title: Periodiek verslag van de Commissie over de vorderingen van de Tsjechische Republiek op de weg naar toetreding

eurovoc_concepts:
Czechia
EU relations
accession to the European Union
economic situation
report

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 17. 12. 1998 Brussel, 17. 12. 1998 COM(1998) 708 def. COM( 1998) 708 def. PERIODIEK VERSLAG PERIODIEK VERSLAG VAN DE COMMISSIE VAN DE COMMISSIE OVER DE VORDERINGEN VAN OVER DE VORDERINGEN VAN DE TSJECHISCHE REPUBLIEK DE TSJECHISCHE REPUBLIEK OP DE WEG NAAR TOETREDING OP DE WEG NAAR TOETREDING Inhoud A. Inleiding a) Woord vooraf b) Achtergrond van het Voortgangsverslag Betrekkingen tussen de Europese Unie en de Tsjechische Republiek De versterkte Pre-toetredingsstrategie Recente ontwikkelingen in de bilaterale betrekkingen B. Criteria voor lidmaatschap Politieke criteria 1. 1. 1. Democratie en rechtsstaat Het parlement De uitvoerende macht De rechterlijke macht Corruptiebestrijding 1. 2. Mensenrechten en bescherming van de minderheden Burgerrechten en Politieke Rechten Economische, Sociale en Culturele Rechten Rechten en Bescherming van de Minderheden 1. 3. Algemene Evaluatie Economische criteria Inleiding 2. 2. 1. 2. 2. Economische ontwikkelingen sinds de publicatie van het advies van de Commissie Macro-economische ontwikkelingen Structurele hervormingen 2. 3. Toetsing aan de criteria van Kopenhagen Bestaan van een functionerende markteconomie Vermogen om het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten 2. 4. Algemene evaluatie 3. 3. 1. 3. 2. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen Interne markt zonder grenzen Algemeen kader De Vier Vrijheden Concurrentie Innovatie De Informatiemaatschappij Onderwijs, Opleiding en Jeugdzaken Onderzoek en Technologische Omwikkeling Telecommunicatie Audiovisuele sector 3. 3. Economische en Fiscale Aspecten 3. 4. Economische en Monetaire Unie Belastingen Statistiek Sectorbeleid Industrie Landbouw Visserij Energie Vervoer Kleine en Middelgrote Ondernemingen 3. 5. Economische en sociale cohesie Werkgelegenheid en Sociale Zaken Regionaal Beleid en Cohesie 3. 6. Kwaliteit van het bestaan en het milieu Milieu Bescherming van de Consument Justitie en Binnenlandse Zaken 3. 7. 3. 8. Externe Betrekkingen Handelsverkeer en Internationale Economische Betrekkingen Ontwikkeling Douane Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid Financiële aspecten Financiële controle 5. 9. 3. 10. Algemene evaluatie 4. Bestuurlijke capaciteit om het acquis toe te passen C. Conclusie D. Partnerschap voor Toetreding : Nationaal programma voor de Overname van het Acquis : algemene beoordeling van de tenuitvoerlegging 1. Partnerschap voor Toetreding 2. Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis Bijlage Statistische Gegevens A. INLEIDING a) Woord vooraf In Agenda 2000 stelde de Commissie dat zij regelmatig verslag zal uitbrengen aan de Europese Raad over de vorderingen van elk van de kandidaat-lidstaten van Midden- en Oost-Europa bij de voorbereidingen op het lidmaatschap, en dat het eerste verslag eind 1998 zou worden ingediend. De Europese Raad van Luxemburg besloot het volgende : "Over de vorderingen van elke Midden- en Oost-Europese kandidaat-lidstaat op weg naar de toetreding in het licht van de criteria van Kopenhagen, met name over het tempo waarin het acquis van de Unie wordt overgenomen, wordt voor elk betrokken land door de Commissie regelmatig een verslag voorgelegd aan de Raad, in voorkomend geval vergezeld van aanbevelingen voor de opening van bilaterale intergouvernementele conferenties, en zulks vanaf eind 1998. Voorafgaand aan deze jaarlijkse verslagen zullen de uitvoering van de partnerschappen voor toetreding en de stand van de overname van het acquis met elke kandidaat-lidstaat in de bij de Europa-overeenkomsten ingestelde organen worden onderzocht. De verslagen van de Commissie zullen als basis dienen om in het kader van de Raad de besluiten te nemen die in verband met het voeren van de toetredingsonderhandelingen of de uitbreiding daarvan tot andere kandidaten noodzakelijk zijn. In dat verband zal de Commissie, bij de beoordeling van het vermogen van de kandidaat-lidstaten om aan de economische criteria en de uit de toetreding voortvloeiende verplichtingen te voldoen, de in Agenda 2000 vastgelegde methode aanhouden. « Bij de beoordeling van de vorderingen van de kandidaat-lidstaten aan de hand van de op gezette tijden door de Commissie aan de Raad voor te leggen verslagen, dient een dynamische benadering te worden gehandhaafd. " De Europese Raad van Cardiff onderschreef deze conclusies en stelde het volgende : "De prioriteit van de Unie is het uitbreidingsproces in stand te houden voor de landen die in de conclusies van de Europese Raad van Luxemburg worden genoemd, waarbinnen ze het lidmaatschap actief kunnen nastreven en vorderingen kunnen maken bij het aanvaarden van de verplichtingen van dat lidmaatschap, met inbegrip van de criteria van Kopenhagen. Elk van de kandidaat-lidstaten zal volgens dezelfde criteria worden beoordeeld en zich, afhankelijk van de mate waarin hij reeds voorbereid is, in zijn eigen tempo op het lidmaatschap voorbereiden. Veel zal afhangen van de inspanningen die de kandidaat-lidstaten zelf leveren om aan de criteria te voldoen. Alle landen zullen het voordeel genieten van versterkte betrekkingen met de EU, onder andere via een politieke dialoog en een op elk land toegesneden strategie die hen kunnen helpen bij de voorbereiding op de toetreding. " Overeenkomstig deze Raadsconclusies kent het voortgangsverslag inzake de Tsjechische Republiek dezelfde structuur als het advies. Het verslag: - beschrijft de betrekkingen tussen de Tsjechische Republiek en de Unie, vooral in het kader van de Associatie-Avereenkomst: - analyseert de situatie op het gebied van de door de Europese Raad vastgestelde politieke voorwaarden (democratie, rechtsstaat, mensenrechten, bescherming van minderheden); - beoordeelt de situatie en vooruitzichten van de Tsjechische Republiek wat betreft de door de Europese Raad genoemde economische voorwaarden (functionerende markteconomie, vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden); - beoordeelt het Tsjechische vermogen de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen, dat wil zeggen het acquis van de Unie zoals uiteengezet in het Verdrag, het afgeleid recht en het beleid van de Unie. Zoals verzocht door de Europese Raad van Madrid, bestrijkt het verslag tevens de gerechtelijke en bestuurlijke capaciteit; de Raad heeft er de nadruk op gelegd dat de kandidaat-lidstaten hun administratieve structuren moeten aanpassen met het oog op de harmonieuze uitvoering van het beleid van de Gemeenschap na de toetreding. Deze benadering garandeert een gelijke behandeling voor alle kandidaat-lidstaten. Het verslag heeft betrekking de vooruitgang die na het advies is geboekt. Er wordt nagegaan of de in het advies genoemde geplande hervormingen zijn uitgevoerd en nieuwe initiatieven worden bestudeerd, waaronder initiatieven die direct verband houden met de prioriteiten van het Partnerschap voor toetreding. Het verslag bevat een afzonderlijk hoofdstuk over de vorderingen van de Tsjechische Republiek wat betreft de in het Partnerschap voor toetreding opgenomen prioriteiten voor de korte termijn. De beoordeling van de vooruitgang bij het voldoen aan de politieke criteria en de criteria van het acquis beperkt zich tot de periode na het advies, terwijl de beoordeling van de economische prestaties van de Tsjechische Republiek gebaseerd is op een langere periode. Bij de beoordeling van de vooruitgang bij het overnemen van het acquis is gekeken naar vastgestelde wetgeving, en niet naar wetgeving in de diverse stadia van voorbereiding of parlementaire goedkeuring. Alleen op deze manier was het mogelijk de concrete vooruitgang bij de voorbereidingen op de toetredingen objectief te meten en te vergelijken. Het verslag maakt gebruik van diverse informatiebronnen. De kandidaat-landen werd gevraagd informatie te verstrekken over de vooruitgang bij de voorbereiding op het lidmaatschap sinds de publicatie van het advies. Aanvullende informatiebronnen waren presentaties van deze landen op de bijeenkomsten onder auspiciën van de Europa- Overeenkomst, hun Nationale Programma's voor de Overname van het acquis, en de informatie die werd verstrekt in het kader van het analytisch onderzoek van het Acquis. Bij het opstellen van de verslagen werd rekening gehouden met de besprekingen van de Raad over het advies, met de rapporten en de resoluties van het Europees Parlement over de Adviezen van de Commissie \ en vooral met het door de heer Carnero Gonzalez 1 Europees Parlement Doe. nr. 224. 339 'Rapport over de mededeling van de Commissie Agenda 2000' (Rapporteurs: A. Oostlander en E. Baron Crespo; Co-rapporteurs: M. Aelvoet, J. Donner, O. Von Habsburg, E. Caccavale, F. Kristoffersen, M. Hoff, C. Carnero Gonzales, P. Bernard-Raymond, R. Speciale, J. Wiersma, J. W. Bertens). opgestelde rapport over het verzoek van de Tsjechische Republiek om toetreding tot de Europese Unie. Bij het opstellen van de periodieke verslagen heeft de Commissie tevens gebruik gemaakt van de beoordelingen van de Lidstaten, met name wat betreft de politieke criteria voor lidmaatschap, en van het werk van diverse internationale organisaties, zoals de Raad van Europa, de OVSE en de IFFs en niet-gouvernementele organisaties. b) Betrekkingen tussen de Europese Unie en de Tsjechische Republiek Versterkte pretoetredingsstrategie Op 30 maart 1998 ging het toetredingsproces formeel van start met de bijeenkomst van de Ministers van Buitenlandse Zaken van de vijftien EU-lidstaten, de tien Midden- en Oost-Europese kandidaat-lidstaten en Cyprus. Vooruitlopend op deze bijeenkomst werd voor elk land een Partnerschap voor Toetreding vastgesteld, als steun bij de voorbereidingen op het lidmaatschap. In die documenten zijn de prioriteiten voor de verdere werkzaamheden en de door de EU beschikbaar gestelde financiële steun vastgelegd. In maart diende de Tsjechische Republiek een eerste versie van het Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis (NPOA) in, dat een meer gedetailleerde beschrijving geeft van de activiteiten die nodig zijn om de in het Partnerschap voor te verwezenlijken. Na de opening van de toetreding genoemde doelstellingen Intergouvernementele Conferentie presenteerde de Tsjechische Republiek de hoofdelementen van de tijdens dè openingssessie van de toetredingsonderhandelingen tussen de Europese Unie en de Tsjechische Republiek op 31 maart in Brussel. Op 3 april ging het analytisch onderzoek van het acquis ("screening") van start. De pre-toetredingssteun wordt aanzienlijk vergroot. Naast het Phare- programma zal deze steun met ingang van het jaar 2000 bestaan in landbouwsteun en een structureel instrument dat prioriteit zal verlenen aan soortgelijke maatregelen als die van het Cohesiefonds op het gebied van milieu en vervoer. Het Phare-programma zal vooral gericht zijn op institutionele versterking en investeringen in andere sectoren. integratiestrategie Recente ontwikkeling van de bilaterale betrekkingen De tenuitvoerlegging van de Europa-overeenkomst door de Tsjechische Republiek was niet altijd even goed, alhoewel de gerezen moeilijkheden via de verschillende gemengde organen zijn opgelost. De Associatieraad is in oktober 1997 bijeengekomen. Het Associatiecomité heeft in juli 1997 en juli 1998 vergaderd. Op de vergadering van juli 1998 is de tenuitvoerlegging van de prioriteiten van het Partnerschap voor toetreding voor de eerste keer besproken. Het systeem van subcomités blijft als forum voor de technische besprekingen functioneren. Sedert de publicatie van het Advies is de Gemengde Parlementaire Commissie, bestaande uit leden van het Tsjechische en het Europese Parlement, tweemaal bijeengekomen, namelijk in oktober 1997 en maart 1998. De handel tussen de EU en de Tsjechische Republiek is blijven toenemen. Tussen 1996 en 1997 is de EU-export naar de Tsjechische Republiek van 14 tot 15,8 miljard ecu gestegen en de EU-invoer van 9,8 tot 11,7 miljard ecu. In de eerste vijf maanden van 1998 is de EU-export in vergelijking met dezelfde periode in 1997 met 6,8% gestegen en de EU-invoer met 30%. De handel met de Unie maakt 61% uit van de buitenlandse handel van de Tsjechische Republiek. In het kader van de Europa-overeenkomst is een aanpassingsprotocol ondertekend dat met name betrekking heeft op landbouwproducten en verwerkte landbouwproducten, om rekening te houden met de resultaten van 'de Uruguay-Ronde en de toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden tot de EU. Een aantal handelskwesties zijn opgelost via de overlegmechanismen waarin de Europa- Overeenkomst voorziet (bijvoorbeeld de borgstellingsverplichting bij invoer, de invoerquota voor appelen uit de Gemeenschap en de invoerbeperkingen voor aardappelen uit de Gemeenschap). Een probleem dat nog niet is opgelost is de wijziging van de Tsjechische wetgeving voor loterijen en soortgelijke spelen die een inbreuk vormt op de Europa-Overeenkomst. De Tsjechische autoriteiten hebben zich ertoe verbonden deze wetten spoedig te wijzigen. Op het gebied van industriële normen en conformiteitsbeoordeling zijn onderhandelingen begonnen over de sluiting van een Protocol inzake de Europese Conformiteitsbeoordeling om de aanpassing van de Tsjechische horizontale en technische wetgeving op dit gebied aan het acquis te bespoedigen. Bepaalde producten van oorsprong uit de Gemeenschap die volledig beantwoorden aan communautaire normen worden echter aan bijkomende procedures onderworpen voordat zij tot de Tsjechische markt worden toegelaten. Positieve ontwikkelingen waren de ondertekening in juli 1998 van een Veterinair en Fytosanitair Protocol bij de Europa-Overeenkomst. Er moet ook melding worden gemaakt van de goedkeuring in juni 1998 door de Associatieraad EU-Tsjechische Republiek van de uitvoeringsregëls voor staatssteun, zoals voorzien in de Europa- Overeenkomst. Het Phare-programma 1998 omvat een nationale toewijzing (27 MECU), gebaseerd op de prioriteiten van het Partnerschap voor toetreding, ter ondersteuning van met name het regionaal beleid, justitie en binnenlandse zaken en landbouw alsook de deelname aan communautaire inzake grensoverschrijdende samenwerking is een extra-bedrag van 19 miljoen ecu toegekend. en Tempus. Voor programma's programma een De Tsjechische Republiek neemt ook deel aan en komt in aanmerking voor door Phare gefinancierde meerlanden- en horizontale programma's op het gebied van douane, milieu, midden- en kleinbedrijf, statistiek, hervorming van overheidsdiensten en TAIEX. B. Criteria voor het lidmaatschap 1. Politieke criteria Inleiding In haar in 1997 uitgebrachte advies over het verzoek van de Tsjechische Republiek om toetreding tot de EU kwam de Commissie tot de slotsom dat: De Tsjechische Republiek de kenmerken van een democratie vertoont en beschikt over stabiele instellingen die de rechtsstaat, de mensenrechten en het respect voor en de bescherming van minderheden garanderen. Het partnerschap voor toetreding met de Tsjechische Republiek noemt als prioriteiten op middellange termijn het verder werken aan integratie van de Roma; versterking van wetten die de persvrijheid garanderen; verdere aandacht voor gelijke toegang tot openbare diensten. Recente ontwikkelingen. Sedert juli 1997 hebben zich in de Tsjechische Republiek twee regeringswisselingen voorgedaan. In november 1997 trad de regering af en werd zij vervangen door een interim-regering tot de verkiezingen in juni 1998. De resultaten van de verkiezingen van juni leidden tot de vorming van een minderheidsregering op 22 juli. De regeringswisseling leidde niet tot een wijziging van betekenis in het beleid van het land ten aanzien van de Europese Unie. 1. 