μικρούς παραγωγούς υφίστανται επεξεργασία στις εγκαταστάσεις El Cabril (αποχέφριοση. συμπύκνωση, ακινητοποίηση). Στις ίδιες εγκαταστάσεις υπερσυμπυκνώνονται, επίσης, συμπυκνώσιμα υλικά από πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας* όλα χα απόβλητα υφίστανται εγκλωβισμό σε πρότυπο δοχείο από σκυρόδεμα πριν από την εναπόθεση στις εγκαταστάσεις. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τέθηκαν σε λειτουργία οι προηγμένες εγκαταστάσεις αφαίρεσης ακτινιδίων (EARP) που κατασκευάσθηκαν στο Sellafield για την επεξεργασία υγρών αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας. Τα νέα κράτη μέλη, επίσης, έχουν τις καχάλληλες εγκαταστάσεις επεξεργασίας και εγκλωβισμού : ~ Στην Αυστρία λειτουργούν στο Seibersdorf, εγκαταστάσεις για την επεξεργασία υγρών ραδιενεργών αποβλήτων, ένας συμπυκνωτής, και ένας αποτεφρωτής. 41 - Στη Φινλανδία, οι φορείς εκμετάλλευσης των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας επεξεργάζονται και εγκλωβίζουν όλα τα απόβλητα σε εγκατασχάσεις χων αντιδραστήρων. Δεν εφαρμόζεται η αποτέφρωση. Σχο Olkiluoto οι αναλωμένες ρηχίνες υφίστανται επεξεργασία με πίσσα. Σχο Loviisa υπάρχουν εγκαταστάσεις στερεοποίησης για υγρά ραδιενεργά απόβλητα. Τα εν λόγω απόβλητα αποθηκεύονται σήμερα χωρίς να έχουν υποστεί επεξεργασία σε δεξαμενές. - Στη Σουηδία, το μεγαλύτερο μέρος των αποβλήτων των αντιδραστήρων υφίσταται επεξεργασία και μετασχηματισμό στις εγκαταστάσεις. Όμως, σχο Studsvik υπάρχουν κεντρικές εγκαταστάσεις για αποτέφρωση καύσιμων αποβλήτων και υψικάμινος για τα μολυσμένα μέταλλα. Τα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας από την επανεπεξεργασία εξυαλώνονται συσχημαχικά σχην La Hague (Γαλλία) και χο Sellafield (Ηνωμένο Βασίλειο). Σχο Βέλγιο, η κεραμική κάμινος PAMELA χρησιμοποιείται για χην εξυάλωση χων αποβλήτων χης EUROCHEMIC. Ο εγκλωβισμός εξαντλημένων καυσίμων δεν χρησιμοποιείται ακόμη σε βιομηχανική κλίμακα. Η κατασκευή πειραματικών εγκαταστάσεων εγκλωβισμού στη Γερμανία βρίσκονται στο στάδιο της ολοκλήρωσης, ενώ στη Σουηδία είναι υπό κατασκευή πειραματικές εγκαταστάσεις για τη δοκιμή του εγκλωβισμού εξαντλημένων καυσίμων σε βιομηχανική κλίμακα. 3. 3. 3 Εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης Στα διάφορα στάδια του "κύκλου ζωής" τα ραδιενεργά απόβλητα αποθηκεύονται προσωρινά εν αναμονή εγκλωβισμού κάποιας μορφής ή της τελικής διάθεσης. Στη συνέχεια, παρέχονται πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με τις εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης στα διάφορα κράτη μέλη. Οι εγκαταστάσεις αυτές μπορεί να βρίσκονται στις εγκαχασχάσεις χων παραγωγών ή δίπλα χους, σε περιφερειακές ή κεντρικές τοποθεσίες στα κράτη μέλη. 3. 3. 3. 1 Απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας Για τα ραδιενεργά απόβλητα του είδους αυτού από όλες τις πηγές, εφαρμόζεται κεντρική αποθήκευση στην Αυστρία, το Βέλγιο, τη Δανία, τη Γερμανία, την Πορτογαλία, τις Κάτω Χώρες, και την Ελλάδα. Στην Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, και τη Φινλανδία, χα απόβλητα αποθηκεύονται σχις εγκαταστάσεις χων παραγωγών. Η Γαλλία διαθέτει εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης για βραχύβια απόβλητα πριν τη διάθεση τους στο Κέντρο της Aube. Τα μακρόβια απόβλητα αποθηκεύονται σε περιφερειακή βάση, κυρίως στη Marcoule, στη La Hague και στη Cadarache. Στη Φινλανδία, απαιτείται μόνο προσωρινή αποθήκευση "στον αντιδραστήρα" για χα ραδιενεργά απόβλητα ενόψει χης επεξεργασίας χους 42 πριν από τη διάθεση. Υπάρχουν εγκαταστάσεις κεντρικής αποθήκευσης για χα απόβλητα των παραγωγών. Επιπλέον των κεντρικών εγκαχαστάσεων αποθήκευσης, η Γερμανία διαθέτει ένα αριθμό περιφερειακών εγκαχαστάσεων αποθήκευσης για χα ραδιενεργά απόβλητα που προέρχονται από μικρούς παραγωγούς αποβλήτων. Οι πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, χα πυρηνικά ερευνητικά ιδρύματα και άλλες εγκαταστάσεις αποθήκευσης πυρηνικών καυσίμων αποθηκεύουν χα εγκλωβισμένα ραδιενεργά απόβλητα στο χώρο χους. Οι εγκαταστάσεις τελικής αποθήκευσης ραδιενεργών αποβλήτων σχο Morsleben δέχονται, επίσης, κατάλληλα ραδιενεργά απόβλητα εντός χων ορίων που προβλέπονται για χα απόβλητα του είδους αυτού. Στην Ιταλία, χα ραδιενεργά απόβλητα από χους "πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας αποθηκεύονται στο σημείο της παραγωγής. Ένα μεγάλο τμήμα χους αποθηκεύεται χωρίς να υποστεί επεξεργασία. Τα ραδιενεργά απόβλητα εκτός του κύκλου ζωής των πυρηνικών καυσίμων συλλέγονται σε κεντρικές εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης από τη NUCLECO. Η Ισπανία έχει εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης για βραχύβια ραδιενεργά απόβλητα πριν από τη διάθεση χους σχο κέντρο El Cabril. Υπάρχουν, επίσης, εγκαταστάσεις αποθήκευσης για απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας σε κάθε πυρηνικό σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Στη Σουηδία υπάρχουν τοπικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης για απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας σε κάθε πυρηνικό σταθμό. Τα ραδιενεργά απόβλητα από άλλες, εγκαταστάσεις συλλέγονται σε κεντρικές προσωρινές αποθήκες στο Studsvik. Οι εγκαταστάσεις αυτές παρέχουν προσωρινή αποθήκευση πριν από τη μεταφορά των αποβλήτων στις εγκαταστάσεις τελικής αποθήκευσης πυρηνικών αποβλήτων (SFR), οι οποίες είναι πλησίον χου Forsmark. Σχο Ηνωμένο Βασίλειο, χα ραδιενεργά απόβλητα που δεν γίνονται δεκτά για διάθεση στο Drigg και στο Dounreay αποθηκεύονται κατά κανόνα στους χώρους των παραγωγών. Σήμερα, χα εγκλωβισμένα απόβλητα μέσης ραδιενέργειας αποθηκεύονται στο Sellafield προτού αποθηκευθούν στον οργανισμό διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων του ΗΒ (Nirex). 3. 3. 3. 2 Απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας από επανεπεξεργασία και αναλωμένα καύσιμα που προορίζονται για άμεση διάθεση τα Σήμερα, εξυαλωμένα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας από επανεπεξεργασία διατηρούνται σε προσωρινές αποθήκες ενόψει της τελικής διάθεσης χους. Ο πίνακας Ι παρουσιάζει συνοπτικά τις υπάρχουσες και προγραμματιζόμενες εγκαταστάσεις. Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης εξαντλημένων καυσίμων παρουσιάζονται στον Πίνακα ΙΑ. Μεταξύ χων εγκαταστάσεις για εγκαχαστάσεων αυτών συμπεριλαμβάνονται οι εξαντλημένα καύσιμα ενόψει χου εγκλωβισμού χους πριν από χην άμεση διάθεση, καθώς και οι εγκαταστάσεις για εξαντλημένα καύσιμα πρτν χην 43 επανεπεξεργασία χους. Εκτός χων εγκαταστάσεων που παρουσιάζονται στον Πίνακα ΙΑ, σε ορισμένα κράτη μέλη ένας σχετικά μικρός αριθμός ειδικών στοιχείων καυσίμου, όπως, για παράδειγμα, τα καύσιμα από ερευνητικούς αντιδραστήρες και υλικό από πειραματικούς αντιδραστήρες αποθηκεύεται στις εγκαταστάσεις έως την επιστροφή τους στον παραγωγό. Σχο Βέλγιο έχουν ολοκληρωθεί οι εργασίες για ένα κτίριο αποθήκευσης για εξυαλωμένα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας στις εγκαταστάσεις της Belgoprocess στο Dessel. Στη Φινλανδία τα αναλωμένα καύσιμα του πυρηνικού σταθμού του Olkiluoto αποθηκεύονται σε δεξαμενές πλησίον του πυρηνικού σταθμού. Μέχρι τα τέλη του 1996, ο σταθμός του Loviisa επέστρεφε τα καύσιμα στη Ρωσική Ομοσπονδία. Μετά το 1996, χα αναλωμένα καύσιμα αποθηκεύονται σε δεξαμενές χου αντιδραστήρα και σε ένα πρόσθεχο κτίριο αποθήκευσης το οποίο θα επεκταθεί εντός χων προσεχών εχών. Στη Γαλλία, χα εξυαλωμένα απόβλητα αποθηκεύονται στη La Hague και στη Marcoule, ενώ τα ειδικά αναλωμένα καύσιμα αποθηκεύονται στην Cadarache. Στη La Hague αποθηκεύονται προσωρινά εξαντλημένα καύσιμα ενόψει της επανεπεξεργασίας τους. Στη Γερμανία, τα αναλωμένα καύσιμα που δεν προορίζονται για επανεπεξεργασία και χα εξυαλωμένα απόβλητα αποθηκεύονται σήμερα, και θα αποθηκεύονται και στο μέλλον, σε κεντρικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης. Η αποθήκευση γίνεται σε δοχεία στα οποία, επίσης, έχει δοθεί άδεια για μεταφορά. Στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης στο Gorleben έχει χορηγηθεί άδεια για δοχεία που περιέχουν εξαντλημένα καύσιμα, εξαντλημένα καύσιμα μίγματος οξειδίου, εξυαλωμένα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας που προέρχονται από επανεπεξεργασία, και εσωτερικά μολυσμένα κενά δοχεία. Οι πρώχες εναποθέσεις πραγμαχοποιήθηκαν χο 1995 και 1996. Το 1995, στις εγκαταστάσεις Ahaus τοποθετήθηκαν 305 δοχεία με αναλωμένα καύσιμα από τον αντιδραστήρα φθορίου υψηλής θερμοκρασίας (THTR). Το Σεπτέμβριο 1995 υποβλήθηκε αίτηση στις αρχές χορήγησης αδειών για την επέκταση της άδειας προκειμένου να επιτραπεί η αποθήκευση αναλωμένων καυσίμων αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος και καυσίμων ερευνητικών αντιδραστήρων. Η άδεια θα επιτρέπει αποθήκευση έως 4200 tU με μέγιστη ακτινοβολία 2 x ΙΟ20 Bq και θερμότητα διάσπασης 17 MW. Στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης δοχείων στο Ερευνητικό Κέντρο J?lich αποθηκεύτηκαν 90 βυτία, από τα 158 που επιτρέπει κατ' ανώτατο όριο η άδεια, αναλωμένων καυσίμων του γερμανικού πειραματικού αντιδραστήρα AVR. Εξάλλου, υποβλήθηκε αίτηση για τη χορήγηση άδειας προκειμένου να επιτραπεί η αποθήκευση αναλωμένων καυσίμων ερευνητικών αντιδραστήρων του είδους GLE-1. Η δεξαμενή προσωρινής αποθήκευσης πυρηνικών καυσίμων ΖΑΒ στο Greifswald περιέχει 4500 περίπου στοιχεία καυσίμου του είδους VVER (αντιδραστήρας πεπιεσμένου ύδατος ρωσικού σχεδιασμού), ποσότητα που πλησιάζει τη μέγιστη ικανότητα των 4680 στοιχείων. Υποβλήθηκε αίτηση για τροποποίηση της άδειας για τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης δοχείων 44 ZLN στο Rubenow, πράγμα το οποίο θα επιτρέψει την αποθήκευση αναλωμένων καυσίμων από χους παλαιούς αντιδραστήρες της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας στο Greifswald και Rheinsberg, και στοιχείων από τις εγκαταστάσεις ΖΑΒ, έως ένα ανώτατο όριο 620 tU, δραστηριότητες 5 χ ΙΟ19 Bq και θερμοκρασίας διάσπασης 1 MW. Σ τΤν Ιταλία, δεν βρίσκονται σε λειτουργία πυρηνικοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Τα αναλωμένα καύσιμα από τη Latina απεστάλησαν στο εξωτερικό για επανεπεξεργασία και χα εξυαλωμένα απόβλητα αναμένεται να επιστραφούν εντός των προσεχών ετών. Όσον αφορά χους πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Trino, το Garigliano και το Caorso, υπάρχουν συμβάσεις επανεπεξεργασίας για ορισμένα από χα εξαντλημένα καύσιμα και ήδη ένα χμήμα έχει αποσταλεί στο εξωτερικό στην περίπτωση του Trino και του Garigliano. Τα εναπομένοντα καύσιμα αποθηκεύονται στον αντιδραστήρα (αυτό αφορά το Caorso και, εν μέρει, το Trino) ή μεταφέρθηκαν στη δεξαμενή του παλαιού ερευνητικού αντιδραστήρα "Avogadro". Ορισμένα αναλωμένα καύσιμα από το Trino και στοιχεία του ερευνητικού αντιδραστήρα δοκιμής υλικών του πειραματικού σταθμού επανεπεξεργασίας EUREX. Η δεξαμενή αποθήκευσης των πειραματικών εγκαταστάσεων επεξεργασίας ITREC περιέχει ακόμα 64 στοιχεία αναλωμένου καυσίμου 64 U-Th από τον αμερικανικό αντιδραστήρα Elk River. (MTR) αποθηκεύονται στη δεξαμενή αποθήκευσης Σ τ ις Κάτω Χώρες, η πολιτική έγκειται στην αποστολή των αναλωμένων καυσίμων από τους πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας για επανεπεξεργασία στο εξωτερικό. Ωστόσο, χα αναλωμένα καύσιμα από χους ερευνητικούς αντιδραστήρες παραμένουν σε αποθήκευση. Προκειμένου να διευκολυνθεί ο χειρισμός και η αποθήκευση των εν λόγω αναλωμένων καυσίμων και των αποβλήτων της επανεπεξεργασίας εξυάλωσης, προγραμματίζεται η κατασκευή ενός θόλου αποθήκευσης φυσικής ψύξης. Η κατασκευή θα αρχίσει το 1998 και η πρώτη αποστολή εγκλωβισμένων αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας που προέρχονται από επανεπεξεργασία προγραμματίζεται για το 2002. Η Ισπανία έχει μία πολιτική επέκτασης της ικανότητας αποθήκευσης στους πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, καταρτίζονται σχέδια για μία κεντρική αποθήκη που θα μπορεί να δέχεται εξυαλωμένα απόβλητα χα οποία επιστρέφονται από τη Γαλλία μετά την επανεπεξεργασία καυσίμου από τον αντιδραστήρα αερίου-γραφίτη Vandellos-I, και αναλωμένα καύσιμα από τους αντιδραστήρες ελαφρού ύδατος. Από χο 1985, στη Σουηδία λειτουργούν κεντρικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης σε υπόγειες δεξαμενές (σουηδικές εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης αναλωμένων καυσίμων - CLAB), στις οποίες χα αναλωμένα καύσιμα θα αποθηκευθούν για μία περίοδο 30 έως 40 εχών. Η σημερινή ικανότητα αποθήκευσης 5000 τόνων βαρέων μετάλλων θα επεκταθεί σε 8000 τόνους. Υπάρχουν σχέδια για την κατασκευή εγκατάστασης 45 εγκλωβισμού καυσίμων σε επέκταση των εγκαταστάσεων CLAB κατά χα χέλη χου αιώνα. Σχο Ηνωμένο Βασίλειο η επανεπεξεργασία χων αναλωμένων καυσίμων αποτελεί τη μόνη επιλογή διαχείρισης σήμερα (μολονότι υπάρχουν ορισμένα προβλεπόμενα απόβλητα αναλωμένων καυσίμων για χα οποία δεν έχουν ακόμη υπογραφεί συμβάσεις). Τα καύσιμα αποθηκεύονται σε δεξαμενές και χα εξυαλωμένα απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας προγραμματίζεται να αποθηκευθούν για 50 χουλάχισχον έτη σε νέες εγκαταστάσεις ξηράς αποθήκευσης στο Sellafield. 3. 3. 4 Διάθεση Όλα τα κράτη μέλη μελετούν επιλογές διάθεσης και ένας σημαντικός αριθμός εγκαταστάσεων βρίσκεται σε λειτουργία. Η θαλάσσια διάθεση έχει ανασταλεί για 25 έτη και δεν εφαρμόζεται πλέον σήμερα. Στον Πίνακα ΙΑ παρουσιάζεται σύνοψη των σημερινών και σχεδιαζόμενων εγκαταστάσεων διάθεσης. Στο Βέλγιο, συνεχίζονται οι έρευνες γεωλογικής διάθεσης στα υπόγεια εργαστήρια (σχηματισμού αργίλου) του χώρου πειραματικής διάθεσης αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας (HADES) στο Mol. Η διαδικασία για την επιλογή ενός χώρου επιφανειακής διάθεσης βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη. Στη Φινλανδία, τα απόβλητα αντιδραστήρα από τις εγκαταστάσεις του Olkiluoto έχουν αποτεθεί από το 1992 σε εγκαταστάσεις αποθήκευσης στον αντιδραστήρα σε στρώμα γρανίτη σε βάθος 100 μέτρων. Στις αρχές του 1997 ολοκληρώθηκε η κατασκευή παρομοίων εγκαταστάσεων στις εγκαταστάσεις του πυρηνικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Loviisa. Οι διαδικασίες επιλογής τοποθεσίας έχουν ξεκινήσει για τη σε μεγάλο βάθος αποθήκευση εγκλωβισμένων αναλωμένων καυσίμων σε βραχώδες υπόστρωμα. Οι διαδικασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν το 2020. Στη Γαλλία, έχει αρχίσει η διαδικασία εισόδου σε μία περίοδο θεσμικού ελέγχου στις αποθήκες του κέντρου της la Manche, στο οποίο έχουν αποθηκευθεί 526. 000 m3 ραδιενεργών αποβλήτων που είναι κατάλληλα για επιφανειακή διάθεση. Τα ραδιενεργά απόβλητα χου είδους αυχού τοποθετούνται σήμερα στις εγκαταστάσεις χου κέντρου χης Aube, η οποία έχει ικανόχηχα 1. 000. 000 m3. Η διαδικασία επιλογής τοποθεσίας για την κατασκευή υπογείων εργαστηρίων περιόρισε τις πιθανές τοποθεσίες σε σχηματισμούς αργίλου στις περιοχές του Gard, του Haute-Marne και του Meuse και σε ένα σχηματισμό γρανίτη στην περιοχή της Vienne. Είναι πιθανόν εκσκαφθούν 3 υπόγεια εργαστήρια. Σ^Π Γερμανία λειτουργούν οι εγκαταστάσεις χελικής αποθήκευσης ραδιενεργών αποβλήτων σχο Morsleben, σχο Sachsen-Anhalt, ως αποθήκες για βραχύβια απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας με χαμηλές συγκεντρώσεις πηγών ακτινοβολίας άλφα. Σύντομα θα χορηγηθεί άδεια στα παλαιά μεταλλωρυχεία Konrad στην Κάχω Σαξονία για τη διάθεση αποβλήτων όλων χων ειδών που δεν παράγουν χη θερμότητα. Διερευνάται η 46 καταλληλότητα του δόμου άλατος στο Gorleben (Κάτω Σαξονία) για τη διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων κάθε είδους, ειδικότερα αποβλήτων που παράγουν θερμότητα (απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας και αναλωμένα καύσιμα). Έχουν διανοιχτεί δύο φρέατα σε βάθος μεγαλύτερο από 800 μέτρα και έχει αρχίσει η εκσκαφή οριζοντίων στοών προκειμένου να διερευνηθεί το εσωτερικό του δόμου άλατος. Στην Ισπανία, στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης πλησίον της επιφανείας στο El Cabril, στις οποίες υπάρχουν τεχνητοί προστατευτικοί φραγμοί για βραχύβια απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας, άρχισαν να εναποτίθενται απόβλητα χο Νοέμβριο 1992. Από χο 1986, τέθηκε σε κίνηση η διαδικασία για την κατάρτιση ενός εθνικού καταλόγου απογραφής καταλλήλων σχηματισμών καθώς και για τον εντοπισμό ενδεχομένως καταλλήλων περιοχών για την κατασκευή εγκαταστάσεων αποθήκευσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Τα επόμενα βήμαχα προσανατολίζονται, αφενός, προς τον καθορισμό του απαραίτητου νομικού πλαισίου και, αφετέρου, στη στήριξη του δημόσιου διαλόγου σχετικά με την επιλογή τοποθεσιών. Στη Σουηδία, οι υπόγειες εγκαταστάσεις τελικής αποθήκευσης πυρηνικών αποβλήτων (SFR) για ραδιενεργά απόβλητα από τη λειτουργία πυρηνικών αντιδραστήρων, οι οποίες είναι πλησίον του πυρηνικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Forsmark άρχισαν να λειτουργούν το 1988. Έχουν εκσκαφθεί υπόγεια σπήλαια σε βάθος 50 μέτρων κάτω από τον πυθμένα της Βαλτικής Θάλασσας, με πρόσβαση από την ξηρά, ικανότητας 60. 000 m3. Η διαδικασία εντοπισμού χώρου εναπόθεσης σε βραχώδες υπόβαθρο για εγκλωβισμένα εξαντλημένα καύσιμα βρίσκεται σε προηγμένο στάδιο και οι πρώτες εγκαχαστάσεις έχουν προγραμματισθεί για το 2008 χο νωρίχερο. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ραδιενεργά απόβλητα με δραστηριότητα άλφα μικρότερη από 4 GBq/ανά τόνο και δραστηριότητα βήτα-γάμα μικρότερη από 12 GBq/ανά τόνο εξακολουθούν να εναποτίθενται με ρηχή ταφή στις εγκαταστάσεις Drigg και Dounreay. 3. 3. 5 Διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων από τον παροπλισμό πυρηνικών σταθμών Η πολιτική παροπλισμού ακολουθεί σε γενικές γραμμές τη διεθνώς αποδεκτή προσέγγιση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας: - Στάδιο 1 - Αποθήκευση με παρακολούθηση Στο στάδιο αυτό πραγματοποιούνται οι προκαταρκτικές δραστηριότητες παροπλισμού. Κατά το στάδιο αυτό καθώς και κατά το επόμενο στάδιο είναι απαραίτητη η παρακολούθηση του αντιδραστήρα. - Στάδιο 2 - Περιορισμένη χρήση εγκαταστάσεων Καχά χο στάδιο αυτό πραγματοποιούνται περαιτέρω δραστηριότητες παροπλισμού, χωρίς όμως χον πλήρη παροπλισμό χου αντιδραστήρα. Τα 47 εναπομένοντα τμήμαχα του αντιδραστήρα και οι εγκαταστάσεις υπόκεινται σε μία περαιτέρω περίοδο αποθήκευσης με παρακολούθηση. - Στάδιο 3 - Χρήση των εγκαταστάσεων χωρίς περιορισμό Καχά το στάδιο αυτό, ο παροπλισμός του αντιδραστήρα έχει ολοκληρωθεί με αποτέλεσμα την ελευθέρωση χων εγκαταστάσεων για χρήση χωρίς περιορισμό. Η καθυστέρηση του παροπλισμού επιτρέπει χα ισχυρά βραχύβια ραδιονουκλεΐδια που εκπέμπουν ακτινοβολία γάμα να διασπασθούν σημαντικά διευκολύνοντας, με τον τρόπο αυχό, τη μεταγενέστερη αποσυναρμολόγηση. Εξάλλου, στις χώρες που δεν υπάρχουν εγκαταστάσεις αποθήκευσης για τον παροπλισμό αποβλήτων, ο πλήρης παροπλισμός μπορεί να μην αποτελεί αποδοτική από απόψεως κόστους προσέγγιση. Η πλειονότητα των κρατών μελών υιοθέτησε στρατηγική που συνεπάγεται μία μορφή αποθήκευσης με παρακολούθηση και καθυστερεί την αποσυναρμολόγηση για μία περίοδο 30 έως 100 εχών. Ένα παρόμοιο παράδειγμα είναι η έννοια χης "ασφαλούς αποθήκευσης", χην οποία προτείνει χο ΗΒ. Ενχούχοις, έχει αποκτηθεί σημαντική εμπειρία από διαδικασίες επίδειξης αποσυναρμολόγησης που πραγματοποιήθηκαν σε ορισμένες εγκαταστάσεις και οι οποίες επιβεβαιώνουν ότι η ασφαλής αποσυναρμολόγηση είναι εφικτή και ότι μπορεί να επιτευχθεί με λογικό κόστος. Ο Πίνακας IB παρουσιάζει κατάλογο χων εγκαταστάσεων χης Ευρωπαϊκής Ένωσης σε διάφορα στάδια παροπλισμού. Ένας από χους σημαντικότερους συλλογισμούς όσον αφορά τις δράσεις παροπλισμού είναι τα επίπεδα ασφάλειας για την ελευθέρωση από το ρυθμιστικό έλεγχο ενεργού υλικού πολύ χαμηλού επιπέδου (βλ. σημείο 4. 3. ). Οι διαδικασίες για την ελευθέρωση με ή χωρίς περιορισμό έχουν μελετηθεί εκτεταμένα σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. 3. 4 Μελλοντικές εξελίξεις Έχει συγκεντρωθεί ένα πλήθος πληροφοριών σχετικά με τη διαχείριση, τον εγκλωβισμό, την αποθήκευση, και τη διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων όλων των ειδών και έχουν καταδειχθεί εκτεταμένα η εφικχόχηχα και η ασφάλεια χων διαδικασιών και διεργασιών διαχείρισης χων αποβλήτων. Ειδικότερα, σε χώρες με προηγμένα πυρηνικά προγράμματα, εφαρμόζεται η διάθεση βραχύβιων αποβλήτων περιορισμένη περιεκτικότητα μακρόβιων ραδιονουκλεϊδίων. ραδιενέργειας χαμηλής με Υπάρχου συνεχείς δραστηριότητες με στόχο την ελαχιστοποίηση του όγκου των αποβλήτων, τη βελτίωση των μορφών αποβλήτων και την κατασκευή τεχνητών προστατευτικών φραγμών, και την ανάπτυξη διαδικασιών διασφάλισης της ποιότητας για τα προϊόντα και τις διεργασίες. Ωστόσο, δεδομένου ότι πολλές χώρες εισέρχονχαι σήμερα σε μία διαδικασία επιλογής τοποθεσιών για τη διάθεση αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας και 48 μακρόβιων αποβλήχων σε βαθιά γεωλογικά στρώματα, η αξιολόγηση της επίδοσης και συναφείς τομείς της έρευνας κατέστησαν δραστηριότητες προτεραιότητας στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης. Ως εναλλακτική δυναχόχηχα διαχείρισης, ο κερματισμός και η μεταστοιχείωση για ορισμένες συγκεκριμένες ροές ραδιενεργών αποβλήτων έχει προσελκύσει σημαντικό ενδιαφέρον (και χρηματοδότηση) σε ορισμένα κράτη μέλη (Γαλλία, Κάτω Χώρες, και, σε ορισμένη έκταση, Γερμανία), ενώ ταυτόχρονα προκαλεί το ενδιαφέρον άλλων χωρών. Ο παροπλισμός, των πυρηνικών εγκαταστάσεων, με εξαίρεση την αποσυναρμολόγηση των δοχείων πίεσης μεγάλων αντιδραστήρων, έχει επιδοκιμασθεί εκτεταμένα, συμπεριλαμβανομένης της επίδειξης σε φυσική κλίμακα. Εξακολουθούν να επιδιώκονται βελτιώσεις όσον αφορά τις τεχνικές αποσυναρμολόγησης και τη βελτίωση των μεθόδων διαχείρισης ορισμένων ροών αποβλήτων. Προτείνονται σήμερα κριτήρια εξαίρεσης και ασφάλειας για απόβλητα πολύ χαμηλής ραδιενέργειας και μελετάται η ανακύκλωση την των αποβλήχων που αποσυναρμολόγηση εντός και εκτός του πυρηνικού τομέα. δημιουργούνται από Ένα σημαντικό τμήμα της έρευνας και ανάπτυξης (Ε&Α) στο χώρο των ραδιενεργών αποβλήτων και του παροπλισμού έχει ενσωματωθεί στα κοινοτικά προγράμματα κοινής δαπάνης. Για το λόγο αυτό. οι κύριες δραστηριότητες των εν λόγω προγραμμάτων Ε&Α οι οποίες έχουν αναληφθεί από της δημοσιεύσεως της προηγούμενης έκθεσης θα συνοψισθούν κατά πρώτο λόγο στα σημεία 3. 4. 1 και 3. 4. 2. Στη συνέχεια, ακολουθεί σύνοψη του προγράμματος Ε&Α του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (ΚΚΕρ) στο σημείο 3. 4. 3 και, τέλος, στο σημείο 3. 4. 4, σύντομη περιγραφή των προγραμμάτων στα κατ' ιδίαν κράτη μέλη. 3. 4. 1 Το πρόγραμμα Ε&Α της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης Στο πλαίσιο του προγράμματος κοινής δαπάνης για την περίοδο 1994-1998 η διαχείριση των αποβλήχων θεωρείται ως συνολικό σύστημα το οποίο καλύπτει χους ακόλουθους τομείς: - ραδιενεργά απόβλητα (μείωση των αποβλήτων και εκλύσεων, καταλληλότητα των χεχνηχών προστατευτικών φραγμών)· - διάθεση (επίδειξη της εφικτότητας της διάθεσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα, μακροπρόθεσμη ασφάλεια)· - συνολικό σύστημα (διασφάλιση της ποιότητα και έλεγχος). Το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών αντικείμενο έχει την περαιτέρω ανάπτυξη και παγίωση της μεθοδολογίας αξιολόγησης της ασφάλειας καθώς και την εφαρμογή της σε διάφορες τοποθεσίες, συλλήψεις και είδη αποβλήχων. 