title: Έκθεση της Επιτροπής - Ενδιάμεση Επισκόπηση - Προγράμματα των στόχων 1 και 6 (1994-99) - Διαμόρφωση μιας διαχειριστικής παιδείας μέσω της αξιολόγησης: προς την βέλτιστη πρακτική

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ τ* τ* Βρυξέλλες, 07. 01. 1999 COM(1998)782 τελικό ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΝΔΙΆΜΕΣΗΣ ΕΠΙΣΚΌΠΗΣΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ 1 ΚΑΙ 6 (1994-99) ΔΙΑΜΟΡΦΩΣΗ ΜΙΑΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΜΕΣΩ ΤΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ: ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΒΕΛΤΙΣΤΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ Σύνοψη Ενδιάμεση αξιολόγηση: αύξηση της αποτελεσματικότητας 1. Η ενδιάμεση επισκόπηση των προγραμμάτων των Στόχων 1 και 6 είναι διαδικασία που τροφοδοτείται κατά κύριο λόγο από τις διάφορες ενδιάμεσες αξιολογήσεις οι οποίες πραγματοποιούνται σε επίπεδο προγράμματος. Λαμβάνει επίσης υπόψη και άλλα στοιχεία, όπως το εθνικό πλαίσιο πολιτικής, ή προτεραιότητες της ίδιας της ΕΕ και άλλες συναφείς αναλύσεις στρατηγικής. Βασικός στόχος, λοιπόν, της ενδιάμεσης επισκόπησης είναι η διεξοδική και συστηματική εκτίμηση των προγραμμάτων, που οδηγεί, όταν αυτό είναι αναγκαίο, στην προσαρμογή προτεραιοτήτων και στην ανακατανομή των πόρων για κάθε πρόγραμμα. 2. Η παρούσα ενδιάμεση επισκόπηση καταρτίστηκε με βάση πολλές εργασίες αξιολόγησης (άνω των 100) και έχουν εκφρασθεί γι αυτήν θετικότατα σχόλια σε συζητήσεις με τις εθν\κές αρχές. 3. Η ενδιάμεση επισκόπηση κάλυψε ουσιαστικά όλα τα ΚΠΣ και τα ΕΕΠ των Στόχων 1 και 6. Η σημασία της διαδικασίας αυτής είναι διαφορετική για το κάθε κράτος μέλος. Γενικά, συνέβαλε στην αποτελεσματικότερη διάθεση των πόρων και στήριξε ειδικές στρατηγικές προτεραιότητες. Οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις ενημερώνουν για τις αλλαγές στα προγράμματα 4. Οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις δεν αποτελούν αυτοσκοπό, αλλά μέσο για τη βελτίωση της ποιότητας και της καταλληλότητας του προγραμματισμού. Απαιτούν τη συμμετοχή μεγάλων ανθρώπινων και χρηματοδοτικών πόρων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, πολλή προετοιμασία και συζήτηση στο πλαίσιο των εταιρικών σχέσεων για την εφαρμογή των προγραμμάτων. 5. Οι αξιολογήσεις αυτές δεν εφαρμόστηκαν απλά για να τηρηθούν οι ισχύοντες του κοινοτικοί κανόνες προγραμματισμού. Θεσπίστηκαν, αυξανόμενου ενδιαφέροντος για αξιολόγηση που επέδειξαν οι εθνικές ή οι περιφερειακές αρχές. Ολοένα και περισσότερο, οι αρχές αυτές αντιμετωπίζουν την αξιολόγηση ως μέσο βελτίωσης της διαχείρισης των Ταμείων και μεγιστοποίησης των αποτελεσμάτων. επίσης, λόγω 6. Οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις προσφέρουν ένα σημαντικό μέσο καταμέτρησης της σκοπιμότητας συγκεκριμένων αλλαγών στους αρχικούς στόχους των προγραμμάτων. Ο προγραμματισμός των διαρθρωτικών παρεμβάσεων μπορεί να επηρεάζεται από μεταβαλλόμενους εξωτερικούς συντελεστές και από αλλαγές στο γενικό πλαίσιο πολιτικής. Τέτοιοι συντελεστές οδηγούν στην επανεξέταση στρατηγικών προτεραιοτήτων και συμβάλουν στο συστηματικότερο και αποτελεσματικότερο προγραμματισμό. 7. Τα οφέλη που προκύπτουν από την τρέχουσα αξιολόγηση περιλαμβάνουν την καλύτερη αξιοποίηση των χρημάτων και μια αναθεωρημένη εξισορρόπηση προτεραιοτήτων, σε συνάρτηση με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες και περιστάσεις. Τα οφέλη αυτά θα πρέπει να θεωρηθεί ότι εντάσσονται σε μία διαδικασία βασικής μάθησης, η οποία περιλαμβάνει οφέλη, τα οποία είναι δυνατό να μην εκτιμηθούν πλήρως βραχυπρόθεσμα, όπως η αύξηση των υπαρχουσών ικανοτήτων αξιολόγησης και ο βελτιωμένος συντονισμός σε επίπεδο εθνικών και περιφερειακών διοικήσεων. Η εκτίμηση των επιδόσεων έχει μπει σε μία σταθερή πορεία 8. Σε σύγκριση με προηγούμενα προγράμματα, οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις έδειξαν ότι σημειώθηκε σημαντική πρόοδος όσον αφορά τη χρησιμοποίηση ποσοτικών δεικτών ως μέσο για την παρακολούθηση της εφαρμογής των παρεμβάσεων, την εκτίμηση της επίπτωσης τους και για τον προσδιορισμό της προόδου προς την επίτευξη των καθορισθέντων στόχων. Αν και ο ρυθμός δημιουργίας δεικτών ήταν άνισος μέχρι σήμερα, ορισμένα στοιχεία "ορθής πρακτικής" που έχουν εντοπισθεί σε προγράμματα δείχνουν την τάση ότι ο ποσοτικός προσδιορισμός και η αξιολόγηση των επιδόσεων έχουν μπει σε μία σταθερή πορεία και δεν απαιτείται αναγκαστικά συμπληρωματική εργασία εκ μέρους των εθνικών δημόσιων διοικήσεων. 9. Η χρησιμοποίηση τυπολογικών δεικτών επιδόσεων, για την εκτίμηση της προόδου σε σχέση με τους βασικούς στόχους και τις προτεραιότητες ενός προγράμματος, μπορεί να είναι πολυτιμότερη απ' ό,τι πιστεύεται μέχρι τώρα. Θα έχει σαν αποτέλεσμα την αποτελεσματικότερη διαχείριση, η οποία θα εξασφαλίσει την προβολή πραγματικών επιδόσεων και αποτελεσμάτων. 10. Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να διενεργούν εκ των προτέρων εκτιμήσεις μελλοντικών προγραμμάτων, έχει καθοριστική σημασία τα έγγραφα προγραμματισμού να περιέχουν ποσοτικούς στόχους και δείκτες που θα βοηθήσουν τη διαδικασία της ενδιάμεσης επισκόπησης. Η ύπαρξη των πληροφοριών αυτού του τύπου μπορεί να είναι ουσιαστικά χρήσιμη για τη διαχείριση των προγραμμάτων και να χρησιμεύσει ως αντικειμενική βάση για την αξιολόγηση των επιδόσεων. Από τη διαδικασία αυτή θα προκαθορισθεί, κατόπιν προτάσεων της Επιτροπής στο σχέδιο κανονισμών των Διαρθρωτικών Ταμείων, η κατανομή του αποθεματικού στα προγράμματα, σε συνάρτηση με τις δικές τους εσωτερικές επιδόσεις. 11. Όσον αφορά το επιχειρησιακό πλαίσιο, τα συστήματα παρακολούθησης θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι σχετικοί δείκτες είναι ποσοτικά προσδιορίσιμοι σε σύντομο διάστημα και με χαμηλό κόστος, μέσω της χρησιμοποίησης των κατάλληλων υφισταμένων πηγών πληροφόρησης, και ότι υπόκεινται σε έλεγχο από τις εθνικές και περιφερειακές διοικήσεις. Επιπλέον, πρέπει να καθοριστούν με διαφάνεια ρεαλιστικοί στόχοι και να διατηρούνται οι αρχικοί στόχοι κατά το στάδιο εφαρμογής. Αυτοί θα προσαρμόζονται σε χαμηλότερα επίπεδα, μόνον όταν αυτό δικαιολογείται από τις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Η ενδιάμεση αξιολόγηση είναι αρκετά ευέλικτη σε συνάρτηση με τις μεταβαλλόμενες ανάγκες και προτεραιότητες 12. Η τρέχουσα προσέγγιση της ενδιάμεσης επισκόπησης εμφανίζεται γενικά αρκετά κατάλληλη και ευέλικτη για την αντιμετώπιση των μεταβαλλόμενων συνθηκών και για την ανάγκη να εξασφαλιστεί η μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα των σημερινών παρεμβάσεων. Επιδιώχθηκε η επίτευξη και των δύο στόχων μέσα στο ίδιο επιχειρησιακό πλαίσιο. 13. Οι σχραχηγικές προχεραιόχητες καθορίζονται κυρίως σε οικονομικό και θεσμικό πλαίσιο και επηρεάζονται και από εξωτερικούς και από εσωτερικούς παράγοντες. Αν και επιδιώκεται η συνέχεια της πολιτικής, υπάρχει πάντοτε χώρος για επιτυχέστερων περαιτέρω βελτιώσεις, ακόμα και στην περίπτωση των παρεμβάσεων. Στις ταχέως αναπτυσσόμενες οικονομίες ιρλανδική οικονομία), οι οικονομικές επιδόσεις επιτρέπουν ορισμένες διαρθρωτικές μεταβολές στο πλαίσιο προγραμματισμού, προκειμένου να αντιμετωπισθούν σημαντικές προβληματικές περιοχές, όπως η ανεπαρκής υλική υποδομή ή η έλλειψη ικανοτήτων. (π. χ. 14. Γενικά, η ενδιάμεση επισκόπηση που πραγματοποιήθηκε για τα προγράμματα των Στόχων 1 και 6 δεν επηρέασε ριζικά τους συνολικούς στρατηγικούς τους προσανατολισμούς. Ο βαθμός στον οποίο οι παρεμβάσεις αυτές έχουν αναμορφωθεί, ποικίλει μεταξύ Κρατών Μελών και περιοχών, όπως επίσης και μεταξύ ΚΠΣ και ΕΕΠ. Τα ΕΕΠ, αν και είναι μικρότερης κλίμακας, επωφελήθηκαν σημαντικά από τις μεταφορές πόρων μεταξύ των διαφόρων μέτρων. 15. Προωθώντας τις προτεραιότητες της για τις προσαρμογές που πρέπει να γίνουν στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επισκόπησης, η Επιτροπή έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στο να εστιαστεί η προσπάθεια της στο θέμα της απασχόλησης, κυρίως μέσω της στήριξης παρεμβάσεων με μεγαλύτερη ένταση εργασίας. Αν και θα μπορούσαν να είχαν γίνει περισσότερα για τη στήριξη αυτής της απόλυτης προτεραιότητας, η τρέχουσα εμπειρία δίνει ενθαρρυντικά μηνύματα, όπως τα απτά αποτελέσματα της ενδιάμεσης επισκόπησης. Ενδεικτικά αναφέρουμε τον αναπροσανατολισμό σημαντικών συστημάτων ενίσχυσης προς όφελος πρωτοβουλιών για τις MME και την απασχόληση. Επιπλέον, τοπικά σύμφωνα απασχόλησης, όπως και ειδικά μέτρα στους τομείς της κοινωνίας των πληροφοριών και τις ίσες. ευκαιρίες ανάμεσα στους άνδρες και τις γυναίκες, έχουν πλέον ενταχθεί στα βασικά προγράμματα. Έχει επιτευχθεί αξιοσημείωτη πρόοδος στην αξιολόγηση, εντούτοις υπάρχει ανάγκη για περαιτέρω βελτίωση 16. Τα συμπεράσματα που συνάγονται από την τρέχουσα ενδιάμεση επισκόπηση δείχνουν ότι η εργασία αυτή δεν είναι απλά μία εργασία θεωρητικού χαρακτήρα, αλλά έχει επιχειρησιακή και στρατηγική σημασία. Σε πολλά κράτη μέλη, οι διαχειριστές προγραμμάτων και αυτοί που λαμβάνουν πολιτικές αποφάσεις υιοθέτησαν επίσης αυτή την άποψη και, με βάση τα συμπεράσματα της αξιολόγησης, ζήτησαν να πραγματοποιηθούν προσαρμογές, έχοντας κατά νου ως επί το πλείστον την τρέχουσα περίοδο προγραμματισμού. 17. Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος όσον αφορά την ποιότητα και το περιεχόμενο των ενδιάμεσων αξιολογήσεων και την ένταξη τους στη συνολική ενδιάμεση διαδικασία. Εν καιρώ, αυτό θα έχει σαν αποτέλεσμα τη βελτίωση της εντοπισμό. ορθών πρακτικών, διαχειριστικής αντίληψης. Κατά παρατηρήθηκαν ορισμένοι παράγοντες όπως η εφαρμογή κατάλληλων διαδικασιών (π. χ. ο εντοπισμός βασικών θεμάτων, η επίτευξη συναίνεσης κλπ) και ο προσεκτικότερος σχεδιασμός της διαδικασίας ενδιάμεσης επισκόπησης. Τα στοιχεία αυτά θα περιληφθούν ενδεχομένως σε μελλοντικές κατευθυντήριες γραμμές ορθής πρακτικής. τον m παρεμβάσεων 18. Η ενδιάμεση επισκόπηση είχε σαν αποχέλεσμα οι εθνικές και περιφερειακές αρχές να λάβουν μέχρα για χην περαιχέρω βελχίωση χης αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων τους, ιδίως σε ό,τι αφορά τα δικά τους συστήματα υλοποίησης των θα πραγματοποιηθούν σημαντικές βελτιώσεις στα συστήματα παρακολούθησης, κυρίως μέσω της βελτίωσης της ποιότητας και της καταλληλότητας των δεικτών που ορίζονται στα προγράμματα. Επιδιώκονται και άλλες ρυθμίσεις για την απλούστευση της διαχείρισης προγραμμάτων μικρής κλίμακας και για τη θέσπιση καταλληλότερων κριτηρίων επιλογής, σύμφωνα με τους στόχους του προγραμματισμού. των Διαρθρωτικών Ειδικότερα, Ταμείων. 19. Όσον αφορά την επόμενη περίοδο προγραμματισμού, το βασικό θέμα θα είναι η περαιτέρω παγίωση της μεθόδου αξιολόγησης, μέσω της καταγραφής των αποτελεσμάτων. Η αναβάθμιση της αξιολόγησης σε πραγματικό εργαλείο λήψης αποφάσεων, η ενδυνάμωση της παρακολούθησης και των συστημάτων δεικτών, η στήριξη των μεθοδολογιών αξιολόγησης και η προώθηση πολυμερών ανταλλαγών εμπειριών σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελούν, υπό αυτό το πρίσμα, τομείς δράσης για την περαιτέρω αύξηση της αποτελεσματικότητας των διαρθρωτικών παρεμβάσεων. IV ΣΥΝΟΨΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ /. Βασικά στοιχεία της διαδικασίας ενδιάμεσης επισκόπησης 1. 1. Πλαίσιο πολιτικής και εξέλιξη των αναγκών 1. 2. Κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής 1. 3. 1. 4. Ενδιάμεσες αξιολογήσεις Δημοσιονομική εκτέλεση //. Συμπεράσματα των ενδιάμεσων αξιολογήσεων 2. 1. Εφαρμογή των ενδιάμεσων αξιολογήσεων 2. 2. Βασικά συμπεράσματα 2. 3. Χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης ///. Βασικά αποτελέσματα και προσαρμογές 3. 1. Σύνδεση αξιολόγησης και αναπρογραμματισμού 3. 2. Συνολικές ανακατανομές πόρων των Διαρθρωτικών Ταμείων 3. 3. Συνυπολογισμός των προτεραιοτήτων της ΕΕ IV. Επιδώσεις πολιτικού χαρακτήρα και μελλοντικές προκλήσεις 4. 1. Βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις για τα υφιστάμενα συστήματα εφαρμογής 4. 2. Αρχικές σκέψεις για τα μελλοντικά προγράμματα 4. 3. Η πρόκληση της αξιολόγησης 3 4 4 5 5 6 7 7 13 23 24 25 27 29 33 33 33 34 Εισαγωγή Η ενδιάμεση επισκόπηση1 έχει σχόχο να εξασφαλίσει αποχελεσμαχικόχερη εφαρμογή χων διαρθρωχικών παρεμβάσεων που υλοποιούνται μέσω των Κοινοτικών Πλαισίων Στήριξης (ΚΠΣ) και των Ενιαίων Εγγράφων Προγραμματισμού (ΕΕΠ). Η διαδικασία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω των δημοσιονομικών δυσχερειών. Οι δυσχέρειες αυτές καθιστούν όλο και πιο αναγκαία την πλήρη απορρόφηση των χρηματοδοτικών πόρων των Διαρθρωτικών Ταμείων καθώς και τη βελτίωση της ποιότητας των παρεμβάσεων τους από την άποψη του περιεχομένου τους. Η αξιολόγηση αποτελεί σημαντικό μέσο για την επίτευξη αυτών των στόχων. Μια σημαντική καινοτομία των υφισταμένων κανονισμών για τα Διαρθρωτικά Ταμεία είναι η απαίτηση να εφαρμόζεται συστηματική αξιολόγηση όλων των προγραμμάτων της ΕΕ. Σχο πλαίσιο χης Πρωχοβουλίας SEM 2000 (Χρησχή και Αποτελεσματική Διαχείριση), η Επιχροπή θεωρεί την αξιολόγηση βασικό στοιχείο για τη βελτίωση της διαχειριστικής αντίληψης για την εφαρμογή των κοινοτικών προγραμμάτων2. Πιο πρόσφατα, το έγγραφο Πρόγραμμα Δράσης 20003 της Επιτροπής, που καλύπτει την περίοδο 2000- 2006, έθεσε ως στόχο τη βελτίωση της σχέσης κόστους-ωφέλειας χων διαρθρωχικών παρεμβάσεων, μέσω χης ενίσχυσης χης παρακολούθησης, χου δημοσιονομικού ελέγχου και της αξιολόγησης στο πλαίσιο της αποκεντρωμένης διαχείρισης. Η παρούσα έκθεση συνοψίζει τα βασικά στοιχεία των ενδιάμεσων επισκοπήσεων που πραγματοποιήθηκαν στα κράτη μέλη και αναλύει κυρίως τον ρόλο των ενδιάμεσων αξιολογήσεων και την έκταση που λαμβάνονται υπόψη οι προτεραιότητες της ΕΕ σε όλα τα προγράμματα των Στόχων 1 και 6. Οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις που πραγματοποιούνται από τα κράτη μέλη αποτελούν τη βασική πηγή πληροφόρησης για την παρούσα έκθεση. Η έκθεση προσπαθεί να καθιερωθεί ο ρόλος της διαδικασίας αξιολόγησης για την πραγματοποίηση της παρούσας ενδιάμεσης επισκόπησης και να εντοπισθούν οι βέλτιστες πρακτικές αξιολόγησης στις οποίες θα βασισθεί η επόμενη περίοδος προγραμματισμού. Αυτό δείχνει ότι μια νέα διαχειριστική παιδεία αναδεικνύεται μέσω της ανάπτυξης της πρακτικής αξιολόγησης. Εντοπίζοντας την ορθή πρακτική, η παρούσα έκθεση συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι αξιολογήσεις εφαρμόστηκαν και τα στοιχεία τους χρησιμοποιήθηκαν από τις ενδιάμεσες επισκοπήσεις, ιδίως ενόψει της μελλοντικής εφαρμογής τους στο πλαίσιο των νέων κανονισμών για τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Έτσι προσφέρει μια βάση πειραματισμού για τις ενέργειες που θα υλοποιηθούν μετά το 1999. Σε όλη την παρούσα έκθεση γίνεται διάκριση ανάμεσα στην ενδιάμεση αξιολόγηση και την ενδιάμεση επισκόπηση. Μολονότι οι δύο όροι χρησιμοποιούνται σε ορισμένες περιπτώσεις εναλλακτικά, ο όρος "ενδιάμεση επισκόπηση" αποδίδει ορθότερα ολόκληρη τη διαδικασία, περιλαμβανομένης και της διαδικασίας αξιολόγησης, και τη συνακόλουθη προσαρμογή των προτεραιοτήτων και την ανακατανομή των πόρων μεταξύ των προγραμμάτων. Η ενδιάμεση αξιολόγηση είναι απλά η εργασία της καθ' αυτό αξιολόγησης, τα στοιχεία της οποίας τροφοδοτούν την ενδιάμεση επισκόπηση. SEM 2000 - Ανακοίνωση για την Αξιολόγηση, 8 Μαΐου 1996. 3 Πρόγραμμα Δράσης 2000, Για μία ισχυρότερη και ευρύτερη Ένωση, 1997. Η παρούσα έκθεση εξεχάζει χους ακόλουθους χέσσερις χομείς: 1. τη συνολική διαδικασία ενδιάμεσης επισκόπησης· 2. χα βασικά συμπεράσμαχα χων ενδιάμεσων αξιολογήσεων· 3. χα βασικά αποχελέσμαχα και χις προσαρμογές που πραγμαχοποιήθηκαν· 4. χις επιπτώσεις σχην εφαρμογή χων προγραμμάχων και τις προχεραιότηχες καθώς και χις μελλονχικές προκλήσεις Ι. ΒΑΣΙΚΆ ΣΤΟΙΧΕΊΑ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΊΑΣ ΕΝΔΙΆΜΕΣΗΣ ΕΠΙΣΚΌΠΗΣΗΣ Η διαδικασία ενδιάμεσης επισκόπησης αφορά χέσσερα βασικά σχοιχεία: χο πλαίσιο πολιχικής· χις καχευθυνχήριες γραμμές χης Επιχροπής· χις ενδιάμεσες αξιολογήσεις· και χη δημοσιονομική εκτέλεση χων προγραμμάχων χων Σχόχων 1 και 6. /. 7. Πλαίσιο πολιτικής και εξέλιξη των αναγκών Βασικός σχόχος χων ΚΠΣ και χων ΕΕΠ είναι η μείωση χων ανισοτήχων μεχαξύ χων κραχών μελών σε όρους καχά κεφαλήν εισοδήμαχος. Οι παρεμβάσεις αυχές αποσκοπούν σχη μακροπρόθεσμη αλλαγή χης δομής και χων επιδόσεων χων ενισχυόμενων οικονομιών. Διέπονχαι από ειδικές εθνικές προχεραιόχηχες και σχραχηγικές για την αντιμετώπιση βασικών διαρθρωτικών προβλημάτων, όπως οι διαφορές στις υποδομές και το ανθρώπινο κεφάλαιο. Αυτά είναι σημαντικοί παράγοντες που επηρεάζουν την περιφερειακή ανταγωνιστικότητα, και κατ' επέκταση την ανάπτυξη. Τα τέσσερα φτωχότερα κράτη μέλη -"οι χώρες συνοχής"- παρουσίασαν σημαντική αύξηση των κατά κεφαλήν εισοδημάτων τους. Παρόλα αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν ανισότητες ανάμεσα στις ευρωπαϊκές περιφέρειες: το 1995, το μέσο κατά κεφαλήν εισόδημα των 25 πλουσιότερων περιφερειών ήταν τριπλάσιο από αυτό των λιγότερο προηγμένων περιφερειών. Το χάσμα ως προς την ανεργία είναι ακόμα μεγαλύτερο, εφόσον η ανεργία πλήττει κατά κύριο λόγο τις ομάδες που βρίσκονται στην πλέον δυσχερή κοινωνική θέση4. Οι αλλαγές του οικονομικού, κοινωνικού και πολιτικού πλαισίου στα κράτη μέλη επηρέασαν τις αντίστοιχες ανάγκες και τα προβλήματα τους και, κατά συνέπεια, τον τρόπο με τον οποίο προσάρμοσαν τα προγράμματα τους. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι η πρόσφατη οικονομική επιτυχία της Ιρλανδίας μετέστρεψε τις ανάγκες προς συγκεκριμένους τύπους παρεμβάσεων, και κυρίως για παρεμβάσεις υπέρ του παραγωγικού τομέα. Η ενδιάμεση αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε γι'αυτό το κράτος μέλος έδειξε ότι υπάρχει ανάγκη αναπροσανατολισμού των χρηματοδοτήσεων υπέρ των δημόσιων υποδομών (π. χ. μη αστικό οδικό δίκτυο), ώστε να ανταποκρίνονται στις ανάγκες της ταχείας οικονομικής ανάπτυξης. Βλέπε Πρώτη Έκθεση για την Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή (1996), COM (96) 542 τελικό της 6* Νοεμβρίου 1996. 4- Παρομοίως, η αναγωγή της απασχόλησης σε απόλυτη προτεραιόχηχα χης ΕΕ είχε σαν αποχέλεσμα χην προσαρμογή ορισμένων προγραμμάχων, όπως χην επίσημη ενσωμάχωση χων χοπικών συμφώνων απασχόλησης. Επιπλέον, οι αλλαγές χων εθνικών πολιχικών για χην απασχόληση, όπως οι διαρθρωχικές μεχαρρυθμίσεις σχην αγορά εργασίας, ενεργειών έχουν συμβάλει σχον αναπροσανατολισμό ορισμένων επαγγελμαχικής καχάρχισης. Σχο πλαίσιο χων Διαρθρωχικών Ταμείων έχουν επίσης ανχιμεχωπισχεί ορισμένες μη αναμενόμενες εξελίξεις. Ενδεικχικά αναφέρουμε χην καχάσχαση επείγουσας ανάγκης που δημιουργήθηκε λόγω χου σεισμού σχις περιφέρειες χης Ουμβρίας και Μαρκίας σχην Ιχαλία, για χις οποίες χορηγήθηκαν πόροι χου ΚΠΣ σαν ένδειξη αμοιβαίας υποστήριξης ανάμεσα στις ιταλικές περιφέρειες. 