1 Democratie en rechtsstaat Het parlement Het parlement blijft op efficiënte wijze functioneren. Zijn bevoegdheden worden geëerbiedigd en de oppositie speelt ten volle haar rol in de parlementaire activiteiten. De verkiezingen van juni 1998 brachten vijf partijen in het Lagerhuis. De extreemrechtse nationalistische republikeinen werden niet herkozen. De OVSE kwam tot de slotsom dat de verkiezingen overeenkomstig de OVSE-verplichtingen zijn verlopen; tezelfdertijd beval zij geringe wijzigingen op de Tsjechische verkiezingswet aan. Voor eenderde van de Senaatszetels zullen in november 1998, tegelijkertijd met de plaatselijke verkiezingen, nieuwe verkiezingen worden gehouden. De uitvoerende macht De centrale instellingen van de staat blijven naar behoren functioneren. In december 1997 nam het parlement een grondwettelijk besluit aan dat voorziet in de creatie van veertien regio's (hogere autonome eenheden) met ingang van 1 januari 2000, zoals door de grondwet vereist. De Tsjechische Republiek heeft het Europees Handvest inzake lokale autonomie ondertekend, maar niet bekrachtigd. is sedert juli 1997 praktisch geen voortgang met de hei-vorming van het Er overheidsapparaat geboekt. De enige concrete maatregel die werd genomen, was de aanneming op 23 maart 1998 van resolutie nr 202/98 van de regering waarin een indicatief tijdschema voor de heivorming van het ambtenarenapparaat is vastgesteld. Aan de daarin aangegeven uiterste termijnen kon niet de hand worden gehouden. Voor de wet op het ambtenarenapparaat, waarvan het de bedoeling was dat zij in januari 2000 van kracht zal worden, is nog geen ontwerp gemaakt. Hel ontbreken hiervan blijft cen grote belemmering voor de hoognodige verbetering van de werking van het overheidsapparaat vormen. De lonen zijn nog steeds laag, hetgeen het aanwerven van geschoold personeel moeilijk maakt. De regering heeft de hervorming van het overheidsapparaat echter tot prioriteit verheven en heeft enkele eerste stappen ondernomen, zoals de verduidelijking van verantwoordelijkheden en de verhoging van lonen. Er bestaan geen plannen om de "zuiverings"wet, die leden van de voormalige veiligheidsdienst en actieve leden van het communistisch regime van de overheidsdienst uitsluit, na 2000, de einddatum van haar geldigheid, te verlengen. De rechterlijke macht In het algemeen is de werking van de rechterlijke macht in het afgelopen jaar niet verbeterd. Er zijn geen tekenen die erop wijzen dat er passende maatregelen zijn genomen om de in het advies geïdentificeerde uitdagingen op te nemen. De enorme achterstand aan af te handelen zaken bestaat nog steeds. De voornaamste oorzaken hiervan zijn: het grote aantal vacatures voor rechters (390 op een totaal van 2726), een interne algemeen gebrek aan basisuitrusting bij de communicatie zowel binnen het ministerie van Justitie als tussen het ministerie en de rechtbanken, het ontbreken van specialisatie bij de rechters tegelijkertijd verschillende soorten zaken moeten behandelen en daarnaast nog zijn belast met vele administratieve taken). rechtbanken, onvoldoende (die De opleiding van rechters in het Tsjechische recht is de verantwoordelijkheid van het Instituut voor de verdere opleiding van rechters, dat sedert 1989 niet is geherstructureerd. De door het instituut verstrekte opleiding blijkt niet voldoende in overeenstemming met de behoeften van een moderne rechterlijke macht. Eerder dit jaar werd er met buitenlandse financiering een serieus begin gemaakt met de opleiding van rechters in EG- recht. Het gebrek aan voldoende gekwalificeerde openbare aanklagers - beter gekwalificeerde afgestudeerden zoeken wegens de hogere bezoldiging werk buiten de rechterlijke macht - geeft eveneens reden tot bezorgdheid. Artikel 91 van de grondwet eist de oprichting van een Hoog Administratief Hof, maar dit is nog niet geschied. Onlangs kwamen het Constitutionele Hof en het Hooggerechtshof overeen dat het Constitutionele Hof de laatste rechtsbevoegdheid heeft in rechtbankbesluiten die als inbreuk worden gezien op de grondwet of het handvest van fundamentele rechten en vrijheden. Maatregelen 1er bestrijding van corruptie In de afgelopen jaren is de Tsjechische regering gaan inzien dat corruptie een ernstig probleem is in het land en dat er stappen moeten worden genomen om hier iets aan te doen. In oktober 1997 nam zij een resolutie aan die prioritaire taken aan verschillende ministeries, onder meer op het gebied van de bestrijding van corruptie, toebedeelt. Eerder dit jaar keurde de regering een amendement op het strafrecht goed dat de straffen voor omkoping verhoogt. Het ministerie van Financiën beschikt over een eenheid die zich bezighoudt met het beleid ter bestrijding van het witwassen van geld en ter bestrijding van corruptie. Deze eenheid heeft bij gebrek aan gekwalificeerd personeel tot dusver niet veel succes gehad. In september 1998 richtte de regering een ministeriële commissie voor de bescherming van economische belangen op, die wordt voorgezeten door de Eerste Minister. Onvoldoende mankracht, uitrusting, lage bezoldiging voor werknemers bij de overheid blijven ernstige belemmeringen voor een efficiënte aanpak financiering en de vormen. Aanvullende aanhoudende inspanningen gedurende een grote tijdspanne zullen derhalve noodzakelijk zijn. 1. 2 Mensenrechten en bescherming van minderheden Vóór de publicatie van het advies was de Tsjechische Republiek reeds tot de meeste belangrijke internationale mensenrechteninstrumenten toegetreden. In december 1997 bekrachtigde zij het Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden. Het Europees Handvest inzake plaatselijke autonomie en het Europees Sociaal Handvest zijn nog niet bekrachtigd. In september 1998 besloot de regering in het bureau van de vice-premier voor wetgevende zaken een mensenrechtenambtenaar te benoemen die verantwoordelijk is voor de Raad nationale minderheden, de interministeriële commissie die zich bezighoudt met de Roma en NGO-zaken. Burgerrechten en politieke rechten Op het gebied van de eerbiediging van de burger- en politieke rechten doen zich geen in problemen van betekenis voor. De vrijheid van meningsuiting werd verbeterd; september 1997 werd het deel van het Wetboek van strafrecht, dat twee jaar gevangenisstraf voorschrijft voor belastering van de republiek en haar president, namelijk ingetrokken. In juni 1998 verwierp de Senaat een "Wet op de toegang van burgers tot informatie", met als reden dat de hieruit voortvloeiende verplichting voor ambtenaren om aan alle burgers onbeperkte informatie te verstrekken onuitvoerbaar zou zijn. De toepassing van de Tsjechische wet op het staatsburgerschap blijft problematisch. Het amendement dat het aan het ministerie van Binnenlandse Zaken overliet te beslissen om de eis van een blanco strafblad (voorheen een voorwaarde voor het verkrijgen van het staatsburgerschap) te laten varen, had niet veel effect. Bureaucratische belemmeringen, administratieve vergoedingen en het ontbreken van een gecoördineerde aanpak van de betrokken ministeries vertraagden de oplossing van het probleem en maken dat een groot aantal mensen (zoals Roma, kinderen in pleeggezinnen, mensen in strafinrichtingen) niet over het staatsburgerschap beschikt. Amendering van de wet ter verlenging van de "opteringspcriode" voor hen die de eerdere uiterste datum hebben laten voorbijgaan, zoals door de UNHCR gesuggereerd, zou het probleem kunnen helpen oplossen. Het programma van de nieuwe regering voorziet in een amendement op de wet op het staatsburgerschap zodat alle voormalige Tsjechoslowaakse staatsburgers die ten tijde van de ontbinding van de Tsjechoslowaakse Federatie in de Tsjechische Republiek woonden en die daar nu nog leven het Tsjechische staatsburgerschap kunnen verkrijgen. Dit lijkt een doelmatige oplossing. De niet-gouvernementele sector is in de Tsjechische Republiek niet zo ontwikkeld als in een aantal buurlanden die toetredingskandidaat zijn en buitenlandse hulp blijft voor de meeste NGO's de voornaamste bron van financiering. De redenen hiervoor moeten meer worden gezocht op het historisch/culturele vlak dan in de rechtsorde. Op 3 september 1997 nam het parlement een wet op stichtingen en fondsen aan. Als gevolg hiervan zijn Tsjechische NGO's nu volledig vrijgesteld van BTW. 10 Economische, sociale en culturele rechten. De fundamentele economische, sociale en culturele rechten blijven geëerbiedigd. Rechten en bescherming van minderheden. Terwijl de situatie van andere minderheden bevredigend bleef, is er sinds juli 1997 geen werkelijke verbetering gekomen in de situatie van de Roma, ondanks het feit dat de voorgaande regering verhoogde aandacht aan dit probleem schonk. In oktober 1997 keurde de regering een verslag goed, waarin de situatie van de Roma en een op de aanbevelingen van het verslag gebaseerd "actieplan" werden geanalyseerd. In het verslag kwamen de hoge werkloosheidsniveaus (70% tot 90%) en het gebrek aan onderwijs bij Roma aan de orde. Er werd in oktober 1997 een interministeriële commissie voor zaken aangaande de Roma-gemeenschap opgericht. Deze commissie houdt zich bezig met de coördinatie van het overheidsbeleid ten aanzien van de Roma. In juni 1998 legde zij aan de regering een Verslag over de stand van zaken met betrekking tot de Roma-gemeenschap ter integratie van deze gemeenschap voor. Hieruit blijkt dat veel van de geplande maatregelen niet ten volle werden uitgevoerd, terwijl andere werden opgeschort. Positieve maatregelen die werden getroffen, zijn het in dienst nemen door het ministerie van Binnenlandse Zaken van drie Roma die zich moeten bezighouden met door rassenhaat ingegeven misdrijven en de tewerkstelling van Roma bij de politie. In maart 1998 tegen het verkondigen en verspreiden van extremistische ideologieën en de activiteiten van extremistische groepen. in de Tsjechische Republiek en de overheidsmaatregelen trof de regering maatregelen De in het advies van juni 1997 gesignaleerde gevallen van door rassenhaat ingegeven geweldpleging en discriminatie zijn nog niet uitgebannen en enkele van deze gevallen werden breed uitgemeten in de media. Het algehele beeld van Roma in de media is nogal negatief en aan uit rassenhaat voortgekomen conflicten wordt minimale aandacht besteed. Enkele plaatselijke ambtenaren deden er nog een schepje bovenop door voor te stellen om "probleemgevallen" uit het stadscentrum te verwijderen of Roma die schriftelijke afstand doen van hun flat ten gunste van de stad bij hun vertrek te subsidiëren. Eerder dit jaar was er sprake van een breed in de media uitgemeten vertrek van Roma naar Canada en het Verenigd Koninkrijk, waar zij politiek asiel aanvroegen. Ook waren er enkele gemeenten die voorstelden de Roma van de andere bewoners te scheiden. Hieruit blijkt de blijvende noodzaak dat de autoriteiten efficiënte maatregelen treffen om te zorgen voor de bescherming en ondersteuning van de Roma. Het programma van de nieuwe regering is in dit opzicht bemoedigend. Het is van belang dat in het toekomstige beleid eveneens aandacht wordt geschonken aan de situatie op plaatselijk en districtsniveau. 1. 3 Algemene evaluatie De ontwikkeling van de situatie in de Tsjechische Republiek bevestigt de conclusie van het advies dat het land voldoet aan de politieke criteria van Kopenhagen. De Tsjechische Republiek moet echter aandacht blijven besteden aan de hervorming van de rechterlijke macht, een efficiëntere bestrijding van corruptie en de verbetering van de toestand van de Roma. 11 2. Economische criteria 2. 1. Inleiding In haar advies van 1997 over het verzoek van de Tsjechische Republiek om toetreding tot de Europese Unie kwam de Commissie tot de volgende conclusie : "De Tsjechische Republiek kan als een goed functionerende markteconomie worden beschouwd". "Zij moet in staat worden geacht op middellange termijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie". Bij haar onderzoek van de economische ontwikkelingen die zich sinds het uitbrengen van het advies in de Tsjechische Republiek hebben voorgedaan, liet de Commissie zich leiden door de conclusie van de Europese Raad van Kopenhagen in juni 1993 dat voor het lidmaatschap van de Unie aan de volgende criteria moet worden voldaan : het bestaan van een functionerende markteconomie; het vermogen om het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie. Bij de analyse hierna heeft de Commissie dezelfde methodiek als in het advies toegepast. 2. 2 Economische ontwikkelingen sinds de publicatie van het advies van de Commissie In het afgelopen jaar werd de Tsjechische Republiek geconfronteerd met een moeilijke macro-economische situatie : het reële BBP is gedaald, de werkloosheid heeft een forse stijging gekend en het reële inkomen begint te verlagen. De achteruitgang van de situatie blijkt meer algemeen te zijn en langer te duren dan werd verwacht, en de macro- economische vooruitzichten blijven er slecht uitzien. Er hebben zich echter ook een aantal positieve tendensen voorgedaan : de exportresultaten waren zeer goed, en in combinatie met een lagere binnenlandse vraag heeft zulks geleid tot een aanzienlijke verkleining van het voordien zorgwekkende buitenlands tekort van het land. Ook de inflatie vertoonde opnieuw een neerwaartse tendens. De huidige economische problemen hebben duidelijk aangetoond dat het absoluut noodzakelijk is werk te maken van de structurele hervormingen, en in het afgelopen jaar is er goede vooruitgang geboekt bij de tenuitvoerlegging van de twee reeksen economische hervormingen die in april en mei 1997 waren aangekondigd. Vóór de verkiezingen van juni 1998 werd de economische besluitvorming bemoeilijkt door politieke problemen, die met de aanstelling van een nieuwe minderheidsregering niet volledig zijn verdwenen. Macro-economische ontwikkelingen In 1997 vertoonde de groei in de Tsjechische Republiek een sterke vertraging : de groei van het reële BBP over het volledige jaar zakte naar slechts 1 % van 3,9 % in 1996. De vertraging kwam het eerst tot uiting bij de investeringsuitgaven maar verbreedde zich later in het jaar toen besnoeiingen in de overheidsuitgaven het overheidsverbruik troffen en het particuliere verbruik begon te dalen. De netto-uitvoer vormde eigenlijk de enige component van de vraag die in 1997 een significante groei vertoonde. De economische activiteit vertraagde nog meer tijdens het eerste halfjaar van 1998, toen het reële BBP als gevolg van de instorting van de binnenlandse vraag met 1,7 % was gedaald vergeleken 12 met eenjaar eerder. Zelfs een uitzonderlijk goede exportprestatie kon niet voorkomen dat de situatie in het tweede kwartaal van 1998 afgleed naar een recessie. Het werkloosheidscijfer is steil gestegen. Dat is vooral te wijten aan de vertraging van de economische activiteit, maar ten dele ook het gevolg van een zekere versnelling van de bedrijfsherstructureringen. Eind augustus 1998 bedroeg het werkloosheidscijfer 6,4 %, vergeleken met 4 % eind juni 1997. De stijging van de werkloosheid en de vertraagde groei van de nominale en reële inkomens hebben geleid tot een vermindering van het vertrouwen bij de consument, wat is geresulteerd in de huidige inkrimping van het huishoudelijk verbruik, dat tot voor kort sterk was toegenomen. Als pluspunt kan worden vermeld dat het voordien sterke handelstekort in 1998 aanzienlijk is ingekrompen, doordat de vertraagde economische groei leidde tot een afremming van de invoer en het herstel in de EU de uitvoer stimuleerde. De export bleef aanhoudend sterk ondanks een versteviging van de munt in 1998. Tijdens de eerste zeven maanden van 1998 vertoonde de export een groei van 29 % in binnenlandse valuta, vergeleken met een jaar eerder, en de invoer een toename met 15 %. De verbeterde exportresultaten leidden tot een herstel van de industriële productie in de laatste maanden van 1997 en het eerste halfjaar van 1998. De inkrimping van het handelstekort leidde eveneens tot een sterke verlaging van het tekort op de lopende rekening, van 1,7 miljard ecu tijdens het eerste halfjaar van 1997 naar 400 miljoen ecu tijdens het eerste halfjaar van 1998. De daling van het tekort bij de handelsbalans en op de lopende rekening is ten dele cyclisch van aard, en het tekort op de lopende rekening zal waarschijnlijk weer enigszins toenemen zodra de groei herneemt. Een blijvende verbetering van het tekort op de lopende rekening zal vereisen dat de loondruk stevig onder controle wordt gehouden en dat de bedrij fsherstructureringen worden versneld om de groei van de productiviteit aan te sporen. (er was een scherpe stijging van de Een andere verbetering was de recente vertraging van de inflatie. Na een piek op 13,4 % in februari 1998 vertoonde de inflatie op jaarbasis een dalende tendens, en in augustus 1998 was ze gezakt naar 9,4 %. Tot op zekere hoogte kan deze daling worden verklaard index van de als een basisjaareffect consumptieprijzen in juni 1997 na de sterke muntontwaarding als gevolg van de valutacrisis van mei 1997) maar zij is ook het resultaat van het strakke anti-inflatoire beleid van de centrale bank. Eind 1997 werd het monetaire beleidskader van de Tsjechische Nationale Bank omgegooid. Het beleid van de Bank werd niet langer gericht op de geldvoorraad maar wel op het bepalen van expliciete inflatiestreefcijfers. Bovendien besloot de Bank als doelstelling de "nettoprijsinflatie" te nemen eerder dan de inflatie van de consumentenprijzen, gezien de onvoorspelbaarheid van het tempo en de impact van de prijsderegulering. Netto-inflatie als maatstaf sluit het directe effect van door de overheid opgelegde prijswijzigingen op de consumentenprijzen uit. Voor het jaar 1998 en het jaar 2000 werden streefcijfers van respectievelijk 6,0 %, ± 0,5 % en 4,5 % ± 1 % bepaald. In augustus 1998 bedroeg de netto-inflatie over twaalf maanden 4,9 %. Tsjcchic: Voornaamste cconomischc trends 1994 1995 1996 1997 1998 nicest cccntc gegevens Rccle groci DBF proccnt 2,7 6,4 3,9 1,0 -1,7 jan-jun Inflatie jaarlijks gcmiddcldc dccember/dccembcr proccnt proccnt 10,0 10,1 9,1 7,8 8,8 8,6 8,4 10,0 11,7 8,8 jan-scp scp/scp 13 Wcrklooshcid cindcjaar IAO-dcllnitic gcregistreerd proccn procent Saldo algcmcne begroting procent BBP Saldo lopcndc rckcning proccnt BBP miljard ecu 3,8 3,2 -1,3 -1,9 -0,6 4,1 3,0 -1,3 -2,7 -1,0 3,5 3,5 -1,8 -7,6 -3,4 4,7 5,2 -2,2 -6,1 -2,9 5,9 6,8 -1,9 -0,4 Buitcnlandse schuld vcrhouding schuld/cxport(l) totaal buitcnlandse schuld proccnt miljard ecu 51 9,0 58 12,7 69 16,4 71 18,8 65 18,6 Instroom directe buitcnlandse investeringen nctto-instroom volgens EBWO procent BBP data betalingsbalans miljocn ecu Bron : dicnstcn van dc Commissie, nationale bronnen, (1) Totale schuld in harde valuta als percentage van de uitvoer van goederen en diensten 1,8 732 EBWO 5,0 1959 2,5 1126 2,5 1147 512 maart sep jan-jun jan-jun maart maart jan-jun langer sprake Hoewel er niet is van een uitdrukkelijk wisselkoersbeleid of wisselkoersdoelstellingen, geldt voor de Tsjechische kroon sinds medio 1997 een gecontroleerde zwevende wisselkoers ten opzichte van de DEM. Het beleid heeft tot doel al te sterke muntschommelingen te voorkomen. Toch heeft de waarde van de munt sinds mei 1997 sterk gefluctueerd. Nadat de valuta voor het grootste deel van 1997 zwak stond, versterkte zijn positie tijdens het eerste halfjaar van 1998, hoofdzakelijk als gevolg van een strak monetair beleid maar ook door een verhoogd vertrouwen van de investeerders naarmate het tekort op de lopende rekening inkromp. Het monetair beleid is evenwel versoepeld, naarmate de inflatiesituatie steeds bemoedigender werd. In 1997 werden de ontwikkelingen op de kapitaalrekening in hoofdzaak gekenmerkt door een uitstroom van korte-termijnkapitaal, als gevolg van de monetaire onrust in mei en de politieke instabiliteit op diverse momenten gedurende het jaar. In 1998 leidde het verhoogde investeerdersvertrouwen als gevolg van de verbeterde positie van de lopende rekening samen met het verschil in de rentevoeten tussen de Tsjechische Republiek en het buitenland tot een terugkeer van het korte-termijnkapitaal. De toevoer van de directe buitenlandse investeringen handhaafde zich met 1,1 miljard