title: 1999/170/EG: Beschikking van de Raad van 25 januari 1999 tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie op het gebied van "Energie, milieu en duurzame ontwikkeling" (1998-2002)

eurovoc_concepts:
EU programme
energy policy
environmental policy
research programme
sustainable development
technological change

text: L 64/58 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 1999 BESCHIKKING VAN DE RAAD van 25 januari 1999 tot vaststelling van een specifiek programma voor onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie op het gebied van „Energie, milieu en duurzame ontwikkeling” (1998-2002) (1999/170/EG) DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, en met name op artikel 130 I, lid 4, Gezien het voorstel van de Commissie (1), Gezien het advies van het Europees Parlement (2), Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comite´ (3), (1) Overwegende dat het Europees Parlement en de Raad bij Besluit nr. 182/1999/EG (4) het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap (hierna „vijfde kaderprogramma” genoemd) voor activiteiten op het gebied van onderzoek, techno- logische ontwikkeling en demonstratie (hierna „OTO” genoemd) hebben vastgesteld voor de periode 1998-2002, waarin de grote lijnen en de wetenschappelijke en technologische doelstellin- gen worden uiteengezet van de activiteiten die op het gebied van „Energie, milieu en duurzame ontwikkeling” moeten worden uitgevoerd; (2) Overwegende dat in artikel 130 I, lid 3, van het Verdrag is bepaald dat het kaderprogramma wordt uitgevoerd door middel van specifieke programma’s die worden ontwikkeld binnen elke activiteit waarin het kaderprogramma voorziet; dat in elk specifiek programma de nadere bepa- lingen voor de uitvoering ervan, de looptijd en de noodzakelijk geachte middelen worden vast- gesteld; (3) Overwegende dat de Commissie, overeenkomstig artikel 4, lid 2, van Besluit nr. 1110/94/EG van het Europees Parlement en de Raad van 26 april 1994 betreffende het vierde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap van communau- taire werkzaamheden op het gebied van onder- zoek, technologische ontwikkeling en demonstra- tie (1994-1998) (5) en artikel 4, lid 2, van de beschikkingen van de Raad betreffende de speci- fieke programma’s waarmee het vierde kaderpro- gramma wordt uitgevoerd, een externe evaluatie heeft laten uitvoeren die zij samen met haar con- clusies en opmerkingen heeft doen toekomen aan het Europees Parlement, de Raad, het Eco- nomisch en Sociaal Comite´ en het Comite´ van de Regio’s; (4) Overwegende dat, overeenkomstig artikel 130 J van het Verdrag, Besluit 1999/65/EG van de Raad van 22 december 1998 betreffende de regels inzake de deelneming van ondernemingen, onderzoekscentra en universiteiten, en inzake de verspreiding van de onderzoeksresultaten ter uit- voering van het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap (1998-2002) (6) (hierna „regels voor deelneming en verspreiding” ge- noemd) op dit specifieke programma van toepas- sing is; dat deze regels de deelneming van het Gemeenschappelijk Centrum voor onderzoek aan de onder dit programma vallende werkzaamhe- den onder contract mogelijk maken; (5) Overwegende dat bij de uitvoering van dit pro- gramma, naast de samenwerking in het kader van de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte of van een associatieover- eenkomst, activiteiten op het gebied van inter- nationale samenwerking met derde landen of internationale organisaties, inzonderheid op basis van artikel 130 M van het Verdrag, wenselijk kunnen zijn; (6) Overwegende dat de uitvoering van dit pro- gramma tevens activiteiten en mechanismen behelst ter stimulering, verspreiding en exploita- tie van de resultaten van OTO, in het bijzonder ten behoeve van kleine en middelgrote onder- nemingen (KMO’s), alsmede stimuleringsactivi- teiten met betrekking tot de mobiliteit en de opleiding van onderzoekers; (1) PB C 260 van 18. 8. 1998, blz. 48. (2) Advies van 15 december 1998 (nog niet bekendgemaakt in het Publicatieblad). (3) PB C 407 van 28. 12. 1998, blz. 123. (4) PB L 26 van 1. 2. 1999, blz. 1. (5) PB L 126 van 18. 5. 1994, blz. 1. Besluit laatstelijk gewij- zigd bij Besluit nr. 2535/97/EG (PB L 347 van 18. 12. 1997, blz. 1). (6) PB L 26 van 1. 2. 1999, blz. 46. 12. 3. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 64/59 (7) Overwegende dat het van belang is dat de weten- schap, het bedrijfsleven en de gebruikers intensief worden betrokken bij de vaststelling van de te verrichten activiteiten en, in voorkomend geval, bij de uitvoering van het programma; (8) Overwegende dat de onderzoekactiviteiten uit hoofde van het vijfde kaderprogramma ook op innovatie moeten worden gericht, zodat onder meer wordt bijgedragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het eerste actieplan voor innovatie; Artikel 2 1. Overeenkomstig bijlage III bij het vijfde kader- programma beloopt het bedrag dat voor de uitvoering van het specifieke programma noodzakelijk wordt geacht, 2 125 miljoen euro, waarvan ten hoogste 6,5 % voor de administratieve uitgaven van de Com- missie. Een indicatieve verdeling van dit bedrag is opgenomen in bijlage I. (9) Overwegende dat speciaal de nadruk moet wor- den gelegd op het stimuleren van de deelneming van KMO’s; 2. Van het in lid 1 genoemde bedrag is (10) Overwegende dat bij de uitvoering van dit pro- gramma rekening moet worden gehouden met het gelijkekansenbeleid van de Gemeenschap; (11) Overwegende dat een efficie¨nt en doorzichtig beheer bijdraagt tot een effectiever en gebruikers- vriendelijker programma; (12) Overwegende dat administratieve uitgaven op doorzichtige wijze moeten worden opgenomen in de begroting van de Gemeenschap; (13) Overwegende dat de uitvoering van dit pro- gramma moet worden getoetst, zodat het in voorkomend geval kan worden aangepast aan de wetenschappelijke en technologische ontwikke- lingen; dat onafhankelijke deskundigen de in het kader van het programma geboekte vooruitgang te gelegener tijd dienen te evalueren; (14) Overwegende dat het Comite´ voor wetenschap- pelijk en technisch onderzoek is geraadpleegd over de wetenschappelijke en technologische inhoud van de specifieke programma’s, HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: Artikel 1 Overeenkomstig artikel 3, lid 1, van het vijfde kader- programma wordt hierbij het specifieke programma op het gebied van „Energie, milieu en duurzame ont- wikkeling” (hierna „specifiek programma” genoemd) vastgesteld voor de periode van 25 januari 1999 tot en met 31 december 2002. — 446 miljoen euro bestemd voor de periode 1998-1999, — 1 679 miljoen euro bestemd voor de periode 2000-2002. In het in artikel 2, lid 1, onder c), van het vijfde kader- programma bedoelde geval past de Raad het laatste cijfer aan, overeenkomstig artikel 2, lid 1, onder c), tweede streepje, van het vijfde kaderprogramma. Zolang de Raad geen besluit heeft genomen, mag bij de uitvoering van dit specifieke programma het in het eerste streepje genoemde bedrag niet worden over- schreden. 3. De begrotingsautoriteit stelt, met inachtneming van de in deze beschikking vastgelegde wetenschappe- lijke en technologische doelstellingen en prioriteiten, voor elk begrotingsjaar de kredieten vast en houdt daarbij rekening met de in het kader van de meerjarige financie¨le vooruitzichten beschikbare middelen. Artikel 3 1. De grote lijnen, de wetenschappelijke en techno- logische doelstellingen en de prioriteiten van het speci- fieke programma zijn opgenomen in bijlage II. Zij slui- ten aan bij de beginselen en de drie categoriee¨n selec- tiecriteria van bijlage I bij het vijfde kaderprogramma. 2. Overeenkomstig deze beginselen en criteria wor- den de selectiecriteria, als uiteengezet in artikel 10 van de regels voor deelneming en verspreiding, toegepast bij de selectie van de te verrichten OTO-activiteiten. Voorts moet elke deelneming van industrie¨le entiteiten aan op de industrie georie¨nteerde werkzaamheden voor gezamenlijke rekening in de regel aangepast zijn aan de aard en het doel van de activiteiten. L 64/60 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 1999 Bij de uitvoering van het programma worden, ook in het werkprogramma als bedoeld in artikel 5, lid 1, al deze criteria in acht genomen, al kunnen deze verschil- lend worden gewogen. d) indien nodig, de selectiecriteria en de regelingen voor de toepassing daarvan voor alle OTO-werk- zaamheden onder contract. 3. De regels voor deelneming en verspreiding zijn van toepassing op het specifieke programma. 