1. 2. Κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής Η μεταβολή του οικονομικού και κοινωνικού πλαισίου σε επίπεδο κρατών μελών οδήγησε την Επιτροπή να εγκρίνει γενικές κατευθυντήριες γραμμές5 για την αύξηση χης αποχελεσμαχικόχηχας χων κοινοχικών παρεμβάσεων. Αυχές οι καχευθυντήριες γραμμές είχαν στόχο να διαμορφώσουν ένα πλαίσιο γενικής πολιτικής και προτεραιοτήτων, εντός του οποίου θα πραγματοποιούνταν οι προσαρμογές των τρεχόντων προγραμμάτων των Στόχων 1 και 6 για την περίοδο 1994-1999, ως μέρος της διαδικασίας ενδιάμεσης επισκόπησης. Οι κατευθυντήριες γραμμές καθορίζουν ορισμένες θεματικές προτεραιότητες για τη στήριξη του βασικού στόχου των παρεμβάσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων: συμβολή στη δημιουργία των προϋποθέσεων αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης, αύξησης της ανταγωνιστικότητας και, κατά συνέπεια, δημιουργίας μόνιμων θέσεων εργασίας. Αυτός ο γενικός στόχος συνδυάστηκε με τις εξής ειδικές προτεραιότητες: βασικές υποδομές, παραγωγικός τομέας (όλοι οι τύποι μέτρων για τη βελτίωση της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και της βιομηχανίας), έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη, περιβάλλον και αειφόρος ανάπτυξη, ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και ίσες ευκαιρίες. 1. 3. Ενδιάμεσες αξιολογήσεις Σύμφωνα με τους κανονισμούς των Διαρθρωτικών Ταμείων και τις πάγιες ρήτρες των προγραμμάτων, όλα τα κράτη μέλη (με εξαίρεση την Ιταλία6) κατόρθωσαν να πραγματοποιήσουν ενδιάμεσες αξιολογήσεις, για να στηρίξουν τη διαδικασία επανεξέτασης των διαρθρωτικών τους παρεμβάσεων. Οι αξιολογήσεις αυτές είχαν στόχο να συμβάλουν στη βελτίωση της εκτέλεσης και διαχείρισης των προγραμμάτων για το υπολειπόμενο τμήμα της περιόδου. 5 Προτεραιότητες για την προσαρμογή των προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων μέχρι το τέλος του 1999* - Κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, Μάιος 1997. Τα κράτη μέλη συμφώνησαν με τη διατύπωση κατευθυντήριων γραμμών σε άτυπη συνεδρίαση των υπουργών Περιφερειακής Πολιτικής και Χωροταξίας, που πραγματοποιήθηκε στο Ballyconnell της Ιρλανδίας στις 14-15 Νοεμβρίου 1996. Τα κράτη μέλη ζήτησαν επίσημα από την Επιτροπή να "συντάξει κατευθυντήριες γραμμές πολιτικής, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, με στόχο την προσαρμογή των τρεχόντων προγραμμάτων των Στόχων 1 και 6 για την αύξηση της απασχόλησης για την περίοδο μέχρι το τέλος του 1999''. Η ενδιάμεση αξιολόγηση που πραγματοποίησαν οι ιταλικές αρχές είχε προσωρινό χαρακτήρα (μονάδα αξιολόγησης του Υπουργείου Προϋπολογισμού) το πρώτο εξάμηνο του 1997. - 5- Το έγγραφο προσαναχολισμού7 που δημοσίευσε η Επιχροπή αναφέρει όχι οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις πρέπει να περιέχουν: κριχική ανάλυση όλων χων συλλεγόμενων δεδομένων (ιδίως χων δεδομένων παρακολούθησης)· υπολογισμό χου βαθμού υλοποίησης χων σχόχων· αιχιολόγηση χων διαφορών ανάμεσα σχα πραγμαχικά και σχα αναμενόμενα αποχελέσμαχα της παρέμβασης· εκτίμηση της λογικής συνέπειας των παρεμβάσεων και της επικαιρότητας των στόχων. Επιπλέον, οι αξιολογήσεις αναμενόχαν να παράσχουν σχις επιχροπές παρακολούθησης χα απαιχούμενα δεδομένα, ώσχε να διαμορφώσουν γνώμη και να προχείνουν χη λήψη διορθωχικών μέχρων σχις αρμόδιες αρχές, ώσχε να καχασχούν δυναχές οι προσαρμογές χων προγραμμάχων. Καχά γενικό κανόνα, όχαν η διάρκεια εφαρμογής χων προγραμμάχων υπερβαίνει χα χρία έχη, πραγμαχοποιείχαι ενδιάμεση αξιολόγηση σχο χέλος χου χρίχου έχους εφαρμογής. Για χα προγράμμαχα αυχά διενεργείχαι και εκ χων υσχέρων αξιολόγηση σχο χέλος χης περιόδου αναφοράς. Οι ρυθμίσεις αξιολόγησης πρέπει να λαμβάνουν υπόψη αυχό χο χρονοδιάγραμμα. 1. 4. Δημοσιονομική εκτέλεση Οι αξιολογήσεις αφορούν κυρίως χην εκχίμηση χων επιπχώσεων και χης προόδου σε σχέση με χους σχόχους και χις προχεραιότητες. Βασίζονται στα δημοσιονομικά δεδομένα που σχετίζονται με την εφαρμογή των προγραμμάτων, τα οποία λαμβάνονται από τα σχετικά συστήματα παρακολούθησης. Επιπλέον, η εκτέλεση του προϋπολογισμού των προγραμμάτων σε κοινοτικό επίπεδο παρέχει μια συνολική εικόνα των αναλήψεων υποχρεώσεων και των πληρωμών. Η σχετική πρόοδος για τα προγράμμαχα των Στόχων 1 και 6 συνοψίζεται στην επόμενη παράγραφο (βλέπε Παράρτημα 2). Από το 1994, σημειώνεται συνεχής και κανονική πρόοδος στην εφαρμογή των προγραμμάτων του Στόχου 1. Η πρόοδος αυτή διατηρήθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του 1998. Έως το τέλος του 1997, οι αναλήψεις υποχρεώσεων ανήλθαν στο 64% των διαθεσίμων κεφαλαίων (σε σύγκριση με 46% στο τέλος του 1996). Παρομοίως, οι πληρωμές καλύπτουν το 48% των διαθεσίμων, πιστώσεων (σε σύγκριση με 33% στο τέλος του 1996). Η πρόοδος ήταν ιδιαίτερα σημαντική στην Ισπανία και την Πορτογαλία, όπου κατά την περίοδο 1994-1997, οι αναλήψεις υποχρεώσεων ανήλθαν στο 69% και 70% των διαθεσίμων πόρων και οι πληρωμές στο 53% και 56% αντίστοιχα. Στα άλλη κράτη μέλη αναφέρθηκαν σοβαρές καθυστερήσεις στην εκτέλεση των πιστώσεων υποχρεώσεων (κυρίως σχις Κάχω Χώρες, χη Γαλλία, χο Βέλγιο), ενώ για χην Ιχαλία και χην Αυσχρία παραχηρήθηκαν κυρίως καθυσχερήσεις σχις πληρωμές. Όσον αφορά χον Σχόχο 6, η καχάσχαση σχα δύο ενδιαφερόμενα κράτη μέλη παρουσιάζει έντονη αντίθεση. Η εφαρμογή των προγραμμάτων είναι περισσότερο ικανοποιητική στην Φινλανδία σε σχέση με τη Σουηδία. Στη Φινλανδία, μέχρι το τέλος του 1997, οι αναλήψεις υποχρεώσεων ανήλθαν στο 59% των κεφαλαίων σε σύγκριση με 32% στη Σουηδία. Κοινός Οδηγός για την Παρακολούθηση και τις Προσωρινές Αξιολογήσεις (1996). - 6- II. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΜΕΣΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΕΩΝ Η ενδιάμεση αξιολόγηση αποχέλεσε σημανχική εξέλιξη στη διαχείριση των παρεμβάσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων. Παρέχει πολύχιμο πλαίσιο προβλημαχισμού για χη συνολική αποχελεσμαχικόχηχα χων παρεμβάσεων χης ΕΕ. Τα βασικά συμπεράσμαχα που πρέπει να συναχθούν αφορούν χη διαδικασία εφαρμογής και χην αξία χων βασικών πορισμάχων σε όρους πολιχικής. 2. 1. Εφαρμογή των ενδιάμεσων αξιολογήσεων α) Ενδιάμεση αξιολόγηση: μια κοινή αρμοδιότητα Μια καινοχομία χων ισχυόνχων κανονισμών για χα Διαρθρωχικά Ταμεία είναι η ενίσχυση χων απαντήσεων όσον αφορά χην αξιολόγηση χης επάρκειας και αποχελεσμαχικόχηχας χων παρεμβάσεων. Οι απαιτήσεις αυτές ορίζονται με σαφήνεια στους κανονισμούς8. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη εργάστηκαν από κοινού για τον καθορισμό των διαδικασιών που πρέπει να ακολουθηθούν. Η αξιολόγηση αποτελεί έτσι κοινή αρμοδιότητα. Κατά τη διάρκεια του 1995, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή προσπάθησαν επίμονα να επιτευχθεί συναίνεση για το περιεχόμενο αυτών των αξιολογήσεων και των διαδικασιών που πρέπει να ακολουθούνται σε κάθε περίπτωση. Ενώ το επιχειρησιακό πλαίσιο που πρότεινε η Επιτροπή συζητήθηκε σε πολυμερές επίπεδο, το έργο εφαρμογής της αξιολόγησης εκτελέστηκε εν γένει στο επίπεδο κάθε επιχροπής παρακολούθησης. Χονδρικά, παρά χα προβλήμαχα που συνδέονχαι με όλες χις νέες διαδικασίες και χις δυσκολίες που αντιμετώπισαν ορισμένα κράτη μέλη κατά τον καθορισμό και την έναρξη της διαδικασίας αξιολόγησης, δεν υπήρξαν βασικές διαφορές απόψεων ανάμεσα στα κράτη μέλη και την Επιτροπή9. β) Η έναρξη των ενδιάμεσων αξιολογήσεων Πέρα από τους κανονισμούς - Η βελτίωση της διαχείρισης Πραγματοποιήθηκε ειδική αξιολόγηση για τις περισσότερες από τις μορφές παρέμβασης (ΚΠΣ, ΕΕΠ, Επιχειρησιακά Προγράμματα, Συνολικές Επιχορηγήσεις κλπ) που είχαν προγραμματισθεί σε κάθε κράτος μέλος. Ορισμένα κράτη μέλη ξεκίνησαν επίσης τη διενέργεια πρόσθετων αξιολογήσεων, για να συμπληρώσουν τις ενδιάμεσες Σύμφωνα με το άρθρο 26 παρ. 2 του συντονιστικού κανονισμού "η εκτίμηση και αξιολόγηση γίνονται, κατά περίπτωση, συγκρίνοντας ενδεχομένως τους στόχους με τα επιτευχθέντα αποτελέσματα, σε σχέση με τομεακούς και μακροοικονομικούς στόχους και δείκτες βασιζόμενους σε περιφερειακά και εθνικά στατιστικά στοιχεία, καθώς και σε στοιχεία λαμβανόμενα με περιγραφικές αναλυτικές μελέτες και με ποιοτικές αναλύσεις". Οι πάγιες ρήτρες στα ΚΠΣ και στα ΕΕΠ, που συμφωνήθηκαν με τα κράτη μέλη, αναφέρουν ότι "η παρακολούθηση. στηρίζεται από προσωρινές αξιολογήσεις, ώστε να καθίσταται δυνατή η πραγματοποίηση των απαιτούμενων προσαρμογών των ΚΠΣ και των υλοποιούμενων ενεργειών". Η άτυπη σύνοδος υπουργών Περιφερειακής Πολιτικής και Χωροταξίας που πραγματοποιήθηκε στη Μαδρίτη στις 30 Νοεμβρίου-1 Δεκεμβρίου 1995, έδειξε ότι τα κράτη μέλη αντιλαμβάνονται περισσότερο τη σημασία της ενδιάμεσης αξιολόγησης και των επιχειρησιακών της στόχων. - 7- αξιολογήσεις χους. Οι αξιολογήσεις αυχές ήσαν είχε θεμαχικές (που εξέχασαν μεχαξύ άλλων χις MME και μέχρα σχεχικά με την έρευνα) ή επιχειρησιακές (π. χ. κριτήρια επιλογής, διαδικασίες κλπ). Ο μεγάλος αριθμός ενδιάμεσων αξιολογήσεων (περισσότερες από εκαχό για χα προγράμμαχα χων Σχόχων 1 και 610) δείχνει όχι υπάρχει πλέον ευρεία αναγνώριση χης σημασίας χους από χα κράχη μέλη. Αυχό φαίνεχαι, όχι μόνο από χη συμμόρφωση χους με χις κανονισχικές διαχάξεις, αλλά και από χο γεγονός όχι ανχιλαμβάνονχαι χην αξιολόγηση ως μέσο για χη βελτίωση χης διαχείρισης χων κεφαλαίων και για χην βελχισχοποίηση χων αποχελεσμάχων χους. Το κόστος των αξιολογήσεων χου προϋπολογισμού χου προγράμμαχος. Οι Στην ανακοίνωση SEM 2000 για την αξιολόγηση (1996), διατυπώθηκε η σύσταση ο συνολικός προϋπολογισμός για τις δραστηριότηχες αξιολόγησης να μην υπερβαίνει χο δαπάνες αξιολόγησης 0,5% χρημαχοδοχούνχαν γενικά από χα κονδύλια κάθε προγράμμαχος για χην "τεχνική βοήθεια". Το ποσοσχό χων πόρων που χορηγείχαι για χη δραστηριότητα αυτή υπήρξε γενικά χαμηλότερο από το 0,1% χου συνολικού κόσχους χων προγραμμάχων. Σε κάθε περίπχωση, δεν κρίθηκε σκόπιμος ο καθορισμός συγκεκριμένων ποσοσχών, εφόσον χο κόσχος μιας αξιολόγησης δεν βρίσκεχαι κατ' ανάγκη σε ευθεία αναλογία με χο κόσχος χου εξεχαζόμενου προγράμμαχος. Η διαδικασία αξιολόγησης Η διαδικασία ενδιάμεσης αξιολόγησης αρχίζει με χην ανάλυση χου καχά πόσο χο εξεχαζόμενο πρόγραμμα προσφέρεχαι για αξιολόγηση (σκοπιμότητα ή δυνατότητα αξιολόγησης) και με χον καθορισμό χης μεθοδολογίας που θα εφαρμοσθεί σχο επόμενο σχάδιο. Η εκχίμηση χης δυναχόχηχας αξιολόγησης ενός προγράμμαχος είναι απαραίτητη για να καλυφθούν ορισμένα κενά ή ασυνέπειες στις πληροφορίες που περιέχονται στα έγγραφα προγραμματισμού, όπως ο ανεπαρκής ποσοτικός προσδιορισμός των στόχων για ορισμένα μέτρα. Σημαντική για τη διαδικασία αυτή είναι η αναγνώριση ότι, πριν επιχειρηθεί μια αξιολόγηση με επιτυχία, είναι ανάγκη να εξασφαλιστεί ότι έχουν γίνει επαρκείς ρυθμίσεις που θα επιτρέψουν την αξιολόγηση του εξεταζόμενου προγράμματος. Ειδικότερα, η αξιολόγηση ενός προγράμματος γενικά απαιτεί τον εκ των προτέρων καθορισμό των σχετικών δεικτών και στόχων και την παρακολούθηση τους κατά τη διάρκεια εφαρμογής του προγράμματος (Πλαίσιο 1). Πλαίσιο 1: Εκτίμηση της δυνατότητας αξιολόγησης - ΕΠ Ανδαλουσίας του ΕΤΠΑ (Στόχος 1) Η αξιολόγηση αυτή είχε στόχο να περιγράψει τον αποχρώντα λόγο των ενεργειών και των στόχων του προγράμματος, το βαθμό της μεταξύ τους συνεργίας και την επάρκεια της διαχείρισης του προγράμματος. Εστιαζόταν σε τρία βασικά στοιχεία: ποιότητα προγραμματισμού- συστήματα πληροφόρησης- διαχειριστική ικανότητα. Η επιλεγείσα προσέγγιση περιελάμβανε ανάλυση των εγγράφων προγραμματισμού (μέσω της χρησιμοποίησης εννοιολογικού πλαισίου) και συνεντεύξεις με τους βασικούς διαχειριστές προγράμματος. Η εφαρμογή αυτής της μεθοδολογίας οδήγησε σε ορισμένα πρακτικά συμπεράσματα. Όσον αφορά την ποιότητα του προγράμματος, ο αξιολογητής παρατήρησε ορισμένες ελλείψεις στην ανάλυση SWOT (Πλεονεκτήματα -Αδυναμίες - Ευκαιρίες και Απειλές) καθώς και προβλήματα όσον αφορά ορισμένους από τους στόχους (π. χ. τουρισμός), οι οποίοι δεν ήταν σαφώς στοχοθετημένοι. Επιπλέον, η βάση πληροφόρησης κρίθηκε ότι εξαρτιόταν σε υπερβολικά μεγάλο βαθμό από δείκτες εκροών και όχι από δείκτες επιπτώσεων. Αποφασίστηκε, επίσης, να γίνει εκτίμηση του συστήματος διαχείρισης, με στόχο να πραγματοποιηθούν οι δυνατές βελτιώσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στην κατανομή καθηκόντων και αρμοδιοτήτων στο εσωτερικό της περιφερειακής δημόσιας διοίκησης. 10 Βλέπε κατάλογο στο Παράρτημα 3. - 8- Αν και δεν ελήφθησαν υπόψη όλες οι συστάσεις, αυτή η πρώτη εκτίμηση συνέβαλε στο να συνειδητοποιήσουν οι διαχειριστές προγράμματος την ανάγκη να αναπτυχθεί ένα πνεύμα αξιολόγησης και να κατανοήσουν καλύτερα το δικό τους πρόγραμμα. Η καθαυχό ενδιάμεση αξιολόγηση πραγμαχοποιείχαι σχο μέσο της περιόδου εφαρμογής του προγράμματος. Έχει στόχο να εκτιμηθεί σε ποιο βαθμό έχουν επιχευχθεί οι σχόχοι χου προγράμμαχος, να καθορισχεί η αρχική επίπχωση χων παρεμβάσεων και, εάν χρειάζεχαι, να διαχυπωθούν συσχάσεις για να βελτιωθεί η διαχείριση του προγράμματος και να βελτιστοποιηθούν τα αποτελέσματα. Οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις πρέπει, κατά κανόνα, να έχουν ως σημείο αναφοράς τα αποχελέσμαχα χων εκ χων προχέρων εκτιμήσεων, οι οποίες πραγμαχοποιούνχαι με βάση χα σχέδια που υποβάλλουν χα κράτη μέλη. Ανεξαρτησία των αξιολογητών Τα κράτη μέλη συμφώνησαν ότι έχει ιδιαίτερα μεγάλη σημασία οι εκθέσεις αξιολόγησης να καταρτίζονται ανεξάρτητα και από τις αρχές που είναι αρμόδιες για τη διαχείριση των Διαρθρωτικών Ταμείων και από τα εκτελεστικά όργανα τα οποία έχουν αρμοδιότητα για τις συγχρηματοδοτούμενες ενέργειες. Για τον σκοπό αυτό, έχουν τεθεί σε λειτουργία μηχανισμοί για τον διορισμό εξωτερικών αξιολογητών (συμβούλων, ειδικών ομάδων επιστημόνων κλπ). Στα κράτη μέλη στα οποία η αξιολόγηση έχει καθιερωθεί ως μέρος των προγραμμάτων δημόσιων δαπανών, οι εξωτερικοί αξιολογητές προσπάθησαν να επωφεληθούν από χη συνεχή παροχή συμβουλών και στήριξης εκ μέρους χων αρμόδιων αρχών. Οι εσωχερικές αξιολογήσεις μπορούν να επιφέρουν ορισμένα οφέλη (π. χ. η προώθηση χης "μάθησης σχην πράξη") εφόσον οι αρμόδιες αρχές διαχείρισης συμμεχέχουν ενεργά σχο να θέχουν ερωχήμαχα για χους χρόπους και χις αιχίες άσκησης χων δραστηριοτήτων τους. Εντούτοις, για τις ενδιάμεσες και τις εκ των υστέρων αξιολογήσεις, οι εσωτερικές αξιολογήσεις μπορεί να μην έχουν πρακτική αξία, να έχουν υψηλό κόστος και να μην είναι καν επιθυμηχές. Αξιοσημείωχη εξαίρεση ήχαν η Ιχαλία, σχην οποία η ενδιάμεση αξιολόγηση, που διενεργείχαι από την Μονάδα Αξιολόγησης του υπουργείου Προϋπολογισμού, έθεσε ορισμένα κρίσιμα θέματα, ιδίως ως προς την ποιότητα των εγγράφων προγραμματισμού και την έλλειψη κατάλληλων στόχων και δεικτών. γ) Η δημιουργία ικανοτήτων αξιολόγησης στα κράτη μέλη Η δημιουργία διαχειριστικών δομών Η αρμοδιότητα για τη διενέργεια των ενδιάμεσων αξιολογήσεων συνήθως ανήκει στις επιτροπές παρακολούθησης. Τυπικά, αυτές συμμετέχουν στον καθορισμό χου περιεχομένου χων εκθέσεων αξιολόγησης και σχην καχάρχιση ενός προγράμμαχος εργασίας για χους αξιολογηχές. Το σημανχικόχερο είναι όχι έχουν αναλύσει και συζηχήσει χις εκθέσεις αξιολόγησης και, καχά περίπχωση, έχουν προχείνει ενδεχόμενες αλλαγές χων προγραμμάχων, με σχόχο να μεγισχοποιηθεί η επάρκεια και αποχελεσμαχικότηχα χων χορηγούμενων πόρων χων Διαρθρωχικών Ταμείων. Σε ένα σημανχικά μεγάλο αριθμό περιπτώσεων, οι επιχροπές παρακολούθησης έχουν συσχήσει χεχνακές ομάδες ή υποεπιχροπές (βλέπε Πλαίσιο 2) με καθήκον να εξασφαλίζουν χη συνεχή σύνδεση ανάμεσα σχις ίδιες χις επιχροπές και σχους αξιολογηχές. Σχη συνέχεια, οι ομάδες αυχές συνχάσσουν και υποβάλλουν προχάσεις - 9- (βάσει χων αποχελεσμάχων των αξιολογήσεων) για να συζηχηθούν και να διασαφηνισχούν από χην επιχροπή παρακολούθησης σχο σύνολο της. Πλαίσιο 2: Η διαχείριση των αξιολογήσεων - Η δημιουργία διαρθρώσεων ad-hoc Στην Ιρλανδία, για το ΚΠΣ στο σύνολο του και για τα τρία μεγαλύτερα Επιχειρησιακά Προγράμματα που υπάγονται σε αυτό, ορίσθηκε αποκλειστική μονάδα αξιολόγησης που παρέχει συνεχή συμβουλή και πραγματογνωμοσύνη. Εξωτερικοί αξιολογητές παρείχαν παρόμοιες υτνηρεσίες σε πέντε άλλα Επιχειρησιακά Προγράμματα. Οι επιτροπές παρακολούθησης συζήτησαν τις εκθέσεις ενδιάμεσης αξιολόγησης σε δύο χωριστές συνεδριάσεις. Τα συμπεράσματα και οι συστάσεις τους, όπως και το περιεχόμενο των αξιολογήσεων για κάθε ΕΠ, αποτέλεσαν υλικό για την ενδιάμεση αξιολόγηση ολόκληρου του ΚΠΣ. Επνπλέον, μια περιφερειακή έκθεση αξιολόγησης αποτέλεσε υλικό για την αξιολόγηση του ΚΠΣ και ελήφθησαν επίσης υπόψη οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής. Στην Πορτογαλία, συστάθηκαν ομάδες τεχνικής αξιολόγησης για να κατευθύνουν και να ελέγχουν τη διαδικασία αξιολόγησης. Στα βασικά καθήκοντα τους περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, η επικύρωση συγγραφών υποχρεώσεων, η παροχή βοήθειας στην επιλογή αξιολογητών και η συμμετοχή στη συζήτηση για τις τελικές εκθέσεις, πριν αυτές να υποβληθούν στις επιτροπές παρακολούθησης. Οι εν λόγω ομάδες αποτελούνταν από υπαλλήλους της Επιτροπής και εκπροσώπους των ενδιαφερόμενων εθνικών και περιφερειακών δημόσιων διοικήσεων. Οι ομάδες αυτές συνεδριάζουν συνήθως τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο, πριν από τις συνεδριάσεις των επιτροπών παρακολούθησης. Οι εποικοδομητικές σχέσεις ανάμεσα στους εταίρους στα πλαίσια αυτών των ομάδων έχουν συμβάλει στη βελτίωση της ποιότητας της εργασίας αξιολόγησης. Ο ρόλος των εταιρικών σχέσεων Γενικά, οι εταίροι στο9 πλαίσιο χων προγραμμάχων έχουν επιδείξει θεχική σχάση για χις ενδιάμεσες αξιολογήσεις και ανέλαβαν πρόθυμα χην ευθύνη για χη διεκπεραίωση χους. Ενχούχοις, παρατηρούνται διαφορές ως προς τον βαθμό ειδικής συμμετοχής χων περιφερειακών αρχών σχην άσκηση χων καθηκόνχων που συνδέονχαι με χην ενδιάμεση αξιολόγηση. Οι διαφορές αυχές ανχανακλούν διάφορα χαρακτηριστικά χων πολιχικών και θεσμικών συστημάτων (π. χ. τον βαθμό αποκέντρωσης), τις διάφορες μορφές παρέμβασης των Διαρθρωτικών Ταμείων (εθνικά, κλαδικά, περιφερειακά και υποπεριφερειακά προγράμματα) καθώς και διαφορετικές πρακτικές και εμπειρίες στο επίπεδο των διαφόρων κραχών μελών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι περιφερειακές αρχές ήχαν αρμόδιες για χον καθορισμό και χη διαχείριση χης διαδικασίας αξιολόγησης. Συμμεχείχαν στην επιλογή των αξιολογητών, στον καθορισμό του αντικειμένου και στη διευκόλυνση της εργασίας τους και μεριμνούσαν ώστε οι