ecu op ongeveer hetzelfde peil als in 1996 in dollar. In de voorbije jaren was het hoofddoel van het belastingbeleid een overheidsbegroting in evenwicht. In 1997 vertoonde de overheidsbegroting over het volledige jaaf evenwel een tekort, ondanks twee pakketten urgentiebesnoeiingen in de uitgaven, die in april en mei van vorig jaar werden aangekondigd. De verkiezing van een nieuwe regering zal waarschijnlijk leiden tot een verschuiving van de klemtoon bij het belastingbeleid. Het eerste begrotingsvoorstel van de nieuwe regering voorziet in een tekort. Er is onlangs latente gebleken dat door extra-budgettaire fondsen en instellingen aanzienlijke verplichtingen ten laste van de overheidsbegroting zijn geaccumuleerd, wat aanleiding heeft gegeven toekomstige draagkracht van de overheidsfinanciën. tot bezorgdheid over de Structurele hervorming Tijdens het afgelopen jaar vormden de twee pakketten economische maatregelen die in april en mei zijn aangekondigd, de belangrijkste impuls voor economische hervormingen in de Tsjechische Republiek. De voorgestelde hervormingen omvatten : voltooiing van de privatisering van de resterende staatsbanken en -bedrijven; maatregelen om de 14 kapitaalmarkt transparanter te maken; maatregelen om het verband tussen de financiële sector en het bedrijfsleven te verduidelijken en het ondernemingsbestuur te verbeteren; verbetering van de voorwaarden voor zakelijke activiteiten; strengere maatregelen tegen witteboordencriminaliteit. De privatisering van de overblijvende banken is de omvangrijkste en meest controversiële hervorming uit het aangekondigde pakket. Toch vormt de afronding daarvan de sleutel tot het saneren van de banksector en tot het duidelijker aftekenen van de banden tussen de financiële sector en het bedrijfsleven. Door een verkoop aan een strategisch investeerder zou een schoonmaak van de leningenportefeuille en een minder passieve houding ten aanzien van slecht betalende debiteuren moeten worden bereikt. Er is een zekere vooruitgang geboekt bij de privatisering van de banken, voor het grootste gedeelte dank zij de vorige waarnemende regering. De verkoop van de eerste van de vier resterende grote staatsbanken, IPB, is in maart 1998 voltooid. Eind juni 1998 is een verzoek gepubliceerd tot het indienen van interesseblijken voor de tweede bank, CSOB, aan de hand waarvan een beperkte lijst van investeerders zou worden opgesteld. Advertenties met een verzoek om interesseblijken voor de twee overblijvende banken zouden binnenkort kunnen worden gepubliceerd door de nieuwe regering, die zinnens is de privatisering van de banken tegen 2000 te voltooien. risico's. De nauwe banden tussen het bankwezen en het bedrijfsleven zijn behandeld in twee reeksen voorstellen voor wijziging van de Bankwet. Krachtens die wijzigingen mogen banken geen controlerende participatie in niet-financiële ondernemingen bezitten en worden grenzen gesteld aan hun kapitaalsaandeel in die ondernemingen en dus aan de daaraan verbonden De banken moeten voorts hun commerciële en investeringsactiviteiten van elkaar scheiden om te voorkomen dat de aandelenpositie van de bank het leningbeleid bepaalt. In het verleden hebben belangenconflicten tussen de rol van de banken als leningverstrekker en eigenaar het toepassen van concessionele leningvoorwaarden aangemoedigd, en de banken ervan weerhouden een krachtdadige houding ten opzichte van hun debiteuren aan te nemen. Verdere wijzigingen van de Bankwet hebben tot doel de supervisiefunctie van de Tsjechische Nationale Bank te versterken. Er zijn ook wijzigingen van de wet op investeringsfondsen uitgewerkt. Die hebben tot doel het beheer van die fondsen te verbeteren, de afschaffing van de zwakkere fondsen door te drukken en de indruk van het bestaan van frauduleuze praktijken van investeringsbeheerders weg te werken. Er wordt verwacht dat deze wijzigingen een actiever ondernemingsbestuur door de financiële sector zullen stimuleren. Teneinde de problemen in verband met niet-terugbetaalde leningen in de banksector aan te pakken, heeft de Tsjechische Nationale Bank strengere regels inzake de behandeling van dubieuze leningen en voorzieningen ingevoerd. De Tsjechische Nationale Bank dringt er bij de banken ook op aan zich kordater op te stellen tegenover debiteuren en meer oninbare leningen af te schrijven. Aan het eind van het eerste halfjaar van 1998 vertegenwoordigden dubieuze en oninbare leningen 29 % van de leningenportefeuille, wat een zeer hoog aandeel vormt. In 1998 is een Commissie voor toezicht op het effectenwezen opgericht. Hoewel zij voor financiering nog steeds afhankelijk is van de overheidsbegroting en geen volledige regelgevende autoriteit bezit (de voorschriften moeten via het ministerie van Financiën aan uitgebreide handhavingsbevoegdheden en heeft zij zich tijdens de eerste maanden van haar werking bereid getoond daarvan gebruik te maken. regering worden voorgelegd), beschikt toch over zij de 15 in de faillissementswetten doorgevoerd, teneinde de Er zijn ook wijzigingen faillissemcntsprocedurcs te versnellen. Bovendien is de definitie van insolventie verruimd en verfijnd. In het verleden hebben crediteuren als gevolg van de lange termijnen van de faillissementsprocedures ervan afgezien slecht betalende debiteuren te vervolgen. Hierdoor werd het mogelijk dat een aantal verlieslatende ondernemingen bleven bestaan en ontstond een accumulatie van onbetaalde schulden in de banksector. Tijdens de waarnemende regering werd ook verder werk gemaakt van de voorbereiding van de privatisering van niet-financiële ondernemingen. Er zijn specifieke tijdschema's voor de privatisering van een vijftigtal strategische ondernemingen goedgekeurd. In het bijzonder zijn consultants aangetrokken om de verkoop van de zestien gas- en elektriciteitsdistributiebedrijven af te handelen. Het is evenwel nog niet duidelijk welke van deze privatiseringen door de nieuwe regering zullen worden voortgezet. Tsjcchie: Hoofdindicatoren economischc structuur in 1997 Bcvolking BBP per hoofd van de bevolking als percentage van het gemiddcldc EU-15 Aandcel landbouw in: totaal toegevoegde waardc wcrkgclegcnheid Verhouding invcsteringen/BBP Totaal buitcnlandse schuld/BBP Export goedcren en dicnsten/BBP Directc buitcnlandse investeringen (1) miljoen kkS-ecu procent procent procent procent procent procent 10,3 12000 63 5,0 5,8 31 41 58 miljard ecu ecu per hoofd bevolking 6,8 657 Bron: dienstcn van de Commissie, nationalc bronncn (1) DBI omgerckend tcgen de wisselkoers van 1 ecu = EBWO = $1,10421 (eind 1997) Op 29 april heeft de Tsjechische regering een pakket stimulansen goedgekeurd voor binnen- en buitenlandse organisaties die ten minste 22 miljoen ecu via een nieuw geregistreerd bedrijf investeren. Het pakket omvat vrijstelling van directe belastingen gedurende vijfjaar, rechtenvrije invoer van technologische goederen, de mogelijkheid tot het creëren van belastingvrije zones en opleidingssubsidies. De aanwijzing van een minderheidsregering na de verkiezingen eind juni 1998 zal waarschijnlijk niet leiden tot belangrijke koerswijzigingen bij het economisch beleid maar zou wel een vertraging van sommige hervonningsmaatregelen kunnen inhouden. Een essentiële ontwikkeling onder de nieuwe regering was de aanstelling van een vicc- premier belast met het overkoepelend economisch beleid, teneinde de coördinatie en coherentie van het economisch beleid te verbeteren. Een van de eerste taken van de vice- premier zal het uitwerken van een economische strategie op middellange termijn zijn. 2. 3 Toetsing aan de criteria van Kopenhagen Het bestaan van een functionerende markteconomie Het bestaan van een functionerende markteconomie vereist dat de prijzen en de handel zijn geliberaliseerd en dat een afdwingbaar juridisch kader, met inbegrip van 16 eigendomsrechten, is tot stand gebracht. De prestaties van een markteconomie worden verbeterd door macro-economische stabiliteit en consensus over het economisch beleid. Een goed ontwikkelde financiële sector en het ontbreken van belangrijke barrières voor toegang tot en uittreden uit de markt verbeteren de efficiëntie van de economie. Het kader voor een markteconomie is grotendeels aanwezig in de Tsjechische Republiek. Voor het grootste deel van de goederen worden de prijzen vrij bepaald door de marktkrachten. De liberalisering van de prijzen heeft in het afgelopen jaar een snelle vooruitgang gekend. De handels- en deviezenregelingen zijn trekken geliberaliseerd. in grote Particuliere eigendom vormt de belangrijkste vorm van eigendom. De staat behoudt evenwel nog een significante participatie in een aantal ondernemingen zoals energiedistributiebedrijven, mijnen, staalfabrieken en sommige grote banken. Tot nog toe heeft de nieuwe regering alleen maar een uitdrukkelijke verbintenis aangegaan om de privatisering van de banken, die tijdens de vorige interim-regering aanzienlijk was versneld, te voltooien. De grondmarkt is geliberaliseerd maar belangrijke stukken landbouwgrond blijven nog in staatsbezit. Er bestaan nog een aantal hinderpalen voor de ontwikkeling van een goed werkende grondmarkt, bijvoorbeeld in verband met landbouwcoöperaties. Ook de functionering van het kadaster moet worden verbeterd. De belangrijkste instellingen van een markteconomie zijn tot stand gebracht. Ondanks de recente amendementen van de faillissementswetgeving blijven er echter nog een aantal tekortkomingen bestaan. De wet staat de mogelijkheid van "faillissementen" via een onderlinge regeling niet toe. De faillissementsprocedures worden bovendien belemmerd door het gebrek aan bestuurlijke capaciteit van het justitiële apparaat. De recente wijzigingen hebben weliswaar tot doel het aantal faillissementsaanvragen te verhogen en de procedures te versnellen maar zullen in de praktijk wellicht alleen maar leiden tot een grotere achterstand bij de rechtbanken. De macro-economische problemen die in het afgelopen jaar aan het licht zijn getreden, tonen aan dat het macro-economisch beleid door structurele hervormingen moet worden geschraagd. De recente ontdekking van aanzienlijke latente schuldverplichtingen ten laste van de overheidsbegroting, die door extrabudgettaire fondsen en instellingen waren geaccumuleerd, plaatst een vraagteken bij de draagkracht van de overheidsfinanciën in de Er moet meer aandacht worden besteed aan het verhogen van de toekomst. doorzichtigheid van de overheidsfinanciën ten einde te voorkomen dat zich in de toekomst een soortgelijke opeenstapeling van overheidsschulden voordoet. Het feit dat het belastingbeleid niet in staat is gebleken het probleem van het groeiende tekort op de lopende rekening tijdig op te lossen, wijst op een zekere terughoudendheid van de belastinginstanties om onpopulaire maatregelen te nemen. De centrale bank daarentegen heeft aangetoond dat zij onpopulaire besluiten kan en wil nemen indien de noodzaak zich voordoet. Het is zelfs zo dat de recente harde houding van de centrale bank heeft geleid tot een vraag van verschillende zijden om de onafhankelijkheid van de centrale bank terug te schroeven. Ieder initiatief in die zin zou vanzelfsprekend als een belangrijke stap achteruit worden beschouwd. Er blijft evenwel nog heel wat ruimte voor een betere coördinatie van het monetair en fiscaal beleid binnen het huidige institutionele kader. 17 Hoewel er soms onenigheden over het tempo van de hervormingen kunnen voorkomen, schijnt er een consensus te bestaan over de algemene koers van het economisch beleid. De recente vorderingen met de uitwerking van een economische strategie op middellange termijn zouden ertoe moeten bijdragen de coördinatie en coherentie van het economisch beleid te verbeteren. Een van de cruciale zwakke plekken van de Tsjechische economie is nog steeds de financiële sector. Een krachtige en efficiënte financiële sector die in staat is de spaartegoeden van de particuliere sector doeltreffend naar productieve investeringen te leiden, is essentieel voor de ontwikkeling van een sterke markteconomie. Op dit ogenblik gaat de Tsjechische banksector nog steeds gebukt onder het gewicht van een flink volume aan niet-terugbetaalde leningen, waarbij sommige banken sterker dan andere zijn getroffen. Bovendien hadden de belastingvoorschriften in het verleden een ontmoedigend effect op het aanleggen van grote voorzieningen. De accumulatie van een groot aantal dubieuze en oninbare leningen in de Tsjechische Republiek is ten dele te wijten aan de passieve houding die de banken ten aanzien van slecht betalende debiteuren hebben aangenomen. Die situatie zou enigszins moeten wijzigen met de privatisering van een aantal grotere staatsbanken, de verbeteringen van de faillissementenwetgeving en de grotere scheiding tussen de commerciële activiteiten en de investeringsactiviteiten van banken. De banden tussen het bankwezen en het bedrijfsleven blijven echter sterk en vormen nog steeds een belemmering voor een grote schoonmaak van de portefeuilles van de banken en een verdere versnelling van de bedrij fsherstructureringen. In het verleden leidden de weinig strenge regelgeving en het grote aantal uiteenlopende zakenkanalen en -praktijken tot het zichtbare bestaan van niet-transparante akkoorden en prijsmanipulatie op de Tsjechische kapitaalmarkt. Het juridisch kader is versterkt, en de oprichting van de Commissie voor toezicht op het effectenwezen vormt een aanzienlijke verbetering. De kapitaalmarkt blijft evenwel nog steeds weinig liquide, vormt geen stimulans voor een strak ondernemingsbestuur en is een verwaarloosbare bron van financiering voor commerciële of industriële bedrijven. Het feit dat er als gevolg van de versnipperde organisatie van de effectenmarkt nog steeds uiteenlopende prijzen voor dezelfde aandelen bestaan, blijft een belangrijk probleem vormen. De nieuwe Commissie voor toezicht op het effectenwezen moet volledige onafhankelijkheid krijgen, zowel inzake inkomstenverwerving als qua regelgevende bevoegdheid. voor de banksector, nieuwe maatregelen Hoewel de Tsjechische Republiek kan worden beschouwd als een functionerende markteconomie, is er nog heel wat ruimte voor verbetering. De recente verslechtering van de macro-economische situatie heeft duidelijk aangetoond dat versnelde structurele hervormingen dringend nodig zijn. De voltooiing van het privatiseringsprogramma, met name het ondernemingsbestuur, het saneren van de leningenportefcuilles van banken en een verhoging deze de behoren. hervormingsmaatregelen verantwoordingsstukken van de overheid moet worden vergroot om een verdere accumulatie van de schulden van openbare instellingen tegen te gaan. De autoriteiten moeten ook beleidsmaatregelen aannemen om de groei in het land te herstellen en de leefbaarheid van de buitenlandse rekeningen op middellange termijn te verzekeren. De huidige werkzaamheden in verband met een economische strategie voor de middellange termijn zijn van cruciaal belang voor het uitstippelen van de vereiste beleidsmaatregelen. de kapitaalmarkten De effectiviteit moeten transparantie verbetering tot van zouden van van van ter de 18 Het vermogen om het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie Het vermogen van de Tsjechische Republiek om dit criterium na te leven hangt af van het bestaan van een markteconomie en een stabiel macro-economisch kader, waardoor ondernemingen hun besluiten binnen een klimaat van voorspelbaarheid kunnen nemen. Het vereist ook een voldoende inzet aan menselijke en materiële hulpbronnen, met inbegrip van infrastructuur. De staatsbedrijven moeten worden geherstructureerd, en alle ondernemingen moeten investeren om hun efficiency te vergroten. Naarmate bedrijven een betere toegang tot externe financiering hebben, en naarmate zij beter slagen in In het herstructurering en innovatie, zal ook hun aanpassingsvermogen toenemen. algemeen kan worden gesteld dat een economie beter in staat zal zijn de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen naarmate zij al vóór de toetreding een grotere mate van economische integratie met de Unie tot stand heeft gebracht. Indicatoren daarvoor zijn het volume en het productengamma van de handel met de lidstaten van de EU. Hoewel de Tsjechische Republiek als een functionerende markteconomie kan worden beschouwd, is er nog verdere vooruitgang nodig bij de structurele hervormingen teneinde de vooruitzichten te verbeteren om op middellange termijn de concurrentiedruk in de Unie het hoofd te bieden. Het macro-economisch beleid is ten uitvoer gelegd met een voldoende mate van voorspelbaarheid om de besluitvorming van de ondernemingen naar behoren te laten verlopen. De huidige daling van de macro-economische activiteit wijst er evenwel op dat de bedrij fsherstructureringen tot nog toe niet zo snel en doeltreffend zijn verlopen als had mogen worden verwacht. Dat blijkt onder meer uit het kleine aantal afgewikkelde faillissementen, het lage lage werkloosheidscijfer winstgevendheid van de bedrijfssector. land en de in het relatief De belangrijkste hinderpaal voor een snellere groei van het concurrentievermogen van het bedrijfsleven is de relatie tussen de financiële sector en het bedrijfsleven, die niet bevorderlijk voor financiële discipline is. Bovendien moet de financiële sector zelf, en vooral het bankwezen, verder worden geherstructureerd. Sommige van de grootste banken, vooral die in staatsbezit, gaan nog steeds gebukt onder een groot aantal niet- terugbetaalde leningen, die op hun beurt een significante latente verplichting voor de overheidsbegroting in de komende jaren vormen! Privatisering van deze banken is essentieel voor een schoonmaak van hun portefeuilles en het verhogen van hun efficiency. Het versnellen van de bedrij fsherstructureringen is de grote uitdaging voor de Tsjechische Republiek in de komende jaren, zowel voor het herstel van een sterke economische groei als voor het creëren van een dynamische en concurrerende exportsector. De onlangs aangekondigde hervormingen die tot doel hebben het ondernemingsbestuur