4. De nadere bepalingen voor de financie¨le deel- neming van de Gemeenschap aan het specifieke pro- gramma zijn die bedoeld in artikel 4 van het vijfde kaderprogramma. De OTO-werkzaamheden onder contract van het spe- cifieke programma zijn omschreven in de bijlagen II en IV van het vijfde kaderprogramma. De nadere bepalingen voor de uitvoering van het pro- gramma staan in bijlage III bij de onderhavige beschik- king. Artikel 4 Aan de hand van de in artikel 3 bedoelde criteria en de wetenschappelijke en technologische doelstellingen en prioriteiten van bijlage II: a) toetst de Commissie, bijgestaan door onafhanke- lijke externe deskundigen, de uitvoering van het specifieke programma en dient zij in voorkomend geval bij de Raad voorstellen in tot aanpassing lid 1, van het ervan overeenkomstig artikel 5, vijfde kaderprogramma; b) laat de Commissie de in artikel 5, lid 2, van het vijfde kaderprogramma bedoelde externe evaluatie verrichten van de activiteiten op de onder het spe- cifieke programma vallende gebieden. Artikel 5 1. De Commissie stelt een werkprogramma op, dat het volgende behelst: a) een meer gedetailleerde omschrijving van de doel- stellingen en OTO-prioriteiten van bijlage II; b) het indicatieve tijdschema voor de uitvoering van het specifieke programma; c) de co(cid:246)rdinatieregelingen van bijlage III, alsmede de regelingen ter verwezenlijking van de doelstellin- gen, met betrekking tot innovatie en de deelneming van het MKB, van de derde activiteit van het vijfde kaderprogramma; 2. In het werkprogramma wordt rekening gehouden met de belangen van de betrokkenen, met name van wetenschap, bedrijfsleven en gebruikers. Het pro- gramma dient als basis voor de uitvoering van OTO- werkzaamheden onder contract volgens de procedures die zijn opgenomen in de regels voor deelneming en verspreiding. In voorkomend geval wordt het werkprogramma 3. bijgewerkt en door de Commissie in een gebruikers- vriendelijke, onder meer elektronische, vorm ter beschikking van alle belanghebbende partijen gesteld. Artikel 6 1. De Commissie is belast met de uitvoering van dit specifieke programma. Voor de aanneming van de volgende maatregelen 2. geldt de procedure van artikel 7: — de opstelling en bijwerking van het werkpro- gramma als bedoeld in artikel 5, lid 1, met inbe- grip van de inhoud van de uitnodigingen voor het indienen van voorstellen; — de goedkeuring van de voor financiering voor- gestelde OTO-werkzaamheden, met inbegrip van de deelneming door entiteiten uit derde landen, indien het geraamde bedrag van de bijdrage van de Gemeenschap uit hoofde van dit programma ten minste gelijk is aan 0,6 miljoen euro; — de opstelling van het mandaat voor de externe eva- luatie als bedoeld in artikel 5, lid 2, van het vijfde kaderprogramma; — iedere aanpassing van de in bijlage I genoemde indicatieve verdeling van het bedrag. Artikel 7 1. De Commissie wordt bijgestaan door twee pro- te grammacomite´s (hierna „de comite´s” genoemd), weten een comite´ voor het subprogramma „milieu en duurzame ontwikkeling” en een voor het subpro- gramma „energie”, elk bestaande uit vertegenwoordi- gers van de lidstaten en voorgezeten door de vertegen- woordiger van de Commissie. 2. In de in artikel 6, lid 2, genoemde gevallen legt de vertegenwoordiger van de Commissie het comite´ 12. 3. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 64/61 een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comite´ brengt advies uit over dit ontwerp binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie. Het comite´ spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 148, lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor de aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie dient te nemen. Bij stem- ming in het comite´ worden de stemmen van de ver- tegenwoordigers van de lidstaten gewogen overeen- komstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel. 3. a) De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast wanneer zij in overeenstemming zijn met het advies van het comite´. b) Wanneer de beoogde maatregelen niet in over- eenstemming zijn met het advies van het comite´ of indien geen advies is uitgebracht, dient de Commissie onverwijld bij de Raad een voorstel in betreffende de te nemen maatregelen. De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen. Indien de Raad na verloop van negen weken na de indiening van het voorstel bij de Raad, geen besluit heeft genomen, worden de voorgestelde maatregelen door de Commissie vastgesteld. 4. De Commissie licht de comite´s op gezette tijden in over het verloop van de uitvoering van het speci- fieke programma en met name over de voortgang van de in het kader van dit programma gefinancierde OTO-acties. Artikel 8 Overeenkomstig artikel 5, lid 4, van het vijfde kader- programma licht de Commissie de Raad en het Euro- pees Parlement regelmatig in over alle vorderingen bij de uitvoering van het programma, met inbegrip van de deelneming van het MKB en de vereenvoudiging van administratieve procedures. Artikel 9 Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. Gedaan te Brussel, 25 januari 1999. Voor de Raad De Voorzitter J. FISCHER L 64/62 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 1999 BIJLAGE I INDICATIEVE VERDELING VAN HET NOODZAKELIJK GEACHTE BEDRAG Soort activiteit A. Millieu en duurzame ontwikkeling a) Kernactiviteiten (in miljoen euro) Bedrag i) Duurzaam waterbeheer en waterkwaliteit ii) Veranderingen van het aardsysteem, klimaat en biodiversiteit iii) Duurzaam beheer van mariene ecosystemen iv) De stad van morgen en het culturele erfgoed b) Generieke activiteiten in verband met onderzoek en technologische ont- wikkeling c) Steun voor onderzoekinfrastructuur 254 301 170 170 119 69 Subtotaal 1 083 B. Energie a) Kernactiviteiten i) Schonere energiesystemen, met inbegrip van systemen op basis van hernieuwbare energie ii) Economische en efficie¨nte energie voor een concurrerend Europa b) Generieke activiteiten in verband met onderzoek en technologische ont- wikkeling Subtotaal Totaal 479 547 16 1 042 2 125 12. 3. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 64/63 BIJLAGE II GROTE LIJNEN, WETENSCHAPPELIJKE EN TECHNOLOGISCHE DOELSTELLINGEN EN PRIORITEITEN INLEIDING Onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie op het gebied van milieu, energie en duur- zame ontwikkeling zijn van essentieel belang voor het maatschappelijk welzijn van de Europese burger en voor de uitvoering van het beleid van de Unie. Dankzij een goed gebruik van de in het kader van dit programma verworven kennis en de in dat kader ontwikkelde technieken kan in talrijke sociale en economische behoeften worden voorzien en is het mogelijk economische ontwikkeling en milieubehoud met elkaar te verzoenen. De ontsluiting van nieuwe markten moet leiden tot economische groei en een toename van de werkgelegenheid; dankzij betrouwbare energievoorziening tegen een concurrerende prijs kan aan de behoeften op energiegebied worden voldaan. De verkregen resultaten vormen de grondslag van het beleid dat op Gemeenschapsniveau wordt ontwikkeld c. q. dat voortvloeit uit de ver- plichtingen die de Gemeenschap op internationaal niveau op milieugebied is aangegaan; met name voor de toepassing van het Protocol van Kyoto is dringend OTO in verband met een aantal ecologische aspecten vereist. Dit programma vormt een aansporing voor een ge(cid:239)ntegreerde, multidisciplinaire benadering van pro- blemen van Europese omvang die niet zonder nieuwe wetenschappelijke en technologische vooruitgang kunnen worden opgelost. De mens is een spilelement van het wereldecosysteem, dat met de andere componenten van dat systeem interageert; daarom moet bij de uitvoering van de projecten een correcte balans worden nagestreefd tussen de wetenschappelijke en de sociaal-economische benadering. Het is de bedoeling de belangrijkste problemen aan te pakken met het complete arsenaal van OTO-ac- tiviteiten, van fundamenteel onderzoek tot demonstratieprojecten, en met alle daartoe geschikte instru- menten, met name mechanismen waarmee voorstellen kunnen worden gefinancierd die het hele spec- trum van OTO-activiteiten bestrijken. Doel is de natuurlijke processen en mechanismen en de inter- acties daarvan met menselijke activiteiten beter te begrijpen teneinde nieuwe technieken en instrumenten te ontwikkelen die verdere vorderingen op de weg naar duurzame ontwikkeling mogelijk maken. Onderzoek en technologische ontwikkeling op het gebied van milieu en energie blijven ondanks hun nauwe verwantschap twee onderscheiden gebieden. Daarom zijn voor de uitvoering twee subpro- gramma’s opgezet, te weten „milieu en duurzame ontwikkeling” en „energie”, elk met een eigen begro- ting en programmacomite´. Zo nodig wordt voor informatie-uitwisseling tussen beide comite´s gezorgd. Strategisch doel van het programma Het strategisch doel bestaat erin duurzame ontwikkeling te bevorderen door de inspanningen te con- centreren op bepaalde kernactiviteiten die cruciaal zijn voor het maatschappelijk welzijn en het eco- nomisch concurrentievermogen van Europa. Om de complexe maatschappelijke problemen aan te pakken is een innovatieve benadering vereist, die op twee belangrijke elementen is gebaseerd: ten eerste worden bij de ge(cid:239)ntegreerde multidisciplinaire en multisectorale activiteiten voorzover mogelijk alle belangrijke actoren betrokken, dit wil zeggen part- nerschappen van openbare en particuliere instanties, eindgebruikers, commercie¨le en industrie¨le krin- gen en besluitvormingsinstanties; ten tweede worden die activiteiten toegespitst op het zoeken naar oplossingen voor problemen van strategisch belang, waarbij alleen voorstellen van onmiskenbaar regio- nale, Europese of mondiale betekenis in aanmerking worden genomen. Het Europees OTO is op meer dan e´e´n gebied toonaangevend geworden; Europa is het zichzelf verplicht die dominante positie te handhaven en op wetenschappelijk gebied aan de spits te blijven. Op andere terreinen moet, ten behoeve van de samenleving en van handel en industrie, nog vooruitgang worden geboekt. Sociale doelstellingen. De samenleving stelt steeds hogere eisen op het stuk van de levensstandaard, de veiligheid en de exploitatie van schaarse hulpbronnen, en met name de zekerheid en betaalbaarheid van de energievoorziening en de energiediensten. Met het oog op het bevorderen van het concurrentie- vermogen van de industrie en de handhaving van de kwaliteit van het bestaan van de Europese burgers is een betaalbare en toereikende energievoorziening onontbeerlijk. Tegelijkertijd moeten de milieugevol- gen van energieproductie en -gebruik worden verkleind. Water vertegenwoordigt op economisch, soci- aal en milieugebied een strategische waarde. De groei van de bevolking en de toename van het hoof- delijk verbruik van hulpbronnen, de totstandkoming van economische wereldmarkten en de natuurlijke L 64/64 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 1999 variabiliteit van het aardsysteem hebben nieuwe ernstige milieuproblemen doen ontstaan en andere op de spits gedreven. De zee is van essentieel belang voor de handel en het vervoer in Europa; zij is een bron van talrijke hulpmiddelen en een belangrijke hulpbron voor het toerisme, maar tegelijk ook de eindbestemming voor allerlei bijproducten van menselijke activiteiten. De steden en hun cultureel erf- goed vormen het