επιτροπές παρακολούθησης να συζητούν και να αναλύουν το αποτέλεσμα των αξιολογήσεων. Επιπλέον, μεριμνούσαν για την εφαρμογή των συστάσεων της αξιολόγησης σε επίπεδο προγράμματος. Σε άλλες περιπτώσεις, οι ευθύνες και η εργασία αναλαμβάνονταν και από τις εθνικές και από τις περιφερειακές αρχές. Αλλά, συνήθως, όπου υλοποιούνταν Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης (όπως σε ορισμένες περιφέρειες του Στόχου 1), υπεύθυνες για την αξιολόγηση ήταν οι εθνικές αρχές. Σε ορισμένες άλλες περιπτώσεις, οι περιφερειακές αρχές χων κραχών μελών δεν έχουν εκχελεσχικές εξουσίες για χον προγραμμαχισμό και χη διαχείριση χων Διαρθρωχικών Ταμείων. Η συμμεχοχή χους σχη διαδικασία έγκειχαι σχο να διευκολύνουν χην παροχή χων δεδομένων και χων πληροφοριών που απαιχούνχαι για χη σύνταξη χων εκθέσεων αξιολόγησης, να συνεργάζονται σχην ανάλυση χης επίπχωσης χων μέχρων πολιχικής που έχουν ληφθεί σε χοπικό επίπεδο και στο να συμμεχέχουν, σε κάποιο βαθμό, στον ανακαθορισμό των στρατηγικών και επιχειρησιακών κατευθυντήριων γραμμών, βάσει 10 χων συσχάσεων χων εκθέσεων αξιολόγησης. Σχη διαδικασία αυτή συμμετείχαν και οι κοινωνικοί εταίροι μέσω της συμμετοχής τους στις επιτροπές παρακολούθησης. Γενικά, οι εταιρικές σχέσεις αναπτύσσονταν με ρεαλιστικό και ευέλικτο τρόπο. Η δημιουργία επαγγελματικών ικανοτήτων αξιολόγησης Κατά τα τελευταία τέσσερα έτη, υπήρξε σημαντική ανάπτυξη των δραστηριοτήτων αξιολόγησης σε όλα τα κράτη μέλη. Οι κανονιστικές απαιτήσεις για τα Διαρθρωτικά Ταμεία ήταν αποφασιστικός παράγοντας προς αυτή την κατεύθυνση. Η παροχή υπηρεσιών αξιολόγησης παραμένει σε μεγάλο βαθμό εκτός των διαφόρων δημόσιων διοικήσεων, αν και η Ιρλανδία και η Ιταλία αποτελούν αξιοσημείωτες εξαιρέσεις, εφόσον έχουν δημιουργήσει δικές χους ειδικευμένες ομάδες. Η ανάπτυξη χης αξιολόγησης ως υπηρεσίας ειδικού περιεχομένου οδήγησε σχη βελτίωση χου επαγγελμαχισμού και χης πραγμαχογνωμοσύνης. Αν και οι ομάδες αξιολόγησης που έχουν ορισθεί για χα διάφορα προγράμμαχα χείνουν να αποχελούνχαι από εμπειρογνώμονες διαφορεχικών επισχημονικών κλάδων, με χη συμμεχοχή και εχαιρειών παροχής συμβουλών και ακαδημαϊκών ερευνηχικών κέντρων, οι ικανόχηχές χους υπερχερούν γενικά σε οικονομικά και διαχειριστικά θέματα. δ) Βελτίωση της ποιότητας των αξιολογήσεων Η μέση ποιότητα των ενδιάμεσων αξιολογήσεων που πραγματοποιούνται κατά την περίοδο προγραμματισμού 1994-99 είναι αναμφίβολα βελτιωμένη σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο (1989-93), αν και παράγοντες όπως καθυστερήσεις στην έναρξη της εφαρμογής ορισμένων προγραμμάτων ή η υιοθέτηση ακατάλληλων μεθοδολογιών είχαν σαν αποτέλεσμα ορισμένες αξιολογήσεις να μην πληρούν τα πρότυπα. Οι εκθέσεις αξιολόγησης υπέκειντο σε εκτιμήσεις βάσει οκτώ κριτηρίων που καθορίζονται στο Πρόγραμμα MEANS11. Οι εκτιμήσεις αυτές δείχνουν ότι η ποιότητα των περισσότερων εκθέσεων αξιολόγησης είναι ικανοποιητική (Πλαίσιο 3). Οι αξιολογήσεις παρείχαν συχνά επικαιροποιημένες πληροφορίες και ανάλυση των προγραμμάτων σε σχέση με τους στόχους τους και ορισμένες αξιολογήσεις (π. χ. στη Βόρεια Ιρλανδία) υπέκειντο σε δική τους ανάλυση ποιότητας, ως προς τα πλεονεκτήματα και τις αδυναμίες. Έμπειροι αξιολογητές και διεξοδικότερη γνώση και έρευνα των δυνατοτήτων πρακτικής εφαρμογής της αξιολόγησης συνέβαλαν επίσης στη βελτίωση χης ποιόχηχας χων εκθέσεων. Εκτίμηση της Ποιότητας των Εκθέσεων Αξιολόγησης: Πλαίσιο. To MEANS (Μέθοδοι Αξιολόγησης των Ενεργειών Διαρθρωτικού Χαρακτήρα) είναι πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αποσκοπεί στη βελτίωση των διαθέσιμων μεθοδολογικών εργαλείων για την εκτίμηση διαρθρωτικών ενεργειών. Αυτές οι μέθοδοι καταρτίστηκαν από την εκτίμηση των εκθέσεων αξιολόγησης με βάση τα εξής 8 κριτήρια: ικανοποίηση αναγκών: αντιμετωπίζουν οι αξιολογήσεις επαρκώς τις ανάγκες πληροφόρησης των επιτροπών παρακολούθησης και πληρούν τις συγγραφές υποχρεώσεων; απαιτούμενη κάλυψη: καλύπτονται πλήρως οι αποχρώντες λόγοι, τα αποτελέσματα και οι επιπτώσεις του προγράμματος, περιλαμβανομένων των μη αναμενόμενων αποτελεσμάτων; καταλληλότητα προτύπου: είναι το πρότυπο αξιολόγησης κατάλληλο να απαντήσει στα ερωτήματα που τίθενται; δεδομένα: είναι τα χρησιμοποιούμενα / συλλεγόμενα δεδομένα κατάλληλα και λαμβάνεται υπόψη η αξιοπιστία τους; ασφαλής ανάλυση: υπόκεινται οι διαθέσιμες πληροφορίες στην απαιτούμενη ανάλυση; αξιόπιστα πορίσματα: αποτελούν τα πορίσματα λογική απόρροια της ανάλυσης και δικαιολογούνται; αντικειμενικά συμπεράσματα: είναι τα συμπεράσματα δίκαια, ανεξάρτητα από τις απόψεις των άμεσα ενδιαφερομένων και έχουν πρακτική εφαρμογή; και, τέλος, σαφήνεια: είναι η έκθεση διατυπωμένη με τρόπο που να κατανοείται εύκολα; -11 Πλαίσιο 3: Εκτίμηση της ποιότητας μιας αξιολόγησης: η αξιολόγηση του ιρλανδικού ΚΠΣ Η έκθεση αξιολόγησης πληροί τα εξής κριτήρια: οι ανάγκες πληροφόρησης αντιμετωπίστηκαν ικανοποιητικά- η λογική και οι στόχοι του προγράμματος εξετάσθηκαν συνολικά- αναπτύχθηκε ένα ειδικό μεθοδολογικό πλαίσιο για την εκτίμηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων- συλλέχθηκε επαρκές ποσό αξιόπιστων δεδομένων (αν και εξακολουθούν να υπάρχουν κενά και ατέλειες) • έγινε ορθή ανάλυση των επιδόσεων του ΚΠΣ- παρήχθησαν αξιόπιστα πορίσματα που είχαν πρακτική επίπτωση στη διάρθρωση του προγράμματος- προτάθηκαν αντικειμενικά συμπεράσματα με επαρκή εξειδίκευση για πρακτική χρήση - παρουσιάσθηκε διατυπωμένη με σαφήνεια και κατανοητή από τους άμεσα ενδιαφερομένους. Ως εκ τούτου, η βαθμολόγηση της συνολικής ποιότητας είναι πολύ υψηλή, λόγω ενός σαφώς προσδιορισμένου ττλαϊσίου αξιολόγησης. Η έκθεση δημοσιεύθηκε και τέθηκε στη διάθεση του κοινού. Όσον αφορά χα προγράμμαχα αγροχικής ανάπτυξης, η εκτίμηση παρουσιάζει αρκεχές διαφορές, ανάλογα με χις ενδιάμεσες αξιολογήσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, κρίνεχαι αποδεκτή (Ισπανία), σε άλλες ικανοποιηχική (Γερμανία - διάφορα ομόσπονδα κράτη), έχοντας επιτύχει τον σκοπό της, να παρουσιάσει καλά αποτελέσματα. Σε άλλες περιπτώσεις, κρίνεται ιδιαίτερα υψηλού επιπέδου, λαμβανομένης υπόψη της εμπειρίας και της ποιότητας των ανεξάρτητων αξιολογητών και χου επακριβέστερου προσδιορισμού των στόχων και της συγγραφής υποχρεώσεων (Ιρλανδία). Ενίοτε, οι αξιολογήσεις έχουν μικρότερη εμβέλεια, λόγω του ακαδημαϊκού ή υπέρμετρα γενικού χαρακτήρα τους ή επειδή καλύπτουν μόνο την υλοποίηση και τη διαχείριση και όχι τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις (Γαλλία, Βέλγιο). Ορισμένες αξιολογήσεις επικρίθηκαν επίσης για την έλλειψη ανεξαρτησίας σε σχέση με την αναθέτουσα διοικητική υπηρεσία. Σε άλλες περιπτώσεις, μεσολάβησαν περιοριστικοί παράγοντες, όπου η εργασία του αξιολογητή δυσχεράνθηκε λόγω της έλλειψης συνεργασίας εκ μέρους της διοίκησης. Η φύση και η ποιότητα των μεθοδολογιών που χρησιμοποίησαν οι αξιολογητές παρουσιάζουν διαφορές ανάμεσα σχα διάφορα προγράμμαχα. Αν και η Επιχροπή προώθησε ορισμένες μεθόδους και εργαλεία μέσω χου προγράμμαχος MEANS, η εφαρμογή χους εξακολουθεί να βρίσκεχαι σε αρχικό σχάδιο. Παραδείγμαχος χάρη, εξακολουθεί να θεωρείχαι δύσκολος ο ποσοχικός προσδιορισμός χων επιπτώσεων σχην απασχόληση, ιδίως όχαν έχουν ληφθεί υπόψη χα φαινόμενα χου "απροσδόκηχου κέρδους" (deadweight) και της μετατόπισης12. Παρά το γεγονός ότι υπήρξαν ποιοτικές βελτιώσεις, εξακολουθεί να υπάρχει ανάγκη να ενισχυθεί, μέσω της κατάλληλης καθοδήγησης, η χρησιμοποίηση ασφαλών μεθόδων αξιολόγησης κατά τα επόμενα στάδια της αξιολόγησης. Βλέπε έγγραφο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, "Πώς μετρώνται οι θέσεις εργασίας", 1997 και Η ευρωπαϊκή πρόκληση της απασχόλησης (1998). 12 2. 2. Βασικά συμπεράσματα Μεχαξύ χων βασικών σχόχων χους, οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις προσπάθησαν να αποχιμήσουν χον βαθμό επίχευξης χων διάφορων σχόχων χων προγραμμάχων καθώς και χις πιθανές επιπχώσεις χους, π. χ. ως προς χη δημιουργία απασχόλησης. Επεδίωκαν επίσης να εξεχάσουν χη διαδικασία που είχε ακολουθηθεί για τη διαχείριση των προγραμμάχων και για την επιλογή και παρακολούθηση χων υπαγόμενων σε αυχά έργων. Αυχή η ενόχηχα χου κειμένου σχόχο έχει να εξεχασθούν, βάσει ανχιπροσωπευχικού δείγμαχος αξιολογήσεων, χα σημαντικά αποχελέσμαχα που σχεχίζονχαι με κενχρικά προβλήμαχα και να υποδειχθούν χομείς όπου απαιχούνχαι βελτιώσεις. Θα παρουσιάσει ορισμένα βασικά σχοιχεία χων αναλύσεων που έχουν πραγμαχοποιηθεί σχεχικά με χρία βασικά θέμαχα: - μακροοικονομικές επιπχώσεις για χα μεγαλύχερα προγράμμαχα, ιδίως όσον αφορά χην ανάπτυξη και την απασχόληση· - μικροοικονομική εκτίμηση, που εσχιάζεχαι σε θέμαχα αποχελεσμαχικόχητας· - ποιόχηχα χων συσχημάχων εφαρμογής, κυρίως χων συστημάτων παρακολούθησης και των δεικτών, και κριτήρια επιλογής των έργων. Από χην ανάλυση αυχή μπορούν να συναχθούν ορισμένα γενικά συμπεράσμαχα σχεχικά με χο πώς μπορούν να χρησιμοποιηθούν αυχά χα αποχελέσμαχα και να ενσωμαχωθούν σχη διαδικασία ενδιάμεσης επισκόπησης. α) Μακροοικονομικές επιπτώσεις: τα αποτελέσματα στην ανάπτυξη και την απασχόληση Οι περισσόχερες αξιολογήσεις χων ΚΠΣ χου Σχόχου 1 περιλαμβάνουν καχά κανόνα μακροοικονομική εκτίμηση που παρέχει ορισμένα πολύχιμα σχοιχεία στη συνολική διαδικασία ενδιάμεσης επισκόπησης. Εξηγούν πόσο σημαντικό είναι να λαμβάνονται υπόψη οι επιπτώσεις από την πλευρά της προσφοράς και από την πλευρά της ζήτησης, και περιέχουν έναν πρώτο ποσοτικό προσδιορισμό της πιθανής κλίμακας αυτών των επιπτώσεων. Για τις παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας, όπως τα σημαντικότερα ΚΠΣ του Στόχου 1, οι μακροοικονομικές επιπτώσεις σε όρους οικονομικής ανάπτυξης και απασχόλησης μπορεί να είναι ορατές. Εντούτοις, είναι δύσκολος ο ποσοτικός προσδιορισμός αυτών των επιπτώσεων, επειδή πρέπει να προσδιοριστεί ποια θα ήταν η κατάσταση χωρίς την παρέμβαση των Διαρθρωτικών Ταμείων. Μία από τις εναλλακτικές δυνατότητες είναι η χρησιμοποίηση τεχνικών προσομοίωσης βάσει μοντέλων που λαμβάνουν υπόψη τη μακροοικονομική αλληλεξάρτηση των μεταβλητών. Αν και υπάρχουν αρκετά μοντέλα ποσοτικού προσδιορισμού των βραχυπρόθεσμων επιπτώσεων από την πλευρά της ζήτησης (π. χ. μοντέλα εισροών-εκροών), λίγα είναι τα μοντέλα που λαμβάνουν υπόψη τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις από την πλευρά της προσφοράς, η βελτίωση των οποίων αποτελεί τον βασικό στόχο των Διαρθρωτικών Ταμείων13. Οι τελευταίες προσπάθειες για τον ποσοτικό προσδιορισμό των συνδυασμένων επιπτώσεων από την πλευρά της ζήτησης και της προσφοράς των Διαρθρωτικών Ταμείων, έχουν γίνει με τη χρησιμοποίηση του μοντέλου QUEST Π, τα αποτελέσματα του οποίου παρουσιάστηκαν στην - 1 3- Σχο πλαίσιο χων ενδιάμεσων αξιολογήσεων, οι επιπτώσεις από χην πλευρά της προσφοράς της αύξησης υποδομών, ανθρώπινου κεφαλαίου και παραγωγικών επενδύσεων σε μια οικονομία εκτιμώνται με διάφορους, λιγότερο ή περισσόχερο σύνθεχους χρόπους. Για χην Ιρλανδία και χην Ισπανία, έχουν εφαρμοσθεί μονχέλα χου χύπου HERMIN14, ενώ για χην Ελλάδα, χην Πορχογαλία και χην Ιχαλία έχουν χρησιμοποιηθεί γενικόχερα οικονομεχρικά μονχέλα. Πολλές μεχαβληχές είναι ενδογενείς, αλλά "εξωχερικές" επιδράσεις περιλαμβάνουν χα επιχόκια, χις συναλλαγματικές ισοχιμίες και χην οικονομική ανάπτυξη μεταξύ εμπορικών εταίρων. Επειδή δεν υπάρχει μακροοικονομικό μοντέλο για την Ανατολική Γερμανία, η γερμανική αξιολόγηση υιοθέτησε μια ad hoc προσέγγιση μέσω της εφαρμογής, βήμα- βήμα, εκτιμήσεων των διαφόρων παραμέτρων που επηρεάζουν το ΑΕΠ και χην απασχόληση· οι ίδιοι οι συνχάκχες αναφέρουν σχην έκθεση όχι χα αποχελέσμαχα περικλείουν υψηλό βαθμό αβεβαιόχηχας. Τα μονχέλα δύο μελεχών δεν παρείχαν ολοκληρωμένη εξέχαση χων επιπτώσεων από χην πλευρά χης προσφοράς και απλώς έκαναν πρόσθεχους * υπολογισμούς για χις επιπχώσεις αυχές, βάσει χων διαθέσιμων από χη βιβλιογραφία μέσων χιμών. Η πορχογαλική αξιολόγηση υπολογίζει χο αποχέλεσμα χης πρόσθετης παραγωγικότητας μεταξύ 1,17% και 2,35%. Η μελέτη για την Ανατολική Γερμανία υπολογίζει ότι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις από χην πλευρά χης προσφοράς σχο ΑΕΠ θα ανέλθουν σχο 20% χης βραχυπρόθεσμης επίπτωσης από την πλευρά της ζήτησης. Για τον λόγο αυχό, χα αποχελέσμαχα που παρουσιάζονται παρακάχω για χις δύο αυχές χώρες (και, σχο παρόν σχάδιο, για χην Ελλάδα) εμφανίζουν μόνο χις επιπτώσεις από χην πλευρά χης ζήχησης. Παρουσιάζεχαι ένα ειδικό πρόβλημα κατασκευής μακροοικονομικών υποδειγμάχων για χις χώρες εκείνες, η επικράχεια χων οποίων δεν είναι εξ ολοκλήρου επιλέξιμη για ενίσχυση βάσει χου Σχόχου 1 (D, Ε, Ι). Κάθε μία από χις αξιολογήσεις ανχιμεχώπισε χο πρόβλημα με διαφορεχικό χρόπο: η γερμανική αξιολόγηση περιορίσχηκε σχην ανάλυση χης επίπτωσης μόνο σχην Αναχολική Γερμανία, ενώ η ισπανική αξιολόγηση εξέχασε χην επίπτωση μόνο για χο σύνολο χης χώρας. Η δυαδική διάρθρωση χου ιχαλικού μακροοικονομικού μονχέλου επέχρεψε να εκτιμηθεί η επίπτωση και στη Νότια Ιταλία και στην Ιταλία στο σύνολο της. Τα αποτελέσματα των διαφόρων ενδιάμεσων αξιολογήσεων (βλέπε Διάγραμμα 1) πρέπει να εξετάζονται με προσοχή, όσον αφορά τη συγκρισιμότητά χους, εφόσον χρησιμοποιήθηκαν διαφορεχικές μέθοδοι σχις διάφορες χώρες. Ενχούχοις, δεν υπάρχει αμφιβολία όχι χα προγράμμαχα χου Σχόχου 1 είχαν θεχικές επιπτώσεις σχην ανάπτυξη και χην απασχόληση. Κυρίως λόγω χης επίπτωσης χης αυξημένης παραγωγικότητας, τα αποτελέσματα στην απασχόληση κρίνονται συνήθως λιγότερο ικανοποιητικά από τα αποτελέσματα στην ανάπτυξη. Το Διάγραμμα 1 δείχνει, για παράδειγμα στην Ισπανία, ότι χο ΚΠΣ μπορεί να συμβάλει σχην αύξηση χου ΑΕΠ καχά 5,1%, γεγονός που πρώτη έκθεση για τη Συνοχή (1996), ενώ το μοντέλο HERMIN χρησιμοποιήθηκε για την Επισκόπηση της Ενιαίας Αγοράς (1996). 14 To Hermin είναι ένα μακροοικονομικό μοντέλο που έχει σχεδιασθεί ειδικά για τον ποσοτικό προσδιορισμό της μεσοπρόθεσμης έως μακροπρόθεσμης επίπτωσης των ΚΠΣ. Παρέχει ένα κοινό πλαίσιο που εστιάζεται στα σημαντικότερα διαρθρωτικά χαρακτηριστικά των "Χωρών της Συνοχής" και εξηγεί τους μηχανισμούς μέσω των οποίων το ΚΠΣ θα επηρεάσει τις οικονομίες τους από την πλευρά της ζήτησης. 14 συνεπάγεχαι πρόσθετη ετήσια αύξηση κατά 0,8% περίπου κατά μέσο όρο, και στην αύξηση της απασχόλησης κατά 2,4% μέχρι το 1999 σε σχέση με την αρχική κατάσταση (δηλαδή την κατάσταση χωρίς την παρέμβαση τόυ ΚΠΣ). Το ζητούμενο για τις μελλοντικές αξιολογήσεις της μακροοικονομικής επίπτωσης των Διαρθρωτικών Ταμείων θα είναι να χρησιμοποιούνται περισσότερο μεθοδολογίες που ανταποκρίνονται στις τελευταίες γνώσεις της επιστήμης. Τα μακροοικονομικά μοντέλα θα πρέπει να ενσωματώνουν την πλευρά και της ζήτησης και της προσφοράς, εφόσον η προσφορά επιτρέπει να γίνει διάκριση ανάμεσα στις βασικές κατηγορίες παρεμβάσεων όπως οι υποδομές, το ανθρώπινο κεφάλαιο και οι παραγωγικές επενδύσεις. Οι βασικές μεταβλητές για τις οποίες πρέπει να δίνονται αποτελέσματα είναι το ΑΕΠ, οι επενδύσεις, η απασχόληση, οι τιμές καταναλωτή, το δημοσιονομικό έλλειμμα, οι εισαγωγές και εξαγωγές. Οι πλέον ενδιαφέρουσες εναλλακτικές εκδοχές για την προσθετικότητα είναι η αποκλεισχική χρημαχοδόχηση από την ΕΕ και η συγχρηματοδότηση από κοινού με χα κράτη μέλη· και οι δύο εκδοχές αποκλείουν χη συγχρημαχοδόχηση από χον ιδιωχικό χομέα. Πρέπει επίσης να λαμβάνεχαι υπόψη χο κόσχος ευκαιρίας χων δημόσιων δαπανών, δηλαδή οι επιπτώσεις μιας εναλλακτικής χρησιμοποίησης χων κοινοχικών και εθνικών πόρων. Τέλος, η ευαισθησία χων αποχελεσμάχων σχις μεχαβολές χων δαπανών χου ΚΠΣ και χης οικονομικής πολιχικής μπορεί να δώσει πιο συγκεκριμένα αποχελέσμαχα ως προς χα πολιχικά συμπεράσματα. Διάγραμμα 1: Αποτελέσματα ενδιάμεσης αξιολόγησης - ποσοστά απόκλισης από το σημείο εκκίνησης το 1999 •ΑΕΠ 0 Απασχόληση Γερμανία Ελλάς Ισπανία Ιρλανδία Ι τ α λ ία Πορτογαλία ( Στ. 1) ( Γτ· Ι) Σημείωση: Το στοιχείο για την απασχόληση στην Πορτογαλία είναι η μείωση του ποσοστού ανεργίας σε εκατοστιαίες μονάδες. Πηγές: Ifo Institut (D), ΚΕΠΕ (EL), Quasar (Ε), ESRI (IRL), Ministère del Tesoro-Nucleo de Valutazione (I), CISEP (P). Εκτίμηση της μακροοικονομικής επίπτωσης σε μικρές περιοχές Για μικρές περιοχές, σχεδιάστηκαν ειδικά μονχέλα για χην εκχίμηση χης μακροπρόθεσμης επίπτωσης στην ανάπτυξη, στις επενδύσεις και στην απασχόληση. Αναπτυχίθηκε μια ενδιαφέρουσα μεθοδολογία για την περιφέρεια Hainaut του Βελγίου 15 (Στόχος 1), παρά τις δυσκολίες αντιπαραβολής περιφερειακών δεδομένων σε επίπεδο μεγάλης διασποράς (Πλαίσιο 4). Πλαίσιο 4: Hainaut (Στόχος 1): το μοντέλο HELM To HELM (μοντέλο για την περιφέρεια Hainaut) είναι οικονομετρικό μοντέλο που υποθέτει βασική σχέση ανάμεσα στην αύξηση της παραγωγής και στην αύξηση της παραγωγικότητας. Το μοντέλο αυτό έχει επεκταθεί για να ενσωματώσει διάφορα στοιχεία αύξησης της παραγωγικότητας (έρευνα και ανάπτυξη, φυσικό κεφάλαιο, δεξιότητες). Τα αποτελέσματα παρουσιάζονται για τρεις καταστάσεις: το σημείο εκκίνησης (Α), το ΕΕΠ χωρίς περιορισμό (Β) (μέτρηση της πρόσθετης επίπτωσης του ΕΕΠ), το ΕΕΠ με περιορισμούς (C) (υπολογισμός της πρόσθετης επίτπωσης, αλλά με την ενσωμάτωση για τα καθεστώτα ενισχύσεων του ποσοστού της ενίσχυσης και των εγκριθέντων κριτηρίων επιλογής). Η σύγκριση ανάμεσα στις καταστάσεις αυτές επιτρέπει μια εκτίμηση της πρόσθετης επίπτωσης του ΕΕΠ σε σχέση με την κατάσταση εκκίνησης. Τα αποτελέσματα των προσομοιώσεων που πραγματοποιούνται για την ενδιάμεση αξιολόγηση του ΕΕΠ σχετίζονται με τρεις βασικές μεταβλητές (επενδύσεις, προστιθέμενη αξία, απασχόληση) στην βιομηχανία και στον τομέα παροχής υπηρεσιών προς τις επιχειρήσεις. Σύμφωνα με το υπόδειγμα αυτό, το ΕΕΠ θα δημιουργήσει πρόσθετη αύξηση των επενδύσεων κατά 0,7% ετησίως για την περίοδο 1994-2005 και πρόσθετη αύξηση της απασχόλησης κατά 0,3% ετησίως, που αντιπροσωπεύει καθαρή δημιουργία 5. 100 θέσεων απασχόλησης το 1999 και 15. 