te verbeteren en de rol van de financiële sector duidelijker af te bakenen zijn stappen in de goede richting. Het investeringspeil in de Tsjechische Republiek lag in het algemeen hoog; het aandeel van investeringen in kapitaalgoederen in het BBP bedroeg circa 30 %. Het land beschikt ook over goed geschoolde en opgeleide arbeidskrachten en een vrij goed ontwikkelde infrastructuur. Deze gunstige factoren lijken evenwel niet te hebben geleid tot een systematisch sterkere groei van de productiviteit zoals had kunnen worden verwacht, en 19 daarom moeten een aantal vraagtekens worden geplaatst bij het nut van de investeringen door de bedrijfsleiding in zowel de particuliere als de openbare sector. De toevoer van directe buitenlandse investeringen was vrij sterk, maar is in de betrokken periode enigszins achteruitgegaan. Dat is ten dele te wijten aan het dalend vertrouwen van de investeerders in de Tsjechische Republiek. Om de terugkeer van investeerders aan te moedigen, hebben de autoriteiten een uitgebreid pakket investeringsstimulansen aangekondigd. Het herstel van de macro-economische stabiliteit en de blijvende implementatie van structurele hervormingen zullen er evenwel meer toe bijdragen het investeerdersvertrouwen te herstellen. Een belangrijke indicator voor het concurrentievermogen van de Tsjechische industrie is de mate waarin de integratie van de handel met de EU al is tot stand gebracht. De integratie van de handel is vrij goed gevorderd : de Europese Unie vertegenwoordigt circa 60 % van de Tsjechische uitvoer en 62 % van de invoer in 1997. De belangrijkste uitvoer- en invoerproducten van de Tsjechische Republiek zijn afgewerkte producten, machines en vervoermiddelen; het aandeel van deze categorieën in de totale uitvoer naar de EU is gestegen. Het productengamma van de Tsjechische uitvoer en invoer is op dit indicator voor het ogenblik concurrentievermogen op de EU-markt is. Het blijkt dus dat er nog heel wat kan worden gedaan om de kwaliteit en het concurrentievermogen van de export te verbeteren. De modernisering van de industrie en de invoering van nieuwe technologieën door een ruimere participatie van buitenlandse investeerders, zouden samen met de verdere herstructurering van de bedrijven de grondslagen voor een meer dynamische en concurrerende industriële sector moeten leggen. evenwel niet hetzelfde, wat een duidelijke Algemeen beschouwd blijkt uit de recente ontwikkelingen dat er onvoldoende vooruitgang is geboekt op het vlak van structurele hervormingen. Het huidige programma van hervormingsmaatregelen ter verbetering van het ondernemingsbeleid (corporate governance) en ter beperking van de banden tussen de financiële sector en het bedrijfsleven zal, zodra het volledig ten uitvoer is gelegd, in sterke mate bijdragen tot het versterken de discipline bedrij fsherstructureringen. Een en ander zal resulteren in een efficiëntere bedrij fs- en banksector en zal de weg vrijmaken voor een gestage toename van productiviteit en concurrentievermogen. Het land mag verder worden geacht op middellange termijn het hoofd te kunnen bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie, op voorwaarde dat het zijn hervormingsprogramma krachtdadig ten uitvoer legt. verruimen financiële van van het en de 2. 4 Algemene evaluatie De Tsjechische Republiek kan worden beschouwd als een functionerende markteconomie en zou op middellange termijn het hoofd moeten kunnen bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie op voorwaarde dat hij het ondernemingsbeleid verbetert en de herstructurering van bedrijven versnelt. Sedert de bekendmaking van het advies is enige vooruitgang geboekt op het gebied van structurele hervormingsmaatregelen, waaronder voorstellen voor de hervorming van de kapitaalmarkten die de bedrij fsherstructureringen in de hand zullen werken en het concurrentievermogen van de Tsjechische economie zullen verbeteren. De oprichting van een Commissie van toezicht op het effectenwezen is een belangrijke stap die echter moet 20 worden gecompleteerd met het volledig onafhankelijk maken van dat orgaan op het gebied van regelgeving en financiën. het het om voor kader Er moet thans voorrang worden gegeven aan verdere hervormingen in de financiële sector en bedrij fsherstructureringen te bespoedigen. De privatisering van de banksector moet worden voltooid en de wijzigingen aan de bankwetgeving moeten onverwijld ten uitvoer worden gelegd. De banken moeten ertoe worden aangezet hun portefeuilles te saneren en hun reserves te vergroten. De autoriteiten moeten samen met de Commissie voor toezicht op het effectenwezen nieuwe maatregelen onderzoeken om de kapitaalmarkten transparanter en efficiënter te maken. ondernemingsbeleid verbeteren te Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te 3. komen Dit gedeelte van het periodiek verslag is een actualisering van het advies dat door de Commissie in 1997 is uitgebracht, wat betreft het vermogen van de Tsjechische Republiek om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen - het gaat hierbij om het juridisch en institutioneel raamwerk, het zogeheten acquis, door middel waarvan de Unie haar doelstellingen verwezenlijkt. In het advies dat de Commissie in 1997 uitbracht over het verzoek van de Tsjechische Republiek om toetreding tot de Europese Unie, kwam zij tot de volgende conclusie: "Indien de Tsjechische Republiek doorgaat met de omzetting van het acquis en zich nog meer dan tot nu toe toelegt op de concrete toepassing daarvan, kan zij, met name wat de interne markt betreft, het acquis op middellange termijn overnemen. Voor de problemen rond de invoerdepositoregeling zou een oplossing moeten worden gevonden overeenkomstig de bepalingen van de Europa-Overeenkomst. Bovendien moet, met name op het vlak van de investeringen, een bijzondere inspanning worden geleverd om het acquis voor de sectoren landbouw, milieu en energie onverkort toe te passen". Hierna wordt dezelfde indeling gevolgd als in het in 1997 gepubliceerde Advies. De algemene beschrijvingen van de verschillende sectoren zijn echter overgeslagen. In plaats daarvan richt het verslag zich op de vooruitgang die sinds juli 1997 is geboekt. In iedere rubriek worden de ontwikkelingen op wetgevingsgebied geanalyseerd, alsmede de vooruitgang wat de tenuitvoerlegging en de naleving van de wetgeving betreft. 3. 1 Interne markt zonder grenzen Zoals in het advies is uiteengezet, wordt de interne markt van de Unie in artikel 7 A van het Verdrag gedefinieerd als een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd. De interne markt, die een centrale rol speelt bij het communautaire eenwordingsproces, is gebaseerd op een openmarkteconomie waarin de mededinging en de economische en sociale cohesie zich optimaal moeten kunnen ontwikkelen. Effectieve tenuitvoerlegging en handhaving van deze vier vrijheden houdt niet alleen in dat discriminatie moet worden uitgesloten en de nationale wetgeving wederzijds moet worden erkend, maar ook dat gemeenschappelijke regels inzake bijvoorbeeld veiligheid, milieubescherming, consumentenbescherming en beroepsmogelijkheden effectief moeten 21 worden toegepast. Hetzelfde geldt voor bepaalde gemeenschappelijke voorschriften, onder meer intellectuele eigendom en gegevensbescherming, die in hoge mate bepalend zijn voor het algemene klimaat waarin een economie functioneert. ten aanzien van overheidsopdrachten, Algemeen kader Ten aanzien van overheidsopdrachten, auteursrecht, industriële-eigendomsrechten en gegevensbescherming zijn geen concrete vorderingen gemaakt. Sinds medio 1997 zijn ten aanzien van de vennootschapwetgeving weinig vorderingen gemaakt; een uitzondering daarop is de aanpassing aan de Twaalfde Richtlijn. Door de wijzigingen van de wet inzake de bedrijfsboekhouding van 1991, die op 1 januari 1999 in werking treden, wordt deze wet reeds in belangrijke mate aangepast aan de vierde richtlijn. Op 1 januari 1998 zijn wijzigingen op de wet inzake financiële controle in werking getreden, waardoor deze wordt aangepast aan de achtste richtlijn. De praktische tenuitvoerlegging van de nieuwe voorschriften heeft te lijden onder een aantal overgangsproblemen, waaronder een tekort aan gekwalificeerde accountants. De vier vrijheden Vrij verkeer van goederen In september 1997 trad de nieuwe wet inzake technische voorschriften voor producten en conformiteitsbeoordeling in werking. Deze kaderwet legt de Nieuwe Aanpak van de Gemeenschap ten uitvoer, en vormt de rechtsgrond voor uitvoeringsbesluiten inzake mechanische producten, elektrische producten, medische producten, speelgoed, gastoestellen, drukvaten van eenvoudige vorm en voor de bouw bestemde producten. Op bepaalde punten is er nog geen overeenstemming met het acquis, onder meer wat betreft de vaststelling van normen, van de persoon die verantwoordelijk is voor het op de markt brengen van een 'veilig product', markttoezicht en de CE-markering. De wet brengt de noodzakelijke scheiding (Tsjechisch Bureau voor normalisatie, métrologie en keuring), normalisatie (Tsjechisch Normalisatie-Instituut) en certificatie (eerder was hiermee het Bureau voor normalisatie, métrologie en keuring belast, thans onafhankelijke instanties). De wet inzake aansprakelijkheid voor producten met gebreken is op 1 juni 1998 in werking getreden. De wet is niet geheel verenigbaar met de EG-wetgeving. tussen wetgeving tot stand De omzetting van de geharmoniseerde EN-normen in Tsjechische nonnen is vrijwel geheel voltooid. Het Tsjechisch Normalisatie-Instituut is volwaardig lid van CEN, Cenelec en ETSI. Er zijn in 1997 vorderingen gemaakt met de tenuitvoerlegging van de nieuwe- aanpakrichtlijnen: de richtlijnen inzake mechanische producten, elektrische producten, medische producten, speelgoed, gastoestellen, drukvaten van eenvoudige vorm en voor de bouw bestemde producten zijn gedeeltelijk omgezet. is geen vooruitgang wat de EG-richtlijnen Er voorverpakking en gascilinders betreft. inzake juridische métrologie, 22 In 1997 is de Wet Voedingsmiddelen goedgekeurd. Deze is aangevuld met een aantal uitvoeringsbesluiten en heeft voornamelijk betrekking op specifieke voedingsmiddelen en horizontale voorschriften zoals etikettering, voedingsmiddelen voor speciale voeding en voedselcontrole. De Wet Farmaceutische Producten is in 1997 goedgekeurd en zal worden uitgevoerd door middel van een aantal uitvoeringsbesluiten inzake registratie, etikettering, indeling en distributie. inzake cosmetische producten Een regeringsbesluit is in 1998 goedgekeurd. De technische wetgeving is verder aangepast door de in datzelfde jaar goedgekeurde nieuwe wetten inzake chemische stoffen en chemische preparaten (betreft tevens detergentia en laboratoriumpraktijken), meststoffen en verdovende middelen, psychotrope stoffen en precursoren. Vrij verkeer van kapitaal De conclusie van het advies was dat de Tsjechische Republiek het kapitaalverkeer reeds in zeer aanzienlijke mate had geliberaliseerd. Deze koers werd voortgezet met de goedkeuring in mei 1998 van wijzigingen op de Deviezenwct, die in 1999 in werking ten aanzien van moeten financicringskredieten en garanties, de uitgifte van buitenlandse effecten op de Tsjechische markt, verrichtingen met geldmarktinstrumenten en derivaten en de aankoop in het buitenland van deviezen door ingezetenen. treden. De wijzigingen brengen verdere liberalisering Op 1 september 1998 trad een wijziging op de Loterij wet in werking, waarbij Tsjechische ondernemingen met buitenlandse deelneming worden uitgesloten van vergunningen voor het organiseren van loterijen en soortgelijke kansspelen (waaronder marketingactiviteiten als prijsvragen vallen). Deze wijziging inzake kapitaalverkeer van de Europa-Overeenkomst, en de nieuwe regering heeft in oktober een amendement ingediend bij het Parlement. in strijd met de bepalingen is Vrij verkeer van diensten De lacunes in de Tsjechische bankwetgeving waarop het advies van 1997 de aandacht vestigde (jaarrekeningen, geconsolideerd toezicht en kapitaaltoereikendheid), bestaan nog steeds. dan banken, financiële te nemen instellingen trad, verbiedt banken een controlerend belang De wetgeving is tweemaal gewijzigd. De eerste wijziging, die in februari 1998 in in andere werking ondernemingen die ondersteunende bankdiensten verlenen. Bovendien moeten banken hun commerciële en investeringsdivisies scheiden. De tweede wijziging, die op 1 september 1998 in werking trad, stelt striktere voorwaarden vast voor de verlening van bankvergunningen, breidt de verplichting tot informatieverstrekking uit, verleent binnen- en buitenlandse investeerders dezelfde behandeling bij de verwerving van aandelen in banken, en brengt verbeteringen in het stelsel voor depositoverzekering. Deze wijzigingen vormen een stap aan voorwaarts voor de aanpassing van de Tsjechische wetgeving aan de tweede richtlijn Bankrecht. ondernemingen en Eén van de vier resterende staatsbanken werd in maart 1998 geprivatiseerd. De voorbereidingen voor de privatisering van de overige drie zijn aan de gang. De nieuwe regering heeft zich ertoe verbonden het proces uiterlijk in 2000 af te ronden. 23 De Tsjechische Republiek heeft een relatief goed ontwikkeld betalingssysteem, maar verdere verbetering blijft noodzakelijk. Punt van zorg blijft het bestaan van anonieme spaarrekeningen, wat in strijd is met de EG-richtlijn inzake het witwassen van geld. De tenuitvoerlegging heeft bovendien te lijden onder een gebrek aan gekwalificeerd personeel. De Tsjechische Republiek is onlangs begonnen met de aanpassing van zijn wetgeving aan het acquis op het gebied van effectenmarkten en investeringsdiensten. Op 1 april 1998 trad de Wet Effectencommissie in werking, waarbij een Commissie voor toezicht op het effectenwezen wordt toezicht op de ingesteld, die belast kapitaalmarkten. De onafhankelijkheid en de regelgevingsbevoegdheden van die commissie moeten worden versterkt. In mei 1998 nam de effectenbeurs een systeem voor de ondersteuning van de effecten- en obligatiehandel (SPAD) in gebruik om de transparantie en liquiditeit te verhogen. Het parlement hechtte zijn goedkeuring aan een wet inzake investeringsfondsen en investeringsmaatschappijen, die in juni 1998 in werking trad. Deze wet verplicht investeringsfondsen hun deelneming in ondernemingen te reduceren en maatregelen te nemen ter bescherming van aandeelhouders met een minderheidsbelang. is met het Ondanks deze verbeteringen verschaffen de Tsjechische kapitaalmarkten onvoldoende kapitaal voor het bedrijfsleven. Dit is ten dele te wijten aan het ontbreken van beursintroducties, de weinig liquide secundaire markt en onvolkomenheden in het gerechtelijk apparaat. Inzake de aanpassing met betrekking tot de verzekeringsector kunnen geen vorderingen worden gemeld. Het vroegere staatsmonopolie houdt nog een hoog, maar gestaag afnemend marktaandeel van 60%. Het toezicht door het Ministerie van Financiën blijft zwak. Vrij verkeer van personen Op dit gebied kunnen geen verdere ontwikkelingen worden gemeld. Mededinging Inzake de antikartelwetgeving hebben geen nieuwe ontwikkelingen plaatsgevonden, maar die is grotendeels reeds in overeenstemming met het acquis. Er zijn nog leemten in de wetgeving ten aanzien van beperkende overeenkomsten, definitie en melding van fusies en dominante marktposities. Bij de totstandbrenging van een passend juridisch kader voor de controle op staatssteun zijn geen reële vorderingen gemaakt. Volgens de huidige begrotingsregels mogen subsidies worden verstrekt aan rechtspersonen en natuurlijke personen die een bedrijf voeren, zonder dat echter nader is bepaald dat deze subsidies verenigbaar moeten zijn met de Europa-Overeenkomst. De Commissie ontving in juli 1998 het jaarverslag inzake staatssteun over 1996. Het verslag hanteert grotendeels dezelfde methodiek en presentatie als het overzicht dat de Commissie opstelt voor staatssteun in de Unie. Het toezicht op de staatssteun wordt uitgeoefend door de Toezichthoudende Autoriteit Staatssteun, een afdeling van het Ministerie van Financiën. 24 In juni 1998 hechtte de Associatieraad zijn goedkeuring aan de voorschriften voor de tenuitvoerlegging van de bepalingen inzake staatssteun, als bedoeld in artikel 64 van de Europa-Overeenkomst. De voorschriften vereenvoudigen het overleg en de uitwisseling van informatie tussen de Commissie en de Toezichthoudende Autoriteit Staatssteun. Conclusie De Tsjechische Republiek voldoet in onvoldoende mate aan de prioriteiten voor de korte termijn die het partnerschap voor toetreding stelt. Er is vooruitgang geboekt op het gebied van normalisatie en certificatie, industriële eigendomsrechten en boekhouding. Er zijn enige vorderingen gemaakt op het vlak van het effectenwezen en in mindere mate ook in de banksector. auteursrechten, gegevensbescherming, Op het gebied van overheidsopdrachten, verzekeringen, anti-kartelwetgeving en staatssteun kunnen geen vorderingen worden gemeld. 3. 