centrum van het maatschappelijk, cultureel en economisch leven van 80 % van de Europese burgers. Deze fundamentele maatschappelijke problemen zullen nooit worden opgelost indien naast de technologische ontwikkeling niet ook de sociaal-economische context naar behoren wordt geanalyseerd en in aanmerking genomen. Toegevoegde waarde voor Europa en subsidiariteit. De milieuproblematiek in het algemeen, en in het bijzonder de problematiek van energiesystemen, -netwerken en -diensten en de effecten daarvan op het milieu alsmede de kwestie van duurzame ontwikkeling, moeten in een algemeen kader worden bena- derd. Het Europese niveau is daartoe het beste geschikt: de meeste problemen en uitdagingen zijn gemeenschappelijk voor alle lidstaten en de meerderheid van de in het kader van het programma geplande activiteiten heeft zelfs een niet louter Europese maar een mondiale dimensie. Doordat de inspanningen en de beschikbare middelen op cruciale doelstellingen worden geconcentreerd, vormt het programma een essentieel onderdeel van de Europese bijdrage aan internationale initiatieven en pro- gramma’s. Zowel de dankzij gezamenlijke OTO-inspanningen op Europees niveau verworven kennis als de co(cid:246)rdinatie van de thans nog verspreide knowhow in Europa zijn onontbeerlijk, wil men de zeer ernstige problemen aanpakken waarmee de Unie zich geconfronteerd ziet; genoemde elementen, waar- toe ook het normvoorbereidend onderzoek moet worden gerekend, verlenen een echte Europese toege- voegde waarde aan de initiatieven die worden ontplooid om, bijvoorbeeld naar aanleiding van de in Kyoto gemaakte afspraken, een passend regelgevingskader tot stand te brengen. Europees concurrentievermogen en wetenschappelijke en technologische vooruitzichten. Werk maken van duurzame ontwikkeling is alleen mogelijk als men erin slaagt de economische doelstellingen op het gebied van technologische ontwikkeling, concurrentievermogen en groei te verzoenen met de maat- schappelijke verwachtingen op het stuk van levenskwaliteit, werkgelegenheid, veiligheid, gezondheid en kwaliteit van het milieu. Dit is de uitdaging die de Gemeenschap, tegen een achtergrond van verrei- kende structurele en demografische veranderingen en toenemende mondialisering van de economie, dient aan te nemen. Door onze levenskwaliteit te verhogen en economische groei los te koppelen van aantasting van het milieu zullen wij bijdragen tot de versterking van de concurrentiekracht en de toe- name van de werkgelegenheid in Europa. Een verzekerde energiebevoorrading en betrouwbare energie- diensten tegen een voordelige prijs zijn cruciaal voor alle aspecten van de economie. Voor de werkgele- genheid is het van essentieel belang dat de leveranciers en exploitanten van energie-infrastructuur con- currerend zijn op de wereldmarkt. Op wereldschaal zijn de toepassingsmogelijkheden van de resultaten die op diverse terreinen van het programma zullen worden verkregen, uitstekend; zo wordt ook een bij- drage geleverd tot de verbetering van de economische concurrentiekracht en het scheppen van werk- gelegenheid, met name in de watersector, duurzame-energietechnologie, rationeel energiegebruik en hergebruik van hulpbronnen, alsmede technologiee¨n ter verbetering van de energie-efficie¨ntie en de sec- toren water en/of energie. AANSLUITING MET EN COMPLEMENTARITEIT TEN AANZIEN VAN DE ANDERE PROGRAMMA’S Samenwerking, co(cid:246)rdinatie en complementariteit worden aangemoedigd op alle niveaus: binnen de kernactiviteiten van het onderhavige programma, tussen de kernactiviteiten van het onderhavige pro- gramma en die van andere programma’s, inclusief de activiteiten van het GCO. Zulks is binnen dit kader van bijzonder groot belang, aangezien de Gemeenschap zich ertoe heeft verbonden de milieu- beschermingseisen ook op andere beleidsgebieden te laten meewegen. De co(cid:246)rdinatie met de andere thematische programma’s berust op de volgende beginselen: de activiteiten in het kader van het pro- gramma „Behoud van het ecosysteem” worden toegespitst op epidemiologisch onderzoek in verband met de milieu- en klimaatveranderingen, terwijl in het onderhavige programma aandacht wordt besteed aan de consequenties van de klimaatveranderingen voor de menselijke gezondheid; de activiteiten van het programma „Een gebruikersvriendelijke informatiemaatschappij” betreffen in hoofdzaak de ont- wikkeling van informatietechnologiee¨n, die van het onderhavige programma de toepassingsgerichte ver- taling en aanpassing daarvan; de activiteiten van het programma „Een concurrerende en duurzame groei” zijn in hoofdzaak gericht op het ontwerpen en optimaliseren van algemeen inzetbare materialen en technologiee¨n en op de verwerking van industrieel afval door de ondernemingen die het produceren, terwijl de activiteiten van het onderhavige programma worden geconcentreerd op de integratie, de toe- passing en de demonstratie van materiaalgebruik en technologie in de energiesector of in een stedelijke context, op het ontwerpen en ontwikkelen van materialen en technologie om te voorzien in de speci- fieke behoeften van het stadsmilieu of de bescherming van het cultureel erfgoed, alsmede op het beheer van industrieel afval buiten de plaats waar het werd geproduceerd. Met het oog op de samenwerking met kernactiviteiten van andere programma’s moet een mechanisme worden ingesteld om doublures te vermijden. De voornaamste samenwerkingsmogelijkheden betreffen 12. 3. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 64/65 volksgezondheid, voeding en milieu (klimaatverandering en luchtverontreiniging), duurzame ontwikke- ling op het gebied van de landbouw en de visserij (mariene ecosystemen), systemen en diensten voor de burger (aardobservatietechnologiee¨n en energiedistributienetwerken), landvervoer en mariene technolo- giee¨n (mariene ecosystemen, exploitatie en transport van koolwaterstoffen afkomstig uit onderzeese voorraden), duurzame mobiliteit en intermodaal vervoer (stadsmilieu) en innovatieve producten, proce´- de´s en organisatie (stedelijk afval, industrie¨le materialen en proce´de´s). Voorts moet worden gezorgd voor complementariteit en co(cid:246)rdinatie met de horizontale activiteiten van het kaderprogramma. — Wereldomspannende internationale samenwerking met internationale organisaties en met de weten- schappelijke, handels- en industrie¨le kringen van derde landen is onontbeerlijk, wil men het hoofd kunnen bieden aan de talrijke grensoverschrijdende milieuproblemen die het voorwerp zijn van internationale verdragen en programma’s, en aan de consequenties voor het milieu van het energie- beleid van de verschillende landen en hun onderlinge afhankelijkheid inzake energievoorziening. Met de kandidaat-lidstaten wordt nauw contact gehouden met het oog op samenwerking op bepaalde onderzoekgebieden die essentieel zijn om gemeenschappelijke uitdagingen aan te gaan en gelijklopende doelstellingen te realiseren — een en ander in het licht van de prioriteiten van het programma, dat als zodanig openstaat voor organisaties uit derde landen en internationale organi- saties. Het accent blijft liggen op thema’s van gemeenschappelijk belang en op samenwerking, met name op het stuk van de mondiale veranderingen en de daaraan verbonden problemen. Hiertoe worden instrumenten zoals het Europees onderzoeknetwerk voor veranderingen van het aardsys- teem ontwikkeld en gebruikt. Voorts wordt gezorgd voor co(cid:246)rdinatie met het programma „Bevesti- ging van de internationale rol van het communautaire onderzoek”, in het kader waarvan activitei- ten worden ontplooid die van specifiek regionaal belang zijn voor de betrokken derde landen. Rechtspersonen uit derde landen en internationale organisaties kunnen aan dit programma deel- nemen overeenkomstig de in het programma „Bevestiging van de internationale rol van het com- munautaire onderzoek” geformuleerde prioriteiten en doelstellingen en de regels voor deelneming en verspreiding. Er wordt optimaal gebruikgemaakt van de door COST en Eureka geboden moge- lijkheden en van samenwerking met internationale organisaties, teneinde synergiee¨n tot stand te brengen tussen de in het kader van dit programma uitgevoerde activiteiten en projecten en de met nationale middelen gefinancierde onderzoekactiviteiten. Wat de samenwerking met Eureka betreft, kunnen in het kader van de kernactiviteiten projecten over thema’s van gemeenschappelijk belang met het kaderprogramma worden ontwikkeld, overeenkomstig de selectiecriteria en procedures van het kaderprogramma. — Aan activiteiten met betrekking tot innovatie en deelneming van kleine en middelgrote onder- nemingen (KMO’s) wordt bijzondere aandacht geschonken teneinde ervoor te zorgen dat tussen het verkrijgen van onderzoekresultaten en de daadwerkelijke toepassing en exploitatie daarvan door het bedrijfsleven en de besluitvormingsinstanties, zo weinig mogelijk tijd verloren gaat. Omdat in brede kring de overtuiging leeft dat KMO’s een belangrijke bijdrage kunnen leveren tot het innovatieproces, worden zij aangespoord en gestimuleerd om aan alle OTO-activiteiten deel te nemen. Er worden premies voor de verkennende fase toegekend om de deelneming van KMO’s aan gezamenlijke OTO-projecten te bevorderen en om OTO in samenwerkingsverband mogelijk te maken wanneer de betrokken bedrijven niet zelf over een passende onderzoekinfrastructuur beschikken. Een „innovatiecel” centraliseert de promotieactiviteiten met het oog op de verspreiding en de toepassing van de resultaten van dit programma; zij zal ook helpen toezien op de comple- mentariteit en de interacties met de innovatieactiviteiten die in het kader van het programma „In- novatie en deelneming van het MKB” worden ontplooid. — Verbetering van de knowhow, de vaardigheden en de opleiding van Europese onderzoekers en van het inzicht in de sociaal-economische gevolgen van onderzoek op de onder dit programma vallende gebieden is van essentieel belang om te zorgen voor een voldoende