800 θέσεων απασχόλησης το 2005. Η μαζική απορρόφηση κεφαλαίων στο τέλος της περιόδου θα μειώσει την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του ΕΕΠ. Καθυστερήσεις στην εκτέλεση ενδέχεται επίσης να έχουν ως αποτέλεσμα οι εππττώσεις να γίνουν περισσότερο αισθητές στο τέλος της περιόδου και μετά τη λήξη της. Το μοντέλο δείχνει ότι οποιαδήποτε αύξηση των ποσοστών ενίσχυσης θα έχει μόνο μικρή επίπτωση στις επενδύσεις, αλλά οι επενδύσεις αυτές θα έχουν ευνοϊκές (έμμεσες) επιτντώσεις στο εσωτερικό της περιοχής. Συνεπώς, ο κίνδυνος επανόδου σε χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης, σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ, μετά την _^ ολοκλήρωση της εφαρμογής του ΕΕΠ είναι σημαντικός. β) Μικροοικονομική εκτίμηση Εκτίμηση της αποτελεσματικότητας Ζητήθηκε από τους αξιολογητές να αναλύσουν την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων. Οι περισσότερες αξιολογήσεις εξέτασαν σε ποιο βαθμό τα προγράμματα πέτυχαν τους καθορισθέντες στόχους τους15. Ένα από τα καθήκοντα τους ήταν να επανεξετάσουν τους υφισχάμενους δείκτες και σε ορισμένες περιπτώσεις πρόχειναν χη χρήση ορισμένων νέων ή την επαναφορά παλαιότερων βασικών δεικτών, οι οποίοι έπρεπε να καθορισθούν σε συμφωνία με τις περιφερειακές αρχές. Η εκτίμηση αυχή επέβαλε συχνά την σε βάθος επανεξέταση των συστημάτων δεικτών, σε όρους και δημοσιονομικών αποτελεσμάχων και παρακολούθησης χων καθορισθένχων υλικών δεικχών και δεικτών επιπτώσεων. Η αξιολόγηση χου ιρλανδικού ΚΠΣ ακολούθησε μια συσχημαχική προσέγγιση ως προς χην αποτελεσματικότητα, μέσω της χρησιμοποίησης μικροοικονομικού μοντέλου, για να εκτιμηθεί αν ο σχεδιασμός των μέτρων ήταν κατάλληλος και αν αυτά ήταν σε θέση να πετύχουν τους στόχους τους. Η προσέγγιση αυτή σημαίνει ότι η δράση των Τα ζητήματα της αποτελεσματικότητας σπάνια εξετάζονταν, επειδή αποτελούσαν μία από τις δυσκολότερες πλευρές της αξιολόγησης. Η ανάλυση της αποτελεσματικότητας περιλαμβάνει σύγκριση των εισροών (χρηματοδοτικοί πόροι) με τις εκροές του προγράμματος (τα αγαθά καν τις υπηρεσίες που παρέχει) και τα αποτελέσματα (τις αρχικές επιπτώσεις), για να εκτιμηθεί αν θα ήταν δυνατό να παραχθούν τα ίδια οφέλη με λιγότερες εισροές ή, διαφορετικά, αν οι ίδιες εισροές θα μπορούσαν να παραγάγουν περισσότερα οφέλη. Η συζήτηση για την αποτελεσματικότητα οδηγεί αναγκαστικά σε συγκρίσεις με διάφορες υποθετικές καταστάσεις. Η βασική δυσκολία στον τομέα αυτό έγκειται στην επιλογή των κατάλληλων σημείων αναφοράς. -16 Διαρθρωχικών Ταμείων δεν μπορεί να κρίνεχαι μόνο βάσει χων δαπανών, αλλά κυρίως βάσει χων κοινωνικών οφελών που παρέχουν στην οικονομία. Η μεθοδολογία που επέλεξε ο αξιολογητής έχει σχόχο να συγκρίνει την αποτελεσματικότητα των μέτρων, προκειμένου να εξασφαλιστεί η άριστη κατανομή των κεφαλαίων (π. χ. συγκρίσιμη αξία του χρήματος σε όλα τα στοιχεία χου προγράμμαχος) και να εντοπισθεί η βέλτιστη πρακτική. Το Πλαίσιο 11 παρουσιάζει λεπτομερέστερη περιγραφή. Σε στενότερα επιχειρησιακό επίπεδο, οι αξιολογήσεις έπρεπε να εκτιμήσουν σε ποιον βαθμό επιτυγχάνονται οι βασικοί στόχοι του προγράμματος. Στην περίπτωση του (MME, Merseyside, η αξιολόγηση περιέχει ορισμένους βασικούς δείκτες εγγειοβελχιωχικά έργα, βασική έκταση), περιλαμβανομένων χων δεδομένων για χις εκροές και χων ανχίσχοιχων αποχελεσμάχων σε όρους δημιουργίας θέσεων απασχόλησης και ιδιωχικών επενδύσεων. Υπάρχουν ποσοχικοί σχόχοι για χο 1999 και η ενδιάμεση αξιολόγηση παρουσίασε σχοιχεία για χη μέχρηση της προόδου μέχρι σήμερα. Οι δείκτες αυχοί παρουσιάσθηκαν σε συγκενχρωχικό επίπεδο για κάθε προχεραιόχηχα. Μεχά χην ενδιάμεση αξιολόγηση, άρχισε η διαδικασία αναθεώρησης χων δεδομένων για χην καχάσχαση εκκίνησης, χους στόχους και χις εκροές για χο Merseyside. Πλαίσιο 5: Εκτίμηση Merseyside - Στόχος 1 (1994-1999) - πραγματικές ΕΤΠΑ της αποτελεσματικότητας μέσω των δεικτών προγράμματος εκροές / αποτελέσματα των παρεμβάσεων - περίπτωση του Ohrtfto; Aouidvn ETflA £uvoXutf\ HlKtfj STUUoupyfa Sfcoecov omaax6kf\ar\g (&|ieOT} KCU 6|JH£OT|) EuvoX. ucr| (Jaoucfi frcraoij EuvoXucri 6cxaan efyao^ekxwmx&iv ipyoov EVVOXIK£<; l5tCDTUC££ atev&daeu; £ιη % του ΕΕΠ χιλιάδες %XO\) 0TOXOU XiXi&Se qx. n. TOU EEn 15 142 16 64 454 39 114 116 1 9 240 %TOO atoxou TOO EEn 20 70 0 15 H. 5 24 Eicrdpia %TOU axdxou TOt) EEn £m %TOl) TOU EEn 255 17 32 210 513 52 12 300 67 76 0 8 23 40 90 28 H. 6 73 176 77 1 2 3 4 5 28,8 44,4 15,4 4,8 22,1 L^voXo 115,5 21 54 42 16 26 31 5,4 9,2 0,8 0,7 3,0 19,2 Σημείωση: Οι οδηγοί (ή προτεραιότητες) για το ΕΕΠ του Merseyside είναι οι εξής: 1) ξένες επενδύσεις, 2) ενδογενείς επιχειρήσεις, 3) μέτρα που βασίζονται στην τεχνογνωσία, 4) πολιτισμός, μέσα επικοινωνίας και ελεύθερος χρόνος, 5) ενέργειες για το Merseyside. Πηγή: έκθεση ενδιάμεσης αξιολόγησης (Νοέμβριος 1996). Οι δείκτες που καθορίζονχαι σε επίπεδο ΕΠ ή ΕΕΠ παρέχουν χη βάση για χην παρακολούθηση και χην εκτίμηση της αποτελεσματικότητας. Εντούτοις, δεν επιτρέπουν από μόνοι τους τη συναγωγή οριστικών συμπερασμάτων, κυρίως για τις επιπτώσεις, επειδή είναι δύσκολο να προσδιορισθεί η σχέση αιτίου και αιτιατού σε ορισμένους τομείς (π. χ. οι δείκτες μπορούν να επηρεάζονται από εξωτερικούς παράγοντες). Πρέπει συχνά να συμπληρώνονται με ποιοτική ανάλυση και με την κατάλληλη εργασία αξιολόγησης. Εξέταση των βασικών εκροών και αποτελεσμάτων Τα μικροοικονομικά δεδομένα για τις εκροές και τα αποτελέσματα που προκύπτουν από τις εκθέσεις αξιολόγησης δεν είναι εύκολο να παρουσιαστούν συγκεντρωτικά, λόγω του ειδικού χαρακτήρα τους και της έλλειψης συγκρισιμότητας μεχαξύ χων προγραμμάχων. -17- Έχει επίσης αναγνωρισχεί όχι η δυναχόχηχα ποσοχικού προσδιορισμού αυχών χων δεδομένων σχο σχάδιο της ενδιάμεσης αξιολόγησης, διαφέρει και σε συνάρτηση με τους τομείς παρέμβασης (υποδομές, MME, ανθρώπινο δυναμικό κλπ) και με τις εξεταζόμενες περιφέρειες. Η τυποποίηση και το πεδίο κάλυψης των εκθέσεων αξιολόγησης παρουσιάζει αναπόφευκτα ορισμένες διαφορές, όπως και η έκταση στην οποία μπορούν να προσδιορισθούν ποσοτικά βασικά στοιχεία, όπως οι εκροές, χα αποχελέσμαχα και οι μεχαβολές σχις σημανχικές ανισότητες. Στο Πλαίσιο 6 παρουσιάζονται ορισμένα επιτεύγματα σχετικά με τα προγράμματα των Στόχων 1 και 6. Βασικές υποδομές -μείωση των ανισοτήτων Οι βασικές υποδομές είναι ο τομέας στον οποίο η επίπχωση της κοινοτικής δράσης είναι περισσότερο ορατή και μετρήσιμη. Η παρουσία αυτών των βασικών επενδύσεων είναι μερικές φορές μεγάλη σε διαρθρωτικούς όρους. Για παράδειγμα στην Ισπανία, οι πόροι του ΚΠΣ για τη στήριξη δικτύων μεχαφορών, επικοινωνιών και ενέργειας ανχιπροσωπεύουν καχά μέσο όρο ποσοσχό ανώχερο χου 25% χων εθνικών υποδομών. Σχους περισσόχερους χομείς έχει πραγμαχοποιηθεί αισθητή πρόοδος στη μείωση των ανισοτήτων σε σχέση με την υπόλοιπη Ένωση (βλέπε Πλαίσιο 6). Πλαίσιο 6: Ουσιαστικά επιτεύγματα σε βασικές υποδομές Εξακολουθούν να καταβάλλονται σημαντικές προσπάθειες για τη στήριξη της ανάπτυξης των στρατηγικών οδικών δικτύων στις χώρες της συνοχής, μέσω παραδείγματος χάρη της βελτίωσης τεσσάρων βασικών οδικών αρτηριών στην Ιρλανδία (το 1996 καλύφθηκε το 49% του στόχου ο οποίος είχε ορισθεί στο 53% για το 1999) και της ολοκλήρωσης του αυτοκινητοδρόμου Αθηνών-Θεσσαλονίκης (έχουν κατασκευασθεί μέχρι στιγμής 400 χλμ). Στην Πορτογαλία η κατασκευή αυτοκινητοδρόμων και βασικού οδικού δικτύου μέχρι στιγμής καλύπτει ποσοστό 74% του στόχου για το 1999. Στην Ισπανία, το δίκτυο αυτοκινητοδρόμων αυξήθηκε κατά 13% από το 1993 έως το 1995 (τελευταία διαθέσιμα στοιχεία), προς όφελος κυρίως των λιγότερο ανεπτυγμένων περιφερειών, όπως η Ανδαλουσία Σε όλες τις περιφέρειες του Στόχου 1, σημαντικές επενδύσεις κατευθύνθηκαν στον τομέα των τηλεπικοινωνιών, παρέχοντας περισσότερο σύγχρονα συστήματα, όπως ψηφιακά κέντρα και συνδέσεις οπτικών ινών. Αυτό έχει συμβάλει στη σημαντική μείωση των ανισοτήτων ως προς τις παρεχόμενες υπηρεσίες σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην Πορτογαλία, η μέση πυκνότητα τηL·φωvικώv γραμμών ανά 100 κατοίκους ευθυγραμμίζεται με το μέσο επίπεδο της ΕΕ· ο στόχος αυτός αναμενόταν να επιτευχθεί το 1999. Παρομοίως, στην Ιταλία, το ποσοστό ψηφιοποίησης στις νότιες περιφέρειες έχει φθάσει στο ίδιο επίπεδο (85%) με αυτό της βορειοκεντρικής χώρας. Στην Ισπανία, τα ψηφιακά δίκτυα αυξήθηκαν κατά 36%, σε απόλυτους αριθμούς, από το 1993 έως το 1995. Έχει σημειωθεί επίσης πρόοδος στη διαφοροποίηση των πηγών ενεργειακού εφοδιασμού, κυρίως στη μείωση της εξάρτησης από το πετρέλαιο. Το νέο δίκτυο διανομής φυσικού αερίου θα αρχίσει την παροχή στην Ελλάδα. Ο αγωγός φυσικού αερίου υψηλής πίεσης (μήκους 513 χλμ) έχει ήδη ολοκληρωθεί και πρόκειται να ολοκληρωθεί (84%) ένα άλλο μεγάλο έργο (δίκτυο φυσικού αερίου χαμηλής πίεσης μήκους 1. 000 χλμ). Στην Πορτογαλία, έως το 1996 τοποθετήθηκε περισσότερο από το ήμισυ του δικτύου φυσικού αερίου (600 χλμ), το οποίο θα αντιπροσωττεύει έως το 1999 το 7,5% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας. Στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Πορτογαλία έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές μειώσεις της κατανάλωσης ενέργειας σε σχέση με το ΑΕΠ κατά τα τελευταία έτη. Όσον αφορά τον περιβαλλοντικό τομέα, παρέχεται στήριξη για τη βελτίωση των συστημάτων υδροδότησης και για την αύξηση της δυναμικότητας των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων. Στην Ελλάδα έχουν ήδη ολοκληρωθεί δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης και συστήματα επεξεργασίας λυμάτων που εξυπηρετούν περίπου 5 εκατομμύρια κατοίκους (το ήμισυ του πληθυσμού). Έχουν επίσης πραγματοποιηθεί επενδύσεις και σε άλλες μικρότερες ττεριφέρειες του Στόχου 1, όπως το υποπρόγραμμα της Βόρειας Ιρλανδίας όπου η κατασκευή δικτύου ύδρευσης και εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων δημιούργησε 2. 270 θέσεις εργασίας στην περιοχή. Έχουν επίσης προκύψει σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη από ένα ευρύ φάσμα ειδικών παρεμβάσεων, στις οποίες περιλαμβάνονται ο καθαρισμός σημαντικών μολυσμένων βιομηχανικών χώρων, περιβαλλοντικοί έλεγχοι MME, η ενίσχυση για την ανάπτυξη οικολογικών προϊόντων και για τη μείωση των εκπομπών, λόγω της διαφοροποίησης των πηγών ενεργειακού εφοδιασμού. - 1 8- Παραγωγική διαδικασία - στήριξη στην απασχόληση Όσον αφορά τον παραγωγικό τομέα, η διαρθρωχική βοήθεια κατευθύνθηκε στη βελτίωση των όρων λειτουργίας χων υφισταμένων επιχειρήσεων και σχην ενθάρρυνση νέων δρασχηριοχήχων. Έχει αναγνωρισθεί σε μεγάλο βαθμό όχι η σχήριξη που παρέχεχαι, ειδικά σχις MME, αποχελεί σημανχικό μοχλό για τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, γεγονός που συμβάλλει στην κάλυψη διαρθρωτικών ανισοτήτων ως προς τα επίπεδα παραγωγικότητας και εισοδημάτων. Ορισμένα παραδείγματα σκιαγραφούν τις πρόσφατες τάσεις της επίπτωσης των Διαρθρωτικών Ταμείων σε αυτόν τον τομέα (βλέπε Πλαίσιο 7). Πλαίσιο 7: Ορισμένα επιχεύγματα σχον παραγωγικό χομέα Τα βασικά καθεστώτα ενισχύσεων εστιάζονταν στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, αντισταθμίζοντας εν μέρει τις αρνητικές επιπτώσεις της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης. Στην περιφέρεια Hainaut, όλα σχεδόν τα διαθέσιμα κεφάλαια για προγράμματα ενίσχυσης, κυρίως για τις MME, είχαν απορροφηθεί πριν από τη λήξη της περιόδου· εκτιμάται ότι έχει σημειωθεί ήδη σήμερα υπέρβαση των στόχων για τα μέτρα αυτά ως προς τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης (έχουν δημιουργηθεί περισσότερες από 2. 200 θέσεις εργασίας, σε σύγκριση με 1. 800 θέσεις που είχαν προβλεφθεί). Στη Γερμανία (Στόχος 1) η ενίσχυση των διαρθρωτικών Ταμείων συνέβαλε αποφασιστικά στη στήριξη της απασχόλησης, π. χ. στην Σαξωνία-Άνχαλτ, όπου επιχορηγήθηκαν 18. 500 θέσεις απασχόλησης στη χημική βιομηχανία και άλλες 20. 000 θέσεις απασχόλησης στις MME. Στην Ιταλία, το πρόγραμμα βιομηχανίας αναμένεται ότι θα έχει δημιουργήσει ή διατηρήσει περισσότερες από 75. 000 θέσεις απασχόλησης στην περίοδο 1994-96. Στον τομέα του τουρισμού, θα προκύψουν αυξημένα οφέλη από την αύξηση της δυναμικότητας π. χ. στη Σαξωνία (11. 500 νέες ξενοδοχειακές κλίνες) και στην Ιρλανδία, όπου 18 μεγάλα έργα που έχουν ήδη ολοκληρωθεί θα εξασφαλίσουν συμπληρωματικές δυνατότητες για τη βελτίωση της ποιότητας και του επιπέδου τουριστικών προϊόντων. Οι εν λόγω βελτιώσεις που ενισχύονται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία θα δημιουργήσουν νέες ευκαιρίες απασχόλησης. Η φυσική αναζωογόνηση βιομηχανικών χώρων θα συμβάλει επίσης στη βελτίωση του οικονομικού περιβάλλοντος και θα προσελκύσει νέες επιχειρήσεις. Αυτή ήταν μία από τις βασικές προτεραιότητες σε ορισμένα γερμανικά ομόσπονδα κράτη: π. χ. στο Ανατολικό Βερολίνο, όπου πραγματοποιήθηκε ανάπλαση έκτασης 51. 000 τ. μ. , που θα συμβάλει στη δημιουργία 600 θέσεων απασχόλησης, ή στη Σαξωνία, όπου έκταση 620 εκταρίων μετατράπηκε σε επιχειρηματικά πάρκα Στην περιφέρεια Nord-Pas de Calais, θα αναβαθμιστεί περίπου το 40%-45% της βιομηχανικής γης που βρίσκεται στην περιοχή του Στόχου 1. Ανθρώπινο δυναμικό: ο ποσοτικός προσδιορισμός των επιπτώσεων Στο πρόγραμμα εργασίας των ειδικών αξιολογήσεων που πραγματοποιήθηκαν στον τομέα του ανθρώπινου δυναμικού περιλαμβανόταν η ανάλυση των επιπτώσεων των μέτρων κατάρτισης στους δικαιούχους. Τα βασικά αποτελέσματα των μελετών αυτών παρουσιάζονται παρακάτω, στο Πλαίσιο 8. Πλαίσιο 8: Επίπτωση στους δικαιούχους των μέτρων κατάρτισης Στην Ισπανία, ο αξιολογητής έκανε συγκριτική ανάλυση των θέσεων απασχόλησης που δόθηκαν σε εκπαιδευόμενους, ανά ομάδα στόχου, χρησιμοποιώντας τη βάση δεδομένων ΙΝΕΜ (Εθνικό Ίδρυμα Απασχόλησης) ως οιονεί ομάδα ελέγχου. Για την ανάλυση αυτή ελήφθησαν υπόψη μόνο τα μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης. Τα βασικά συμπεράσματα είναι σύμφωνα με τα αποτελέσματα της εκ των υστέρων αξιολόγησης της περιόδου 1989-93: σε όρους ακαθάριστων επιπτώσεων, το ποσοστό εξεύρεσης εργασίας των καταρτιζόμενων είναι κατά μέσο όσο υψηλότερο κατά 20% από το ποσοστό της ομάδας ελέγχου- τα ποσοστά εξεύρεσης εργασίας είναι υψηλότερα για τους νέους, τους άνδρες και τους κατόχους απολυτηρίου δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Εντούτοις, αν εκτιμηθεί η καθαρή επίπτωση, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των εκπαιδευόμενων, οι διαφορές παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις. Για παράδειγμα, ως προς την ηλικία, οι εκπαιδευόμενοι άνω των 45 ετών έχουν σε ποσοστό -19 32% μεγαλύχερες δυναχόχηχες εξεύρεσης εργασίας σε σχέση με τα άτομα χης ομάδας ελέγχου. Η καχάρχιση φαίνεται, επίσης, ότι αυξάνει τις πιθανόχηχες των γυναικών για εξεύρεση εργασίας: η καθαρή επίπτωση είναι 27,1%, ενώ για χους άνδρες είναι 14,9%. Αν ληφθούν υπόψη χα επίπεδα χων σπουδών, η επίπτωση της κατάρτισης για τους κατόχους απολυχηρίου σχοιχειώδους εκπαίδευσης είναι εντυπωσιακή: η συμμετοχή σε ενέργεια κατάρχισης αυξάνει τις πιθανόχηχές χους να βρουν εργασία σε 48,8%. Γερμανία: επίπτωση της GIQst (Gemeinschaft Initiative-Ost) Σχη Γερμανία, εκτιμάται ότι το ομοσπονδιακό πρόγραμμα για τη στήριξη χης GlOst (δηλαδή σχολές μαθηχείας για χους νέους) είχε σαν αποχέλεσμα χη μείωση χης ανεργίας χων νέων καχά χρεις ποσοστιαίες μονάδες χο 1995. Σε επίπεδο ομόσπονδων κρατών, έχουν συλλέγει μέχρι στιγμής ελάχιστοι δείκτες για την τοποθέτηση σε θέσεις εργασίας. Αν και ο συνδυασμός μέτρων κατάρτισης με ενισχύσεις έχει κατά κανόνα καλύτερα αποτελέσματα, αποτελεί μάλλον την εξαίρεση παρά χον κανόνα. Μπορούμε να αναφέρουμε ορισμένα αποτελέσματα σε περιφερειακό επίπεδο. Για το Ανατολικό Βερολίνο, ο αξιολογητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, για την συνεχιζόμενη κατάρτιση και την καχάρχιση ανέργων από κοινού, χο 60% χων εκπαιδευόμενων είχαν βρει ή διατηρήσει την εργασία χους μετά από έξι μήνες. Τα προγράμματα καχάρχισης στο Μεκλεμβούργο-Δυτ. Πομερανία πέτυχαν ποσοστά εξεύρεσης εργασίας 40%-45% (21%-32% στην αρχική αγορά εργασίας). Ένα πρόγραμμα για νέους επιχειρηματίες, που έχει ως βασικό στόχο να εξασφαλίσει τη βιωσιμότητα μιας νέας επιχείρησης, παρουσίασε ποσοστό επιτυχίας 50% για τους νέους επιχειρηματίες. Διάφορα προγράμματα συνεχιζόμενης καχάρχισης και εκπαίδευσης για απασχολούμενους (μέτρα χου Σχόχου 4) στο Μεκλεμβούργο- Δυχ. Πομερανία, χη Θουριγγία και χη Σαξωνία-Άνχαλτ, είχαν σαν αποχέλεσμα να αυξηθεί καχά ποσοστό από 35% έως 77% η σιγουριά χων συμμετεχόντων για τη διατήρηση χης εργασίας χους. Πορτογαλία: επίπτωση στο εκπαιδευχικό σύστημα Οι επιπτώσεις σε όρους αναβάθμισης του εκπαιδευτικού συστήματος στην Πορτογαλία (μέσω χου PRODEP) διαπιστώθηκε ότι συνδέονται με τη διαφοροποίηση των εκπαιδευτικών μέσων και την έμφαση σε θέματα ποσότητας και ποιότητας. Η κατάρτιση εκπαιδευτικών και άλλων παραγόντων είναι μία από τις σημαντικότερες συνεισφορές του προγράμματος, στο επίπεδο και της πρωτοβάθμιας κάι της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (που αντιπροσωπεύει το 49,3% του διδακτικού προσωπικού) και σε πανεπιστημιακό επίπεδο (χορήγηση υποτροφιών για Masters και για προγράμματα PhD). Όσον αφορά την επέκταση και διαφοροποίηση των μέσων εκπαίδευσης%/ κατάρτισης, οι σημαντικές αλλαγές περιελάμβαναν τη διεύρυνση της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, συνδέοντας την περισσότερο με τους χώρους εργασίας και αυξάνοντας την παροχή επαγγελματικού προσανατολισμού στα σχολεία. Πράγματι, η στήριξη της κατάρτισης τεχνικών μέσου επιπέδου έχει συμβάλει στη δημιουργία ενός πλήρους υποσυστήματος που παρέχει τεχνικά επαγγελματικά προσόντα, τα οποία συνδέονται άμεσα με την αγορά εργασίας, και μια εναλλακτική δυνατότητα προς τη γενική εκπαίδευση. Γεωργία και αγροτική ανάπτυξη Η γεωργία και η αγροτική ανάπτυξη, για χις οποίες καχαρχίζονχαι χωρισχά προγράμμαχα σε εθνικό επίπεδο, αποχέλεσαν ανχικείμενο ειδικών αξιολογήσεων. Για χα ΕΕΠ και χο γεωργικό σκέλος χων περιφερειακών προγραμμάχων, η αξιολόγηση αυτή ενσωμαχώθηκε σε μια σφαιρικόχερη αξιολόγηση. Ορισμένα κράτη μέλη, όπως η Ιρλανδία, πραγματοποίησαν λεπχομερείς αξιολογήσεις χων διαφόρων βασικών αξόνων χων προγραμμάχων (αγροχοβιομηχανία, εγκαχάσχαση νέων γεωργών, εξισωχικές αποζημιώσεις, ισόχηχα ευκαιριών, γεωργική καχάρχιση κλπ. ). Σχις περιπχώσεις αυχές, η αξιολόγηση αποδείχθηκε εργαλείο χρήσιμο για την καλύχερη γνώση χης καχάσχασης, για την ανάλυση των προβλημάτων και για την εξεύρεση των καταλληλότερων μέτρων για την επίλυση χους. Πλαίσιο 9: Αξιολόγηση χων παρεμβάσεων στη γεωργία - η περίπτωση του PAMAF (εκσυγχρονισμός των γεωργικών διαρθρώσεων στην Πορτογαλία) Η έκθεση αξιολόγησης διαπιστώνει ότι παρατηρήθηκε καθυστέρηση στο ξεκίνημα της δημοσιονομικής και φυσικής εκτέλεσης που οφείλεται κυρίως σε καθυστερήσεις στην επεξεργασία της σχετικής νομοθεσίας καθώς και σε τροποποιήσεις στο επίπεδο της διαχείρισης. Εντούτοις, η καθυστέρηση που διαπιστώθηκε αρχικά τέθηκε στη συνέχεια υπό έλεγχο και ο αξιολογητής είναι αισιόδοξος ως προς τη δυνατότητα να καλυφθούν τα κενά στην εκτέλεση του προγράμματος, ώστε να επιτευχθούν οι προβλεφθέντες στόχοι, μέσω - 20 - ορισμένων αναπροσαρμογών στο επίπεδο της διαχείρισης καθώς και της κατανομής των πόρων μεταξύ των διαφόρων μέτρων. Τα μέτρα αυτής της επιχειρησιακής παρέμβασης εστιάζονται στη στήριξη των υποδομών στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, που παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά εκτέλεσης, στις υποδομές άρδευσης, αγροτικού οδικού δικτύου, αποστράγγισης και διατήρησης των εδαφών, των δασών, στη μεταποίηση και εμπορία των γεωργικών και δασοκομικών προϊόντων, στις αντισταθμιστικές αποζημιώσεις για τις μειονεκτικές περιοχές, στην κατάρτιση και την έρευνα. Τα μέτρα αυτού του τύπου έχουν στόχο να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Τα περισσότερα από τα μέτρα αυτά αποτελούν συνέχιση του προηγούμενου προγράμματος, η εφαρμογή του οποίου ήταν θετική. Εξάλλου, εντάσσονται στη διαρθρωτική πολιτική που εφαρμόζεται σε επίπεδο ΕΕ. Ο αξιολογητής επισημαίνει κυρίως μια κάποια διασπορά των μέτρων που έχει συνέπειες στην πραγματική επίπτωση και στη διαχείριση και εκτέλεση των μέτρων. Προτείνει την ανακατανομή των διαθέσιμων ποσών υπέρ των μέτρων προτεραιότητας, κυρίως στις ενισχύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις και σε αρδευτικά έργα, και εμμένει στην ανάγκη ενίσχυσης της επαγγελματικής κατάρτισης. Επισημαίνει, εξάλλου, ότι καταβάλλεται προσπάθεια να συγκεντρωθούν οι ενισχύσεις στον ιδιωτικό τομέα και ότι η περιφερειακή κατανομή των έργων δεν είναι ομοιογενής. Η έκθεση δείχνει ορισμένα αποτελέσματα του προγράμματος "γεωργίας" κατά την περίοδο 1994-1996, και κυρίως στη χρηματοδότηση περίπου 20. 000 έργων, τη στήριξη 11. 500 γεωργικών εκμεταλλεύσεων και την εγκατάσταση 2. 800 νέων γεωργών. Αλιεία Το ΧΜΠΑ παρέχει στήριξη σε 5 βασικούς τομείς παρέμβασης: προσαρμογή των αλιευτικών προσπαθειών (26% του προϋπολογισμού), ανανέωση και εκσυγχρονισμό του στόλου (24%), μεταποίηση και εμπορία των προϊόντων (23%), ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας (11%) και εξοπλισμό των αλιευτικών λιμένων (7%). Το ΧΜΠΑ χρηματοδοτεί σήμερα 31 προγράμματα, εκ των οποίων τα 17 υλοποιούνται σε περιοχές του στόχου 1, τα 12 στον στόχο 5α και τα 2 στον στόχο 6. Σε δημοσιονομικούς όρους, το 65% του προϋπολογισμού αφορά τον στόχο 1. Οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις των προγραμμάτων αυτών έδωσαν ενδιαφέρουσες πληροφορίες όσον αφορά την αποτελεσματικόχηχα χων παρεμβάσεων και χον αναπρογραμμαχισμό (ανακατανομή χων πόρων ανάμεσα σε χομείς παρέμβασης ή ανάμεσα σε μέχρα). Απεκάλυψαν ορισμένες ανεπάρκειες της παρακολούθησης, ιδίως ως προς την παροχή κοινωνικο-οικονομικών δεδομένων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, υποβλήθηκαν προτάσεις για τη βελτίωση των δεικτών και πραγματοποιήθηκαν οι πρώτες αναλύσεις επιπτώσεων στην απασχόληση. Πλαίσιο 10: Ένα παράδειγμα: χο ισπανικό πρόγραμμα τον Στόχου 1 Το εν λόγω επιχειρησιακό πρόγραμμα "αλιείας", που λαμβάνει συνολική χρηματοδότηση 1 δις ECU περίπου, αποτελεί έναν από τους άξονες προτεραιότητας του ΚΠΣ. Τα μέτρα αυτού του προγράμματος εστιάζονται κυρίως στην προσαρμογή της αλιευτικής δραστηριότητας, τον εκσυγχρονισμό του στόλου, τη μεταποίηση των προϊόντων, την υδατοκαλλιέργεια και τον εξοπλισμό των αλιευτικών λιμένων. Η έκθεση αξιολόγησης διαπιστώνει ότι το μέσο ποσοστό υλοποίησης είναι ικανοποιητικό (57%), αλλά παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις ανάλογα με τους τομείς παρέμβασης: είναι χαμηλό όσον αφορά τον εκσυγχρονισμό του στόλου και την υδατοκαλλιέργεια (10% έως 20%) και υψηλό για τις λιμενικές εγκαταστάσεις· και τη μεταποίηση των προϊόντων (60% έως 100%). Το χαμηλότερο ποσοστό αποτελεσματικότητας είναι αυτό της υδατοκαλλιέργειας (2%): το μέτρο αυτό πλήττεται από την περιπλοκότητα των διοικητικών διαδικασιών που απαιτούνται για την υλοποίηση των έργων, από τη χαμηλή αποδοτικότητα που αποθαρρύνει τους εν δυνάμει επενδυτές καθώς και από τους περιβαλλοντικούς περιορισμούς που επιβάλλονται κατά την επιλογή των έργων. Το υψηλότερο ποσοστό αποτελεσματικότητας είναι αυτό που αφορά τη μεταποίηση (65%): στον τομέα αυτό, οι δικαιούχοι επιτυγχάνουν τις περισσότερες φορές μεγάλη ανάπτυξη και ως εκ τούτου έχουν μεγάλη δυνατότητα επενδύσεων. Ο αξιολογητής προτείνει ανακατανομή των κεφαλαίων σε βάρος των μέτρων που αφορούν την προσαρμογή της αλιευτικής προσπάθειας και την υδατοκαλλιέργεια και προς όφελος του εκσυγχρονισμού των σκαφών και της μεταποίησης των προϊόντων. 21 Μια έρευνα στους δικαιούχους έδειξε ότι το 35% των επιδοτούμενων από χο πρόγραμμα έργων συνέβαλαν στη δημιουργία ή τη διατήρηση απασχόλησης (από μια πρώτη ανάλυση προκύπτουν συνολικά 780 θέσεις απασχόλησης), κυρίως στον τομέα της μεταποίησης των προϊόντων. Επιπλέον, έχουν υποβληθεί προτάσεις για τη βελτίωση των δεικτών υλοποίησης και αποτελεσμάτων, για τη μείωση του αριθμού ειδικών δεικτών για την υδατοκαλλιέργεια, για τη δημιουργία δεικτών επιπτώσεων όσον αφορά τον στόλο, καθώς και δεικτών απασχόλησης για όλους τους τομείς παρέμβασης. Τέλος, ο αξιολογητής, διαπιστώνοντας την αυστηρή εφαρμογή της αρχής της προστασίας του περιβάλλοντος στον τομέα της υδατοκαλλιέργειας, συστήνει να λαμβάνεται περισσότερο υπόψη η αρχή αυτή και στους άλλους τομείς (μεταποίηση των προϊόντων και εξοπλισμός των αλιευτικών λιμένων). γ) Ποιότητα των μηχανισμών εφαρμογής των παρεμβάσεων Οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις έπρεπε να εκτιμήσουν χους τρόπους διαχείρισης χων Ταμείων, κυρίως χα συστήματα παρακολούθησης και τα κριτήρια επιλογής χων έργων. Συστήματα παρακολούθησης και δεικτών Σε σύγκριση με χην προηγούμενη περίοδο προγραμμαχισμού, χα χρέχονχα προγράμμαχα παρουσιάζουν σημανχικές βελχιώσεις ως προς τη χρησιμοποίηση ποσοχικών δεικτών, ως μέσο παρακολούθησης της εφαρμογής τους, εκτίμησης της επίπτωσης τους και προσδιορισμού χης προόδου που έχει σημειωθεί για την επίτευξη των συνολικών στόχων. Η Επιτροπή έχει καταρτίσει έναν Κοινό Οδηγό για την Παρακολούθηση και Αξιολόγηση, με στόχο να εξασφαλιστούν η συνέπεια της προσέγγισης και ενιαία πρότυπα16. Αυτό αποτέλεσε βασικό κίνητρο για να σημειωθούν αυτές οι βελτιώσεις. Εντούτοις, η εμπειρία από πρόγραμμα σε πρόγραμμα είναι διαφορετική. Για ορισμένα προγράμματα, οι διαθέσιμες πληροφορίες με τη μορφή δεικτών είναι συχνά ανεπαρκείς, σε όρους μέτρησης των επιδόσεων ή επαλήθευσης του αν επιτυγχάνεχαι ικανοποιηχική πρόοδος. Άλλες βασικές αδυναμίες αφορούν χον καθορισμό κατάλληλων και πρακτικών σχόχων σε σχέση με χα εξεχαζόμενα μέχρα, καθώς και χην έλλειψη ενός συνεπούς συστήματος τακτικής συλλογής δεδομένων όσον αφορά τις υλικές εκροές, τα αποτελέσματα ή τις επιπτώσεις. Παρά το γεγονός ότι έχουν σημειωθεί πολλές βελτιώσεις, ο καθορισμός και ο ποσοτικός προσδιορισμός κατάλληλων δεικτών εξακολουθεί να αποχελεί αδύναχο σχοιχείο της διαχείρισης προγραμμάχων. Η απαιχούμενη περαιχέρω επεξεργασία συσχημάχων δεικτών για χη βελτίωση της παρακολούθησης και για τις εργασίες αξιολόγησης, πρέπει να έχει ως αφετηρία τον εντοπισμό παραδειγμάτων ορθής πρακτικής σε αυτό τον τομέα. Αρκετά προγράμματα περιέχουν ενδιαφέρουσες προσπάθειες για τη δημιουργία των κατάλληλων συστημάτων πληροφόρησης σε θέματα διαχείρισης. Το Πλαίσιο 11 παρουσιάζει ορισμένα παραδείγματα. Ο Οδηγός της Επιτροπής κάνει διάκριση ανάμεσα στους δείκτες εκροών, αποτελεσμάτων και επιπτώσεων. Οι δείκτες εκροών αναφέρονται στη δημοσιονομική και υλική εκτέλεση (π. χ. χιλιόμετρα οδικού δικτύου που έχουν κατασκευαστεί και κόστος τους, αριθμός μαθημάτων κατάρτισης που έχουν δοθεί). Οι δείκτες αποτελεσμάτων αφορούν τα άμεσα αποτελέσματα μιας παρέμβασης (για παράδειγμα, εξοικονόμηση χρόνου οδήγησης, τον αριθμό των ατόμων που ολοκληρώνουν με επιτυχία έναν κύκλο κατάρτισης). Οι δείκτες επιπτώσεων αναφέρονται στα αποτελέσματα των παρεμβάσεων. Μπορεί να γίνει διάκριση ανάμεσα στην ειδική ή άμεση επίπτωση μιας παρέμβασης (π. χ. αριθμός ατόμων που έχουν τοποθετηθεί σε θέσεις εργασίας) και στη γενική ή τελική επίπτωση, δηλ. τα κοινωνικο-οικονομικά αποτελέσματα (π. χ. αύξηση της απασχόλησης ή του ΑΕΠ). 22- Πλαίσιο 11: Βελτίωση χων συστημάτων παρακολούθησης Ένα σύστημα πληροφόρησης με καλή διαχείριση αποτελεί απαραίτητη (αλλά όχι από μόνη της επαρκή) προϋπόθεση για τη στήριξη της διαδικασίας αξιολόγησης. Η περιφέρεια Nord-Pas de Calais (Στόχος 1) αποτελεί παράδειγμα ολοκληρωμένου συστήματος παρακολούθησης, το οποίο συνδυάζεται με δημοσιονομικούς και υλικούς δείκτες σε επίπεδο έργων. Στην Βόρεια Ιρλανδία, σημαντικό μέρος της διαδικασίας ενδιάμεσης αξιολόγησης ήταν ο εντατικός διεξοδικός έλεγχος του NIQUID (βάση δεδομένων όλων των δεικτών που εγκρίθηκαν για το ΕΕΠ), προκειμένου να μετασχηματισθεί σε αποτελεσματικό σύστημα πληροφόρησης για τη διαχείριση του ΕΕΠ. Ο αξιολογητής πρότεινε την παρακολούθηση σε τακτική βάση της προόδου 52 δεικτών, ενώ είχαν εντοπισθεί 330 δείκτες στο ΕΕΠ. Επιπλέον, για κάθε υποπρόγραμμα, καταρτίστηκε σύνολο βασικών δεικτών για τον υπολογισμό της ειδικής επίπτωσης του. Σημαντικό έργο έχει επίσης πραγματοποιηθεί στην Ιταλία, όπου θεσπίστηκε τυποποιημένο σύστημα δεικτών για τις παρεμβάσεις του ΕΚΤ. Στην Πορτογαλία, έχουν καταρτισθεί δείκτες σε όλους σχεδόν τους τομείς παρέμβασης, αν και υπάρχει πεδίο περαιτέρω βελτίωσης της ποιότητας των δεδομένων. Κριτήρια επιλογής έργων σχετικά συστήματα Κατά τα δύο ή τρία πρώτα έτη υλοποίησης των προγραμμάτων, αναπτύχθηκαν σε των σύνθετα ορισμένες περιπτώσεις συγχρηματοδοτούμενων έργων. Τα συστήματα που τέθηκαν σε λειτουργία (π. χ. στο Merseyside) λαμβάνουν υπόψη ένα ευρύ φάσμα δεικτών ταυχόχρονα και, εκτός από την εκτίμηση της επιλεξιμότητας, εξεχάζουν χα κριτήρια επιλογής και ως προς τις προτεραιότητες και σε επίπεδο μέτρων. Παραδείγματος χάρη, κριτήρια προχεραιότητας που είναι κοινά για όλα χα έργα περιλαμβάνουν χις εκροές χου έργου, τη σχέση ποιότητας-τιμής (value for money), χις επενδύσεις χου ιδιωχικού χομέα και, πιο πρόσφαχα, χις περιβαλλοντικές επιπχώσεις. βαθμολόγησης Πολλές ενδιάμεσες αξιολογήσεις αμφισβήχησαν χην αποχελεσμαχικόχητα χων συσχημάχων αυχών. Η ύπαρξη διαφανών και ανχικειμενικών κριτηρίων, που από μόνη της θεωρείται ορθή πρακτική, μπορεί να μην αποτελεί επαρκή προϋπόθεση για τη διασφάλιση της επιλογής των καλύτερων έργων. Θα πρέπει να πραγματοποιούνται περαιτέρω έλεγχοι, παραδείγματος χάρη για τον βαθμό αξιοπιστίας των παρεχόμενων πληροφοριών και για την πρόβλεψη της απόδοσης που παρέχουν οι αιτούντες. Πλαίσιο 12: Merseyside - Συστήματα βαθμολόγησης των έργων χου ΕΚΤ/ΕΤΠΛ Στο ΕΕΠ του Merseyside, το σύστημα που έχει τεθεί σε λειτουργία για την επιλογή των έργων έχει τρεις "βασικά κριτήρια", κριτήρια προτεραιότητας διαφορετικές συνιστώσες: κριτήρια επιλεξιμότητας ή επιλογής, που είναι κοινά για όλα τα έργα, και κριτήρια επιλογής των μέτρων (τα οποία μπορεί να είναι διαφορετικά από τα κριτήρια προτεραιότητας). Στόχος ήταν να καταρτιστούν σύνολα κριτηρίων που να είναι κατανοητά, διαφανή και να μπορούν να εφαρμόζονται σε ένα ευρύ φάσμα ανομοιογενών έργων. Τα κύρια κριτήρια προτεραιότητας περιλαμβάνουν τις αναμενόμενες εκροές των έργων: τη σχέση ποιότητας-τιμής, τη φύση των δικαιούχων (για το ΕΚΤ)· θέματα αγοράς εργασίας- ύπαρξη εταιρικής σχέσης· επενδύσεις ιδιωτικού τομέα- και περιβαλλοντικές επιπτώσεις. - 2. 5. Χρησιμοποίηση των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης Όπως περιγράφεται στην προηγούμενη ενότητα, οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις αντιπροσωπεύουν σημαντική πηγή γνώσης για τους διαχειριστές προγραμμάτων και για όσους λαμβάνουν αποφάσεις. Τους παρέχουν πληροφορίες για βασικά θέματα, όπως η καταλληλότητα των στόχων των παρεμβάσεων τους και η αποχελεσμαχικόχητα των ευρύτερων οικονομικών αποτελεσμάτων στο εξεταζόμενο τομέα. Μια έγκυρη 23- αξιολόγηση πρέπει να σχηρίζεχαι από αυστηρή ανάλυση και να είναι επαρκώς λειχουργική, ώσχε να αξιοποιείχαι πλήρως για τη χάραξη πολιτικής. Εντούτοις, η ποιότητα των αποτελεσμάχων της αξιολόγησης δεν εγγυάται ότι αυτά αναγκαστικά θα χρησιμοποιηθούν. Με άλλα λόγια, οι αξιολογήσεις δεν είναι δυνατό να θεωρηθούν ως η μοναδική πηγή στοιχείων για την ενδιάμεση επισκόπηση. Οι διάφοροι θεσμικοί φορείς και όσοι λαμβάνουν πολιτικές αποφάσεις συμμετέχουν διαρκώς σε ανχαλλαγές πληροφοριών. Άλλοι παράγονχες, που σχεχίζονχαι με χις πολιχικές πτυχές χου μακροοικονομικού πλαισίου, μπορούν επίσης να επηρεάζουν άμεσα χις χελικές αποφάσεις αναπρογραμμαχισμού. Έχονχας καχά νου αυχό χο ευρύχερο πλαίσιο, πρέπει να διακρίνουμε χρία διαφορεχικά επίπεδα αξιοποίησης σχη διαδικασία ενδιάμεσης αξιολόγησης. Το πρώχο επίπεδο αξιοποίησης ανάγει χην αξιολόγηση σε μηχανισμό αναχροφοδόχησης για χην αποχελεσμαχικόχητα χων μέχρων πολιχικής. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης και οι συστάσεις, σε πολλές περιπτώσεις, ακολουθήθηκαν σε μεγάλο βαθμό και ενσωματώθηκαν στις αλλαγές των προγραμμάτων. Το καλύτερο παράδειγμα είναι η ενδιάμεση αξιολόγηση χου ιρλανδικού ΚΠΣ που παρήγαγε αξιόπισχα και χρήσιμα συμπεράσμαχα, χα οποία οδήγησαν στην ανακατανομή των πόρων ανάμεσα στα διάφορα μέτρα ή υποπρογράμματα (βλέπε Πλαίσιο 12). Κατά δεύτερο λόγο, η αξιολόγηση έπαιξε σημαντικό ρόλο στην εξασφάλιση νέων πηγών πληροφόρησης ή συνεχούς παροχής συμβουλών σε διαχειριστές προγραμμάτων και σε όσους λαμβάνουν πολιτικές αποφάσεις. Για παράδειγμα, η αξιολόγηση του προγράμματος της περιφέρειας Hainaut, του Στόχου 1, που περιελάμβανε ειδικό μακροοικονομικό μοντέλο (βλέπε Πλαίσιο 3), κρίθηκε χρήσιμη ως προς την παροχή πληροφοριών για τις ενέργειες αναπρογραμματισμού. Τα συμπεράσματα σε αυτή την περίπτωση δημιούργησαν μακροχρόνιες προοπτικές για τις τάσεις σύγκλισης της περιφερειακής οικονομίας. Άλλες αξιολογήσεις, με μικρότερο πεδίο, έδωσαν έμφαση στη σημασία ορισμένων κρίσιμων θεμάτων της διαχείρισης προγραμμάτων, χωρίς να εξαντλούν την όλη διαδικασία εφαρμογής. Τέλος, η εμπειρία έδειξε επίσης ότι από τις εταιρικές σχέσεις κατά την εφαρμογή των προγραμμάτων προέκυπταν καθοριστικά στοιχεία για την επιτυχία και την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας αξιολόγησης. Ένα σημαντικό αποτέλεσμα της εμπειρίας αυτής είναι ότι οι αρμόδιοι για τη λήψη αποφάσεων συμμετείχαν στη συζήτηση των θεμάτων αξιολόγησης και υπήρξαν ορισμένα συμπεράσματα για τη βελτίωση των παρεμβάσεων τους. Αν και αυτή η διαδικασία μάθησης δεν είχε πάντοτε επίσημη διάρθρωση, είχε σημαντική επίπτωση στο τελικό αποτέλεσμα των ενδιάμεσων αξιολογήσεων. III. ΒΑΣΙΚΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΕΣ Οι αξιολογήσεις τροφοδότησαν τη διαδικασία ενδιάμεσης επισκόπησης, παρέχοντας συνολική εκτίμηση σχετικά με το τί είχε επιτευχθεί κατά το πρώτο ήμισυ της περιόδου προγραμματισμού. Καταγράφοντας αυτά τα στοιχεία, η παρούσα ενότητα της έκθεσης εκτιμά τα βασικά αποτελέσματα αυτής της προτεραιότητας από την άποψη των προσαρμογών που έγιναν στα προγράμματα. Εξετάζει επίσης σε ποιο βαθμό ενσωματώθηκαν στα προγράμματα οι προτεραιότητες που είχε καθορίσει η Επιτροπή. 24- 3. 1. Σύνδεση αξιολόγησης και αναπρογραμματισμού Οι αξιολογήσεις ήχαν διαθέσιμες ενχός χης καθορισθείσας περιόδου και χα αποχελέσμαχα μπόρεσαν να επηρεάσουν χις ενδιάμεσες επισκοπήσεις που πραγματοποιήθηκαν το 1997 και 199817. Ειδική αναφορά πρέπει να γίνει σχα χρία νέα κράχη μέλη. Αν και χα προγράμμαχά χους χέθηκαν σε εφαρμογή με ένα χρόνο καθυστέρηση σε σχέση με χων άλλων κραχών μελών, και οι χρεις χώρες πραγμαχοποίησαν επίσημες ρυθμίσεις για χην έναρξη χων ενδιάμεσων αξιολογήσεων. Η Επιχροπή προώθησε ανχαλλαγή εμπειριών μεχαξύ αξιολογηχών, η οποία έφερε νέες ιδέες για χη διενέργεια χων αξιολογήσεων. Ένα βασικό στοιχεία αυχής χης διαδικασίας ήχαν όχι δεν έγιναν σημανχικές προσαρμογές πριν από χις αξιολογήσεις και χην επίσημη επισκόπηση χων προγραμμάχων. Οι αξιολογήσεις αποδείχθηκαν γενικά χρήσιμες για την αντιμετώπιση σημαντικών ζητημάτων ή για τον εντοπισμό του είδους των αποφάσεων που έπρεπε να ληφθούν. Η ικανότητα τους σε αυτό τον τομέα εξαρτιόταν από την ποιότητα της ανάλυσης καθώς και από τη λειτουργική ευστοχία των συστάσεων τους. Στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης, οι ενδιάμεσες αξιολογήσεις παρήγαγαν συστάσεις και συγκεκριμένες προτάσεις κατόπιν αιτήσεως ταυτόχρονα της Επιτροπής και των αρχών διαχείρισης. Υπό τις συνθήκες αυτές, πρότειναν ανακατανομές των πόρων. Στην Ισπανία και τη Γερμανία, αυτές συνέπεσαν με τις προτάσεις των αρμόδιων αρχών, εφόσον τα δικαιολογητικά στοιχεία (πρόοδος των μέτρων με βάση τα δεδομένα παρακολούθησης) ήσαν τα ίδια. Σε άλλες περιπτώσεις, ελήφθησαν υπόψη μόνο εν μέρει (Πορτογαλία). Ενίοτε, οι αξιολογήσεις υποβλήθηκαν μετά την τροποποίηση των προγραμμάτων, αλλ' εκ των υστέρων αποδείχθηκε ότι δεν υπήρξαν αντιφάσεις (Γαλλία). Στην Ιταλία, ο αξιολογητής ανέλυσε κυρίως τα προβλήματα και τις δυσχέρειες στην υλοποίηση, ενώ οι υπεύθυνοι των προγραμμάτων πρότειναν τις ανακατανομές πόρων. Για την Ιρλανδία αναφέρθηκε ότι οι συστάσεις χου αξιολογηχή σχεχικά με χην ενίσχυση ορισμένων μέτρων δεν σχάθηκε δυναχό να εφαρμοσθούν ελλείψει χρημαχοδόχησης. Το παράδειγμα της Ιρλανδίας και του Merseyside Δύο παραδείγμαχα σκιαγραφούν χην όλη διαδικασία ενδιάμεσης επισκόπησης, από χη διενέργεια χης επίσημης αξιολόγησης μέχρι την εφαρμογή των αποφάσεων για ανακατανομή των χρηματοδοτήσεων. Τα παραδείγματα αυτά αφορούν δύο διαφορετικά επίπεδα παρέμβασης: ένα μεγάλο ΚΠΣ (Ιρλανδία) και ένα ΕΕΠ (Merseyside) (βλέπε Πλαίσια 13 και 14). Υπήρξε κάποια καθυστέρηση στις διαπραγματεύσεις για την ενδιάμεση επισκόπηση των προγραμμάτων του Στόχου 1 της Γαλλίας (ιδίως της Réunion) και της Ελλάδας (αναπρογραμματισμός των παρεμβάσεων του ΕΤΠΑ· τροποποιήσεις των παρεμβάσεων του ΕΚΤ για το δεύτερο εξάμηνο του 1998). Στην Ιταλία, τον Απρίλιο 1998 αποφασίστηκαν ορισμένες ενέργειες αναπρογραμματισμού και η ενδιάμεση επισκόπηση θα ολοκληρωθεί τον Οκτώβριο, με βάση την πραγματική πρόοδο ορισμένων προγραμμάτων που παρουσιάζουν χαμηλά επίπεδα απορρόφησης πιστώσεων. 25 Πλαίσιο 13: Ενδιάμεση επισκόπηση (Ι): η περίπτωση χου ιρλανδικού ΚΠΣ Η έκθεση αναφέρει ότι το ιρλανδικό ΚΠΣ αποτελεί σημαντική επιτυχία και ότι η χρησιμοποίηση των κεφαλαίων ήταν αποτελεσματική, εφόσον στήριξε και συνέβαλε στην αξιοσημείωτη οικονομική ανάκαμψη. Στο πλαίσιο του ΚΠΣ, ο μεσοπρόθεσμος προγραμματισμός των δημόσιων δαπανών επέτρεψε τον συστηματικότερο και αποτελεσματικότερο προγραμματισμό σε πολλούς τομείς. Η αξιολόγηση του ΚΠΣ έθεσε ερωτήματα σχετικά με τη σκοπιμότητα διάθεσης δημόσιων πόρων σε ορισμένα ειδικά μέτρα, κυρίως στην δωρεάν ή επιδοτούμενη παροχή υπηρεσιών, για τις οποίες οι εταιρείες ή οι ιδιώτες θα ήταν πρόθυμοι να πληρώσουν. Μια βασική υπόθεση στην περίπτωση αυτή ήταν ότι οι αγορές αποτελούν το αποτελεσματικότερο και επαρκέστερο μέσο για την επίτευξη των οικονομικών και κοινωνικών στόχων, έτσι ώστε η δημόσια παρέμβαση να δικαιολογείται μόνον όταν η αγορά δεν λειτουργεί ικανοποιητικά και η εξεταζόμενη παρέμβαση δεν δημιουργεί οικονομικές στρεβλώσεις από μόνη της. Βάσει αυτών των θεωρητικών υποθέσεων, εντοπίστηκαν τέσσερις καταστάσεις όπου, κατά τη γνώμη των αξιολογητών, η δημόσια παρέμβαση σε οικονομία αγοράς θα ήταν δικαιολογημένη: - - - - η παροχή δημόσιων αγαθών και υπηρεσιών (όπως οι υποδομές μεταφορών), η οποία δεν θα ήταν δυνατή χωρίς τη δημόσια παρέμβαση • η εφαρμογή διορθωτικών επιδοτήσεων που αποσκοπεί στη μεταβολή της τιμής των αγαθών και υπηρεσιών, όταν η τιμή της αγοράς δεν αντανακλά επαρκώς το ευρύ κοινωνικό τους όφελος (π. χ. το κόστος δανείων στις MME) η διαχείριση ειδικών συστημάτων που αποσκοπούν στη μεταβολή της συμπεριφοράς, μέσω της αναπλήρωσης της έλλειψης γνώσης, ευαισθητοποίησης ή κατανόησης (π. χ. η καθοδήγηση επιχειρηματιών ή απασχολούμενων σε νέες τεχνολογίες) η ανακατανομή πλούτου μέσω επιδοτήσεων ή κοινωνικών παροχών για την επίτευξη ευρύτερων κοινωνικών στόχων. Η αξιολόγηση του ΚΠΣ κατέταξε σε κατηγορίες τα 166 μέτρα του ΚΠΣ, με τη χρησιμοποίηση των προαναφερόμενων κριτηρίων. Για κάθε κατηγορία, επελέγησαν δύο "γενικά μέτρα" - μέτρα μεγάλης κλίμακας ή τα οποία αντιμετώπιζαν πάγια και πλήρως κατανοητά στοιχεία της πολιτικής του δημοσίου - και χρησιμοποιήθηκαν ως μέτρο σύγκρισης για άλλα μέτρα της ίδιας κατηγορίας. Βάσει αυτών των συγκρίσεων κρίθηκε ποια μέτρα ήταν επιτυχή και ποια όχι. Στη συνέχεια, διατυπώθηκαν περίπου 150 συστάσεις σχετικά με την αποτελεσματικότερη κατανομή των πόρων του ΚΠΣ, με ειδικότερη έμφαση στα μέτρα που δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα Η αξιολόγηση έδειξε ότι απαιτούνταν περισσότερες δημόσιες δαπάνες για υλικές υποδομές, κυρίως σε μη αστικό οδικό δίκτυο. Για ορισμένα μέτρα που βασίζονται στη ζήτηση, προτάθηκε η αναθεώρηση των στόχων των δαπανών, σύμφωνα με την τρέχουσα αξιολόγηση, παραδείγματος χάρη η μείωση της επιχορήγησης για το υποπρόγραμμα της βιομηχανίας τροφίμων. Αναγνωρίστηκε επίσης, κατά τις συζητήσεις με τις επιτροπές παρακολούθησης, ότι έπρεπε να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στην ανεργία των νέων και στη μακροχρόνια ανεργία και ότι έπρεπε να αυξηθούν οι χορηγήσεις σε ειδικά μέτρα για την εκπαίδευση και τους μειονεκτούντες. Η αξιολόγηση του ΚΠΣ περιέχει επίσης ορισμένες λεπτομερείς συστάσεις όσον αφορά τη διαχείριση και την εφαρμογή ειδικών μέτρων, διατυπώθηκε επίσης το επιχείρημα ότι ο ανταγωνισμός είναι ανεπαρκής όσον αφορά την παροχή επιδοτούμενων υπηρεσιών, λόγω της δεσπόζουσας θέσης που κατέχουν οι κρατικοί οργανισμοί και της έλλειψης ανταγωνισμού. Όσον αφορά την παρακολούθηση, η έκθεση προτείνει την περαιτέρω βελτίωση των δεικτών επιπτώσεων και παραδέχεται ότι το τρέχον ΚΠΣ αποτελεί το πιο προωθημένο πείραμα σε θέματα παρακολούθησης και συστημάτων δεικτών. Το αποτέλεσμα της ενδιάμεσης επισκόπησης είναι σε μεγάλο βαθμό σύμφωνο με τις συστάσεις αυτές. Παρομοίως, υπήρξε μετατόπιση από τον παραγωγικό τομέα προς την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού και των οικονομικών υποδομών. Η ανακατανομή πόρων ανήλθε σε 163 εκατ. ECU, με έμφαση στην ΕάΤΑ (37 εκατ. ECU), τις υποδομές μεταφορών (36 εκατ. ECU) και σε ένα φάσμα μέτρων για τα άτομα που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο και άλλες ομάδες περιθωριοποιημένων ατόμων (46 εκατ. ECU). 26- Πλαίσιο 14: Ενδιάμεση επισκόπηση (Π): η περίπτωση του Merseyside (Στόχος 1) Η ενίσχυση χων Διαρθρωχικών Ταμείων στο Merseyside ανέρχεται σε 816 εκατ. ECU που χορηγούνχαι μέσω των πέντε "Οδηγών για Αλλαγές" του Ενιαίου Προγράμματος του Merseyside: ξένες επενδύσεις και εταιρικός τομέας· ενδογενείς και τοπικές επιχειρήσεις· βιομηχανία που βασίζεται στην τεχνογνωσία και προηγμένη τεχνολογία- βιομηχανίες πολιτισμού, μέσων επικοινωνίας και αναψυχής- δράση για τους κατοίκους του Merseyside. Το μεγαλύτερο ποσοστό των πόρων του προγράμματος διατίθεται για την τελευταία περίπτωση (άνω των δύο πέμπτων). Για τις εσωτερικές επενδύσεις και τις τοπικές επιχειρήσεις χορηγήθηκε αντίστοιχα το ένα τέταρτο και το ένα πέμπτο των πόρων του προγράμματος. Η έγκριση του Ενιαίου Προγράμματος συνέπεσε με μια κυκλική ανάκαμψη της βρετανικής οικονομίας που χαρακτηρίζεται από τη μείωση του ποσοστού ανεργίας και την οικονομική ανάπτυξη, σε ποσοστά υψηλότερα από τον μέσο όρο της ΕΕ. To Merseyside επωφελήθηκε από αυτή τη βελτίωση, με αποτέλεσμα οι πόροι των Διαρθρωτικών Ταμείων να διατίθενται υπό ευνοϊκότερες συνθήκες από αυτές που είχαν προβλεφθεί κατά την επεξεργασία του ΕΕΠ. Αν και οι βελτιώσεις σε όρους ανεργίας ήταν χαμηλότερες σε σχέση με τα συνολικά αποτελέσματα για το Ηνωμένο Βασίλειο, θα πρέπει να ενταχθούν στο πλαίσιο μιας πρόσφατης μείωσης των βασικών κοινωνικών και οικονομικών δεικτών. Η ενδιάμεση αξιολόγηση εκτίμησε την τρέχουσα και εν δυνάμει επίπτωση του ΕΕΠ στα άτομα και στις επιχειρήσεις του Merseyside, έκανε κρίσιμα σχόλια για τις τρέχουσες ρυθμίσεις σε θέματα παρακολούθησης και διατύπωσε συστάσεις για το υπόλοιπο μέρος της περιόδου προγραμματισμού. Η έρευνα γραφείου συμπληρώθηκε με την επανεξέταση 100 χωριστών έργων, παράλληλα με εκτενή έρευνα και συνεντεύξεις που εστιάζονταν στους δικαιούχους του προγράμματος. Ο όγκος και η ποιότητα της διαδικασίας αξιολόγησης ήταν σημαντικά Αντιστάθμισαν σε μεγάλο βαθμό τις δημοσιονομικές δυσχέρειες που περιόρισαν το ποσό που διατέθηκε για την διεξοδική ανάλυση. Ο αξιολογητής έκανε μία σειρά λεπτομερών και αιτιολογημένων συστάσεων, προτείνοντας, κυρίως, ότι η μελλοντική εργασία παρακολούθησης και αξιολόγησης θα έπρεπε να εστιάζεται σε μεγάλα έργα που θα μπορούσαν να έχουν τη μεγαλύτερη δυνατή επίπτωση καθώς και σε θέματα όπως τα φαινόμενα μετατόπισης και της αειφόρου ανάπτυξης. Συνέστησε επίσης να διευρυνθεί το υφιστάμενο σύνολο δεικτών, προκειμένου να βελτιωθεί η εκτίμηση της επίπτωσης του προγράμματος. Στους προταθέντες δείκτες περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, ποσοστά βιωσιμότητας των MME και ο βαθμός χρησιμοποίησης νέων τεχνολογιών από αυτές. Επιπλέον, αναφέρθηκε ότι δεν δόθηκε επαρκής έμφαση στις συνεργίες με τους πέντε Οδηγούς Προγράμματος και στα θέματα που διαπερνούν με οριζόντια τρόπο διάφορα μέτρα. Οι αλλαγές αναπρογραμματισμού στο στάδιο της ενδιάμεσης επισκόπησης ακολούθησαν σε μεγάλο βαθμό τις προτάσεις του αξιολογητή και ήταν σε μεγάλο βαθμό σύμφωνες με τις προτεραιότητες περιφερειακής πολιτικής της Επιτροπής μέχρι τα τέλη 1999. Πραγματοποιήθηκε ανακατανομή συνολικού ποσού 97 εκατ. ECU, κυρίως σε μέτρα που θα μπορούσαν να έχουν σαν αποτέλεσμα την άμεση δημιουργία θέσεων απασχόλησης (MME, τεχνολογία και κοινωνική ένταξη). Ελήφθησαν νέα μέτρα για τη μεταποίηση ιχθύων και για την. ανάπτυξη και εφαρμογή των τεχνολογιών επικοινωνιών. Η Επιτροπή όρισε επίσης προθεσμία για συνολική επανεξέταση των βασικών δεδομένων και ποσοτικών στόχων, με ιδιαίτερη έμφαση στην καθαρή δημιουργία θέσεων εργασίας. 3. 2. Συνολικές ανακατανομές πόρων των διαρθρωτικών Ταμείων Όλα χα ΚΠΣ, χα ΕΕΠ και οι άλλες μορφές παρέμβασης για χους Σχόχους 1 και 6, αποχέλεσαν ανχικείμενο ενδιάμεσης επισκόπησης. Μόνη εξαίρεση ήχαν χα νέα γερμανικά ομόσπονδα κράχη, σχα οποία οι προσαρμογές χων προγραμμάχων πραγμαχοποιούνχαι σε διαρκή βάση. Όλες αυχές οι επισκοπήσεις είχαν σαν αποχέλεσμα την ανακατανομή πόρων διαφόρων μεγεθών, προκειμένου να βελτιωθεί η συνολική αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων. Λόγω των σχετικών χρηματοδοτικών ποσών, το εύρος των αλλαγών αυτών είναι μεγαλύτερο στα μεγάλα και πλέον σύνθετα ΚΠΣ σε σχέση με τα ΕΕΠ. Αλλά δεν είναι ευθέως ανάλογο με την επιτυχία ή την αποτυχία των προγραμμάτων. Ακόμη και ένα ιδιαίτερα επιτυχές πρόγραμμα (π. χ. το ιρλανδικό ΚΠΣ) μπορεί να βελτιωθεί και να 27 υποσχεί χις αναγκαίες διορθώσεις, χωρίς να μεχαβάλλονχαι οι βασικές προχεραιόχηχες και σχόχοι. Η ανακαχανομή χων πόρων παρουσίαζε μεγάλες διαφορές μεχαξύ χων προγραμμάχων. Οι ενέργειες αυχές αποσκοπούσαν κυρίως σχη βελτίωση της δημοσιονομικής εκχέλε<της, ιδίως για χα προγράμμαχα με χαμηλούς ρυθμούς απορρόφησης. Επιπλέον, οι ανακαχανομές ανχανακλούν χον βαθμό καχά χον οποίο λαμβάνονχαι υπόψη οι προχεραιότητες της ΕΕ (βλέπε σημείο 4. 3). Γενικά, πραγματοποιήθηκαν περιορισμένες προσαρμογές των προγραμμάτων που δεν έθιγαν τις προτεραιότητες στρατηγικής. Σε ορισμένες περιπτώσεις (π. χ. Ιταλία - Στόχος 1, ΚΠΣ Πορτογαλίας), οι τροποποιήσεις αυτές είχαν σαν αντικείμενο μεταφορά πόρων από προγράμματα ή υποπρογράμματα χαμηλής απορροφητικότητας σε προγράμματα με μεγαλύτερη απορροφητικότητα, ενώ δινόταν η απαιτούμενη βαρύτητα και σε άλλα ποιοτικά κριτήρια. Στις περισσότερες περιπτώσεις, πάντως, πραγματοποιήθηκαν χροποποιήσεις σχο εσωχερικό χων προγραμμάχων και μεχαξύ χων διαφόρων μέχρων. Διαχέθηκαν επίσης πρόσθεχοι πόροι που προήλθαν από χον αποπληθωρισχή για χον αναπροσαναχολισμό ορισμένων ενεργειών, κυρίως υπέρ της δημιουργίας θέσεων απασχόλησης. Το Διάγραμμα 4 παρουσιάζει την έκταση της μεταφοράς πόρων σε κάθε κράτος μέλος. Οι μεγαλύτερες τροποποιήσεις έγιναν στο ΚΠΣ του Στόχου 1 στην Ιταλία (για ποσό 700 εκαχ. ECU περίπου, περιλαμβανομένων χων μη προγραμμαχισμένων πόρων και χης χιμαριθμικής αναπροσαρμογής χου ΚΠΣ για χο 1998), ενώ ακολουθούν η Ισπανία (με ποσό άνω χων 600 εκαχ. ECU) και η Ελλάδα (ποσό 400 εκαχ. ECU μόνο για χα εθνικά προγράμμαχα). Παρά χο μέγεθος χων αναφερόμενων χρημαχοδοχικών ποσών, αυχά ανχιπροσωπεύουν μόνο ποσοσχά που κυμαίνονται από 2% (Ισπανία), έως χο 5% χων συνολικών χορηγήσεων χων Διαρθρωχικών Ταμείων. Στην Ιρλανδία, οι μεταφορές πόρων ανήλθαν σε 160 εκατ. ECU των Διαρθρωτικών Ταμείων, ή σχο 3% χων πόρων χων Διαρθρωχικών Ταμείων της ΕΕ για την περίοδο 1994-99. Σχη Βόρεια Ιρλανδία, δεν έγινε μεταφορά πόρων ανάμεσα σχα υποπρογράμμαχα, πέραν χης χορήγησης πόρων που προήλθαν από χον αποπληθωρισχή. Στη Φινλανδία και τη Σουηδία, οι σημανχικόχερες αλλαγές έγιναν με τη συγχώνευση ορισμένων μέτρων, για να απλουστευθεί η διάρθρωση του προγράμματος. Αντίθετα, σε ορισμένα σχετικά μικρά προγράμματα, πραγματοποιήθηκαν σημαντικές αλλαγές σε σχετικούς όρους, δηλαδή σε ποσοστό των συνολικών διαρθρωτικών χορηγήσεων. Στη βελγική περιφέρεια Hainaut, το 19% περίπου των διαθέσιμων πόρων μετατοπίστηκε κυρίως σε καθεστώτα ενισχύσεων προς τις MME. Πραγματοποιήθηκαν ορισμένες δευτερεύουσες αλλαγές των μέτρων του ΕΕΠ του Φλέβολαντ, παρά το σχετικά υψηλό ποσό μεταφοράς πόρων (13%), χωρίς να επηρεασθούν οι βασικοί στόχοι του προγράμματος. Είναι μάλλον δύσκολο να δοθεί μια συνολική εικόνα αυτών των προσαρμογών. Στο επόμενο κεφάλαιο επομένως θα παρουσιασθούν περισσότερο ποιοτικά στοιχεία, που αφορούν μόνο ορισμένες βασικές προτεραιότητες της ΕΕ. 28 Διάγραμμα 4: Ανακατανομή των πόρων των Διαρθρωτικών Ταμείων ανά κράτος μέλος (σε εκατ. ECU) από την ενδιάμεση επισκόπηση Mecu 800 19% 700 •- 600 500 400 f 300 • β% 200 100 9,7 0% ο m 19 ΑΓ •s ί" ^ « / ·=> α* « ^ ^ £ ^ ^ >? i -5 £ <3 / 2 0% 18% 16% 14% 12% 10% 8% β% 4% 2% 0% 1 3% Bid 7% 5% • 21 / / / / • Amount m Mecu • Percentage ol S. F allocation 1 εκ των οποίων Nord-Pas de Calais (19,6 εκατ. ECU), Κορσική (10,1 εκατ. ), Γουιάνα (36,1 εκατ. ) και Μαρτινίκα (22,4 εκατ. ECU). 2 δεν υπήρξε ενδιάμεση επισκόπηση 3 ανακατανομή πόρων μόνο του ΕΤΠΑ 4 εκ των οποίων Βόρεια Ιρλανδία (69,8 εκατ. ECU), Merseyside (97,0 εκατ. ) και Highlands and Islands (21 εκατ. ECU) 3. 3. Συνυπολογισμός των προτεραιοτήτων της ΕΕ Δεν είναι σε όλες χις περιπτώσεις εύκολο να εκτιμηθεί σε ποιον βαθμό ικανοποιούνχαι οι προχεραιότητες της ΕΕ που έχουν καθορισθεί στις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για την ενδιάμεση επισκόπηση. Η προσθήκη ορισμένων νέων μέτρων ή η χορήγηση πρόσθετων χρηματοδοτήσεων σε υφιστάμενα μέτρα μπορεί εντούτοις να αποτελέσει ένδειξη για το μέγεθος της πραγματοποιηθείσας προσαρμογής. Βασικές υποδομές - ενδυνάμωση των ΔΕΔ Η μείωση των ανισοτήχων σε όρους υποδομών σχους χομείς χων μεχαφορών, ενέργειας, σχόχο χων χηλεπικοινωνιών και περιβάλλονχος, αποτελεί μακροπρόθεσμο Διαρθρωχικών Ταμείων. Αυχό ανχανακλάχαι ιδίως σχο ποσοσχό χης συνολικής χρημαχοδόχησης (άνω χου 30%) που χορηγείχαι σε αυχούς χους χομείς σχα χρέχονχα έγγραφα προγραμμαχισμού χου Σχόχου 1 χης περιόδου 1994-99. Αν και οι νέες υποδομές αποχελούν σημανχική προχεραιόχηχα για χις περισσόχερες περιφέρειες, δεν έχουν διαχεθεί σημανχικοί πόροι για χη χρημαχοδόχησή τους. Γενικά, το κύριο βάρος δόθηκε σε συγκεκριμένα έργα ΔΕΔ, με στόχο τη δημιουργία επαρκών διασυνδέσεων και συστημάτων, ιδίως στον τομέα χων μεχαφορών (Πλαίσιο 15). Πλαίσιο 15: Πρόγραμμα αερολιμένων - Ιταλία, Στόχος 1 Το πρόγραμμα αερολιμένων, κόστους 10 εκατ. ECU, που ενέκρινε πρόσφατα η Επιτροπή, αποσκοπεί στη βελτίωση ή την αναβάθμιση των υφισταμένων αερολιμένων στη νότια Ιταλία Μετά την ενδιάμεση επισκόπηση, συμφωνήθηκε η χορήγηση πρόσθετων πόρων (50 εκατ. ECU) στο πρόγραμμα αυτό, αποκλειστικά για έργα ΔΕΔ, με στόχο την περαιτέρω ανάπτυξη των περιφερειακών υποδομών μεταφορών. 29 Παραγωγική διαδικασία - μεγαλύτερη έμφαση στην απασχόληση Τα αποχελέσμαχα χων ενδιάμεσων επισκοπήσεων δείχνουν όχι υπήρχε λόγος να δοθεί μεγαλύχερη βαρύτητα στην απασχόληση, μέσω ενός φάσματος ενεργειών (ενδυνάμωση χων καθεσχώχων ενισχύσεων, τοπικά σύμφωνα απασχόλησης, χοπικές αναπτυξιακές πρωτοβουλίες κλπ). Ορισμένες αποφάσεις που έχουν ήδη ληφθεί (π. χ. να ενσωματωθούν τα χοπικά σύμφωνα απασχόλησης σχα βασικά προγράμμαχα, Πλαίσιο 16), αποκαλύπτουν χην πολιχική φιλοδοξία και δέσμευση για την αποτελεσματικότερη καταπολέμηση της ανεργίας. Η μεγαλύχερη έμφαση σχην αποσχολή χων έργων για τη δημιουργία απασχόλησης, ιδίως χων έργων για χις MME, είναι σύμφωνη με την πολιτική κατεύθυνση στα περισσότερα κράτη μέλη. Αυτό απεικονίζεχαι σχα ΚΠΣ και σχα ΕΕΠ. Σε αυχό χο πλαίσιο, η ενδιάμεση επισκόπηση έχει θέσει υπό αμφισβήχηση χην αποχελεσμαχικόχηχα χων μέσων πολιχικής ως προς τη στήριξη της δημιουργίας απασχόλησης και την ανταπόκριση στην ανάγκη για περισσότερο ενεργητικές πολιτικές απασχόλησης, μέσω της λήψης μέτρων για το ανθρώπινο δυναμικό και την εκπαίδευση. Σε περισσότερο επιχειρησιακό επίπεδο, έχει δοθεί επίσης έμφαση στην μέτρηση των επιπτώσεων στην απασχόληση (π. χ. περιφέρειες του Ηνωμένου Βασιλείου, Nord-Pas de Calais) και στο να ληφθούν περισσότερο υπόψη χα ζητήματα της απασχόλησης στα κριτήρια επιλογής των έργων (π. χ. Ιχαλία). Πλαίσιο 16: Τοπικά σύμφωνα απασχόλησης Στα τρία κράτη μέλη (Ισπανία, Ελλάδα, Ιταλία), οι επιτροπές παρακολούθησης χορήγησαν πόρους του ΚΠΣ σε πρόγραμμα ή σε ειδικό μέτρο για τη χρηματοδότηση σχεδίων δράσης για τοπικά σύμφωνα απασχόλησης. Στην Ισπανία (Στόχος 1), δόθηκε προτεραιότητα σε πέντε σύμφωνα, τα οποία θα λάβουν κοινοτική χρηματοδότηση 55 εκατ. ECU (που προέρχονται από τον αποπληθωριστή του ΚΠΣ), για να ενσωματωθούν σε ένα νέο πολυπεριφερειακό πρόγραμμα Στην Ελλάδα, προβλέπεται να χορηγηθούν οι πόροι που προέρχονται από τον αποπληθωριστή 1997 και 1998 σε ειδικά υποπρογράμματα, στο πλαίσιο περιφερειακών προγραμμάτων που βρίσκονται στο στάδιο της επισκόπησης. Στην Ιταλία, οι εθνικές αρχές έχουν προτείνει, στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επισκόπησης, ένα πολυπεριφερειακό και πολυταμειακό πρόγραμμα ύψους 280 εκατ. ECU, εκ των οποίων τα 140 εκατ. ECU προέρχονται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία και θα εξασφαλίσουν την ενίσχυση εννέα τοπικών συμφώνων. Τα εθνικά καθεσχώχα ενισχύσεων, που συγχρημαχοδοχούνχαι από χα Διαρθρωχικά Ταμεία, έχουν επίσης επανεξεχασθεί, ώσχε να δώσουν μεγαλύχερη βαρύτητα στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης και στις MME (βλέπε Πλαίσιο 17). Πλαίσιο 17: MME: η περίπτωση του ελληνικού ΚΠΣ Οι ελληνικές αρχές έχουν αναθεωρήσει το επιχειρησιακό πρόγραμμα βιομηχανίας, δίνοντας έμφαση στις MME, με συμπληρωματική χρηματοδότηση 136 εκατ. ECU. Έχει τροποποιηθεί το εθνικό σύστημα ενισχύσεων, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, ώστε να δοθεί μεγαλύτερη στήριξη στην παροχή υπηρεσιών στις επιχειρήσεις και να χορηγούνται έμμεσες ενισχύσεις και όχι άμεσες επιχορηγήσεις. Έχουν δημιουργηθεί ενδιάμεσοι φορείς για τη διαχείριση ενεργειών υπέρ των MME και η επιλογή των έργων θα πραγματοποιηθεί βάσει ανταγωνισμού. Έχει αναληφθεί επίσης η δέσμευση να εκτιμηθούν τα προς χρηματοδότηση έργα για τις MME (1. 450 περίπου έργα από τις 4. 200 προτάσεις που έχουν υποβληθεί). Περιβάλλον και αειφόρος ανάπτυξη Το περιβάλλον, ως στοιχείο αειφόρου ανάπτυξης, αποτελεί μία από τις ευρύτερες προτεραιότητες της ΕΕ που εξετάζεται συχνότερα στο πλαίσιο της ενδιάμεσης επισκόπησης. Η επιδίωξη αυτού του στόχου εξετάζεται και μέσω της θέσπισης ειδικών 30- μέχρων και κυρίως μέσω χης οριζόντιας ενσωμάχωσης σε άλλες προχεραιόχητες των προγραμμάτων. Λόγω αντικειμενικών δυσχερειών (έλλειψη δεικτών, μεθοδολογικά ζητήματα), τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης επισκόπησης δεν μπόρεσαν σε όλες τις περιπτώσεις να οδηγήσουν σε άμεσα επιχειρησιακά συμπεράσματα για την προσαρμογή των προγραμμάτων. Δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην έλλειψη συστηματικής εκτίμησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των έργων και στη βελτίωση της ποιότητας των έργων, η οποία θα μπορούσε να εξασφαλιστεί μέσω των συστηματικότερων εκτιμήσεων. Έχει προετοιμασθεί ο δρόμος για βελτιώσεις στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος και στις γενικές διαδικασίες επιλογής των έργων κατά τη νέα περίοδο προγραμματισμού (Πλαίσιο 18). Πλαίσιο 18: Η οριζόνχια ενσωμάτωση χον περιβαλλοντικού παράγοντα Ο περιβαλλοντικός τομέας αποτελεί μια σοβαρή ανησυχία των περισσότερων κρατών μελών. Για να μπορέσουν τα διαρθρωτικά Ταμεία να συμβάλουν σωστά στην προστασία του περιβάλλοντος, πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το θέμα αυτό σε όλες τις αποφάσεις επιλογής των έργων, κατά τρόπο που να περιορίζεται στο ελάχιστο η βλάβη στο περιβάλλον και να μεγιστοποιούνται οι θετικές επιπτώσεις τους, δίνοντας παραδείγματος χάρη προτίμηση σε έργα με θετικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις (προληπτική δράση, οικολογικά προϊόντα κλπ. ). Οι υπηρεσίες της Επιτροπής συμμετέχουν ενεργά σε ενέργειες εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων (έχει ήδη προκηρυχθεί ειδική θεματική μελέτη, έχει ετοιμασθεί Εγχειρίδιο για την περιβαλλοντική εκτίμηση σχεδίων περιφερειακής ανάπτυξης κάι προγραμμάτων των Διαρθρωτικών Ταμείων της ΕΕ κλπ. ) με στόχο τη βελτίωση της ενσωμάτωσης του περιβάλλοντος. Έχει σημειωθεί πρόοδος στο να καταστεί το περιβάλλον "κεντρικό κριτήριο" για την επιλογή των έργων, ιδίως στη Φινλανδία και τη Σουηδία. Πρόσφατα, το κριτήριο αυτό ενσωματώθηκε στο ιταλικό πρόγραμμα για τη βιομηχανία, για την επιλογή νέων βιομηχανικών έργων. Έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη Αν και γενικά έχουν ήδη τεθεί σε λειτουργία τα μέσα για την έρευνα και τεχνολογική ανάπτυξη, πρέπει να βελτιστοποιηθεί η αξιοποίηση των υφισταμένων μέσων. Έχουν σημειωθεί βελτιώσεις κυρίως στην αύξηση των επενδύσεων Ε&ΤΑ προς τις τοπικές επιχειρήσεις και τη βιομηχανία (βλέπε Πλαίσιο 19). Πλαίσιο 19: Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη: η περίπτωση της Ιρλανδίας Η σημασία της Ε&ΤΑ είχε αναγνωρισθεί στο αρχικό ΚΠΣ και ο ρόλος της αναβαθμίστηκε περισσότερο στα πλαίσια της ενδιάμεσης επισκόπησης. Έχουν διατεθεί 37εκατ. ECU περίπου για συμπληρωματικά μέτρα Ε&ΤΑ στο πλαίσιο του επιχειρησιακού προγράμματος βιομηχανίας. Θα θεσπιστούν στοιχεία για διαδικασίες υποβολής προσφορών με ανταγωνιστικά κριτήρια και για τη μείωση των ποσοστών των ενισχύσεων. Η επιτροπή παρακολούθησης συμφώνησε επίσης για την παροχή ορισμένων υπηρεσιών στον βιομηχανικό τομέα, στη βάση κάλυψης του κόστους. Κοινωνία των πληροφοριών Όσον αφορά την Κοινωνία των πληροφοριών, έχουν δοθεί και άλλοι πόροι για την προτεραιότητα αυτή, γεγονός που αποτελεί αναγνώριση της σημασίας της στη μείωση των επιπτώσεων της περιφερειακής θέσης και ως εκ τούτου στην αύξηση των επενδύσεων και της παραγωγικότηχας (Πλαίσιο 20). Πλαίσιο 20: Κοινωνία των πληροφοριών (Πορτογαλία, Ισπανία) Στην Ισπανία, ένας νέος υποάξονας (6. 6) για την κοινωνία των πληροφοριών έχει περιληφθεί στο ΚΠΣ, μετά από ειδική σύσταση του αξιολογητή. Χορηγήθηκε αρχική χρηματοδότηση ύψους 46 εκατ. ECU για τη στήριξη αυτής της προτεραιότητας, θα ληφθούν μέτρα του ΕΤΠΑ για την παροχή επαγγελματικών και αμφίδρομων υπηρεσιών για τα πανεπιστήμια, τον τουρισμό και τις επιχειρήσεις. Τα μέτρα του ΕΚΤ θα εστιάζονται σε ειδικές ενέργειες επαγγελματικής κατάρτισης για πολίτες καθώς και για τις τοπικές αρχές. - 3 1- Μια βασική καινοτομία του πορτογαλικού ΚΠΣ ήταν η απόφαση για την ενσωμάτωση στο υποπρόγραμμα τηλεπικοινωνιών ενός νέου μέτρου για τη στήριξη της κοινωνίας των πληροφοριών. Για το μέτρο αυτό χορηγήθηκε ποσό 7 εκατ. ECU από το ΕΤΠΑ. Επιπλέον, έχουν καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες και σε άλλες παρεμβάσεις του ΚΠΣ, κυρίως στο πρόγραμμα τοπικής ανάπτυξης, στο οποίο θα συμμετέχουν όλοι οι τοπικοί αναπτυξιακοί οργανισμοί, ή στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, με την εισαγωγή δυνατοτήτων πρόσβασης στο Internet σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού Κρίθηκε αναγκαίο να επανεσχιασθούν οι προσπάθειες σχους ανέργους, όσον αφορά χις παρεμβάσεις για χην ανάπτυξη χου ανθρώπινου δυναμικού, μεχά από χρία έχη που δόθηκε μεγάλη έμφαση σχους νέους. Αυχή η έμφαση που δίνεχαι σχην ανεργία, σύμφωνα με χην προληπτική προσέγγιση που υιοθετήθηκε στις κατευθυντήριες γραμμές για την απασχόληση, έλαβε διάφορες μορφές: ενδυνάμωση ολοκληρωμένων παρεμβάσεων (επαγγελματικός προσανατολισμός και παροχή συμβουλών, κατάρτιση, ενισχύσεις στην απασχόληση), αύξηση των επιδοτήσεων για τη δημιουργία μικροεπιχειρήσεων, ανάπτυξη νέων μορφών κατάρτισης και τοπικές υπηρεσίες απασχόλησης. Στις παρεμβάσεις που έχουν ως ομάδα στόχου τους νέους, καταβλήθηκε προσπάθεια για απαγκίστρωση από συμβατικά προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης και για στροφή σε παρεμβάσεις υπέρ των νέων που κινδυνεύουν με κοινωνικό αποκλεισμό ή εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο. Από την άποψη αυτή, έχει δοθεί στήριξη για τον στενότερο συντονισμό ανάμεσα στα συστήματα γενικής εκπαίδευσης και στα συστήματα επαγγελματικής κατάρτισης και απασχόλησης, ιδίως όσον αφορά την επαγγελματική κατάρτιση επιπέδου ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (Πλαίσιο 21). Πλαίσιο 21: Ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού - Ιρλανδία, Στόχος 1 Τον Οκτώβριο 1997, η επιτροπή παρακολούθησης (ΕΠ) ενέκρινε την ενδιάμεση επισκόπηση του επιχειρησιακού προγράμματος για την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού (ΕΠΑΑΔ) στην Ιρλανδία Η ενδιάμεση επισκόπηση δεν αφορούσε μόνον το ΕΠΑΑΔ, το ΚΠΣ και τις εκθέσεις της μονάδας αξιολόγησης του προγράμματος του ΕΚΤ, αλλά και τις εθνικές και κοινοτικές κατευθύνσεις πολιτικής, όπως τα κυβερνητικά Λευκά Βιβλία και η στρατηγική της ΕΕ για την απασχόληση. Ο φάκελος της ενδιάμεσης επισκόπησης που εγκρίθηκε από την ΕΠ αποτελούνταν: από ένα ευρύ πλαίσιο πολιτικής, ανακατανομές χρηματοδοτικών πόρων με αναθεωρημένο σχέδιο χρηματοδότησης (πραγματοποιήθηκε ανακατανομή ποσού 40 εκατ. ECU περίπου στο εσωτερικό του προγράμματος, με προσθήκη νέου ποσού 14 εκατ. ECU στο ΕΠ) και προσδιορισμό ποιοτικών συστάσεων των αξιολογήσεων του ΕΠ και χου ΚΠΣ που απαιτούν την ανάληψη δράσης. Η βασική ανακατανομή πόρων στο εσωτερικό του ΕΠ αφορούσε το μέτρο για νέους που εγκαταλείπουν πρόωρα χο σχολείο (με πρόσθετη χορήγηση ποσού 26 εκατ. ECU), που είχε στόχο να εξασφαλιστούν τουλάχιστον 1. 000 επιπλέον θέσεις (ενώ η συνολική χρηματοδότηση προέβλεπε τη δυνατότητα παροχής άλλων 1. 400 θέσεων, εάν χρειαζόταν). Ενισχύθηκαν τα συνοδευτικά μέτρα που επιτρέπουν μια περισσότερο ενσωμάτωσης ευέλικτη προσέγγιση. Προβλέφθηκε επίσης η δυνατότητα ανακατανομής και συμπληρωματικών θέσεων για νέους που εγκαταλείπουν πρόωρα το σχολείο σε άλλα μέτρα. Η επιτροπή παρακολούθησης ενέκρινε συστάσεις ποιοτικού χαρακτήρα για να δοθεί έμφαση στη μακροχρόνια ανεργία· για αύξηση του βαθμού ανταπόκρισης της επαγγελματικής κατάρτισης που παρέχουν οι βιομηχανίες στις ανάγκες των απασχολουμένων και για αύξηση των επενδύσεων στις υποδομές φύλαξης παιδιών. Ίσες ευκαιρίες Το θέμα των ίσων ευκαιριών έχει αναβαθμιστεί σε πολλά προγράμματα, αν και η προτεραιότητα αυτή παρουσιάζεται συχνά ως στόχος οριζόντιου χαρακτήρα και δεν περιλαμβάνεται συστηματικά σε επίπεδο μέτρων. Εντούτοις, έχουν καταβληθεί σημαντικές προσπάθειες για να εστιαστούν ορισμένα μέτρα σε αυτή την προτεραιότητα, κυρίως στο πλαίσιο των παρεμβάσεων για το ανθρώπινο δυναμικό. Στις - 3 2- παρεμβάσεις χου ΕΤΠΑ θεσπίστηκαν ειδικά μέτρα για τη δημιουργία επιχειρήσεων από γυναίκες, κυρίως στην Ιταλία και την Ελλάδα, σχο εσωχερικό χων ανχίσχοιχων βιομηχανικών προγραμμάχων χων δύο κραχών μελών (βλέπε Πλαίσιο 22). Πλαίσιο 22: Ίσες ευκαιρίες: ενίσχυση του επιχειρηματικού πνεύματος των γυναικών Η δυνατότητα πρόσβασης των γυναικών σε συστήματα δημιουργίας επιχειρήσεων έχει ενισχυθεί σε ορισμένα προγράμματα Στην Ιταλία και την Ελλάδα ενσωματώθηκε στα βιομηχανικά επιχειρησιακά τους προγράμματα ειδικό μέτρο για τη δημιουργία επιχειρήσεων από γυναίκες (στηριζόμενο από την εθνική νομοθεσία). Στη Φινλανδία προβλέπεται να εξασφαλιστεί η δυνατότητα χορήγησης δανείων με ευνοϊκούς όρους, η οποία σήμερα υπόκειται σε διεξοδικό έλεγχο. IV. ΕΠΙΠΤΏΣΕΙΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟΎ ΧΑΡΑΚΤΉΡΑ ΚΑΙ ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΈΣ ΠΡΟΚΛΉΣΕΙΣ Τα σχοιχεία χης διαδικασίας ενδιάμεσης επισκόπησης που παρουσιάσχηκαν προηγουμένως σχην παρούσα έκθεση είχαν διάφορες επιπχώσεις σχον καθορισμό πολιχικής. Έσχρεψαν την προσοχή σε ορισμένα ζητήματα εφαρμογής και διαχείρισης, που θα μπορούσαν ακόμα να αντιμετωπισθούν στο υπόλοιπο διάστημα της περιόδου προγραμματισμού. Εκτός από μια αναφορά στις μελλοντικές προκλήσεις που προκύπτουν από την τρέχουσα πρακτική αξιολόγησης, παρέχουν βάση προβληματισμού για στρατηγικές προτεραιότητες των μελλοντικών προγραμμάτων. 4. 1. Βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις για τα υφιστάμενα συστήματα εφαρμογής Καχά χη συζήτηση των ενδιάμεσων επισκοπήσεων, αναφερόταν συχνά ότι οι διαδικασίες παρακολούθησης έχουν την τάση να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη δημοσιονομική εκτέλεση και όχι στα υλικά επιτεύγματα. Οι περισσότερες ενδιάμεσες αξιολογήσεις κατέδειξαν την ανάγκη καθορισμού νέων συνόλων δεικτών που θα επιτρέπουν την καλύτερη μέτρηση των αποτελεσμάτων και των επιπτώσεων των προγραμμάτων. Ο προσδιορισμός παρόμοιων δεικτών - καθώς και η εξασφάλιση χης αξιοπιστίας και χου ορθού ποσοχικού προσδιορισμού - θα αυξήσει χην ποιότητα και το εύρος του επόμενου κύκλου ενδιάμεσων αξιολογήσεων. Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη λάβει μέτρα για τη βελτίωση ορισμένων στοιχείων στα τρέχοντα συστήματα εφαρμογής, μεταξύ άλλων: - καθορισμός σαφών ποσοτικών στόχων και δεικτών για την παρακολούθηση και αξιολόγηση (π. χ. Αυστρία, Πορτογαλία, Ιταλία, Ηνωμένο Βασίλειο)· - καθορισμός καταλληλότερων κριτηρίων επιλογής των έργων (περιλαμβανομένων των κριτηρίων για την απασχόληση και το περιβάλλον (π. χ. Ιταλία)· - απλούστευση των διαδικασιών διαχείρισης, κυρίως των μικρών προγραμμάτων (π. χ. Φινλανδία, Σουηδία)· - εξασφάλιση συνεργιών για τις διάφορες παρεμβάσεις των Διαρθρωτικών Ταμείων (π. χ. Πορτογαλία, Ισπανία). 4. 2. Αρχικές σκέψεις για τα μελλοντικά προγράμματα Η ενδιάμεση επισκόπηση ασχολήθηκε με τις απαιτούμενες αλλαγές των προγραμμάτων για την αντιμετώπιση των μεταβαλλόμενων συνθηκών και αναγκών, που προκύπτουν καχά χο σχάδιο εφαρμογής χων προγραμμάχων. Παράλληλα με χις ενδιάμεσες - 3 3- αξιολογήσεις, και η Επιτροπή και χα κράχη μέλη έχουν πραγμαχοποιήσει ορισμένες σχραχηγικές αναλύσεις που αφορούν την περίοδο μετά από τις τρέχουσες παρεμβάσεις. Οι αναλύσεις αυτές είχαν στόχο να προεχοιμάσουν χις μελλονχικές παρεμβάσεις χων Διαρθρωχικών Ταμείων, εξεχάζονχας μακροπρόθεσμα ζηχήμαχα που δεν θα ήχαν δυναχό. να ανχιμεχωπισθούν σχο υπόλοιπο διάστημα εφαρμογής χων χρεχόνχων προγραμμάχων. Για παράδειγμα, η Επιχροπή έχει συμπληρώσει χην περιορισμένη βάση πληροφόρησης που έδωσε η ενδιάμεση αξιολόγηση σχην Ιχαλία, με ένα σύνολο θεμαχικών μελεχών που αφορούν χις βασικές προχεραιόχητες χου ΚΠΣ: καθεσχώχα ενισχύσεων για χη βιομηχανία, Ε&ΤΑ, περιβάλλον, υποδομές μεχαφορών και ανάπτυξη χου ανθρώπινου δυναμικού. Οι μελέχες αυχές είχαν σχόχο να εξεχάσουν βασικά ζητήματα πολιτικής και επίσης να διατυπώσουν συστάσεις για την τροποποίηση των μελλοντικών ΚΠΣ. Αν και οι εργασίες αυτές κάλυπταν αναγκαστικά μία ευρεία προοπτική, έδωσαν χρήσιμες πληροφορίες για τη διαδικασία ενδιάμεσης επισκόπησης, σε θέματα όπως ο μελλοντικός αναπροσανατολισμός των προτεραιοτήτων δαπανών. Η διαδικασία επανεξέτασης των προτεραιοτήτων χρηματοδόχησης άρχισε ήδη σχο πλαίσιο χης ενδιάμεσης επισκόπησης σε ορισμένα κράχη μέλη. Πραγμαχοποιήθηκαν επίσης άχυπες συζηχήσεις και σεμινάρια με χις εθνικές αρχές, για να ανχιμεχωπισθούν σχο μέλλον ορισμένα βασικά ζηχήμαχα. Η Επιχροπή έχει προκηρύξει χέσσερις θεμαχικές μελέχες (Ε&ΤΑ, MME, περιβάλλον και αρχή της εταιρικής σχέσης), προκειμένου να συμβάλει στον εντοπισμό των βασικών κατευθύνσεων πολιτικής και να διευκολύνει την εισαγωγή νέων ρυθμίσεων για την περίοδο μετά το 1999. 4. 3. Η πρόκληση της αξιολόγησης Η παρούσα έκθεση έδειξε ότι έχει σημειωθεί αισθητή πρόοδος στην πρακτική αξιολόγησης σε όλα τα προγράμματα των Στόχων 1 και 6. Η έκθεση καταδεικνύει σημαντικά στοιχεία ορθής πρακτικής της ενδιάμεσης επισκόπησης, περιλαμβανομένων: - Της αξιοπιστίας της αξιολόγησης (μεθοδολογία και κριτήρια ποιότητας)· - Της συμμετοχής των εταίρων στη διαδικασία αξιολόγησης· - Της οργάνωσης και χου χρονικού προσδιορισμού χης διαδικασίας ενδιάμεσης επισκόπησης· - Του ρόλου χης αξιολόγησης σχη σχήριξη χων αποφάσεων αναπρογραμμαχισμού καθώς και σχην πρόβλεψη βασικών θεμάτων. Τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την εμπειρία αυτή μπορούν να αποτελέσουν τη βάση προσανατολισμού προς χην ορθή πρακτική για χα επόμενα προγράμμαχα, με σχόχο χην περαιχέρω βελχίωση χης διαχείρισης χων κεφαλαίων. Το κρίσιμο ζήτημα είναι, ωστόσο, με ποιόν τρόπο θα καταγραφούν τα αποτελέσματα, ώστε να υπάρξει συστηματικότερη διάδοση ορθής πρακτικής στο εσωτερικό και μεταξύ των περιφερειών. Με βάση τη μέχρι σήμερα εμπειρία, η ενδιάμεση επισκόπηση δείχνει ότι υπάρχει ακόμη ανάγκη για τη βελτίωση της ποιότητας της διαδικασίας, ενόψει των προκλήσεων που θα αντιμετωπισθούν στο πλαίσιο των μελλοντικών προγραμμάτων. - 3 4- Η παγίωση της αξιολόγησης ως εργαλείου για τη λήψη αποφάσεων Η αξιολόγηση κρίνεχαι όλο και περισσόχερο ως διαχειρισχικό εργαλείο, που θα πρέπει να βοηθά χους υπεύθυνους για χη χάραξη πολιχικής και χους διαχειρισχές προγραμμάχων στην άσκηση των καθηκόντων χους, παρέχονχάς χους σημανχικά σχοιχεία όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των μέτρων και των προγραμμάτων. Κατά την οργάνωση της, η λειτουργία αυτή πρέπει να συνδέει στενότερα την παραγωγή αξιόπιστων και λειτουργικών αποτελεσμάτων με την ενσωμάτωση τους στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Αυτό συνεπάγεται τη δημιουργία των κατάλληλων διαρθρώσεων, όταν αυτές δεν υπάρχουν, για τη διαχείριση των δραστηριοτήτων αξιολόγησης στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης. Βελτίωση των συστημάτων παρακολούθησης και δεικτών Οι εθνικές και περιφερειακές αρχές έχουν ήδη λάβει σημαντικά μέτρα για την ανχιμεχώπιση ορισμένων ελλείψεων ή ανεπαρκειών χων συστημάτων παρακολούθησης κατά το υπόλοιπο της περιόδου προγραμματισμού. Οι βελτιώσεις στον καθορισμό δεικτών και στη συλλογή δεδομένων θα είναι αναγκαίες, ώστε να είναι σε θέση οι αρμόδιοι να ασκούν αποτελεσματικότερα τα διαχειριστικά τους καθήκοντα. Οι διαχειριστές των προγραμμάτων έχουν μία ακόμη σημαντική μέριμνα, που είναι ο καλύτερος συνδυασμός ανάμεσα στους δημοσιονομικούς και στους φυσικούς δείκτες. Για τα μελλοντικά προγράμματα υπάρχει ανάγκη να εξασφαλιστεί επαρκής ποσοτικός προσδιορισμός των βασικών δεικτών και των δεικτών στόχων και να υπάρξουν δεδομένα αναφοράς, ώστε να γίνονται καλύτερες συγκρίσεις στο εσωτερικό των προγραμμάτων και μεταξύ των προγραμμάτων. Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή θα υποβάλει θέμαχα, περιλαμβανομένου ενός ενδεικτικού καχαλόγου κατάλληλων δεικτών για χους βασικούς χομείς παρέμβασης χων Διαρθρωχικών Ταμείων. έγγραφο προσανατολισμού μεθοδολογικά έγκαιρα σε Στήριξη των μεθοδολογιών αξιολόγησης Έχει επιχευχθεί σημαντική πρόοδος σχον χομέα χης μεθοδολογίας αξιολόγησης. Το πρόγραμμα MEANS, που χέθηκε σε εφαρμογή από την Επιτροπή το 1994, έχει συμβάλει στην ανάπτυξη της εμπειρίας της, αντλώντας εμπειρία από τα Διαρθρωτικά Ταμεία. Δεν υπάρχει ενιαία και σταθερή μεθοδολογία αξιολόγησης, αλλά ένα ευρύ φάσμα μεθόδων που θα πρέπει να προσαρμοστούν κατά τρόπο που να ανταποκρίνεται στις ειδικές ανάγκες και την πραγματικότηχα κάθε προγράμμαχος. Ενχούχοις, θα καχαβληθούν προσπάθειες για να εξασφαλιστεί καλύχερη γνώση χων μεθόδων αξιολόγησης, όχι μόνον από χους αξιολογηχές, αλλά και από χους διαχειρισχές προγραμμάχων, οι οποίοι θα πρέπει να εκτιμούν χην ποιότητα των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης. Προώθηση πολυμερών ανταλλαγών εμπειριών Εφόσον η αξιολόγηση αναγνωρίζεται ως σημαντικό μέσο για χη λήψη αποφάσεων, οι εθνικές και περιφερειακές αρχές φρονχίζουν να πράγμαχοποιούν άχυπες συνανχήσεις για χην ανχαλλαγή εμπειριών και γνωμών σε αυχό χο θέμα. Η ομάδα χεχνικής αξιολόγησης σε επίπεδο ΕΕ αποχελείχαι από ανχιπροσώπους χων κρατών μελών και υπαλλήλους χης Επιχροπής που συμμεχέχουν στη διαχείριση των -35- Διαρθρωχικών Ταμείων. Η ομάδα αυχή μπορεί να θεωρηθεί ο καχάλληλος χώρος συζήχησης χων θεμάχων αξιολόγησης και διάδοσης χων ορθών πρακτικών. Στα βασικά θέματα κοινού ενδιαφέροντος περιλαμβάνονται ο τύπος και η καταλληλότηχα χων μεθοδολογιών αξιολόγησης (π. χ. μέχρηση χων επιπτώσεων σχην απασχόληση) και η διάδοση χων αποχελεσμάχων χης αξιολόγησης για χη λήψη πολιχικών αποφάσεων. Η συνολική αποχελεσμαχικόχητα των παρεμβάσεων των Διαρθρωτικών Ταμείων θα επηρεάζεται επίσης από το αν οι εθνικές και περιφερειακές αρχές λαμβάνουν τα απαιτούμενα μέτρα για τη βελτίωση των συστημάτων παρακολούθησης και αν μπορούν να επιλέξουν στοιχεία ορθής πρακτικής για τη διεκπεραίωση της επόμενης διαδικασίας ενδιάμεσης επισκόπησης. -36- Παράρτημα Ι: Κατάλογος πλαισίων Πλαίσιο 1: Εκτίμηση χης δυναχόχηχας αξιολόγησης - ΕΠ Ανδαλουσίας χου ΕΤΠΑ (Σχόχος 1) Πλαίσιο 2: Η διαχείριση χων αξιολογήσεων - Η δημιουργία διαρθρώσεων ad-hoc Πλαίσιο 3: Εκτίμηση χης ποιόχηχας μιας αξιολόγησης: η αξιολόγηση χου ιρλανδικού ΚΠΣ Πλαίσιο 4: Hainaut (Σχόχος 1): χο μονχέλο HELM Πλαίσιο 5: Εκτίμηση χης αποχελεσμαχικόχηχας μέσω χων δεικχών προγράμμαχος - περίπχωση Merseyside - Σχόχος 1 (1994-1999) - πραγμαχικές εκροές / αποχελέσμαχα χων παρεμβάσεων χου ΕΤΠΑ Πλαίσιο 6: Ουσιασχικά επιχεύγμαχα σε βασικές υποδομές Πλαίσιο 7: Ορισμένα επιχεύγμαχα σχον παραγωγικό χομέα Πλαίσιο 8: Επίπτωση σχους δικαιούχους χων μέχρων καχάρχισης Πλαίσιο 9: Αξιολόγηση χων παρεμβάσεων σχη γεωργία - η περίπχωση χου PAMAF (εκσυγχρονισμός χων γεωργικών διαρθρώσεων στην Πορτογαλία) Πλαίσιο 10: Ένα παράδειγμα: το ισπανικό πρόγραμμα του Στόχου 1 Πλαίσιο 11 : Βελτίωση των συστημάτων παρακολούθησης Πλαίσιο 12: Merseyside - Συστήμαχα βαθμολόγησης χων έργων χου ΕΚΤ/ΕΤΠΑ Πλαίσιο 13: Ενδιάμεση επισκόπηση (Ι): η περίπχωση χου ιρλανδικού ΚΠΣ Πλαίσιο 14: Ενδιάμεση επισκόπηση (Π): η περίπχωση χου Merseyside (Σχόχος 1) Πλαίσιο 15: Πρόγραμμα αερολιμένων - Ιχαλία, Σχόχος 1 Πλαίσιο 16: Τοπικά σύμφωνα απασχόλησης Πλαίσιο 17: MME: η περίπχωση χου ελληνικού ΚΠΣ Πλαίσιο 18: Η οριζόνχια ενσωμάχωση χου περιβαλλονχικού παράγονχα Πλαίσιο 19: Έρευνα και Τεχνολογική Ανάπτυξη: η περίπχωση χης Ιρλανδίας Πλαίσιο 20: Κοινωνία χων πληροφοριών (Πορχογαλία, Ισπανία) Πλαίσιο 21 : Ανάπχυξη χου ανθρώπινου δυναμικού - Ιρλανδία, Σχόχος 1 Πλαίσιο 22: Ίσες ευκαιρίες: ενίσχυση χου επιχειρηματικού πνεύμαχος χων γυναικών - 3 7- Παράρτημα 2 : Οικονομική υλοποίηση των προγραμμάτων Στόχου 1 Δεσυεύσεκ/συνολική βοήθεια από τα Δ. Τ. Στόχομ 1 riAnoujugc/auvoAiKh BortOcia arrb TO A. T. I T 6 Y OU 1 : % 80 i 70 60 40 - 4J L - — - ^4 3 3 ^ ^ x^ j 1 ι annual • cumulated |. <*> 30 11 ^ ^^ 10 rf^Wk H B m 1994 1995 1996 1997 1998 (1st — a n n u al —•— cumulated | _ _. Οικονομική υλοποίηση προγραμμάτων Στόχου 1 ανά Κράτος-Μέλος (31. 12. 97) (Αυστρία: Εγκριση ΕΕΠ το 1995) -38 Οικονομική υλοποίηση προγραμμάτων Στόχου 6 - Φινλανδία Δεσυεύσεκ/συνολική Βοήθεια από τα Δ. Τ. Στόγου 6 - Φινλανδία Πληοωυέο/συνολική Βοήθεια από τα Δ. Τ. Στόγου 6 - Φινλανδία „ — - •— - " ~ 34 ^ 38 17' / 9 ^ ^* Βΐ^ΐ- 60 50 40 30 20 10 υ 1994 1995 1996 1997 ώίυϋΜ annual • cumulated 0 1998 (1st semester) 0 ^ *— ~* 19*94 1995 1996 | Ε »3 η η υ 3| • (χΐίτιυΐβΐθσ! H p il 1997 ι 1998 (1st semester) Οικονομική υλοποίηση προγραμμάτων Στόχου 6 - Σουηδία Δεσυεύσεκ/συνολική Βοήθεια από τα Δ. Τ. Στόγου 6 - Σουηδία Πληοωυέ<:/συνολική Βοήθεια από τα Δ. Τ. Στόγου β - Σουηδία 1994 1995 1996 1997 ^annual 'cumulated 1998 (1st semester) 39 Παράρτημα 3: Κατάλογος εκθέσεων Εκθέσεις Στόχου 1 Austria Belgium Germany Germany Germany Germany Germany Germany Germany Spain Spain Spain Spain Spain Spain Spain BURGENLAND: ZWISCHENEVALUATION DES ZIEL1-PROGRAMMS BURGENLAND: Endbericht ΗΑΙΝΑΙΙΤ : ΕνΑΟΜΤΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΙΚΕ ΌΌ ϋ(χ:υρ ΟΒ^ΟΤΙΡ ι ΗΛΙΝΑΌΤ - ΚΑΡΡΟΚΤ ΡΙΝΑΙ. - ΚΕΟΙΟΝ νΜΙΧΟΝΝΕ ΒΕΚΙΛΝ: Ζ\νΐ50ΗΕΝΒΕ\νΕΚΤυΝΟ ϋΕΚ Ευ- 5ΤΚυΚΤυΚΡΟΝ05ΙΝΤΕΚνΕΝΤΙΟΝΕΝ ΙΜ ί Α Νϋ ΒΕΚ1ΛΝ ΙΜ ΖΕΙΤΚΑϋΜ 1994 Βίδ 1996 ΒΚΑΝϋΕΝΒυΚΟ: ΖννΐδΟΗΕΝΒΕ\νΕΚΤυΝΟ ΖυΜ ΕΙΝ5ΖΑΤΕ ϋΕδ ΕΡΚΕ, ϋΕδ ΕδΡ ΙΙΝϋ ϋΕδ ΕΑΟΡί-Α ΙΜ ί Α Νϋ ΒΚΑΝϋΕΝΒυΚΟ 1994-1996 ΜΕΟΐαΕΝΒυΐΙΟ-νΟΚΡΟΜΜΕΚΝ: Ζ>νΐδεΗΕΝΒΕ\νΕΚΤυΝΟ ϋΕδ ΕΙΝδΑΤΖΕδ ϋΕΚ ΕυκορΑΐδΟΗΕΝ δ τ κ υ κ τ υ κ ρ ο Ν ϋδ (ΕΑΟΡί, ΕΡΚΕ, ΕδΡ) ΡϋΚ. ϋΙΕ ΡΕΚΙΟϋΕ 1994 ΒΙ8 1996 ΙΜ ΒϋΝϋΕδΙΑΝϋ ΜΕΟΐαΕΝΒυΚΟ-νΟΚΡΟΜΜΕΚΝ δΑΟΗδΕΝ: ΖννίδΟΗΕΝΕνΑΙ,υΐΕΚυΝΟ ϋΕδ ΕΙΝδΑΤΖΕδ ϋΕΚ ΕυΚΟΡΑΙδΟΗΕΝ δΤΚυΚΤϋΚΡΟΝΟδ ΙΜ ΡΚΕΙδΤΑΑΤ δΑΟΗδΕΝ 1994-1996 δΑΟΗδΕΝ-ΑΝΗΑυΤ: Ζ\ΥΙδ<:ΗΕΝΒΕΑνΕΚΤυΝΟ ΡΕδ ΕΙΝδΑΤΖΕδ ϋΕΚ Ευ-δτκυκτυκροΝΟδ ΙΝ δΑΟΗδΕΝ-ΑΝΗΑΙ,Τ ΡϋΚ ϋΕΝ ΖΕΠΈΑϋΜ 1994 ΒΙδ 1996 ΤΉϋΚΙΝΟΕΝ : ϋΙΕ ΕϋΚΟΡΑΙδΟΗΕΝ δ τ κ υ κ τ υ κ ρ ο Ν ϋδ ΙΝ ΤΗϋΚΙΝΟΕΝ : ΖΜδεΗΕΝΒΕΝΥΕΚΤϋΝΟ ϋΕδ ΜΓΠΊΕΙ,ΕΙΝδΑΤΖΕδνΟΝ 1994 ΒΙ8 1996 ΝΕϋΕ ΒυΝϋΕδίΑΝϋΕΚ : ϋΙΕ ΕϋΚΟΡΑΐδΟΗΕΝ δΤΚυΚΤϋΚΡΟΝϋδ ΙΝ ΟΕΝ ΝΕϋΕΝ ΒϋΝϋΕδΙΑΝΟΕΚΝ - ΖΨΙδΟΗΕΝΒΕννΕΚΤυΝΟ ϋΕδ ΜΠΤΕίΕΙΝδΑΤΖΕδ νΟΝ 1994 ΒΙ5 1996 (ΒΕΚΠΝ/ ΒΚΑΝΟΕΝΒυΚΟ/ΜΕείαΕΝΒυΚΟ- νΟΚΡΟΜΜΕΚΝ/δΑΟΗδΕΝ/δΑΟΗδΕΝ- ΑΝΗΑΙ,Τ/ΤΗϋΚΙΝΟΕΝ) ΡΟ ΟΑΝΑΚΙΕδ : ΕνΑΙΛΙΑΟΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΤίνΟ ϋΕ ΟΑΝΑΚΙΑ8 (ΡΕϋΕΚ) 1994-1999 ΟΡ ΙΝΟΕΝΉνΟδ ΚΕΟΙΟΝΑίΕδ : ΕνΑΙΛΙΑΟΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ϋΕΙ. ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΤΤνΟ ΌΕ ΙΝΟΕΝΤίνΟδ ΚΕΟΙΟΝΑΙ-Εδ ΡΕϋΕΚ (1994-1999) ΡΑΚΑ ΙΑδ ΚΕΟΙΟΝΕδ ΕδΡΑΝΟίΑδ ΙΝΟΙΛΠΟΑ5 ΕΝ Ει ΟΒΙΕΉνΟ Ν°1 ΟΕΙ£>δ ΡΟΝΕΚ>δ ΕδΤΚυΟΤυΚΑΙ,Εδ ΕυΚΟΡΕΟδ ΟΑΝΤΑΒΚΙΑ : ΕδΤΙΪΟΙΟ ϋΕ ΕνΑΙ,υΑαΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ϋ Εί ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΤΤνΟ ϋΕ ΟΑΝΤΑΒΚΙΑ (ΡΕϋΕΚ) 1994-1999 ΟΑ8ΤΙΙΧΑ Υ Ι. ΕΟΝ. ΕνΑίϋΑΟΙΟΝ ϋΕ ΙΌ8 ΡΚΟΟΚΑΜΑ8 ΟΡΕΕΑΤίνΟδ ΌΕΙ ΡΕϋΕΚ Υ ϋ Εί ΡδΕ 1994-1999 ΌΕ ΟΑ8ΤΙΙΧΟ Υ ίΕΟΝ ΕνΑίυΑΟΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ΌΕ ΙΛ δΙϊΒνΕΝΟΙΟΝ ΟΙΌΒΑί ΡΕϋΕΚ-ΟϋΤΐ ΕΝ ίΑδ ΚΕΟΙΟΝΕδ ΟΒΙΕΤίνΟ 1 (1994-1999) ΕδΤϋϋΙΟ ϋΕ ΕνΑίυΑΟΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ΟΕί ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΤίνΟ ϋΕ ΙΝΡ*ΑΕ8ΤΚυθΤυΚΑ ΟΙΕΝΤΙΡΙΟΑ ϋΕΙ ΡΕΚΙΟϋΟ 1994-1999, ΕΝ ΚΕΟΙΟΝΕδ ΕδΡΑΝΟΙΑδ ΙΝΟΙΛΠϋΑδ ΕΝ ΕΙ,ΟΒΙ. 1, ΟΟΡΙΝΑΝΟΙΑΟΟ ΟΟΝ ΡΕΟΕΚ Υ ΟΟΟΚΟΙΝΑϋΟ ΡΟΚ ΟΙΟΥΤ ΕνΑΙΛΜΟΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ Ρ Εί ΜΑΚΟΟ ΟΟΜυΝΓΓΑΚΙΟ ΌΕ ΑΡΟΥΟ-ΚΕΟΙΟΝΕ8 ΟΒΙΕΤΤΥΟ 1- 1994-1999-Ε8ΡΑΝΑ 40 Apr-98 OIR ΑρΓ-97 δΕΜΑ ΟΚΟυΡ/ΚΙϋΕΚ- Μαγ-97 ΡΚΟΟΝΟδ ΒΕΚΠΝ Μ&ν-97 ΤΚΟΙΕ ΒΕΚΕΝΤϋΝΟ ΗΑΝΝ, ΜϋΝΟΗΕΝ ΑρΓ-97 ΒϋδΤΚΟ ΟΓΠΟΗ κοδτοςκ Μ&γ-97 ϋΙ>Υ ΒΕΚΟΝ Μ3γ-97 Ιδνν ΗΑίίΕΡίΕΙΡΖΙΟ Μ&>-97 ΙΡΟ ίΝδτιτυτ Ρϋκ >νΐΚΤδΟΗΑΡΤ8ΡΟΚ- δΟΗυΝΟ ΡΚΕ80ΕΝ δορ-97 ΐΡΟΐΝδτιτυτρϋκ ΜΚΤ50ΗΑΡΤ8ΡΟΚ- δεΗυΝΟ ϋΚΕδϋΕΝ Ιαη-97 δΕΚνίΟΙΟδ ΟΜΙΟΚΟΝ, δ. Α. Μαγ-97 δΕΚνίΟΙΟδ ΟΜΙΟΚΟΝ 8Α Ιαη-97 ΙΝΡΥΌΕ Ιβη-97 (υΝίν. νΑΙΙΑΟΟΟΟ) Ιαη-97 ΙΝΡΥΟΕ/ΟΟΤΙ ΙαΙ-97 ΡΚΙΟΕλΥΑΤΕΚΗΟυδΕ δορ-97 ρυΑδΑΚ Spain Spain Spain Spain Spain Spain Spain Spain Spain Spain Spain France France France France Jul-97 (UNIV. VALLADOL1D) Ιαη-97 ΟΕϋΕδΑ Μδ^-97 ΑΟΚΟΟΟΝδυΐΤΙΝΟ ΙΝΤΕΚΝΑΤΙΟΝΑΙ. Μαχ-97 Ια1-96 ΑΚΑΝΟΑ Υ ΒΕίΤΚΑΝ δΧ. ΕδΤϋϋΙΟδ Υ ΑΝΑΙΛδΙδ δΟΟΟ ΕΟΟΝΟΜΙΟΟδ υΝίνΕΚδΙϋΑϋ ϋΕ ΟνίΕϋΟ ϋεΰ-97 ΑΝϋΕΚδΟΝ ΑΚΤΉυΚ Αα§-97 ΕΟΟΤΕΟ Ια1-97 Μ3Γ-98 υΝίνΕΚδΙϋΑϋ ΟΕ ΟΑ8ΉΙΧΑ-Ι-Α ΜΑΝΟΗΑ ΙΝδΤΓΓϋΤΟ ϋΕ ΟΕ8ΑΚΚΟΙΛΛ) ΚΕΟΙΟΝΑΙ^ ΡϋΝΟΑΟΙΟΝ υΝίνΕΚδΙΤΑΚΙΑ ΑΚΕΝΑίΟΚϋΡΟ ΟΟΝδϋίΤΟΚ δι ΙΝδΤΓΓϋΤΟ ϋΕ ϋΕδΑΚΚΟΙΛΛ) ΚΕΟΙΟΝΑί, ΡϋΝΟΑΟΙΟΝ υΝίνΕΚδΙΤΑΚΙΑ ΡΕΚΕ ΟΟΝδυΐ,ΤΑΝΤδ Ιαη-97 Ρβ6-98 ΕΚΝδΤ&ΥΟϋΝΟ ϋβο-97 ΑΟΤ Ρεο-96 ΟΟϋΕ/ΑΤΗΟδ CASTILLA Y LEON : EVALUACION DE LOS PROGRAMAS OPERATIVOS DEL FEDER Y DEL FSE 1994-1999 DE CASTILLO Y LEON ΟΕϋΓΑ : 2ε ΕδΤϋϋΙΟ ΌΕ ΕνΑΙΛΜΟΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ΌΕΙΜΑΚΟΟ ΌΕ ΑΡΟΥΟ ΟΟΜυΝΓΓΑΚΙΟ ΌΕ Ι,Αδ ΚΕΟΙΟΝΕδ ΟΒΙΕΤίνΟ Ν°1 ΡΑΚΑ ΟΕϋΓΑ (ΡΟ ΟΕυΤΑ 1994-1999) ΟΑΙΛΟΙΑ: ΕνΑΙΛΙΑΟΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑ ϋΕΙ. ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΤίνΟ ΌΕ ΟΑΠΟΙΑ 1994-1999 οοβηβηΰϊαάο ΡΟΓ οΐ ΡΕϋΕΚ (ΡΟ ΟΑΠΟΙΑ) ΡΟ ΜΕΙΛΙΧΑ : ΕνΑΙ,ϋΑΟΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ϋ Εί ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΉνΟ ΡΕϋΕΚ ΌΕ ΜΕΙΛΙΧΑ 1994- 1999 ΑδΤυΚΙΑδ : ΕνΑΙΛΙΑΟΙΟΝ ϋΕΙ. ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΤίνΟ ϋΕΙ. ΡΚΙΝΟΙΡΑΟΟ ϋΕ ΑδΤυΚΙΑδ (ΡΕϋΕΚ) 1994-1999 - ΙΝΡΟΚΜΕ ΡΚΕΡΑΚΑΤΟΚΙΟ ΟΡ ΙΌΟΑί : ΕδΤϋϋΙΟ ΌΕ ΕνΑΙ,ϋΑΟΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ϋ Εί ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΤίνΟ ΙΌΟΑί (ΡΕϋΕΚ) 1994-1999 ΡΑΚΑ ίΑδ ΚΕΟΙΟΝΕδ ΕδΡΑΝΟίΑδ ΙΝΟΙ,ϋΙϋΑδ ΕΝ Ει ΟΒΙΕΤίνΟ Ν° 1 ΌΕ ΙΧ>8 ΡΟΝΟΟδ ΕδΤΚυΟΤυΚΑίΕδ ΕυΚΟΡΕΟδ ΟΡ ΜΕϋΙΟ ΑΜΒΙΕΝΤΕ: ΕνΑΙΛΙΑΟΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ϋ Εί ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΤίνΟ ϋ Εί ΜΕϋΙΟ ΑΜΒΙΕΝΤΕ ΙΌΟΑΙ (ΡΕϋΕΚ) 1994-1999 ΕΝ ΚΕΟΙΟΝΕδ ΕδΡΑΝΟΙΛδ ΙΝΟΙΛϋϋΑδ ΕΝ Ει ΟΒίΕΤίνΟ ΝΟ 1 ΌΕ ΙΛ)δ ΡΟΝϋΟδ ΕδΤΚϋΟΤϋΚΑΙ-Εδ ΕυΚΟΡΕΟδ ΟΡ ΟΑ3ΤΙΙΧΑ-ΙΑ-ΜΑΝΟΗΑ:8ΕσυΝΓΧ> ΙΝΡΟΚΜΕ ϋΕ ΕνΑίϋΑΟΙΟΝ-ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΤίνΟ ΡΕϋΕΚ ϋΕ ΟΑ8ΤΗΛΑ-ΙΑ ΜΑΝΟΗΑ 1994-1999 ΑΝΟΑΙΛΙΟίΑ: ΕνΑΙΛΙΑΟΙΟΝ ΓΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ϋ Εί Ρ. Ο. ΑΝϋΑΙΛΙΟΙΑ 1994-1999 ΑΝϋΑΙΛΙΟΙΑ : δϋΒνΕΝΟΙΟΝ ΟΙΌΒΑΙ, ϋΕ ΑΝϋΑΙΛΙΟίΑ 1994-1999 : ΙΝΡΟΚΜΕ ϋΕ ΕνΑΙΛΙΑΟΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ϋΟΝΑΝΑ: ΕνΑΙΛΙΑΟΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑ ΏΕί Ρ. Ο. ϋΟΝΑΝΑ Πα ΡΗΑ8Ε (ΟΒΙ. 1) ΜΗΓ-98 Μ&γ-97 ΟΟΚδΕ : ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΙΚΕ ϋΟΟΙΙΡ ΟΒΙΕΟΤΙΡ 1 ΟΟΚδΕ 1994-1999 ΟϋΥΑΝΕ: ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΙΚΕ ϋΕ Ι-Α ΜΙ8Ε ΕΝ ΟΕϋνΚΕ ΕΝ ΟϋΥΑΝΕ ϋΕ8 ΡΚΟΟΚΑΜΜΑΤΙΟΝ3 ΚΕΟΙΟΝΑυΕδ (1994-1999) ΟΟΡΙΝΑΝΟΕΕ3 ΡΑΚ ΙΛΙΝΙΟΝ ΕϋΚΟΡΕΕΝΝΕ (ϋΟΟϋΡ ΕΤ ΚΕΟΙ8II) - 8ΥΝΤΗΕ8Ε ΌΌ ΚΑΡΡΟΚΤ ΝΟΚϋ-ΡΑδ-ϋΕ-ΟΑΙΑΙδ (ΑνΕ8ΝΕ8 / ϋΟϋΑΙ / νΑίΕΝΟΙΕΝΝΕδ): ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΟΒΙΕΟΤΙΡ 1 (1994- 1999): ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΙΚΕ, ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΕΝδΕΜΒίΕ ΌΌ ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ, ΑδΡΕΟΤδ δΕΟΤΟΚΙΕίδ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ϋΕδ ΜΕδυΚΕδ ΟϋΑΟΕΙΛΗΙΡΕ-. ΕνΑΙΛΙΑΒΙΙΛΤΕ ϋϋ ϋΟΟϋΡ ΟΑυϋΕΙ,ΟυΡΕ : ΚΑΡΡΟΚΤ ϋ'ΕΤυΟΕ (ΟΟΟϋΡ 1994- 1999) 41 Greece Greece Greece Greece Greece Greece Greece Greece Greece Greece Greece Greece Ireland Ireland Ireland Ireland Ireland Ireland Ireland Ireland Ireland Ireland Ireland Italy Netherlands Portugal Portugal PELOPONNESE. INTERMEDIATE EVALUATION OBIEOTIVE 1 - OPERATIONAL PROGRAMME 1994- 1999 (a) VOL. A (b) VOL. B ΟΚΕΟΕ ΟΟΟΙϋΕΝΤΑίΕ (ΟΚΕΟΕ ΟϋΕδΤ): ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΤΕ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΒΙΕΟΤΓνΕ 1 - ΟΡΕΚΑΤΙΟΝΑί ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ Οϋδ Ρ. Ο. ΕΡΙΚίυδ : ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΤΕ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ 1994-1999 ΟΒΙΕΟΤίνΕ 1 - ΟΡ ΟΚΕΤΕ : ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑΤΕ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΒΙΕΟΤίνΕ 1 - ΟΡΕΚΑΤΙΟΝΑί ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ 1994-1999 ΤΗΕδδΑΙΛΕ: ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΤΕ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΒΙΕΟΉνΕ 1 - Ο. Ρ. 1994-1999 ΙΙΕ5 ΙΟΝΙΕΝΝΕδ : ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΤΕ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΒΙΕΟΤίνΕ 1 - Ο. Ρ. 1994-1999 ΜΑΟΕϋΟΙΝΕ ΟΕΝΤΚΑΠι + ΤΗΚΑΟΕ: ΙΝΤΕΚΜΕϋΙΑΤΕ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΒΙ. 1 - Ο. Ρ. 1994-99 ΜΑΟΕϋΟΙΝΕ ΟΟΟΓΟΕΝΤΑΠ2: ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΤΕ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΒΙΕΟΤίνΕ 1 Ο. Ρ. 1994-1999 ΜΑΟΕΕΚ)ΙΝΕ ΟΕΝΤΚΑΙΛ*: ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΤΕ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΒΙΕΟΤίνΕ 1 - Ο. Ρ. 1994-1999 ΡΟ ΟΚΕΟΕ ΟΟΝΤΙΝΕΝΤΑίΕ (=ΟΕΝΤΚ. ): ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΤΕ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ Ο. Ρ. ΟΒΙ. 1 -1994-1999 ΕΟΕΕ ου δυο. ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΤΕ ΕΥΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΒΙΕΟΤίνΕ 111£δ ΟΕ ΙΑ ΜΕΚ ΕΟΕΕ 8ϋΟ - ΟΡΕΚΑΤΙΟΝΑΙ. ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ 1994-1999 08Ρ ΟΚΕΟΕ: ΟΒΙ. 1 -1994-1999 ΕΧΤΕΚΝΑΙ. ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΤΗΕ ΟΡΕΚΑΤΙΟΝΑί ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΡΟΚ ΙΝΟϋδΤΚΙΑΙ, ϋΕνΕΙΌΡΜΕΝΤ 1994-1999: ΜΓΟ-ΤΕΚΜ ΚΕνΐΕ\ν 08Ρ ΜΓΟ-ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΜΓΟ ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΟΡΕΚΑΉΟΝΑΙ, ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΡΟΚ ΕΟΟΝΟΜΙΟ ΙΝΡΚΑδΤΚυΟΤϋΚΕ ΜΙΟ-ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΤΗΕ ίΟΟΑί, ϋΚΒΑΝ ΑΝΟ ΚϋΚΑί ϋΕνΕίΟΡΜΕΝΤ Ο. Ρ. ΜΙΟ-ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΤΗΕ ΗϋΜΑΝ ΚΕδΟυΚΟΕδ ΟΕνΕΙΛ)ΡΜΕΝΤ-Ο. Ρ. 1994-1999 ΜΙΟ ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΤΗΕ Ο. Ρ. ΡΟΚ ΕΝνίΚΟΝΜΕΝΤΑί δΕΚνίΟΕδ 1994-1999 ΟΡΕΚΑΤΟΝΑΙ, ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΡΟΚ ΤΚΑΝ8ΡΟΚΤ - ΜΙϋ ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΜΙΟ-ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΤΗΕ ΟΡΕΚΑΉΟΝΑΙ. ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΡΟΚ ΤΟϋΚΙδΜ 1994-1999 ΟΡΕΚΑΉΟΝΑί ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΡΟΚ ΑΟΚΙΟϋΙΤϋΚΕ, ΚυΚΑΙ ΟΕνΕΙ-ΟΡΜΕΝΤ ΑΝΌ ΡΟΚΕ8ΤΚΥ 1994-1999 ΜΙΟ-ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΟΡΕΚΑΉΟΝΑΙ. ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΡΟΚ ΡΙ8ΗΕΚΓΕ3 1994-1999 ΜΙΟ-ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ. ΚΕΟΙΟΝΑΙ, ΙΜΡΑΟΤ ΟΡ ΤΗΕ ΟΟΜΜυΝΙΤΥ δϋΡΡΟΚΤ ΡΚΑΜΕΨΟΚΚ ΡΟΚ ΙΚΕΙΑΝϋ 1994-1999 νΑΙΛΙΤΑΖΙΟΝΕ ΌΙ ΜΕϋΙΟ ΤΕΚΜΙΝΕ ΟΙΙΑΟΚΟ ΟΟΜυΝΓΓΑΚΙΟ ϋΐ δΟδΤΕΟΝΟ 1994-99 <1β11β ΚΕΟΙΟΝΙ ΓΓΑΙΛΑΝΕ ΟΕΙΧΌΒΙΕΤΤίνΟ 1 ΡΙΛίνΟΙΑΝϋ. ΟΝ-ΟΟΙΝΟ ΕνΑΙΛΙΑΤΠΕ ΟΟΕίδΤΕΙΛΛΝΟ 1 ΡΚΟΟΚΑΜΜΑ ΑΜΒΙΕΝΤΕ:ΑνΑΙΛΑ0ΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ΓΧ) ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΑΜΒΙΕΝΤΕ - ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ϋυ δΟϋδ- ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΕΝνίΚΟΝΝΕΜΕΝΤ Οϋ ΟΟΑ IIΡΤ ΑΗ2ΝΤΕΙΟ:ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ΓΧ) ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑί ϋΑ ΚΕΟΙΑΟ ΌΟ ΑΙΛ3ΝΤΕΙΟ - ΟΟΑ 1994-1999 May-97 OMAS LTD Ιαη-97 ΕΕΟ ΟΚΟϋΡ 8Α ΑρΓ-97 Μαγ-97 Μδχ-97 ΡΚΟΡΤΙΚΙ δ. Α. - ΜΕΤΡΟΝ ΑδΤΙΚΙ ΟΙΑΟΗΙΚΙ8Ι δ. Α. ΥΡΟϋΟΜΙ ΙΤΟ Μϋγ-97 ΡΚΟΟνΑϋΙδΜΑ ΙΊΌ ΑρΓ-97 ΙΝϋΕΟΟ δ. Α. Μαγ-97 ΕΧΑΝΤΑδ ΙΛΙΟ Μδγ-97 ΕϋΚΟΤΕΟ Ι. ΤΌ Μαγ-97 ΙΛ5Κ Μαγ-97 ΕΝνίΡΙ-ΑΝ Ματ-98 Ρβο-97 ΚΕΜΑΟΟ ΕΚΝδΤ&ΥΟϋΝΟ ΑρΓ-97 Ρβο-97 ΕδΚΙ ΙΝϋΕΟΟΝ ΙΗΠ-97 ΟΟΟΟΒΟϋΥ ΡβΙ>-97 ΟΟΟΟΒΟϋΥ Ιβη-97 ΕΚΜ Ρβο-97 Ρβο-97 Ιωι-97 Ρβο-97 ΟΚΜ ΕΟΟΝΟΜΙΟ ΟΟΝδϋΙ-ΤΑΝΤδ ΡΙΤΖΡΑΤΚΙΟΚ ΑδδΟΟΙΑΤΕδ ΡΙΤΖΡΑΤΚΙΟΚ ΑδδΟΟΙΑΤΕδ ΙΝΟΕΟΟΝ Ρβο-97 ΡΙΤΖΡΑΤΚΙΟΚ ΑδδΟΟΙΑΤΕδ Ια1-97 Ιβη-97 Ρβο-97 ΝυΟΙ-ΕΟ ΌΙ νΑΙΛΙΤΑΖΙΟΝΕ/ΙΝΕΑ Ε ΙδΡΟΙ. ΚΕ8ΕΑΚΟΗ νΟΟΚ ΒΕίΕΙΟ ΟΙΙΑΤΕΚΝΑΙΚΕ (ΡΙΝΗΟΡΑυίΟ) Ρβο-97 ΟΕδΟΙ&ϋ -42 Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal Portugal AMBIENTE. ESTUDO DE AVALIAOAO INTEROALAR DA INTERVENCAO OPERACIONAL-RENOVACAO URBANA DO PROGRAMA"AMBIENTE E REVITALIZACAO URBANA DO QUADRO COMUNITARIO DE APOIO 1994-1999 δΟΟΙΑϋδυΒ-ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΙΝΤΕΟΚΑΚ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑίΑΚ ΙΛδΒΟΑ Ε ν Α ίΕ ΌΟ ΤΕΙΟ:ΕδΤϋΟΟ ΌΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙ,ΑΚ ΟΟ ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙ. ϋΑ ΚΕΟΙΑΟ ΟΕ ΙΛδΒΟΑ Ε νΑΙΛ* ΟΟ ΤΕΙΟ ΡΡΟΚ:ΕδΤϋΕ)0 ΌΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙ, ΡΚΟΜΟΟΑΟ ΓΧ) ΡΟΤΕΝΟΙΑί ΟΕ ϋ Ε δ Ε Ν ν Ο ί ν ί Μ Ε Ν ΤΟ ΚΕΟΙΟΝΑί - Ο υ Α ϋ ΚΟ ΟΟΜυΝΙΤΑΚΙΟ ΌΕ ΑΡΟΙ01994-1999 δΑυϋΕ-. ΑνΑΙ,ΙΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙ,ΑΚ ϋΑ ΙΝΤΕΚνΕΝΟΑΟ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙν ΟΑ δ Α ϋ ϋΕ ΕΝΕΚΟΙΑ:ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ΟΟ ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΕΝΕΚΟΙΑ Ε ΟΟ ΡΚΟΙΕΟΤΟ ΌΕ ΟΑδ Ν Α Τ ϋ Κ Αί (ΙΝΤΕΚΚΕΟII - ΟΟΝΟΙΛΙδΑΟ ϋ Αδ ΚΕϋΕδ ΌΕ ΕΝΕΚΟΙΑ) ΟΟ ΟΟΑII (1994-1999) ΡΟ ΟΕΝΤΚΟ:Ε8ΤυθΟ ΟΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ΌΟ Ρ. 0. ΚΕΟΙΑΟ ΟΕΝΤΚΟ ΡΟ Ν0ΚΤΕ:Ε8ΤϋΓΧ) ΌΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ΓΧ>ΡΚΟΝΟΚΤΕ ΡΕΟΙΡII: ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΛΚ ΓΧ) ΡΕϋΙΡ II: ΚΕΙΑΤΟΚΙΟ ΡΙΝΑί ΙΝΤΕΚΟΑίΑΚ ΡΕ80Α : ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ΌΑ ΙΝΤΕΚνΕΝΟΑΟ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙ, ϋ Αδ ΡΕδΟΑδ ΤϋΚΙδΜΟ: ΕδΤϋΟΟ ΌΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ϋΑ ΙΝΤΕΚνΕΝΟΑΟ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙ. ΤϋΚΙδΜΟ Ε ΡΑΤΚΙΜΟΝΙΟ ουι,τυκΑΐ, ΓΧ) ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΜΟϋΕΚΝΓΖΑΟΑΟ ΌΟ ΤΕΟΠΧ) ΕΟΟΝΟΜΙΟΟ ΑΟΚΙΟυΐΧϋΚΑ: ΟΟΑ II: ΕδΤϋΟΟ ΟΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ΟΑ ΙΝΤΕΚνΕΝΟΑΟ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙ- ΑΟΚΙΟϋΙΛΌΚΑ : ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΜΟΟΕΚΝΙΖΑ0ΑΟ Ε)0 ΤΕΟΙΟΟ ΕΟΟΝΟΜΙΟΟ - ΡΕΚΙΟΓΧ) 1994-1996 ΡΚΟΡΑΡ : ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΙΝΤΕΟΚΑϋΟ ΟΕ ΡΟΚΜΑΟΑΟ ΡΑΚΑ Α ΜΟΟΕΚΝΙΖΑΟΑΟ ΌΑ ΑΟΜΙΝΙ8ΤΚΑ0Α0 ΡϋΒΙΛΟΑ - ΡΚΟΡΑΡ 2 : ΕδΤϋΟΟ ΟΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙ. ΑΚ ΑϋΟΑΚνΕ: ΕδΤϋΟΟ ΟΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΓΝΤΕΚΟΑΙ-ΑΚ ΟΟ ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙ. ΌΟ ΑΙΛΑΚνΕ ΤΕίΕΟΟΜϋΝΙΟΛΟΟΕδ : ΕδΤϋΟΟ ΌΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΌΑ ΙΝΤΕΚνΕΝΟΑΟ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙ- ϋΑδ ΤΕΠ200ΜϋΝΙΟΑΟΟΕ3 ΌΟ ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΙΝΡΚΑ- ΕδΤΚυΤϋΚΑδ ΟΕ Α Ρ Ο ΙΟ ΑΟ ϋΕδΕΝνονίΜΕΝΤΟ ΟΟ ΟΟΑ δϋΒ-ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΤΚΑΝ8ΡΟΚΤΕ8:ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑίΑΚ ΟΑ ΙΝΤΕΚνΕΝΟΑΟ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙ. ΓΧ)δ ΤΚΑΝ8ΡΟΚΤΕ8 ΓΧ) ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΙΝΡΚΑ- ΕδΤΚϋΤϋΚΑδ ΌΕ ΑΡΟΙΑ ΑΟ ΟΕδΕΝνΟΙ,νίΜΕΝΤΟ ΓΧ) ΟϋΑΟΚΟ ΟΟΜϋΝΙΤΑΚΙ ϋΕ ΑΡΟΙΟ 1994-1999, ΝΟ ΡΕΚΙΟϋΟ ΕΝΤΚΕ 1994 Ε 1996 δϋΒ-ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΟΟΜΕΚΟΙΟ Ε δΕΚνίΟΟδ :ΕδΤυϋΟ ΌΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΛΚ ϋΑ ΙΝΤΕΚνΕΝΟΑΟ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙ, ΟΟΜΕΚΟΙΟ Ε δΕΚνίΟΟδ ΑΟΟΚΕ8=Ε8ΤυθΟ ΌΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ΌΟ ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙ, ΌΑ ΚΕΟΙΑΟ ΑΙΓΓΟΝΟΜΑ ΓΧ)3 ΑΟΟΚΕ8 ΕΚ) ΟϋΑΟΚΟ ΟΟΜϋΝΓΓΑΚΙΟ ΌΕ ΑΡΟΙΟ 1994-1999 43- Mar-97 PARTEX-INSTITUTO DEGESTAOE ALIENACAO DO PATRIMONIO HABITACIONAL DO ESTADO Ιβη-97 0ΙΕ8 ΙΕΠ-97 Ο Ε ϋ Κυ Ιαη-97 ΟΕΕΤΑ Ρβο-97 ΟΕδΟ Ι&Ό Ιαη-97 ΙΕδΕ Ιβη-97 ΟΕΟΚϋ Ιβη-97 ΟϋΑΤΕΚΝΑΓΚΕ Μ3Γ-97 ΑρΓ-97 υ Ν ί ν Ε Κ δ Ι ϋ Α ΟΕ ΟΑΤΟΙΛΟΑ ΡΟΚΤϋΟϋΕδΑ ΟΕδΟ Ι &ϋ Ρβο-97 ΟΕίΟΓΓΤΕ&ΤΟϋΟΗΕ Ιαη-97 ΑΟΚΟ. ΟΕδ ΜΕΓ-97 ΟϋΑΤΕΚΝΑΙΚΕ Ιβη-97 Ο Ε ϋ Κϋ Μβτ-97 8ΠΛΟΟΝ ΑρΓ-97 ΟΙδΕϋ Νον-97 ΟΕδΟ Ι &ϋ Ρβο-97 ΟΕδΟ Ι &ϋ Portugal Portugal Portugal Portugal United Kingdom (IRN) United Kingdom (IRN) United Kingdom (IRN) United Kingdom (IRN) United Kingdom (IRN) United Kingdom (IRN) United Kingdom (IRN) United Kingdom (IRN) United Kingdom (IRN) United Kingdom United Kingdom SUB-PROGRAMME EDUCACAO:AVALIACAO INTEROALAR DE PRODEP II: EDUCACAO ΟΙΕΝΟΙΑ Ε ΤΕΟΝΟΙ>ΟΟΙΑ:Ε8ΤϋΟΟ ΌΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑίΑΚ ϋΟ δυΒ-ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΙΕΝΟΙΑ Ε ΤΕΟΝΟίΟΟΙΑ ΟΡ ΡΕδδΟΑ: ΕδΤυϋΟ ΌΕ ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ΡΚΟΟΚΑΜΑ ΟΡΕΚΑΟΙΟΝΑΙ. ΕΜΡΚΕΟΟ Ε ΡΟΚΜΑΟΑΟ ΡΚΟΡΙδδΙΟΝΑΙ. ΟΟ ΟΟΑ II 1994-1999 (ΡΚΟΟΚΑΜΜΑ ΡΕδδΟΑ) ΟδΡ ΡΟΚΤϋΟΑί-ΟΒΙ. 1:ΑνΑΙΛΑΟΑΟ ΙΝΤΕΚΟΑΙΑΚ ΟΟ ΟυΑΟΚΟ ΟΟΜυΝΓΓΑΚΙΟ ΌΕ ΑΡΟΙΟ II ΝΟΚΤΗΕΚΝ ΙΚΕΙΑΝϋ δΙΝΟίΕ ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ 1994- 1999 - ΜΗ3 ΤΕΚΜ ΚΕνΐΕ\Υ - ΕΧΤΕΚΝΑί ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΜΙΟ-ΤΕΚΜ ΚΕνΐΕ\ν ΟΡ ΤΗΕ ΕΝνίΚΟΝΜΕΝΤΑί δΕΚνίΟΕδ ΑΝϋ ΡΚΟΤΕΟΤΙΟΝ δϋΒ-ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΜΕΑδϋΚΕδ 4. 1. 8 ΑΝΟ 4. 19. ΟΡ ΤΗΕ δϋΒ- ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΡΟΚ ΑοκιουυτυκΕ ΑΝϋ κυκΑΐ. ϋΕνΕΙΌΡΜΕΝΤ : ΜΙΟ ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΜΙΟ-ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΤΗΕ ΝΟΚΤΗΕΚΝ ΙΚΕίΑΝϋ δΙΝΟίΕ ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΡΟΚ ΑΟΚΙΟυίΤϋΚΕ ΑΝϋ ΚυΚΑΙ. ΟΕνΕίΟΡΜΕΝΤ (δΡΑΚϋ) ΕΝΕΚΟΥ δϋΒ-ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ 1994-1999 : ΜΙΟ-ΤΕΚΜ ΚΕνΐΕ\ν Sep-97 QUATERNAIRE Ρβο-98 ΙΕ8Ε/ΟΕΟΙΟΕΙΑ Ματ-97 ΙΕδΕ (ΙΝδΤΙΤυΤΟ ΌΕ ΕδΤυΰΟδ δΟΟΙΑΙδ Ε ΕΟΟΝΟΜΙΟΟδ ;υη-98 ΟΙδΕΡ Μ&γ-97 ΟΟΙΛΝ δ τ υ ττ ΟΟΝδυίΤΙΝΟ ϋβο-96 ΡΙΕϋΑ ΟΟΝδυΐ-ΤΑΝΤδ Ρβο-97 ΟΟΟΡΕΚδ & ΙΛΈΚΑΝϋ Ματ-97 ΕΚΜ Ιβη-97 ΕΚΜ ΜΙΟ ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΤΗΕ ΤΚΑΝδΡΟΚΤΑΤΙΟΝ δϋΒ-ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ, 1994-1999 Ιω-97 ΕΚΜ ΜΙΟ-ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΤΗΕ ΙΝνΕδΤΜΕΝΤ ΙΝ ΤΗΕ ΟΕνΕΙ,ΟΡΜΕΝΤ ΟΡ ΡΕΟΡίΕ δϋΒ-ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ, ΝΟΚΤΗΕΚΝ ΙΚΕίΑΝϋ δΙΝΟΙΛ* ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ 1995-99 ΜΓΟ ΤΕΚΜ ΚΕνΐΕ\ν ΟΡ ΡΗΥδΙΟΑΙ, & δΟΟΙΑί ΕΝνίΚΟΝΜΕΝΤ ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ (Εϋ δ. Ρ. ) Οβσ-96 ΙΑΟΡ Ιβη-97 ΟΟΟΡΕΚδ & ίΥΒΚΑΝϋ ΜΙϋ-ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΤΗΕ ΤΟϋΚΙδΜ δϋΒΡΚΟΟΚΑΜΜΕ 1994-1999 Ρβο-97 ΝΙΕΚΟ ΜΕΚδΕΥδΙΟΕ: ΜΙΟ-ΤΕΚΜ ΕνΑΙΛΙΑΤΙΟΝ ΟΡ ΜΕΚδΕΥδΙΟΕ ΟΒΙΕΟΤΓνΕ ΟΝΕ ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΗΙΟΗΙΑΝΟδ ΑΝϋ ΙδΙΑΝϋδ - ΟΒΙΕΟΤΓνΕ 1 ΡΚΟΟΚΑΜΜΕ ΙΝΤΕΚΜΕΟΙΑΤΕ ΑδδΕδδΜΕΝΤ Νον-96 ΡΓΕΟΑΡΙΧ: Ιαη-97 30\ν Εκθέσεις Στόχου 6 Finland SUOMEN TAVOITE 6 - OHIELMAN ARVIOINNIN νΑΠΚΑΡΟΚΤΤΙ [ΡΙ] Ian-98 Sweden ΗΑΙ,νΤΙΟδυτνΑΚΟΕΚΙΝΟ Αν δνΕΚΙΟΕδ ΝΑί-6- ΡΚΟΟΚΑΜ Νον-97 HELSINGIN ΥΙΛΟΡΙδΤΟΝ ΤΙΕΤΟΡΑΙΛΈΙΛΙΤ ΟΥ/ΕΤίΑΤΙΕΤΟ ΟΥ/ΟΥ ΡΙΝΝΑΟΚΟ ΑΒ/ΙΝΤ. ϋΕνΕΙ. ΙΚ17ΡΕ ΙΧΕΚνΟΝ ΝΟΚΟ-ΚΕΟΙΟ-ΕΡΚΟ - 4 4- ISSN 0254-1483 COM(98) 782 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 04 13 09 16 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-98-786-GR-C Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο άϊ