2 Innovatie Informatiemaatschappij In juli 1998 hechtte de Tsjechische regering haar goedkeuring aan richtsnoeren voor een nationaal beleid voor de infomiatiemaatschappij, geïnspireerd op het EU-beleid op dit gebied. De Tsjechische Republiek neemt deel aan het gezamelijk Comité op Hoog Niveau voor de Informatiemaatschappij en steunt de ontwikkeling van de informatiemaatschappij actief. Onderwijs, opleiding en jeugdzaken In 1998 werd een nieuwe Hoger-Onderwijswet aangenomen. Deze pakt de in het advies geïdentificeerde onvolkomenheden in het Tsjechische stelsel voor hoger onderwijs aan, zoals het ontbreken van particuliere universiteiten, de onderontwikkeling van de niet- universitaire sector (hoger beroepsonderwijs) en tekortkomingen ten aanzien van het universiteitsbestuur en financiering. Sinds 1 oktober 1997 neemt het land volwaardig deel aan de onderwijsprogramma's Socrates, Leonardo da Vinci en Jeugd voor Europa III. Onderzoek en technologische ontwikkeling In december 1997 verzocht de Tsjechische Republiek op volwaardige wijze te kunnen deelnemen aan het vijfde kaderprogramma. Ter voorbereiding op de onderhandelingen hebben reeds drie rondes van verkennende besprekingen plaatsgevonden. Het nationale programma voor de overname van het acquis noemt onderzoek als prioriteit. Op 10 juni 1998 hechtte de regering haar goedkeuring aan een beleidsdocument dat de grondslag moet vormen voor een nationaal beleid voor onderzoek en technologische 25 ontwikkeling, dat de deelname van de Tsjechische Republiek aan dat programma zal vereenvoudigen. Telecommunicatie is weinig vooruitgang geboekt. In oktober 1997 werd, Bij de aanpassing van de Tsjechische wetgeving aan het acquis op het gebied van telecommunicatie in overeenstemming met de voorschriften van de Richtlijn Interconnectie, de licentie van SPT Telekom gewijzigd door daarin verplichtingen met betrekking tot de interconnectie van netwerken op te nemen. In november 1997 verleenden de autoriteiten een aantal algemene licenties, en stelden uniforme regels vast voor het nummeringplan van het openbare telefoonnetwerk en de nationale frequentietabel. De inspanningen op dit gebied moeten worden voortgezet, met name ten aanzien van de oprichting van een afzonderlijke onafhankelijke regelgevende instantie. Ten aanzien van de postdiensten kan geen vooruitgang worden gemeld. Audiovisuele sector De conclusie van het advies was dat de Tsjechische wetgeving niet verenigbaar is met de richtlijn Televisie zonder Grenzen. Op dit gebied is geen vooruitgang geboekt. Conclusie Beleid en programma's zijn ontwikkeld op het gebied van de informatiemaatschappij, onderwijs en opleiding en onderzoek en technologische ontwikkeling, maar geen vooruitgang is geboekt ten aanzien van telecommunicatie en de audiovisuele sector. Ten aanzien van dit laatste heeft de Tsjechische Republiek verzocht om een overgangsregeling voor betaaltelevisie en kabeltelevisie tot 2005. 3. 3 Economische en Fiscale Aspecten Economische en Monetaire Unie De Tsjechische Republiek heeft weinig vooruitgang geboekt bij de voorbereiding op de deelname aan de Economische en Monetaire Unie. Eind 1997 wijzigde de Tsjechische Nationale Bank de grondslag voor het monetaire beleid: zij stelt zich thans een rechtstreekse inflatiedoelstelling, en hanteert streefcijfers voor de netto-inflatie (de inflatie van de consumentenprijzen zonder het rechtstreekse effect van wijziging van overheidstarieven). Het wisselkoersstelsel maakt nog steeds gebruik van koersstabiliserende interventies. De financiële sector kent nog aanzienlijke problemen, met name de banksector, die ernstig te lijden heeft onder slechte leningen. Om de banksector gezond en concurrerend te maken moeten de nog overgebleven staatsbanken worden geprivatiseerd. In de wetgeving inzake de centrale bank zijn geen wijzigingen aangebracht. Deze wetgeving moet nog met de EG-voorschriften in overeenstemming worden gebracht. Belastingen 26 De Tsjechische Republiek behandelt de aanpassing van de BTW-wetgeving aan het acquis niet als prioriteit. Hetzelfde kan worden gezegd van de accijns wetgeving, die aanzienlijke verschillen vertoont met de voorschriften van de Gemeenschap. Er zijn geen aanwijzingen dat getracht is het functioneren van het stelsel te verbeteren. Statistieken De aanpassing aan het acquis verloopt voorspoedig. Bijzonder aandacht is geboden voor de verhoging van de kwaliteit van het handelsregister, verbetering van de statistieken van de overheidsfinanciën en verbetering van de structurele bedrijfsstatistieken en de landbouwstatistieken. Rekening moet worden gehouden met de consequenties voor de regionale statistieken van de indeling in 14 regio's, die in 2000 zal worden ingevoerd. De administratieve structuren voor de tenuitvoerlegging en handhaving van het acquis op het gebied van de statistiek zijn grotendeels aanwezig; de coördinerende taak van het Bureau voor de Statistiek moet echter worden versterkt. 3. 4 Sectorbeleid Industrie De privatisering in de industriesector is reeds tamelijk ver gevorderd. Het aandeel van de strategische particuliere sector ondernemingen, waaronder nutsbedrijven, zijn echter nog eigendom van het Nationaal Onroerendgoedfonds. in het BBP nam tot 78%. Vijftig in 1997 toe Een aantal elders in dit verslag omschreven maatregelen die de regering sinds juli 1997 heeft genomen, beogen versnelling van het herstructureringsproces en verbetering van de concurrentiepositie van de Tsjechische industrie. De belangrijkste daarvan zijn: de wijziging van de faillissementswet in januari 1998, de start van de privatisering van de vier grootste banken en de toezegging dat dit proces uiterlijk in 2000 zal zijn voltooid, de scheiding van de commerciële en de investeringsactiviteiten van de banken, de beperkingen op de deelname van banken in niet-financiële ondernemingen en de oprichting van een Commissie voor toezicht op het effectenwezen; de verplichting voor investeringsfondsen om hun deelneming in ondernemingen te reduceren. in Deze maatregelen zijn van groot belang, omdat de rol van de gedeeltelijk staatseigendom zijnde banken in de Tsjechische economie, alsmede de complexe eigendomsstructuur in de industrie, de herstructurering negatief hebben beïnvloed. Er zijn geen reële inspanningen verricht om de staalindustrie of andere zware industrieën te herstructureren. Conclusie De privatisering van strategische ondernemingen moet worden bespoedigd en de herstructurering voortgezet, met name in de staalindustrie en andere zware industrieën. Landbouw Situatie in de landbouw 27 In 1997 bedroeg het aandeel van de landbouw in het BBP circa 3% en in de werkgelegenheid circa 4%. De landbouwproductie nam van 1996 tot 1997 af van 2,25 miljard ecu tot 2,11 miljard ecu, wat 70% is van het niveau van voor de omwenteling. De plantaardige productie nam af van 1,01 miljard ecu tot 0,98 miljard ecu, en de dierlijke productie van 44,5 miljard CZK tot 40,8 miljard CZK. De ramingen voor 1998 voorspellen verdere afname van de landbouwproductie. Landbouwbeleid Het advies noemde een aantal gebieden in de landbouwsector die bijzondere aandacht behoeven, zoals versterking van de administratieve structuren om voldoende capaciteit tenuitvoerlegging en handhaving van de beleidsinstrumenten van het voor de Gemeenschappelijk Landbouwbeleid te waarborgen; oplossingen voor de moeilijkheden met de toepassing van de bepalingen van de Europa-Overeenkomst betreffende het handelsverkeer; aanpassing aan het acquis op veterinair en fytosanitair gebied; verdere herstructurering van de sector agrovoeding om het concurrentievermogen van deze sector te verbeteren. De Tsjechische fytosanitaire en veterinaire wetgeving stemt over het algemeen vrijwel overeen met die van de EU. De nieuwe wetgeving inzake middelen ter voorkoming van het ontkiemen van aardappelen betekent een kleine, maar belangrijke stap voorwaarts voor de aanpassing op fytosanitair gebied. Om de voor de toepassing van het acquis noodzakelijke capaciteit te ontwikkelen, moeten verdere stappen worden ondernomen. Vooruitgang bij de harmonisatie van de Tsjechische wetgeving met het acquis is geboekt ten aanzien van de etikettering van voedingsmiddelen, levensmiddelenhygiëne, diepvrieslevensmiddelen en voedingsmiddelen voor speciale voedingsdoeleinden. Wat het welzijn van dieren betreft is de wetgeving thans in hoge mate verenigbaar op het gebied van de teelt en het gebruik van laboratoriumdieren. Inzake de inspanningen om de concurrentiepositie van de sector agrovoeding verbeteren, kunnen geen vorderingen worden gemeld. te Als onderdeel van de voorbereidingen op de deelname in de structuurfondsen heeft het ministerie een aantal gebieden met ongunstige natuurlijke omstandigheden en een laag sociaal-economisch potentieel aangewezen, die voor de in aanmerking moeten komen. toekomstige bijstand Geen verbetering heeft plaatsgevonden in het functioneren van de administratieve structuren van het Ministerie van Landbouw, die zorg moeten dragen voor de voorbereiding voor en de tenuitvoerlegging en handhaving van de beleidsinstrumenten van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Conclusie Ten aanzien van de versterking van de institutionele en bestuurlijke capaciteit in de landbouw, een prioriteit voor de korte termijn, zijn weinig vorderingen gemaakt. Verdere inspanningen zijn derhalve noodzakelijk. De aanpassing van de Tsjechische wetgeving aan het acquis dient te worden versneld, met name op fytosanitair en veterinair gebied. 28 Visserij Inzake de voorbereiding van deze sector op de toetreding kunnen geen vorderingen worden gemeld. Energie De aanpassing aan het acquis is voortgezet. De energieprijzen zijn verder gestegen. In januari 1998 is een regulerende autoriteit voor energie ingesteld. Deze moet ten behoeve van de toekomstige in een onafhankelijke interne energiemarkt worden omgezet instantie. De regering zal naar verwachting binnenkort een nieuw regulerende herstructureringsplan voor de sector vaste brandstoffen presenteren. Momenteel wordt per jaar CZK 3 miljard uitgegeven aan met name de sociale aspecten van de herstructurering in deze sector. In juli 1997 trad de kernenergiewet in werking. Afgeleide wetgeving moet nog worden vastgesteld. Eind 1997 werd een Agentschap voor het beheer van radioactieve afvalstoffen opgezet. Er werd een rekening voor kernenergie ingesteld, gefinancierd door een heffing op de elektriciteitsprijs, ter financiering van de kosten van de verwijdering van afgewerkte splijtstof en van stillegging en ontmanteling. Bij de kerncentrale van Dukovany is een nieuwe faciliteit voor droge opslag opgezet, waarvan de capaciteit echter naar verwachting in 2005 zal zijn uitgeput. Conclusie Verdere inspanningen zijn nodig ter voorbereiding op de interne markt voor energie. Dit houdt in aanpassing van monopolies, toegang tot netwerken en prijsbeleid; voorbereiding op noodsituaties, wat onder meer het opbouwen van een verplichte olievoorraad inhoudt; staatsinterventies in de sectoren vaste brandstoffen en uranium, bevordering van efficiënt energiegebruik en ontwikkeling van nonnen voor brandstofkwaliteit. Voldoende aandacht is geboden voor naleving van de nonnen voor nucleaire veiligheid, teneinde alle kerncentrales op het vereiste veiligheidsniveau te brengen. In dit verband moet erop worden toegezien dat de vertragingen en kostenoverschrijdingen bij Temelin geen invloed uitoefenen op het moderniseringsprogramma voor Dukovany. Voor de langere tennijn moeten oplossingen voor nucleair afval worden ontwikkeld. Vervoer In juni 1998 nam de regering een resolutie aan, die onder meer een actieprogramma voor een nieuw nationaal vervoersbeleid inhoudt. In dat document zijn voor de vervoerssector de voorwaarden, doelen en instrumenten vastgesteld, met aandacht voor de infrastructuur en de sociale en milieu-aspecten. In april 1998 trad een wijziging op de wegvervoerswet van 1994 in werking. Deze voert voor wegvervoerbedrijven die internationaal wegvervoer verzorgen het begrip 'financiële geschiktheid' in. Die bepaling treedt pas in januari 2000 in werking. Ten aanzien van de inspectie van voertuigen lijken verdere inspanningen vereist. Ten aanzien van de burgerluchtvaart kan geen vooruitgang worden gemeld. Wat de herstmcturering van de staatsspoorwegmaatschappij betreft, hechtte de regering op 22 april 1998 haar inzake de begeleidende maatregelen voor het goedkeuring aan een resolutie 29 herstructureringsprogramma dat zij in 1997 had vastgesteld. Aanpassing aan het acquis met betrekking tot de spoorwegen blijft noodzakelijk. Op het gebied van de vervoersinfrastructuur wil de Tsjechische Republiek met name de verbindingen met de buurlanden verbeteren, door de voltooiing van wegenbouw- en spoorwegprojecten in de coreidors IV en VI. De aanleg van de autoweg D5 (Praag - Duitse grens) is in november 1997 voltooid. De heraanleg van de spoorwegconïdors I en II vordert. De Tsjechische Republiek neemt actief deel aan TINA (Evaluatie van de behoefte aan verkeersinfrastructuur). Conclusie De aanpassing ten aanzien van het wegvervoer (markttoegang, veiligheid, heffingen) en de burgerluchtvaart moet worden versneld. Het is van groot belang dat voor de investeringen in vervoersinfrastructuur voldoende financiering beschikbaar blijft. Het spoorwegnet moet worden geherstructureerd. Midden- en kleinbedrijf Met uitzondering van het feit dat de Tsjechische Republiek vanaf 1998 deelneemt aan het derde Gemeenschapsprogramma voor het midden- en kleinbedrijf (1997-2000), zijn sinds juli 1997 geen verdere maatregelen genomen om het beleid voor het midden- en kleinbedrijf aan dat van de Unie aan te passen. 3. 5 Economische en sociale cohesie Werkgelegenheid en sociale zaken De werkloosheid, die in juni 1997 nog 4% bedroeg, was eind mei 1998 gestegen tot 5,4%. Deze trend schijnt zich voort te zetten. De autoriteiten hebben daarom, in lijn met de EU-richtsnoeren voor werkgelegenheid, een actieplan 1998-2000 opgezet, en zijn begonnen met concrete voorbereidingen voor een gezamenlijke evaluatie van de werkgelegenheidssituatie met de Commissie, als bedoeld in het partnerschap voor de toetreding. In de verslagperiode is geen nieuwe wetgeving vastgesteld ter omzetting van de EU- voorschriften op het gebied van arbeidsrecht, gelijke behandeling, gezondheid en veiligheid en tabaksproducten. In de eerste helft van 1998 werd het Ministerie van Arbeid en Sociale Zalen fonneel belast met de intergouvernementele coördinatie van het beleid voor gelijke behandeling van vrouwen en mannen. De autoriteiten hebben een plan opgesteld voor de omzetting van de wetgeving inzake gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats en het arbeidsrecht. Hiervoor is een realistisch tijdschema (dat echter geen betrekking heeft op de richtlijn insolventie) opgesteld voor de periode 1998-2003. Op dit punt zijn verdere inspanningen geboden. De Tsjechische Republiek heeft verzocht om te mogen deelnemen aan de vier communautaire programma's inzake volksgezondheid en aan het vierde communautaire actieprogramma inzake gelijke kansen. Conclusie Op het gebied van de desbetreffende regelgeving is geen specifieke vooruitgang geboekt. 30 Regionaal beleid en cohesie De conclusie van het advies was dat de Tsjechische Republiek sneller te werk moest gaan bij het opzetten van een juridisch, administratief en budgettair kader voor het regionaal beleid. Er is sindsdien aanzienlijke vooruitgang geboekt. In november 1997 werd een afzonderlijk Ministerie voor Regionale Ontwikkeling opgericht. Dit ministerie is tevens belast met de voorbereidingen voor het structuurbeleid van de EU en met de interministeriële coördinatie. Op 8 april 1998 nam de regering een resolutie aan waarbij de beginselen voor het regionale beleid in de Tsjechische Republiek worden vastgesteld, en bepaald wordt dat medio 1999 een strategie voor regionale ontwikkeling moet zijn vastgesteld. In december 1997 hechtte het Tsjechische parlement zijn goedkeuring aan de indeling in veertien regio's. De voor het regionale beleid beschikbare financiële instrumenten zijn beperkt. De financiële procedures en de procedures voor toezicht en controle zijn zwak. Conclusie De Tsjechische Republiek heeft vorderingen gemaakt met de voorbereiding op de deelname aan het structuurbeleid van de EU, met name op institutioneel vlak. De inspanningen op dit gebied moeten worden voortgezet, en die op wetgevingsgebied versneld. 3. 6 Kwaliteit van leven en milieu Milieu Sinds 1997 hechtte het parlement zijn goedkeuring aan de volgende belangrijke wetten: een wet inzake de invoer en uitvoer van bedreigde soorten, twee kaderwetten inzake afvalbeheer en nucleaire vraagstukken, een wet inzake het recht op milieu-informatie en een wet inzake chemische stoffen en preparaten. Een aantal bestaande wetten is gewijzigd en een aantal besluiten en verordeningen is vastgesteld met betrekking tot water en afval, hoewel dit niet in alle gevallen verband hield met verplichtingen die uit het acquis voortvloeien. Voor volledige overeenstemming met het acquis moet een aantal specifieke richtlijnen inzake afval nog worden omgezet, zoals de richtlijn afgewerkte olie, de richtlijn batterijen en accu's en de richtlijn verpakkingen en verpakkingsafval. Hetzelfde geldt voor de nucleaire sector, waarvoor nog wetgeving moet worden vastgesteld inzake voorlichting, voorbereiding op noodgevallen en vervoer van radioactief afval. vastgesteld. Ten aanzien van waterkwaliteit en industriële verontreiniging moet met spoed wetgeving worden richtlijn-specifieke implementatieprogramma's zijn weliswaar gestart, maar het is van essentieel belang om de kloof tussen beleidsintentie en daadwerkelijke implementatie te overbmggen. Dit geldt met name voor de financiële aspecten van de overeenstemming met het acquis, aangezien het huidige boetestelsel daarvoor niet voldoende middelen genereert. werkzaamheden aan De de Conclusie 31 De Tsjechische Republiek heeft slechts beperkte vooruitgang geboekt ten aanzien van de milieuprioriteiten voor de korte termijn die het partnerschap voor toetreding stelt. Aanzienlijke inspanningen blijven noodzakelijk om de Tsjechische milieuwetgeving aan het acquis aan te passen, met name wat betreft industriële verontreiniging en de waterkwaliteit. Om tot overeenstemming met het acquis te komen zijn substantiële inspanningen geboden, waarvoor grote investeringen, in samenwerking met de Internationale Financiële Instellingen, en administratieve inspanningen zijn vereist. Consumentenbeleid De aanpassing van de Tsjechische wetgeving aan het acquis inzake de bescherming van consumenten verloopt traag. De wetgeving inzake algemene productveiligheid is slechts in zeer beperkte mate aangepast, terwijl er inzake gevaarlijke imitaties in het geheel geen wetgeving bestaat. De nieuwe wet inzake aansprakelijkheid voor schade ontstaan door producten met gebreken is niet verenigbaar met de communautaire wetgeving. De wetgeving inzake misleidende reclame en prijsaanduidingen moet verder worden aangepast. Het Ministerie van Industrie en Handel, dat met consumentenaangelegenheden is belast, heeft onlangs een Departement Binnenlandse Handel en Consumentenbeleid ingesteld met een afdeling consumentenbeleid. De Tsjechische Republiek zal zich op dit gebied aanzienlijke inspanningen moeten getroosten, ook om de structuren te verbeteren. 