48 Αυτή η μεθοδολογία αξιολόγησης της ασφάλειας εφαρμόζεται στα ακόλουθα βασικά έργα του προγράμματος: - ανάλυση της επίδοσης χώρων αποθήκευσης αναλωμένων καυσίμων - πτυχές ασφαλείας συλλήψεων χώρων εναπόθεσης που έχουν σχεδιασθεί με αντικείμενο τη δυνατότητα ανάκτησης. Η έρευνα με στόχο τη βελτίωση της βάσεως δεδομένων εισροών και συναφών προτύπων περιλαμβάνει χα ακόλουθα στοιχεία: - πειραματική έρευνα και προτυποποίηση του αρχικού αιτίου αναλωμένων καυσίμων και υάλου αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, επίδοση των δοχείων και τάφρων ως φραγμών - ανάπτυξη, από πειραματικές διερευνήσεις, προτύπων των θερμο- υδρομηχανικών και γεωχημικών ιδιοτήτων ορισμένων ειδικών τεχνητών προστατευτικών φραγμών και βραχωδών μαζών κοντινού πεδίου* - εκλέπτυνση προτύπων μετακίνησης ραδιονουκλεϊδίων λαμβάνοντας υπόψη οργανικές συμπλοκοποιητικές ουσίες και κολλοειδή είδη και με την προτυποποίηση της χημικής θερμοδυναμικής και, πιθανώς, της κινητικότηχας της μεταφοράς ραδιονουκλεϊδίων - ποσοτικοποίηση σημαντικών διαδικασιών επιβράδυνσης (προσρόφηση, χημική αλληλεπίδραση), για τη μεταφορά ραδιονουκλεϊδίων διαμέσου πορωδών και καχαχμημένων βράχων). Διενεργούνται διερευνήσεις προκειμένου να δοκιμασθούν και να επικυρωθούν πρότυπα μετακίνησης ραδιονουκλεϊδίων σε φυσικά ανάλογα (π. χ. ο γνωστός φυσικός αντιδραστήρας Oklo στο Gabon). Η μελέτη των φυσικών αυτών φαινομένων μπορεί να παράσχει πολύτιμη κατανόηση των διεργασιών μετακίνησης σε περιόδους εκατομμυρίων ετών όπως, για παράδειγμα: - διερεύνηση της μακροχρόνιας σταθερότητας του χημικού περιβάλλοντος κοντινού πεδίου· - μελέτες ελευθέρωσης ραδιονουκλεϊδίων και διεργασιών μεταφοράς που παρατηρούνται σε φυσικά συστήματα. Οι έρευνες σχετικά με τις πιθανές μεταβολές στη φυσική εξέλιξη χων τοποθεσιών συμπεριλαμβάνουν χα εξής: - έρευνα σε παρελθόνχα γεωλογικά συμβάντα (ανύψωση, καθίζηση, διάβρωση)· - διερεύνηση αλλαγών στις υπόγειες ροές που οφείλονχαι σε κλιματικούς και τεκτονικούς παράγοντες. Το πρόγραμμα στηρίζει τη λειτουργία ερευνητικών εγκαταστάσεων σε άργιλο (HADES, Mol (Βέλγιο) και Toumemire (Γαλλία)), σε άλας (Asse 50 (Γερμανία)) και σε κρυσταλλικό βράχο (Grimsel (Ελβετία)). Η έρευνα αυτή σκοπό έχει την εξακρίβωση της εφικτότητας συλλήψεων διάθεσης και τη συγκέντρωση δεδομένων σχετικά με τη μακροχρόνια συμπεριφορά διαφόρων στοιχείων των εν λόγω συλλήψεων διάθεσης πολλαπλών προστατευτικών φραγμών. Μία περαιτέρω κοινή δραστηριότητα είναι το "Ευρωπαϊκό Δίκτυο Πειραματικών Εγκαταστάσεων για τον Ποιοτικό Έλεγχο των Συσκευασιών Ραδιενεργών Αποβλήτων". Το δίκτυο αποτελείται από 12 εργαστήρια τα οποία συνεργάζονται για την ανάπτυξη, την εφαρμογή, και την τυποποίηση του ελέγχου της ποιότητας συσκευασιών ραδιενεργών αποβλήτων. Διενεργούνται μελέτες για τη διερεύνηση νέων συλλήψεων κύκλου καυσίμου οι οποίες περιλαμβάνουν μελέτες στρατηγικής και τεχνικές κερματισμού στρατηγικών και συμπεριλαμβάνουν τα εξής στοιχεία: μεταστοιχείωσης. Οι μελέτες - αξιολόγηση πιθανών στρατηγικών κερματισμού και μεταστοιχείωσης- - συγκέντρωση πυρηνικών δεδομένων για προηγμένα καύσιμα μικτού οξειδίου* - κύκλοι καυσίμου φθορίου με στόχο τη μείωση των αποβλήτων και της "καύσης" αποβλήτων - επίδραση των τεχνολογιών που βασίζονται στους επιταχυντές στην ασφάλεια του κύκλου πυρηνικού καυσίμου. Αναφορικά με τον κερματισμό και τη μεταστοιχείωση, ορισμένα κονδύλια στο πλαίσιο του προγράμματος 1994-1998 διατίθενται για την ανάπτυξη προηγμένων τεχνικών που εφαρμόζονται σε μακρόβια ραδιονουκλεΤδια. Βασικός στόχος είναι η μείωση της παραγωγής πλουτωνίου, μολονότι η μείωση των αποθεμάτων του αμερικίου είναι εξίσου σημαντική δεδομένου ότι το στοιχείο αυτό συμβάλλει σημαντικά, διαμέσου της διάσπασης σε ποσειδώνιο, στις πολύ μακροχρόνιες δόσεις οι οποίες προέρχονται από τις υπόγειες εναποθέσεις. Εντούτοις, προτού καταστραφεί (δηλαδή με μεταστοιχείωση), πρέπει να αναπτυχθεί μία διαδικασία χημικού διαχωρισμού, ή κερματισμού, προκειμένου να αποσπασθεί το αμερίκιο από τα υγρά απόβλητα χωρίς να δημιουργηθούν μεγάλες ποσότητες δευτερογενών αποβλήτων. Ορισμένα πολύ μακρόβια προϊόντα σχάσης, για παράδειγμα χο τεχνέτιο-99 και το ιώδιο-129, μπορούν και αυτά να μεταστοιχειωθούν. Δύο πειραματικά έργα στόχο έχουν τη βελτίωση των τεχνικών μεταστοιχείωσης διαμέσου της ακτινοβολίας ενός στόχου αμερικίου με υψηλή θερμική ροή και ενός στόχου χεχνέτιου-99 με πηγή νετρονίων παραγόμενων κατά διάσπαση η οποία διεγείρεται από σύγχροτρο πρωτονίων. Η Ε&Α στο χώρο της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων θα συνεχίσει ως τμήμα του 5ου προγράμματος-πλαίσιο το οποίο θα ξεκινήσει το 1999. Η 51 πρόταση για μία απόφαση του Συμβουλίου για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο καταρτίσθηκε στα μέσα του 1997. 3. 4. 2 Δραστηριότητες Ε&Α της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στον τομέα του παροπλισμού πυρηνικών εγκαταστάσεων Το ειδικό πρόγραμμα Ε&Α για τον παροπλισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων έληξε επίσημα το Δεκέμβριο 1993. Όμως, ορισμένες από τις δράσεις του συνεχίζουν στο πλαίσιο του τρέχοντος προγράμματος ασφαλείας στον τομέα της πυρηνικής σχάσης. Οι δράσεις του προγράμματος αφορούσαν: - την Ε&Α παροπλισμού της (συμπεριλαμβανομένης χης μακροχρόνιας ακεραιότητας χων κτιρίων και συστημάτων)* χεχνολογίας χώρο στο - την ανάπτυξη κατευθυντηρίων αρχών με στόχο τη μείωση της έκθεσης και τον περιορισμό της ραδιενέργειας· - τη δοκιμή και επίδειξη χεχνικών παροπλισμού σε αποσυναρμολόγηση φυσικής κλίμακας (χέσσερα πρότυπα έργα αποσυναρμολόγησης). Στους περισσότερους τομείς του παροπλισμού έχει επιτευχθεί το στάδιο της βιομηχανικής εφαρμογής. Για το λόγο αυτό, η έρευνα της Ευρατόμ εστιάζεται σήμερα στις ακόλουθες δραστηριότητες: - ανάπτυξη καινοτόμων χεχνικών αποσυναρμολόγησης (ορισμένα έργα στηρίζονχαι ειδικότερα με στόχο τη δοκιμή των στρατηγικών παροπλισμού κυρίως όσον αφορά την αποσυναρμολόγηση δοχείων τμημάτων του πίεσης αντιδραστήρων και των εσωτερικών αντιδραστήρα. Ένα μεγάλο τμήμα των δραστηριοτήτων αυτών πραγματοποιούνται στα πρότυπα έργα στους εξής αντιδραστήρες: BR3 (Βέλγιο), KRB-A (Γερμανία) και WAGR <ΗΒ), και στο Greifswald (Γερμανία))· - συγκέντρωση δεδομένων τεχνικής επίδοσης (τα δεδομένα σχετικά με την των τεχνικών στην Ευρώπη επίδοση και τις περιβαλλοντικές αποσυναρμολόγησης καταχωρούνται στην τράπεζα δεδομένων EC-DB-TOOL)· έργα παροπλισμού επιπτώσεις σε - συγκέντρωση δεδομένων σχετικά με ειδικά απόβλητα, δόσεις, και συναφείς δαπάνες (αυτό συνεπάγεται τη συντήρηση και περαιτέρω ανάπτυξη υπάρχουσας τράπεζας δεδομένων). 3. 4. 3 Το πρόγραμμα άμεσης δράσης στον τομέα της Ε&Α της Ευρωπαϊκής Κοινότητας το οποίο εκτελείται από το Κοινό Κέντρο Ερευνών Η βελτιστοποίηση της διαχείρισης των αποβλήτων και η ελαχιστοποίηση της ραδιοτοξικότηχας χων αποβλήτων απαιτεί βασική έρευνα αναφορικά με χα ακτινίδια και τα υπερουράνια στοιχεία. Πρόκειται για τομέα στον οποίο το Κοινό Κέντρων Ερευνών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ανέπτυξε μοναδική 52 εμπειρία στην Ευρώπη. Έτσι, αποτελεί το σημείο εστίασης πολυάριθμων ευρωπαϊκών δικτύων συνεργασίας. Οι εν λόγω δραστηριότητες Ε&Α καλύπτουν δύο βασικούς τομείς: • Μελέτες μεταστοιχείωσης με στόχο την ελαχιστοποίηση των συγκεντρώσεων μακρόβιων νουκλείδίων στα ραδιενεργά απόβλητα. Οι μελέτες αυτές εστιάζονται στα εξής στοιχεία: - ανάπτυξη και δοκιμή καυσίμων που περιέχουν χεχνέχιο και ελάσσονα ακτινίδια (Νρ, Am, Cm)· - προηγμένες τεχνικές για χο χειρισμό χων εν λόγω υλικών καχά χην κατασκευή και επανεπεξεργασία· - διερεύνηση των δυνατοτήτων ανάκτησης των εν λόγω νουκλείδίων μεχά χην επανεπεξεργασία. Με στόχο τη βελτιστοποίηση των πρακτικών διαχείρισης των αποβλήτων, χα αποτελέσματα των εν λόγω μελετών θα χρησιμοποιηθούν για κριτική σύγκριση των διάφορων επιλογών κύκλου καυσίμου: ανοικτός κύκλος καυσίμου αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος* αυτοπαραγόμενη ανακύκλωση πλουτωνίου με ή χωρίς ελάσσονα ακτινίδια και τεχνέτιο· κύκλος καυσίμου αντιδραστήρα ταχέων νετρονίων με ελάσσονα ακτινίδια και ανακύκλωση τεχνέχιου. Οι δραστηριότητες αυτές συμβάλουν, επίσης, στο δίκτυο συνεργασίας που συμμετέχουν εργαστήρια στη Γαλλία, τη Γερμανία και τις Κάτω Χώρες, ειδικότερα το EFTTRA (Experimental Feasibility of Targets for TRAnsmutation) σχετικά με τον κερματισμό και τη μεταστοιχείωση. Προκειμένου να μειωθεί η σώρευση ελασσόνων ακχινιδών, δοκιμάζονται οι αποκαλούμενες "αδρανείς μήτρες" όπως, για παράδειγμα, σπινέλια (MgAl204), MgO, Α1203, ZrSi04 κλπ. Όσον αφορά τη μακροχρόνια λειτουργία των αντιδραστήρων και την αποθήκευση των εν λόγω μήτρων, μελετάται η ευστάθεια ακτινοβολίας τους και, συνεπώς, η ανταπόκριση σε βλάβες από ραδιενέργεια οι οποίες οφείλονται στη διάσπαση άλφα (βλάβη που προέρχεται από τη λειτουργία) και σε βλάβη η οποία οφείλεται σε ακτινοβολία αντιδραστήρα (βλάβη η οποία προέρχεται από τη σχάση). Εξάλλου, καταβάλλονται νέες προσπάθειες προκειμένου να δημιουργηθεί μία "ιεράρχηση" ραδιοτοξικότητας συνιστωσών των πυρηνικών αποβλήτων η οποία λαμβάνει υπόψη πραγματιστικές περιβαλλοντικές συνθήκες και τις πλέον πρόσφατες εκτιμήσεις των γεωλογικών επιπτώσεων των διαφόρων νουκλείδίων. Ειδικότερα, θα μελετηθεί περαιτέρω η δυνατότητα αντικατάστασης πυρηνικού καυσίμου ^HJ με υλικά αδρανούς μήτρας προκειμένου να μειωθεί η παραγωγή μακρόβιων υπερουρανίων στοιχείων κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της χου αντιδραστήρα καθώς και η ραδιοτοξικότητας των εν λόγω εναλλακτικών καυσίμων. εξέλιξη 53 • Χαρακτηρισμός του ανεπεξέργαστου εξαντλημένου καυσίμου. Οι εργασίες στο χώρο αυτό συμπεριλαμβάνουν χα ακόλουθα: - Ανάπτυξη και δοκιμή μέσων και μεθόδων για χον καθορισμό της σύνθεσης των νουκλεϊδίων και τη σύγκριση πειραματικών διαπιστώσεων με θεωρητικές προβλέψεις* - έρευνα σχετικά με τους μηχανισμούς και την κινητική της διήθησης, με τη χρήση μορφών συνθετικών καυσίμων, με μεθόδους φυσικής στερεάς κατάστασης, παράλληλα με μελέτες με "πραγματικά" δείγματα χα οποία εκτίθενται σε συνθήκες οι οποίες μπορεί να υπάρχουν σε αποθήκες ενδιάμεσης ή χελικής εναπόθεσης* - ανάπτυξη και δοκιμή μαθηματικών υποδειγμάτων που περιγράφουν χη συμπεριφορά εξαντλημένων καυσίμων σε συνθήκες αποθήκευσης μακράς διάρκειας· - εκτίμηση χης ραδιοχοξικόχηχας κλασσικών και εναλλακτικών μορφών αποβλήτων και χης εξέλιξης χης σε συνάρτηση με το χρόνο αποθήκευσης. 3. 4. 4 Ε&Α στα κράτη μέλη Η Αυστρία μελετά τη μακροχρόνια καταλληλότητα εγκαταστάσεων επιφανειακής διάθεσης για όλα χα είδη αποβλήτων χα οποία παράγονται και αποθηκεύονται στη χώρα. Το Βέλγιο συνεχίζει τις έρευνες σχετικά με τις βελτιωμένες μεθόδους επεξεργασίας και συσκευασίας αποβλήτων (συμπεριλαμβανομένων πιθανώς των εξαντλημένων καυσίμων). Πραγματοποιούνται, επίσης, επιλογή και σχεδιασμός εγκαταστάσεων επιφανειακής εναπόθεσης καθώς και μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Το σημαντικότερο τμήμα της έρευνας αφορά τις εργασίες οι οποίες πραγματοποιούνται στο υπόγειο εργαστήριο αργίλου HADES. Στη Δανία, μελετώνται οι ιδιότητες των προστατευτικών φραγμών και χα χαρακτηριστικά των υποπροϊόντων αποβλήτων με έμφαση στη διάθεση πλησίον της επιφάνειας. Στη Φινλανδία, οι μεγάλοι παραγωγοί αποβλήτων υποχρεούνται από τη νομοθεσία να διενεργούν εργασίες έρευνας και ανάπτυξης με αντικείμενο την ασφαλή διαχείριση των αποβλήτων. Το ετήσιο κόστος του προγράμματος Ε&Α της βιομηχανίας ανέρχεται σε 8 εκατ. ECU περίπου. Οι εργασίες εστιάζονται στην τελική διάθεση χων εξαντλημένων πυρηνικών καυσίμων. Ot εργασίες Ε&Α διενεργούνται σε στενή συνεργασία με τη Σουηδία και άλλες χώρες που διεξάγουν μελέτες σχετικά με την τελική διάθεση των εξαντλημένων καυσίμων ή των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας σε κρυσταλλικά πετρώματα. Υπάρχει, επίσης, ένα πρόγραμμα Ε&Α το οποίο χρηματοδοτείται με δημόσιους πόρους με σχόχο χη στήριξη χων ρυθμιστικών αρχών στις εργασίες τους που αφορούν τη διαχείριση των 54 αποβλήτων. Η χρηματοδότηση του εν λόγω προγράμματος ανέρχεται στο 15% της χρηματοδότησης του προγράμματος από τη βιομηχανία. Στη Γαλλία πραγματοποιούνται ερευνητικές δραστηριότητες σύμφωνα με το της 30/12/1991· οι δραστηριότητες αυτές περιγράφονται νόμο λεπτομερειακά στο σημείο 3. 2. 5. Ένας άλλος σημαντικός ερευνητικός τομέας είναι οι εργασίες που πραγματοποιούνται σχετικά με τα φυσικά ανάλογα, ιδιαίτερα οι μελέτες στον φυσικό πυρηνικό αντιδραστήρα στο Oklo (Gabon). Ο παροπλισμός πραγματοποιείται ήδη σε βιομηχανική κλίμακα και η έρευνα στον τομέα αυτό περιορίζεται στη διαχείριση των αποβλήτων πολύ χαμηλής ραδιενέργειας. Στη Γερμανία, η έρευνα η οποία χρηματοδοτείται από την κυβέρνηση στηρίζεται βασικά στην άμεση διάθεση των αναλωμένων καυσίμων. Οι έρευνες σχετικά με τις μελλοντικές εγκαταστάσεις διάθεσης και την ασφάλεια τους διενεργούνται για λογαριασμό του Υπουργείου Έρευνας και του Υπουργείου Περιβάλλοντος. Όμως οι δαπάνες αναλαμβάνονται σε μεγάλο βαθμό από χους μεγάλους παραγωγούς αποβλήτων. Εξάλλου, χο Υπουργείο Έρευνας χρηματοδοτεί βασική Ε& Α στον τομέα της τεχνολογίας της ασφάλειας και των οργάνων για την αξιολόγηση της ασφάλειας σε σχέση με τις ακτινολογικές επιπτώσεις κατά την περίοδο μεχά χο κλείσιμο των εγκαταστάσεων διάθεσης. •^τΠν Ιταλία, υιοθετούνται μόνο αποδεδειγμένοι και εμπορικά διαθέσιμοι μέθοδοι διαχείρισης αποβλήχων. Συνεπώς, η έρευνα προσανατολίζεται προς την εξέταση μελλοντικών επιλογών πολιτικής στο τομέα της διαχείρισης των αποβλήχων. Στις Κάτω Χώρες, μετά την ολοκλήρωση των μελετών όσον αφορά τη διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων σε σχηματισμούς άλατος, εκτελείται ένα γενικότερο πρόγραμμα το οποίο συμπεριλαμβάνει μελέτες σχετικά με την ανακτησιμότητα. Ένα περαιτέρω σημαντικό ερευνητικό θέμα είναι η μεταστοιχείωση συναφείς δραστηριότητες. μακρόβιων προϊόντων σχάσης και Σ τ ΐ1ν Ισπανία, εκτελείται σήμερα το τρίο σχέδιο έρευνας και ανάπτυξης που καλύπτει την περίοδο 1995-1999. Οι γενικοί και ειδικοί στόχοι του σχεδίου είναι πρακτικής φύσης κυρίως και αφορούν το χαρακτηρισμό των τοποθεσιών, την επίδειξη της εφικτότητας του σχεδιασμού, και τη συλλογή γνώσεων σχετικά με την επίδοση των διαφόρων υποσυστημάτων αποθήκευσης σε ένα ευρύ φάσμα συνθηκών κατ χρονοδιαγραμμάτων. Το σχέδιο καλύπτει 7 μεγάλους τομείς δραστηριοτήτων: - απόβλητα χαμηλής κατ μέσης ραδιενέργειας· - απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας (κοντινού πεδίου)· - απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας (γεώσφαιρα)· - απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας (βιόσφαιρα)· 55 - απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας (αξιολόγηση επιδόσεων)· - ακτινοπροστασία· - παροπλισμός/αποσυναρμολόγηση πυρηνικών και ραδιενεργών εγκαταστάσεων. Στη Σουηδία, στα πρώτα στάδια, η έρευνα εστιαζόταν στην εφικτότητα χης ασφαλούς διάθεσης, ενώ μεταγενέστερα χο επίκεντρο ήχαν οι απαιτήσεις χων χοποθεσιών και ο σχεδιασμός χου συσχήμαχος χεχνηχών προστατευτικών φραγμών. Σήμερα, η έρευνα επικεντρώνεται στη δοκιμή χων μεθόδων διερεύνησης χοποθεσιών και χην αξιολόγηση χης αξιοπιστίας των αριθμητικών υποδειγμάτων. Η μελέτη φυσικών αναλόγων επιτρέπει τη κατανόηση της συμπεριφοράς των ραδιονουκλεϊδίων και, από την πλευρά αυτή, τα ορυχεία Oklo στη Gabon και τα κοιτάσματα ουρανίου στο Cigar Lake στο Καναδά, είναι σημαντικά. Η κύρια τοποθεσία για τις δοκιμές και τις μελέτες σχετικά με τη διάθεση σε γρανίτη είναι το υπόγειο εργαστήριο ?spf. Η πλειονότητα χων δραστηριοτήτων Ε&Α προς στήριξη του προγράμματος διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων στη Σουηδία διενεργείται από τον αρμόδιοι οργανισμοί αποβλήτων SKB. Οι δραστηριότητες αυτές συνδέονται με άλλες δραστηριότητες στήριξης των ρυθμιστικών δράσεων στο πλαίσιο των σουηδικών αρχών πυρηνικής ασφάλειας και του κρατικού ιδρύματος πυρηνικής ενέργειας της Σουηδίας (SKI και SSI). Οι δράσεις του Σουηδικού Οργανισμού Πυρηνικής Ασφάλειας και του Κρατικού Ιδρύματος Πυρηνικής Ενέργειας της Σουηδίας στοχεύουν στα εξής: ανάπτυξη της κατανόησης των σημαντικών φαινομένων και διεργασιών όσον αφορά τη μακροχρόνια ασφάλεια της εναπόθεσης ραδιενεργών αποβλήτων σε βαθιά γεωλογικά στρώματα* εκλέπτυνση υποδειγμάτων ουσιωδών διεργασιών της αποθήκευσης· δημιουργία των απαραίτητων τραπεζών δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων δεδομένων επιτόπου συγκρίσεων, ενόψει των προγραμματιζόμενων διερευνήσεων τοποθεσιών προκειμένου να καταστεί δυνατή η αξιολόγηση της επίδοσης και της ασφάλειας των χώρων εναπόθεσης. Ανά τριετία συντάσσεται έκθεση σχετικά με χο πρόγραμμα. Στην εν λόγω έκθεση διενεργείται απολογισμός χης παρούσας κατάστασης των γνώσεων στο πλαίσιο του σουηδικού προγράμματος, επισκόπηση όλων των δράσεων που απαιτούνται για την ασφαλή διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στη Σουηδία, και μία κάπως λεπτομερής περιγραφή των σχεδιαζόμενων δράσεων για τα επόμενα 6 έτη. Η πλέον πρόσφατη έκθεση του Οργανισμού Διαχείρισης Πυρηνικών Καυσίμων της Σουηδίας (SKB) με τίτλο "Πρόγραμμα Ε&Α 95", δημοσιεύθηκε το Σεπτέμβριο 1995. Οι εκθέσεις, προτού αποτελέσουν βάση για μελλοντικές δραστηριότητες υποβάλλονται σε εκτεταμένη εξέταση από τις αρχές και χα κέντρα γνώσεων σχη Σουηδία. Το πρόγραμμα και χα αποτελέσματα χης εξέχασης αποτελούν τη βάση των συμπερασμάτων και κατευθυντηρίων γραμμών της σουηδικής κυβέρνησης. 56 Το πρόγραμμα Ε&Α θα προσαρμοσθεί προκειμένου να αντικατοπτρίσει την πρόοδο που επιτελέσθηκε όσον αφορά το έργο εναπόθεσης των αποβλήτων και, μολονότι ο όγκος της έρευνας η οποία συνδέεται με το έργο πρόκειται να μειωθεί προοδευτικά με την πάροδο του χρόνου, τούτο δεν σημαίνει ότι θα καταστεί τελικό. Τα ολοκληρωμένα πειράματα, οι πρακτικές δοκιμασίες, και οι ειδικές επιτόπου διερευνήσεις πολλών στρωμάτων βράχου αναμένεται να συνεχισθούν προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα των δεδομένων και οι γνώσεις σε ορισμένους τομείς. Για παράδειγμα, ένας συγκεκριμένος τομέας είναι η πρόβλεψη της πιθανής εξέλιξης των μελλοντικών χώρων εναπόθεσης χωρίς την εισαγωγή απαισιόδοξων απλουστεύσεων. Ένας άλλος τομέας είναι η καλύτερη ποσοτικοποίηση των περιθωρίων ασφαλείας στον τρέχοντα σχεδιασμό. Οι σκανδιναβικές χώρες συνεργάζονται στο πλαίσιο της Σκανδιναβικής Έρευνας στο Χώρο της Πυρηνικής Ασφάλειας (NKS - Nordic Nuclear Safety Research) σχετικά με διάφορες πτυχές Ε&Α της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων. Η ερευνητική πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου, όπως εξαγγέλθηκε στη Λευκή Βίβλο χου 1995 με τίτλο "Αναθεώρηση της πολιτικής για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων: τελικά συμπεράσματα" έγκειται στο ότι όλες οι συνιστώσες της βιομηχανίας, των ρυθμιστικών φορέων, και της κυβέρνησης ευθύνονται για την ανάθεση και τη χρηματοδότηση της έρευνας και ανάπτυξης που είναι απαραίτητη για τη στήριξη των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων χους σε σχέση με τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων. Υφίστανται εθνικές ρυθμίσεις για την απαραίτητη διασύνδεση όσον αφορά τις εν λόγω ερευνητικές δραστηριότητες. Το βασικό στοιχείο της τρέχουσας δραστηριότητας είναι η έρευνα που αναφέρεται στην κατασκευή χώρων εναπόθεσης για απόβλητα μέσης ραδιενέργειας και απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας με υψηλή περιεκτικότητα σε σωματίδια Α. Η κυβέρνηση έχει, επίσης, ξεκινήσει εργασίες για την ανάπτυξη ερευνητικής στρατηγικής με αντικείμενο την ενδεχόμενη διάθεση αποβλήτων και εξαντλημένων καυσίμων υψηλής ραδιενέργειας. 57 4. Η ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΗΝΕΕ Όπως και με άλλες δρασχηριόχηχες που συνδέονται με την ιοντίζουσα ακτινοβολία, η ασφάλεια της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων βασίζεται στις καθιερωμένες αρχές της ραδιοπροστασίας: δηλαδή, αιτιολόγηση χων πρακτικών, περιορισμός χων δόσεων στις οποίες υποβάλλονται χα άχομα, και βελτιστοποίηση. Η αιτιολόγηση των πρακτικών διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων αποτελεί συνέπεια της αιτιολόγησης των πρακτικών που δημιουργούν τα απόβλητα. Όσον αφορά τη βελτιστοποίηση, η εφαρμογή της αρχής αυτής είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη στην περίπτωση της διάθεσης μακρόβιων αποβλήτων όπου μπορεί να αναμένεται έκθεση χου πληθυσμού σχο απώχερο και χο απώχαχο μέλλον και όπου η εγγενής αβεβαιότητα των αξιολογήσεων είναι μάλλον μεγάλη. Στην προηγούμενη τρίτη έκθεση περιγράφηκαν οι αρχές για τη διασφάλιση της ασφάλειας και συνοψίσθηκαν οι κανονισμοί, οι οδηγίες και οι συστάσεις που εξέδωσαν διεθνείς και εθνικοί οργανισμοί με αντικείμενο τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας για τους εργαζόμενους και τον πληθυσμό. Το παρόν κεφάλαιο ολοκληρώνει και ενημερώνει τις πληροφορίες αυτές. 4. 1 Ρύθμιση και έλεγχος 4. 1. 1 Η διεθνής σκηνή Τα νομικά και ρυθμιστικά μέτρα που εφαρμόζονται στο χώρο της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων προκύπτουν από ορισμένες κοινές θεμελιώδεις αρχές. Οι αρχές αυτές διέπονται από συστάσεις διεθνών οργανισμών και αφορούν ουσιαστικά τα εξής στοιχεία: - - - την ραδιοπροστασία- χα δεοντολογικά και κοινωνιολογικά θέματα* χην προστασία χου περιβάλλοντος και χων φυσικών πόρων - χον έλεγχο διασφάλισης χης πυρηνικής ασφάλειας. Οι διεθνείς συσχάσεις έχουν εφαρμοσθεί λεπτομερειακά στο νομικό πλαίσιο χης Ένωσης και χων κρατών μελών. Οι δραστηριότητες των διαφόρων οργανισμών που δραστηριοποιούνται στο χώρο της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων παρουσιάζονχαι σχα σημεία 4. 1. 1. 1 έως 4. 1. 1. 4. 4. 1. 1. 1 Η Διεθνής Επιτροπή Ακτινοπροστασίας (ICRP) Ο οργανισμός αυχός εκδίδει συστάσεις σχετικά με την ασφαλή χρήση της ακτινοβολίας. Οι βασικές συστάσεις συμπεριλαμβάνονται στο έγγραφο ICRP-26 (και στην αναθεωρημένη μορφή του), το οποίο θεσπίζει τα ατομικά όρια δόσεων, στο ICRP-46, σχετικά με την υπόγεια διάθεση στερεών ραδιενεργών αποβλήτων (θεσπίζει όρια κινδύνου για πιθανολογικές καταστάσεις), xo ICRP-60, που επεκτείνει χο σύστημα με σχόχο την 58 προστασία έναντι πιθανών εκθέσεων, το ICRP-64, το οποίο προβλέπει ένα συνολικό πλαίσιο για πιθανές εκθέσεις. Σήμερα, ομάδα εμπειρογνωμόνων καταρτίζει λεπτομερέστερες διατυπώσεις για την εφαρμογή των συστάσεων ICRP-46. Οι τομείς που μελετώνται είναι Οι εξής: - ο χειρισμός αβεβαιοτήτων κατά τον υπολογισμό των δόσεων και κινδύνων* - σχεδιασμός της μακροχρόνιας ασφάλειας παθητικών συστημάτων όταν η επαλήθευση δεν είναι δυνατή και η παρέμβαση είχε δεν είναι επιθυμητή είχε δεν είναι προβλέψιμη* - η ανάπτυξη κριτηρίων και η βεβαίωση χης συμμόρφωσης. 4. 1. 1. 2 Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA) Ο οργανισμός αυτός χων HE έχει αποκτήσει σημαντική πείρα και γνώσεις στο χώρο της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων και θεσπίζει και προωθεί με συνεπή και συνεκτικό τρόπο τη βασική φιλοσοφία και τα βήμαχα που απαιτούνται για την εφαρμογή των εν λόγω πληροφοριών ως τμήμα του προγράμματος RADWASS (Πρότυπα Ασφάλειας Ραδιενεργών Αποβλήτων). Τα εν λόγω πρότυπα παρέχουν στα κράτη μέλη καθοδήγηση όσον αφορά την εφαρμογή και αποτελούν συμπλήρωμα των εθνικών κριτηρίων, προτύπων, και κανονισμών. Οι συστάσεις όσον αφορά χα θέμαχα χης διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων περιλαμβάνονται στη σειρά ασφάλειας 111. Τα κύρια πρότυπα χα οποία είχε έχουν υιοθετηθεί είχε βρίσκονται σε προηγμένη μορφή σχεδίου είναι χα εξής: - Βασικές αρχές ασφάλειας: δηλαδή αρχές οι οποίες διέπουν τη διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων (111-F). - Απαιτήσεις ασφάλειας: δημιουργία εθνικού συσχήμαχος διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων (111-S-1)· διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων πριν τη διάθεση (111-S-2)· εναπόθεση ραδιενεργών αποβλήτων πλησίον της επιφάνειας (111-S-3)* παροπλισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων (111- S-6). - Κατευθυντήριες γραμμές ασφάλειας: καλύπτουν θέμαχα όπως η τοποθεσία χώρων εναπόθεσης και η εφαρμογή επιπέδων ασφάλειας. Εξάλλου, η σειρά πρακτικών ασφάλειας αντικείμενο έχει την εφαρμογή αρχών και πρακτικών. Τα έγγραφα στη σειρά TECDOC στόχο έχουν τη συζήτηση ιδιαίτερων τεχνικών και επιστημονικών θεμάτων. Οι γενικές αρχές για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων θεσπίζονται στις βασικές αρχές ασφάλειας με τη μορφή 9 "εντολών" που καλύπτουν χα ακόλουθα σημεία: - προστασία της ανθρώπινης υγείας· - προστασία του περιβάλλοντος* 59 - προστασία πέραν από χα εθνικά σύνορα* - προστασία χων μελλοντικών γενεών* - βάρη που θα επωμισθούν οι μελλοντικές γενεές* - - εθνικά νομικά πλαίσια· έλεγχος χης παραγωγής ραδιενεργών αποβλήτων - αλληλεξάρτηση λειτουργίας και διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων - εγκαταστάσεις ασφάλειας. Οι αρχές αυχές αφορούν όλες χις πτυχές με εξαίρεση τις δραστηριότητες που καλύπτονται από άλλα διεθνή μέσα, για παράδειγμα, η μεταφορά, οι εξαγωγές, και οι εξαγωγές πυρηνικών υλικών. 4. 1. 1. 3 Οργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας του ΟΟΣΑ (ΝΕΑ) Σκοπός του εν λόγω οργανισμού είναι η προώθηση των μη στρατιωτικών χρήσεων της πυρηνικής ενέργειας με τη στήριξη μελετών και έργων και την αύξηση της συμβατότητας των πολιτικών των κρατών μελών στους τομείς της ασφάλειας και της ρύθμισης. Η Επιτροπή Διαχείρισης των Ραδιενεργών Αποβλήτων εκδίδει πρόγραμμα το οποίο κύριο αντικείμενο έχει την αξιολόγηση της μακροχρόνιας επίδοσης των χώρων εναπόθεσης ραδιενεργών αποβλήτων με συναφή θέμαχα ασφάλειας και την αξιολόγηση χων ενδεχόμενων χώρων διάθεσης. Η κατάσταση της διαχείρισης των αποβλήτων αξιολογήθηκε τρεις αποκαλούμενες συλλογικές γνωμοδοτήσεις οι οποίες πραγματεύονται τις χεχνικές, χην αξιολόγηση χης ασφάλειας, και δεοντολογικά θέμαχα. Οι δύο ομάδες εργασίας, η συμβουλευτική ομάδα αξιολόγησης και επίδοσης, και η ομάδα συντονισμού για χην αξιολόγηση και χο σχεδιασμό χων πειραμάτων διάθεσης ραδιενεργών αποβλήχων, συνεργάζονται στενά και στηρίζουν από κοινού πολυάριθμα έργα. Αλλες δραστηριότητες συνδέονται με τη μεταφορά ραδιονουκλεϊδίων σε γεωλογικά ετερογενή μέσα και τη συντήρηση σημαντικών βάσεων δεδομένων. Σχο ρυθμιστικό χομέα, ο Οργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας εμπλέκεται σημαντικά στην ανάλυση πιθανών σεναρίων ανθρώπινης διείσδυσης σε εγκαταστάσεις διάθεσης σχο μέλλον. στις 4. 1. 1. 4 Διεθνείς Συμβάσεις Υπάρχουν διάφορες διεθνείς συμβάσεις οι οποίες έχουν συνέπειες σε διεθνές επίπεδο όσον αφορά τις πρακτικές διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων. Πρόσφατα, στις 24 Οκτωβρίου 1996, τέθηκε σε ισχύ η "Σύμβαση για την Πυρηνική Ασφάλεια ". Η σύμβαση αυτή συνεπάγεται δέσμευση όσον αφορά την εφαρμογή βασικών αρχών ασφάλειας στις πυρηνικές εγκαταστάσεις. Καλύπτει τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης, χειρισμού, και επεξεργασίας ραδιενεργών αποβλήχων εφόσον βρίσκονται στον ίδιο χώρο με μη στρατιωτικούς σταθμούς πυρηνικής ενέργειας και συνδέονται άμεσα με τη 60 λειτουργία του σταθμού. Στο κεφάλαιο που αφορά τις υποχρεώσεις, διευκρινίζεται ότι "η παραγωγή ραδιενεργών αποβλήτων από τη λειτουργία της πυρηνικής εγκατάστασης τηρείται στο ελάχιστο επίπεδο το οποίο επιτρέπει η διεργασία τόσο από απόψεως δραστηριότητας όσο και όγκου". Η σύμβαση τονίζει στο προοίμιο "την ανάγκη ανάπτυξης χωρίς καθυστέρηση διεθνούς σύμβασης σχετικά με την ασφάλεια της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων". Δεδομένου ότι έχει πληρωθεί η προϋπόθεση για τούτο, δηλαδή η υιοθέτηση των βασικών αρχών ασφαλείας του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, συγκροτήθηκε ομάδα νομικών και τεχνικών εμπειρογνωμόνων για την προετοιμασία της εν λόγω σύμβασης. Τα συμβαλλόμενα μέρη μπορούν να υπογράψουν από το Σεπτέμβριο 1997 την "Κοινή Σύμβαση για την Ασφάλεια της Διαχείρισης Εξαντλημένων Καυσίμων και την Ασφάλεια της Διαχείρισης των Ραδιενεργών Αποβλήτων. " Κατά χα χέλη χου Φεβρουαρίου 1998, χη Σύμβαση είχαν υπογράψει χα ακόλουθα κράτη μέλη: Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία, Γαλλία. Γερμανία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο. Στο προοίμιο αναγνωρίζεται το δικαίωμα κάθε κράτους να απαγορεύσει την είσοδο στην επικράτεια χου και την επακόλουθη διάθεση ξένων αποβλήτων. Όμως, αναγνωρίζεται, επίσης, όχι υπό ορισμένες συνθήκες μπορεί να αναπτυχθεί η ασφαλής διαχείριση ραδιενεργών αποβλήτων μέσω συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών. Θεσπίστηκαν ορισμένες υποχρεώσεις που καλύπτουν κυρίως απαιτήσεις ασφάλειας, την ανάγκη ύπαρξης ρυθμιστικών φορέων, την επιλογή τοποθεσιών, το σχεδιασμό και τη λειτουργία των εγκαταστάσεων, και θεσμικά μέχρα. Σε συναντήσεις επισκόπησης, κάθε συμβαλλόμενο μέρος υποβάλλει εθνική έκθεση στην οποία περιγράφει τις πολιτικές χου, χη διαχείριση χων αποβλήτων, χα κριτήρια τα οποία χρησιμοποιούνται για χον καθορισμό χων ραδιενεργών αποβλήτων, κατ μέτρα χα οποία λαμβάνει για την εφαρμογή της Σύμβασης. Απαιτείται, επίσης, κατάλογος απογραφής χων ραδιενεργών αποβλήτων. Διάφορες συμβάσεις πραγματεύονται το θέμα της πρόληψης της θαλάσσιας ρύπανσης διαμέσου της διάθεσης στη θάλασσα ραδιενεργών και μη ραδιενεργών αποβλήτων. Ιδιαίτερη σημασία στο θέμα αυτό έχει η σύμβαση για την πρόληψη της θαλάσσιας ρύπανσης διαμέσου της διάθεσης αποβλήτων και άλλων υλικών, η οποία τέθηκε σε ισχύ χο 1975 και η οποία επέτρεπε μία ορισμένη διάθεση αποβλήτων στο Βόρειο Ατλαντικό. Μεταγενέστερα, το 1983, υιοθετήθηκε μία 25ετής αναστολή των πρακτικών διάθεσης. Άλλες συμβάσεις στο χώρο αυτό είναι οι συμβάσεις του Όσλο, του Ελσίνκι και της Βαρκελώνης, οι οποίες ισχύουν για συγκεκριμένους ωκεανούς. 4. 1. 2 Κοινοτική νομοθεσία και συστάσεις Πλήρης περιγραφή των αρχών και της εφαρμογής των προτύπων διατίθεται στις ακόλουθες εκθέσεις EUR: "Στόχοι, πρότυπα, και κριτήρια για τη διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων στην Ευρωπαϊκή Κοινότηχα" (EUR- 12570) και "Πολιτικές, κανονισμοί, και συστάσεις για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων στην Ευρωπαϊκή Κο^οτηχα" (EUR-15355). Στις 61 παραπάνω εκθέσεις περιλαμβάνεται, επίσης, περιγραφή των σχετικών οδηγιών. Για το λόγο αυτό, στην παρούσα έκθεση περιλαμβάνεται μία σύντομη αναφορά χης ισχύουσας νομοθεσίας και χων πλέον πρόσφατων εξελίξεων. Οι κοινότητες θεσπίζουν κανονιστικές ρυθμίσεις οι οποίες εφαρμόζονται αμέσως στα κράτη μέλη, οι οδηγίες αυτές πρέπει να μεταφερθούν στην εθνική νομοθεσία εντός προβλεπόμενης προθεσμίας. Οι ' κοινότητες εκδίδουν, επίσης, συστάσεις προς τα κράτη μέλη. Βάση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας αποτελούν οι συνθήκες χης Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Ειδικότερα, η πλειονότητα των νομοθετικών διατάξεων με αντικείμενο τα πυρηνικά θέματα απαντάται στη Συνθήκη ΕΥΡΑΤΟΜ, μολονότι και άλλες σχετικές νομοθετικές διατάξεις απαντώνται στη Συνθήκη ΕΟΚ και την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη. Οι βασικοί κανόνες προστασίας της υγείας του πληθυσμού και των εργαζομένων από τους κινδύνους που προκύπτουν από ιοντίζουσες ακτινοβολίες θεσπίζονται με την οδηγία αριθ. 80/836 της 15ης Ιουλίου 1980. Τα βασικά μέτρα που θεσπίζονται με την οδηγία αυτή είναι τα ανώτατα όρια τα οποία τίθενται διαμέσου ανωχάχων δόσεων στους εθνικούς κανονισμούς, απαιτήσεις σχετικά με το καθεστώς δήλωσης και προηγούμενης άδειας, πρακτικές και εγκαταστάσεις, και επίπεδα δήλωσης τα οποία επιτρέπουν εξαιρέσεις από το καθεστώς προηγούμενης άδειας για το χειρισμό και τη διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων. Το Συμβούλιο υιοθέτησε σημαντική αναθεώρηση των βασικών κανόνων ασφάλειας στις 13 Μαίου 1996 (οδηγία αριθ. 96/29/ΕΥΡΑΤΟΜ)· οι διατάξεις της εν λόγω οδηγίας πρέπει να μεχαφερθούν σε εθνικούς κανονισμούς πριν χη 13η Μαΐου 2000. Ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά είναι χα εξής: χα όρια δόσεων για χους εργαζόμενους μειώθηκαν σε 100 mSv σε μία περίοδο πέντε συναπτών ετών, με ανώτατο όριο 50 mSv για οποιοδήποτε έτος· οι αποτελεσματικές δόσεις για χον πληθυσμό μειώθηκαν σε 1 mSv ετησίως· θεσπίσθηκαν επίπεδα δήλωσης για τα ραδιονουκλεΐδια και προηγούμενη άδεια για πρακτικές. Οι κίνδυνοι από ακτινοβολίες οι οποίοι συνδέονται με πηγές φυσικής ακτινοβολίας εξετάζονται επίσης στην οδηγία, όμως η εφαρμογή μέτρων για την προστασία από τους κινδύνους αυτούς αφέθηκαν στις εθνικές αρχές ασφαλείας. Επιπλέον, παρέχονται αρχές για τον καθορισμό των επιπέδων δραστηριότητας για την ανακύκλωση υλικών εκτός του πυρηνικού τομέα και για τα επιτρεπόμενα όρια υλικού πολύ χαμηλής ραδιενέργειας. Οι βασικοί κανόνες ασφάλειας ρυθμίζουν, επίσης, σε γενικές γραμμές, τη μεταφορά ραδιενεργών ουσιών. Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας κατήρτισε πρότυπους κανονισμούς σχετικά με την ασφαλή μεταφορά ραδιενεργών αποβλήτων για πρώτη φορά χο 1961 οι οποίοι έκτοτε ενημερώθηκαν σε τακτικά διαστήματα. Εφαρμόζονται από χα εθνικά ρυθμιστικά συστήματα όλων των κρατών μελών και η αποτελεσματικότητα τους όσον αφορά την εγγύηση ενός υψηλού επιπέδου ασφάλειας έχει καταδειχθεί. Η Ευρατόμ έχει δημιουργήσει ένα σύστημα παρακολούθησης και ελέγχου των διεβνών μεταφορών ραδιενεργών αποβλήτων (κανονισμός αριθ. 92/3/ΕΥΡΑΤΟΜ της 3ης Φεβρουαρίου 1992)· οι χώρες ή οι περιοχές οι οποίες δεν έχουν ρυθμιστικά συστήματα τα οποία είναι συγκρίσιμα με τα υπάρχοντα στα κράτη μέλη της Ένωσης δεν μπορεί να συγκαταλεχθούν μεταξύ των τελικών προορισμών μεταφορών ραδιενεργών αποβλήτων. Σε 62 τακτικά διαστήματα, μία μόνιμη ομάδα εργασίας συντάσσει εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή των εν λόγω μέτρων. Η οδηγία αριθ. 85/337/ΕΟΚ της 27ης Ιουνίου 1985, προβλέπει τη διενέργεια αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων ενός φάσματος πυρηνικών εγκαταστάσεων και ειδικότερα χων χώρων εναπόθεσης ραδιενεργών αποβλήτων. Μεταγενέστερη οδηγία (οδηγία αριθ. 97/11/ΕΟΚ χης 3ης Μαρτίου 1997) επεκτείνει χτς απαιτήσεις αυτές και στις εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης για τις οποίες η διάρκεια αποθήκευσης χων ραδιενεργών αποβλήτων προγραμματίζεται για ένα διάστημα άνω των 10 ετών. Η τροποποίηση αυτή πρέπει να μεταφερθεί στις εθνικές νομοθεσίες έως τις 14 Μαρτίου 1999. Η οδηγία θεσπίζει, επίσης, μέτρα για την ενθάρρυνση της συμμετοχής του κοινού και διαδικασία αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων προβλέποντας την έγκαιρη διάθεση πληροφοριών και τη στήριξη του δημοσίου διαλόγου. Τελικά, ο έλεγχος της διασφάλισης των σχάσιμων και αρχικών υλικών, όπως προβλέπεται από τη Συνθήκη ΕΥΡΑΤΟΜ διέπεται από τις αρχές δήλωσης σύμφωνα με τις διατάξεις χου κανονισμού αριθ. 3227/76 ΕΥΡΑΤΟΜ. Τα απόβλητα σχάσιμων και αρχικών υλικών χα οποία δεν είναι πλέον κατάλληλα για περαιτέρω πυρηνική χρήση στον κύκλο πυρηνικού καυσίμου διέπονται από χον έλεγχο χης διασφάλισης ΕΥΡΑΤΟΜ έως όχου εξαιρεθούν από περαιτέρω ελέγχους από την αρχή ελέγχου της διασφάλισης. 4. 1. 3 Εθνικοί έλεγχοι της διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων στα κράτη μέλη πληροφορίες περιλαμβάνονται Συμπληρωματικές σχετικές παραγράφους του σημείου 3. 2. Ο αναγνώστης παραπέμπεται, επίσης, στα δημοσιευμένα πρακτικά διεθνούς εργαστηρίου του Οργανισμού Πυρηνικής Ενέργειας (ΝΕΑ) με τίτλο "Ρύθμιση της μακροχρόνιας ασφάλειας της διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων", Cordoba, Ισπανία, 20-23 Ιανουαρίου 1997, για πιο εμπεριστατωμένες πληροφορίες σχετικά με τη ρυθμιστική διάρθρωση στις διάφορες χώρες. στις Στο Βέλγιο, σύμφωνα με χα προβλεπόμενα στη νομοθεσία, η ONDRAF/NIRAS είναι υπεύθυνη για την επεξεργασία/εγκλωβισμό των ραδιενεργών αποβλήτων παραγωγών οι οποίοι δεν διαθέτουν κατάλληλες ίδιες εγκαταστάσεις. Η ONDRAF/NIRAS είναι, εξάλλου, υπεύθυνη για την αποθήκευση και την τελική διάθεση όλων χων εγκλωβισμένων αποβλήτων συμπεριλαμβανομένων των εξαντλημένων καυσίμων. Η κυβέρνηση χορηγεί άδεια για τις εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων και το Υπουργείο Οικονομικών Υποθέσεων εποπτεύει την εφαρμογή της εθνικής πολιτικής διαχείρισης των αποβλήτων. Υπεύθυνο για τη ρύθμιση της πυρηνικής χο Υπουργείο Εσωτερικών Υποθέσεων. Η ασφάλειας ONDRAF/NIRAS διαδραματίζει, επίσης, ρόλο όσον αφορά τον έλεγχο των σχεδίων παροπλισμού και είναι υπεύθυνη για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων οι οποίες κρίνονται ως υποχρεώσεις του παρελθόντος. είναι 63 Στη Δανία, υπεύθυνος για χα απόβλητα είναι ο παραγωγός έως χη στιγμή κατά την οποία τα απόβλητα μεταφέρονται και γίνονται δεκτά για αποθήκευση στο Εθνικό Εργαστήριο Ris?. *^τιΊ Φιλανδία, η νομοθεσία προβλέπει ότι οι παραγωγοί είναι πλήρως υπεύθυνοι για την εφαρμογή και τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων αναφορικά με τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων τους. Οι δύο πυρηνικοί φορείς ίδρυσαν και είναι από κοινού ιδιοκτήτες της εταιρείας Posiva Ltd. , η οποία είναι υπεύθυνη για τη διαχείριση του σχεδιασμού, την Ε&Α, και τη μελλοντική εφαρμογή της τελικής διάθεσης χων εξαντλημένων καυσίμων. Η κυβέρνηση χορηγεί άδεια στις εγκαταστάσεις διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων και το Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας ελέγχει το σχεδιασμό και την εφαρμογή προκειμένου να διασφαλισθεί ότι όλες οι ενέργειες πραγματοποιούνται έγκαιρα και σύμφωνα με την εθνική πολιτική σχετικά με τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων. Ευθύνη για τη ρύθμιση της πυρηνικής ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων, έχει το Κέντρο Ακτινοβολίας και Πυρηνικής Ασφάλειας της Φινλανδίας (STUK). Στη Γαλλία, λόγω της έκτασης των πυρηνικών δραστηριοτήτων, αποφασίσθηκε η θέσπιση ειδικού οργανωτικού συστήματος με ειδικές ρυθμίσεις όσον αφορά την πυρηνική ασφάλεια. Βασικό στοιχείο του εν λόγω συστήματος είναι η τεχνική ευθύνη χου φορέα εκμετάλλευσης. Οι δημόσιες αρχές μεριμνούν ώστε η ευθύνη αυτή να διασφαλίζεται σύμφωνα με τις ισχύουσες ρυθμιστικές διατάξεις. Αρμόδια για τη χάραξη και την εφαρμογή της πολιτικής για την πυρηνική ασφάλεια είναι η Διεύθυνση Ασφάλειας των Πυρηνικών Εγκαταστάσεων (DSIN), η οποία είναι υπεύθυνη έναντι του Υπουργείου Βιομηχανίας και έχει τεθεί στη διάθεση του Υπουργείου Περιβάλλοντος. Όλες οι βασικές πυρηνικές εγκαταστάσεις (εκτός των μονάδων που έχουν ταξινομηθεί ως έργα εθνικής άμυνας) υπάγονται στη δικαιοδοσία της DSIN (συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων αποθήκευσης και διάθεσης χων ραδιενεργών αποβλήτων). Νομική βάση για τις ρυθμιστικές αυτές δραστηριότητες αποτελεί το διάταγμα του Δεκεμβρίου 1963 περί θεσπίσεως της διαδικασίας χορήγησης αδείας και ο νόμος περί αποβλήτων της 30ής Δεκεμβρίου 1991. Η DSIN ελέγχει την ασφάλεια της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων διαμέσου άμεσης επιθεώρησης των διαφόρων εγκαταστάσεων καθώς και διαμέσου ελέγχων και επαληθεύσεων χων δραστηριοτήτων του ANDRA. Στη Γερμανία, ο νόμος περί ατομικής ενέργειας καθιστά υπεύθυνη για τη διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων την ομοσπονδιακή Κυβέρνηση και ορίζει ως αρμόδια αρχή την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ακτινοπροστασίας (BfS). Η BfS αποτελεί ομοσπονδιακό οργανισμό, ο οποίος ιδρύθηκε χο 1989, που λειχουργεί στο πλαίσιο του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Περιβάλλοντος, Προστασίας χης Φύσης, και Ασφάλειας χων Πυρηνικών Αντιδραστήρων (BMU). Τα ομοσπονδιακά κρατίδια είναι υπεύθυνα για τη χορήγηση εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων ραδιενεργών αποβλήτων, ενώ το Ομοσπονδιακό Υπουργείο ενεργεί ως εποπτικός φορέας στο χώρο αυτό. Στο ρόλο αυτό, το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Περιβάλλοντος, Προστασίας πυρηνικές αδείας όλες τις σε 64 της Φύσης, και Ασφάλειας των Πυρηνικών Αντιδραστήρων συνδράμεται από επιτροπές για θέματα ασφάλειας των αντιδραστήρων και ραδιοπροστασίας. Στην Ιταλία, ευθύνη για τη διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων έχουν οι μεγάλοι παραγωγοί, δηλαδή ENEL και ΕΝΕΑ, οι οποίοι επεξεργάζονται και εγκλωβίζουν χα απόβλητα σύμφωνα με χα κριτήρια τελικής διάθεσης. Απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας χα οποία παράγονται στους τομείς της ιατρικής, της έρευνας, και της βιομηχανίας συγκεντρώνονται, υφίστανται επεξεργασία, και εγκλωβίζονται από τη NUCLECO S. p. A. για λογαριασμό της ΕΝΕΑ, σε εγκαταστάσεις οι οποίες διατίθενται από την ΕΝΕΑ. Όλες οι * δραστηριότητες που συνδέονται με χα ραδιενεργά απόβλητα υπόκεινται σε έλεγχο από την ΑΝΡΑ. Στο Λουξεμβούργο, τα ραδιενεργά απόβλητα, χα οποία προέρχονται κυρίως από τη χρήση ραδιενεργών πηγών στη βιομηχανία, πρέπει να επιστρέφονται στον προμηθευτή της πηγής. Όχαν αυχό δεν είναι δυνατόν, οι αναλωμένες πηγές πρέπει να αποστέλλονται σε εγκατάσταση διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων σε γειτονική χώρα. Υπεύθυνος για τον εγκλωβισμό χων ραδιενεργών αποβλήτων είναι ο χρήστης που επωμίζεται, επίσης, και τις σχετικές δαπάνες. Η Υπηρεσία Ραδιοπροστασίας χου Υπουργείου Υγείας αποτελεί την υπεύθυνη ρυθμιστική αρχή για την χορήγηση αδείας σε όλες τις πηγές μεταφοράς και ραδιοπροστασίας. Η εν λόγω αρχή συντονίζει, επίσης, με τις αρμόδιες ξένες αρχές, τη μεταφορά των ραδιενεργών αποβλήτων των μικρών παραγωγών στις ξένες εγκαταστάσεις διάθεσης. ^,zuô Κάτω Χώρες, όλες οι δραστηριότητες που σχετίζονται με ραδιενεργά υλικά ρυθμίζονται από χο νόμο περί πυρηνικής ενέργειας. Συναρμόδιο για τη χορήγηση άδειας είναι το Υπουργείο Οικονομικών Υποθέσεων, το Υπουργείο Στέγασης, Χωροχαξίας και Περιβάλλοντος, χο Υπουργείο Κοινωνικών Υποθέσεων και Απασχόλησης, και χο Υπουργείο Υγείας, Ευημερίας και Αθλητισμού. Οι πυρηνικές δραστηριότητες υπάγονται στον έλεγχο των επιθεωρήσεων πυρηνικής ενέργειας και περιβάλλοντος. Η χρήση των ραδιενεργών υλικών υπόκειται σε χορήγηση άδειας σύμφωνα με το νόμο περί πυρηνικής ενέργειας ο οποίος ορίζει ότι ο δικαιοδόχος μπορεί να διαθέσει τα απόβλητα αποκλειστικά και μόνο αναθέτοντας αυτά στον εγκεκριμένο οργανισμό διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων. Η COVRA αποτελεί χο μόνο οργανισμό διαχείρισης αποβλήτων που έχει εξουσιοδοτηθεί από την κυβέρνηση της Ολλανδίας. Στην Ισπανία, η Εθνική Επιχείρηση Ραδιενεργών Καταλοίπων (ENRESA), η οποία δημιουργήθηκε το 1984 ως δημόσια επιχείρηση, είναι υπεύθυνη για όλες τις δραστηριότητες διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων στη χώρα. Η κυβέρνηση ελέγχει τις δραστηριότητες της ENRESA διαμέσου του Υπουργείου Βιομηχανίας και Ενέργειας. Οι μεγάλοι παραγωγοί αποβλήτων είναι υπεύθυνοι για τον εγκλωβισμό των ραδιενεργών αποβλήτων που παράγουν, ενώ η ENRESA είναι υπεύθυνη για τον εγκλωβισμό ραδιενεργών αποβλήτων μικρών impay<sn[afv. Η ENRESA είναι υπεύθυνη για τη συλλογή και τη μεταφορά ραδιενεργών αποβλήτων γενικά, καθώς και για το σχεδιασμό, την κατασκευή, και τη λειτουργία της κεντρικής αποθήκευσης 65 και χων κέντρων διάθεσης. Ένας άλλος χομέας ευθύνης χης ENRESA είναι ο παροπλισμός και η αποσυναρμολόγηση των πυρηνικών εγκαταστάσεων και ο εγκλωβισμός και η αποκατάσταση των εγκαταστάσεων εξόρυξης και άλεσης ουρανίου ανάλογα με χις ανάγκες. Η ENRESA λειτουργεί σε συμβατική βάση με χους παραγωγούς ραδιενεργών αποβλήτων και κάθε σύμβαση ορίζει χις σχεχικές απαιτήσεις αποδοχής χων ραδιενεργών αποβλήτων. Από ρυθμιστική άποψη, χο Συμβούλιο Πυρηνικής Ασφάλειας είναι ο μόνος υπεύθυνος φορέας για θέμαχα ραδιοπροστασίας και πυρηνικής ασφάλειας. Όλες οι άδειες οι οποίες εκδίδονται από χο Υπουργείο Βιομηχανίας και Ενέργειας πρέπει να συμμορφώνονται με τις αποφάσεις του Συμβουλίου Πυρηνικής Ασφάλειας. Στη Σουηδία, σύμφωνα με τη νομοθεσία σαφώς υπεύθυνος για τα πυρηνικά απόβλητα είναι ο παραγωγός, δηλαδή οι ίδιες οι επιχειρήσεις δημόσιας ασφάλειας και ο Κοινός Οργανισμός Διαχείρισης Αποβλήτων, ο SKB. Οι παραγωγοί οφείλουν να λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να διασφαλίζεται η ασφαλής διαχείριση των αποβλήτων. Οι δύο βασικές ρυθμιστικές αρχές είναι η Διεύθυνση Πυρηνικής Ασφάλειας της Σουηδίας (SKI) και το Ίδρυμα Ραδιοπροστασίας της Σουηδίας (SSI). Οι δύο εν λόγω φορείς είναι υπεύθυνοι για την παρακολούθηση των επιχειρήσεων διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων και καταρτίζουν κανονισμούς σχετικά με θέμαχα ασφάλειας και ραδιοπροσχασίας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Διεύθυνση Πυρηνικών Εγκαταστάσεων ρυθμίζει τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στις πυρηνικές εγκαταστάσεις ως μέρος της ευρύτερης ευθύνης της όσον αφορά τις δραστηριότητες στις πυρηνικές μονάδες. Προτού χορηγηθεί άδεια λειτουργίας οποιασδήποτε εγκατάστασης, η επιθεώρηση οφείλει να εξακριβώσει ότι ο φορέας εκμετάλλευσης είναι σε θέση να λειτουργήσει ασφαλώς τις εγκαταστάσεις και να φέρει σε πέρας τις υποχρεώσεις του. Οι απορρίψεις και η διάθεση των αποβλήτων μακριά από τις εγκαταστάσεις απαιτούν χωριστές εγκρίσεις από τον Οργανισμό Περιβάλλοντος (στην Αγγλία και την Ουαλία), τον Οργανισμό Προστασίας Περιβάλλοντος της Σκοτίας και την Υπηρεσία Περιβάλλοντος και Κληρονομιάς (στη Βόρεια Ιρλανδία). Πριν τη χορήγηση των εγκρίσεων, οι οργανισμοί οφείλουν να συνεννοηθούν με τους αρμόδιους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης, τους οργανισμούς υδροδότησης, και άλλους δημόσιους ή τοπικούς φορείς. Εξάλλου, αντικείμενο ρύθμισης αποτελεί η μεταφορά ραδιενεργών υλικών τόσο μεταξύ πυρηνικών εγκαταστάσεων όσο και προς τις εγκαταστάσεις διάθεσης. Η χρήση ραδιενεργών υλικών σε μη πυρηνικές εγκαταστάσεις και η λειτουργία κινητού ραδιενεργού εξοπλισμού πρέπει να καταχωρούνται. Τέλος, για τη σώρευση και τη διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων από τις εν λόγω δραστηριότητες πρέπει να χορηγείται άδεια από τους οργανισμούς περιβάλλοντος. 4. 2 Αξιολόγηση της ασφάλειας της διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων Ο χειρισμός, η αποθήκευση, και η φάση λειτουργικού και θεσμικού ελέγχου της διάθεσης των ραδιενεργών αποβλήτων αποτελεί αντικείμενο αυστηρής ρύθμισης και ελέγχου. Τα βραχύβια ραδιενεργά απόβλητα σε επιφανειακές 66 εγκαταστάσεις ή εγκαταστάσεις πλησίον της επιφάνειας απαιτούν θεσμικό έλεγχο για χρονικό διάστημα πολλών αιώνων. Στη συνέχεια, αφού η ραδιενέργεια διασπασθεί σε επίπεδα ακτινοβολίας φυσικού περιβάλλοντος, δεν απαιτούνται περαιτέρω περιορισμοί. Όσον αφορά είδη ραδιενεργών αποβλήτων χα οποία απαιτούν μόνωση από τη βιόσφαιρα (και χον άνθρωπο), για πολύ μεγάλα διαστήματα, η διάθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα αποτελεί την προτιμώμενη επιλογή των κρατών μελών της ΕΕ. Στους εν λόγω χώρους εναπόθεσης, η προστασία διασφαλίζεται με συστήματα φραγμών πολλαπλών στρωμάτων, στα οποία ένας από τους φραγμούς είναι ο ίδιος σχηματισμός βραχώδους μάζας. Η ασφάλεια ενός παρόμοιου παθητικού συστήματος εξαρχάχαι από την ικανότητα των φραγμών αυτών να μονώσουν χα απόβλητα από τη βιόσφαιρα για μεγάλες χρονικές περιόδους. Η αξιολόγηση της ασφάλειας διενεργείται διαμέσου της μελέτης των συμβάντων και των διεργασιών που έχουν ως αποτέλεσμα την τελική διάσπαση των φραγμών και την επακόλουθη ελευθέρωση των ραδιονουκλεΐδίων από τις συσκευασίες στα υπόγεια ύδατα και από εκεί στη βιόσφαιρα. Παρόμοια συμβάντα πρέπει να περιλαμβάνουν σενάρια διείσδυσης ατόμων. 4. 2. 1 Αξιολόγηση των επιδόσεων Η αξιολόγηση της επίδοσης πρέπει να πραγματοποιείται σε ένα μάλλον πρώιμο στάδιο του σχεδιασμού ενός χώρου εναπόθεσης επειδή το αποτέλεσμα επηρεάζει την επιλογή της τοποθεσίας, την ανάπτυξη της σύλληψης, τη βελτίωση χου συστήματος, και το σχεδιασμό χων εγκαταστάσεων. Καθορίζει, επίσης, το πρόγραμμα χαρακτηρισμού της τοποθεσίας και την απαιτούμενη επίδοση του τεχνητού φραγμού προστασίας, και έχει τεράστια σημασία όσον αφορά την ανάπτυξη των προδιαγραφών συσκευασίας των ραδιενεργών αποβλήτων και των απαιτήσεων αποδοχής των ραδιενεργών αποβλήτων. Ο υπολογισμός των δεικτών επίδοσης, από απόψεως επιπτώσεων στην ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, πραγματοποιείται με τη χρήση μαθηματικών προτύπων προσομοίωσης της μεταφοράς των ραδιονουκλεΐδίων στον άνθρωπο. Τα αποτελέσματα συγκρίνονται με δείκτες ασφάλειας, ο. σημαντικότερος από χους οποίους είναι η δόση ακτινοβολίας και ο κίνδυνος για χον άνθρωπο. Οι προσεγγίσεις μπορεί να είναι προσδιοριστικές για χα σενάρια κανονικής εξέλιξης και πιθανολογικές για χην περίπτωση πιθανών συμβάντων. Έχει αναπτυχθεί και εφαρμοσθεί ένας αριθμός μεθοδολογιών είχε σε συγκεκριμένες είχε σε γενικές εγκαταστάσεις· ένα παράδειγμα αποτελεί η μεθοδολογία PAGIS (Αξιολόγησης της Επίδοσης για Συστήματα Γεωλογικής Μόνωσης) η οποία αναπτύχθηκε με τη στήριξη των προγραμμάτων Ε&Α της Επιτροπής. Τα χαρακτηριστικά, τα συμβάντα, και οι διεργασίες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στις μεθοδολογίες αυτές περιλαμβάνονται στις σειρές ασφαλείας 111-G-4. 3 του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας* μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνονται: - συμβάντα που συνδέονται με χο φυσικό περιβάλλον - ανθρωπιές δραστηριότητες- 67 - επιπτώσεις των αποβλήτων στο χώρο εναπόθεσης. Η αξιολόγηση της μακροχρόνιας ασφάλειας παρέχει μία βάση σχετικά με την ασφάλεια για τη λήψη σημαντικών αποφάσεων, για θέματα χορήγησης αδειών, κλπ. , κατά τη διάρκεια της ανάπτυξης του χώρου εναπόθεσης στο μέλλον. Η γενική προσέγγιση της αξιολόγησης της ασφάλειας έγκειται σε ένα αριθμό διασυνδεόμενων στοιχείων: - εντοπισμός χων σχετικών κριτηρίων ασφάλειας και των αρχών σχεδιασμού* - εντοπισμός ενός συστήματος διάθεσης και μίας τοποθεσίας* - εντοπισμός πιθανών αλληλεπιδράσεων του συστήματος εναπόθεσης και μεχαξύ χου χώρου εναπόθεσης και χου περιβάλλοντος του* εντός - εντοπισμός μελλοντικών εξελίξεων συμβάντων που επηρεάζουν την ασφάλεια του χώρου εναπόθεσης* - ανάπτυξη και εφαρμογή καταλλήλων προτύπων* - ποιοτική ή ποσοτική αξιολόγηση της επίδοσης του χώρου εναπόθεσης στο χρόνο* - ανάλυση αβεβαιότητας και ευαισθησίας· - σύγκριση των αποτελεσμάτων με κριτήρια αποδοχής. Χωρίς αμφιβολία, η μεθοδολογία αξιολόγησης έχει αναπτυχθεί ικανοποιητικά, όμως η αβεβαιότητα που συνδέεται με γεγονότα που μπορεί να συμβούν στο απώτατο μέλλον καθιστά τη συμμόρφωση προς δείκτες ή απαιτήσεις ασφάλειας δύσκολη. 4. 2. 2 Ανακτησιμότητα Μολονότι δεν αποτελεί γενικά αποδεκτή αρχή, κανονισμοί σε διάφορες χώρες έθιξαν χο θέμα της ανακτησιμότηχας ραδιενεργών αποβλήτων χα οποία έχουν εναποτεθεί σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Το αρχικό κίνηχρο χης εισαγωγής χης ανακχησιμόχηχας είναι πολιτικό δεδομένου όχι κρίθηκε όχι θα είχε θεχική επίδραση όσον αφορά χην αποδοχή χου κοινού ενός χώρου εναπόθεσης σε μία συγκεκριμένη τοποθεσία. Τα πλεονεκτήματα της ανακτησιμότηχας είναι χα εξής: - η απομάκρυνση είναι δυνατή σε περίπτωση απρόβλεπτων συμβάντων - η μεταστοιχείωση των μακρόβιων ραδιενεργών αποβλήτων είναι δυνατόν να πραγματοποιηθεί ακόμη σε ένα ορισμένο σημείο στο μέλλον εάν οι τεχνικές καταστούν διαθέσιμες· 68 - - είναι ακόμη δυνατή η εξαγωγή πολύτιμου υλικού από χα απόβλητα στο μέλλον για να καταστούν διαθέσιμες νέες διεργασίες· για ένα περιορισμένο χρονικό διάστημα, χα πρότυπα αξιολόγησης της επίδοσης μπορεί να επαληθευθούν στους πραγματικούς χώρους εναπόθεσης* - οι μελλοντικές γενιές έχουν την εναλλακτική δυνατότητα να προβούν σε διορθωτικές ενέργειες ανάλογα με την πρόοδο που έχει επιτελεσθεί στην επιστήμη και την τεχνολογία. Τα μειονεκτήματα της πλήρους ανακτησιμότητας (δηλ. πρόσβαση σχα ραδιενεργά απόβλητα χωρίς σημαντική γεωχεχνική παρέμβαση) είναι χο γεγονός όχι δεν υπάρχει πλέον χο όφελος χου φραγμού γεωλογικής μόνωσης και όχι απαιτείται θεσμικός έλεγχος, παρακολούθηση, και συντήρηση σε- συνεχή βάση προκειμένου να υπάρξει επαρκής ασφάλεια. Ασφαλώς, μπορεί να αναμένεχαι η διασφάλιση θεσμικού ελέγχου για μια περίοδο ορισμένων αιώνων, τελικά όμως πρέπει να υπάρξει οριστικό κλείσιμο. Για ορισμένες βραχώδεις μάζες, η βέλτιστη λύση πιθανόν να είναι το κλείσιμο του χώρου εναπόθεσης αμέσως μετά τη λειτουργική περίοδο και η ανάκτηση των αποβλήτων με παρέμβαση από την επιφάνεια εάν τούτο είναι απαραίτητο. Εντούτοις, η λύση αυτή μπορεί να συνεπάγεται πρόσθετο κόστος δεδομένου ότι προκειμένου να καταστεί δυνατή η ανάκτηση σε τοποθεσία που δεν έχει υποστεί βλάβες, οι συσκευασίες αποβλήτων πρέπει να σχεδιασθούν κατά τρόπο ώστε να ανθίστανται την πίεση και τη διάβρωση η οποία προκύπτει από την πλήρη ταφή και την επίχωση. 4. 2. 3 Διείσδυση ατόμων στους χώρους εναπόθεσης Ένα ιδιαίτερα ακανθώδες πρόβλημα είναι το τρόπος αντιμετώπισης της ακούσιας ή εκούσιας διείσδυσης ατόμων σε χώρους εναπόθεσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα για απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας. Σήμερα, οι φορείς ρύθμισης εφαρμόζουν αυστηρά μεμονωμένα όρια δόσεων χωρίς να λαμβάνουν υπόψη την πιθανολογική φύση του συμβάντος. Ο πλέον πιθανός παρείσακτος θα είναι ένα μέλος της ομάδας όρυξης του φρέατος που θα λάβει τους πυρήνες γεώτρησης και θα τους αναλύσει σε ένα κινητό εργαστήριο. Στη περίπτωση διείσδυσης κατά τη διάρκεια των πρώτων χιλίων ετών περίπου μετά το κλείσιμο5 της εγκατάστασης, οι παρείσακτοι θα εκτεθούν σε δόσεις οι οποίες υπερβαίνουν χα ατομικά όρια δόσεων. Πρέπει να εξεχασθεί ένας αριθμός ενεργών και παθητικών μέχρων προκειμένου να αποτραπεί ένα παρόμοιο σενάριο και να προταθούν ορισμένες μορφές μεχαφοράς γνώσεων για περιόδους έως δέκα χιλιάδες έτη μαζί με παρατεταμένες περιόδους θεσμικού ελέγχου. Εντούτοις, υπάρχει συναίνεση ότι η διείσδυση δεν μπορεί να αποκλεισθεί πλήρως. 4. 2. 4 Θεσμικός έλεγχος Ένα λειτουργικό σύστημα θεσμικού ελέγχου, συμπεριλαμβανομένων ελέγχων διασφάλισης για ραδιενεργά απόβλητα χα οποία περιέχουν σχάσιμο υλικό, αποτελεί προϋπόθεση για μία ασφαλή προσωρινή αποθήκευση. Παρόμοιοι έλεγχοι προβλέπονται για περιόδους ορισμένων αιώνων, ακολουθούμενοι από μέχρα με σκοπό τη διασφάλιση μεταφοράς γνώσεων για ένα διάστημα δέκα χιλιάδων ετών (π. χ. , διαμέσου εικονοσημάτων). Η πλειονότητα των εγκαταστάσεων διάθεσης πλησίον της επιφάνειας πρέπει να παραμείνει υπό ενεργό έλεγχο μετά το κλείσιμο για μία περίοδο έως ένα αιώνα (ή περισσότερο, ανάλογα με χα αποθηκευμένα απόβλητα), ακολουθούμενο από μία περίοδο παθητικού ελέγχου της χρήσης γης. Στην περίπτωση χώρων εναποθήκευσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα, ο ενεργός έλεγχος μπορεί να παύσει αμέσως μεχά χο κλείσιμο χου χώρου εναπόθεσης (δηλαδή επίχωση χων στοών και χων φρεάτων πρόσβασης). Εντούχοις, οι αρχές πιθανόν να εξακολουθούν να ανιχνεύουν τον αέρα και χα ύδαχα προκειμένου να καθησυχάσουν την κοινή γνώμη και πιθανόν ορισμένα μέχρα ελέγχου διασφάλισης να εφαρμόζονται σε χώρους εναποθήκευσης που περιέχουν εξαντλημένο καύσιμο. 4 J Τρέχουσες εξελίξεις Υπάρχουν δύο βασικοί τομείς στους οποίους απαιτείται σημαντική ρυθμιστική ανάπτυξη: κατά πρώτο λόγο, όσον αφορά τη στήριξη της μακροχρόνιας διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων και, κατά δεύτερον, όσον αφορά τα επιτρεπόμενο όρια για χα απόβλητα πολύ χαμηλής ραδιενέργειας. Συνεχίζεται η έρευνα και η ανάπτυξη με σκοπό τον καθορισμό των χαρακτηριστικών όλων των στοιχείων του συστήματος διάθεσης και για την εξέταση, μεταξύ άλλων, χων παραμέτρων υλικών και μεταφοράς. Στην περίπτωση της αξιολόγησης της επίδοσης σε ιδιαίτερα μεγάλες χρονικές περιόδους, η έρευνα όσον αφορά τα φυσικά ανάλογα μπορεί να παράσχει χρήσιμη βοήθεια για τη χάραξη των καχαλλήλων ρυθμίσεων. Τα βασικά εκκρεμή ρυθμιστικά θέματα συζητήθηκαν από το Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας στο πλαίσιο της ομάδας εργασίας για τις αρχές και τα κριτήρια της διάθεσης ραδιενεργών αποβλήτων. Μεταξύ των σημείων τα οποία συζητήθηκαν περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: - ο καθορισμός κρισίμων ομάδων και βιοσφαιρών στο πλαίσιο της διάθεσης των ραδιενεργών αποβλήτων - η ρυθμιστική λήψη αποφάσεων σε ένα πλαίσιο αβεβαιότητας και πολυπλοκότητας· - η προσέγγιση χης αντιμετώπισης χης διείσδυσης ατόμων - η διαχείριση χων μακρόβιων αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας. Υφίστανται επιτρεπόμενα όρια για υλικό πολύ χαμηλής ραδιενέργειας στην πλειονότητα των πυρηνικών εγκαταστάσεων ως τμήμα της χορήγησης αδείας σε μονάδς για συνήθη λειτουργία καθώς και για ορισμένα έργα όπως, π. χ. , σημαντικές δραστηριότητες παροπλισμού όπου μπορεί να υιοθετούνται ανά περίπτωση διαδικασίες από τις αρχές ασφαλείας. Αναπτύχθηκαν γενικοί κανόνες με βάση μία δόση αναφοράς ανά πρακτική 10 pSv/a περίπου ή λιγότερο για άτομα σε μία κρίσιμη ομάδα ή μία συλλογική δόση ανά 70 πρακτική ή 1 man-Sv, χωρίς βελτιστοποίηση. Στόχος είναι, βέβαια, να καταστεί δυνατή η μεταφορά των τιμών αυτών σε εφαρμόσιμες συγκεντρώσεις και όρια επιφανειακής μόλυνσης. Υπολογισμοί σεναρίων επέτρεψαν στο Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας και στην ΕΥΡΑΤΟΜ να θεσπίσουν συστάσεις αναφορικά με επίπεδα εξαίρεσης για ομάδες ή κατηγορίες ραδιονουκλεϊδίων. Μία ομάδα εργασίας της ΕΥΡΑΤΟΜ κατήρτισε κριτήρια ραδιοπροστασίας για την ανακύκλωση μετάλλων από εγκαταστάσεων. Τα κριτήρια αυτά τον παροπλισμό πυρηνικών περιλαμβάνουν τιμές ειδικά για τα ραδιονουκλεΐδια και έχουν καθεστώς συστάσεων με τη βοήθεια συμβουλών της αποκαλούμενης ομάδας εμπειρογνωμόνων του άρθρου 31 (ΕΥΡΑΤΟΜ). Πρέπει να καταβληθεί σημαντική προσπάθεια τόσο σε επίπεδο Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας όσο και σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης προκειμένου να βελτιωθεί η εφαρμογή χων επιτρεπόμενων ορίων στους κανονισμούς ραδιοπροοτασίας. Αυτό έχει ήδη επιτευχθεί σε ορισμένα κράτη μέλη της ΕΕ (π. χ. , Σουηδία και Φινλανδία). Τα επιτρεπόμενα όρια έχουν σημαντική επίδραση στις ποσότητες των ραδιενεργών αποβλήτων που παράγονται κατά τον παροπλισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων. Εξάλλου, σημαντικές διαφορές όσον αφορά χα επιτρεπόμενα όρια και τις πρακτικές μεταξύ των κρατών μελών δεν είναι παραδεκτές εάν σκοπός είναι να υπάρξει μία ανοικτή αγορά για παλαιά ή ανακυκλωμένα μέταλλα. Υλικά χα οποία ελευθερώνονται σε μία χώρα θα πρέπει να μπορεί να γίνονται δεκτά για περαιτέρω χρήση σε μία άλλη. Τέλος, είναι απαραίτητη, επίσης, μία διεύρυνση των συστάσεων προκειμένου να συμπεριληφθεί το σκυρόδεμα από τον παροπλισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων. 71 5. ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ 5. 1 Κόστος, χρηματοοικονομικές προβλέψεις και κυριότητα ραδιενεργών αποβλήτων των Το παρόν κεφάλαιο συμπληρώνει τις πληροφορίες σχετικά με χρηματοοικονομικά θέματα όσον αφορά την αποθήκευση και διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων της παρελθούσας έκθεσης. Επίσης, αναφέρει σε ποιο σημείο αλλάζει η κυριότητα των αποβλήτων και η ευθύνη για τις μελλοντικές δαπάνες. Το κόστος επεξεργασίας και εγκλωβισμού των αποβλήτων εξαιρείται καχά γενικό κανόνα δεδομένου όχι δεν θεωρούνται, χουλάχιστον από χην πλευρά χων μεγάλων παραγωγών, ως χμήμα χου συνήθους κόστους λειτουργίας των εγκαταστάσεων. Το μεγαλύτερο τμήμα των στοιχείων που παρουσιάζονται στη συνέχεια είναι τα στοιχεία που κοινοποίησαν χα κράτη μέλη της ΕΕ στον Οργανισμό Πυρηνικής Ενέργειας του ΟΟΣΑ. Το 1998, αναμένεται να δημοσιευθεί πλήρης έκθεση σχετικά με το κόστος διάθεσης των αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας στα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ. 5. 1. 1 Αυστρία Τα ραδιενεργά απόβλητα επεξεργάζεται και εγκλωβίζει (και ορισμένες φορές συλλέγει) το Ερευνητικό Κέντρο στο Seibersdorf. Ανάλογα με τις υπηρεσίες που παρέχει, το Κέντρο εισπράττει ένα λογικό τέλος. Οι επενδύσεις στις εγκαταστάσεις του Seibersdorf χρηματοδοτούνται από το γενικό προϋπολογισμό του κράτους. Τα εγκλωβισμένα ραδιενεργά απόβλητα και οι συσκευασμένες σφραγισμένες πηγές αποθηκεύονται στο Seibersdorf χωρίς πρόσθετη δαπάνη εκ μέρους του αρχικού ιδιοκτήτη. Το κράτος επωμίζεται τις περαιχέρω δαπάνες και ευθύνες. 5. 1. 2 Βέλγιο Σχο Βέλγιο, οι μεγάλοι παραγωγοί μπορούν να επεξεργασθούν, να εγκλωβίσουν, και να αποθηκεύσουν χα ραδιενεργά απόβλητα. Ο Οργανισμός Διαχείρισης χων Ραδιενεργών Αποβλήτων, ONDRAF/NIRAS, διαθέτει ίδιες εργασίες επεξεργασίας. Όλα χα ραδιενεργά απόβλητα που παρουσιάζονται στον Οργανισμό από χους βέλγους παραγωγούς πρέπει να γίνουν δεκτά, εκτός αν δεν τηρούν τις προδιαγραφές που ορίζει ο ONDRAF/NIRAS. Οι παραγωγοί χρηματοδοτούν και διαχειρίζονται ίδια ταμεία για την κάλυψη των προβλεπόμενων δαπανών της μεταφοράς των ραδιενεργών αποβλήτων στον Οργανισμό. Ο Οργανισμός επιβάλλει τέλη τα οποία υπολογίζονται με βάση το προβλεπόμενο κόστος σε ένα δεδομένο οικονομικό έτος. Τα τέλη αυτά συμπεριλαμβάνουν, επίσης, το κόστος κατασκευής των εγκαταστάσεων του Οργανισμού που αρχικά καλύφθηκαν με δάνεια τα οποία είχε συνάψει ο ONDRAF/NIRAS (με εξαίρεση το κτίριο αποθήκευσης 36 στο Dessel που χρηματοδοτήθηκε άμεσα από τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας). 72 Τα τέλη για την επεξεργασία ανεπεξέργαστων αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας ανέρχονται σε 27. 000 ECU/m3, με τιμές 10 φορές μικρότερες όσον αφορά χα ανόργανα ρευστά. Τα τέλη αποθήκευσης των βραχύβιων αποβλήτων (χα οποία είναι κατάλληλα για επιφανειακή διάθεση) ανέρχονται σε 1. 300 ECU/m3, ενώ χα τέλη για χα μακρόβια απόβλητα ανέρχονται σε 2. 600 ECU/m3. Τα τέλη για χη διάθεση βραχύβιων αποβλήτων υπολογίζονται σε 7. 000 ECU/m3, ενώ για χα μακρόβια απόβλητα επιβάλλεται από τον Οργανισμό τέλος ίσο προς 13. 000 ECU/m3. Τα απόβλητα, από χη στιγμή κατά την οποία παραδίδονται στον οργανισμό, καθίστανται ιδιοκτησία του και όλες οι υποχρεώσεις μεταφέρονται. Οι πληρωμές και χα τέλη που εφαρμόζονται στους μεγάλους παραγωγούς για την αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήτων στις ίδιες εγκαταστάσεις τους δεν έχουν ακόμη αποφασισθεί Όμως το κόστος εγκλωβισμού των αποβλήτων θα είναι σημαντικά υψηλότερο από τις τιμές οι οποίες αναφέρθηκαν παραπάνω. Ειδικό ταμείο διαχειρίζεται τα τέλη που επιβάλλει ο ONDRAF/NIRAS για την κάλυψη του κόστους διάθεσης. Από το 1997, αναμένεται η επιστροφή εξυαλωμένων αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας από την επανεπεξεργασία. Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης, το κτίριο 36 στο Dessel, χρηματοδοτήθηκαν με 67 εκατ. ECU τα οποία διατέθηκαν από τους μεγάλους παραγωγούς. Το κόστος για τη μακροχρόνια αποθήκευση και τη μεταγενέστερη εναπόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα υπολογίζεται σε 350. 000 ECU/m3. 5. 1. 3 Δανία Τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων της Δανίας πραγματοποιεί το Εθνικό Εργαστήριο Ris?, στο Roskilde, το οποίο ανήκει στο κράτος. Σύμφωνα με χους κανόνες που θέσπισε το Εθνικό Ίδρυμα Ραδιολογικής Υγιεινής, οι Δανοί χρήστες ραδιοϊσοτόπων οφείλουν να παραδώσουν τα απόβλητα τους στις εγκαταστάσεις διαχείρισης αποβλήτων στο Ris?, όπου υφίστανται επεξεργασία και αποθηκεύονται μαζί με απόβλητα του ιδίου του Κέντρου. Μόλις μεταφερθούν τα απόβλητα, το κράτος αποκτά την κυριότητα χους και αναλαμβάνει και την ευθύνη. Τα τέλη που καχαβάλλουν οι παραγωγοί καλύπτουν την επεξεργασία, τον εγκλωβισμό και τη μακροχρόνια αποθήκευση. Σήμερα, χα τέλη ανέρχονται σε 23,5 ECU/kg όσον αφορά χα στερεά απόβλητα, ή 2. 350 ECU περίπου ανά εγκλωβισμένο βαρέλι 200-λίχρων το οποίο είναι έτοιμο για αποθήκευση ή διάθεση. Στην περίπτωση σφραγισμένων εξαντλημένων πηγών, εισπράττονται χα ανάλογα τέλη αποσυναρμολόγησης. 5. 1. 4 Φινλανδία Οι μεγάλοι παραγωγοί, TVO και ΓνΌ είναι πλήρως υπεύθυνοι για χα ραδιενεργά απόβλητα που παράγουν καθώς και για τη διάθεση τους. Έχει δημιουργηθεί ένα ταμείο το οποίο καλύπτει όλες τις δαπάνες και το οποίο χρηματοδοτείται με ετήσια τέλη διαχείρισης αποβλήτων χα οποία υπολογίζονται ετησίως με βάση την εκτιμώμενη ευθύνη των οργανισμών κοινής ωφελείας όσον αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων. Το ταμείο το 73 διαχειρίζεται η κυβέρνηση, όμως οι οργανισμοί κοινής ωφελείας μπορεί να δανεισθούν έως 75% του κεφαλαίου έναντι ασφαλείας. Οι οργανισμοί κοινής ωφελείας επεξεργάζονται και εγκλωβίζουν χα ραδιενεργά απόβλητα στις εγκαταστάσεις τους και διαθέτουν ίδιες εγκαταστάσεις διάθεσης για όλα χα είδη αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας. Σχην τοποθεσία χου TVO στο Olkiluoto, το κόστος διάθεσης (συμπεριλαμβανομένου του κλεισίματος) ανέρχεχαι σε 4. 800 ECU/m3. Το κόστος σε ένα παρόμοιο χώρο εναπόθεσης που λειτουργεί ο IVO στο Loviisa, είναι οριακά χαμηλότερο και αναμένεται να ανέλθει σε 3. 700 ECU/m3. Οι μικροπαραγωγοί έχουν την ευθύνη παράδοσης των αποβλήτων τους στο Κρατικό Κέντρο STUK έναντι λογικού τέλους. Τα ραδιενεργά απόβλητα χων μικρών παραγωγών αποθηκεύονται προσωρινά στις εγκαταστάσεις χου χώρου εναπόθεσης χου TVO. Μελλοντικά, σχεδιάζεται η διάθεση του μεγαλύτερου χμήμαχος χων εν λόγω αποβλήτων στους θόλους χων ιδίων εγκαταστάσεων. Τη διάθεση χων εξαντλημένων καυσίμων θα διαχειρισθεί η Posiva Ltd. , εταιρεία κοινή ιδιοκτησίας χου TVO και χου IVO. Η εναπόθεση θα πραγματοποιηθεί σε κοινό χώρο εναπόθεσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Το συνολικό κόστος της διάθεσης, χων 2. 600 tU εξαντλημένου καυσίμου, καθώς και ορισμένων άλλων αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας, αναμένεται να ανέλθει σε επίπεδο 600 εκαχ. ECU (χο ποσό αυχό αντιστοιχεί σε λιγότερο από 230. 000 ECU/tU χωρίς αναγωγή στην παρούσα αξία). 5. 7. 5 Γαλλία Στη Γαλλία, ο κρατικός οργανισμός ANDRA σχεδιάζει, κατασκευάζει, και λειτουργεί χώρους εναπόθεσης για ραδιενεργά απόβλητα. Όλα τα ραδιενεργά απόβλητα χα οποία είναι κατάλληλα για διάθεση σε υπάρχοντα χώρο εναπόθεσης πρέπει να παραδίδονται στον ANDRA, ο οποίος και ορίζει τα κριτήρια αποδοχής. Δεδομένου ότι σήμερα υπάρχουν μόνο χώροι επιφανειακής διάθεσης, η διάθεση περιορίζεται μόνο σε βραχύβια απόβλητα. Τα ραδιενεργά απόβλητα τα οποία μεταφέρονται στον ANDRA αλλάζουν κυριότητα και οι ευθύνες αναλαμβάνονται από τον οργανισμό. Όσον αφορά χα ραδιενεργά απόβλητα που δεν μπορούν να μεταφερθούν στον ANDRA, και χα οποία εξακολουθούν να βρίσκονται στον παραγωγό ή στη μονάδα επανεπεξεργασίας, ο παραγωγός οφείλει να προβλέψει κονδύλια μολονότι μπορεί να χα χρησιμοποιήσει για χις επενδύσεις. Όσον αφορά χις εγκαταστάσεις χου Κέντρου χης Aube, χα αρχικά χέλη (μη συμπεριλαμβανομένων χων επενδύσεων και χου κόστους κεφαλαίου) ανέρχονται σε 1. 460 ECU/m3. Δεδομένου ότι χα απόβλητα μειώνονται, το ειδικό κόστος μπορεί να ανέλθει σε 2. 300 ECU/m3. Οι μικροί παραγωγοί καχαβάλλουν οριακά μικρότερα χέλη σε σύγκριση με χους μεγάλους παραγωγούς όσον αφορά χα ραδιενεργά απόβληχα που μεταφέρονται στον ANDRA. Δεν παρέχονται εκτιμήσεις κόστους για τη διάθεση των μακρόβιων αποβλήτων και των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας. Η κατασκευή χων χριών υπογείων εργαστηρίων θα απαιτήσει 74 επένδυση 409 εκατ. ECU περίπου, ενώ το ετήσιο κόστος λειτουργίας ανά εργαστήριο προβλέπεται να ανέλθει σε 4,6 εκατ. ECU. 5. 1. 6 Γερμανία Στη Γερμανία, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ραδιοπροστασίας (BfS) είναι εκ του νόμου υπεύθυνη για το σχεδιασμό, την κατασκευή, και τη λειτουργία των χώρων εναπόθεσης. Ο νόμος για την ατομική ενέργεια προβλέπει, γενικά, ότι οι παραγωγοί είναι υπεύθυνοι για χα ραδιενεργά απόβλητα χους έως τη στιγμή κατά την οποία γίνονται δεκτά από την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Ραδιοπρστασίας για διάθεση και μεταφερθούν στο χώρο εναπόθεσης. Οι περισσότεροι μεγάλοι παραγωγοί αποθηκεύουν τα ραδιενεργά απόβλητα χους στις ίδιες τις εγκαταστάσεις τους. Μερικές μόνο κεντρικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης (Ahaus, Gorleben, Jolich και Greifswald) επιτρέπουν αποθήκευση εξαντλημένων καυσίμων. Η μεταφορά των αποβλήτων σης κεντρικές αυτές εγκαταστάσεις ή χώρους εναπόθεσης δεν μπορεί να επιβληθεί Οι μικροπαραγωγοί πρέπει να αποστέλουν τα ραδιενεργά απόβλητα χους σε μία περιφερειακή εγκατάσταση συλλογής/αποθήκευσης στο κρατίδιο τους όπου έναντι καταβολής τέλους ο παραγωγός μπορεί να μεταβιβάσει την κυρτότητα και την ευθύνη όσον αφορά τα απόβλητα. Έως το 1994, χα τέλη για τους μικροπαραγωγούς ανήρχοντο σε 500 ECU ανά βαρέλι 200 λίτρων. Το τέλος αυτό σήμερα έχει ανέλθει σε 1. 250 ECU ανά βαρέλι 200 λίτρων στους χώρους τελικής εναπόθεσης ραδιενεργών αποβλήτων (ERAM) και σε 2. 500 ECU ανά βαρέλι 200 λίτρων για διάθεση στον προγραμματιζόμενο χώρο εναπόθεσης στο Konrad. Ο μόνος χώρος εναπόθεσης σε λειτουργία είναι ο χώρος του Morsleben, όπου το ειδικό κόστος διάθεσης υπολογίζεται να ανέλθει σε 6. 250 ECU/m3. Πρέπει να σημειωθεί ότι αυτός ο χώρος εναπόθεσης κατασκευάσθηκε με σχετικά χαμηλό επενδυτικό κόστος από χη Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας. Στην περίπτωση του χώρου εναπόθεσης Konrad, του οποίου η άδεια λειτουργίας αναμένεται να χορηγηθεί σύντομα, και το οποίο έχει ικανότητα έως 650. 000 m3 για απόβλητα που δεν παράγουν θερμότητα, το κόστος διάθεσης υπολογίσθηκε να ανέλθει σε 12. 000 ECU/m3. Η διάθεση αποβλήτων παράγουν' θερμότητα προγραμματίζεται μόνο για το δόμο άλατος του Gorleben. Το προβλεπόμενο συνολικό κόστος κατασκευής του χώρου εναπόθεσης ανέρχεται σε 2. 200 εκατ. ECU, με λειτουργικό κόστος 30εκατ. ECU ετησίως. ραδιενέργειας υψηλής που Όλοι οι μεγάλοι παραγωγοί ραδιενεργών αποβλήτων διαθέτουν αποθεματικά ταμεία τα οποία δεν υπόκεινται σε φορολογία και τα οποία μπορεί να χρησιμοποιηθούν για χις επενδύσεις χους. Οι φορείς εκμετάλλευσης των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στη Γερμανία έχουν προορίσει ένα ποσό 15. 000 εκατ. ECU περίπου για αποθήκευση, επανεπεξεργασία, και διάθεση των εξαντλημένων καυσίμων τους κατ για όλα χα είδη ραδιενεργών αποβλήτων. 75 5. 1. 7 Ιταλία ι Σχη Ιταλία, υπεύθυνοι για χσν εγκλωβισμό και χην αποθήκευση χων ραδιενεργών αποβλήχων χους είναι οι μεγάλοι παραγωγοί. Η NUCLECO S. p. A, συλλέγει, επεξεργάζεται, και αποθηκεύει απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας από χους μικρούς παραγωγούς για λογαριασμό χου ΕΝΕΑ. Οι μικροί παραγωγοί καταβάλλουν τέλος για χην επεξεργασία και αποθήκευση ραδιενεργών αποβλήχων καχά τη μεταφορά χους στη NUCLECO. Τα χέλη κυμαίνονται σε επίπεδο 2. 500 ECU/m3, και καλύπτουν, επίσης, το κόστος διάθεσης το οποίο υπολογίζεται σε 1. 200 ECU/m3 εγκλωβισμένων αποβλήχων. 5. 1. 8 Κάτω Χώρες Ο οργανισμός αποβλήχων COVRA ανήκει στους χρεις μεγάλους παραγωγούς αποβλήχων (ο κάθε ένας διαθέτει χο 30% χων μετοχών χου) και στην κυβέρνηση. Η συμφωνία των μετόχων προβλέπει ότι ο COVRA χειρίζεται τις οικονομικές υποθέσεις του έτσι ώστε όλες οι δαπάνες να καλύπτονται από χα χέλη χα οποία καταβάλλονται για τη μεταφορά των ραδιενεργών αποβλήχων στον οργανισμό. Τα τέλη περιλαμβάνουν όλες τις άμεσες δαπάνες για τη μεταφορά χον εγκλωβισμό και χην αποθήκευση καθώς και όλες τις οικονομικές προβλέψεις για χο κόστος της μελλοντικής αποθήκευσης και ενδεχόμενης διάθεσης. Ο COVRA αποκτά την πλήρη κυριότητα των ραδιενεργών αποβλήτων και τα τέλη τα οποία καταβάλλονται δεν πρόκειται να προσαρμοσθούν αναδρομικά. Το μελλοντικό κόστος διάθεσης θα καλυφθεί από χα ποσά χα οποία έχουν επενδυθεί σε ταμείο κεφαλαιακής αύξησης. Τα ποσά αυτά περιλαμβάνονται στα τέλη που καταβάλλονται τη στιγμή της μεταφοράς των ραδιενεργών αποβλήτων στον COVRA. Οι πόροι του ταμείου πρέπει να αυξηθούν έως το απαιτούμενο επίπεδο κατά τη μακρά διάρκεια της προσωρινής αποθήκευσης και από την άποψη αυτή, η επίδοση του θα αναλύεται σε τακτικά διαστήματα. Προβλέπεται ένας χώρος εναποθήκευσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα ο οποίος είναι κατάλληλος για όλα χα απόβλητα, χαμηλής, μέσης, και υψηλής ραδιενέργειας. Το κόστος εκτιμάται σε 1. 500 εκατ. ECU. από τα οποία το ένα τρίτο πρέπει να καλυφθεί από χα απόβλητα χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας και χα δύο χρίχα από απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας. Όσον αφορά χους παραγωγούς οι οποίοι εγκλωβίζουν χα ραδιενεργά απόβλητα χους, χα χέλη καχά τη στιγμή της μεταφοράς στον COVRA κυμαίνονται από 8. 200 έως και 16. 000 ECU/m3. Στην περίπτωση επεξεργασμένων αποβλήτων μικρών παραγωγών, τα χέλη που επιβάλλονται εξαρτώνται από την προβλεπόμενη επεξεργασία και τον όγκο που προκύπτει μεχά χην επεξεργασία. Για ένα βαρέλι 100 λίτρων στερεών ραδιενεργών αποβλήτων καταβάλλεται τέλος μεταξύ 400 και 2. 000 ECU. Όσον αφορά τα απόβληχα υψηλής ραδιενέργειας (κυρίως εξυαλωμένα και άλλα απόβληχα από επανεπεξεργασία) θα κατασκευασθεί ειδικό κτίριο 76 αποθήκευσης για το οποίο προβλέπεται ότι θα απαιτηθεί επένδυση 115 εκατ. ECU. 5. 1. 9 Πορτογαλία Αρμόδια για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων είναι η Υπηρεσία Ακτινοπροστασίας και Ασφάλειας (DPSR) της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος. Μετά τη συλλογή των αποβλήτων από την DPSR, η κυβέρνηση αποκτά την κυριότητα και αναλαμβάνει όλες τις υποχρεώσεις. Ένα λογικό τέλος, ανάλογα με χο είδος των ραδιενεργών αποβλήτων, επιβάλλεται σε όλους χους παραγωγούς για την επεξεργασία, τον εγκλωβισμό, και την προσωρινή αποθήκευση των ραδιενεργών αποβλήτων. Δεν επιβάλλεται τέλος για τη μελλοντική μακροχρόνια αποθήκευση και τη μεταγενέστερη τελική διάθεση των αποβλήχων. Το κόστος αυτό θα το επωμισθεί η κυβέρνηση. 5. 1. 10 Ισπανία Αρμόδιος για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήχων είναι ENRESA Α. Ε. κρατικής ιδιοκτησίας. Οι ευθύνες της ENRESA καλύπτουν όλες τις πτυχές της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων, συμπεριλαμβανομένου χου παροπλισμού των πυρηνικών εγκαταστάσεων και των εργασιών εξυγίανσης στους χώρους εξόρυξης και άλεσης ουρανίου. Ο ENRESA έχει συνάψει πολλές συμφωνίες με χους μεγάλους παραγωγούς ραδιενεργών αποβλήχων για την προώθηση διεργασιών με στόχο την ελαχιστοποίηση των αποβλήτων που δημιουργούνται στην πηγή. Οι μεγάλοι παραγωγοί αποβλήτων δεν έχουν καμία υποχρέωση να παραδώσουν τα ραδιενεργά απόβλητα χους στην ENRESA, μολονότι σε κάθε μεταφορά πρέπει να συναφθεί σύμβαση και τα απόβλητα πρέπει να ανταποκρίνονται σε κριτήρια χα οποία έχει θεσπίσει η ENRESA. Τα τέλη που καταβάλλονται στην ENRESA δημιουργούν αρκετούς πόρους καθ' όλη τη διάρκεια λειτουργίας των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας προκειμένου να καλυφθούν οι δαπάνες που συνδέονται με τη διαχείριση όλων των ραδιενεργών αποβλήτων που παράγονται από κάθε μονάδα, τον παροπλισμό, και την τελική αποσυναρμολόγηση χους. Το τέλος, ή φόρος, υπολογίζεται ως ποσοστό του συνολικού εισοδήματος από την πώληση της ηλεκτρικής ενέργειας. Το τέλος αυτός αναθεωρείται σε ετήσια βάση από την ENRESA και εγκρίνεται από την κυβέρνηση. Το 1997, το εφαρμοζόμενο ποσοστό ήταν ίσο προς 0,8%. Από τη στιγμή της μεταφοράς και της αποδοχής των ραδιενεργών αποβλήτων, η ENRESA αναλαμβάνει όλες τις ευθύνες και μελλοντικές υποχρεώσεις. Όλα τα ραδιενεργά απόβλητα που είναι κατάλληλα για επιφανειακή διάθεση αποτίθενται στην εγκατάσταση του El Cabri Ι. Τα μακρόβια απόβλητα αποθηκεύονται στις εγκαταστάσεις των παραγωγών. Οι μικροί παραγωγοί καχαβάλλουν τέλος χο οποίο εξαρτάται από χο είδος των ραδιενεργών αποβλήτων. Οι παραγωγοί εκχός του συστήματος πυρηνικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας καχαβάλλουν συνήθως τέλος ίσο προς 2. 000 ECU/m3. Ένα χέλος κυμαινόμενο από 230 έως 440 ECU ανά 77 αναλωμένη σφραγισμένη πηγή εφαρμόζεται όσον αφορά χους μικρούς παραγωγούς. Οι ειδικές δαπάνες οι οποίες καλύπτονται από χο ταμείο για τη διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων χων μεγάλων παραγωγών έχουν υπολογισθεί κοντά στα 3. 000 ECU/m3. Για χη διάθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα μακρόβιων ραδιενεργών αποβλήτων, εξυαλωμένων αποβλήτων από την επανεπεξεργασία εξαντλημένου καυσίμου από το Vandellos-I, και την άμεση διάθεση όλων των λοιπών εξαντλημένων καυσίμων, υπολογίζεται ότι θα απαιτηθεί επένδυση 2. 500 εκατ. ECU περίπου (στο ποσό αυτό συμπεριλαμβάνεται η έρευνα για την επιλογή της τοποθεσίας και την κατασκευή υπογείου εργαστηρίου). 5. 1. 11 Σουηδία Στη Σουηδία, ο νόμος περί πυρηνικών δραστηριοτήτων προβλέπει ότι οι παραγωγοί ραδιενεργών αποβλήτων έχουν πλήρη ευθύνη για τη διαχείριση και τη διάθεση των αναλωμένων καυσίμων και των ραδιενεργών αποβλήτων. Οι σημαντικότεροι παραγωγοί ραδιενεργών αποβλήτων είναι οι φορείς των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι εν λόγω παραγωγοί έχουν ιδρύσει την SKB, της οποίας είναι και οι ιδιοκτήτες. Η εν λόγω εταιρεία είναι υπεύθυνη για χη διαχείριση και χην εκτέλεση χου έργου αυχού. Ενχούχοις, οι φορείς εκμετάλλευσης εξακολουθούν να έχουν χην κυριότητα των ραδιενεργών αποβλήτων στο διηνεκές και διατηρούν την ευθύνη και τις υποχρεώσεις όσον αφορά μελλοντικές δαπάνες. Η SKB ανήκει κατά 58% στο κράτος δεδομένου ότι η μεγαλύτερη επιχείρηση κοινής ωφελείας, Vattenfall, ανήκει στο κράτος. Εντούτοις, η SKB λειτουργεί ως ιδιωτική επιχείρηση. Η SKB αναθέτει σε υπεργολάβους την εκτέλεση του λειτουργικού προγράμματος για λογαριασμό της και, με τον τρόπο αυτό, είναι σε θέση να εκτελεί το πρόγραμμα διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων με σχετικά περιορισμένο προσωπικό. Όσον αφορά τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις, η αποδοχή των ραδιενεργών αποβλήτων ρυθμίζεται με σύστημα αδειών. Κάθε είδος ραδιενεργού αποβλήτου πρέπει να λάβει έγκριση από τις αρχές ασφαλείας, SKI και SSI. Εξάλλου, η SKB αναλαμβάνει ραδιενεργά απόβλητα από μικρούς παραγωγούς μετά από τη συλλογή και χην επεξεργασία χων αποβλήτων στις ερευνητικές εγκαταστάσεις Studsvik. Η χρημαοδότηση διασφαλίζεται από τέλη επί της πυρηνικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με στόχο την κάλυψη των ειδικών δαπανών και με ασφάλεια, έναντι της αύξησης του κόστους από τους ιδιοκτήτες των αντιδραστήρων. Το κόστος που συνδέεται με τη διαχείριση των αποβλήτων και τον παροπλισμό αξιολογείται ετησίως και το τέλος το οποίο προκύπτει ανά kWh και η απαιτούμενη ασφάλεια καθορίζονται από την κυβέρνηση. Επί του παρόντος : - καταβάλλονται 0,0014 ECU/kWh σε ταμείο χο οποίο είναι υπό κυβερνητική διαχείριση για την κάλυψη του κόστους κύκλου καυσίμου 78 και χον παροπλισμό (για τον τελευταίο σκοπό διατίθενται 0,0003 ECU/kWh)· - σε ένα ταμείο υπό χον έλεγχο των οργανισμών κοινής ωφελείας καταβάλλονται 0,00024 ECU/kWh για την κάλυψη του κόστους που προκύπτει από τη λειτουργική διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων - σε ένα ιδιαίτερο ταμείο το οποίο είναι υπό τη διαχείριση της κυβέρνησης καταβάλλονται 0,00018 ECU/kWh για την κάλυψη του κόστους απορρύπανσης, παροπλισμού και διαχείρισης των εξαντλημένων καυσίμων από προηγούμενες εργασίες έρευνας και ανάπτυξης στο Studsvik, το Agesta και το Ranstad. Η χρήση των διάφορων πόρων υπόκειται στην έγκριση της Διεύθυνσης Πυρηνικής Ενέργειας της Σουηδίας. Τα βραχύβια απόβλητα διατίθενται στις εγκαταστάσεις SFR-1 με ειδικό τέλος ίσο προς 3. 700 ECU/m3. Τα μακρόβια απόβλητα και ορισμένα αναλωμένα καύσιμα βρίσκονται σε προσωρινή αποθήκευση στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Η SKB διαθέτει κεντρικές εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης για τα αναλωμένα καύσιμα (CLAB), για την κατασκευή των οποίων απαιτήθηκαν 310 εκατ. ECU. Το ετήσιο κόστος λειτουργίας ανέρχεται σε 12,5 εκατ. ECU. Η έρευνα όσον αφορά τη διάθεση των μακρόβιων αποβλήτων και χων εγκλωβισμένων αναλωμένων καυσίμων διενεργείται σε υπόγειο εργαστήριο στο ?spf. Το κόστος κατασκευής ανήλθε σε 62 εκατ. ECU και το ετήσιο κόστος λειτουργίας είναι 7,5 εκατ. ECU. Το συνολικό κόστος για το σφαιρικό πρόγραμμα διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων της Σουηδίας έχει υπολογισθεί σε 6. 600 εκατ. ECU περίπου* προβλέπεται όχι χο 35% του ποσού αυτού, δηλαδή 2. 300 εκατ. ECU, θα διατεθεί για χον εγκλωβισμό και τη διάθεση χου υαλωμένου καυσίμου. 5. 1. 12 Ηνωμένο Βασίλειο Το Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτει σήμερα δύο εγκαταστάσεις διάθεσης αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας. Η μεγαλύτερη από αυτές ανήκει στη βρετανική εταιρεία πυρηνικών καυσίμων (BNFL) και αποτελεί εγκατάσταση διάθεσης πλησίον της επιφάνειας. Η μονάδα αυτή δέχεται βραχύβια απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας από τη βρετανική πυρηνική βιομηχανία και άλλους μικρούς χρήστες ραδιενεργών αποβλήτων. Επιπλέον, ο οργανισμός ατομικής ενέργειας του ΗΒ (UKAEA) διαθέτει μικρότερες εγκαταστάσεις για τα απόβλητα του στο Dounreay. Το κόστος για τη διάθεση βραχύβιων αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας στο Drigg ανέρχεται σε 1. 600 ECU/m3 (το 1997). Στο παρελθόν το κόστος αυτό ήταν πολύ χαμηλότερο. Σήμερα, δεν υπάρχουν εγκαταστάσεις για τη διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων μέσης και υψηλής ραδιενέργειας στο ΗΒ. Για χο λόγο αυτό δεν 79 διατίθενται ακριβή στοιχεία όσον αφορά το κόστος διάθεσης αυτών των ειδών ραδιενεργών αποβλήτων. J. 1. 13 Ελλάδα, Ιρλανδία και Λουξεμβούργο Οι χώρες αυτές παράγουν μικρές ποσότητες ραδιενεργών αποβλήτων στα νοσοκομεία, χα ερευνητικά εργαστήρια και τη βιομηχανία. Καμία από τις εν λόγω χώρες δεν σχεδιάζει τελική διάθεση στο έδαφος της. Στην Ελλάδα, οι παραγωγοί παραδίδουν τα ραδιενεργά απόβλητα χους σε κυβερνητικό ίδρυμα και οι ευθύνες μεταφέρονται στο εν λόγω ίδρυμα έναντι καταβολής τέλους. 5. 2 Προβλέψεις για τον παροπλισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχουν κλείσει οριστικά 39 πυρηνικοί αντιδραστήρες παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος και 14 τουλάχιστον μονάδες θα κλείσουν χα επόμενα 10 έτη. Εξάλλου, έχουν παύσει να λειτουργούν τουλάχιστον 25 κρίσιμες διατάξεις, 8 πρότυπες εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας, και ορισμένες παλαιότερες εγκαταστάσεις κατασκευής καυσίμου (βλ. Πίνακα ΙΓ)· Στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν αφαιρεθεί χα καύσιμα και οι εγκαταστάσεις έχουν τεθεί σε κατάσταση "ασφαλούς αποθήκευσης". Η αποσυναρμολόγηση αυτή καθευαυτή έχει αναβληθεί για ορισμένες δεκαετίες. Εντούτοις, η αποσυναρμολόγηση σε σημείο επιστροφής της τοποθεσίας στη φυσική της κατάσταση έχει επιδειχθεί σε ορισμένα πρότυπα έργα. Έχει αποδειχθεί ότι η πλήρης αποσυναρμολόγηση είναι τεχνικά εφικτή και ότι το κόστος ανέρχεται σε λογικό επίπεδο σε ένα φάσμα 10 έως 20% του κόστους νέας κατασκευής. Το παρόν χμήμα παρέχει πληροφορίες σχετικά με χα σχέδια χρηματοδότησης χωρών οι οποίες έχουν, ή είχαν στο παρελθόν, προγράμμαχα πυρηνικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. 5. 2. 1 Βέλγιο Οι οργανισμοί κοινής ωφελείας έχουν αναλάβει τη δέσμευση να δημιουργήσουν εσωτερικά αποθέματα με σκοπό την κάλυψη του κόστους παροπλισμού και τούτο κατά την 30ετή περίοδο ονομαστικής λειτουργίας των εγκαταστάσεων. Ο φορέας αποβλήτων ONDRAF/NIRAS έχει αναλάβει τη ευθύνη για τις "ιστορικές υποχρεώσεις*', ιδιαίτερα για τη αποσυναρμολόγηση των εγκαταστάσεων EUROCHEMIC και για τον καθαρισμό του χώρου εαπόθεσης αποβλήτων στο ερευνητικό κέντρο CEN/SCK. Έχει ιδρυθεί ταμείο το οποίο χρηματοδοτείται από την κυβέρνηση με σκοπό την κάλυψη των δαπανών. 80 5. 2. 2 Φινλανδία Οι οργανισμοί κοτνής ωφελείας πραγματοποιούν εκτιμήσεις του κόστους του πλήρους παροπλισμού των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Τα σχετικά χέλη συλλέγονται από ταμείο χο οποίο αποτελεί αντικείμενο κυβερνητικής διαχείρισης. Τα τέλη υπολογίζονται με βάση μία διάρκεια ζωής των πυρηνικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 25 ετών και συνεχελεστή φόρτισης 75%. 5. 2. 3 Γαλλία Ο φορέας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Γαλλίας δημιουργεί εσωτερικά αποθεματικά για την κάλυψη των δαπανών παροπλισμού. Οι προϋπολογισμοί προϋποθέτουν λειτουργική διάρκεια ζωής 20 ετών όσον αφορά τους αντιδραστήρες αερίου-γραφίτη και 30 ετών για τους αντιδραστήρες πεπιεσμένου ύδατος. Το κόστος του πλήρους παροπλισμού μίας μονάδας αναμένεται να ανέλθει σε 15% του κόστους της νέας κατασκευής. Το κόστος παροπλισμού των εγκαταστάσεων οι οποίες ανήκουν στον Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας της Γαλλίας (CEA) καλύπτονται από τον ετήσιο προϋπολογισμό του εν λόγω φορέα. 5. 2. 4 Γερμανία Οι οργανισμοί κοινής ωφελείας δημιουργούν χους δικούς χους πόρους εσωτερικών αποθεματικών χα οποία τυγχάνουν φορολογικής απαλλαγής. Όσον αφορά τις εγκαταστάσεις σε κέντρα πυρηνικών ερευνών, χο κόστος παροπλισμού καλύπτεται από χο γενικό προϋπολογισμό του αρμοδίου κρατιδίου της Ομοσπονδίας. 5. 2. 5 Ιταλία Το πρόβλημα έγκειται στο όχι η ηλεκτρική παραγωγή έχει πλέον παύσει. Έτσι, ο Εθνικός Οργανισμός Ηλεκτρικής Ενέργειας χης Ιταλίας (ENEL) δεν μπορεί να δημιουργήσει τους απαιτούμενους για τον παροπλισμό πόρους από τη λειτουργία πυρηνικών σταθμών. Η κυβέρνηση θα καλύψει το μεγαλύτερο μέρος του κόστους παροπλισμού των μονάδων του ENEL και όλο το κόστος των κρατικών ερευνητικών εγκαταστάσεων. 5. 2. 6 Κάτω Χώρες Τόσο οι οργανισμοί κοτνής ωφελείας όσο και χα ερευνητικά κέντρα δημιουργούν εσωτερικά αποθεματικά για την κάλυψη του κόστους παροπλισμού των εγκαταστάσεων τους. 5. 2. 7 Ισπανία Το προβλεπόμενο κόστος παροπλισμού θα καλυφθεί από τμήμα των τελών που επιβάλλονται επί της πώλησης ηλεκτρικού ρεύματος το οποίο 81 επενδύεται στο ταμείο διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων που τελεί υπό τη διαχείριση του ENRESA. Όλες οι μελλοντικές δαπάνες θα καλυφθούν απο τον εν λόγω χαμείο. 5. 2. 8 Σουηδία Οι οργανισμού κοινής ωφελείας καχαβάλλουν χέλη επί χης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας σε χαμείο που χελεί υπό κυβερνητική διαχείριση και χο οποίο καλύπτει πλήρως χο προβλεπόμενο κόστος παροπλισμού. 5. 2. 9 Ηνωμένο Βασίλειο Η κυβέρνηση έχει αποφασίσει τη δημιουργία χωριστών ταμείων για τον παροπλισμό των τμημάτων της πυρηνικής βιομηχανίας που έχουν ιδιωτικοποιηθεί. Η κυβέρνηση επιδιώκει επίσης βελτιώσεις όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο το μη ιδιωτικοποιημένο τμήμα της βιομηχανίας υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο που επιτελείται σχετικά με τον παροπλισμό προκειμένου να συμβάλει στη διασφάλιση της επάρκειας των ρυθμίσεων δημιουργίας αποθεματικών. 82 6. ΔΙΑΦΟΡΑ ΘΕΜΑΤΑ 6. 1 Παρουσία συμβατικών τοξικών αποβλήτων στα ραδιενεργά απόβλητα • υπάρχουν ορισμένες Είναι γνωστό ότι χα ραδιενεργά απόβλητα περιέχουν χημικές τοξικές ουσίες η τοξικότητα των οποίων, αντίθετα προς τη ραδιενέργεια των αποβλήτων, δεν μειώνεται με την παρέλευση του χρόνου. Στα ρευστά απόβλητα οργανικές ουσίες από τις φαινόλες, τα πολυχρωροβυφαινύλια, έως χα μέσα συμπλοκοποίησης. Σχα απόβλητα παροπλισμού μπορεί να υπάρχει αμίαντος. Εντούτοις, οι κυριότεροι αυτοί παράγοντες είναι ανόργανες ουσίες σε στερεά απόβλητα: μόλυβδος σε τούβλα και βαρέλια, χαλκός σε καλώδια, χρώμιο, νίκελ, μολυβδένιο και κοβάλτιο στο χάλυβα, βηρύλλιο, φθόριο σε συμπυκνώσεις εξατμιστήρων, χρώμιο και νίκελ σε ρητίνες ανταλλαγής ιόντων. Ακόμα και χα απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας από τη συνήθη λειτουργία των αντιδραστήρων περιέχουν σημαντικές ποσότητες καδμίου, νίκελ, και σελινίου μεταξύ άλλων. Στην περίπτωση των μακρόβιων αποβλήτων ή των αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας που παράγουν θερμότητα, δεδομένου ότι προβλέπεται εναπόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα, η παρουσία χημικώς τοξικών ουσιών πιθανόν να μην είναι σημαντική. Ωστόσο, οι ρυθμιστές μπορεί να ζητήσουν τη μελέτη των επιπτώσεων της διάλυσης της μεταφοράς των εν λόγω τοξικών στοιχείων ως τμήμα της αξιολόγησης της επίδοσης των χώρων εναπόθεσης. Οι χημικώς τοξικές ουσίες έχουν σημασία για χα απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας διότι ενώ από ραδιολογικής απόψεως μπορεί να είναι κατάλληλα για επιφανειακή διάθεση, λόγω όμως της παρουσίας των εν λόγω ουσιών μπορεί να απαιτούν διάθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Παρομοίως, τα απόβλητα που εξαιρούνται λόγω ιδιαίτερα χαμηλών επιπέδων ραδιενέργειας μπορεί να έχουν χημική τοξικότητα η οποία είναι υπερβολικά υψηλή και δεν επιτρέπει ελευθέρωση. Πρέπει να σημειωθεί όχι ορισμένες εγκαταστάσεις διάθεσης ήδη λαμβάνουν υπόψη τη χημική τοξικότητα των αποβλήτων. Για παράδειγμα, στο ΗΒ οι εγκαταστάσεις διάθεσης αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας στο Drigg ήδη αποκλείουν τη διάθεση ορισμένων χημικώς τοξικών αποβλήτων, ενώ ορισμένα άλλα απόβλητα λαμβάνονται υπόψη μόνο σε μία κατά περίπτωση βάση. Οι συγκεντρώσεις χημικώς τοξικών ουσιών σε ένα φάσμα διαφόρων αποβλήτων πρέπει να καθορισθούν ως τμήμα του κοινοτικού προγράμματος Ε&Α στο τομέα της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης. Ενχούχοις, είναι δύσκολο να χαραχθούν κατευθυντήριες γραμμές για το ποιες θεωρούνται αποδεκτές τιμές τοξικής περιεκτικότητας στα απόβλητα. Οι ισχύοντες κανονισμοί αναφέρουν περισσότερο συγκεντρώσεις αποβλήτων, επίπεδα επίδοσης των εγκαταστάσεων διάδοσης και, σε ορισμένο βαθμό, περιβαλλοντικά πρότυπα ποιότητας αντί να δίδουν έμφαση άμεσα σε παραμέτρους οι οποίες βασίζονται στην υγεία. Για παράδειγμα, η οδηγία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας περί χωματερών προβλέπει μέχρα ελέγχου, όπως 83 για παράδειγμα, όρια όσον αφορά τη διαπερατότητα, όμως δεν ορίζει ποσοτικούς στόχους προστασίας της υγείας. Η νομοθεσία των κρατών μελών στηρίζεται την προδιαγραφή κριτηρίων λειτουργίας των εγκαταστάσεων με σκοπό την προστασία του προσωπικού ή απαιτήσεις σχεδιασμού των εγκαταστάσεων με στόχο τον περιορισμό των εκλύσεων ή την τροποποίηση της φύσης των εν λόγω εκλύσεων. Ορισμένες φορές, τίθενται ειδικά όρια σε ορισμένες εγκαταστάσεις ως τμήμα της χορήγησης αδείας στην τοποθεσία. Στις Κάτω Χώρες μόνο προτάθηκε ένα υψηλότερο επίπεδο προστασίας όπου χο προτεινόμενο όριο ανθρώπινου κινδύνου είναι ΙΟ'5 ετησίως για ένα ευρύ φάσμα πρακτικών με όριο για μία μόνη πρακτική ετησίως ίσο προς ΙΟ*6. Προκειμένου να υπάρξει συνέπεια με την προσέγγιση όσον αφορά τα ραδιοτοξικά στοιχεία, αναπτύχθηκε και εφαρμόσθηκε μία μεθοδολογία η οποία χρησιμοποιεί μεθόδους αξιολόγησης του κινδύνου του πυρηνικού τομέα ("Εφαρμογή διαδικασιών και κριτηρίων διάθεσης που αναπτύχθηκαν για συσκευασίες πυρηνικών αποβλήτων σε περιπτώσεις χημικής τοξικότητας", EUR-16745). Τα επιλεγέντα όρια κινδύνου είναι ΙΟ"6 ετησίως για κινδύνους ων αποβλήτων ενός χώρου εναπόθεσης από τοξικά απόβλητα μόνο και ΙΟ*7 ετησίως για μία συγκεκριμένη τακτικά ασκούμενη πρακτική για ένα δεδομένο απόβλητο. Στη συνέχεια, υπολογίσθηκε η επίδραση για ένα αριθμό ρεαλιστικών ροών αποβλήτων για ένα φάσμα σεναρίων. Υπολογισμοί των περιβαλλοντικών επιπτώσεων έδειξαν ότι μακροπρόθεσμα δεν υπάρχουν πρακτικοί περιορισμοί όσον αφορά τις συγκεντρώσεις οποιωνδήποτε οργανικών ουσιών όταν λαμβάνονται υπόψη γενικά αποδεκτοί συντελεστές διάσπασης. Όσον αφορά τις ανόργανες ουσίες, τα σενάρια έκπλυσης, του φαινόμενου του λουτήρα, και της περιβαλλοντικής αλλαγής είναι τα πιο περιοριστικά όσον αφορά τις εγκαταστάσεις ρηχής χαφής ή επιφανειακής διάθεσης. Οι υπολογισμοί αυτοί επιβεβαίωσαν, επίσης, όχι όσον αφορά τις εγκαταστάσεις εναπόθεσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα, οι ποσότηχες ανόργανων υλικών στα απόβλητα είναι σημαντικά χαμηλότερες από οποιεσδήποτε οριακές χιμές που ενδεχομένως να ορισθούν. Από λεπτομερείς προσδιοριστικούς και πιθανολογικούς προσδιορισμούς αναφορικά με εγκαταστάσεις ρηχής ταφής μπορεί να εξαχθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα: - ο χρόνος εμφάνισης των συγκεντρώσεων περιβαλλοντικής αιχμής των ανόργανων ουσιών μπορεί να επηρεασθεί από το κλείσιμο του χώρου εναπόθεσης, όχι όμως η τιμής της αιχμής* - οι τεχνητοί προστατευτικοί φραγμοί επηρεάζουν χο χρονισμό και χην χιμή χης αιχμής χων περιβαλλοντικών συγκεντρώσεων - ο συντελεστής ελευθέρωσης χων χοξικών ουσιών είναι πολύ σημαντικός για χον καθορισμό χης χιμής και χου χρόνου εμφάνισης χων συγκεντρώσεων αιχμής* 84 - το σενάριο του λουτήρα μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα υψηλότερες περιβαλλοντικές συγκεντρώσεις σε σύγκριση με τη διήθηση από τη βάση των εγκαταστάσεων· - η εμφάνιση περιβαλλοντικών συγκεντρώσεων αιχμής από διήθηση μπορεί να καθυστερήσει για εκατοντάδες ή χιλιάδες έτη. Η ανάλυση ενός μεγάλου αριθμού συνήθων αποβλήτων δείχνει ότι η ρηχή ταφή μπορεί να μην είναι επιθυμητή για ορισμένα είδη ραδιενεργών αποβλήτων, π. χ. , μεγάλες ποσότητες ορισμένων ειδών χάλυβα παροπλισμού, πλεονάζουσες φιάλες καυσίμου, χάλκινα καλώδια, και αμίαντο. Ωστόσο, λεπτομερέστερες ειδικές αξιολογήσεις τοποθεσιών μπορεί να δείχνουν ότι η ρηχή ταφή μπορεί να είναι αποδεκτή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Συμπερασματικά, δεν μπορεί να αγνοηθούν χημικώς τοξικές ουσίες κατά την αξιολόγηση της καταλληλότητας ορισμένων ραδιενεργών αποβλήτων για εξαίρεση ή ρηχή διάθεση. 6. 2 Εξαντλημένο ουράνιο Το εξαντλημένο ουράνιο εξετάζεται σήμερα ως πιθανός πόρος. Το εξαντλημένο ουράνιο αποθηκεύεται κυρίως σε μονάδες επεξεργασίας. Οι πηγές είναι οι ακόλουθες τρεις: - κατάλοιπα εμπλουτισμού φυσικού ουρανίου χα οποία αποθηκεύονται είχε με τη μορφή UF6 σε ειδικούς κυλίνδρους (στο Gronau, Almelo και Capenhurst) ή μετατρέπονται σε οξείδιο (Pierrelatte)· - ουράνιο από επανεπεξεργασία, το οποίο αποθηκεύεται κυρίως με τη μορφή κονιοποιημένου U03* - κατάλοιπα επανεπλουτισμού επανεπεξεργασμένου ουρανίου που αποθηκεύονται κυρίως με τη μορφή UF6. Σε αξιολόγηση η οποία χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διενεργήθηκε καταμέτρηση των ποσοτήτων και μελέτη των πιθανών τρόπων διαχείρισης του υλικού ("Μελέτη όσον αφορά το επανεπεξεργασμένο εξαντλημένο ουράνιο και τα κατάλοιπα επανεπεξεργασίας ουρανίου σε σχέση με τις ποσότητες, χα χαρακτηριστικά, την αποθήκευση, τις πιθανές μεθόδους διάθεσης, και την έκθεση σε ακτινοβολία", EUR-15032). Παράγονται τεράστιες ποσότητες εξαντλημένου ουρανίου. Για κάθε κιλό εμπλουτισμένου καυσίμου ελαφρού ύδατος που παράγεται, δημιουργούνται 5 έως 8 kg εξαντλημένου υλικού (ανάλογα με τον εμπλουτισμό). Ήδη μεγάλες ποσότητες υλικού έχουν αποθηκευθεί στις εγκαταστάσεις εμπλουτισμού με φυγοκέντρηση στο Almelo, το Gronau και το Capenhurst, και μέχρι το 2010 τα απόβλητα προβλέπεται να ανέλθουν σε 110. 000 τόνους. Οι πιθανές χρήσεις χου εξαντλημένου ουρανίου στο μη πυρηνικό τομέα είναι πολύ περιορισμένες. Σε μεταλλική μορφή το ουράνιο χρησιμοποιείται 85 ως αντίβαρο σε αεροπλάνα και ιστιοφόρα καθώς και στην κατασκευή ορισμένων ειδών πολεμοφοδίων, και υπάρχουν περιορισμένες εφαρμογές όπως, για παράδειγμα, ως θωράκιση σε συσκευές ακτινών Χ ή ακτινών γάμα. Ωστόσο, ο μη πυρηνικός τομέας χρησιμοποιεί λιγότερο από 1% του υλικού αυτού. * Στον πυρηνικό τομέα, οι χρήσεις εξαρτώνται από οικονομικούς συλλογισμούς. Για παράδειγμα, ο εμπλουτισμός εξαντλημένου ουρανίου στην παραγωγή συνήθους καυσίμου αντιδραστήρων ελαφρού ύδατος θα καταστεί βιώσιμος μόνο όταν καταστούν διαθέσιμες πολύ οικονομικές διεργασίες εμπλουτισμού. Εξάλλου, εάν το ουράνιο αυτό προέρχεται από επανεπεξεργασία τότε πρέπει να μετατραπεί, πρώτα, σε UF6, και το επίπεδο επανεπμπλουτισμού πρέπει να αυξηθεί προκειμένου να αντισταθμίσει την παρουσία του 236U, και στη συνέχεια, στη διεργασία αυτή, θα δημιουργηθούν νέα κατάλοιπα. Η πλέον υποσχόμενη μέθοδος για χην κατανάλωση χου ουρανίου από επανεπεξεργασία είναι η ανάμειξη χου με πλουτώνιο για χην παραγωγή καυσίμου ΜΟΧ (μικτού οξειδίου). Μια ιδιαίτερα αποτελεσματική χρήση εξαντλημένου ουρανίου μπορεί να είναι η παραγωγή αδρανούς καυσίμου για χη ζώνη αναπαραγωγής σε αντιδραστήρες αυτόματης παραγωγής. Εντούτοις, η του προγράμματος αντιδραστήρων αυτόματης παραγωγής δεν αναμένεται στο βραχυπρόθεσμο ή μεσοπρόθεσμο διάστημα. έναρξη Δεδομένου ότι οι προοπτικές οικονομικής επαναχρησιμοποίησης του εν λόγω υλικού είναι περιορισμένες, πρέπει να εξετασθεί η δυνατόχηχα διάθεσης χου. Η μακροχρόνια αποθήκευση και διάθεση χου απαιχεί προηγούμενη μετατροπή σε σχαθερόχρη μορφή όπως, π. χ. , UF4, U3Og ή U02. 63 Απόβλητα με υψηλές συγκεντρώσεις φυσικών ραδιονουκλειϊδίων Οι βασικοί παράγονχες ανθρώπινης έκθεσης σε ιονχίζουσα ακτινοβολία οφείλονχαι σε φυσικές πηγές - κοσμικές ακτίνες, ραδιονουκλείδια στο φλοιό της γης, και φυσική ραδιενέργεια χου ανθρώπινου σώμαχος. Συγκριτικά, οι τεχνητές πηγές συμβάλλουν σήμερα κατά 10% περίπου μόνο, κατά μέσο όρο, στην ανθρώπινη έκθεση. Τα επίπεδα φυσικής ραδιενέργειας στους σχηματισμούς του φλοιού της γης και σε άλλα υλικά του περιβάλλοντος κυμαίνονται ευρύτατα και ορισμένα από χα υλικά αυχά που εξορύσσονται για χρήση στη βιομηχανία περιλαμβάνουν μη αμελητέες συγκεντρώσεις ραδιενέργειας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι βιομηχανικές διεργασίες μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα περαιχέρω ενίσχυση χων συγκεντρώσεων, είχε στα προϊόντα είτε στα απόβλητα. Πρέπει να τονισθεί ότι χα εν λόγω απόβληχα, εκτός από ορισμένες εξαιρέσεις, δεν θεωρούνχαι ως ραδιενεργά απόβληχα. Η κατάσταση αυτή μπορεί να αλλάξει με χην εφαρμογή χης αναθεωρημένης οδηγίας για χους βασικούς κανόνες προστασίας (οδηγία αριθ. 96/29/ΕΥΡΑΤΟΜ), που αναφέρθηκε παραπάνω, η οποία προβλέπει ένα καθεστώς επιπέδων δήλωσης για χα νουκλεϊδια, ακόμα και για χα 86 ραδιονουκλεΐδια φυσικής προέλευσης. Η εφαρμογή στην πράξη των βν λόγω επιπέδων αποτελεί αρμοδιότητα των εθνικών αρχών. Λόγω των πιθανών προβλημάτων που συνδέονται με την έκθεση σε ακτινοβολία και το χειρισμό των εν λόγω υλικών και από τη χρήση ή τη διάθεση των αποβλήτων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χρηματοδότησε ένα πρόγραμμα εργασιών στο χώρο αυτό για ένα διάστημα ετών και έχει συγκεντρώσει ένα σημαντικό όγκο πληροφοριών διαμέσου συμβάσεων μελετών και συμβολών από εμπειρογνώμονες. Το παρόν κεφάλαιο της έκθεσης αναφέρει τις σημαντικότερες δραστηριότητες ή διεργασίες της βιομηχανίας οι οποίες έχουν ως πιθανή συνέπεια σημαντική έκθεση. Εχενέστερες πληροφορίες περιλαμβάνονται στην έκθεση της Επιτροπής με θέμα υλικά με "Υλικά με μεγάλες συγκεντρώσεις ραδιονουκλεΐδίων*\ EUR- 17625. 6. 3. 1 Φυσικά ραδιονουκλεΐδια Μεταξύ όλων των φυσικών ραδιονουκλεϊδίων του φλοιού της γης, αυτά χα οποία θεωρούνται ως βασικές πηγές ανθρώπινης έκθεσης σε ραδιενέργεια είναι το *Κ (ποτάσσιο-40), ^Th (θόριο-232), *5υ (ουράνιο-235) και ~"IJ (ουράνιο-238). Το ποτάσσιο, ειδικότερα, υπάρχει ευρύτατα στη φύση και το ραδιενεργές ισότοπο ^ αποτελεί το 0,012 % της φυσικής στοιχειώδους μορφής. Η διάσπαση των τριών βαρέων αυτών ραδιονουκλεϊδίων (^Th, ^U και 2MU) δημιουργεί θυγατρικά προϊόντα χα οποία είναι και αυτά ραδιενεργά* χα ραδιονουκλεΐδια αυτά διασπώνται, στη συνέχεια, και η διεργασία συνεχίζει σε αλυσσίδες ραδιονουκλεϊδίων πολυάριθμων διαφορετικών στοιχείων (σειρές διάσπασης), εώς ότου τελικά προκύπτει ένα σταθερό ισότοπο μολύβδου. Ένα από χα σημαντικότερα θυγατρικά νουκλεϊδια είναι το ραδιο- 226 χο οποίο απαντάται στη σειρά διάσπασης του ουρανίου-238. Είναι διαλυτό στο νερό και χημικά πολύ διαφορετικό από το ουράνιο. Η διάσπαση του K6Ra έχει ως αποτέλεσμα ^Rn (ραδόνιο-222), ένα αδρανές αέριο το οποίο μπορεί να διαφύγει διαμέσου αέριων οδών. Τα ραδιονουκλεΐδια 2,0Pb και 2Ι0Ρο (σειρά διάσπασης 23*U) εμφανίζονται σε ενώσεις οι οποίες είναι πτητικές σε υψηλές θερμοκρασίες (πολλές εκατοντάδες βαθμούς Κελσίου) δημιουργώντας τη δυνατότητα διασποράς διαμέσου αερομεταφερόμενων οδών. Ορισμένες ανθρώπινες δραστηριότητες αυξάνουν την ανθρώπινη έκθεση σε φυσικά ραδιονουκλεΐδια. Οι δύο βασικές ομάδες δραστηριοτήτων είναι οι ακόλουθες: - - εξόρυξη ή εξαγωγή υλικών με μεγάλες συγκεντρώσεις φυσικής ραδιενέργειας* επεξεργασία υλικών με φυσική ραδιενέργεια με αποτέλεσμα μεγάλες συγκεντρώσεις σε προϊόντα, υποπροϊόντα, ή απόβλητα. 87 Ενχούχοις, είναι σημανχικό σημειωθεί όχι η μεγάλη πλειονόχηχα χης έκθεσης χου γενικού κοινού σε τεχνική ακτινοβολία συμβαίνει στο πλαίσιο της ιατρικής περίθαλψης. 6. 3. 2 Ισχύουσα νομοθεσία και συστήματα ακτινοπροστασίας Οι ισχύοντες κανονισμοί οι οποίοι αφορούν τις πρακτικές οι οποίες συνεπάγονται έκθεση σε υλικά με υψηλές συγκεντρώσεις φυσικής ραδιενέργειας παρουσιάζουν σημαντική διακύμανση μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και, κατά κανόνα, είναι λιγότερο περιοριστικοί σε σύγκριση με κανονισμούς οι οποίοι αφορούν τα τεχνητά ραδιονουκλεΐδια. Εντούτοις, το φαινόμενο αποτέλεσε αντικείμενο μεγαλύτερης προσοχής τα πρόσφατα έτη με συνέπεια μία συνεκτικότερη προσέγγιση όσον αφορά την αντιμετώπιση των φευκτών κινδύνων που δημιουργούνται από ακτινοβολία από όλες χης πηγές, όπως προκύπτει από χο έγγραφο ICRP-60 και την οδηγία χης ΕΕ 96/29/ΕΥΡΑΤΟΜ. Τα επίπεδα δήλωσης αναφέρονται στο Παράρτημα 1 της οδηγίας. Έτσι, μία πρακτική μπορεί να εξαιρεθεί από τις απαιτήσεις δήλωσης εάν συνεπάγεται αποκλειστικά υλικά με συγκεντρώσεις ραδιονουκλεϊδίων τα οποία δεν υπερβαίνουν τις διάφορες τιμές εξαίρεσης. Σύμφωνα με τις διατάξεις του τίτλου VII της οδηγίας λαμβάνονται υπόψη μόνο οι εργασιακές δραστηριότητες οι οποίες έχουν ως συνέπεια σημαντική αύξηση της έκθεσης των εργαζομένων ή του πληθυσμού. Εναπόκειται στις αρμόδιες εθνικές αρχές να αποφασίσουν ποιες βιομηχανίες απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή, μολονότι η αιτιολόγηση του ρυθμιστικού ελέγχου πρέπει να κρίνεται στο πλαίσιο κάθε συγκεκριμένης βιομηχανίας με συνεκτίμηση των συνεπειών του κανονισμού τόσο από πλευράς ραδιολογικής επίπτωσης όσο και από πλευράς οφέλους για την πρακτική. 6. 3. 3 Διεργασίες οι οποίες δημιουργούν απόβλητα με υψηλή συγκέντρωση φυσικών ραδιονουκλεϊδίων Η παρουσία "'U και 232Th στον άνθρακα προκαλεί επίπεδα ραδιενέργειας γενικά σε φάσμα 0,03 έως 0,05 Bq/g, αλλά σημειώθηκαν υψηλότερα επίπεδα στον άνθρακα από συγκεκριμένες πηγές. Οι ραδιενεργές συγκεντρώσεις στην τέφρα χου άνθρακα αυξάνονται με ένα συνχελεσχή ίσο προς 10 όσον αφορά την πλειονόχηχα χων ραδιονουκλεϊδίων και με ένα συντελεστή ίσο προς 100 όσον αφορά το 2,0Ρο και 2,0Pb. Έχουν διενεργηθεί διάφορες αξιολογήσεις της ραδιολογικής επίδρασης της τέφρας του άνθρακα οι οποίες δείχνουν ότι ο κίνδυνος για τους εργαζόμενους και τον πληθυσμό είναι χαμηλός. Παρόμοια, έχει αποδειχθεί ότι η ραδιολογική επίδραση των ραδιενεργών εκπομπών από τις καπνοδόχους των μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι χαμηλή. Με βάση περιορισμένα στοιχεία, η επίδραση από άλλα ορυκτά καύσιμα όπως, για παράδειγμα, το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και η τύρβη, πιθανό να είναι μικρότερη σε σύγκριση με τον άνθρακα. Οι συγκεντρώσεις φυσικής ραδιενέργειας στα μεταλλεύματα φωσφάτων ποικίλλουν από 0,1 ως 5 Bq/g και οφείλονται κυρίως στη συμβολή από τη 88 σειρά 23*U. Εντούτοις, λόγω χης χημικής διεργασίας, χα λιπάσματα έχουν συγκεντρώσεις ουρανίου κατά 50% περίπου υψηλότερες σε σύγκριση με το μετάλλευμα και χο μεγαλύτερο χμήμα του ραδίου παραμένει στα απόβλητα του φωσφατογύψου. Μία πηγή ανησυχιών στην επαναχρησιμοποίηση χων αποβλήτων φωσφατογύψου στην κατασκευή οικοδομικών υλικών και στην αποτελεσματικότητα των σχετικών ρυθμιστικών ελέγχων. οφείλεται Η παραγωγή πετρελαίου και αερίου δημιουργεί σκωρία και ιλύ που περιέχουν φυσικά ραδιενεργά υλικά και δραστηριότητες της χάξης χου 100 Bq/g. Οι συνολικές ποσότητες των εν λόγω αποβλήτων στην ΕΕ ανέρχονται σε ορισμένες χιλιάδες κυβικών μέτρων ετησίως. Σύμφωνα με αξιολόγηση της ραδιολογικής επίδρασης της σκωρίας και της ιλύος δείχνουν γενικά ατομικές δόσεις σε εργαζόμενους γύρω στο 1 mSv/a. Η ραδιολογική επίδραση στον πληθυσμό της διάθεσης υλικών σκωρίας δεν είναι επαρκώς τεκμηριωμένη. Η τελική διάθεση των πλωτών εξέδρων γεώτρησης είναι θέμα χο οποίο απαιτεί περαιτέρω προσοχή. Τα επίπεδα φυσικής ραδιενέργειας σε σπάνιες γαίες και σε ορυκτά ζιρκονίου και συναφή προϊόντα και απόβλητα ανέρχονται γενικά σε 10 Bq/g. Η επαγγελματική έκθεση κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας των εν λόγω υλικών έχει υπολογισθεί συντηρητικά στο επίπεδο ολίγων mSv/a, κυρίως λόγω εσωτερικής έκθεσης. Η δόση στην οποία εκτίθεται ο πληθυσμός από υγρά απόβλητα και αερομεταφερόμενους ρύπους λόγω των διεργασιών έχει αποδειχθεί ότι είναι χαμηλή, μολονότι οι υπολογιζόμενες δόσεις που προκύπτουν από την ταφή των αποβλήτων σε χωμαχερές είναι σημαντικότερες. Η μεταγενέστερη αποκατάσταση των χωματερών μπορεί να προκαλέσει ατομικές δόσεις 0,1 mSv/a περίπου. Σύμφωνα με αξιολογήσεις, η συλλογική δόση σε μακροχρόνια διαστήματα από την ταφή αποβλήτων σε χωματερές κυμαίνεται έως 105 man-Sv. Η συγκέντρωση ραδιονουκλεϊδίων στο σιδηρομεχάλλευμα είναι σε γενικές γραμμές χαμηλή, ακόμη και στη σκωρία και άλλα απόβλητα. Στα μεταλλεύματα αλουμινίου, κασσίτερου και τιτανίου, τόσο σε μορφή πρώτων υλών όσο και σε μορφή αποβλήτων, συναντώνται υψηλότερα επίπεδα. Πολύ υψηλές συγκεντρώσεις ραδιονουκλεϊδίων εμφανίζονται στο πολυχλώριο, την πηγή του νιοβίου, και αυτό αντικατοπτρίζεται στα προϊόντα και χα απόβλητα. Η αξιολόγηση χης ραδιολογικής επίδρασης δραστηριοτήτων που συνδέονται με την τήξη μετάλλων δείχνουν γενικά όχι οι δόσεις χων εργαζομένων είναι χαμηλές με εξαίρεση τις δόσεις πυροχλωρίου όπου είναι δυνατές τιμές έως ορισμένα mSv/a. Η έκθεση χου κοινού λόγω εκλύσεων από χις εν λόγω διεργασίες γενικά υπολογίζεται όχι είναι χαμηλή. Εντούχοις, πιθανές δόσεις από την ταφή αποβλήτων σε χωματερές μπορεί να είναι σημαντικότερες και τιμές έως 10 mSv/a μπορεί να εμφανισθούν ως αποτέλεσμα διείσδυσης και αποκατάστασης χώρων. Στην ΕΕ,το πρόβλημα της διαχείρισης των καταλοίπων από την εξόρυξη χαλκού περιορίζεται στην περιοχή Mansfeld της πρώην ΛΔΓ όπου οι δραστηριότητες εξόρυξης και τήξης χαλκού διήρκεσαν από το μεσαίωνα έως τα μέσα του 20ού αιώνα. Η κληρονομιά της δραστηριότητας αυτής είναι 110 εκατομμύρια κυβικών μέτρων αποβλήτων κατανεμημένων σε άνω των 1000 σωρών αποβλήτων. Τα επίπεδα φυσικής ραδιενέργειας στα απόβλητα κυμαίνονται από εκατοντάδες έως χιλιάδες Bq/kg. Διάφορα απόβλητα με υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας χρησιμοποιούνται για την κατασκευή οικοδομικών υλικών. Πιθανόν, το σημαντικότερο από τα υλικά αυτά να είναι ο φωσφατογύψος που χρησιμοποιείται αντί χου φυσικού γύψου για διάφορα υλικά οικοδομών. Λιγόχερο διαδεδομένη, αλλά με ραδιολογική σημασία, είναι η χρήση αποβλήτων και ιλύος ορυχείων, ειδικότερα στη Γερμανία. Αξιολογήσεις της επαγγελματικής έκθεσης κατά την κατασκευή υλικών οικοδομών με τη χρήση ανακυκλωμένων αποβλήτων δείχνει ότι, ακόμα και με συντηρητικές υποθέσεις, οι ατομικές δόσεις είναι, το πολύ, μόνο λίγα mSv/a. Μελέτες δείχνουν ότι ένα μέρος του κοινού τυπικά λαμβάνει μία εξωτερική σωματική δόση 0,6 mSv/a περίπου μόνο εάν παραμείνει στο εσωτερικό ή πλησίον κτιρίων εάν τα υλικά κατασκευών δεν έχουν υψηλά επίπεδα ραδιενέργειας. Συνεπώς, υπάρχει σημαντικό περιθώριο για αύξηση της εξωτερικής έκθεσης λόγω της χρήσης ανακυκλωμένων υλικών μολονότι συνήθως μεγαλύτερη σημασία θα είχε μία αύξηση της εσωΧερικής δόσης από ραδόνιο. Όμως, σχετικά με χο σημείο αυχό χα σημερινά δεδομένα είναι αντιφατικά. Όπως αναφέρεχαι παραπάνω, οι δραστηριότητες άλεσης ουρανίου παράγουν μία ειδική κατηγορία αποβλήτων, τα κατάλοιπα ουρανίου, με πολύ χαμηλές συγκεντρώσεις φυσικών ραδιονουκλεΐδίων ορισμένα από τα οποία είναι μακρόβια. Οι δραστηριότηχες εξόρυξης και άλεσης ουρανίου στην ΕΕ είναι σχετικά περιορισμένες με επίκεντρο τη Γαλλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, και τη Γερμανία. Η χημική βιομηχανία είναι πολύ διαφοροποιημένη και χρησιμοποιεί ένα μεγάλο αριθμό διαφόρων ειδών πρώτων υλών και παρατηρείται γενική έλλειψη επακριβών πληροφοριών αναφορικά με την περιεκτικότητα των υλικών αυτών σε ραδιονουκλεΐδια και τα τελικά χημικά προϊόντα. Διάφορες συγκεντρώσεις ραδιονουκλεΐδίων είναι πιθανόν να υπάρχουν τουλάχιστον σε ορισμένες από τις εν λόγω πρώχες ύλες. 90 7. ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΑΣΗ ΜΕ ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 7. 1 Αντίληψη της πυρηνικής βιομηχανίας από το κοινό Η αντίληψη της πυρηνικής βιομηχανίας από το κοινό συνδέεται άρρηκτα με την αντίληψη που έχει το κοινό για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων με αποτέλεσμα η διαχείριση των αποβλήτων να ασκεί μεγάλη επίδραση στην πυρηνική βιομηχανία. Εξάλλου, οι περισσότερες - εάν όχι όλες - μορφές διάθεσης αποβλήτων προκαλούν διαμάχη. Όμως, το θέμα της διάθεσης των ραδιενεργών αποβλήτων, ειδικότερα, προκαλεί σημαντική ανησυχία σε πολλές περιοχές του κόσμου. , πυρηνικούς σταθμούς στο παρελθόν Οι παράγοντες που επηρεάζουν την αντίληψη χου κοινού για χην πυρηνική βιομηχανία και χη διαχείριση χων ραδιενεργών αποβλήτων συχνά είναι δύσκολο να ορισθούν και η ανάλυση τους υπερβαίνει χα πλαίσια χης παρούσας έκθεσης. Εντούτοις, είναι σαφές ότι διάφορα συμβάντα σε είχαν ως αποτέλεσμα να δημιουργηθούν ανησυχίες στην πλειονότητα του κοινού όσον αφορά τη βιομηχανία έτσι ώστε ακόμα και μικρά ατυχήματα να εντείνουν χο πρόβλημα χης φθίνουσας εμπιστοσύνης του κοινού. Αναφορές αυξανόμενων περιπτώσεων λευχαιμίας σε περιοχές πλησίον ορισμένων πυρηνικών εγκαταστάσεων προκαλούν μεγάλη ανησυχία στο ευρύτερο κοινό παρά τις ανεξάρτητες έρευνες οι οποίες συμπεραίνουν ότι δεν υπάρχει απόδειξη δεσμού μεταξύ των εκθέσεων οι οποίες διαπιστώνουν υψηλότερες δόσεις ακτινοβολίας στις περιοχές αυχές και χης επίπτωσης χης λευχαιμίας. Το ατύχημα χου Three Mile Island χο Μάρχιο 1979 είχε σημαντική επίδραση επί της κοινής γνώμης όσον αφορά την πυρηνική ενέργεια, και το ατύχημα του Τσερνομπίλ, τον Απρίλιο 1986, αποτέλεσε ένα άλλο πλήγμα της εικόνας χης πυρηνικής βιομηχανίας στην κοινή γνώμη. Η αντίληψη των επιβλαβών περιβαλλοντικών πτυχών της πυρηνικής ενέργειας από το κοινό δεν αντισταθμίζεται από χην εκτίμηση χων ωφέλιμων πτυχών της, όπως, ιδιαίτερα, η υποκατάσταση της καύσης ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Όσον αφορά τα ραδιενεργά απόβλητα, το κοινό, γενικά, δεν γνωρίζει όχι οι ποσότητες που παράγονται πράγματι είναι εξαιρετικά μικρές συγκριτικά με τις ποσότητες επιβλαβών αποβλήτων που παράγουν άλλες βιομηχανίες. Επίσης, παρατηρείται έλλειψη γνώσης όσον αφορά τις τεχνολογίες οι οποίες διατίθενται για τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων. Είναι δύσκολο να γίνει μία γενίκευση όσον αφορά την αντίληψη του κοινού για την πυρηνική βιομηχανία και τη διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων στην ΕΕ δεδομένου ότι κυμαίνεται σημαντικά από χώρα σε χώρα. Για παράδειγμα, στην Ιρλανδία το ατύχημα του Three Mile Island είχε ως συνέπεια το κοινό της Ιρλανδίας να αντιταχθεί στην πρόταση για χην καχασκευή πυρηνικού σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Carnsore στην κομητεία του Wexford. Επίσης, μετά χο αχύχημα χου Τσερνομπίλ η σχάση χου κοινού κατά της πυρηνικής βιομηχανίας 91 σκληρύνθηκε με αποτέλεσμα την αντίθεση στα πυρηνικά προγράμματα και άλλων χωρών. Στη Σουηδία, μία μέρα μόνο μεχά χο ατύχημα του Three Mile Island, χα πολιτικά κόμματα της χώρας ζήτησαν τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος το αποτέλεσμα του οποίου δέσμευσε το Κοινοβούλιο να εξαλείψει σταδιακά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας. Εντούτοις, πρόσφατες δημοσκοπήσεις στη Σουηδία δείχνουν ότι η πλειοψηφία του κοινού σήμερα είναι υπέρ της διατήρησης σε λειτουργία των υπαρχόντων αντιδραστήρων για την υπόλοιπη διάρκεια της προβλεπόμενης ζωής χους, μολονόχι χο Κοινοβούλιο, λόγω χου προηγούμενου δημοψηφίσματος, εξακολουθεί να δεσμεύεται να εξαλείψει σταδιακά χην παραγωγή πυρηνικής ενέργειας έως χο 2010. Εξάλλου, δεν έχει ακόμη επιλεγεί ένας χώρος εναπόθεσης για χα απόβληχα υψηλής ραδιενέργειας και ο τοπικός πληθυσμός σε ορισμένες δυνητικές τοποθεσίες δεν διάκειται ευνοϊκά έναντι ενός χώρου εναπόθεσης στην περιοχή τους. Ένα δημοψήφισμα στην Ιταλία, μετά το ατύχημα του Τσερνομπίλ, είχε ως αποτέλεσμα την αναστολή οποιασδήποτε πυρηνικής ανάπτυξης. Γενικά, στις Κάτω Χώρες, η κοινή γνώμη αποδέχεται παθητικά το σύνολο της πυρηνικής βιομηχανίας με την προϋπόθεση ότι δεν συζητώνται σήμερα θέματα χα οποία μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά χην εικόνα της βιομηχανίας όπως, για παράδειγμα, ζητήματα χορήγησης αδειών ή προβλήματα διαχείρισης αποβλήτων. Στη Φινλανδία, στις αρχές της δεκαετίας του 1980 επιλέγησαν δύο πυρηνικοί σταθμοί ως χώροι εναπόθεσης αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας χωρίς αυτό να προκαλέσει ιδιαίτερη ανησυχία στους τοπικούς πληθυσμούς. Συνεπώς, τα σχέδια διάθεσης εφαρμόστηκαν στη συνέχεια επιτυχώς. Σύμφωνα με μία δημοσκόπηση που διενεργείται σε ετήσια βάση τη Γαλλία, η υποστήριξη του κοινού έναντι της πυρηνικής βιομηχανίας στο σύνολο της αυξήθηκε, ιδιαίτερα μεταξύ σπουδαστών και καθηγητών. Εντούτοις η γαλλική στάση έναντι της διάθεσης των πυρηνικών αποβλήτων, ειδικότερα, είναι σημαντικά πιο κριτική. Άνω των δύο τρίτων των ατόμων που ερωτήθηκαν πιστεύουν ότι δεν είναι επαρκώς πληροφορημένα σχετικά με τα πυρηνικά θέματα. 7. 2 Συμμετοχή του κοινού στη διαδικασία επιλογής χώρων εναπόθεσης Η διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερων ανησυχιών για το κοινό, ειδικότερα όχαν αναφέρονται δυνηχικοί υπόγειοι χώροι εναπόθεσης. Η ανησυχία αυχή πιθανόν να προέρχεχαι από χην εποχή καχά χην οποία χο κοινό δεν συμμετείχε στη διαδικασία επιλογής χώρο>ν εναπόθεσης. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν αναπτύξει διαδικασίες για τον προσδιορισμό πιθανών χώρων διάθεσης και αποθήκευσης αποβλήτων οι οποίες συνεπάγονται, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη των αποφάσεων. Οι 92 διαδικασίες αυτές διαφέρουν κάπως μεταξύ των χωρών, μολονότι όλες διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο όσον αφορά τη διασφάλιση της εμπιστοσύνης και της αποδοχής του κοινού. Υπάρχει γενική συναίνεση, τουλάχιστον στα κράτη μέλη της ΕΕ, ότι το κοινό θα πρέπει να συμμετέχει σε τοπικό, μάλλον, παρά σε εθνικό επίπεδο στη λήψη αποφάσεων όσον αφορά την επιλογή των χώρων εναπόθεσης και τη χορήγηση αδειών. 7. 2. 1 Βέλγιο Κατόπιν εντολής της κυβέρνησης, ο ONDRAF/NIRAS ετοιμάζει έκθεση η οποία συνοψίζει τις μελέτες οι οποίες είχε έχουν διεξαχθεί είχε βρίσκονται στη φάση της διεξαγωγής σχετικά με τις διάφορες γνώμες που υπάρχουν όσον αφορά τη μακροχρόνια διαχείριση των αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας. Η εντολή αυτή δόθηκε μετά τη δήλωση της κυβερνητικής πολιτικής του Ιουνίου 1995 στην οποία η κυβέρνηση εξέφρασε τη βούληση της να ληφθεί απόφαση το 1997 μεταξύ χων διαφόρων χεχνικών εναλλακτικών λύσεων όσον αφορά τη μακροχρόνια διαχείριση των βραχύβιων αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας με βάση έκθεση σχετικά με τις εναλλακτικές λύσεις. Στην έκθεση αυτή, η οποία υποβλήθηκε στην κυβέρνηση τον Ιούνιο 1997, ο ONDRAF/NIRAS παρουσιάζει τις διάφορες εναλλακτικές λύσεις σχετικά με τη μακροχρόνια διαχείριση των εν λόγιο ραδιενεργών αποβλήτων και προβαίνει σε σύγκριση τους σε σχέση με την ασφάλεια και το συναφές κόστος τους. Το Δεκέμβριο του 1996, το Υπουργείο Οικονομικών Υποθέσεων ανέθεσε στον ONDRAF/NIRAS να διενεργήσει αρχική αξιολόγηση 26 στρατηγικών εγκαταστάσεων, η χρήση των οποίων αλλάζει, με σκοπό να χρησιμοποιηθούν''πιθανώς αργόχερα στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του ONDRAF/NIRAS. Η συζήτηση των προβλημάτων που συνδέονται με τη χρήση ων στρατιωτικών αυτών εγκαταστάσεων ως προσωρινή λύση χης μακροχρόνιας αποθήκευσης θα ενταχθεί στην έκθεση σχετικά με χις διάφορες επιλογές. Η έκθεση εξετάζει, επίσης, τις επιλογές πλησίον χης επιφάνειας ταφής και χης εναπόθεσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα για τη μόνιμη διαχείριση χων αποβλήτων. • Μακροχρόνια αποθήκευση: Αυχό συνεπάγεται την αποθήκευση αποβλήτων σε χώρους εναπόθεσης η ζωή των οποίων μπορεί να ανέλθει έως 100 έτη. • Διάθεση πλησίον της επιφάνειας: Τον Απρίλιο χου 1994, η ONDRAF/NIRAS δημοσίευσε έκθεση σχετικά με την τεχνική εφικτότηχα στο Βέλγιο χης επιφανειακής διάθεσης αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας και βραχύβιων αποβλήτων τα οποία περιέχουν ραδιονουκλεΐδια. Η επιφανειακή διάθεση έγκειται στην αποθήκευση χων βαρελιών σε στοιχεία από σκυρόδεμα χα οποία είναι θωρακισμένα με ένα αριθμό στεγανών στρωμάτων έτσι ώστε να καθίστανται αδιάβροχα στο νερό της βροχής. Η επιλογή του χώρου διάθεσης εξαρτάται από τη φύση του υπεδάφους το οποίο προσφέρει ένα πρόσθετο «φυσικό προστατευτικό στρώμα. Η διάθεση αυτή πρέπει να εγγυάται την προστασία του πληθυσμού και του περιβάλλοντος για μία περίοδο 200 έα>ς 300 ετών 93 μεχά την παρέλευση της οποίας ο χώρος μπορεί να αποκατασταθεί. Μετά χην παρέλευση χων 200 ή 300 ετών, η ραδιενέργεια χων αποβλήτων αυτών θα έχει μειωθεί διαμέσου χης φυσικής διάσπασης σε ασφαλές επίπεδο ισοδύναμο προς χο επίπεδο χης ακτινοβολίας χου φυσικού περιβάλλοντος. Σχην έκθεση χου 1994, προσδιορίσθηκαν 98 ενδεχομένως κατάλληλες ζώνες με βάση μία βιβλιογραφική μελέχη χης γεωλογίας χους. Την έκθεση αυτή ακολούθησε γενική κατακραυγή και όλοι οι στοχευόμενοι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης εξέδωσαν ψηφίσματα αρνούμενοι περαιτέρω έρευνες. Ως αποτέλεσμα, διενεργήθηκε μελέτη προκειμένου να εντοπισθούν οι κοινωνικές επιπτώσεις της διάθεσης των ραδιενεργών αποβλήτων και υποβλήθηκε πρόταση η οποία πιθανόν να μπορέσει να επιλύσει τα σχετικά κοινωνικά προβλήματα. Το έργο διενήργησε ανάλυση των γνωστών κοινωνικών επιπτώσεων και διάφορες περιπτωσιολογικές μελέτες. Όμως μέχρι σήμερα τα αποτελέσματα ήσαν ανεπιτυχή. • Διάθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα: Η διάθεση αυτή έγκειται στην εναπόθεση των ραδιενεργών αποβλήτων σε υποδομή που είναι κατασκευασμένη σε ένα στρώμα σχεδόν μη πορώδους αργίλου σε μεγάλο βάθος το οποίο παρέμεινε σταθερό για εκατομμύρια έτη. Ένα παρόμοιο στρώμα αργίλου παρέχει επαρκή ασφάλεια ακόμη και στην περίπτωση ιδιαίτερα μακρόβιων ραδιενεργών αποβλήτων. 7. 2. 2 Φινλανδία Η διαδικασία επιλογής χώρων εναπόθεσης για εξαντλημένα καύσιμα βρίσκεται σε εξέλιξη και διενεργούνται σήμερα έρευνες σε 4 ενδεχόμενους χώρους, 2 από τους οποίους είναι τοποθεσίες πυρηνικών σταθμών. Στις εν λόγω τοποθεσίες υπάρχουν τοπικές αντιτιθέμενες ομάδες οι οποίες, όμως. δεν προσπάθησαν να διακόψουν τις έρευνες. Για την επιλογή του χώρου εναπόθεσης των αποβλήτων που προγραμματίζεται να πραγματοποιηθεί το 2000, απαιτείται η συναίνεση του αρμοδίου οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης. Πριν την ημερομηνία αυτή, θα υπάρξει μία διαδικασία αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων για την επιλογή του χώρου εναπόθεσης στην οποία θα συμμετάσχει ο τοπικός πληθυσμός. Τόσο ο υπεύθυνος του έργου όσο και οι ρυθμιστικές πτυχές θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στην εν λόγω διαδικασία. Διενεργήθηκαν δημοσκοπήσεις προκειμένου να εξακριβωθεί η στάση των κατοίκων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης στους οποίους διενεργούνται έρευνες για την επιλογή χώρων εναπόθεσης. Οι δημοσκοπήσεις αυτές δείχνουν ότι ο πληθυσμός που διαβιεί σε οργανισμούς Τοπικούς αυτοδιοίκησης σχους οποίους είναι εγκατεστημένες πυρηνικές μονάδες διάκειται πολύ πιο ευνοϊκά υπέρ της διάθεσης εξαντλημένων καυσίμων σε σύγκριση με τον πληθυσμό σε δήμους στους οποίους δεν υπάρχουν πυρηνικές δραστηριότητες. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις του 1997, το 60 έως 65% του πληθυσμού που διαβιεί στους δήμους του Olkiluoto και Loviisa στους οποίους είναι εγκατεστημένες πυρηνικές μονάδες είναι διατεθειμένο να δεχθεί χην ασφαλή διάθεση εξαντλημένου καυσίμου στο έδαφος χους, ενώ χο αντίστοιχο ποσοστό ανέρχεται σε 30 έως 94 45% σε δυο υποψήφιους δήμους που δεν έχουν πυρηνικές δραστηριότητες. Εξάλλου, δημοσκοπήσεις και συνεντεύξεις δείχνουν όχι χο κοινό θεωρεί χις ρυθμιστικές αρχές και χους ανεξάρτητους επιστήμονες ως τις πλέον αξιόπιστες πηγές πληροφόρησης, ενώ η εμπιστοσύνη των αντιτιθέμενων ομάδων, των περιβαλλοντικών οργανώσεων, των δημοσιογράφων, και των πολιτικών είναι σημαντικά χαμηλότερη. 7. 2. 3 Γαλλία Προτού η κυβέρνηση εγκρίνει μία αίτηση για την κατασκευή χώρου εναπόθεσης αποβλήτων πρέπει να διενεργείχαι πλήρης δημόσια έρευνα. Η έρευνα αυτή δίδει στο κοινό τη δυνατότητα να εκφράσει τη γνώμη του και να πληροφορηθεί σχετικά με τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις των εγκαταστάσεων. Η σημερινή διαδικασία επιλογής χώρων εναπόθεσης αφορά την επιλογή καταλλήλων τοποθεσιών για την κατασκευή υπογείων ερευνητικών εργαστηρίων. Η διαδικασία αυτή θεσπίσθηκε με το νόμο του Δεκεμβρίου 1991 και απαιτεί τη συμμετοχή του Κοινοβουλίου, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, οργανώσεων, και του κοινού. Ως συνέπεια της εφαρμογής του εν λόγω νόμου, η κυβέρνηση όρισε διαπραγματευτή με έργο να καθορίσει τις ενδεχόμενες τοποθεσίες μεταξύ των τοποθεσιών που προσφέρθηκαν για την εγκαχάσταση των χώρων εναπόθεσης. Στη συνέχεια, η κυβέρνηση ενέκρινε 4 τοποθεσίες για περαιτέρω μελέτη και μετά δύο έτη ερευνών του εδάφους και του υπεδάφους επιβεβαιώθηκε ότι 3 τοποθεσίες είναι κατάλληλες (έγινε συγχώνευση δυο τοποθεσιών). Το Μάιο 1996 ο ANDRA έλαβε έγκριση από την κυβέρνηση να υποβάλει αίτηση για την κατασκευή και τη λειτουργία υπογείων ερευνητικών εργαστηρίων. Με βάση τις ε λόγω αιτήσεις διενεργήθηκαν δημόσιες έρευνες, ακροάσεις, και ψηφοφορίες στις 3 ενεχόμενες τοποθεσίες. Τα αποτελέσματα φαίνονται θετικά και η τελική απόφαση της κυβέρνησης αναμένεται σύντομα. 7. 2. 4 Γερμανία Οι πληροφορίες σχετικά με χις επιλεγείσες τοποθεσίες υποβάλλονται στο κοινοβούλιο των κρατιδίων, το ομοσπονδιακό κοινοβούλιο, καθώς και σε τοπικές οργανώσεις όπως, για παράδιεγμα, ενώσεις αγροτών, κλπ. Οι ίδιες πληροφορίες δημοσιεύονται επίσης στις τοπικές εφημερίδες και σε φυλλάδια. Η αίτηση, η έκθεση ασφάλειας, και μία πλήρης περιγραφή πρέπει να αναπτυχθούν πλησίον της προτεινόμενης τοποθεσίας. Στη συνέχεια, η έρευνα προκειμένου οι αρχή αδειοδότησης ενδιαφερόμενες ομάδες και χα άτομα να μπορέσουν να παρουσιάσουν τα επιχειρήματα τους. διενεργεί δημόσια 7. 2. 5 Ισπανία Στην Ισπανία δεν υπάρχει επίσημη διαδικασία μολονότι η κυβέρνηση παρακολουθεί τη στάση του κοινού προτού λάβει απόφαση. Σχετικά με την τοποθεσία του El Cabril, η πληροφόρηση χου κοινού έγινε διαμέσου ανακοινώσεων, οργάνων όπως, για παράδειγμα, χο δημοτικό συμβούλιο. Τα εν λόγω όργανα τόνισαν τα κοινωνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά 95 οφέλη και διαχύπωσαν, επίσης, προτάσεις για χη βελτίωση των υποδομών. Σήμερα, η επιτροπή της ισπανικής γερουσίας μελετά χο πρόβλημα χης διαχείρισης χων ραδιενεργών αποβλήτων στην Ισπανία με σκοπό τη διερεύνηση πιθανών νομοθετικών πρωτοβουλιών. 7. 2. 6 Σουηδία Στη Σουηδία, η SKB διενεργεί τις έρευνες για την επιλογή των τοποθεσιών και εκτελεί την κατασκευή των απαιτούμενων εγκαταστάσεων σε συνεννόηση με τους ενεχόμενους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και τους τοπικούς πληθυσμούς. Η αξιολόγηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων σε μία ανοικτή και ευρεία διαδικασία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό. Από τη δεκαετία του 1970, η SKB διενήργησε εμπεριστατωμένες μελέτες σχετικά με τις γεωλογικές συνθήκες των γεωλογικών στρωμάτων σε μεγάλο βάθος. Εξάλλου, επί έτη διενεργήθηκαν αξιολογήσεις της ασφάλειας για χώρους εναπόθεσης σε βαθιά γεωλογικά στρώματα. Με βάση τα εν λόγιο αποτελέσματα και τις εμπειρίες, η SKB ξεκίνησε τις πρακτικές εργασίες για τη επιλογή θέσεων εγκατάστασης χώρων εναπόθεσης εξαντλημένων πυρηνικών καυσίμων το 1992. Σήμερα, οι εργασίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και έχει συγκεντρωθεί μεγάλος όγκος πληροφοριών. 7. 2. 7 Ηνωμένο Βασίλειο χώρο Στο ΗΒ, την ευθύνη για την επιλογή των θέσεων εγκατάστασης έχει ο φορέας του χώρου εναπόθεσης. Για παράδειγμα, όσο αφορά τον προτεινόμενο εναπόθεσης αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας, αρμόδιος φορέας του ΗΒ είναι η Nirex Ltd. Η κυβερνητική πολιτική έγκειται στο ότι η διαδικασία επιλογής των θέσεων εγκατάστασης πρέπει να είναι εφαρμόσιμη και αποδοτική από απόψεως κόστους και πρέπει να παρέχει εύλογη εγγύηση ότι η επιλεγείσα τοποθεσία θα ανταποκρίνεται στο απαιτούμενο επίπεδο δημόσιας ασφάλειας και ότι η διαδικασία θα διαβεβαιώνει την κοινή γνώμη ότι η διαδικασία επιλογής βασίζεται σε μία ορθολογική προσέγγιση στο πλαίσιο της ρυθμιστικής διαδικασίας του ΗΒ η οποία προβλέπει εκτεταμένες διαβουλεύσεις, δημόσιες έρευνες, κλπ. Ο φορέας ανάπτυξης οφείλει να αποδείξει ότι τηρήθηκαν οι εν λόγω διαδικασίες επιλογής του χώρου εγκατάστασης. 7. 3 Διαδηλώσεις κατά της πυρηνικής ενέργειας Υπάρχει ένας ολοένα και αυξανόμενος αριθμός διαδηλώσεων του πληθυσμού κατά της κατασκευής πολλών έργων σε ορισμένα κράτη μέλη. Οι διαδηλώσεις αυτές κυμαίνονται από την αντίθεση στην κατασκευή νέων δρόμων και αεροδρομίων, την αντίθεση στην κατασκευή χώρων εναπόθεσης ραδιενεργών αποβλήτων, έως τη μεταφορά των ραδιενεργών αποβλήτων. Πάντως σημειώνεται όχι δεν συνέβη ποτέ ατύχημα καχά χη μεταφορά ραδιενεργών αποβλήτων που να έχει επιζήμιες συνέπειες για το περιβάλλον. Πρόσφατα, στη Γερμανία πραγματοποιήθηκαν πολλές διαδηλώσεις κατά της πυρηνικής ενέργειας. Για παράδειγμα, το Φεβρουάριο 1997, διαδηλωτές 96 κατά της πυρηνικής ενέργειας στη Βόννη αλυσοδέθηκαν σε φορτηγό τρένο που μετέφερε ραδιενεργά απόβλητα (κατευθυνόμενο στο Dounreay) προκειμένου να δώσουν έμφαση στους δυνητικούς κινδύνους της μεταφοράς παρόμοιων υλικών - πριν λίγες ημέρες ένα γερμανικό τρένο είχε εκτροχιασθεί στη Γαλλία. Είναι γνωστό ότι οι Γερμανοί διαδηλωτές πραγματοποίησαν δολιοφθορές σε σιδηροδρομικές γραμμές, απείλησαν με βομβιστικές ενέργειες, και κατέλαβαν κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων σιδηροδρομικές γραμμές στην προσπάθεια τους να εμποδίσουν τη μεταφορά ραδιενεργών αποβλήτων. Οι ομάδες οι οποίες αντιτίθενται στην πυρηνική ενέργεια έχουν κατηγορηθεί ότι παραποιούν πληροφοριακά δελτία επιχειρήσεων προσπαθώντας να προκαλέσουν τις ανησυχίες του κοινού ενόψει της μεταφοράς πυρηνικών αποβλήτων που είχε προγραμματίσει η RWE. Η RWE δημοσίευσε δήλωση με την οποία αποκήρυξε χα εν λόγω φυλλάδια που προέβαιναν σε ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με την πολιτική της εταιρείας και το ρόλο του γερμανικού στρατού σε περίπτωση πυρηνικού συμβάντος. Πρόσφατα, υπήρξαν υποψίες κατά των αντιτιθέμενων στην πυρηνική ενέργεια ότι προκάλεσαν δολιοφθορές σε σιδηροδρομικές γραμμές τρένων μεγάλης ταχύτητας στη Νότια Γερμανία. Δύο τρένα ενεπλάκησαν σε άρπαγες, οι οποίες τοποθετήθηκαν στις εναέριες γραμμές τροφοδότησης μεταξύ Στουτγκάρδης και Μανχάϊμ με αποτέλεσμα να φραχθούν οι γραμμές για πολλές ώρες. Περιβαλλοντικοί οργανισμοί όπως, για παράδειγμα, οι Friends of the Earth, αντιτίθενται στην πρόταση για τη κατασκευή υπόγειου χώρου εναπόθεσης πλησίον του Sellafield (ΗΒ), μεταξύ άλλων χώρων, λόγω φόβων όχι μπορεί να έχει ς αποτέλεσμα ραδιενεργές ροές στη θάλασσα τικ; Ιρλανδίας. Αντιτιθέμενοι Ιρλανδοί και αλιείς της Μεγάλης Βρετανίας ζητούν σήμερα μηδενικές ραδιενεργές απορρίψεις από το Sellafield μετά τη δημοσίευση στοιχείων που αποκαλύπτουν αύξηση της ραδιενεργούς μόλυνσης σε ψάρια και οστρακόδερμα. Οι αγωνιζόμενοι κατά της πυρηνικής ενέργειας δεν αντιτίθενται μόνο στα ραδιενεργά απόβλητα, αλλά και σε άλλες πτυχές της βιομηχανίας. Πρόσφατα, διοργάνωσαν διαδήλωση στον πυρηνικό σταθμό Krommel πλησίον του Αμβούργου. Κατά τη διαδήλωση η οποία διήρκεσε περισσότερο από μία εβδομάδα, καταλήφθηκε σιδηροδρομική γραμμή πλησίον του πυρηνικού σταθμού με σκοπό να παρεμποδισθεί η μεταφορά εξαντλημένων καυσίμων που προορίζονταν για επανεπεξεργασία στο Sellafield. Επίσης, υπάρχουν ορισμένες οργανώσεις υπέρ της πυρηνικής ενέργειας στις οποίες συνήθως συμμετέχουν εργαζόμενοι της πυρτμακής βιομηχανίας. Οι οργανώσεις αυτές όπως, για παράδειγμα, το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εργαζομένων στον Πυρηνικό Τομέα, στη Γαλλία, και ο Ευρωπαίος Εργαζόμενος στη Πυρηνική Βιομηχανία (TEN), διοργανώνουν μαραθώνιους και πορείες με ποδήλατα σε μία προσπάθεια να ευαισθητοποιήσουν την κοινή γνώμη σχετικά με την πυρηνική βιομηχανία γενικά. 97 7. 4 Πληροφόρηση του κοινού Η αλληλεπίδραση με χο κοινό αποτελεί μία σχετικά πρόσφατη εξέλιξη. Σήμερα, υπάρχουν διάφορες πηγές πληροφόρησης στη διάθεση του κοινού, για παράδειγμα: κέντρα επισκεπτών σε διάφορες μονάδες* φυλλάδια και άλλο έντυπο υλικό* • • • το Internet· • εκπαιδευτικές δέσμες και διάφορα σχολεία. Είναι προς το συμφέρον τόσο του κοινού όσο και της πυρηνικής βιομηχανίας να αναπτυχθεί ένας ανοικτός και ειλικρινής διάλογος και να τηρείται ενήμερο το κοινό σχετικά με όλα τα πυρηνικά θέματα συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης των ραδιενεργών αποβλήτων. Ορισμένα κράτη μέλη παρέχουν πληροφορίες σχετικά με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες. 7. 4. 1 Βέλγιο Διατίθεται έντυπο υλικό στο κοινό, υπάρχει ένα μόνιμο κέντρο πληροφόρησης επισκεπτών με στόχο τα παιδιά σχολικής ηλικίας, και ένα κινητό κέντρο πληροφόρησης με στόχο το ευρύτερο κοινό. 7. 4. 2 Δανία Το Εθνικό Εργαστήριο Risqi δημοσιεύει έκθεση σε ετήσια βάση η οποία αναφέρει τις διεθνείς εξελίξεις στο χώρο της πυρηνικής ενέργειας. Τμήμα της εν λόγω έκθεσης αφιερώνεται στη διαχείριση των αποβλήτων. 7. 4. 3 Φινλανδία Ο αρμόδιος φορέας για τη διάθεση χων πυρηνικών αποβλήτων, Posiva Ltd. , έχει οργανώσει πρόγραμμα χο οποίο περιλαμβάνει διάφορες δραστηριότητες που στοχεύουν διάφορες ομάδες. Το πρόγραμμα προβλέπει συνεντεύξεις τύπου, συνεδριάσεις ομάδων επαφής με εκπροσώπους των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, ανοικτές πόρτες για το κοινό, εκθέσεις, διαλέξεις σε διάφορες ομάδες, επισκέψεις σε τοποθεσίες εξόρυξης, διαφημίσεις στις εφημερίδες, καθώς και χρήση διαφόρων ειδών έντυπου υλικού. Οι υπάρχουσες εγκαταστάσεις διάθεσης πυρηνικών αποβλήτων προσφέρουν μία εξαιρετική δυνατότητα εκπαίδευσης του ευρύτερου κοινού. Όμως, για πρακτικούς λόγους, τις μονάδες αυτές μπορεί να επισκεφθούν μόνο ολιγάριθμες ομάδες. 7. 4. 4 Γαλλία Ο φορέας διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων χης χώρας, ο ANDRA, συμμετέχει ενεργά στην πληροφόρηση του κοινού. Όπως προβλέπεται από 98 το νόμο του Δεκεμβρίου 1991, ο ANDRA δημοσιεύει κάθε χρόνο κατάλογο που περιλαμβάνει τους χώρους εναπόθεσης και την κατάσταση των ραδιενεργών αποβλήτων στη γαλλική επικράτεια. Ο κατάλογος διατίθεται δωρεάν στο κοινό, τη διοίκηση, κλπ. 7. 4. 5 Γερμανία Διοργανώνονται επισκέψεις με οδηγό στα ορυχεία του Morsleben και του Konrad και παρέχονται βασικές πληροφορίες στο κοινό με τη μορφή ειδικότερα φυλλαδίων και εντύπων πληροφόρησης του κοινού. Εξάλλου, οργανώνονται συναντήσεις με σκοπό την ενημέρωση διαφόρων κοινωνικών ομάδων. Τέλος, υπάρχει ένα μόνιμο κέντρο πληροφόρησης στη μονάδα του Gorleben. 7. 4. 6 Ιρλανδία Το Ίδρυμα Ραδιοπροστασίας της Ιρλανδίας δημοσιεύει ετήσια έκθεση η οποία διατίθεται στο κοινό. 7. 4. 7 Κάτω Χώρες Οι εγκαταστάσεις χου COVRA διαθέχουν κτίριο γραφείων και κέντρο εκθέσεων που είναι ενσωματωμένα στον περιφραγμένο χώρο πλησίον της ελεγχόμενης ζώνης. Η προσέγγιση χου COVRA όσον αφορά την ενημέρωση χου κοινού είναι η ενθάρρυνση των ατόμων να επισκέπτονται τις εγκαταστάσεις. Συνεπώς, κατά το σχεδιασμό χων κτιρίων λήφθηκε υπόψη η διευκόλυνση της πρόσβασης των επισκεπτών. Προκειμένου να επισκεφθεί ένα άτομο την ελεγχόμενη ζώνη πρέπει να ακολουθηθεί μόνο μία απλή διοικητική διαδικασία. Κατά τις επισκέψεις είναι απαραίτητη η παρουσία οδηγού του COVRA. Τις εγκαταστάσεις επισκέπτονται 500 περίπου επισκέπτες ετησίως. 7. 4. 8 Πορτογαλία Η Γενική Διεύθυνση Περιβάλλοντος κυκλοφορεί για τη διάθεση του κοινού φυλλάδιο με πληροφορίες σχετικά με τη ραδιοπροστασία και τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων στην Πορτογαλία. 7. 4. 9 Ισπανία Η ENRESA αφιερώνει ένα μεγάλο τμήμα του χρόνου και των προσπαθειών που καταβάλλει για την επικοινωνία με το κοινό και την πληροφόρηση του με στόχο την ενημέρωση του για το ρόλο που διαδραματίζει η εταιρεία ως δημόσια υπηρεσία. Στο πλαίσιο αυτό, υπάρχουν δυο κέντρα επισκεπτών, ένα στη μονάδα διάθεσης στο El Cabril, και ένα στην έδρα της ENRESA στη Μαδρίτη. Τα κέντρα αυτά επισκέπτονται έντεκα χιλιάδες άτομα ετησίως. Σήμερα, βρίσκεται υπό κατασκευή ένα τρίτο κέντρο επισκεπτών το οποίο συνδέεται με τις δραστηριότητες αποσυναρμολόγησης στη μονάδα Vandellos Ι. Υπάρχουν πολλά έντυπα που δημοσιεύονται τακτικά όπως, για παράδειγμα, το Estratos και Sierra Albarrana, που περιέχουν πληροφορίες σχετικά με τις δραστηριότητες του ENRESA. Διατίθενται, επίσης, φυλλάδια και βιντεοταινίες. Τέλος, έχουν διοργανωθεί μαθήματα και σεμινάρια σχετικά με τη διαχείριση των ραδιενεργών αποβλήτων τα οποία άμεσα στοχεύουν κυρίως τους δημοδιδασκάλους και τους δημοσιογράφους. 7. 4. 10 Σουηδία Η SKB διοργανώνει σε περιοδική βάση εκθέσεις και πανηγύρεις. Εκπρόσωποι της εταιρείας επισκέπτονται τακτικά χα σχολεία ως χμήμα της εκστρατείας πληροφόρησης του κοινού. Το σκάφος που χρησιμοποιείται για τη μεταφορά των ραδιενεργών αποβλήτων χρησιμεύει ως πλωτή αίθουσα εκθέσεων και το κοινό μπορεί να επισκεφθεί, επίσης, το κινητό εκθεσιακό κέντρο της SKB καθώς και τις μόνιμες εγκαταστάσεις πληροφόρησης που διαθέτει. Η SKB διαθέτει, σήμερα, δικό της τόπο στο Internet και έχει ετοιμάσει CD- ROM με τρέχουσες πληροφορίες σχετικά με την πυρηνική βιομηχανία γενικά και τις στρατηγικές για τη διάθεση των ραδιενεργών αποβλήτων. 7. 4. 11 Ηνωμένο Βασίλειο Η μεγαλύτερη εταιρεία διαχείρισης χων ραδιενεργών αποβλήτων του ΗΒ, η BNFL, έχει ιδρύσει ένα ραδιολογικό κέντρο επισκεπτών στη μονάδα του Sellafield που προσελκύει ένα μεγάλο αριθμό επισκεπτών κάθε έτος. Η BNFL διαθέτει, επίσης, ένα κινητό κέντρο πληροφόρησης. Ο φορέας λειτουργίας των χώρων εναπόθεσης αποβλήτων χαμηλής ραδιενέργειας του ΗΒ, NIREX, έχει, επίσης, αναπτύξει μία εξαιρετική δέσμη για καθηγητές με στόχο την ομάδα ηλικίας 11 έως 17 ετών. Υπάρχουν, επίσης, πολλά πολυτελή έντυπα, ενημερωτικά δελτία, και βιντεοταινίες. Άλλοι φορείς εκμετάλλευσης πυρηνικών εγκαταστάσεων όπως, για παράδειγμα, η Nuclear Electric, Scottish electric, Magnox Electric και UKAEA Dounreay, διαθέτουν κέντρα επισκεπτών. 100 8. ΠΙΝΑΚΕΣ Πίνακας Α: Προγράμματα πυρηνικής ενέργειας στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης Πίνακας Β: Προσωρινά αποθηκευμένα απόβλητα κατά χα χέλη του 1994 Πίνακας Γ: Απόβλητα χα οποία είχαν διατεθεί μέχρι χα χέλη του 1994 Πίνακας Δ: Υπολογιζόμενες ποσότητες αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας που προορίζονται για επιφανειακή διάθεση ή για διάθεση πλησίον της επιφάνειας στα κράτη μέλη της ΕΕ (1995-2019) Πίνακας Ε: Υπολογιζόμενες ποσότητες αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας που προορίζονται για εναπόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα στα κράτη μέλη της ΕΕ (1994-2019) Πίνακας ΣΤ: Προβλεπόμενες ραδιενέργειας/ αναλωμένων καυσίμων που προορίζονται για άμεση διάθεση στα κράτη μέλη της ΕΕ (1995-2019) αποβλήτων ποσότητες υψηλής Πίνακας Ζ: Διάθεση αναλωμένων καυσίμων στα κράτη μέλη της ΕΕ έως τα τέλη του 2019 Πίνακας Η: Φορείς αρμόδιοι για το σύνολο ή χμήμα της διαχείρισης αποβλήτων στα κράτη μέλη της ΕΕ Πίνακας θ: Εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης εξυαλωμένων αποβλήτων υψηλής ραδιενέργειας στα κράτη μέλη της ΕΕ Πίνακας Ι: Εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης για αναλωμένα καύσιμα Πίνακας ΙΑ: Σύνοψη υφιστάμενων και σχεδιαζόμενων εγκαταστάσεων εναπόθεσης αποβλήτων χαμηλής και μέσης ραδιενέργειας στα κράτη μέλη της ΕΕ Πίνακας IB: Κατάλογος πυρηνικών εγκαταστάσεων σε διάφορα στάδια παροπλισμού ιοί ΠΙΝΑΚΑΣ Α: ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΥΡΗΝΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΕ Xcbpa1 Ka4 kip^2eyKen rsori||i£vi| IOX1 bqotoxUkoq TOV£TOU^(G We) (<rra8|ttf» VT\kZKTplKt $ev£py£ta$<n XeiTovpyfal | ffpoypa|i|Mt nOUeVOW) 1995 2000 2005 2010 2015 2020 B£kyvo 5,8 5,8 ' 5,8 OtvXavSfa TaUia rsppavfa ItaXia Kara> Xibpet; Ioxavia EoviiSia3 2,5 62 2,5 67,3 21,1 21,1 2,3 59 21,1 Αναστολτ 5,8 2,5 67,3 21,1 5,8 2,5 67,3 21,1 4,7 2,5 67. 3 21. 1 τηςλειτουρ γίας πυρηνικών ενέρ y oraOiubv xp yeiaq oyp6pMa T (S' )Xck-rpitaf|t; 0,5 7,1 10 0,5 7,5 10 0 0 0 0 Δενυπάρ; (Ei attoityio <r K&to yia pen! t TO 2000 10 9,3 10 7,0 0 3,7 0 1. 2 Hva>ji£vo Baa&cio 14,1 12,0 1 Περιλαμβάνονται μόνο κράτη μέλη με προγράμματα πυρηνικής ενέργειας 2 Η μικτή ισχύς είναι 4% περίπου μεγαλύτερη αχό την ωφέλιμη. 3 Σήμερα τα πολιτικά κόμματα διεξάγουν συζήτηση σχετικά του εφαρμογή κοινοβουλευτικής απόφασης για τη σταδιακή κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας. Π Ι Ν Α Κ ΑΣ Β: ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ ΑΠΟΘΗΚΕΥΜΕΝΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΚΑΤΑ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΟΥ 1994 nOOOTflTSQ XpOOCOf ΛΧΜΡ-εχιφ nvd axo0i|iceou£vani : m3 CKTO^ xai eav opf£erai) OMO^HJfrwy^ (m ΑΧΡ ΑΚχΔΔ ή IIapan|pi|oei^ X<bpe£ Auorpta BsXyio Aavfa 1. 400 9. 255 1. 000 $tvXav5ta 3. 000 TaUfa repuavia EUdSa IpXavSla υπάρχουν δεν διαθέσιμα στοιχεία 170 iTaXio 23. 000* Aov^epfJoupyo 0,5 Korea X<bpeq noproyaXia foxavfa 6. 000 60 17. 000 ΑΧΜΡ-βαθιά 3. 355 100* 80. 000 91. 300 κημ{« καμία 10 195 0,2 (-0,03 πι3) XV 1. 480 1. 500 1. 6202 flapOu 220 Xhjwfiv 7. 020 (oq»payiou£va) * optop£va Ta£tvoun0o6v yia exiqKzveiaKfj StaOeori va uerayevtorepa pxopei ax6pX. nra xa x ^ l ^s paSievgpyEiaq av£pxovrai as 800 tU avaXiopfevou Kauoipou 6ev oxdpxei SidOeati an\ reppavfa exupavEiaic^ pwp££ axo0i)KE6ovrai xooornte^ ad TOXOO axd xouq Xpf|OTE^ 18 πι1 και 330 ιυ * oyKoq axofftffrtov acid TOV CYKXiuPiop6 6ev uxapxouv eyKaraordocic, eyidcoptopou Κυρίως αχό χαροχλισμό και εχανεχεξεργασία 2. 500 tU AXP 0DiopXnxo)v 1. 650 XapnX^q paSiEvtpYcia^ tU AXP axopXfrrtov 3. 000 XapnAJji; pa5tev£pyEia£ Eour|6ia 14200 800 5. 550 Hvtopevo BaaOteio 4. Ι803 66. 100 650 1 Ογκοι εγκλωβισμένων αποβλήτων για διάθεση με χρήση τΐ|ς χιθανότερης μεθόδου εγκλωβισμού. 2 3 Απόβλητα που δημιουργούν θερμότητα και αναλωμένα καύσιμα. Αντιστοιχεί σε απόβλητα χαμηλής ραδιενέργειας χου προγραμματίζονται για διάθεση στις εγκαταστάσεις επιφανειακής διάθεσης στο Ε>Π££ και το ϋουηκαν την 1/4/94. 103 ΠΙΝΑΚΑΣ Γ: ΑΠΟΒΛΗΤΑ ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΕΙΧΑΝ ΔΙΑΤΕΘΕΙ ΜΕΧΡΙ ΤΑ ΤΕΛΗΤΟΥ1994 Xotpeq^ nooonfra2 EUta; 6ia0e<ni<; ToftoOeofa Hepio&oc, B&yto OivtavSfa ToUia reppavla rraXfa 15. 000 1. 700 9. 900 525. 000 100. 000 96 16. 150 14. 5003 1. 364 23 Kara) Xtbpe; 8. 700 Ionavfa 2. 900 απόρριψη στη θάλασσα βραχώδης κοιλότητα απόρριψη στη θάλασσα πλησίον της επιφάνειας πλησίον της επιφάνειας απόρριψη στη θάλασσα εναπόθεση σε βαθιά γεωλογικά στρώματα απόρριψη στη θάλασσα απόρριψη στη θάλασσα πλησίον της επιφάνειας Βόρειος Ατλαντικός Olkiluoto 1992-1994 Βόρειος Ατλατικός 1%7 KOI 1%*) Centre de la Manche 1969-1994 Centre de l'Aube 1992-1994 North Atlantic 1967 Asse 1967-1978 Morsleben 1971-1991 Morsleben Βόρειος Ατλαντικός 19944 1967 Βόρειος Ατλαντικός &T£ETO 1982 ElCabril 1992-1994 1 Η Αυστρία, η àm/ia, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, και η Πορτογαλία δεν έχουν πραγματοποιήσει απορρίψεις. 2 3 4 Οι όγκοι που παρουσιάζονται περιλαμβάνουν τα προϊόντα εγκλωβισμού και τα υλικά συσκευασίας. Περιλαμβάνονται 6,700 περίπου αναλωμένες σφραγισμένες πηγές ακτινοβολίας. Από το Φεβρουάριο 1991 έως του Ιανουαρίου 1994 δεν υπάρχουν εγκαταστάσεις διάθεσης αποβλήτων λόγω δικαστικών διαδικασιών. 104 Xtftpegl IlOOOtlfCtt^ Effio^oiAtoaiic, ToxoOeoia IfepfoSo? EourjSia 15. 482 2. 462 2. 000 2. 205 325 Hv<ou6vo Bao&eio 26. 000 πλησίον της επιφάνειας επιφανειακή επιφανειακή επιφανειακή επιφανειακή απόρριψη στη θάλασσα SFR 1988-1994 OKG Ringhals Forsmark Studsvik 1986-1994 1989-1994 1988-1994 1988-1994 Βόρειος Ατλαντικός & I £ E T O 1 9 83 880. 000 15. 000 ρηχή ταφή ρηχή ταφή Drigg Dounreay 6UX;TO 1994 &0s TO 1994 105 ΠΙΝΑΚΑΣ Δ: ΥΠΟΛΟΓΙΖΟΜΕΝΕ! ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΜΗΛΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΠΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Ή ΓΙΑ ΔΙΑΘΕΣΗ ΠΛΗΣΙΟΝ ΤΗΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΕ (1995-2019) Xd>po IIooAniTEg a XOpX^TttVKG !Td Tt|V xapcuN too mpfofo (• ">> IlapaTf|p4*tt< 1995-1999 2000- 2005-2009 2010-2014 2014-2019 AtXTTpfa 330 2004 300 300 300 300 300 pap&ra 220 Xfrpoiv Btkyw Aavta 4>ivAav&fa 2. 532 100 1. 500 2. 274 2. 326 2. 167 2. 474 100 100 50 50 1. 500. 1. 500 1. 500 1. 500 SiaOcoi) xXipriov TIK acupdvKiaq raUia 86. 000 64. 500 64. 500 64. 500 64. 500 jioooniTEq xou reppavta xapa560T)Kav fcv xpaypatoxoidTai exupaveund) 8id0ean AXMP on) Teppavia EUaSa IpXavSta 70 5 70 5 - δ ε κ ά δ ος ~86K68oc ~8ac6Sot 10 fcv 5ev uxdpxpuv uxdpxouv xpofiXtyeu; xp0p&4tyr. i<; kaMa 1. 500 1. 300 5cv fcv fcv icupUix; ax6 xapoxXtapo υπάρχουν uxdpxpuv ux&pxouv προβλέψεις xpoBXtyei; xpoffttya*; Aou^epPotipyo 0,5 0,5 <0,5 <0,5 <0. 5 Korea X(bpe^ Ioxavfa lawfitot 25 30 10. 500 10. 000 5. 400 5. 400 30 5. 500 5. 400 Hva>p6vo Bao&eio 58. 000 52. 000 52. 000 35 35 9. 000 70. 000 46. 000 15. 500 70. 000 46. 000 fc\* xpaypaT»xoidTni cxupaveiaicfj JhaOcoi) AXMPoncKanoXtbpet 1 Όγκοι εγκλωβισμένων αποβλήτων με χρήση της πιθανότερης μεθόδου εγκλωβισμού. ΠΙΝΑΚΑΣ Ε: ΥΠΟΛΟΠΖΟΜΕΝΕΣ ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΧΑΜΗΛΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΠΑ ΕΝΑΠΟΘΕΣΗ ΣΕ ΒΑΘΙΑ ΓΕΩΛΟΓΙΚΑ ΣΤΡΩΜΑΤΑ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΕ (1995-2019) Xri>pa Avatpfa BcAyio Aavfa QtvAavSfa TaUia rcpfiavfa EMaSa latavSta floatffifrci ;axoBM|ra> v Kara t ip xaf Mtxavco xcpio& • C"')1 flapanipfyvcu; 1995- 1999 2000- 2004 602 5 745 5 2005-2009 2010-2014 2015-2019 808 445 239 14. 000 2. 500 2. 500 2. 500 2. 500 Sev imapxpuv at Xcnoupyia cyKaTaordoEis OVtU[6K\10OTK &»; to 2000 37. 800 55. 000 24. 100 20. 600 13. 000 5ev 8ev uxapxouv uxdpxow xpoffteyeu; spoBAApci^ 5ev 6cv imapxpuv uaapxpuv xpoffteyetq xpoOXfyeu; IxaXia 200 δεν &v Sev axo xapoxXia|i6 υπάρχουν vxdpxpuv uxdpxauv προβλέψεις xpo0A£yet<; xpoBUnr«? Aoo^EpPo6pyo Karoo X<bpe£ 2. 000 2. 000 2. 000 2. 000 2. 000 IlopToyaXia 2 2 2 2 2 Ioxavfa Απόβλητα του είδους αυτό θα προκι ifyouv icupUnc i DDl6 TIJV XOUOT] TIK Xcnaofjku; tou σταθμού κ αι την έχανε «εξεργασία ανα Xaipevtav KOOOI |uuv ax6 TI) pov •dfia Vandcllos 1. Acv υπάρχουν σήμερα ΛαΟ έσιμα στοιχεία ί iyKou Zambia 268 268 1. 910 Hvcojtevo BaoOLeio 23. 000 22. 000 22. 000 3. 820 6. 500 3. 820 6. 500 1 Ογκοι εγκλωβισμένων αποβλήτων με τη χρήση της πιθανότερης μεθόδου εγκλωβισμού. ΠΙΝΑΚΑΣ ΣΤ: ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΠΡΟΒΛΕΠΟΜΕΝΕΣ ΥΨΗΛΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ /ΑΝΑΛΩΜΕΝΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΠΑ ΑΜΕΣΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΕ (1995-2019) ΠΟΣΟΤΗΤΕΣ Xtbpa1 floodTnre^2 axoBX^rcov KOT6 TI|V xapaxdvco xepioAo ae m' zKt6q Kat edv opf£erai otafopenicd Ilapa-rfipfjaeu; 1995-1999 2000-2004 2005-2009 2010-2014 2015-2019 B&vio 40 35 44 73 73 QivXavSia PaXXiu Teppavla fraXia Karoo X&peq 350 700 264 0 0 370 700 399 23 20 370 700 370 700 370 700 0 fcv uxdpxpuv xpopXtyeu; fcv uxdpxpuv xpoBX£yei<; 20 20 0 laxavia 790 tU 770 tU 810 tU raH 710 tU 40 780 tU £our|5ia 1. 060 tU 1. 060 tU 1. 060 tU 1. 200 tU - Hva>u£vo BaotXcio 350 220 220 3 oroixefa Bao^ovrai Ta OTT]V exavexe^epyaoia r\ oxota, 6pcoq. fcv axoreXei xXdov Xuarj ava«popd<; yia ra avaXcoii6va in-' udXou I'4IMIXII)}I£VU Movo ux6ftt. i)Tu xou rjiicrrptopouv two x\\ I'uXXfu MII u> H. H pcrd axo Rxav«n*4t:pyu<na 5. 5O0IU: BX. xivaKn /. yia CTUVoXlM% avaXa>n£v<ov Kauoipiov XOOOTIITCs axo E$>aX(op£va OXOBXHTQ xou n^v emarpfrpouv laXXia MII avaXiopfoa Miomiiu xon xpoopi£ovTai yin ii\u:a\) 5id0i:oii(tU) (m3), 1 Η Αυστρία, η Δανία, η Ελλάδα, το Λουξεμβούργο και η Πορτογαλία δεν έχουν απόβλητα. Τα αναλωμένα καύσιμα αχό τους ερευνητικούς αντιδραστήρες επιστρέφονται στον προμηθευτή. 2 Οι όγκοι είναι εγκλωβισμένα απόβλητα και προϋποθέτουν χρήση της πιθανότερης μεθόδου εγκλωβισμού. Παρέχονται χωριστά στοιχεία για υαλωμένα απόβλητα (σε m') που προορίζονται για άμεση διάθεση (σε tU). Όσον αφορά το Η. Β και την Γαλλία χρόνος παραγωγής των ΑΧΡ είναι χρόνος εξυάλωσης. Όσον αφορά τις χώρες που αποστέλλουν αναλωμένα καύσιμα στο Η. Β και την Γαλλία για επανεπεξεργασία, χρόνος παραγωγής θεωρείται ο χρόνος που τα υαλωμένα απόβλητα αναμένεται να επιστρέψουν στη χώρα παραγωγής τους. Όσον αφορά τις χώρες των αναλωμένων καυσίμων, χρόνος παραγωγής θεωρείται ο χρόνος εγκλωβισμού των αποβλήτων. ΠΙΝΑΚΑΣ Ζ: ΔΙΑΘΕΣΗ ΑΝΑΛΩΜΕΝΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΕ ΕΩΣ ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ 2019 Xotpa Τύχος αντιδραστήρα' noo6rt|T£<; avaXoplvcov Kavofpunv (TOVOI Bapfo^ uerdXXou) τέλος 1994 1995-1999 2000-2004 an|v xspioxd. xov avafiperai 2 2005-2009 2010-2014 201-2019 Auorpia B&. yio Aavta QtvXavSfa-* raXXia repuavfa^ EXXdfia IpXav6ia haXfa - ΑΠΥ ΑΟΥ ΑΕΥ ΑΕΥ ΑΑΓ ΑΑΠ ΛΕΥ ΚΑ - ΑΕΥ ΑΑ 1. 250 6,3 1. 070 10. 000 6. 190 65 5. 000 0,017 375 1. 426 600 0,6 350 5. 000 30 2. 400 0,007 600 0,6 370 4. 500 30 2. 400 0,020 550 0,6 370 4. 500 2. 400 0. 020 500 0,6 370 4. 000 500 0,6 370 4. 000 2. 250 2. 400 8ev oxdpxpuv xpoftX£fei£ 2. 400 Jtev uxap]puv xpo|ftity£i<; 102 0 0 0 0 1 ΑΕΥ: Αντιδραστήρας ελαφρού ύδατος ΑΑΓ: Αερόψηκτος αντιδραστήρας γραφίτη ΠΑΑ: Προηγμένος αερόψυκτος αντιδραστήρας ΑΔΥ: Αντιδραστήρας δοκιμής υλικών ΕΑ: Ερευνητικός αντιδραστήρας ΑΑΠ: Ανπδρ. αυτόμΛτης παραγωγής 2 Οι ποσότητες περιλαμβάνουν αναλωμένα καύσιμα που προορίζονται για άμεση διάθεση, αναλωμένα καύσιμα που έχουν υποστεί επανεπεξεργασία και αναλωμένα καύσιμα που πρόκειται να υποστούν επανεπεξεργασία 3 Σύμφωνα με την προσέγγιση διάθεσης αναλωμένων καυσίμων, είναι τόνους βαρέος μετάλλων αντιστοιχεί σε δοχείο αποβλήτων όγκου 1. 85 m' περίπου. 4 Αναμένονται, επίσης, μυχρές ποσότητες αναλωμένων καυσίμων από αντιδραστήρες στρώματος χολικών (305 βυτία Castor THTR/AVR, 90 βυτ/ια Castor AVR), αντιδραστήρες δοκιμής υλικών ερευνητικούς αντιδραστήρες, και πρωτότυπους αντιδραστήρες. 109 X6pa Timoq avnApaoT^pa' Kara) X60&; UopTOYaXia laxavia £ovn5(a Hvcapevo BaoiXao5 ΑΕΥ ΕΑ ΕΑ ΑΕΥ ΑΖΥ ΑΤΜ ΑΑΓ ΜΑΑ ΑΕΥ IIo<i6Tt|Teq (TOVOI Bap£o$ τέλος 1994 240 δεν υπάρχουν στοιχεία 0,03 1. 650 2. 329 673 ava&4»|i£va»v IMtT&XAov) 1995-1999 33 0,2 KOV«f|H»V OTI|V XCpiO) 4| xou avi ifiperai *• 2000-2004 33 0,1 2005-2009 30 0,1 2010-2014 201-2019 0,1 0,1 790 790 270 4. 000 1. 200 150 770 790 270 2. 300 1. 200 150 810 790 270 750 150 780 900 300 750 150 710 750 150 5 Οι ποσότητες υπολογίζονται με τιμές της τρίτης έκθεσης δεδομένων ότι δεν υπάρχουν πιο πρόσφατα στοιχεία. 110 ΠΙΝΑΚΑΣ Η: ΦΟΡΕΙΣ ΑΡΜΟΔΙΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ Η ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΕ X6pa Opyavurpd; 6iaxefpiai|; paAicvepfrftv EYKtoBurpo? axoBX^TOv OeOXlOT] *po6urfpaf<&v *oioTf|Ta; aitoBX^TCsv XOI6TT|TU^ M&frni TOJCOOSOU&V, oxefiiaopo^, Kara- aicswli Kai 6iaxeipioii K&rrpcw evaftdOeai); Mtktnq arpaniYuc6v 6iaxe(pioi); Merafopd OXOBX^TCOV npoaa>piW| axoO^icciMi) paicpia ax6 t t; eYKaraordvei^ xapayarrt; Aootpta B&YIO Aavfa OtvAavMa Το Υπουργείο Υγείας και Γ Ιεριβάλλοντος ανέθε σε στο αυστριακό ερε uvijnKd Kfevrpo Seidcrs dort TT|V 8iaxeipior| Km Tip t axoOfpceuoi) paSisvspfdv vaxofftfynov ΟΝϋΚΑΡ/ΝΙΚΑδ δημόσιος ιδρύθηκε το 1980-81 παράλληλα με βιομηχανικούς φορείς * * * * * * Το εθνικό εργαστήριο Κίδ\ εργαστήρια, νοσοκομεία, κ και το Εθνικό Ίδρυμα Ραδκ |Τ, σε συνεννόηση μι οι την βιομηχανία. 0 Λογικής Υγιεινής υ* ϊ το Εθνικό Ίδρυμα Ρ Κ εθνικές ρυθμιστικές ό τον έλεγχο των Εθνι aStoXoyueic Yyisrvte apxft sfvai: r\ EaiGeto iKdov YxTjpeouJav Yyeia efvai app68io via vt\ ouW PHOT) riupi]viK(&v EyKataa C xr\q Aavfaq. \jorff\ Kai TITV axoOfpcewni tdaecov ux6 TOV ttenp T< pa5isvepy6v axoBXi Ifaov axo epeuvtrnxd >u OpyaviopoO Eitexy OVTOOV nspunaruabv, αναλωμένων * Διάθεση καυσίμων: ΡΟΕίνΑ άλλα: Βιομηχανία δΤϋΚ θέτει 0 γενικά κριτήρια και η βιομηχανία ορίζει τις προδιαγραφές * * * * * * * yia STUK ta axdfftjira puepdiv Kapaya>YdJv * (ev pipei) foWita ΑΝΟΚΑ δημόσιος ιδρύθηκε το 7/11/79 Υπεύθυνη είναι η βιομηχανία * 111 X<ftpa Iour|6(a 5ΚΒ ιδιωτικός ιδρύθηκε το 1972 Opraviapoq diaxeipioirc padievepytiv axoBX^TiDv EyKta>Biap65 axoBX^rav Ofoxiai) frpo6urypaf<&v XOIOT1|Ta; •Efcryxos xoiornra^ MEX6TT\ ToxoOsaitiv, Mekktsq <fXe6iaop6?, KOTO- <rrpari|Yuc(&v 0X80^1 Kai 6iax8Cpioi| 6\a%elpim\<; Kcvrpav sva»608an<; Mcrafopa axoBXtyrov Ilpoaoopiv^ atroO^Kevoq η βιομηχανία για _ τα ΑΧΜΡ της πλησίον επιφάνειας 8ΚΒ για τα βαθιάς ΑΧΜΡ ταφής και τα αναλωμένα καύσιμα. παραγωγοί οι αποβλήτων 8ΚΙ + 58Ι * * * * εκτελεστικός που σε ως φορέας υπόκειται ρυθμιστικές απαιτήσεις a>? eKTsteonxo; GKT6XfiOT«c6q ©$ <pop&u; xov uxdKeiTai OE puO^lOTlK^ ajcaixfjosig oi axoBXfrrcov KuOepvqoTi TOV H. B xapaywyot Kai oi anopXfJTcov otipqxova puOpioriKs; axavrfjaeiq xapayooYOt pe paicpia ax6 n$ sYKaTaoraosit xapaYarrt? * BNFL, UKAEA, British Energy, Magnox Electric HvapEvo Bao&sto 0 ΒΝΡΊ- στο ϋπββ ϋΚΑΕΑ 0 Όοαηκ&γ στο Νίτβχ 0 προτεινόμενο εναπόθεσης αποβλήτων για τον χώρο * ευθύνη του οργανισμού διαχείρισης των αποβλήτων 113 ΠΙΝΑΚΑΣ Ι: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΕΞΥΑΛΩΜΕΝΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΥΨΗΛΗΣ ΡΑΔΙΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ Xtbpa EvKaTaoTaoeic/ lKav6ri|Ta npooxopiW) ToaoOcofa aatoMpeewn\q oe m* nzpiodoq XeiTODpyiaq B£Xyto Κτίριο 36 of Belgoprocess, 108 1997- <DivXav6ia Dessel καμία raXXla La Hague, Marcoule 3. 850 Tepuavfa Brennelementlager δοχεία 420 χ 28 AYP 1995-2035 Gorleben (BLG) ItaXia καμία Kdrco Xcbpa; θόλος αποθήκευσης 70 2001-2015 COVRA στο Borsele (έναρξη κατασκευής 1997) Ianavfa θα ορισθεί στα τέλη του £2010 £oui]6{a Hvcouivo BaofXEto αιώνα καμία Αποθήκευση υαλωμένων 1. 200 προϊόντων Sellafield 114 ΠΙΝΑΚΑΣ ΙΑ: ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΠΡΟΣΟΡΙΝΗΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΠΑ ΑΝΑΑΟΜΕΝΑ ΚΑΥΣΙΜΑ 1 Xdtpa EyicaTaoraoei^/ToxoOttrfa B&Y10 <DtvXav5ta raXXla reppavia Doel - δεξαμενή αντιδραστήρα Doel - πρώτο στοιχείο μακριά από τον αντιδραστήρα Doel - πρώτο και τρίτο στοιχείο μακριά από το αντιδραστήρα Tihange- δεξαμενή αντιδραστήρα Tihange - υγρή δεξαμενή μακριά από τον αντιδραστήρα Olkiluoto/Loviisa La Hague, Cadarache κεντρικές Ahaus-BZA εγκαταστάσεις: Gorleben-BLG Jolich Greifswald-ZAB Greifswald-ZLN ενέργειας μονάδες πυρηνικής IxaXfa Kdx&X&peq laitavia^ £our]5ia Hva>p£vo BaoiXeio Cabrera σταθμοί πυρηνικής ενέργειας + AVOGADRO Borsele J Garopa Alinaraz Almaraz Asco Asco Cofrentes Vandellos Trillo CLAB 1 2 1 2 2 iKovornra1 (T6VOI pap&oq uerdXXot)) 628 600 1. 130 680 650/1. 750 2. 300 20. 400 1. 500 +2. 700 για τους οποίους έχει τεθεί αίτηση 3,800 158 βαρέλια τύπου Castor THTR/AVR 740 620 για τους οποίους έχει τεθεί αίτηση 4. 400 +460 για τους οποίους έχει τεθεί αίτηση 610 50 64 (127) 236 (392) 760 760 583 583 446 (728) 663 294 5. 0003 9. 000 ονομασηκή IlcpfoSo^ XEiToupyfau; 1994- 1995- 1998- 1994- μέσα-1997- Loviisa: 1978 παράταση: 1985 OIkiluoto: 1981 παράταση: 1987 1992- 1995- 1993- 1986- 1997/98- 1971-2004 1998- 1998- 1994- 1994- 1994- 1994- 1998- 1996- 1996- 1 Η δεδηλωμένη ικανότητα περιλαμβάνει την διαθέσιμη ικανότητα στις δεξαμενές αντιδραστήρων μείον την πρόβλεψη για την αποθήκευση ενός πλήρους καύσιμου αντιδραστήρα Ικανότητα στις 31/12/%; ( ) = ικανότητα στο τέλος της επαναστοιβασίας. ΙΙρόβλεψη για την αποθήκευση ενός πλήρους πυρήνα αντιδραστήρα θα επεκταθεί σε 7. 800, ποσότητα που αντιστοιχεί στην προβλεπόμενη από τη λειτουργία έως το 2010. 2 3 ΠΙΝΑΚΑΣ IB: ΣΥΝΟΨΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΣΧΕΔΙΑΖΟΜΕΝΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΧΑΜΗΛΗΣ ΚΑΙ ΜΕΣΗΣ ΡΑΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΕΕ Xtopa1 ECooq airopX^TOiv EyKaraoTaoeic^roffoOeoia iKavornra <m») nEpfo&x; XeiTOvpyfac; BSXyio ΑΧΜΡ-επιφ θα αποφασισθεί 100. 000 0a ajKMpamoOei * <DivXav5fa raXXIa ΑΧΜΡ-επιφ ΑΧΜΡ-επιφ VU-χώρος LOSI-χώρος εναπόθεσης εναπόθεσης 8. 500 5. 600 1992- 1998- ΑΧΜΡ-επιφ ΑΧΜΡ-επιφ Centre de la Manche Centre de l'Aube 500. 000 1. 000. 000 1969-1994 1992- Teppavia ΑΧΜΡ-βαθιά Morsleben ΑΧΜΡ-βαθιά (Conrad ΑΧΜΡ-βαθιά Gorleben 40. 0002 lav 94 - Ioov 2000 έως 650. 000 έως 1. 100. 0003 TOoXaxiatov 40 ti\\ TouXdxiatov 70 ttt\ ItaXia προβλέπεται μακροχρόνια αποθήκευση K&TCO Xfopeq προβλέπεται μακροχρόνια (100 έτη) προσωρινή επιφανειακή διάθεση Ianavia ΑΧΜΡ-επιφ El Cabril EovnSia Hva>u6vo BaafXfiio ΑΧΜΡ-επιφ ΑΧΜΡ-βαθιά ΑΧΜΡ-επιφ ΑΧΜΡ-επιφ ΑΧΜΡ-επιφ ΑΧΜΡ-επιφ SFR SFL3-5 OKG Ringhak Forsmark Studsvik ΑΧΜΡ ΑΧΜΡ ΑΧΡ/ΑΧΜΡ Drigg Dounreay θα επιλεγεί 35. 0004 60. 000 25. 000 9. 000 10. 000 10. 000 1. 625 1992-2013 1988-2020 2008- 1990-2010 1993-2010 1988-2010 1988-2010 1. 400. 000 30. 000 400. 000 ' tooq -2050 6ax;~2010 &o<;~2060 Η Αυστρία, η Δανία, η Ελλάδα, το Λουξεμβούργο, και η Πορτογαλία δεν έχουν σχέδια για εγκατάστασης διάθεσης. 2 Ογκος αποβλήτων που προβλέπεται να διατεθούν 3 Περιλαμβάνεται η διαθέσιμη ικανότητα για Α ΥΡ και αναλωμένα καύσιμα. 4 Όπως παραδίδονται από τους παραγωγούς, ίσα προς 100. 000 m' που έχουν εναποτεθεί σήμερα, συμπεριλαμβανομένου του περιέκτη από σκυρόδεμα. ΠΙΝΑΚΑΣ Ι Γ: ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΠΥΡΗΝΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΕΟΝ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΑ ΣΤΑΔΙΑ ΠΑΡΟΠΛΙΣΜΟΥ ΑΥΣΤΡΙΑ ONOMA TYTIOZ nepfodoq XeiTOVpyfa^ ETAAIO H A P A T H P H E E IE Aev iwr&pxoDV 5paon|pi6TnT££ xa ροπλισμού στην A υστρία O N O MA TYnos ΒΕΛΓΙΟ BR3 M OL Belgoprocess Dessel ΑΠΥ - ΔΑΝΙΑ DR-2 Hot cells ONOMA TYnOE DR nepfodoq XsiTovpyfa^ 1962-87 1965-80 IlepCoSog XciTovpyiag 1959-1975 1964-1990 ETAAIO nAPATHPHEEIE 3 3 EyKaTdorraoi) avTiSpaoTfjpa EYKaTaoTaoT) aiavare^epyaaiaq pucpou ETAAIO I 1 A P A T H P H 2 E 1E 2 2 To eKavaxpnoipoiroicirai TO dcavaxpnoipoRvtictrai Ktipio KTlpIO ΦΙΝΛΑΝΔΙΑ ONOMA TYI10E tlepiodoq Xenmtprfiaq ETAAIO I1APATHPHEEIE Aev vxapgow SpaonipioTifrEq mi| ροπλισμού στη Φι νλανδία 1 i | i ΓΑΛΛΙΑ ONOMA Gl MARCOULE G2 MARCOULE G3 MARCOULE CHINON-AI CHINON-A2 CHINON-A3 CHOOZ A St LAURENT A1 St LAURENT A2 EL 4 Monts d'Arree EL 2 SACLAY EL 3 SACLAY PEGASE Cadarache RAPSODIE Cadarache TRITON Fontenay MELUSINE Grenoble M1NERVE Fontenay ZOE Fontenay NEREIDE Fontenay PEGGY Cadarache CESAR Cadarache TYnOE AA AA AA AA AA AA ΑΠΥ AA AA ABY ABY ABY ΑΠΥ ΑΑΠ ΑΤΠ ΑΤΠ LW-PR Βαρέος ύδατος LW-PR AA - 117 nepioooq 1956-68 1959-80 1960-84 1963-73 1965-85 1966-90 1967-91 1969-90 1971-92 1967-85 1952-65 1957-79 1963-74 1967-83 1959-82 1958-88 1954-76 1948-75 1959-82 1961-75 1964-74 ETAAIO 2 2 2 l,a 2 2 1 -2 -2 -2 2 2 2,b -2 3 2 3* 2,a 3 3 2 I1APATHPHEEE Avnopaorrjpaq piKpq^ ioxyo<; Avnopaornpa^ piKprj*; laxuos Avn5paoTfjpa<; pucpifc IOXUO^ AvnSpaoTfjpai; pucpns icxfax; AvTi6paoTf|pa<; peydXiv; iqxooq AvTiopaoTTipa^ pcydXnc; ucyuXns; pi:yaXi^ ucyaXn/; AvTiopaorfipa; IOXOOI; Avnopaarfyiac, ICTXW*; Avriopaarf|pa<; IOXOO^ Avn5paaTi)paq uucpf^ icxutx; Epeuvtrruco^ avTiopaorfjpat; Epcuvnruco^ avrtopaarfipat; Epeuvnruco^ avriopaarijpai; Epeuvnruc6<; avTiSpaorf|ptt(; Epcuvnrucoq avTi6paoTf|pac, Epcuvnjucoq avTiopaarfjixii; EpcovnjiKoq avTiSptton'ip«<, EpGuvnriK6q avtiSpaarfipuc; Epcuvircucbi; avriSpaarripac; Epeuvnruco^ awiopaorfjpac; Kpioiun. Siara^n MARIUS Cadarache ELAN 11 B La Hague ELAN II A Saclay AT 1 La Hague PIVER Marcoule ATTILA RM2 - - - _ - - BUILDING 19 Fontenay Bugey 1 t - AA 1960-83 1970-73 1968-70 1969-79 1966-80 1968-75 1964-85 1957-84 1972-94 2 -3,c 3 -3,c 3,c 3 2 3*,c -2 Kptciurt Sidxa^i) Th\fi\ KaxaoKeuf|<; mr/cbv np6xi)7tri eyKar yia TO Elan 11 B Movdoa east; Kavolpwv MovaSa avdXaKrnq Kauoipiov Sr)pd eite^epyaaCa evSeiKTiKdiv OTOixeiojv Epyaarfipio paSiopETaXXoupyiaq, 13 atoixeia MeraXXovpyla nXoirtcoviou AvnSpaoTfjpaq icxOoq pey&Xn/; ΓΕΡΜΑΝΙΑ ONOMA TYnOE nep. AeiTOvpytoq ETAAIO HAPATHPHEEIE HDR Grosswelzheim KKN Niederaichbach KRB A Gundremmingen KWL Lingen MZFR Karlsruhe VAK Kahl AVR Julich THTR 300 Hamm-Uentrop KKR Rheinsberg KGR 1 Greifswald KGR 2 Greifswald KGR 3 Greifswald KGR 4 Greifswald KGR 5 Greifswald KNK-II Karslruhe KWW Wurgassen AZY ABY AZY AZY ABY AZY ΑΥΘ ΑΥΘ ΑΠΥ ΑΠΥ ΑΠΥ ΑΠΥ ΑΠΥ ΑΠΥ ΑΑΠ ΑΠΥ Otto-Hahn ship reactor FR-2 Karlsruhe FRJ-1 Merlin Julich RFR Rossendorf FRN TRIGA III Neuherberg FRF-2 Frankfurt FRG-2 Geesthacht ΑΠΥ ABY τύπου πισίνας τόπου πισίνας TRIGA TRIGA τόπου πισίνας 118 Αφ&Ρπ"» 1973-74 1966-77 1968-77 1966-84 1961-85 1967-88 1985-88 1966-90 1973-90 1974-90 1977-90 1979-90 1989-90 1978-90 1972-94 1968-79 1962-81 1962-85 1957-90 1972-82 1977-83 1963-95 -3 -3 -3 1 -3 -3 -1 -I -3 -3 -3 -3 -3 -3 -2 0 3 2 -2 -3 2 2 -3 Avri5paorf|pa(; IOXWX; AvTtSpaaTfjpai; IOXUO^ AvTi8paarr|pa<; wrxwx; AvTiSpaoTrjpai; icxwx; AvTiSpaorfipou; laxwx; AvTi5paoTT|pa<; taxwx; AvTi8paorrr|pa^ icxikx; Avn8paoTtf|p«v; ioxuo<; AvTi8paoTT|pa«; peyaXiis peydXn/; peydXnc ueydX?i<; peyaXn/; peyaXn. *; peyaX>i<; prya^'K piryaXi^ pey&Xn/; piryaXiK, peyaXi!*; uey«Xi\>; peydX?]*; Avri8paaTf|pa<; iox6o<; Avri8paaTr|pa<; icxikx; Avri8paoTf|pac loxikx; AvTi8paorfjpa<; laxuo^ AvTiSpaoTfjpcu; urxboq AvTi8paarf|paq laxixx; AvTi8pttoinf|pa^ laxuoq AvTi8paorY|ptt<; piKpfy; IOX»'MK; AvTiSpaorfipai; pucpifc IOXVMX, AvTiSpaoTfjpaq p»cpf|s UJXI'MM; AvTi8paaTY|paq piKpfy; IOXI'MH. Avri8poxrrY)pa^ uucpffc IOXI'MK, AvTi8paatf|paq pucpTJq IOXI'MK; AvTiSpaotfjpa^ pucpfjq IOXI'MK; ucyaXiu; piryaXn/; Nukem Hanau WAK Karlsruhe HOBEG Hanau Siemens Hanau Brennelementwerk - - - - 1960-88 1971-90 1962-88 1968-95 -3 -3 -3 0 Movaoa icapayfayftq Kauoiuav EYKOT oiavajie^EpYCuriaq Movaoa Ttapayioynq icauoipiov Movaoa mapayoyyfjt; Kaooipov MOX /ovpaviov ΕΛΛΑΔΑ ONOMA TvnoE f1cp. Xeirovpyfa^ ETAAIO NAPATHPHEEIE Δεν υπάρχουν δραστηριότητες παροπλισμού «την Ελλάδα ΙΡΛΑΝΔΙΑ ONOMA TYnOE nep-XfixovpyCcu; ETAAIO nAPATHPHEEIE Aev tmapxovv 5paon|pi6Ti|Teg xaponXiojuri) <m|V IpXav&fa I ΙΤΑΛΙΑ ONOMA TYnOL n£pJt£tTOVpyfa£ ETAAIO nAPATHPHEEIE GARIGLIANO LATINA CAORSO TR1NO AVOGADRO Compes ISPRA-I Galileo Galilei,Cisam,Pisa ESSOR Ispra ΛΟΥΞΕΜΒΟΥΡΓΟ ΑΖΥ ΑΕ ΑΖΥ ΑΠΥ ΑΤΠ ΑΒΥ ΑΤΠ ΑΒΥ 1964-78 1963-86 1978-86 1964-87 1959-71 1958-74 1963-80 1967-83 -1 -1 -1 -1 2,ο 2 2 2 AvTi5p. pcyoA. nv; iffxwx; Avn5p. peyaA. ii«; IOXVHV; AvnSp. pcyaXi|s ICTXIHK; Avn8p. pcyaA. iiv; I^XIKK Avni>p. piKpr^ ICTXWOV, AvrtSp. piK'prV; laxoov, Avriop. pucpfy; laxoos AvTiSp. pucpfV; iax»os ONOMA TYnOE 1 nep. XctroopYfa^ ETAAIO nAPATHPHEEIE Δεν υχάρχουν δραστηριότητες καροχλισμσύ στο Λουξεμβούργο ΚΑΤΩ Χ Ω Ρ ΕΣ ONOMA TYnOE nepJLenoopyfaq ETAAIO nAPATHPHEEIE DODEWAARD ΑΒΥ 1%8-1997 0 AvTiop. pucpifc icxooi; ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ ONOMA TYnOE ncpJLciTovpyiaq ETAAIO IIAPATIIPHEEIE Δεν υχάρχοον δραστηριότητες χαροχλισμού στην Πορτογαλία ΙΣΠΑΝΙΑ ONOMA TYnOE nepJLenovpyfaq ETAAIO NAPATHPHEEIE VANDELLOS 1 JEN-1 Madrid ARB1 ARGOS CORAL ΑΕ ΑΤΠ ΑΤΑ ΑΤΑ ΑΑΠ 1972-89 1958-84 - - - -2 1 -1 1 1 Avn5p. peYoX. Tiq loxyoc; AvTiop. pucpffc ia%6oq AvTtSp. pucprjq vaxjboq Avn5p. pucpf£ laxwx; Avnbp. pucpfjq toxooq ΣΟΥΗΔΙΑ AGESTA ONOMA TYnOE nepJietrovpYCa^ ETAAIO nAPATHPHEEIE ΑΒΥ 1964-74 1 AvriSp. pucpTK; loxooq 119 Rl Stockholm KRITZ Studsvik AAT ΑΠΥ 1954-70 1959-75 Alpha-lab Studsvik Εργαστήριο 1960-75 3 3 3 Epeuv. avnSp. pT|8evucfK; iox6o«; Epeuv. avTtSp. piiSevucfjc; loxooc; AXXEC; EYKaTaaraaeic; ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ONOMA TYnOE nep. XciToupylacj ETAAIO n A P A T H P H E E IE DFR Dounreay PFR Dounreay; WAGR Windscale SGHWR Winfrith BERKELEY 1 BERKELEY 2 HUNTERSTONA1 HUNTERSTON A2 TRAWSFYNYDD 1 TRAWSFYNYDD 2 WINDSCALE Pile 1 WINDSCALE Pile 2 Merlin Aldermaston BEPO Harwell DMTR Dounreay DRAGON Winfrith ZEBRA DIDO Harwell PLUTO Harwell GLEEP NESTOR B212 EyKataordoeiq Kaioiou (S) B206 AvaKTruxq SiaXurn. (S) B29 AnoOf|KEuar| Kauoiuaw (S) B205 Ens^epyaoia KanotuoD (S) B204 Excc^epyaoia Kouaiuou (S) B207Ka0apiouoc; oupavtoo, (S) EyKaTaoraoEv; KaxaKpfipvioTk; (S) EYKaTaoTaoEi^ EunXoimopotJ oopavioo (C) B100-103 U AV6KTT|OT| oupaviou (S) B209 EyKaT. TeXucTu; EKE^Epyacrfac; nXovxa)v(oi>(S) B203 EyKaT. av&KTnork; ltXoUTQ)VlOU(S) B30 nupirvucrfw (S) B277 napaycoyfj Kaoofuou avTi5p. auTop. 7tapay(oyf|(;(S) B205 rpappscj nXouT09vIou(S) aftoOfjKEUOTk; Ae^auevrj -1 -1 -3 -1 -1 -1 -1 -1 -1 -1 d,e e 1 1 1 1 2 -1 -1 2 1 -3 -3 -1 -3 -3 -3 ? -3 AvTiSp. ueyaXrk; loxfax, AvnSp. peydXru; toxfcx; AvTtSp. ueydXrk; IOXOOC; AvnpS. ucyaXrk; ioxooc; AvrtSp. peyaXrk; ioxooc. AvTtSp. ueydXrk; IOXOOC; ' AvTiSp. ueydXr|<; IOXOOC AvTi8p. ueydXn,j; loxoo*; Avri8p. peydXr|<; icxoo*; AvTiSp. peydXrji; IOXUCK; Avn8p. piKpf|t; laxuo*; AvnSp. pocpfk; ioxi)Ov; AvnSp. pucpfk; iaxoo<; AvriSp. pucpfk; ioxoo<; AvnSp. piKpfk; iaxoo<; AvnSp. pucpfk; iaxuo<; AvnSp. pucpfk xafiXK, AvnSp. pucpfk; iox6oq AvnSp. pucpfk; IOXOOC; AvnSp. piKpfjc; ioxooc, AvnSp. pucpfk; ioxooc; AXXECJ eyKaTaordoEK; AXXeq eyKaTaardaac; AXXECJ EyKaTaordoEi*; AXXEC; EyKaTaordOEic AXXeq eyKatacrcdaei*; AXXec; EYKOTaOTdOElCj AXXeq EyKaTaoTdoEicj AXXEC; syKaTaordocic; 3,r AXXec; eyKataardociy -3 -3 -2 -3 -3 AkXxx, iryk'araordaris AXXIA, ir/MiTiian'miiK AXXEC; eyKaTacrcdacn; AXXEC; eyKaraoTdoeu; ΑΑΠ ΑΑΠ ΠΑΑ ABY AA AA AA AA AA AA ΑΑΓ ΑΑΓ ΑΤΠ ΑΑΓ ABY ΑΥΘ ? ABY ABY ΑΑΓ ATA - - - - - - - - - - - - - - 1963-77 1975-94 1962-81 1968-90 1961-89 1961-88 1964-90 1964-89 1965-93 1965-93 1950-57 1951-58 1959-62 1948-68 1958-69 1965-76 1967-82 1956-90 1956-90 1947-90 1961-95 1956-58 1952-63 1952-64 1957-68 1952-73 1952-73 1969-76 1953-82 1952-85 1953-86 1956-86 1960-86 1970-88 1964-88 120 Συντομογραφίες; ΤΥΠΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΤΗΡΩΝ GCR HWR PWR Αερόψηκτος αντιδραστήρας (ΑΑ) Αντιδραστήρας βαρέος ύδατος (ΑΒΥ) Αντιδραστήρας πεπιεσμένου ύδατος (ΑΠΥ) (ΑΑΠ) (ΑΥΘ) PR FBR BWR HTR Arg AGR Αντιδραστήρας τύπου πισίνας (ΑΤΠ) Αντιδραστήρας αυτόματης παραγωγής Αντιδραστήρας ζέοντος ύδατος (ΑΖΥ) Αντιδραστήρας υψηλής θερμοκρασίας Αντιδραστήρας τύπου αργοναύτη (ΑΤΑ) Προηγμένος αερόψυκτος αντιδραστήρας (ΠΑΑ) GR Αερόψηκτος αντιδραστήρας γραφίτη (ΑΑΠ ΣΤΑΔΙΟ ΠΑΡΟΠΛΙΣΜΟΥ 0 1 2 3 3* Εξαγγελία παροπλισμού Παροπλισμός έως το στάδιο 1 Παροπλισμός έως το στάδιο 2 Παροπλισμός έως το στάδιο 3 Παροπλισμός έως το στάδιο 3 εκτός έργων πολιτικού μηχανικού Εκτελείται παροπλισμός έως το -χ στάδιο Χ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ α β έχει μετατραπεί εν μέρει σε μουσείο έχει μετατραπεί σε εγκαταστάσεις εξαντλημένων καυσίμων ο εξοπλισμός έχει γ αποσυναρμολογηθεί επαναχρησιμοποιηθεί δ το κτίριο θα ως. ε περιλαμβάνει στοιχεία καυσίμων που έχουν υποστεί βλάβη η καπνοδόχος έχει αποσυναρμολογηθεί εν μέρει στ χρησιμοποιείται ως χώρος εναπόθεσης ραδιενεργών αποβλήτων S C Sellafield (ΗΒ) Capenhurst (ΗΒ) 121 9. ΜΟΝΑΔΕΣ Bq Μπέκερελ, ραδιενέργεια σε διασπάσεις ανά δευτερόλεπτο Bq/g or Bq/kg Ραδιενέργεια ανά μονάδα μάζας ECU GBq G We kg/h kWh m3 mSv MWe MWh tU Ευρωπαϊκή νομισματική μονάδα Γιγαμπέλερλ ( Ηλεκτρικό γιγαβάτ (μονάδα παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος) Χιλιόγραμμα ανά ώρα (ικανότητα) Κιλοβατώρα (μονάδα ενέργειας) Κυβικό μέτρο milliSievert (μονάδα δόσης) Ηλεκτρικό μεγαβάτ (μονάδα παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος) Μεγαβατώρα (μονάδα ενέργειας) Τόνοι ουρανίου (στο πλαίσιο της παρούσας έκθεσης, ισοδύναμοι τόνοι βαρέος μετάλλου) 122 10. LYNTOMOrPAOffiEKAIAKPllNYMIKA AEC ΠΑΑ ANDRA ANPA AVR BIS BN BNFL BR-3 AZY Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας της Ελλάδας (στο πλαίσιο του παρόντος κειμένου) Προηγμένος αερόψυκτος αντιδραστήρας Agence Nationale pour la Gestion des Dichets Radioactifs (Οργανισμός διαχείρισης ραδιενεργών αποβλήτων της Γαλλίας) Οργανισμός Προστασίας Περιβάλλοντος της Ιταλίας (Agenzia Nazionale Protezione Ambiente) Arbeitsgemeinschaft Versuchs Reaktor GmbH πειραματικός αντιδραστήρας στο Jolich) (Γερμανικός for Bundesamt Ραδιοπροστασίας της Γερμανίας) Strahlenschutz (Germany) (Οργανισμός Belgonucliaire (Βελγική εταιρεία κατασκευής πυρηνικών καυσίμων) British Nuclear Fuels Limited (now BNF pic) (Βρετανική εταιρεία πυρηνικών καυσίμων) Βελγικός αντιδραστήρας 3 Αντιδραστήρας ζέοντος ύδατος CBNM Κεντρικό Γραφείο Πυρηνικών Μετρήσεων CD-ROM Σύμπυκνος δίσκος - μνήμη για ανάγνωση μόνο CEN/SCK Κέντρο Μελετών Πυρηνικής Ενέργειας CILVA CLAB Κεντρικές Εγκαταστάσεις Αποβλήτων Χαμηλής Ραδιενέργειας Centrait Lager ftr Anvdnt Kdrnbrdnsle (Σουηδικές εγκαταστάσεις προσωρινής αποθήκευσης αναλωμένων καυσίμων) COGEMA Γενική Εταιρεία Πυρηνικών Υλικών €ΟΜ(έτος)αριθμός Αριθμός εγγράφου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που διατίθεται σε όλες τις γλώσσες (OVRA Κεντρικός Οργανισμός Ραδιενεργών Αποβλήτων DBE Deutsche Gesellschaft zum Bau und Betrieb von Endlagern t?r (Οργανισμός Διαχείρισης Πυρηνικών Abfallstoffe mbH Αποβλήτων της Γερμανίας) 123 DPSR DSIN EARP EC EdF EEC EL-4 ΕΝΕΛ Υπηρεσία Ακτινοπροστασίας και Ασφάλειας (Πορτογαλία) Διεύθυνση Ασφάλειας Πυρηνικών Εγκαταστάσεων (Γαλλία) Προηγμένες Εγκαταστάσεις Αφαίρεσης Ακτινιδίων Ευρωπαϊκή Κοινότητα Επιχείρηση 1 Ιλεκτρικής Ενέργειας της Ι αλλίας Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα * Αντιδραστήρας βαρέος ύδατος (στη Γαλλία) Οργανισμός Νέων Τεχνολογιών Ερευνας και 1 Ιεριβάλλοντος της Ιταλίας ENEL Εθνικός Οργανισμός Ηλεκτρικής Ενέργειας της Ιταλίας ENRESA Οργανισμός Διαχείρισης Ραδιενεργών Αποβλήτων της Ισπανίας ERAM EE EUR-xxxxx Τελική Αποθήκευση Ραδιενεργών Αποβλήτων στο Morsleben Ευρωπαϊκή Ένωση Αριθμός αναφοράς εκθέσεων στη σειρά EUR- της Υπηρεσίας Επίσημων Εκδόσεων στο Λουξεμβούργο EYPATOM Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας FBFC Γαλλο-Βελγική Εταιρεία Παραγωγής Καυσίμων ΑΑΠ AA ΓΛΔ ΑΑΓ GNS HADES Αντιδραστήρας Αυτόματης Παραγωγής Αερόψυκτος Αντιδραστήρας Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία Αερόψυκτος Αντιδραστήρας Γραφίτη Εταιρεία Πυρηνικών Υπηρεσιών ΙΙειραματικη ραδιενέργειας (στις εγκαταστάσεις SCK-CEN στο Mol, Βέλγιο) αποβλήτων τοποθεσία διάθεσης υψηλής ΑΥΡοής Αντιδραστήρας Υψηλής Ροής ΛΥΡ Αντιδραστήρας Υψηλής Ραδιενεργός ΛΥΡ/ΑΚΠΑΔ Απόβλητα υψηλής ραδιενέργειας ή αναλωμένα καύσιμα που προορίζονται για άμεση διάθεση HRL Εργαστήριο σκληρού βράχου (Δερφ, Σουηδία) 124 ΔΟΑΕ ΔΕΑ INES IVO Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας Διεθνής Επιτροπή Ακτινοπροστασίας Διεθνής κλίμακα πυρηνικών συμβάντων * Πυρηνικός σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής Φινλανδίας ενέργειας της KRB-A Kernkraftwerk RWE-Bayernwerk - A (Gundrcmmingcn Λ, ΛΧΜΡ ΔΧΡ Ltd ΑΕΥ AMP ΜΟΧ ΑΔΥ ΟΑΕ NIREX NKS NUCLECO ΟΟΣΑ OKG BWR σε λειτουργία 1966-77) Απόβλητα Χαμηλής και Μέσης Ραδιενέργειας Απόβλητα Χαμηλής Ραδιενέργειας ΕΠΕ Αντιδραστήρας Ελαφρού Ύδατος Απόβλητα Μέσης Ραδιενέργειας Μικτό Οξείδιο (καύσιμο) Αντιδραστήρας Δοκιμής Υλικών Οργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας (του ΟΟΣΑ) Οργανισμός Διαχείρισης Πυρηνικών Αποβλήτων του I IB Σκανδιναβική έρευνα στο χώρο της πυρηνικής ασφάλειας Nucleare Ecologia Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη Πυρηνικός σταθμός ηλεκτρικής ενέργειας της Σουηδίας ONDRAF/NIRAS Εθνικός Οργανισμός Ραδιενεργών Αποβλήτων και Σχάσιμου Υλικού PAAG PAGIS PAMELA pic POSIVA ΑΠΥ Συμβουλευτική Ομάδα Αξιολόγησης Επιδόσεων (του ΝΕΛ) Αξιολόγηση επιδόσεων συστημάτων γεωλογικής μόνωσης Πειραματική εγκατάσταση για την παραγωγή αποβλήτων που μπορούν να αποθηκευθούν Ανώνυμη Εταιρεία (στο Η Β) (Οργανισμός Διαχείρισης Πυρηνικών Αποβλήτων της Φινλανδίας) Αντιδραστήρας Πεπιεσμένου Ύδατος 125 E&A Έρευνα και Ανάπτυξη RADWASS Πρότυπα ασφάλειας ραδιενεργών αποβλήτων RWE RWMC Σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Γερμανίας Επιτροπή διαχείρισης πυρηνικών αποβλήτων 8Ε^έτος)αριθμός Έγγραφο εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής SEDE SFL SFR ΑΚπΛΔ ΑΚπΠΕ SKB SKI SNR-300 SSI STUK Αξιολόγηση τοποθεσίας και σχεδιασμός πειραμάτων για τη διάθεση ραδιενεργών αποβλήτων Τελική απόθεση μακρόβιων ραδιενεργών αποβλήτων Τελική απόθεση πυρηνικών αποβλήτων Αναλωμένα καύσιμα που προορίζονται για άμεση διάθεση Αναλωμένα καύσιμα που προορίζονται για επανεπεξεργασία Φορέας Διαχείρισης Πυρηνικών Καυσίμων της Σουηδίας Οργανισμός Πυρηνικής Ασφάλειας της Σουηδίας Γερμανικός αντιδραστήρας αυτόματης παραγωγής ικανότητας 300 MWe Κρατικό Ίδρυμα Πυρηνικής Ενέργειας Οργανισμός Ραδιενέργειας και Πυρηνικής Ασφάλειας Φινλανδίας της TECDOC Τεχνικό Γραφείο (του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας - ΔΟΑΕ) TEN THTR TVO The European Nucworker Αντιδραστήρας θορίου υψηλής θερμοκρασίας (στο Hamm- Uentrop στη Γερμανία) Εταιρεία Ηυρηνικού ΣαΟμού Ι Ιαραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας της Φινλανδίας UKAEA Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας του ΗΒ URF Υπόγεια ερευνητική εγκατάσταση VVER-nnnn Αντιδραστήρας πεπιεσμένου ύδατος ρωσικού σχεδιασμού WAGR WAK 1 Ιροηγμένος αντιδραστήρας στο Windscale Εγκαταστάσεις επανεπεξεργασίας της Καρλσρούης 126 ISSN 0254-1483 COM(98) 799 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 12 14 15 17 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-98-801-GR-C Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο Art