beschikbaarheid van de pas- sende expertise en voor tastbare en duurzame gevolgen. Opleiding en sociaal-economisch onder- zoek vormen daarom een integrerend deel van dit programma, aangevuld met passende aansluiting op het horizontale programma „versterking van het menselijk onderzoekpotentieel en verdieping van de fundamentele kennis op sociaal-economisch gebied”. De opleidingsactiviteiten onder dit programma zullen steun voor beurzen omvatten, in de vorm van Marie Curiebeurzen overeenkom- stig de in het horizontale programma gegeven definities en regels, alsmede vervolgcursussen en gespecialiseerde cursussen. A. MILIEU EN DUURZAME ONTWIKKELING Het strategische doel van dit programmaonderdeel is het bevorderen van milieuwetenschap en -techno- logie teneinde de kwaliteit van het bestaan te verbeteren en groei, concurrentievermogen en werkgele- genheid te bevorderen en tegelijkertijd het noodzakelijke duurzame beheer van hulpbronnen en de bescherming van het milieu ter hand te nemen overeenkomstig de doelstellingen van het vijfde milieu- actieprogramma en andere communautaire milieubeleidsinitiatieven te ondersteunen. In het kader van vier kernactiviteiten worden de OTO- en demonstratieprojecten toegespitst op de vol- gende vraagstukken: duurzaam waterbeheer en waterkwaliteit, veranderingen van het aardsysteem, kli- L 64/66 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 1999 maat en biodiversiteit, ge(cid:239)ntegreerd en duurzaam beheer van de natuurlijke rijkdommen van mariene systemen en de stad van morgen en het culturele erfgoed. Daarnaast worden generieke activiteiten ont- wikkeld op het gebied van de bestrijding van grote risico’s, de ontwikkeling van aardobservatietechno- logiee¨n en de sociaal-economische aspecten van duurzame ontwikkeling inzake milieu en energie (ge- volgen voor de samenleving, de economie en de werkgelegenheid). Bijzondere aandacht wordt eveneens besteed aan de noodzaak van een optimaal gebruik van de bestaande Europese onderzoekinfrastructuur en transnationale samenwerking bij de rationele en kostenefficie¨nte ontwikkeling van een Europese onderzoekinfrastructuur voor baanbrekend onderzoek op milieugebied. a) KERNACTIVITEITEN i) Duurzaam waterbeheer en waterkwaliteit O T O - d o e l s t e l l i n g e n e n p r i o r i t e i t e n De algemene doelstelling van deze activiteit bestaat erin de kennis en technologie voort te brengen die noodzakelijk zijn voor het rationeel beheer van waterreserves, voor het oplossen van belangrijke pro- blemen zoals waterschaarste en voor netwerken voor huishoudelijke, industrie¨le en agrarische behoef- ten, zonder dat dit leidt tot ecosysteembederf. Het onderzoek wordt vooral gericht op de volgende thema’s: — Ontwikkeling van technologiee¨n voor waterbehandeling en waterzuivering om verontreiniging te voorkomen, water te zuiveren, verzilting van waterreserves te voorkomen en terug te dringen en water op rationele wijze te gebruiken en/of te hergebruiken, alsmede de ontwikkeling van een ge(cid:239)n- tegreerde benadering voor het beheer van waterreserves en wetlands Doel is de kennis te verwerven en de technieken te optimaliseren die nodig zijn voor een rationeel beheer van de watervoorraden; het aanbod af te stemmen op de vraag zonder de rentabiliteit of de duurzaamheid in gevaar te brengen; de wetenschappelijke basis (ook de wetenschappelijke kennis omtrent gewoonten, mentaliteiten en culturele patronen), de methodiek en de beheerinstrumenten te verfijnen om een beter inzicht te krijgen in de processen en te zorgen voor een ge(cid:239)ntegreerd beheer en een duurzame exploitatie van water en wetlands op stroombekkenniveau, rekening hou- dend met de randvoorwaarden qua beschikbaarheid, milieukwaliteit en sociaal-economische renta- biliteit; en technieken uit te werken voor de preventie van water- en grondwaterverontreiniging, de behandeling en zuivering van verontreinigd water en rationeel gebruik en/of hergebruik van water (in het bijzonder via een benadering die gebaseerd is op gesloten kringlopen en betrouwbare opvang- en distributienetten). OTO-prioriteiten: instrumentarium en methodiek voor kosteneffectief en duurzaam ge(cid:239)ntegreerd beheer van waterreserves en wetlands; doeltreffende overdracht van kennis en knowhow naar de gebruikers van water; ontwikkeling van toepassingen „op ware grootte” in heel Europa ter onder- steuning van het EU-beleid; optimalisatie van de technologie voor het zuiveren en drinkbaar maken van water alsmede van technieken ter beperking van het gebruik en de verontreiniging van water; zuivering van afvalwater bij de bron als integrerend onderdeel van diverse proce´de´s; rationeel her- gebruik van water; toepassing van geslotenkringloopsystemen; ontwikkeling van ge(cid:239)ntegreerde pro- cedures om de toestand van watersystemen te beoordelen; ontwikkeling van geavanceerde proces- sen ter voorkoming en terugdringing van verzilting. — Technologiee¨n voor controle en preventie van verontreiniging, bescherming en beheer van grond- watervoorraden en oppervlaktewateren, met inbegrip van milieukwaliteitsaspecten Doel is de toestand en de evolutie van de waterkwaliteit en de omvang van de reserves, zowel in oppervlaktewateren als in grondwaterlagen, alsmede het functioneren van aquatische en wetland- ecosystemen te karakteriseren en te evalueren met het oog op een rationeler beheer van deze hulp- bronnen. Dit vereist een verfijning van de technieken ter evaluatie en bestrijding van de van lozingspunten en besmette locaties afkomstige verontreiniging en de ontwikkeling van biologische beoordelingsmethoden voor de controle van de waterkwaliteit. OTO-prioriteiten: verbetering van de methoden voor het meten en controleren van de waterkwali- teit en -hoeveelheid; analysetechnieken voor de stromen van verontreinigende stoffen; technolo- giee¨n voor de ge(cid:239)ntegreerde beoordeling van bodemsaneringsmethoden; nutrie¨nten van diffuse bronnen; voorspellende modellen en geavanceerde methodiek voor de evaluatie van de effecten van verontreiniging; geactualiseerde waterkwaliteitscriteria en indicatoren ten behoeve van het water- beleid. 12. 3. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 64/67 — Bewakings-, alarmerings- en meldingssystemen Doel is systemen te ontwikkelen die reageren op een scala van temporele en ruimtelijke schalen, met inbegrip van voorspellende alarmeringssystemen met een directe terugkoppeling van informatie naar de verontreinigingsbron. OTO-prioriteiten: bewakingssystemen voor puntbronnen en diffuse bronnen van verontreiniging en voor de diverse recipie¨nte ecosystemen en ecosysteemcompartimenten; gegevensverwerkings- en controlesystemen, met inbegrip van systemen voor detectie van lekken, stroomvloedbeheersing en beheer van overstromingen en droogteperioden. — Technologiee¨n voor regulering en beheer van de reserves en technologiee¨n voor toepassing in aride, semi-aride en waterarme gebieden Er wordt naar gestreefd de watervoorraden (met inbegrip van grondwater) en aquatische ecosyste- men te beschermen en de kwaliteit ervan in stand te houden, de systemen voor waterbeheer in aride gebieden te optimaliseren en perioden van watertekort beter te beheren. OTO-prioriteiten: ge(cid:239)ntegreerde benadering op stroombekkenniveau; wateronttrekking met inacht- neming van de diverse politieke, sociale, economische en ecologische interacties; verbeterde beheer- systemen met betrekking tot de watervoorraden en het gebruik ervan als hulp bij de besluitvorming op communautair, nationaal, regionaal en plaatselijk niveau. ii) Veranderingen van het aardsysteem, klimaat en biodiversiteit D o e l s t e l l i n g e n e n O T O - a c t i v i t e i t e n Deze kernactiviteit heeft ten doel de wetenschappelijke, technologische en sociaal-economische grond- slagen voor de studie en de kennis van milieuveranderingen te verbeteren en de benodigde instrumen- ten te ontwikkelen. Met het oog op een ge(cid:239)ntegreerde benadering zijn de volgende prioriteiten vast- gesteld. — De processen die aanleiding geven tot veranderingen in het aardsysteem beter doorgronden, detec- teren, evalueren en voorspellen Het gaat erom, op Europees en subregionaal niveau de oorzaken en gevolgen te analyseren van specifieke aspecten van de problematiek van de veranderingen van het aardsysteem zoals klimaat- verandering, aantasting van de ozonlaag, afname van de biodiversiteit, verlies van vruchtbare gron- den en natuurlijke habitats en verstoring van het stromingspatroon in de oceanen. In het perspec- tief van duurzame exploitatie van de natuurlijke rijkdommen zal zowel aan natuurlijke als aan antropogene verschijnselen aandacht worden besteed. OTO-prioriteiten: trends en variabiliteit van de volgende parameters: samenstelling van de atmos- feer, dikte van de ozonlaag en hoeveelheid UV-B-straling; biogeochemische en hydrologische kring- lopen, biodiversiteit, klimaat, oceanische processen en zeeniveau; verband tussen klimaatverande- ring en de frequentie en amplitude van extreme verschijnselen; sociaal-economische interacties en de gevolgen daarvan voor de natuurlijke hulpbronnen en de menselijke gezondheid. — Meer inzicht verschaffen in terrestrische en mariene ecosystemen en de interactie tussen deze en andere ecosystemen De nadruk komt hierbij te liggen op de interactie van de ecosystemen met het aardoppervlak, de bodem (en het gebruik daarvan), het water, de atmosfeer en de oceanen; op de rol van biodiver- siteit en klimaatveranderingen; op de interacties tussen ecosystemen, biogeochemische kringlopen en verschijnselen als grootschalig bodemverval en woestijnvorming. OTO-prioriteiten: scenario’s voor veranderingen van het aardsysteem, de effecten daarvan op terrestrische, aquatische en mariene ecosystemen en de consequenties voor de continu(cid:239)teit van de voedselvoorziening en het gebruik van de natuurlijke rijkdommen; evaluatie van de biodiversiteit en de afname daarvan; evaluatie van de gevolgen en