3. 7 Justitie en Binnenlandse Zaken In haar advies van juli 1997 merkte de Commissie op dat voor de meeste lacunes in de wetgeving ontwerpen in voorbereiding waren. Deze lacunes betroffen de grenscontroles, maatregelen ter bestrijding van de georganiseerde misdaad en voldoende personele en andere middelen voor politie en justitie. Immigratie en grenscontrole De nieuwe vreemdelingenwetgeving is nog niet goedgekeurd, en er zijn nog geen concrete maatregelen genomen om het grensbeheer in overeenstemming te brengen met de regels van de EU. Een interministeriële commissie onder de verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse Zaken is opgericht om aan de aanpassing aan het acquis te werken, en het Ministerie van Binnenlandse Zaken heeft twee beleidsdocumenten opgesteld inzake de maatregelen ter verbetering van grensbeheer en beheersing van de immigratie. Asiel De eerste fase van de hervorming van de procedures voor het onderzoek van asielaanvragen is op 1 oktober in werking getreden. Het eerste onderzoek wordt nu verricht door de afdeling vluchtelingen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, in plaats van door de grens- en vreemdelingenpolitie. De nieuwe beroepsinstantie ressorteert nog steeds onder het Ministerie van Binnenlandse Zaken doch bestaat thans ook uit vertegenwoordigers van niet-gouvcmemcntclc organisaties en de advocatuur. Deze 32 hervormingen moeten worden vastgelegd in de nieuwe asielwetgeving, die nog moet worden goedgekeurd. Politie De regering heeft haar strategie voor de strijd tegen de georganiseerde misdaad vastgelegd in een resolutie die op 29 oktober van vorig jaar is aangenomen en waarin ook een tijdschema dat tot 2000 loopt is vervat. Op 30 juni 1998 is een eerste onderzoek naar de resultaten begonnen. De wetgeving inzake de bestrijding van witwassen moet worden uitgebreid en de financiële afdeling moet worden versterkt. Op 23 september 1998 heeft de regering een ministeriële commissie voor de bescherming van economische belangen ingesteld. Dit is een belangrijke stap voorwaarts voor de bestrijding van corruptie en economische criminaliteit. Drugs Op 23 februari 1998 heeft de regering een resolutie aangenomen inzake het beleid voor drugsbestrijding in de periode 1998-2000. Sinds de strafwet in juni is gewijzigd, is het bezit van drugs een strafbaar feit waarvoor administratieve en strafrechtelijke sancties gelden, ook wanneer het gaat om persoonlijk gebruik. Het parlement heeft een wet inzake precursoren goedgekeurd die op 1 januari 1999 in werking treedt. Gezien de toekomstige deelname aan het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving moet er meer duidelijkheid komen in de taak en de plaats in de administratieve structuren van het Nationale Contactpunt voor drugsvoorlichting. Justitiële samenwerking De Tsjechische Republiek is door een verdragsluitende partij voorgedragen voor toetreding tot het Verdrag van Lugano van 16 september 1988 betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de uitvoering van beslissingen in burgerlijke en handelszaken. Een aantal andere verdragsluitende partijen hebben reeds met de toetreding ingestemd. Wat het strafrecht betreft hebben zich geen significante ontwikkelingen voorgedaan. De inspanningen om de effectiviteit van het justitiële stelsel te vergroten lijken onvoldoende, met name met betrekking tot de opleiding van de rechters. Conclusie De aanpassing aan het acquis van de Unie heeft aanzienlijke vertraging opgelopen. Een prioriteit voor de korte termijn als de verbetering van het grensbeheer is niet verwezenlijkt. De nieuwe regering dient zich thans in te spannen om de verklaarde intenties te verwezenlijken en een hoog hervonningstempo aan te houden, zodat de Tsjechische Republiek de prioriteiten voor de middellange termijn die het partnerschap voor de toetreding stelt kan realiseren. Dit betreft: effectiever grensbeheer en vaststelling van nieuwe asiel- en migratiewetgeving, - met inbegrip van aanpassing van het visumbeleid aan dat van de Unie; - intensivering van de bestrijding van drugs, georganiseerde criminaliteit (met name witwassen en mensenhandel) en corruptie. Dit houdt in dat politie en justitie de 33 te kunnen beschikking moeten krijgen over voldoende middelen om effectief functioneren en dat hun opleiding moet worden aangepast aan de taken waarmee zij worden geconfronteerd. 3. 8 Buitenlands beleid Handel en internationale economische betrekkingen De coördinatie tussen de Tsjechische Republiek en de Commissie is het afgelopen jaar verbeterd, en ten aanzien van bilaterale kwesties en WTO-aangelegenheden zijn er steeds veelvuldiger contacten. De Tsjechische Republiek zet het beleid voort om de groep landen waarmee het vrijhandelsovereenkomsten heeft uit te breiden, en blijft ook streven naar uitbreiding van de Midden-Europese Vrijhandelsassociatie. Sinds het advies in 1997 werd uitgebracht zijn vrijhandelsovereenkomsten gesloten met de volgende landen: Litouwen, Letland, Israël, Estland, Turkije. In februari zijn met Marokko onderhandelingen over een vrijhandelsovereenkomst gestart. De mogelijkheid om preferentiële overeenkomsten te sluiten met Malta en Cyprus is in overweging. Wat de buitenlandse handel met landen die geen lid zijn van de EU betreft, blijft de Tsjechische Republiek streven naar aanpassing aan het acquis. Ontwikkeling De Tsjechische Republiek blijft sedert juli 1997 ontwikkelingshulp verlenen uit het budget voor humanitaire bijstand (830. 000 ecu) en ontwikkelingshulp (9,05 miljoen ecu). Twee derde van dit bedrag wordt besteed aan bilaterale bijstand en één derde aan multilaterale bijstand. Douane In juli 1998 traden twee uitvoeringsbesluiten voor de richtlijnen inzake ontheffing van invoerrechten in werking. Medio 1998 werd wetgeving vastgesteld ter aanpassing op het gebied van economische douaneregelingen (passieve veredeling), de douanewaarde van goederen en opschortende regelingen (met betrekking lot douanerechten en contingenten voor derde landen). Als onderdeel van de modernisering zijn de douanediensten die zich met fraudebestrijding bezighouden versterkt. Sinds juli 1997 is een pretoetredingseenheid operationeel. De automatisering van de Tsjechische douanediensten verloopt voorspoedig. De Tsjechische Republiek heeft te kennen gegeven te willen deelnemen aan het Matlhaeus-programma van de Gemeenschap voor de opleiding van douaneambtenaren. Conclusie De aanpassing aan het acquis verloopt bevredigend. Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid 34 De Tsjechische Republiek is, zoals reeds voor het uitbrengen van het advies het geval was, in het kader van de politieke dialoog een actieve geassocieerde partner in het GBVB. Het land stelt zich met zijn standpunten regelmatig op één lijn met de Unie, en sluit zich desgevraagd aan bij de verklaringen en démarches van de Unie, ook in VN- en OVSE-verband. De Tsjechische Republiek is een actieve deelnemer in de multilaterale dialoog tussen de EU en de geassocieerde landen. Het land neemt deel aan de uitgebreide vergaderingen van het Politiek Comité, de vergaderingen van Europese en geassocieerde Europese conespondenten en de twaalf GBVB-werkgroepen. In december 1997 hechtte de ministeriële vergadering van de NAVO haar goedkeuring aan het toetredingsprotocol voor de Tsjechische Republiek. Het Tsjechische Parlement keurde het NAVO-lidmaatschap goed op 15 april 1998. De Tsjechische Republiek blijft goede betrekkingen met zijn buurlanden onderhouden. Een nog niet opgelost geschil tussen de Tsjechische Republiek en Slowakije betreft de opdeling van een gedeelte van de staatsactiva van de voormalige Tsjechische en Slowaakse Federale Republiek. De aanpassing aan het acquis inzake het GBVB blijft voorspoedig verlopen. 3. 9 Financiële aspecten Financiële controle Ten aanzien van de externe financiële controle kunnen geen bijzondere ontwikkelingen worden gemeld. Wat de interne financiële controle betreft is sinds het uitbrengen van het advies, waarin dit punt als problematisch werd aangemerkt, enige vooruitgang geboekt. In mei 1998 werd binnen het Ministerie van Financiën een eenheid voor methodologie en financiële controle opgericht, die de samenwerking en coördinatie met de controleafdelingen van de andere ministeries moet verbeteren. De overeenkomst inzake administratieve samenwerking met de Commissie (september 1998) voorziet in samenwerking op het gebied van de openbare interne controle en de voorbereidingen voor de toetreding. Conclusie Gezien het belang van deze sector en met het oog op het beheer van de pretoetredingsfondsen en de structuurfondsen is het van het grootste belang dat de huidige inspanningen om een effectief systeem voor interne financiële controle op te zetten worden versterkt. Het nationale programma voor 1998 voor de overname van het acquis voorziet in een goed opgezet plan met prioriteiten voor de korte en de middellange termijn. 3. 10 Algemene evaluatie De Tsjechische Republiek heeft sinds de bekendmaking van het advies slechts weinig vooruitgang geboekt met het aanpassingsproces in zijn geheel. Wat de interne markt betreft, zijn goede vorderingen gemaakt op het vlak van normalisering en certificering en in mindere mate ten aanzien van het toezicht op de banksector en de kapitaalmarkt. De Tsjechische Republiek is van een solide basis vertrokken doch heeft geen vooruitgang geboekt op andere belangrijke domeinen van de interne markt zoals intellectuele- 35 eigendomsrechten, overheidsopdrachten, gegevensbeschenning, de audiovisuele sector, verzekeringen en toezicht op staatssteun. De vertraging bij de aanpassing en de institutionele opbouw heeft zich ook op het vlak van justitie en binnenlandse zaken voorgedaan. De Tsjechische Republiek heeft de prioriteiten voor de korte tennijn van het Partnerschap voor toetreding vervuld op macro-economisch gebied, het bankwezen en de financiële sector, normalisering en certificering, regionaal beleid en de veterinaire sector. De Tsjechische Republiek heeft de prioriteiten op het gebied van industriële herstructurering, bestuurlijke capaciteit, interne markt (aanpassing van wetgeving inzake intellectuele eigendomsrechten en staatssteun, anti-trustwetgeving), justitie en binnenlandse zaken (grenscontroles, rechterlijke macht) evenwel onvoldoende gerealiseerd. 4. Bestuurlijke capaciteit om het acquis toe te passen In dit hoofdstuk worden de gegevens van het advies bijgewerkt. De Europese Raad wees er in Madrid in december 1995 op dat de voorwaarden moeten worden geschapen voor een geleidelijke hannönieuze integratie van de landen die om toetreding verzoeken en dat met name hun administratieve structuren moeten worden aangepast. Bij de behandeling van dit onderwerp werd in het kader van Agenda 2000 gewezen op het belang van een doeltreffende omzetting van de wetgeving van de Gemeenschap in nationale wetgeving en op het nog grotere belang van de behoorlijke toepassing van deze wetgeving via de geschikte administratieve en gerechtelijke structuren. Deze essentiële voorwaarde moet met het oog op het scheppen van wederzijds vertrouwen dat onontbeerlijk is voor toekomstig lidmaatschap, vooraf zijn vervuld. In het kader van het verslag van dit jaar heeft de Commissie met de kandidaat-landen samengewerkt om een lijst van voorbeelden van organen voor de tenuitvoerlegging op te stellen op belangrijke gebieden van het acquis. Waar mogelijk worden gegevens verstrekt over de vraag of deze organen over voldoende wettelijke bevoegdheden beschikken om het acquis ten uitvoer te leggen, over de personeelsbezetting, de kwalificaties van het personeel en de beschikbare financiële middelen. In sommige gevallen kunnen al gegevens worden verstrekt over de soort besluiten die worden genomen. De Commissie is voornemens dit aspect in toekomstige verslagen verder te ontwikkelen. In haar advies concludeerde de Commissie: "de administratieve structuren zullen versterkt moeten worden, wil Tsjechische Republiek over instrumenten beschikken waannee het land het acquis daadwerkelijk kan toepassen en doen naleven. " 4. 1. Bestuurlijke structuren Helaas is er sinds juli 1997 maar weinig vooruitgang geboekt met de hervormingen van het openbaar bestuur. Het feit dat er geen wet op het openbaar ambt bestaat, de ambtenaren slecht betaald worden en geen op het openbaar ambt toegesneden opleiding krijgen, en de regering onvoldoende aandacht schenkt aan deze kwesties, vormt belemmering voor de ontwikkeling van een modern, efficiënt overheidsapparaat, dat in staat is het acquis toe te passen. 36 Een concrete maatregel was de goedkeuring door de regering, op 23 maart 1998, van een resolutie tot vaststelling van een indicatief tijdschema voor de hervorming van het openbaar bestuur. Men heeft de daarin voorgestelde termijnen laten voorbijgaan. De nieuwe regering heeft de hervorming van het openbaar bestuur tot een van haar belangrijkste prioriteiten uitgeroepen en enkele bemoedigende maatregelen getroffen: de verantwoordelijkheid voor het openbaar bestuur is duidelijker aangegeven en de bezoldigingen zijn verhoogd. Er is een regeringscomité voor Europese integratie. De nieuwe regering heeft een vice- eerste minister tot voorzitter daarvan benoemd. Dat comité wordt gesteund door een werkcomité van hooggeplaatste ambtenaren en door dertig gespecialiseerde werkgroepen. Het ministerie van buitenlandse zaken is verantwoordelijk voor de coördinatie van de betrekkingen met de Europese Unie, waaronder ook de voorbereiding van de toetredingsonderhandelingen. In juli 1998 besloot de kamer van afgevaardigden een comité voor Europese integratie op te richten en ook het comité voor buitenlandse zaken en veiligheid van de senaat heeft onlangs een sub-comité opgezet om Europese integratievraagstukken te behandelen. 4. 2 Capaciteit op bestuurlijk en gerechtelijk vlak: voornaamste terreinen voor de tenuitvoerlegging van het acquis. Uniforme toepassing van het Gemeenschapsrecht: de rechterlijke macht heeft nog altijd met aanzienlijke problemen te kampen, waaronder een groot aantal vacante posten voor rechters (390 op een totaal van 2. 716). De voorbereiding van rechters op het behandelen van communautaire zaken vordert zeer langzaam. Om rechter te worden, hoeft men geen communautair recht te hebben gestudeerd. Momenteel voert het instituut voor de voortgezette opleiding van rechters het eerste belangrijke Phare-project voor de opleiding van rechters in EG-recht uit (100 rechters). Het is van essentieel belang dat die opleiding duurzaam wordt uitgebreid tot meer rechters. Het Ministerie van Justitie heeft een gespecialiseerd departement voor de verenigbaarheid van het nationale recht met het EG-recht, met een personeelsbezetting van acht. Gemeenschappelijke markt - Op het gebied van standaardisering en certificering is het Tsjechische Bureau voor Normen, Métrologie en Keuring (COMST) het centrale bestuurslichaam dat verantwoordelijk is voor de wetgeving op het gebied van industrieproducten. Het vervult zijn taken onafhankelijk van het Ministerie van Industrie en Handel, waaraan het officieel ondergeschikt is. Dit bureau heeft vier departementen: internationale zaken (waaronder een EU-afdeling), beoordeling van rechtsgeldigheid en confonniteit, métrologie en administratie. Het beschikt over meer dan zestig personeelsleden en is over het algemeen goed uitgerust, terwijl er over het geheel genomen niet aan de technische bekwaamheid van dit bureau schijnt te worden getwijfeld. 37 1997 heeft nationale In standaardiseringinstantie die in september 1997 werd opgericht - COMST als het Tsjechische lid van CEN en CENELEC vervangen. het Standaardiseringinstituut - de onafhankelijke, Ongeveer de helft van de proefneminglaboratoria is geprivatiseerd. Desalniettemin houdt de staat om veiligheidsredenen verscheidene strategische laboratoria in stand, totdat een controlestelsel voor de geprivatiseerde laboratoria geheel en al operationeel wordt. Het Tsjechische Erkcnninginstituut, dat kcuringslaboratoria erkent, heeft de status van een onafhankelijke maatschappij, waarbij p. llccn de voorzitter door het Ministerie van Industrie en Handel wordt benoemd. Dit instituut is sinds juni 1998 volwaardig lid van de EAC. inspectie-instanties op het gebied van De in de wet omschreven en vallen onder de verantwoordelijkheid van diverse ministeries (de Tsjechische lcvensmiddeleninspectie, de veterinaire inspectie, enz. ). Het Ministerie van Industrie houdt toezicht op de Tsjechische handclsinspcctie, die controle uitoefent op de markt. industrieproducten worden De Tsjechische Republiek heeft de nodige scheiding tot stand gebracht tussen haar wetgevende, regulerende en marktcontrolercnde functies. Haar standaardisering- en certificeringsector lijkt over het geheel genomen goed voorbereid te zijn op het EU- lidmaatschap, zowel qua personeel als qua technische uitrusting. Dit blijkt ook uit het feit dat dit land volwaardig lid is van CEN en CENELEC. - Het Tsjechische bureau voor industriële eigendom is verantwoordelijk voor de in bestuursrechtelijk opzicht bevredigende naleving van industriële eigendomsrechten en - functies. De grenscontrole - een verantwoordelijkheid die door de politie, de douane en de rechterlijke macht wordt gedeeld - is evenwel voor verbetering vatbaar. - De verantwoordelijkheid voor openbare aankopen berust bij het Bureau voor de Bescherming van Economische Concurrentie. In 1997 kreeg dit Bureau 324 administratieve procedures te behandelen en nam het 287 besluiten. - Er zijn geen maatregelen getroffen om een onafhankelijke instantie op te zetten voor de uitoefening van toezicht op de bescherming van gegevens. - De verantwoordelijkheid voor het toezicht op het bankwezen berust bij de Tsjechische Nationale Bank. De toezichthoudende afdeling daarvan is onlangs gereorganiseerd om haar efficiënter te maken. Haar personeelsbezetting van 86 zou voor het eind van het jaar tot 106 moeten worden opgevoerd. De actieradius van de toezichthoudende activiteiten van deze bank dient zodanig te worden uitgebreid, dat hij alle aspecten van het acquis dekt. - De nieuwe Commissie voor toezicht op het effectenwezen (SEC) werd in april 1998 in bedrijf gesteld en heeft het toezicht op de kapitaalmarkten overgenomen van het vroegere Bureau voor toezicht op het effectenwezen van het Ministerie van Financiën. Deze SEC mag boetes opleggen, de handel in en het verkeer van obligaties voorkomen en financiële middelen bevriezen. Zij telt 120 personeelsleden. Gedurende de eerste 3 maanden van haar activiteit nam deze commissie 119 besluiten, oefende zij 24 inspecties uit en trof zij 42 verbeteringsmaatregelen. Zij legde voor 1,02 miljoen ecu aan boetes op. Een 33 investeringsmaatschappij en drie toezicht gesteld. investeringsfondsen werden onder administratief De oprichting van deze Commissie voor toezicht op het effectenwezen is een belangrijke stap voorwaarts. Zij heeft snel vooruitgang geboekt bij de vervolging van overtredingen, maar haar onafhankelijkheid en regelgevend gezag dienen te worden versterkt. toezichthoudende is het Departement - De Verzekeringen en Pensioenregelingen van het Ministerie van Financiën, dat over een zeer klein personeelsbestand beschikt. Het toezicht op dit gebied blijft zeer onvoldoende. instantie voor de verzekeringssector Concurrentie: het Bureau voor de Beschenning van Economische Concurrentie is verantwoordelijk voor het anti-trustbeleid. Personeelsbestand: 150. In 1997 gingen de meeste van de 180 administratieve procedures van dit Bureau over concentraties. Er waren 37 gevallen van hoger beroep. Met de in 1997 opgelegde boetes was in totaal een bedrag van 291. 527 ecu gemoeid. De Autoriteit voor de Bewaking van overheidssteun is een afdeling van het Ministerie van Financiën. Haar personeelsbestand is zeer klein. Vooralsnog heeft deze, als monitor optredende autoriteit niet de bevoegdheid om de verenigbaarheid van alle vormen van steun die door alle steunverlenende overheidsdiensten worden verleend, te beoordelen. Zij zou meer bevoegdheden en meer personeel moeten krijgen. Ook zou de onafhankelijkheid van deze bewakingsautoriteit moeten worden verzekerd. Telecommunicatie: Het Tsjechische Telecommunicatiebureau (CTO) is de regulerende instantie en heeft een personeelsbestand van 490. Er zijn tot dusver geen maatregelen getroffen om dit bureau een aparte rechtspositie te verlenen en om voor daadwerkelijke, structurele scheiding te zorgen ten opzichte van activiteiten die verband houden met eigendom of controle op commerciële transacties. Met inbegrip van het CTO-pcrsonccl, beschikt dit ministerie over een personeelsbezetting van 752. Douane en indirecte belasting: Zowel de belasting- als de douanedienst maken deel uit van het Ministerie van Financiën. Het Directoraat-generaal "Douane" heeft een personeelsbestand van 9. 300 en acht regionale kantoren. De uitrusting met computers vordert goed. De belastingadministratie beschikt in totaal over 14. 200 personeelsleden, die verdeeld zijn over het Centrale en Financiële Belastingdirectoraat (180) en de belastingkantoren op districts- en plaatselijk niveau. 8. 000 van het totale aantal personeelsleden zijn belastingadministrateurs. De prestaties van de douaneadministratie zijn verbeterd, ook al blijven de vertragingen bij de verwerking een probleem. Er dient kracht te worden bijgezet aan het toezicht op de naleving van industriële en intellectuele eigendomsrechten aan de grenzen. Landbouw: Het Ministerie van Landbouw beschikt over 932 personeelsleden, waarvan er 400 aan de regionale bureaus verbonden zijn. Dit ministerie heeft een afdeling voor Europese integratie. De organisatie, het beheer en de opleidingsvoorzieningen bij dit landbouw beter op de ministerie dienen te worden verbeterd om de Tsjechische toetreding voor te bereiden. 39 inspectiedienst beschikt - De Veterinaire Inspectiedienst van de staat heeft 1. 755 personeelsleden in dienst, waaronder 400 bij de veterinaire bureaus en 600 vleesinspecteurs. De structuren waarover deze - zowel voor veterinaire controle als voor inspcctiedoeleinden - hebben een gevestigde reputatie en functioneren over het algemeen in het binnenland als aan de grens. De voorzieningen bij de goed, zowel grensinspectieposten en de keuringslaboratoria schijnen geschikt te zijn om controle uit te oefenen en proeven te nemen volgens de vereisten van de interne markt. Het computernetwerk tussen de veterinaire grensinspectieposten en de centrale veterinaire diensten is goed in orde, maar moet nog worden aangevuld. De procedures, de frequentie en de resultaten van de veterinaire controle aan de buitengrenzen vertonen gelijkenis met die in de EU lidstaten. Toch zouden de keurings- en inspectievoorzieningen moeten worden gemoderniseerd. - De Fytosanitaire Administratiedienst van de staat heeft een totale personeelsbezetting van 494, waarvan 139 mensen aan het hoofdkantoor zijn verbonden. Deze dienst beschikt regionale bureaus, 72 districtbureaus, 7 districtslaboratoria en 24 over 7 grensinspectieposten. Er moet iets worden gedaan aan de slechte uitrusting van de districtsbureaus en de districtslaboratoria. Ook de communicatievoorzieningen tussen het hoofdkantoor en de districten zijn voor verbetering vatbaar. - De Tsjechische Landbouw- en Voedselinspectie beschikt in het algemeen over goed geschoold personeel (432) en schijnt behoorlijk te functioneren. Zij heeft een netwerk van 21 grensinspectieposten, waaraan 65 inspecteurs zijn verbonden. Vervoer: Het Ministerie van Vervoer en Communicatie beschikt over 752 personeelsleden, met inbegrip van de 490 mensen die bij het Bureau voor Telecommunicatie werken. Dit ministerie heeft zijn Europese afdeling tot departement verheven, zonder evenwel het personeelsbestand van 4 uit te breiden. Het heeft gebrek aan geschoold personeel voor Europese zaken en de harmonisering van wetgevingen. Bureau Werkgelegenheid en sociaal beleid: Het Ministerie van Arbeid en Sociale Zaken beschikt over 542 personeelsleden. De verantwoordelijkheid voor de naleving van de bepalingen inzake gezondheid en veiligheid op het werk berust grotendeels bij het 8 Tsjechische Arbeidsveiligheidsinspectiediensten. Het COSO wordt ondersteund door een Instituut voor Technische Inspectie, een Onderzoeksinstituut voor Beroepsveiligheid en een Instituut voor Educatie in Beroepsveiligheid (IOSE). Het COSO beschikt over 449. 268 personeelsleden, waarvan 268 arbeidsinspecteurs zijn. De personeelsopleiding wordt regelmatig door het IOSE georganiseerd. Beroepsveiligheid (COSO) voor zijn en Een bijzondere reden van bezorgdheid is de coördinatie tussen het Ministerie van Arbeid en Sociale Zaken en het Ministerie van Volksgezondheid, en hun respectieve instanties (het COSO en de hygiënediensten). Hoewel uit de cijfers over 1997 valt af te leiden dat het COSO redelijk functioneert, zijn vooral de hygiënediensten slecht uitgerust en aan modernisering toe. Regionaal beleid en cohesie: Het Ministerie van Regionale Ontwikkeling, dat in november 1996 werd opgericht, heeft 450 mensen in dienst, waarvan er 100 bij semi- autonome instanties van dit ministerie werkzaam zijn. De regering verhief dit ministerie tot coördinerende instantie voor de voorbereiding van dit land op zijn deelname aan de structuur fondsen. Het personeelsbestand is ontoereikend voor deze coördinatiefunctie. 40 regionale programma's van dit De ontwikkelingsinstanties. Veel daarvan zijn echter nog niet opgericht. land worden uitgevoerd via regionale Milieubescherming: Het Ministerie van Milieubescherming beschikt over ongeveer 460 personeelsleden. Er is geen specifieke afdeling die zich uitsluitend bezighoudt met de aanpassing aan de EU wetgeving. Het toezicht op de naleving wordt uitgeoefend door de Tsjechische Milieu-inspectiedienst (CEI). Deze CEI heeft een nationaal hoofdkantoor en 10 regionale kantoren, waaraan in totaal 420 mensen verbonden zijn, 280 als inspecteur. Over het geheel genomen is de technische infrastructuur voor de tenuitvoerlegging van de milieuwetgeving - zoals gegevensverzameling en milieubewaking - van vrij hoog gehalte in de Tsjechische Republiek. In 1998 werd een nieuwe instantie opgericht voor het beheer van radioactief afval. Vooralsnog wordt het onderlinge aanpassingsproces hoofdzakelijk behandeld op landelijk niveau. Het is nog te vroeg om te beoordelen, welk effect de beoogde regionalisatie op de onderlinge aanpassing van de milieuwetgevingen zal hebben. Consumentenbescherming: In augustus 1998 heeft het Ministerie van Industrie en Handel, dat de algemene verantwoordelijkheid voor consumentenzaken draagt, het departement van Binnenlandse Handel en Consumentenbeleid opgericht, met een speciale Afdeling voor Consumentenbeleid. Dit is een positieve ontwikkeling, ook al zou de personeelsbezetting van deze afdeling (7) wel eens onvoldoende kunnen blijken. afdelingen, zoals voor gevangenissen, het Justitie en binnenlandse zaken: Het Ministerie van Justitie bestaat uit drie belangrijke departementen (wetgeving, codificering van wetten; economische zaken) en heeft een aantal onafhankelijke instituut voor criminologie en het strafregister. Het totale personeelsbestand van dit ministerie is 284. Een van de drie departementen is verantwoordelijk voor de organisatie van de rechtbanken en openbare aanklagersdiensten en heeft bepaalde administratieve bevoegdheden voor deze instanties. De oprichting van een afdeling die verantwoordelijk is voor de betrekkingen met de EU is een positieve ontwikkeling, evenals de recente totstandbrenging van goede betrekkingen tussen dit ministerie en de Unie van Rechters en de Vereniging van Openbare Aanklagers. twee De Vreemdelingen- en Grenspolitie, die onder de bevoegdheid van het Ministerie van Binnenlandse Zaken valt, beschikt over ongeveer 6. 300 personeelsleden, waarvan er 50% sinds 1990 nieuw zijn aangeworven. De ingewikkelde communicatiestructuren bij dit ministerie leiden tot een overlapping van bevoegdheden en een gebrek aan informatie. Er zijn 40. 000 politiebeambten. De personeelsopleiding en de taakverdeling over de politiebeambten en het civiele personeel zouden moeten worden verbeterd. Veel taken die gemakkelijk door civiel personeel kunnen worden vervuld, worden thans door lagere politiebeambten uitgevoerd. Financiële controle: - Het Hoger Bureau voor Financiële Controle (SAO) is de onafhankelijke, externe controle-autoriteit, die verantwoordelijk is voor de uitoefening van controle op de staatsbegroting en op het beheer van het staatsvennogen. Deze instantie beschikt over 490 personeelsleden, waaronder ongeveer 200 regionale accountants. Het SAO is alleen 41 rekenschap verschuldigd aan het Parlement. Het is gerechtigd om corrigerende maatregelen te verlangen, maar heeft niet de macht om strafmaatregelen op te leggen, behalve disciplinaire boetes wegens een weigering tot samenwerking tijdens de accountantsonderzoeken. Het SAO kan op goede prestaties bogen en is goed geïntegreerd in het Europese Netwerk van accountantsinstellingen. - Het Ministerie van Financiën is verantwoordelijk voor de interne controle op de staatsbegroting, belastingen, boetes en douanerechten, financiële controle, buitenlandse deviezen en prijzen. In deze sector heeft het 62 mensen in dienst. In mei 1998 werd er een nieuwe, gespecialiseerde afdeling opgericht, met als taak de verbetering van de samenwerking en coördinatie van de controleafdelingen van andere regeringsinstellingen. 4. 3 Samenwerking (twinning) Om de kandidaat-landen te helpen bij het versterken van hun administratieve capaciteit en de aanpassing van hun overheidsdiensten met het oog op de tenuitvoerlegging van het acquis hebben de Commissie en de lidstaten in het kader van het Phare-programma een samenwerkingsprogramma (twinning) ontwikkeld. (Hierbij verlenen ambtenaren uit EU- lidstaten hun medewerking aan specifieke administratieve diensten in kandidaatlanden). In de lidstaten van de EU wordt het acquis ten uitvoer gelegd door de nationale administraties (op centraal, regionaal en lokaal niveau) en door overheidsinstellingen, beroepsorganisaties en de particuliere sector. Dit uitgebreide geheel van administratieve en technische deskundigheid wordt thans aan de kandidaat-landen ter beschikking gesteld. In het begin zal de samenwerking voor vier sectoren gelden, namelijk landbouw, milieu, financiën en justitie en binnenlandse zaken, doch zij zal geleidelijk tot het gehele acquis worden uitgebreid. De Tsjechische Republiek neemt actief deel aan deze twinningssamenwerking. 4. 4 Algemene evaluatie De Tsjechische Republiek heeft de hervorming van de overheidsdiensten als prioriteit erkend doch heeft nog niet de nodige maatregelen genomen om die politieke verbintenis in concrete acties om te zetten. Sedert de publicatie van het advies is de capaciteit van de banksector en de financiële diensten echter verbeterd, hebben de instellingen op het gebied van standaardisering en certificering zich verder versterkt en hebben de veterinaire structuren zich geconsolideerd. Bij de rechterlijke macht is er een grote behoefte aan opleiding en mogelijkheden inzake loopbaanontwikkeling. C. Conclusie De Tsjechische Republiek blijft voldoen aan de politieke criteria van Kopenhagen doch de situatie van de Roma in de Tsjechische samenleving moet aandachtig worden gevolgd. De Tsjechische Republiek kan worden beschouwd als een functionerende markteconomie en zou op middellange termijn het hoofd moeten kunnen bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie op voorwaarde dat het land het ondernemingsbeleid verbetert en de bedrij fsherstructureringen bespoedigt. De Tsjechische Republiek zou de uit het lidmaatschap voortvloeiende verplichtingen moeten kunnen nakomen op voorwaarde dat het tempo van de overname van het acquis en de versterking van de betrokken administratieve structuren snel opnieuw wordt 42 verhoogd om de langzame vooruitgang van het voorbije jaar, met name op het gebied van de interne markt, landbouw en justitie en binnenlandse zaken, goed te maken D. Partnerschap voor toetreding en Nationaal programma voor de overname van het acquis: algemene beoordeling van de tenuitvoerlegging * Het Partnerschap voor toetreding beoogt de vaststelling in een enkel kader van de prioritaire gebieden voor de verdere werkzaamheden die in de adviezen van de Commissie zijn geïdentificeerd, de beschikbare financiële middelen om de kandidaat- landen te helpen bij de tenuitvoerlegging van die prioriteiten en de voorwaarden voor de toekenning van die steun. Elk kandidaat-land werd verzocht een Nationaal programma voor de overname van het acquis vast te stellen waarin de wijze waarop dat land het Partnerschap voor toetreding zal toepassen, het tijdschema voor de tenuitvoerlegging van de prioriteiten en de beschrijving van de gevolgen voor de personele en financiële middelen zijn aangegeven. De Partnerschappen voor toetreding en het Nationaal programma voor de overname van het acquis moeten op gezette tijden worden herzien om rekening te houden met de gemaakte vorderingen en om nieuwe prioriteiten te kunnen vaststellen. 1. Partnerschap voor toetreding De prioriteiten voor de korte termijn (1998) van het Partnerschap voor toetreding2 met de Tsjechische Republiek zijn: • Economische hervorming : vaststelling van de economische beleidsprioriteiten voor de middellange termijn en een gezamenlijke beoordeling binnen het kader van de Europa-Overeenkomst intern als extern evenwicht te behouden; verbetering van het kader voor bestuur van ondernemingen, vooral door snellere herstructurering van bepaalde industriesectoren (bijvoorbeeld staal) en de banksector, door tenuitvoerlegging van wetten inzake de financiële sector (banken, investeringsmaatschappijen) en door toezicht van de nieuwe Securities and Exchange Commission. : uitvoering van het beleid om zowel • Versterking van institutionele en bestuurlijke capaciteit : verbetering van de capaciteit voor het toezicht op de effectenbanken, de verzekeringssector, interne financiële controle, milieu, landbouw, versterking van de fytosanitaire en veterinaire structuren, vooral met betrekking tot faciliteiten aan de buitengrenzen, een begin maken met het opzetten van structuren voor regionaal en structuurbeleid. • Interne markt intellectuele en : onder andere industriële eigendomsrechten (bescherming en handhaving), certificering en standaardisering (verdere aanpassing van wetgeving en de inzake conformiteitsbeoordeling), wijziging van de anti-trustwetgeving, ontwikkeling van het wettelijk kader voor controle op staatssteun en grotere transparantie door het voorleggen van een aanvullende inventarisatie van de staatssteun. sluiting van een Europese Overeenkomst 2 Verordening 622/98 van de Raad, PB L 85 van 20 maart 1998. 