gevaren van veranderingen in het aardsysteem, met inbegrip van klimaatveranderingen, voor cruciale systemen en kwetsbare gebieden; analyse en kwantificering van het functioneren van ecosystemen in het kader van de biogeochemische kringlo- pen; modellering van bodemgebruik en bodemverarmings- en woestijnvormingstendensen. L 64/68 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 1999 — Scenario’s en strategiee¨n ontwikkelen om de gevolgen van veranderingen van het aardsysteem en klimaatveranderingen te voorkomen of af te zwakken c. q. zich eventueel daaraan aan te passen, en om de biodiversiteit in het kader van duurzame ontwikkeling te behouden Doel is de wetenschappelijke grondslagen te leggen voor het ontwikkelen van concrete beheerstra- tegiee¨n en maatregelen om de negatieve gevolgen van de onder deze kernactiviteit vallende ver- schijnselen het hoofd te bieden. OTO-prioriteiten: formulering en evaluatie van alternatieven alsmede beoordeling van de weten- schappelijke, economische, technische en politieke haalbaarheid en de maatschappelijke aanvaard- baarheid daarvan; omstandigheden waarin economische groei kan worden losgekoppeld van aan- tasting van het milieu; evaluatie en versterking van de institutionele capaciteit met het oog op de toepassing van de internationale verdragen. — Steun verlenen voor de ontwikkeling van de Europese component van de mondiale observatiesyste- men voor het klimaat, de terrestrische ecosystemen en de oceanen Het komt er op aan een inventaris op te stellen van de belangrijkste capaciteitstekorten van de bestaande observatiesystemen en deze leemten te helpen aanvullen zodat alle gegevens kunnen wor- den vergaard die nodig zijn voor de voorspelling van veranderingen van het aardsysteem, de evalu- atie van de gevolgen daarvan en de formulering van mogelijke maatregelen als respons daarop. OTO-prioriteiten: ontwikkeling van instrumenten, systemen en methoden voor de totstandbrenging en analyse van gevalideerde lange tijdreeksen voor essentie¨le parameters, verkregen via in situ metingen en toepassing van teledetectietechnieken. Die metingen zullen, naar gelang van de behoef- ten, betrekking hebben op de atmosfeer, de oceanen (onder meer door gebruikmaking van Euro- GOOS), het aardoppervlak, de hydrosfeer, de cryosfeer en de biosfeer. iii) Duurzaam beheer van mariene ecosystemen D o e l s t e l l i n g e n e n O T O - p r i o r i t e i t e n Doel van deze kernactiviteit is het ontwikkelen van een duurzaam ge(cid:239)ntegreerd beheer van de mariene hulpbronnen te bevorderen en invulling te geven aan de maritieme aspecten van het EU-beleid inzake milieu en duurzame ontwikkeling. Deze activiteit moet bijdragen tot een betere co(cid:246)rdinatie van het maritieme beleid van de lidstaten. Dit vergt een permanente inzet; de Europese zeee¨n behoren immers tot de intensiefst gebruikte ter wereld. Ten behoeve van de synergie met andere relevante activiteiten van het kaderprogramma komt er een speciaal co(cid:246)rdinatiemechanisme. De onderzoekdoelstellingen zijn de volgende: — Ontwikkeling van de wetenschappelijke kennis betreffende mariene processen, ecosystemen en interacties Het is zaak de duurzame exploitatie van het zeemilieu en de mariene hulpbronnen te vergemakke- lijken en er tegelijk voor te zorgen dat de structurele en functionele integriteit van de betrokken ecosystemen onaangetast blijft. OTO-prioriteiten: effecten van fysische en ecologische factoren en interacties ter hoogte van ocea- nische fronten op de wijze van functioneren en de natuurlijke variabiliteit van ecosystemen; extreme milieus en de daar voorkomende biologische gemeenschappen: functionele kenmerken en eventuele mogelijkheden tot exploitatie; sedimentsystemen en de rol daarvan bij het beheer en de duurzame exploitatie van het continentaal plat, de continentale helling en de abyssale vlakte; her- komst, wijze van aanvoer en kringloop van verontreinigende stoffen, belangrijke chemische ele- menten en nutrie¨nten en hun rol in het functioneren van ecosystemen. — De antropogene effecten op de biodiversiteit en de duurzame werking van mariene ecosystemen verkleinen, door de oorzaken, gevolgen en mogelijke oplossingen te analyseren en veilige, betaal- bare en duurzame exploitatietechnologiee¨n te ontwikkelen Doel is de gevolgen van menselijke activiteiten voor de biodiversiteit en het duurzaam functioneren van de mariene ecosystemen te beperken en de technologiee¨n te ontwikkelen die nodig zijn om een veilige, winstgevende economische en toch duurzame exploitatie van de mariene hulpbronnen in de hand te werken. 12. 3. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 64/69 OTO-prioriteiten: effecten van menselijke activiteiten, waaronder exploitatie, toerisme en verstede- lijking van kustgebieden, en van introducties van soorten en ingrepen in biogeochemische kringlo- pen op ecosystemen; mechanismen die de evolutie van de mariene biodiversiteit reguleren en de mogelijkheid bieden om negatieve trends om te buigen; processen die de effecten van verontreini- gende stoffen en eutrofie¨ring milderen; herstel van aangetaste ecosystemen. Ontwikkeling van tech- nologiee¨n ten behoeve van: i) de karakterisering en bewaking van mariene milieus; ii) het nemen van monsters; iii) de prospectie van levende hulpbronnen met het oog op biotechnologische toepas- singen; iv) communicatie, analyse van gegevens, systemen voor beeldvorming, modellering en bewaking, diepzee-instrumentering en exploratieplatforms. — Ontwikkeling van de capaciteit inzake bewaking en beheer van kustverschijnselen Doel is de effecten van verontreiniging, overstroming en erosie van met name kwetsbare kusten tegen te gaan en het winnen van land op de zee te vergemakkelijken. OTO-prioriteiten: evolutie op lange termijn van de kustmorfologie; interacties tussen ecologie, met inbegrip van begroeiing en fauna, kustmorfologie, erosie en de gevolgen van menselijke activiteiten; extreme natuurverschijnselen, risicoanalyse, evolutie van de toestand van het zeeoppervlak van open zee naar kust; dynamiek en stabiliteit van aan getijden onderhevige zeearmen en riviermon- dingen; morfodynamische karakteristieken van estuaria en interacties tussen estuaria en kusten; eindbestemming van verontreinigende stoffen; natuurlijke kustbeschermingsmechanismen, evaluatie van de effecten van kunstwerken op het mariene milieu, aanpassing van innovatieve waterbouw- kundige technieken teneinde de verstoring van het ecosysteem tot een minimum te beperken; ont- wikkeling van instrumenten, gegevensbeheer en modellering ten behoeve van een doeltreffende bewaking. — Operationele voorspellingen van door het milieu opgelegde beperkingen ten behoeve van activitei- ten op zee Doel is het uitvoeren van veilige en duurzame offshoreoperaties te vergemakkelijken, gelet op de door het milieu opgelegde beperkingen, en te voorzien in alle noodzakelijke elementen van een goed mariene observatiesysteem. OTO-prioriteiten: ontwikkeling en totstandbrenging van proefsystemen voor bewaking, voorspel- ling en beheer met het oog op de veiligheid van operaties ter zee: i) waarnemings- en meettechnie- ken en -instrumenten voor de systematische bepaling van oceanografische parameters; ii) verbete- ring van de prognosetechnieken door verfijning van de wiskundige modellen waarmee de effecten van natuurlijke en antropogene variaties op de mariene hulpbronnen en ecosystemen worden voor- speld; iii) methoden ter beoordeling van de relevantie van milieuparameters; en iv) beste praktijk die verenigbaar is met de internationale regelgeving en verdragen. iv) De stad van morgen en het culturele erfgoed D o e l s t e l l i n g e n e n O T O - p r i o r i t e i t e n Algemeen doel van deze kernactiviteit is de ondersteuning van duurzame economische ontwikkeling en concurrentievermogen, de verbetering van het beheer en de ge(cid:239)ntegreerde planning van steden alsook de bescherming en bevordering van de levenskwaliteit en de culturele identiteit van de Europese burger. De activiteit is gericht op het vergaren van ge(cid:239)ntegreerde sociaal-economische basiskennis en op pro- ducten, diensten, instrumenten en technologiee¨n die bijdragen tot een beter beheer van de steden en uitvoering van de plaatselijke Agenda 21 en op aspecten van de milieuproblematiek zoals de beperking van het energieverbruik en de uitstoot van verontreinigende stoffen. — Ge(cid:239)ntegreerde benadering van duurzame stadsontwikkeling en rationeel gebruik van hulpbronnen Doel is de totstandbrenging van nieuwe modellen voor de duurzame ontwikkeling van de Europese steden en stedelijke gebieden, de opstelling van sociaal-economische scenario’s voor de middellange en lange termijn en de uitvoering van activiteiten op het stuk van onderzoek, ontwikkeling en demonstratie, met name toegespitst op de versterking en bevordering van het economisch concur- rentievermogen, stadsplanning en stedelijke architectuur, sociale integratie, veiligheid en energie-ef- ficie¨ntie en -zuinigheid (met name in gebouwen en bij het stadsvervoer), alsook op de exploitatie van informatienetwerken (het concept van de „digitale stad”). OTO-prioriteiten: stadsontwikkelingsscenario’s en instrumenten voor ge(cid:239)ntegreerde planning; ont- wikkeling van strategiee¨n voor het scheppen van banen en sociaal-economische integratie, waarbij L 64/70 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 1999 mede rekening wordt gehouden met veiligheid en multiculturele aspecten; gevolgen van technolo- giee¨n, infrastructuur, geluidshinder en luchtverontreiniging van allerlei herkomst voor de maat- schappelijke ontwikkeling, veranderingen in het gebruik van stadsruimte, benutting van hulpmid- delen, volksgezondheid en milieu; beheer van de vraag, zekerheid en veiligheid van de bevoor- rading met essentie¨le hulpmiddelen (energie, ruimte, water enz. ); ge(cid:239)ntegreerde benaderingen ter verbetering van het zuinig gebruik van hulpmiddelen en ter vermindering van verontreiniging en afvalproductie, rekening houdend met de maatschappelijke en ecologische leefbaarheid. — Bescherming, instandhouding en restauratie van het Europese culturele erfgoed Doel is een degelijk beheer van de culturele rijkdommen van steden en stedelijke gebieden, teneinde de levenskwaliteit van de burgers te verbeteren en stimulansen te bieden voor het toerisme en de werkgelegenheid. OTO-prioriteiten: producten, methodieken en technologiee¨n voor diagnose, bescherming, instand- houding, restauratie en duurzaam gebruik van het Europese culturele erfgoed, waarbij de aandacht in eerste instantie uitgaat naar de bevordering van de uitstraling van het roerende en onroerende cultuurbezit en de levenskwaliteit; maatregelen ter bescherming van het culturele erfgoed tegen door natuurlijke en antropogene invloeden veroorzaakte risico’s; methodologiee¨n, met inbegrip van risico-evaluatie, ten dienste van een harmonische en zinvolle inpassing van het culturele erf- goed in het stedelijke milieu. — Ontwikkeling en demonstratie van betrouwbare, milieuvriendelijke, economisch doeltreffende en duurzame technologiee¨n voor de instandhouding, restauratie, renovatie, bouw, afbraak en sloop van de gebouwde omgeving en met name van grote gebouwencomplexen Doel is de gebouwde omgeving op zodanige wijze in stand te houden, te renoveren, tot haar recht te laten komen, te beschermen en te ontwikkelen dat aan de maatschappelijke behoeften en cultu- rele verlangens wordt voldaan, de leefbaarheid van de omgeving op langere termijn wordt gegaran- deerd en de levenskwaliteit wordt verbeterd. OTO-prioriteiten: kosteneffectieve, betrouwbare en milieuvriendelijke technologiee¨n voor de plan- ning, het onderhoud, het herstel, de modernisering, de herbestemming, de bouw, de afbraak en de sloop van de gebouwde omgeving en met name van grote gebouwencomplexen; essentie¨le voorzie- ningen in de strijd tegen aftakeling en verval; doeltreffender inrichting van de nutsvoorzieningen (materie¨le hulpmiddelen, energie, water enz. ); veiligheid en betrouwbaarheid en sociale factoren; optimaal gebruik en hergebruik van de (bovengrondse en ondergrondse) ruimte, met inbegrip van de sanering en het nuttig gebruik van verontreinigde gronden; betrouwbare milieueffectbeoordelin- gen; beheer van het binnenmilieu. — Vergelijkende evaluatie en kosteneffectieve toepassing van strategiee¨n voor duurzame vervoersyste- men in de stedelijke omgeving Doel is het bevorderen van duurzame, kosteneffectieve en op de gebruikers gerichte strategiee¨n en oplossingen voor het vervoer die aansluiten bij de algemene stedelijke context, teneinde de veront- reinigingsniveaus (geluid en emissies) en verkeersopstoppingen radicaal te verminderen tegen een voor de gebruikers betaalbare kostprijs en er tegelijkertijd voor te zorgen dat die systemen goed werken en de kwaliteit van het bestaan, ook in sociaal-economisch opzicht, en het behoud van het culturele erfgoed gewaarborgd zijn. OTO-prioriteiten: vergelijkende evaluatie en demonstratie van strategische benaderingen en van technische oplossingen voor innoverende, duurzame collectieve en individuele vervoerssystemen en -methoden en de bijbehorende infrastructuur in een specifieke stedelijke context. b) GENERIEKE ACTIVITEITEN IN VERBAND MET ONDERZOEK EN ONTWIKKELING — Bestrijding van belangrijke natuurlijke en technologische risico’s D o e l s t e l l i n g e n e n O T O - p r i o r i t e i t e n Het doel bestaat erin, via een beter inzicht in de processen, mechanismen en fenomenen die natuur- lijke en technologische risico’s veroorzaken, technieken en methoden te ontwikkelen met het oog op milieueffectbeoordeling, voorspelling, preventie, evaluatie en risicobeheersing. Ook worden acti- viteiten ontwikkeld die de basis kunnen vormen voor het opzetten van verbeterde besluitvormings- systemen alsmede evaluatie- en valideringsinstrumenten voor de beoordeling van risico’s en het beheer van crisissituaties. 12. 3. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 64/71 OTO-prioriteiten: identificatie en analyse van factoren die het niveau van natuurlijke risico’s ver- hogen; ontwikkeling en verfijning van de methoden, modellen en instrumenten voor kwetsbaar- heids- en risicobeoordeling, met inbegrip van de kwantificering van huidige en toekomstige risico- niveaus; ontwikkeling van doeltreffende instrumenten en methoden voor het beheer van gegevens; ontwikkeling van innovatieve methoden en technieken ter bestrijding van rampen en ter verzach- ting van de consequenties daarvan; verbetering van de operationele veiligheid van gevaarlijke installaties. — Aardobservatietechnologiee¨n met gebruikmaking van satellieten (1) D o e l s t e l l i n g e n e n O T O - p r i o r i t e i t e n Het strategisch doel is het uitbouwen van een permanente operationele Europese capaciteit voor aardobservatie vanuit de ruimte, die het mogelijk zal maken onze inzichten in het functioneren van het aardsysteem te verdiepen, ons natuurlijke erfgoed doeltreffender te beschermen, de natuurlijke hulpbronnen beter te beheren en belangrijke risico’s te beperken. Deze OTO-activiteit moet resulte- ren in aardobservatietoepassingen, -producten en -diensten ten behoeve van de bewaking van het milieu, het beheer van natuurlijke hulpbronnen, de ruimtelijke ordening en ecosystemen. Daarmee moet tegemoet worden gekomen aan de behoeften van een brede scala van gebruikers, met name in de overheidsdiensten van de lidstaten. Zo wordt aardobservatie, waar zulks nodig is, op natuur- lijke wijze ge(cid:239)ntegreerd met andere relevante technologiee¨n zoals teledetectie vanuit de lucht, ruim- tetelecommunicatie, navigatietechnologie en geografische informatiesystemen. De hierna genoemde onderzoekprioriteiten worden uitgevoerd overeenkomstig de doelstellingen van het project „Aardobservatiecentrum”. OTO-prioriteiten: innovatieve experimentele toepassingen en gericht methodologisch onderzoek ter verbetering van doeltreffendheid van activiteiten op gebieden die voor het EU-beleid prioritair zijn; onderzoek van technische, juridische en economische aspecten; analyse van de behoeften en haal- baarheidsonderzoek, teneinde te bepalen welke specificaties met het oog op de nieuwe diensten en taken vereist zijn; uitwerking van nieuwe scenario’s met het oog op de totstandbrenging van auto- nome operationele diensten; promotie-, voorlichtings- en opleidingscampagnes met het oog op een betere exploitatie van de aardobservatiegegevens en van de huidige en toekomstige informatiebron- nen. — Sociaal-economische aspecten van milieuveranderingen uit het oogpunt van duurzame ontwikkeling (gevolgen voor samenleving, economie en werkgelegenheid) D o e l s t e l l i n g e n e n O T O - a c t i v i t e i t e n Algemeen doel is de totstandbrenging van een solide wetenschappelijke basis voor de uitwerking van modellen van duurzame ontwikkeling en de bevordering van de toepassing en benutting daar- van. Voorts is het de bedoeling dat de activiteiten bijdragen tot de inachtneming van duurzame ontwikkeling en de cruciale sectoren van het communautaire beleid, bijvoorbeeld industrie, trans- port en toerisme, alsmede in de kernactiviteiten van het vijfde kaderprogramma. Wil bedoelde integratie met succes worden bekroond, dan moet werk worden gemaakt van een inventarisatie en analyse van de fundamentele interacties tussen factoren zoals de sociaal-economi- sche krachten die technologische veranderingen teweegbrengen, de mondialisering van de eco- nomie, de maatschappelijke processen, de ecologische veranderingen en de sociaal-economische consequenties daarvan. Of van deze kennis een doeltreffend gebruik kan worden gemaakt bij de formulering van het beleid, hangt af van de mate waarin geavanceerde strategische methoden en instrumenten worden ontwikkeld en verfijnd. OTO-prioriteiten: inventarisatie en evaluatie van de fundamentele interacties tussen sociaal-eco- nomische ontwikkeling en milieuveranderingen; evaluatie van de dynamiek en de consequenties van deze interacties uit strategisch, institutioneel en demografisch oogpunt, maar ook in het per- spectief van productie en consumptie, technologische ontwikkeling, distributie, veiligheid, cultuur en ethiek. Ontwikkeling en toepassing van methoden en instrumenten voor de bevordering en de integratie van economische, maatschappelijke en milieudoelstellingen; omschrijving en kwantifice- ring van de prestaties op het stuk van duurzame ontwikkeling en ten behoeve van milieuboekhou- ding, selectie van indicatoren van duurzame ontwikkeling en analyse van „ecological footprints”. (1) De activiteiten in verband met ruimtetechnologie in het kader van de diverse programma’s worden centraal geco(cid:246)rdineerd. L 64/72 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 1999 Ontwerp en vergelijkende analyse van diverse benaderingen van ecologische efficie¨ntie, onder meer ten aanzien van het rationele gebruik van hulpbronnen en de industrie¨le ecologie; duurzame pro- ductie- en consumptiepatronen; beginselen van goed ecologisch beheer als waarborg voor duur- zame ontwikkeling. c) STEUN VOOR ONDERZOEKINFRASTRUCTUUR Doelstellingen Bevordering van het transnationale gebruik van openbare en particuliere infrastructuur die in essentie¨le behoeften voorziet, teneinde die beter te benutten, doublures te vermijden en in eventuele nieuwe prio- ritaire behoeften te voorzien. Activiteiten Om de Europese toegevoegde waarde te maximaliseren en de inspanningen zoveel mogelijk te laten renderen, wordt de communautaire steun geconcentreerd op: — transnationale co(cid:246)rdinatie, ge(cid:239)ntegreerd beheer van specifiek met de exploitatie samenhangende aspecten, verbetering van de bestaande infrastructuur en vergroting van de toegankelijkheid daar- van; — co(cid:246)rdinatie en bevordering van de complementariteit van nationale en multinationale initiatieven die erop gericht zijn de vereiste infrastructuur op Europees niveau tot stand te brengen; — het opzetten van netwerken van wetenschappers en gebruikers rond onderzoekprojecten en speci- fieke opleidingsactiviteiten die zijn toegespitst op het gebruik van welbepaalde infrastructuur of op de samenwerking van een aantal partners met het oog op de totstandbrenging van een ge(cid:239)ntegreerd dienstverlenend lichaam; — vergroting van de compatibiliteit van de verschillende systemen, teneinde de snelle en doeltreffende integratie van faciliteiten en hulpmiddelen mogelijk te maken. Infrastructuur De ondersteunende infrastructuur die het mogelijk moet maken het aardsysteem (met inbegrip van de oceanen) te observeren en te analyseren teneinde de kwaliteit van de prognoses inzake natuurrampen- gevaar en veranderingen van het aardsysteem te verbeteren, omvat met name: — onderzoekinstallaties voor de studie van het klimaat en de veranderingen van het aardsysteem: cen- tra voor klimatologische voorspellingen, supercomputers, archiveringsfaciliteiten, centra voor ge(cid:239)n- tegreerde evaluatie, databanken betreffende het klimaat en de veranderingen van het aardsysteem, simulatieruimten, grondstations en vliegtuigen voor waarneming van de atmosfeer, instrumenten en netwerken voor het vergaren van paleo-ecologische informatie, taxonomische faciliteiten; — installaties voor marien onderzoek: databanken met gegevens over het mariene milieu, collecties specimens van marien materiaal, taxonomische faciliteiten, proefbekkens, onderzoekschepen, drij- vende platforms en centra ten behoeve van oceanografische voorspellingen, bemande en onbe- mande waarnemingssystemen en robots; — onderzoekinstallaties in verband met natuurrampengevaar: essentie¨le installaties en operationele netwerken voor het vergaren van gegevens betreffende aardbevingen, overstromingen, stormvloe- den, stormen, aardverschuivingen, vulkaanuitbarstingen en bosbranden. B. ENERGIE Het strategische doel van dit programmaonderdeel is voor Europa duurzame energiesystemen en -dien- sten te ontwikkelen en bij te dragen tot een duurzamere ontwikkeling van de aarde als geheel, die moet leiden tot een beter gegarandeerde en meer gediversifieerde energievoorziening, het aanbieden van energiediensten van goede kwaliteit tegen geringe kosten, meer industrie¨le concurrentiekracht en een geringere belasting van het milieu. Via twee kernactiviteiten zullen de OTO- en demonstratieprojecten voornamelijk worden toegespitst op het aanpakken van het vraagstuk van schonere energiesystemen met inbegrip van duurzame energie 12. 3. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 64/73 en dat van economische en efficie¨nte energie voor een concurrerend Europa, alsmede op generieke acti- viteiten op het vlak van de sociaal-economische facetten van energie in het perspectief van duurzame ontwikkeling (gevolgen voor samenleving, economie en werkgelegenheid). a) KERNACTIVITEITEN i) Schonere energiesystemen, met inbegrip van systemen op basis van duurzame energiebronnen D o e l s t e l l i n g e n e n O T O - p r i o r i t e i t e n Deze kernactiviteit beoogt de ontwikkeling en demonstratie van technologiee¨n alsmede daarmee ver- band houdende maatregelen die ertoe bijdragen om de milieueffecten van energieproductie en -gebruik in Europa zoveel mogelijk te beperken zonder afbreuk te doen aan de doelstellingen van het energiebe- leid, met inbegrip van de vermindering van de afhankelijkheid van de Gemeenschap van ingevoerde energie. Deze technologiee¨n zullen het mogelijk maken de belasting van de ecosystemen te verminderen door een zowel plaatselijke als mondiale reductie van de uitstoot en door een toename van het aandeel van nieuwe en duurzame energiebronnen. Ook wordt werk gemaakt van onderzoek naar schone en vooral duurzame energiebronnen alsmede van maatregelen om het milieueffect van het huidige gebruik van fossiele brandstoffen te helpen verminderen. Er worden activiteiten ontwikkeld op de volgende gebieden. — Grootschalige productie van elektriciteit en/of warmte met verminderde CO2-emissies uit steen- kool, biomassa en andere brandstoffen, onder meer via gecombineerde warmte/krachtproductie Er wordt gestreefd naar een significante verbetering van het rendement en een dito vermindering van de kostprijs, de externe afhankelijkheid en de milieueffecten van energieomzettingsproce´de´s, zowel op basis van fossiele brandstoffen als op basis van duurzame energiebronnen. OTO-prioriteiten: verbranding en andere thermochemische omzettingsproce´de´s (bv. vergassing, pyrolyse); elektriciteits- en/of warmteopwekking met verminderde CO2-uitstoot op basis van steen- kool, biomassa, afval of andere brandstoffen; verbetering van het rendement van gasturbines; gecombineerde warmte/krachtproductie. — Ontwikkeling en demonstratie, mede met het oog op gedecentraliseerde productie, van de voor- naamste nieuwe en duurzame energiebronnen, in het bijzonder biomassa, windenergie en zonne- energie, en brandstofcellen Er wordt gestreefd naar een uitbreiding van de toepassing van nieuwe en duurzame energiebronnen in het kader van aan het net gekoppelde of autonome systemen, wanneer genoemde technologiee¨n in aanzienlijke mate kunnen bijdragen tot de energievoorziening. OTO-prioriteiten: brandstofcellen bestemd voor stationaire toepassingen en toepassingen in de sec- tor transport; schone conversieproce´de´s en kosteneffectieve benutting van biomassa in het kader van energieproductiesystemen voor warmte en kracht; toepassing van windenergie te land en ter zee; fotovolta(cid:239)sche en thermische zonneceltechnologie; andere op duurzame energievormen geba- seerde toepassingen die een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan de algemene doelstellingen van het programma. — Integratie van nieuwe en duurzame energiebronnen in energiesystemen Met deze activiteit wordt beoogd de problemen in samenhang met de inpassing van nieuwe ener- giebronnen in de bestaande energiesystemen te overwinnen, nieuwe toepassingen te ontwikkelen en de hindernissen uit de weg te ruimen die een ruimere toepassing van duurzame energievormen in de weg staan. OTO-prioriteiten: oplossing van de technische problemen die samenhangen met de inpassing van duurzame energievormen in de energienetwerken en proce´de´s; hybride systemen waarin diverse duurzame energievormen onderling of met traditionele systemen worden gecombineerd; verhoging van de aanvaardbaarheid van duurzame energievormen door het verminderen van horizonvervui- ling en geluidshinder; inventarisatie en zo mogelijk eliminatie van de factoren van andere dan tech- nologische aard die de integratie van duurzame energievormen in de weg staan. L 64/74 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 1999 — Rendabele technologiee¨n voor het beperken van de door elektriciteitsproductie veroorzaakte milieuschade Hier is het doel de milieueffecten van de opwekking van elektriciteit te verminderen en daarbij in eerste instantie de meest vervuilende energiestromen aan te pakken. OTO-prioriteiten: uitstootverminderingstechnologiee¨n voor elektrische centrales (bv. ter beperking van de uitstoot van CO2, SOx, NOx en andere verontreinigende stoffen); reiniging van hete gassen; wetenschappelijke basiskennis van de betrokken processen. ii) Economische en efficie¨nte energie voor een concurrerend Europa D o e l s t e l l i n g e n e n O T O - p r i o r i t e i t e n Met deze kernactiviteit wordt beoogd Europa een betrouwbare, schone, efficie¨nte, veilige en economi- sche energievoorziening te bieden ten bate van de burger, de maatschappij en de concurrentiepositie van de Europese industrie. Het komt er op aan de energie doeltreffender te benutten door het inzetten van technologiee¨n die de totale kosten wezenlijk kunnen verlagen en de energie-intensiteit, de milieu- effecten, de externe afhankelijkheid kunnen beperken. In elke fase van de energiecyclus — productie, distributie en gebruik — zullen maatregelen moeten worden getroffen om de efficie¨ntie te verhogen en de kosten te verlagen. De werkzaamheden zullen betrekking hebben op: — Technologiee¨n voor een rationeel en efficie¨nt eindgebruik van energie Hierbij is het zaak een beslissende stap te doen in de richting van een duurzaam energiesysteem, en wel via een aanzienlijke vermindering van de energie-intensiteit van de vraag en een meer doeltref- fend en duurzaam energiegebruik in de bebouwde omgeving, de transportsector en de industrie (met inbegrip van de landbouw). Daartoe moeten nieuwe technologiee¨n worden ontwikkeld en in de praktijk gebracht, moeten bestaande technologiee¨n worden verbeterd en moeten verspreidings- en demonstratieactiviteiten worden opgezet die erop gericht zijn het gedrag van de gebruiker bij te sturen. De OTO-activiteiten worden toegespitst op de sectoren die qua duurzaam energiegebruik de beste kansen lijken te bieden. OTO-prioriteiten: er zal in het bijzonder aandacht worden geschonken aan sectoroverstijgende technologiee¨n, zoals procesbeheersing, en aan een integrale aanpak ter verbetering van de energie- efficie¨ntie in de gebouwde omgeving, vervoer en industrie, met inbegrip van de landbouw; verlich- ting, verwarming, klimaatregeling in binnenruimten en ge(cid:239)ntegreerde toepassing van duurzame energiebronnen in gebouwen; verbetering van de energie- en milieuprestaties van voertuigen en transportinfrastructuur, met inbegrip van brandstoffen, opslag, energieomzettingen, verbranding en overbrenging van energie; vermindering van de energie-intensiteit van industrie¨le proce´de´s, met de nadruk op procesintegratie, scheiding en droging. — Technologiee¨n voor het transport en de distributie van energie Doel is maximaal profijt te halen uit de toepassing van „slimme” energienetwerken om de doeltref- fendheid van het energiesysteem als geheel te optimaliseren door de flexibiliteit, de betrouwbaar- heid en het concurrentievermogen van de energietransport- en -distributiesystemen te verbeteren en de kosten, transmissieverliezen en milieueffecten te verminderen. Bijzondere aandacht verdienen de bevordering van de integratie van nieuwe bevoorradingsbronnen in de Europese energienetten als- mede het beheer en de consolidering van de geliberaliseerde energiemarkten. OTO-prioriteiten: „slimme” energietransport- en -distributiesystemen; gas- en elektriciteitstrans- port over lange afstanden; geoptimaliseerde netbeheer- en -bewakingssystemen; optimalisatie van het rendement van elektriciteit, gas, verwarming en klimaatbeheersing in de stedelijke omgeving; supergeleiding. — Technologiee¨n voor energieopslag, zowel op macro- als op microniveau Doel is de efficie¨ntie van energieopslag te verbeteren en het milieueffect te verminderen. Op macro- schaal gaat het erom de voordelen van intermitterende bronnen van duurzame energie te optimali- seren; op middelgrote schaal wordt gedacht aan de ontwikkeling van niet-vervuilende voertuigen; wat het microniveau betreft, zijn de activiteiten gericht op de verdere miniaturisering van elektro- nische componenten. OTO-prioriteiten: betrouwbare en economische energieopslagtechnologiee¨n, met inbegrip van vloeibaar aardgas en vloeibaar petroleumgas, H2 en geavanceerde batterijen, zowel op macro- als op microschaal, voor stationaire en mobiele toepassingen. 12. 3. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 64/75 — Grotere efficie¨ntie bij de exploratie, winning en productie van koolwaterstoffen Doel is een betere inventarisatie van de in de Europese Unie beschikbare energiebronnen, de opti- malisatie van de exploitatie daarvan en de vermindering van de aan de energiewinning verbonden kosten en milieueffecten door de ontwikkeling van technologiee¨n die beter kunnen concurreren op de wereldmarkt. OTO-prioriteiten: verbeterd instrumentarium voor het karakteriseren en beheren van de koolwater- stoffenvoorraden; technologiee¨n voor de exploratie en winning van koolwaterstoffen, met name op moeilijk te bereiken plaatsen en op de zeebodem; vermindering van de milieueffecten en geavan- ceerde technieken voor de winning van koolwaterstoffen, met inbegrip van technieken die een rui- mer toepassingsgebied hebben (bv. bij de benutting van aardwarmte); winning van koolwaterstof- fen uit steenkoollagen. — Verbetering van de efficie¨ntie van nieuwe en duurzame energiebronnen Gestreefd wordt naar een zo breed mogelijke toepassing van duurzame energiebronnen door een vermindering van de kostprijs van de toepassing daarvan bij de energieproductie, een verdieping van onze kennis van de duurzame energiebronnen waarover Europa beschikt, een verbetering van de doeltreffendheid van de technologie en een vermindering van de fabricagekosten. OTO-prioriteiten: toepassing van biomassa en afval als energiebronnen; verbetering van het rende- ment van fotovolta(cid:239)sche zonnecellen en windturbines; vermindering van de productiekosten in samenhang met duurzame-energietechnologiee¨n (bv. turbineschoepen, fotovolta(cid:239)sche modules …). — Uitwerking van technologische scenario’s voor vraag en aanbod in economie/milieu/energiesyste- men, met inbegrip van de interacties daartussen, alsmede analyse van de kosteneffectiviteit (geba- seerd op de hele economische levensduur) en de efficie¨ntie van de diverse energiebronnen Doel is strategiee¨n uit te werken inzake productie en gebruik van energie, invoering van nieuwe energietechnologiee¨n en ontwikkeling van het beleid. OTO-prioriteiten: analyse van lange- en kortetermijnscenario’s van vraag en aanbod op wereld-, Gemeenschaps- en regionaal niveau in het licht van de economische ontwikkeling en de maatschap- pelijke en ecologische behoeften; modellering en analyse van de effecten van het gevoerde beleid; algemene evaluatie van de energiemarkten en de technologische consequenties, rekening houdend met het functioneren van geliberaliseerde energiemarkten. b) GENERIEKE ACTIVITEITEN IN VERBAND MET ONDERZOEK EN ONTWIKKELING — Studie van de sociaal-economische aspecten van energie in het perspectief van duurzame ontwikke- ling (gevolgen voor de samenleving, de economie en de werkgelegenheid) D o e l s t e l l i n g e n e n O T O - p r i o r i t e i t e n Beoogd wordt de ontwikkeling en toepassing van instrumenten voor de evaluatie en de bewaking van de sociaal-economische aspecten van energietechnologiee¨n, -systemen en -diensten. De benade- ring die daarbij wordt gehanteerd, omvat een „technologische evaluatie” op projectniveau en daar- naast een „globale systeemanalyse” die een ruimer perspectief garandeert. OTO-prioriteiten: wat de „technologische evaluatie” betreft: maatschappelijke dimensie (gedrags- patronen, maatschappelijke acceptatie), innovatieaspect (met name „command-and-control”-maat- regelen en de effecten van andere beleidstakken), analyse van externe factoren en de internalisatie daarvan, en ten slotte vergelijkende evaluatie; wat de „systeemanalyse” betreft: inzicht in de rela- ties tussen energie, milieu, technologie en economische groei, rekening houdend met de maatschap- pelijke waarden, de natuurlijke hulpbronnen en het menselijk potentieel. L 64/76 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 3. 1999 BIJLAGE III NADERE BEPALINGEN VOOR DE UITVOERING VAN HET PROGRAMMA Het specifieke programma wordt uitgevoerd door middel van OTO-werkzaamheden onder contract, als omschreven in de bijlagen II en IV van het vijfde kaderprogramma. Daarnaast zijn de volgende bepalingen, eigen aan dit specifieke programma, van toepassing. De begeleidende maatregelen behelzen met name: 1. Begeleidende maatregelen — studies ter ondersteuning van het specifieke programma, inclusief de voorbereiding van toekom- stige activiteiten; — uitwisseling van informatie, conferenties, studiebijeenkomsten, workshops, alsmede wetenschappe- lijke en technische vergaderingen; — gebruik van externe knowhow, inclusief toegang tot wetenschappelijke gegevensbanken, in het bij- zonder met het oog op de in artikel 5, lid 1, van het vijfde kaderprogramma bedoelde toetsing van het specifieke programma, de in artikel 5, lid 2, van het vijfde kaderprogramma bedoelde externe evaluatie, de evaluatie van de OTO-werkzaamheden onder contract en het toezicht op de uitvoe- ring ervan; — activiteiten op het gebied van verspreiding, informatie en communicatie, inclusief wetenschappe- lijke publicaties, activiteiten voor de exploitatie van de resultaten en de overdracht van technologie, het stimuleren van innovatiefinanciering en bijstand bij de bescherming van de intellectuele eigen- dom; — opleidingsprogramma’s in verband met de onder het specifieke programma vallende OTO-activitei- ten, met uitzondering van Marie Curiebeurzen; — ondersteuning van regelingen voor het verstrekken van informatie en bijstand aan bij onderzoek betrokken partijen, waaronder KMO’s, onder meer door de ontwikkeling van nauwere internatio- nale wetenschappelijke samenwerking; — steun voor de bevordering van gemeenschappelijke datastructuren en voor de compatibiliteit, de normalisatie, de verwerking, het beheer en de uitwisseling van gegevens; — gebruik van externe knowhow bij het organiseren en verstrekken van toegang tot informatie, bij- stand en innovatiebevorderende diensten en netwerken. 2. Hoogte van de financie¨le bijdrage In het specifieke geval van OTO-projecten, demonstratieprojecten en ge(cid:239)ntegreerde projecten komen de kosten die samenhangen met de exploitatie van onderzoekschepen, mariene platforms en luchtschepen voor subsidie¨ring in aanmerking. Deze kosten worden in het werkprogramma nader ontleed. 3. Aanvullende bepalingen inzake de regels voor deelneming en verspreiding Dit programma staat ook open voor deelneming op projectbasis van in derde landen gevestigde juri- dische entiteiten en internationale organisaties, voorzover deze deelneming een effectieve bijdrage levert tot de uitvoering van het programma. Deze entiteiten en internationale organisaties kunnen bij wijze van uitzondering ook financie¨le steun krijgen wanneer hun deelneming nuttig is en een meerwaarde oplevert voor de verwezenlijking van de doelstellingen van het programma. 4. Co(cid:246)rdinatieregelingen De Commissie zal zich beijveren om complementariteit tot stand te brengen tussen OTO-werkzaamhe- den onder contract, in het kader van het programma, met name door deze te groeperen rond een gemeenschappelijke doelstelling, en om doublures te vermijden; de rechtmatige belangen van de indie- ners van voorstellen voor OTO-werkzaamheden onder contract worden daarbij gerespecteerd. In deze context zullen ook de beide programmacomite´s zo nodig voor co(cid:246)rdinatie zorgen. 12. 3. 1999 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 64/77 Voorzover mogelijk, vindt eveneens co(cid:246)rdinatie plaats tussen de werkzaamheden in het kader van het specifieke programma en de werkzaamheden in het kader van: — andere specifieke programma’s ter uitvoering van het vijfde kaderprogramma; — de programma’s voor onderzoek en onderwijs ter uitvoering van Besluit 1999/64/Euratom van de Raad van 22 december 1998 betreffende het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeen- schap voor Atoomenergie (Euratom) voor activiteiten op het gebied van onderzoek en onderwijs (1998-2002) (1); — andere Europese samenwerkingsverbanden op het gebied van onderzoek, zoals Eureka en COST; — andere communautaire instrumenten in verband met onderzoek. Deze co(cid:246)rdinatie omvat: i) het aangeven van gemeenschappelijke thema’s of prioriteiten hetgeen met name dient te leiden tot: — uitwisseling van informatie; — de uitvoering van gezamenlijk vastgestelde werkzaamheden, hetgeen er met name toe leidt dat een van de procedures als bedoeld in artikel 9 van de regels voor deelneming en verspreiding gezamenlijk wordt ingeleid; ii) het herschikken van voorstellen voor OTO-werkzaamheden onder contract tussen specifieke pro- gramma’s, c. q. tussen het specifieke programma en een programma voor onderzoek en onderwijs. (1) PB L 26 van 1. 2. 1999, blz. 34