43 • Justitie en binnenlandse zaken : ontwikkeling van een doeltreffend grensbeheer • Milieu : verdere omzetting van de kaderwetgeving, uitvoering van uitvoerige harmonisatieprogramma's en uitvoeringsstrategieën die verband houden met individuele wetten. Planning en aanvang van de uitvoering van deze programma's en strategieën. De vooruitgang op het gebied van de prioriteiten voor de korte tennijn van het Partnerschap voor toetreding kan als volgt worden samengevat: • Economische hervorming: De twee pakketten speciale economische maatregelen die de regering begin 1997 heeft aangenomen, hebben een gunstig effect gesorteerd op het intern en extern evenwicht en op de structurele hervormingen. De lopende rekening en de fiscale situatie zijn aanzienlijk verbeterd. Zoals uit de negatieve groeicijfers aan het begin van 1998 blijkt, blijft de algemene economische toestand echter zorgen baren. De regering heeft in juli een economische strategie voor de middellange termijn vastgesteld die de coördinatie en samenhang van het economisch beleid moet verbeteren. Er zijn stappen gezet om samen met de Commissie de prioriteiten van het economisch beleid formeel te evalueren. Er zijn maatregelen genomen voor een strenger toezicht op de kapitaalmarkten en privatisering van banken. De faillissementswet is gewijzigd. Twee aanpassingen van de bankwet doen de bankwetgeving nauwer aansluiten op het acquis. Er is bescheiden vooruitgang geboekt op het gebied van de interne financiële controle. Op het vlak van de industriële herstructurering zijn weinig vorderingen gemaakt. • Versterking van de institutionele en bestuurlijke capaciteit: Er zijn geen vorderingen gemaakt met de hervonning van de overheidsdiensten. Het ministerie van Landbouw is nog niet begonnen met het verbeteren van zijn structuur. Daartegenover staat dat de Fytosanitaire administratie over voldoende personeel beschikt en goed functioneert. De uitrusting van de districtsbureaus en -laboratoria en de communicatieverbindingen met het hoofdkwartier moeten worden verbeterd. De veterinaire inspectie functioneert goed. Op het vlak van het regionaal beleid zijn goede vorderingen gemaakt met de oprichting van het Ministerie voor regionale ontwikkeling en het besluit om 14 regio's in te stellen. De regering heeft ook de beginselen inzake regionale ontwikkeling goedgekeurd en het ministerie opdracht gegeven tegen juni 1999 een strategie en regelgeving voor te leggen. Andere verbeteringen zijn de herstructurering van de met het toezicht belaste afdeling van de Nationale Bank van de Tsjechische Republiek en de oprichting van een commissie van toezicht op het effecten- en beurswezen die de kapitaalmarkten moet controleren. • Interne markt: Er is vooruitgang geboekt op het gebied van certificering en standaardisering door de inwerkingtreding op 1 september 1998 van de wet inzake technische voorwaarden voor producten en confonnileitsbeoordeling. De scheiding tussen regelgeving, standaardisering en certificering is gerealiseerd. De wetgeving vertoont echter nog een aantal hiaten. Er is geen vooruitgang geboekt bij de aanpassing van de intellectuele-eigendomsrechten. Fletzelfdc geldt voor de anti- trustwctgeving en de wetgeving inzake staatssteun en de versterking van de instantie voor toezicht op staatssteun. 44 • Justitie en binnenlandse zaken: Er valt geen echte vooruitgang te melden. Het ministerie van Binnenlandse Zaken bereidt wetgevende en organisatorische maatregelen voor ter versterking van de grensbeveiliging. • Milieu: Op milieugebied is de omzetting van het milieu-acquis in de nationale wetgeving tegen een weliswaar traag tempo voortgezet doch de inspanningen moeten worden opgevoerd, met name in de sector water en met betrekking tot de industriële verontreiniging. De ontwikkeling van uitvoeringsprogramma's in verband met specifieke richtlijnen, investeringen inbegrepen, schiet niet goed op. De Tsjechische Republiek is de prioriteiten voor de korte termijn van het Partnerschap voor toetreding niet in alle opzichten op dezelfde wijze nagekomen. Er zijn inspanningen geleverd op het vlak van economische hervormingen (maatregelen ter verbetering van het intern en extern evenwicht, verbetering van het toezicht op het bankwezen en de financiële sector), standaardisering en Certificering en het versterken van de bestuurlijke capaciteit met betrekking tot regionale ontwikkeling en op veterinair gebied. Belangrijke prioriteiten als industriële herstructurering, bestuurlijke capaciteit (hervorming van de interne markt overheidsdiensten en versterking van de (aanpassing van de wetgeving inzake intellectuele-eigendomsrechten, mededinging en vooral van uitvoeringsprogramma's) hebben echter onvoldoende aandacht gekregen. landbouwinstellingen), (grenscontroles) (ontwikkeling staatssteun), en milieu JBZ 2. Nationaal programma voor de overname van het acquis De Tsjechische regering heeft op 11 maart 1998 de eerste versie goedgekeurd van het "Nationaal Programma voor de voorbereiding van de Tsjechische Republiek op het lidmaatschap van de Europese Unie" (Nationaal programma voor de overname van het acquis). Het programma is op 31 maart 1998 aan de Commissie voorgelegd. lijnen, doch niet volledig, de Het nationaal programma is een omvattend document dat 26 hoofdstukken telt die in grote indeling van de hoofdstukken van de onderhandelingen volgt. Het document is specifiek wat de planning van de wetgeving betreft doch de kwaliteit en uitvoerigheid van de component institutionele opbouw variëren sterk van hoofdstuk tot hoofdstuk en zijn doorgaans ontoereikend. Ook de rubrieken over de tenuitvoerlegging van de tijdschema's en de nationale en Phare- begroting zijn onvoldoende ontwikkeld. De kwaliteit van de afzonderlijke hoofdstukken varieert sterk. De hoofdstukken over het vrije verkeer van werknemers, werkgelegenheid, sociale zaken, statistiek en milieu zijn goed opgesteld. Er wordt echter informatie verschaft omtrent het te weinig mededingingsbeleid, overheidsopdrachten en staatssteun; justitie en binnenlandse zaken; landbouw; vervoer; energie en in mindere mate over het vrije verkeer van goederen in de niet-geharmoniseerde sector. Het Nationaal programma voor de overname van het acquis bevat een kort hoofdstuk over de overheidsadministratie doch is niet gekoppeld aan specifieke beleidsinitiatieven en maakt geen gewag van corruptie. Het mist duidelijkheid wat betreft de op regelgeving- en budgettair gebied geplande maatregelen. Het Nationaal programma voor de overname van het acquis neemt over het algemeen de prioriteiten van het Partnerschap voor toetreding (PT) over. Prioriteiten voor de korte termijn die echter niet aan bod komen zijn: het verbeteren van de bestuurlijke capaciteit in de landbouwsector en fytosanitaire/veterinaire faciliteiten aan de buitengrenzen; het 45 systeem van jaarlijkse rapportering voor staatssteun. Prioriteiten voor de middellange termijn van het PT die niet worden behandeld zijn : versterking van de wetten die persvrijheid en gelijke toegang tot de openbare diensten waarborgen; versterking van de mededingingsautoriteiten; gegevensbescherming (administratieve kwesties); corruptie; migratiebeleid; visumbeleid; milieuaspecten van landbouw en biodiversiteit; vervoer (veiligheidsvoorschriften; inzake volksgezondheid. belastingen); aanpassing normen van de Afgezien van de prioriteiten van het PT komen de volgende gebieden van het acquis onvoldoende aan bod: een deel van het milieu-acquis; wederzijdse erkenning van beroepsbekwaamheden; een aantal vervoersrichtlijnen en de instelling van een systeem voor markttoezicht. Er wordt geen melding gemaakt van andere belemmeringen voor het handelsverkeer dan technische. Het Nationaal programma voor de overname van het acquis blijft vrij vaag over consumentenbescherming. De politieke criteria worden onvoldoende behandeld. Het Roma-vraagstuk wordt summier behandeld. Zodra de Tsjechische autoriteiten het Nationaal programma voor de overname van het acquis hebben herzien zal de Commissie haar standpunt bepalen ten aanzien van het document en dat in de loop van de tweede helft van 1999 bij de herziening van het Partnerschap voor toetreding aan de Raad mededelen. 46 BIJLAGE STATISTISCHE GEGEVENS 47 STATISTISCHE GEGEVENS 1993 1994 1995 1996 1997 Basisgegevens x 1000 Bcvolking (eind van de pcriodc) 1000 ha 10334 10333 10321 10309 10299 Totale oppervlakte Nationalc rekcningcn Bruto binncniands product in lopende prijzen 7886 7887 7887 7887 7887 mld. Tsjechische koruna 1002,3 1148,6 1348,7 1532,6 1649,5 mltl. ecu Bruto binncniands product in lopende prijzen 29,4 33,5 38,8 44,5 45,9 ecu per hoofd van bevolking Bruto binncniands product in lopende prijzen 2800 3200 3800 4300 4500 Producticstructuur - Laudbouw - Industrie - Bouwnijvcrheid - Dicusten Uitgavcnstructuur - Consumptievc bestedingen - huishoudens en lZW's t. b. v. huishoudens - ovcrhcid - Bruto-invcstcringcn in vastc activa Hî % van totale bruto toegevoegde waarde : '• '• •' 4,6 33,6 8,1 53,7 : : '• : : : "• : % van bruto binnenlands product : '• : : 70,4 71,5 71,6 49,5 50,4 51,4 20,9 21,1 20,2 32,8 33,0 30,7 : *• : : : : : : - Uitvoer van goederen en diensten - lnvoer van goederen en diensten : : : •' 56,0 53,4 57,6 60,5 60,4 63,0 wijziging t. o. v. voorgaande jaar in % Bruto binncniands product 0,6 2,7 6,4 3,9 1,0 koopkrachtpariteitcn Bruto binncniands product per hoofd van de bcvolking 9900 10800 11600 12000 Inflatic wijziging t. o. v. voorgaande jaar in % Indexcijfcr van de consumpticpnjzcn 20,8 10,0 9,1 8,8 8,6 Bctalingsbalans -Uitvoer van goederen -lnvoer van goederen min. ecu 12127 13453 16420 17084 12529 14602 19237 21714 -Saldo van de handclsbalans -402 -1148 -2817 -4628 -Diensten (nctto) -Inkomcn (netto) -inkomcnsovcrdrachten (netto) 3167 3939 3732 4933 -100 75 -18 107 -80 -569 437 302 -waarvan: inkomcnsovcrdrachten van de ovcrheid 79 102 -Saldo van de lopende rckening 437 -654 -1050 -3386 -Reserves (inch goud) -Reserves (excl. goud) 4079 5649 11119 10443 9089 3396 4996 10533 9858 8815 Opcnbarc financien % van het bruto binncula nds product Tckort/overschot van de ovcrheid 0,4 -1,3 -1,2 -1,8 Buitcnlandsc schuld (bruto) 22,8 25,6 22,4 49 Financielc indicatorcn Monetaire aggregaten - Ml - M2 - Totaal krediet Gcmiddelde korte rente - op Icningen - op deposito's 1993 1994 1995 1996 1997 mld. ecu 8 11,7 12,3 13,2 11 20,9 24,3 31,1 33,7 30,9 % per jaar 7 7,1 6-0 6,8 8,1 14,1 13,1 12,8 12,5 13,4 Wissclkocrscn met ecu (1 ccu=. nationale valuta) - Gcmiddelde voor de pcriodc 34,138 34,24 34,773 34,457 35,93 - Eind van dc pcriode 33,42 34,501 34,944 34,247 38,027 - Effectief wisselkocrsindexci jfer Buitcnlandsc handcl min. ecu lnvoer Uitvoer Saldo Ruilvoct lnvoer uit EU-15 Uitvoer naar EU-15 Bcvolking Natuurlijkc groci 12482 14657 12351 13628 -132 -1029 -2758 -4574,9 -3882,6 zelfde periode voorgaand ejaar=100 103,5 103,3 101,7 99,3 100,7 % van het totaal 42,6 45 61,1 62,4 61,5 41,6 45,2 60,9 58,2 59,9 per 1000 personen 0,3 -1,0 -2,1 -2,2 : 50 Migratie (netto) 0,5 1,0 1,0 1,0 : per 1000 levendgeborenen Zuigclingenstcrfte 8,5 7,9 7,7 6,0 5,9 bij de geboorte Levensvcrwachting : manncn 69,3 69,5 70,0 70,4 70,5 vrouwen 76,4 76,6 76,9 77,3 77,5 Arbcidsmarkt % van de arbeidskrachten Bcroepsbevolking (ILO-methodc) 63,3 63,3 61,7 61,0 61,1 Werkloosheidscijfcr (ILO-mcthode): Totaal 3,9 <25jaar <25jaar Gcmiddcid aantal werkzame pcrsonen naar bedrijfstak NACE (arbeidskrachtcncnquctc) 3,8 7,7 3,0 4,1 7,9 3,3 % van totaal 3,5 6,2 3,0 4,7 8,4 4,0 6,3 5,8 32,5 31,8 9,5 9,8 51,7 52,6 km per 1000 kin2 120 119 120 120 120 km Autosnelwegen : : 414 423 506 Industrie en landbouw voorgaande jaar = = 100 Volumc-indcxcijfers van de industricle productic 94,7 102,1 109,2 102 104,5 Indcxcijfcrs van dc bruto-landbouwproductic 97,7 94 105 98,6 94,9 51 - Land- en bosbouw - Industrie - Bouwnijverhcid - Diensten Infrastructuur Spoorwcgnet Opmerkingen over de methoden Bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking in KKS: Herziene gegevens, waarbij gebruik is gemaakt van de nieuwe KKP-resultaten uit het International Comparison Project van 1996. Invoer en uitvoer (lopende prijzen): De gegevens zijn gebaseerd op de "speciale handel", waarbij de buitenlandse handel de goederen omvat die de douanegrens van het land passeren. De handelsgegevens omvatten niet de rechtstreekse wederuitvoer, de handel in diensten en de handel met vrije zones en evenmin de handel in licenties, knowhow en octrooien. De waarde van de buitenlandse handel heeft betrekking op de marktwaarde van de goederen en de bijkomende kosten (vracht, verzekering enz. ). Voor het goederenverkeer wordt de Gecombineerde Nomenclatuur als goederenclassificatie gebruikt. De invoer wordt op fob-basis geregistreerd op de dag dat de goederen in het land in het verkeer worden gebracht. De uitvoer wordt op fob-basis geregistreerd. Eurostat heeft de nationale valuta omgerekend in Amerikaanse dollar aan de hand van het jaargemiddelde van de wisselkoersen van het Internationale Monetaire Fonds. Ruilvoet: De cijfers zijn berekend uitgaande van 1994 = 100, door deflatie van tien SITC-groepen met lopende gewichten van het betreffende kwartaal. Invoer en uitvoer met EU-15: Door de Tsjechische Republiek opgegeven cijfers. Voor 1993 en 1994 hebben de gegevens uitsluitend betrekking op de handel met EU-12. Beroepsbevolking (%) (ILO-methode): Aandeel van de arbeidskrachten in de totale bevolking van 15 jaar en ouder. Werkloosheidscijfer (ILO-methode): Aandeel van de werklozen in het totale aantal arbeidskrachten. Deze twee gegevens zijn ontleend aan de stcekproefenquête naar de arbeidskrachten met inachtneming van de volgende ILO-definities en -aanbevelingen: Arbeidskrachten: Werkenden en werklozen in de zin van onderstaande ILO-deflnities. Werkenden: Iedereen van 15 jaar en ouder die gedurende de referentieweek ten minste één uur voor loon of een andere beloning heeft gewerkt als werknemer, ondernemer, lid van een coöperatie of meewerkend gezinslid. Leden van de strijdkrachten en vrouwen met ouderschapsverlof zijn inbegrepen. 52 Werklozen: Iedereen van 15 jaar en ouder die gelijktijdig voldoet aan alle drie voorwaarden die de ILO-definitie voor classificatie als werkloze stelt: (i) geen werk hebben, (ii) actief werk zoeken en (iii) beschikbaar zijn om binnen twee weken met werken te beginnen. Om praktische redenen kwamen de kwartalen van de enquêtes tot eind 1997 niet overeen met die van het kalenderjaar, maar vielen ze één maand eerder. Tot eind 1995 behoorden dienstplichtigen niet tot de werkenden, personen met aanvullend ouderschapsverlof daarentegen wel. Vanaf begin 1996 vallen dienstplichtigen wel onder de werkenden, maar personen met aanvullend ouderschapsverlof niet. In 1998 worden de gegevens met terugwerkende kracht nog eens berekend overeenkomstig de vergelijkbare ILO-methode. De gegevens voor 1994 en 1995 zijn al opnieuw berekend, maar enkel voorlopig, d. w. z. ze kunnen nog veranderen nadat alle cijfers opnieuw zijn berekend (methodologische correcties en overschakeling op de kwartalen van het kalenderjaar). aantal Gemiddeld NACE (arbeidskrachtenenquête): Deze indicator is met inachtneming van de ILO-definities en -aanbevelingen ontleend aan de steekproefenquête naar de arbeidskrachten. bedrijfstak werkzame personen naar Volume-indexcijfers van de industriële productie: De industriële productie omvat de winning van delfstoffen, de industrie en de productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en water (overeenkomstig de NACE Rev. l, secties C, D en E). In 1993 en 1994 was het indexcijfer van de ^otale industriële productie gebaseerd op een volledige telling van de bedrijven met 25 of meer werknemers en op schattingen op basis van driemaandelijkse steekproefenquêtes bij bedrijven met maximaal 24 werknemers en bij natuurlijke personen die een ambacht uitoefenen, maar niet in het handelsregister zijn ingeschreven. De indexcijfers voor de bedrijfstakken bestreken daarentegen tot eind 1994 uitsluitend ondernemingen met 25 of meer werknemers. Sinds 1995 wordt de industriële output gemeten op basis van een volledige telling van ondernemingen met 100 of meer werknemers. De output van ondernemingen met maximaal 99 werknemers en van natuurlijke personen zonder rechtspersoonlijkheid wordt gemeten op basis van een driemaandelijkse steekproefenquête. Aldus wordt een schatting gemaakt voor de gehele output. Het indexcijfer van de industriële productie (IIP) wordt vanaf 1996 berekend volgens een nieuwe methode, waarbij rekening wordt gehouden met de internationale normen. Dit indexcijfer bestrijkt 88,6% van de industriële activiteit in de Tsjechische Republiek. Het IIP vervangt het indexcijfer van de goederenproductie, die tot 1995 in gebruik was. Vóór oktober 1997 werd het voor de Tsjechische Republiek gepubliceerde IIP berekend aan de hand van maandelijkse en cumulatieve jaarlijkse HP's, die waren gebaseerd op gewichten voor 1993 (IIP 1996/95) en 1995 (IIP 1997/96). In oktober 1997 werd de methode door het Tsjechische bureau voor de statistiek herzien. De herziening bestond in de vaststelling van een nieuw basisjaar voor de indexcijfers (maandgemiddelde 1995 = 100). Het maandelijkse basis-IIP werd vervolgens gebruikt voor de berekening van cumulatieve HP's (die niet voor seizoensinvloeden worden gecorrigeerd). 53 Volume-indexcijfers van de bruto-landbouwproductie: De indexcijfers zijn gebaseerd op de waardering van alle producten van de brutolandbouwproductie afzonderlijk in constante prijzen van 1989. 54 Bronnen Basisgegevens, nationale rekeningen, buitenlandse handel, bevolking, arbeidsmarkt, infrastructuur, industrie en landbouw: New Cronos. Reserves en financiële indicatoren: Waar mogelijk is de vragenlijst van eenheid B-4 van Eurostat over monetaire en financiële statistieken als bron gebruikt. Aan de toetredende landen is gevraagd regelmatig een bijwerking van de tabellen in de vragenlijst te verstrekken. De volgende statistieken worden bestreken: officiële valutareserves, monetaire aggregaten, rente en wisselkoersen. Indien deze gegevens niet beschikbaar waren, is 'International Financial Statistics' van het IMF als bron gebruikt. De Europese Commissie (DG II) wordt waar mogelijk als bron voor de ecu- wisselkoersen gebruikt. Voor de bruto buitenlandse schuld is "External Debt Statistics" van de OESO als bron gebruikt. Voor het tekort/overschot van de overheid zijn de toetredende landen nog niet in staat betrouwbare gegevens te verstrekken. Eenheid B-4 werkt nauw met deze landen samen om hun op de nationale rekeningen gebaseerde statistieken van de overheidsfinanciën te verbeteren. Nu wordt nog een benadering van het tekort/overschot van de overheid ontleend aan het "Government Finance Statistics Yearbook" van het IMF (zie hieronder voor een toelichting op de methoden). 55 ISSN 0254-1513 COM(98) 708 def. DOCUMENTEN NL 01 02 06 11 Catalogusnummer : CB-CO-98-650-NL-C Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg