title: Groenboek over het radiospectrumbeleid in samenhang met verschillende beleidsterreinen van de Europese Gemeenschap zoals telecommunicatie, omroep, vervoer en O&O

eurovoc_concepts:
EU policy
broadcasting
common transport policy
research and development
telecommunications

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 09. 12. 1998 COM(1998) 596 def. (door de Commissie ingediend) Groenboek over het radiospectrumbeleid Samenvatting SAMENVATTING ACHTERGROND: ECONOMISCHE EN POLITIEKE BETEKENIS VAN HET RADIOSPECTRUM Het radiospectrum vormt de ruggengraat voor een brede reeks van industriële activiteiten in sectoren zoals telecommunicatie, omroep, vervoer, O&O en diensten van algemeen belang. Daarom is het ook van groot economisch belang, zowel in termen van marktwaarde als wat betreft werkgelegenheid. Omdat een groot deel van deze sectoren onder het Gemeenschapsbeleid valt, heeft de Europese Gemeenschap veel belang bij de ontwikkeling van een samenhangend radiospectrumbeleid. Ofschoon de rechtstreekse inbreng van het spectrum in bovenstaande activiteiten varieert, is het radiospectrum een onmisbare en steeds schaarsere hulpbron geworden. In economische termen wordt de waarde van het radiospectrum bepaald door de waarde van de diensten die met behulp daarvan kunnen worden geleverd. Toch wordt de waarde van het radiospectrum in het huidige spectrumbeheer in het algemeen niet als een doorslaggevende factor beschouwd. De wijze waarop beslissingen worden genomen en prioriteiten worden vastgesteld die het gebruik en de gebruikers van het radiospectrum betreffen, is voor de Europese Gemeenschap om de volgende drie redenen van het grootste belang: • Succes op een aantal belangrijke sectoriële beleidsterreinen van de Europese Gemeenschap (telecommunicatie, omroep, vervoer, O&O, enz. ) is alleen mogelijk als er voldoende frequentieruimte beschikbaar is en als die voldoende beschermd wordt. • Beslissingen over de toegang tot het radiospectrum moeten in overeenstemming zijn met een aantal sporen van het horizontale beleid van de Gemeenschap, met name ondersteuning van de ontwikkeling van de interne markt, waarborging van de concurrentie en behoud en ontwikkeling van maatschappelijke verworvenheden en openbaar belang op Gemeenschapsniveau. • Omdat het radiospectrum steeds intensiever wordt gebruikt voor commerciële activiteiten, dient er internationale handelsvoorschriften en -verplichtingen met betrekking tot de relevante goederen en diensten. Deze voorschriften zijn van belang voor de internationale verplichtingen van de Europese Gemeenschap en de lidstaten. te worden gehouden met de rekening DOELSTELLINGEN EN KERNPUNTEN: BELANGEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP IN VERBAND MET HET RADIOSPECTRUM Vanuit het standpunt van de Europese Gemeenschap omvatten de beleidsdoelstellingen in verband met de beschikbaarheid van en toegang tot het radiospectrum: • • bevordering van de ontwikkeling van nieuwe diensten om tegemoet te komen aan de behoeften van consument en overheid; bevordering van de ontwikkeling van de interne markt en de concurrentie op het gebied van radiocommunicatieapparatuur en -diensten, in het bijzonder in de context van de introductie en exploitatie van pan-Europese en wereldwijde systemen en diensten; • realisatie van de doelstellingen van het openbaar beleid op punten zoals veiligheid-, culturele en maatschappelijke aspecten, enz. ; 4^ Groenboek over het radiospectrumbeleid Samenvatting • • • verdediging van de belangen van de Gemeenschap bij multilaterale en bilaterale onderhandelingen over het radiospectrum; bevordering van technologische innovatie en ondersteuning van het Europese concurrentievermogen; in ruimere zin ontwikkeling van economische groei, werkgelegenheid en welvaart in het algemeen. Met deze algemene doelstellingen in gedachten dient aandacht te worden geschonken aan bepaalde kernpunten die verband houden met de wijze waarop frequentieruimte beschikbaar wordt gesteld: s Er moet worden gezorgd voor voldoende frequentieruimte voor pan-Europese radiosystemen, diensten en apparatuur. s In het radiospectrumbeleid moet het juiste evenwicht tussen commerciële en openbare belangen worden gevonden. s De economische waarde van het radiospectrum als schaars goed moet tot uitdrukking komen. S Er moet rechtszekerheid worden geboden wat betreft de beschikbaarheid en gebruik van het frequentiespectrum. •s Er moeten open, transparante, objectieve en niet-discriminerende procedures komen die op basis van concurrentie toegang bieden tot radiocommunicatiediensten en -apparatuur. s Er moet voor efficiënt gebruik van radiofrequenties worden gezorgd. s De regelgeving inzake het radiospectrum moet de concurrentie en technologische innovatie bevorderen. s De ontwikkeling van schaalvoordelen moet worden gesteund ten behoeve van de introductie van nieuwe apparatuur die is afgestemd op de wensen van de gebruikers. s Er moet worden gezorgd voor samenhang tussen het radiospectrumbeleid en het normalisatiebeleid. REDENEN VOOR EEN NIEUWE AANPAK: DE GEWIJZIGDE CONTEXT VAN HET RADIOSPECTRUMBELEID Technologische ontwikkelingen, markttrends en koerswijzigingen in beleid en regelgeving - alle nauw met elkaar verweven - hebben aanzienlijke invloed op de beschikbaarheid van frequentieruimte en maken de beschikbaarstelling van frequentieruimte voor nieuwe toepassingen en de harmonisatie van het radiospectrum steeds complexer. Ofschoon een groot deel van deze ontwikkelingen nog niet ten einde is, leiden zij nu al tot de volgende veranderingen: s Door de convergentie van de verschillende diensten die van het radiospectrum gebruikmaken en de ontwikkeling van nieuwe systemen die uiteenlopende diensten bundelen wordt de indeling van spectrumgebruikers en de daaruit voortvloeiende voorwaarden voor toegang tot het spectrum betwist. traditionele s Door de mondialisering van diensten en marktspelers (door allianties of wereldwijde ontplooiing van activiteiten) heeft het radiospectrumbeleid er een dimensie bij gekregen. •s Het groeiende aandeel van commerciële toepassingen die op het radiospectrum zijn aangewezen, deels als gevolg van de liberalisering, betekent dat commerciële toepassingen nu met niet-commerciële toepassingen (inclusief toepassingen van algemeen nut) wedijveren als het gaat om toegang tot het radiospectrum; ook toepassingen in verschillende sectoren beconcurreren elkaar bij het verwerven van toegang tot het frequentiespectrum. il 1b Groenboek over het radiospectrumbeleid Samenvatting S Beslissingen over het radiospectrum hebben vérstrekkende gevolgen voor de krachtsverhoudingen tussen de marktspelers, niet alleen degenen die op het radiospectrum zijn aangewezen, maar ook de gebruikers van op radiocommunicatie gebaseerde en niet op radiocommunicatie gebaseerde infrastructuurvoorzieningen. In het laatste geval beperken de gevolgen van beslissingen over het radiospectrum zich niet tot spectrumtoegang maar kunnen zij ook ingrijpende structurele veranderingen op de markt meebrengen. •/ Beslissingen over het gebruik van de frequentieruimte beïnvloeden de prestaties van een maatschappij niet in alleen in economische termen, maar in toenemende mate ook'wat betreft het industriële concurrentievermogen en de innovatiecapaciteit. DE UITDAGING: EEN SAMENHANGEND RADIOSPECTRUMBELEID Op EU-niveau wijzen onder meer de volgende factoren erop dat het tijd is om na te gaan of het huidige klimaat voor het radiospectrumbeleid geschikt is om de belangen van de te verdedigen en of het de noodzakelijke communautaire Europese Gemeenschap benadering van het spectrumbeleid mogelijk maakt: s Samenhang van de voorwaarden voor toegang tot het radiospectrum voor diensten van op het niveau van de Gemeenschap: Vooral de mondialisering radiocommunicatiesystemen, d. w. z. de introductie van pan-Europese of wereldwijde systemen die op het radiospectrum zijn aangewezen, maakt een efficiënt spectrumbeer noodzakelijk zodat vertraging of nodeloze belemmeringen bij de introductie en verspreiding van dergelijke systemen ten gevolge van een niet geharmoniseerde spectrumindeling in de Gemeenschap kunnen worden voorkomen. s Behoud van de samenhang binnen het huidige regelgevingsklimaat in de Gemeenschap: In sommige van de belangrijkste sectoren waarin van het radiospectrum gebruik wordt gemaakt, gelden voorschriften van de Gemeenschap. Dit geldt bijvoorbeeld voor de telecommunicatie maar ook, wat sommige aspecten betreft, voor de omroepsector. Een divergerende koers ten aanzien van de planning, de toegang en het gebruik van het radiospectrum maakt het moeilijk de samenhang binnen het regelgevingskader op het niveau van de Gemeenschap te bewaren. In het geval van wereldwijde systemen waarvoor frequentieruimte nodig is, zou een samenhangende benadering op het niveau van de Gemeenschap de positie van de Europese Gemeenschap bij de internationale coördinatie en onderhandelingen versterken. s Een samenhangende en uitgebalanceerde benadering voor alle de sectoren: Het radiospectrumbeleid van de Gemeenschap heeft zich tot dusver ontwikkeld op basis van afzonderlijke sectoriële overwegingen en werd, behalve wat telecommunicatie betreft, behandeld as een thema waarvoor geen specifieke regelgeving nodig was. Overwogen moet worden een samenhangend en uitgebalanceerd beleid voor alle sectoren te voeren om botsingen tussen de radiospectrumbehoeften van verschillende sectoriële activiteiten zo veel mogelijk te vermijden, zeker op terreinen die onder het beleid van de Gemeenschap vallen. s Radiospectrumbeleid in samenhang met de interne markt: Het huidige radiospectrumbeheer van de CEPT wordt van oudsher door technische overwegingen bepaald. Gezien het toenemende belang van commerciële toepassingen dient evenwel meer rekening te worden gehouden met marktoverwegingen. In het licht van de steeds verdergaande marktintegratie kleeft aan het radiospectrumbeleid, bijvoorbeeld wat de toegangsvoorwaarden betreft, onvermijdelijk ook een communautaire dimensie, vooral als de spectrumgebruikers wereldwijd opereren. Niet alleen overwegingen in verband met de interne markt spelen een rol, ook andere belangen, zoals het concurrentievermogen van de industrie van de Gemeenschap, staan op het spel. s Radiospectrum in samenhang met de wereldwijde handel: De Europese Gemeenschap wordt vanwege haar taak op het gebied van de buitenlandse handel -tc Groenboek over het radiospectrumbeleid Samenvatting haar door vaker steeds over radiospectrumkwesties. Om hierop te kunnen reageren moet het standpunt van de Gemeenschap over het gebruik van het radiospectrum duidelijk worden gedefinieerd, zodat dit zowel in bilaterale contacten als binnen de wereldwijde organisaties kan worden verdedigd. handelspartners voornaamste benaderd DISCUSSIEPUNTEN: KERNTHEMA'S De punten waarover in dit groenboek om commentaar wordt gevraagd1, zijn ingedeeld in de volgende kernthema's, die voor het spectrumbeleid essentieel worden geacht: 1. Strategische planning van het gebruik van de frequentieruimte De Europese Commissie wenst reacties te ontvangen over de strategische planning van het radiospectrumgebruik in de Europese Gemeenschap, vooral wat betreft de volgende punten: Wat moet deze planning omvatten en welke informatie is ervoor nodig? Is er behoefte aan een politieke en tot planning van het radiospectrumgebruik voor pan-Europese diensten? In hoeverre is een geharmoniseerde benadering van de Gemeenschap noodzakelijk om als onderdeel van de planning van het radiospectrum een refarming- en substitutiebeleid te ontwikkelen en uit te voeren? juridische verplichting 2. Harmonisatie van de radiospectrumindeling De Europese Commissie wenst reacties te ontvangen over de harmonisatie van het radiospectrum in de Europese Gemeenschap en in breder verband. Is voorafgaande overeenstemming van harmonisatiemaatregelen en op basis van welke criteria moeten deze worden vastgesteld? Welke mate van rechtszekerheid moet bij de uitvoering van dergelijke maatregelen door de lidstaten worden geboden? de Gemeenschap noodzaak nodig over van de 3. Radiospectrumtoewijzing en vergunningen De Europese Commissie wenst reacties te ontvangen over radiospectrumtoewijzing en vergunningen, vooral met betrekking tot het meest geschikte mechanisme om voor een efficiënt gebruik van het radiospectrum en een geharmoniseerde introductie van pan- Europese diensten te zorgen. In hoeverre is een communautaire aanpak voor de exploitatie van en eventuele handel in frequentieruimte noodzakelijk en voor wat betreft de eventuele kosten van een relocatie van de huidige spectrumgebruikers? Wat is de mate van rechtszekerheid die op het niveau van de Gemeenschap moet worden geboden? 4. Radiocommunicatieapparatuur en -normen De Europese Commissie wenst reacties te ontvangen over de relatie tussen het Gemeenschapbeleid inzake radiocommunicatieapparatuur, normen en radiospectrum, met bijzondere aandacht voor de samenwerking tussen de normalisatie-instellingen en de instanties voor radiospectrumbeheer, alsmede voor spectrumbeheersmaatregelen op het operationele niveau. 5. Het institutionele kader voor radiospectrumcoördinatie De Europese Commissie wenst reacties te ontvangen over de vraag of de huidige institutionele afspraken over coördinatie van het radiospectrum voldoende beantwoorden aan de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap, d. w. z. bijdragen aan de economische groei, werkgelegenheid en welvaart, de technologische innovatie en de ontwikkeling van nieuwe diensten stimuleren, de concurrentie op de interne markt bevorderen en het concurrentievermogen van Europa bij de realisatie van pan-Europese en wereldwijde radiosystemen verbeteren. Zie de gedetailleerde vragen onder de betreffende titels in hoofdstuk 4 van het groenboek. IV u Groenboek over het radiospectrumbeleid Samenvatting ALGEMENE CONTEXT VAN HET GROENBOEK: AANVERWANTE DISCUSSIES Het doel van het groenboek is te bepalen wat de beste aanpak voor het spectrumbeleid op communautair niveau is en hoe deze het best kan worden gerealiseerd. Tevens zullen de resultaten van het groenboek van nut zijn bij de diverse specifieke discussies die momenteel plaatsvinden. van over de convergentie telecommunicatie, media en In het groenboek informatietechnologie is al ingegaan op bepaalde aspecten van het radiospectrum voor specifieke sectoren. De bevindingen dienen in de context te worden geplaatst van een algemene aanpak van het radiospectrumbeleid, die in het onderhavige groenboek wordt besproken. Omgekeerd zal de discussie over het spectrumbeleid ook kunnen profiteren van de discussie over de convergentie, bijvoorbeeld wanneer wordt gesproken over de ontwikkeling in de categorieën toepassingen en gebruikers of de definitie van algemeen belang op de convergerende gebieden. Deze resultaten zijn van belang om aanbevelingen te kunnen doen over geschikte voorwaarden voor toegang tot het radiospectrum. Voor de telecommunicatiesector zal bij de herziening van de doelmatigheid van het regelgevingskader voor de telecommunicatie ("de herziening van 1999"), waarvoor de voorbereidingen al aan de gang zijn, gebruik worden gemaakt van de resultaten van de discussie over het radiospectrum om na te gaan waar de bestaande regelgeving moet worden aangevuld of herzien ter ondersteuning van de tenuitvoerlegging van een radiospectrumbeleid van de Gemeenschap. In de vervoerssector overweegt de Gemeenschap momenteel de Europese bijdrage aan wereldwijde satellietnavigatiesystemen (GNSS) op te voeren. Deze systemen maken niet alleen diensten van algemeen belang (navigatie, plaatsbepaling, tijdreferenties), maar ook diensten met een hoge potentiële commerciële waarde mogelijk. Zij kunnen ook de grondslag vormen voor een reeks van industriële of commerciële activiteiten. De indeling en de bescherming van het radiospectrum moeten bij besprekingen in Europees en internationaal verband worden gegarandeerd zodat een dergelijk initiatief kan worden genomen. Op middellange termijn zal het groenboek over het radiospectrumbeleid nuttig zijn om te bepalen hoe op praktische wijze kan worden voldaan aan de specifieke behoeften van deze sector in termen van coördinatiemethoden en bescherming van het radiospectrum in het kader van een algemene benadering van het radiospectrumbeleid, d. w. z. een benadering die voor alle sectoren geldt. De neerslag van de thema's die in dit groenboek aan de orde worden gesteld zal ook nuttig blijken bij de uitstippeling van een optimale strategie voor de internationale onderhandelingen over radiofrequenties op de volgende Wereldradioconferentie WRC-2000. De Commissie heeft in een voorgaande mededeling de belangrijkste agendapunten voor deze conferentie gepresenteerd en gedetailleerd aangegeven hoe deze met het Gemeenschapsbeleid samenhangen. De resultaten van het overleg over dit groenboek zullen van dienst zijn bij het bepalen van het standpunt van de Gemeenschap over de kernthema's van de conferentie. Ie Green Paper on Radio Spectrum Policy Table of Content INHOUD 1. INLEIDING 2. ECONOMISCHE EN POLITIEK BETEKENIS VAN HET RADIOSPECTRUM 2. 1. De radiocommunicatiemarkt 2. 2. Beleidsterreinen van de Gemeenschap waarop het radiospectrum een rol speelt 2. 3. Factoren die voor verandering pleiten 3. EU-RADIOSPECTRUMBELEID: HUIDIGE SITUATIE 3. 1. Uitstippeling van het EU-radiospectrumbeleid 3. 2. Huidige rol van de Gemeenschap in het radiospectrumbeleid 4. EU-RADIOSPECTRUMBELEID: DISCUSSIETHEMA'S (1) (2) (3) (4) (5) Strategische planning van het gebruik van het radiospectrum Harmonisatie van de radiospectrumindeling Radiospectrumtoewijzing en vergunningen Radiocommunicatieapparatuur en -normen Het institutionele kader voor radiospectrumcoördinatie 5. CONCLUSIES 1 4 4 8 10 13 13 14 17 17 18 19 21 22 24 BIJLAGE I: BELEIDSTERREINEN VAN DE EG WAARVOOR HET RADIOSPECTRUM RELEVANT IS BIJLAGE II: EU-RADIOSPECTRUMBELEID BIJLAGE III: LIJST VAN AFKORTINGEN I - VI I - X I - II if Hoofdstuk I Inleiding 1. INLEIDING Het radiospectrum is de ruggengraat voor activiteiten in de Europese Gemeenschap op beleidsterreinen zoals mobiele en satellietcommunicatie, omroep, vervoer en O&O. Deze terreinen hebben zich in de afgelopen jaren ontwikkeld tot speerpunten van groei voor de Europese Gemeenschap. Omdat de informatiemaatschappij onmiddellijke toegang tot en verspreiding van informatie, ongeacht tijd of plaats, vereist, wordt het radiospectrum een steeds belangrijkere factor voor de ontwikkeling van de Europese economie. De vraag naar frequentieruimte neemt gestaag toe als gevolg van de ontwikkelingen in de technologie, op de markt en binnen de regelgeving. Dit wordt niet gecompenseerd door nieuwe ruimte in het spectrum die vrijkomt dankzij de invoering van nieuwe en efficiëntere technologieën radiocommunicatiesystemen voor de omroep en mobiele/persoonlijke communicatie). Het gevolg is dat radiofrequenties steeds schaarser worden. Omdat het radiospectrum overbezet raakt, zullen keuzes moeten worden gemaakt om de vraag naar en het aanbod van frequentieruimte met elkaar in evenwicht te brengen. (bijvoorbeeld digitale een gespecialiseerde Voor het gebruik van het radiospectrum gelden regels. Omdat radiogolven niet bij de landen door de geschiedenis heen het gebruik van het grenzen stoppen, hebben radiospectrum gecoördineerd in het verband van de Internationale Telecommunicatie-unie (ITU), de Wereldradioconferenties (WRC's) van de ITU stellen 186 landen om de twee jaar maatregelen vast om het gebruik van het radiospectrum internationaal te harmoniseren. Dit is nodig om schaalvoordelen te bereiken bij de productie van radiocommunicatieapparatuur, de wereldwijde beschikbaarheid van diensten te bevorderen en onaanvaardbare interferentie tussen de uitzendingen van verschillende gebruikers te voorkomen. Op regionaal en nationaal niveau wordt deze coördinatie nog eens verfijnd. de Verenigde Naties. Op instelling van In Europa coördineren 43 landen, waaronder de lidstaten, het gebruik van het radiospectrum in het kader van de Europese Conferentie van PTT-administraties (CEPT). De CEPT stelt ook harmonisatiemaatregelen vast, die de lidstaten van de CEPT op vrijwillige basis uitvoeren. Zowel de ITU/WRC als de CEPT houden zich met alle toepassingen van het radiospectrum bezig, telecommunicatie, omroep, vervoer en O&O inbegrepen. Behalve wat betreft het radiospectrum voor mobiele en persoonlijke communicatie betreft, waarvoor regelgeving van de Gemeenschap bestaat, vertrouwt de Europese Gemeenschap doorgaans op het werk dat in ITU/WRC- en CEPT-verband heeft plaatsgevonden om de voor pan-Europese en wereldwijde levering van diensten en goederen noodzakelijke harmonisatie van het radiospectrum te bereiken. De toewijzing van frequenties aan individuele gebruikers gebeurt op nationaal niveau, zij het onder bepaalde voorwaarden die binnen de Wereldhandelsorganisatie (WTO) en de Europese Gemeenschap zijn afgesproken. Omdat de vraag frequentieruimte is gestegen, zijn ook de coördinatie- en beheerstaken in vergelijking met voorheen complexer geworden. Vroeger coördineerden landen het gebruik van het radiospectrum namens een zeer beperkt aantal spectrumgebruikers en op basis van technische overwegingen, d. w. z. voor defensie en openbare telecommunicatie- en omroeporganisaties, die voornamelijk op nationaal niveau actief waren. het voor klimaat Het veranderd. radiospectrumbeleid Radiocommunicatiediensten en -apparatuur worden voor de wereldwijde markt in plaats van voor de nationale markt ontwikkeld. De traditionele gebruikers van het radiospectrum die openbare diensten op nationaal niveau verzorgen, moeten bij de toegang tot het radiospectrum nu 'wedijveren met een groeiend aantal wereldwijd opererende commerciële spelers, vooral op de gebieden telecommunicatie en omroep. Beschikbaarheid van frequentieruimte ontwikkelt zich tot een sleutelfactor bij handelsbesprekingen. Al deze ingrijpend is ^ Hoofdstuk I Inleiding erop wijzen ontwikkelingen bij radiospectrumbeleidskwesties noodzakelijk is om internationale introductie en levering van diensten en apparatuur mogelijk te maken. Daarom is het essentieel ervoor te zorgen dat er bij besprekingen over de toegang tot het radiospectrum terdege rekening wordt gehouden met de belangen van de Europese Gemeenschap en al haar lidstaten. samenwerking internationale dat Als gevolg van het gewijzigde klimaat voor het radiospectrumbeleid, ziet de Europese Gemeenschap zich voor de volgende belangrijke uitdagingen gesteld: > Bij de strategische planning van het gebruik van het radiospectrum dient nu rekening te worden gehouden met uiteenlopende belangen en behoeften van een groeiend aantal nieuwe systemen en commerciële en niet-commerciële spelers die wereldwijd opereren. > Ten gevolgen van de mondialisering landen en is voor de indeling ("allocation") en harmonisatie van het gebruik van het radiospectrum steeds meer internationale radiospectrumgebruikers hebben samenwerking nodig, maar verschillende prioriteiten ten aanzien van de diensten waarvoor internationaal geharmoniseerde frequentieruimte beschikbaar moet worden gesteld. Het maken van afwegingen tussen de uiteenlopende belangen van commerciële en niet- commerciële gebruikers en tussen de prioriteiten van afzonderlijke landen is meer dan een zuiver technische kwestie van spectrumbeheer. Recentelijk is bij de ITU/WRC-onderhandelingen gebleken dat het moeilijk is gemeenschappelijke doelstellingen na te streven als de Europese Gemeenschap zich niet als een blok opstelt en haar voorstellen geen politieke rugdekking krijgen. > De toewijzing ("assignment") van frequentieruimte aan individuele gebruikers dient te zijn gebonden aan redelijke voorwaarden. De vraag naar frequentieruimte is dermate toegenomen dat overheden steeds vaker een vergoeding voor het gebruik van het radiospectrum verlangen om uitdrukking te geven aan de marktwaarde en de feitelijke behoefte aan de te leveren dienst. Deze benadering is op kritiek gestuit aangezien dit de technologische innovatie en de concurrentie kan belemmeren en de prijzen voor de consument mogelijk opdrijft. De internationale introductie en exploitatie van diensten kan hiervan hinder ondervinden aangezien vergunningen moeten worden aangevraagd in afzonderlijke landen, die de procedures frequentietoewijzing hanteren. uiteenlopende voorwaarden bovendien voor en > De beschikbaarheid en het gebruik van radiocommunicatieapparatuur over de grenzen heen is alleen mogelijk als het radiospectrum geharmoniseerd wordt en er gemeenschappelijke normen bestaan om de te garanderen. Toezicht op het gebruik van radiocommunicatieapparatuur en op de markten wordt steeds belangrijker en zal een steeds grotere inspanning vergen van de overheden, die daarbij moeten worden gesteund door de industrie en de radiospectrumgebruikers. interoperabiliteit > De institutionele regelingen voor coördinatie, planning en harmonisatie van het gebruik van het radiospectrum werden destijds zo opgezet dat rekening kon worden gehouden met de belangen van een beperkt aantal spelers. Met de liberalisering en mondialisering van de radiomarkt zijn deze institutionele regelingen onder druk komen te staan van commerciële groeperingen, waarvan de belangen niet noodzakelijk samenvallen met die van de overheden die hen binnen de betrokken organisaties vertegenwoordigen. Omdat uiteenlopende nationale belangen tegen elkaar moeten worden afgewogen, blijkt het voorts moeilijk het radiospectrum te harmoniseren, waardoor een juridisch onduidelijke situatie kan ontstaan wat betreft beschikbaarheid en harmonisatie van het radiospectrum. Hoofdstuk I Inleiding Dit groenboek moet een openbare discussie aanzwengelen over de vraag of de huidige praktijk van het radiospectrumbeleid in staat is een antwoord te vinden op bovenstaande uitdagingen of dat veranderingen nodig zijn om de beleidsdoelstellingen van de Europese Gemeenschap te realiseren: > bevordering van technologische innovatie en concurrentie door middel van flexibele maar duidelijke planning van het gebruik van het radiospectrum en door middel van de passende indeling van het radiospectrum door de overheden; > invoering van een transparant voorspelbaar en juridisch duidelijk raamwerk voor coördinatie van het gebruik van het radiospectrum, dat tegemoet komt aan de behoeften van commerciële en niet-commerciële belangengroepen in alle sectoren, onder meer telecommunicatie, omroep, vervoer en O&O; > een goede vertegenwoordiging en afweging van de belangen van de afzonderlijke lidstaten en van de Europese Gemeenschap bij beslissingen over het radiospectrum; en > versterking van de positie van de Europese Gemeenschap op de wereldwijde markt voor radiocommunicatiediensten en -apparatuur door de nodige technische en politieke kwaliteiten van de lidstaten en de Europese Gemeenschap te bundelen. Alle betrokkenen — radiospectrumgebruikers, dienstverleners, apparatuurfabrikanten, overheden, sectoriële organisaties en consumenten — worden uitgenodigd een bijdrage aan de discussie te leveren door hun standpunten en opvattingen kenbaar te maken. De Commissie is van plan om in een mededeling verslag te doen van de ontvangen reacties en daaruit een aantal voorlopige conclusies te trekken. Alle betrokkenen worden uitgenodigd aan de discussie deel te nemen door vöör 15 april 1999 te reageren op de in dit groenboek aan de orde gestelde problematiek of op andere aspecten. Reacties dienen (bij voorkeur per e-mail in html-formaat) te worden gericht aan2: Europese Commissie, DGXIII A1 t. a. v. de heer R. Niepold Wetstraat 200, BU31 2/52 B-1049 BRUSSEL België e-mail: spectrum. greenpaper@bxl. dg13. cec. be fax: (+32 2) 29 68 395 de Tenzij de auteurs uitdrukkelijk anders bepalen, worden alle bijdragen beschouwd als openbare documenten die via spectrumbeleid zullen worden gepubliceerd. Ofschoon (http://www. ispo. cec. be/infosoc/telecompolicy/en/comm-en. htm) elektronische indiening in html-formaat sterk wordt aanbevolen, zijn ook bijdragen per fax of gewone post (in viervoud graag) toegestaan. webpagina groenboek voor over het het Hoofdstuk 2 Economische en politieke betekenis van het radiospectrum 2. ECONOMISCHE EN POLITIEK BETEKENIS VAN HET RADIOSPECTRUM In hoofdstuk 2 wordt de aandacht gevestigd op de economische en politieke betekenis van het radiospectrum. Voorts worden de basiselementen beschreven die bepalend zijn voor de aanpak van het radiospectrumbeleid van de Europese Gemeenschap. Dit hoofdstuk geeft een overzicht over het groeiende aantal toepassingen en sectoren die van in op het economisch belang van frequentieruimte afhankelijk zijn en gaat radiospectrumactiviteiten (punt 2. 1). Door de ontwikkelingen in de technologie, op de markt en binnen het regelgevingklimaat verandert de wijze waarop het radiospectrum wordt gebruikt, evenals de context waarbinnen de beleidsvorming ten aanzien van het radiospectrum plaatsvindt (punt 2. 2). Of het beleid in bepaalde sectoren ook kan worden uitgevoerd, hangt af van de beschikbaarheid van frequentieruimte, maar de beslissingen hierover worden in een andere politieke context genomen; daarnaast geldt de horizontale wetgeving van de Gemeenschap (punt 2. 3). 2. 1. De radiocommunicatiemarkt Het radiospectrum3 is de draadloze infrastructuur voor een groot aantal activiteiten. Elke toepassing van radiocommunicatie, bijvoorbeeld garagedeuropeners, babyfoons, cellulaire telefoons en GPS, vereist een eigen frequentieband binnen het radiospectrum, ofschoon deze vaak wel met andere toepassingen kan worden gedeeld. De plaats en omvang van de banden binnen het spectrum die voor een bepaalde dienst worden gebruikt, kunnen van land tot land sterk variëren, afhankelijk van de nationale behoeften en het belang dat wordt toegekend aan de diverse diensten die op het radiospectrum zijn aangewezen. Slechts een relatief klein deel van het feitelijk gebruikte radiospectrum is door de verschillende landen geharmoniseerd. Of een bepaalde dienst ook internationaal beschikbaar is, hangt af van de mate waarin het gebruik van het radiospectrum is geharmoniseerd. Sommige frequentiebanden zijn beter geschikt voor bepaalde radiocommunicatiediensten dan andere en zij kunnen relatief gemakkelijk worden geëxploiteerd met behulp van bestaande technologie. Het werkelijke gebruik en de vraag naar bepaalde frequentiebanden heeft geleid of zal binnenkort leiden tot overbezetting: de vraag naar frequenties is groter dan het aanbod. Daarom moeten keuzes worden gemaakt. Andere frequentiebanden worden momenteel minder waardevol geacht omdat zij maar voor een geringer aantal diensten geschikt zijn of omdat zij alleen kunnen worden gebruikt tegen hogere kosten of na technologische innovatie. In deze frequentiebanden treedt misschien geen overbezetting op. Net zoals bij alle andere schaarse hulpbronnen, moeten bij beslissingen over de toepassingen en de gebruikers die toegang tot het radiospectrum dienen te krijgen, afwegingen worden gemaakt. Daarbij gaat het in het radiospectrumbeleid onder meer om het volgende: s Nieuwkomers op de markt krijgen frequenties toegewezen mits zij deze delen met de bestaande gebruikers. Bij gedeeld gebruik moeten beide partijen soms duurdere Een radiogolf is een elektromagnetische golf die zich voortplant van een zendantenne naar een ontvangantenne. Radiogolven worden gekenmerkt door hun frequentie. Door een radio-ontvanger af te stemmen op een bepaalde frequentie kan een specifiek signaal worden opgevangen. De regelgevingsinstanties bepalen wie welke frequentieband mag gebruiken voor welk doel en geven vergunningen af voor bepaalde diensten. Frequentiebanden bepalen waar de diensten zich precies in het radiospectrum bevinden. Hoofdstuk 2 Economische en politieke betekenis van het radiospectrum •/ S S technieken gebruiken dan wanneer het radiospectrum uitsluitend op basis van voorrang of exclusiviteit wordt toegewezen. De gevestigde exploitant van het radiospectrum wordt verschoven naar minder druk bezette delen van het radiospectrum zodat er ruimte komt voor nieuwe gebruikers. Dit staat bekent als een "refarming" van het radiospectrum, die gepaard gaat met relocatie van de gevestigde gebruiker. De gevestigde gebruiker is in dit geval natuurlijk gedwongen de bestaande apparatuur te vervangen of aan te passen aan de gewijzigde eigenschappen van de hem toegewezen nieuwe frequentiebanden. In sommige landen kan van de nieuwe marktdeelnemer een financiële bijdrage aan deze operatie worden verlangd. De gevestigde radiospectrumgebruiker moet het radiospectrum geheel en al verlaten. transmissiemedium worden gekozen (d. w. z. In dit geval kan een alternatief substitutie van de transmissietechnologie). Ook in dit geval dient de gevestigde exploitant in alternatieve transmissieapparatuur te investeren. Waar gezamenlijk gebruik, refarming/relocatie en substitutie voor de gevestigde gebruikers technisch niet mogelijk of politiek niet wenselijk is, kan het gebeuren dat nieuwkomers geen toegang tot het spectrum krijgen. Ofschoon de volgende tabel geen volledig overzicht over het gebruik van radiofrequenties soorten geschetst geeft, wordt radiocommunicatietoepassingen. In de meeste gevallen is hierbij een vergunning nodig om radiocommunicatieapparatuur te gebruiken of op radiocommunicatie gebaseerde diensten aan te bieden. verschillende beeld toch een van de Tabel 1:Sectoren en activiteiten waarbij het radiospectrum wordt gebruikt4 Telecommunicatie Omroep > Telefonie (GSM, DCS, DECT, S-PCS, IMT2000/UMTS, WLL, CB) > Semafonie (ERMES, Pocsag, FLEX) > Draadloze multimedia/Internet (UMTS, satellietbreedband, LMDS, MMDS) > Datatransmissie (GSM, IMT2000 / UMTS, satellietbreedband, FS) > Bedrijfscommunicatie (PMR, TETRA) > Terrestrische tv (analoog/digitaal - free to air, betaal-tv) > Satelliet-tv (analoog/digitaal - free to air, betaal-tv, NVOD) > Ondersteunende diensten (teletekst en thuisbankieren, telewinkelen, voor digitale TV) > Radio (analoog/digitaal) > Luchtvervoer (verkeersleiding, navigatie) Vervoer > Zeevervoer (GMDSS, VTMIS) > Wegvervoer (RTT-systemen) > Spoorwegvervoer en vervoer over de binnenwateren (plaatsbepaling) Zie bijlage I voor een uitvoerige beschrijving van het Europese beleid op de diverse terreinen, Hoofdstuk 2 Economische en politieke betekenis van het radiospectrum > Defensie (communicatie & controle, radar) > Noodhulpdiensten (politie, brandweer) > Wetshandhaving (TETRA; aardobservatie) Overheid > Ruimtevaartwetenschap (bijv. aardobservatie, radioastronomie, radionavigatie) > Toepassingen in het kader van de toepassing van internationale verdragen (navigatiehulpmiddelen, plaatsbepaling en tijdreferenties; milieu) O&O > Aardobservatie > Radioastronomie Er is voor de Europese Gemeenschap in haar totaliteit geen gedetailleerde informatie in de diverse delen van het beschikbaar over welke radiospectrum zijn ondergebracht en over welke bandbreedtes deze diensten beschikken. Voor zover al beschikbaar, is dergelijke informatie alleen op nationaal niveau voorhanden. , zoals kan worden geïllustreerd aan de hand van het volgende voorbeeld. radiocommunicatiediensten Tabel 2: Indeling van het radiospectrum voor de verschillende diensten (Verenigd Koninkrijk)5 9 kHz tot 1 GHz 1 GHz tot 3 GHz 3 GHz tot 30 GHz Telecommunicatie > Mobiele en cellulaire communicatie 23% > Vaste diensten (PTO en particuliere vaste diensten) > Vaste verbindingen > Satelliet Omroep - - -- 7% 26% -- -- (incl. ondersteunende diensten) 40% 12% Vervoer > Burgerluchtvaart > Zeevervoer Overheid > Defensie > Noodhulpdiensten > Ruimteobservatie Overige 3% -- 29% 2% - 3% 14% 2% 31% 3% 2% 3% 100% 100% -- - 38% 5% 3% 4% - 38% -- -- 12% 100% Bron: Approaches to the allocation and assignment of the radio spectrum resource, Report for the European Commission, NERA, Smith System Engineering, KPMG, november 1997. Hoofdstuk 2 Economische en politieke betekenis van het radiospectrum Het is niet eenvoudig de economische bijdrage van op radiocommunicatie gebaseerde diensten en apparatuur aan de economie van de EU volledig te bepalen. Mobiele en audiovisuele diensten zijn bijvoorbeeld volledig afhankelijk van de beschikbaarheid van frequentieruimte. De economische output van deze sectoren kan daarom worden gebruikt als indicator voor de economische betekenis van het radiospectrum op de Europese en wereldwijde markten, als tenminste ook rekening wordt gehouden met de niet- economische voordelen voor de samenleving van militaire, openbare en culturele toepassingen van het radiospectrum voor niet-commerciële doeleinden zoals defensie, noodhulpdiensten en de universele dienstverlening in de telecommunicatie- en omroepsector. Tabel 3: Geraamde omzet en prognose (mld. ecu) in de telecommunicatie, mobiele en satellietcommunicatie, omroep (audiovisuele toepassingen) en radionavigatie Telecommunicatie (EER, 1997)6, waarvan: > Vaste diensten > Mobiele diensten > Overige diensten Satellietcommunicatie (wereldwijd, 2005)7 > Mobiele satellietdiensten (MSS) (wereldwijd)8 Audiovisuele diensten (EU, 1995)9, waarvan: > Omzet leveranciers van inhoud (EU, 1995)10 > > Omzet openbare omroepen Jaarlijkse omzet betaal-tv (Europa, 1997)'''' (inkomsten uit kijkgeld, advertenties en sponsoring) (EU, 1996)12 > Radiosector (luistergeld en advertenties) Radionavigatiediensten en -apparatuur13 Geraamde omzet 150,7 98,1 24,7 27,9 41,5 8,9 5 14 6 Prognose 162,2(1998) 172,3(1999) 101,0(1998) 103,9(1999) 29,7(1998) 33,6 (1999) 31,4(1998) 34,8 (1999) 62 1 (2000) 7,2 (2005) 24,1 (2010) 46,8 (2000) 59,0 (2005) 71,4(2010) 16,1 (2005) 22 (2005) 4 (2000, Europa) 40 (2005, wereldwijd) European Information Technology Observatory 98, Yearbook for the Information and Communications Technology (ICT) industry in Europe, 1998, blz. 350. Via Satellite, september 1998: Global Satellite Telecommunications Review. Joe N. Pelton en het Global Satellite Communications Review Panel, blz. 19. Global Mobile, deel 5, Baskerville Communications Corporation, 9 juli 1998, blz. 12. Market developments of telecommunications and integrated Communications services to the year 2010, IDATE, december 1997, blz. 14 en 175. Norcontel, Economie Implications of New Communication Technologies on the Audio-Visual Markets, april 1997, blz: 6. N. Bertolotti for JP Morgan Securities Ltd. , The European Pay-TV Industry, januari 1998. Zie het werkdocument van de Commissie over de WRC-99, blz. 7. Bron: EUROSTAT Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement - Ontwikkeling van een Trans- Europees netwerk voor positiebepaling en navigatie: een Europese strategie voor GNSS (Global Navigation Satellite Systems), COM(98) 29 def. van 21. 1. 1998, blz. 15. 8 9 10 11 12 13 Hoofdstuk 2 Economische en politieke betekenis van het radiospectrum 2. 2. Beleidsterreinen van de Gemeenschap waarop het radiospectrum een rol speelt Een aantal sectoriële beleidsterreinen van de Gemeenschap is afhankelijk van de beschikbaarheid van radiofrequenties. Dit geldt in het bijzonder op de gebieden telecommunicatie, omroep, vervoer en O&O (zie bijlage I voor een overzicht van de voornaamste beleidsterreinen). De politieke context waarin deze kwestie op die beleidsterreinen wordt aangepakt, verschilt evenwel sterk per sector. s s In de telecommunicatiesector, vooral als het gaat om pan-Europese of wereldwijde systemen (bijvoorbeeld mobiele diensten en mobiele satellietdiensten), wordt in de Europese Gemeenschap op politiek en juridisch vlak overeenstemming bereikt over de beschikbaarstelling van een geharmoniseerde frequentieruimte14. Bovendien gelden voor het verlenen van diensten voorschriften van de Gemeenschap inzake vergunningen die de innovatie en de concurrentie moeten bevorderen. Het aantal vergunningsaanvragen voor telecommunicatie is enorm gestegen als gevolg van de de technologische telecommunicatiemarkten. Deze trend komt tot uitdrukking in het groeiende belang van de internationale onderhandelingen overfrequentieharmonisatie15. technologische liberalisering wereldwijde innovatie van en de In tegenstelling hiermee is beschikbaarheid van frequentieruimte voor omroep tot dusver niet in Europees verband aan de orde gesteld als een onderwerp waarvoor beleids- of wetgevingsinitiatieven nodig zijn, deels omdat de lidstaten al voordat de omroep zich in commerciële richting begon te ontwikkelen, voldoende frequentieruimte beschikbaar tussen beschikbaar van is de onderlinge samenhang hadden gesteld. Toch frequentieruimte en het beleid van de Gemeenschap op het stuk van vrij verkeer van radio- en tv-programma's duidelijk geworden toen de grensoverschrijdende satelliet-tv zijn intrede deed, hetgeen de aanleiding vormde voor de vaststelling van de Televisie-zonder- Grenzen-richtlijn. Niet alleen groeit de markt voor de omroepen en audiovisuele diensten over de gehele linie, ook de grenzen tussen telecommunicatie en omroep vervagen. waardoor de traditionele beschikbaarheid van het radiospectrum voor deze activiteiten niet langer vanzelfsprekend is16. De concurrentie tussen omroeporganisaties en andere 14 Mededeling van de Commissie aan de Raad en ter informatie aan het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's betreffende de tenuitvoerlegging en werking van de richtlijnen inzake frequenties voor mobiele communicatie, COM(1998) 559 van 9. 10. 1998. 15 Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en de Raad - De radiofrequentiebehoeften voor de uitvoering van het beleid van de Gemeenschap in de context van de Wereldradioconferentie 1999 (WRC-99), COM(1998) 298 van 13. 5. 1998. Werkdocument van de diensten van de Commissie: Onderwerpen voor de Wereldradioconferentie 1999 (WRC-99) in de context van het communautair beleid, SEC(1998)839 van 12. 5. 1998. Na het verschijnen van deze twee documenten is besloten de volgende WRC pas in het jaar 2000 te houden; voor de inhoud van deze documenten heeft dit evenwel geen gevolgen. 1f> Groenboek over de convergentie van de sectoren telecommunicatie, media en informatietechnologie en de implicaties daarvan voor de regelgeving - Naar een aanpak voor de informatiemaatschappij, COM(97) 623 van 3. 12. 1997. Zie in het bijzonder: Samenvatting van de resultaten van de openbare raadpleging over het groenboek betreffende de convergentie van de sectoren telecommunicatie, media en informatietechnologie en de implicaties daarvan voor de regelgeving; onderwerpen voor nadere overweging, SEC(98)1284 van 29. 7. 1998. Uit de reacties bleek dat er in brede kring ongerustheid bestaat over een eventuele veiling van frequentieruimte. Beweerd werd dat dit een belemmering voor nieuwe marktdeelnemers zou vormen en de prijzen voor de consument zou opdrijven. Anderen wezen op het risico van discriminatie door bevoordeling van gevestigde exploitanten of bepaalde sectoren. De vraag of in Europees verband data voor de afschaffing van analoge omroepdiensten zouden moeten worden vastgesteld of gecoördineerd, maakte veel reacties los onder omroeporganisaties, apparatuurfabrikanten, consumentenorganisaties en lidstaten. De meningen waren verdeeld: sommigen vonden dat de omschakeling van analoge op digitale diensten door de markt zou moeten worden gestuurd, zonder bemoeienis van de lidstaten of de EU. Anderen daarentegen meenden dat een op nationaal niveau vastgestelde uiterste termijn een stimulans zou vormen voor de ontwikkeling van digitale omroep in de EU. Nadere bijzonderheden zijn te vinden in hoofdstuk 4 van dit groenboek. Hoofdstuk 2 Economische en politieke betekenis van het radiospectrum potentiële gebruikers bij de toegang tot het schaarse en waardevolle radiospectrum zal in de toekomst waarschijnlijk groter worden. basis exclusieve internationaal s De Europese Gemeenschap heeft tot dusver geen specifieke maatregelen vastgesteld om de beschikbaarheid van tenuitvoerlegging van haar radiospectrum voor de vervoersbeleid (d. w. z. het vervoer door de lucht en over zee, radionavigatie en plaatsbepaling) te garanderen. Dit vervoersbeleid kan profiteren van het feit dat er bijna op voor veiligheidskritische communicatie in het lucht- en zeevervoer. Deze positie wordt evenwel bedreigd onder de toenemende druk van de vraag naar frequenties. Zo hebben de aanbieders van commerciële mobiele diensten voorgesteld het voor navigatie- en plaatsbepalingstoepassingen gereserveerde deel van het radiospectrum te delen. Toch is besloten dat het belangrijker is de storingsvrije werking van dergelijke toepassingen te garanderen. De mogelijkheid om een Europese component van het wereldwijde satellietnavigatiesysteem (GNSS) te ontwikkelen impliceert dat terdege rekening moet worden gehouden met de noodzaak om het radiospectrum te beveiligen en beschermen. De Raad heeft zich hiermee akkoord verklaart. frequentieruimte beschikbaar is s Op O&O-gebied (bijvoorbeeld aardobservatie en radioastronomie) is de beschikbaarheid van het radiospectrum niet behandeld als een zaak waarvoor wetgevings- of beleidsinitiatieven moeten worden ontplooid. De druk op het frequentiegebied dat van oudsher voor dergelijke toepassingen beschikbaar was, is evenwel toegenomen omdat nieuwe marktdeelnemers het frequentiegebied voor O&O wensen te gebruiken of omdat de interferentie met andere diensten zo sterk is toegenomen dat de technische kwaliteit van de O&O-activiteiten ervan te lijden heeft. Aangezien de vraag naar bepaalde frequentiebanden het aanbod overtreft, ziet men zich bij de tenuitvoerlegging van het EU-beleid op bovenstaande terreinen voor een situatie gesteld waarin de beschikbaarheid van frequentieruimte niet langer gegarandeerd is. Daarom dient de beschikbaarheid van het radiospectrum een kernpunt te zijn binnen het besluitvormingsproces van de EU. Bovendien moeten er afwegingen worden gemaakt tussen de verschillende diensten die prioriteit dienen te krijgen bij de toegang tot en het gebruik van het radiospectrum, waarbij de diverse belangen die in het spel zijn op een samenhangende wijze met elkaar moeten worden vergeleken. Naast het beleid en de regelgeving inzake het specifieke gebruik van het radiospectrum zijn ook het horizontale EU-beleid en de horizontale EU-wetgeving relevant (bijvoorbeeld van interne markt, op radiocommunicatieapparatuur en consumentenbescherming) normalisatie/certificatie concurrentie, gebied van het ten aanzien van bepaalde s Het doel van de mededingingsvoorschriften van de Gemeenschap is ervoor te zorgen dat uit de keuzes met betrekking tot de toewijzing van frequentieruimte geen voorkeur spreekt ten nadele van concurrerende technologieën, die wellicht beter aansluiten bij de behoeften van de gebruikers, en dat zij de productie, afzet of technische ontwikkeling niet beperken in de zin van artikel 86 van het Verdrag. De mededingingsvoorschriften dienen ook te worden gezien in samenhang met het gebruik van het radiospectrum, vooral wanneer het algemene belang in de zin van artikel 90 daarin een rol speelt. Op de gebieden omroep en vervoer wordt het bijvoorbeeld steeds moeilijker de grens te trekken tussen openbare en commerciële diensten. technische oplossingen en s Wat de interne markt betreft, is de beschikbaarheid van het radiospectrum van invloed op de ruimte die er voor pan-Europese dienstverlening is en het vrije verkeer van diensten en apparatuur. De harmonisatie van het gebruik van het gebruik van het radiospectrum is in dit verband met name van belang om de invoering van pan-Europese en wereldwijde systemen te bevorderen en om schaalvoordelen te bereiken die de Europese industrie concurrerend moet maken op de wereldmarkt. Wat dit laatste betreft dient ook rekening te worden gehouden met het normalisatie- en typegoedkeuringsbeleid. Hoofdstuk 2 " Economische en politieke betekenis van het radiospectrum s Het consumentenbeleid moet worden gezien als een flankerend beleid voor de realisatie van de interne markt. Hierbij wordt veel belang gehecht aan de voordelen van een ruimere keuze en diversiteit voor alle consumenten, ook wat betreft de beschikbaarheid van radiocommunicatiediensten en producten die aan de vraag en behoeften van de consument beantwoorden. Ook de bescherming van de gezondheid van de consument tegen elektromagnetische straling wordt een steeds belangrijkere kwestie transparante en waarnaar veel onderzoek wordt gedaan en waarvoor een geharmoniseerde van te radiocommunicatiediensten voorkomen. In de Europese Gemeenschap is in het kader van het gezondheids- en O&O- beleid het initiatief genomen om de mogelijke gezondheidseffecten van het gebruik van het in radiocommunicatiediensten en -apparatuur te bewaren. te onderzoeken om het vertrouwen van de consument te garanderen en conflicterend nationaal beleid radiospectrum benadering gebruik nodig veilig een om is Het radiospectrum wordt bij internationale onderhandelingen over de liberalisering van de handel in telecommunicatie als een belangrijke kwestie beschouwd. s Overeenkomstig de akkoorden die in het kader van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) zijn gesloten, dienen de lidstaten van deze organisatie het radiospectrum op objectieve, transparante en niet-discriminerende wijze te beheren zonder nodeloos omslachtige procedures. Bovendien zijn zij ertoe gehouden de actuele stand van de toegewezen frequentiebanden te publiceren. Dit betekent dat alle regionale of nationale radiospectrumbeheersmaatregelen die als doel of effect hebben dat de toegang tot de markt voor exploitanten uit andere WTO-landen anders dan voor anderen onmogelijk gemaakt of onredelijk bemoeilijkt wordt, in strijd zouden zijn met de WTO-overeen komst, of willekeurige beslissingen omtrent het spectrumbeheer verboden zijn. Met deze internationale verplichtingen moet rekening worden gehouden wanneer exploitanten uit derde landen een verzoek doen om toegang tot de markt van de Europese Gemeenschap en wanneer de Europese industrie toegang tot de wereldwijde markt probeert te krijgen. concurrentievervalsende discriminerende, aangezien Tot besluit moeten bij het bereiken van overeenstemming over het te volgen EU-beleid op de gebieden telecommunicatie, omroep, vervoer en O&O de economische, politieke, sociale en culturele belangen zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen. Het is van belang ervoor te zorgen dat hiermee bij de technische afwegingen terdege rekening wordt gehouden. Dit is bijzonder belangrijk omdat het niet langer vanzelfsprekend is dat er frequentieruimte beschikbaar is als gevolg van de toename van de diverse toepassingen die om toegang tot het radiospectrum wedijveren. 2. 3. Factoren die voor verandering pleiten Het radiospectrumbeleid is complexer geworden, als gevolg van de snelle technologische veranderingen, de introductie van nieuwe diensten (bijvoorbeeld breedbandige multimedia), de marktevolutie en de veranderingen in beleid en regelgevingsklimaat. Deze trends zijn dikwijls nauw met elkaar verweven en met hun relatieve belang wordt in uiteenlopende mate rekening gehouden bij de afwegingen die worden gemaakt bij besluiten over de toepassingen en gebruikers die toegang tot het radiospectrum moeten krijgen. De voornaamste factoren die de visie op het radiospectrumbeleid hebben doen veranderen staan hieronder beschreven. Technologische ontwikkelingen s Diensten die op het spectrum zijn aangewezen blijken veelal te convergeren (vaste- mobiele IT-sector. Dit heeft verschillende consequenties: (a) traditionele radiosystemen bieden nieuwe soorten telecommunicatie, omroep met telecommunicatie en 10 Hoofdstuk 2 Economische en politieke betekenis van het radiospectrum verlenen videodiensten, het diensten aan (bijvoorbeeld omroepen bieden internet-diensten aan, telecommunicatie- exploitanten civiele radiocommunicatietoepassingen); (b) er rijzen twijfels over de geldigheid van de traditionele definities op basis waarvan het radiospectrum wordt ingedeeld, evenals over de huidige verdeling van het radiospectrum over dienstencategorieën en gebruikers (bijvoorbeeld mobiele telefonie, die oorspronkelijk als telecommunicatiedienst werd behandeld, groeit meer en meer toe naar een mobiele multimediadienst waarbij het accent meer op inhoud komt te liggen), leger maakt gebruik van s Technologische ontwikkelingen leiden tot de ontwikkeling van nieuwe diensten waarvoor zekerheid over de beschikbaarheid van frequentieruimte in de toekomst een voorwaarde is voor de te nemen investeringsbeslissingen. Bovendien treedt er substitutie op (bijvoorbeeld kabel- en satellietomroep bieden een ruimer gamma van diensten dan terrestrische systemen), wat tot een gewijzigd gebruik van het radiospectrum door nieuwe of, in termen van gebruik van het radiospectrum, efficiëntere systemen en diensten kan leiden. s Er worden plannen ontwikkeld voor nieuwe systemen die een reeks van diensten omvatten. Zo combineren mobiele en satellietbreedbandcommunicatiesystemen, die in de naaste toekomst hun intree zullen maken, allerlei traditionele diensten zoals telefonie, datatransmissie, internettoegang en plaatsbepalingsdiensten. Marktontwikkelingen s De groeiende vraag naar frequentieruimte wordt niet gecompenseerd door het radiospectrum dat vrijkomt dankzij nieuwe technologie die de bruikbare ruimte in het radiospectrum "oprekt". Om de voor bepaalde toepassingen beperkte beschikbare ruimte in het radiospectrum op transparante wijze te verdelen op basis van objectieve criteria, hanteren sommige regelgevingsinstanties prijsstellingsmechanismen om uitdrukking te geven aan de marktwaarde van het radiospectrum. De bepaling van de waarde van het radiospectrum wordt daarom bij beslissingen over het radiospectrum belangrijk, ofschoon de ervaring met een dergelijke ervaring nog zeer beperkt is. s De ontwikkeling gaat in de richting van wereldwijde systemen waarvoor wereldwijde allianties van marktspelers moeten worden gevormd om de enorme investeringen te kunnen dragen en aan de voorwaarden voor het functioneren te kunnen voldoen (bijvoorbeeld het verkrijgen van toegang tot het radiospectrum en van nationale vergunningen, alsmede het aanbieden van diensten). Het radiospectrumbeleid moet rekening houden met deze trend en wettelijke maatregelen moeten de geharmoniseerde introductie van dergelijke systemen begeleiden en voor voldoende betrokkenheid bij de ontwikkelingen en introductie ervan zorgen. Trends in beleid en regelgeving s Het aandeel van de commerciële toepassingen van het radiospectrum groeit, in het bijzonder als gevolg van de liberalisering van de telecommunicatiemarkten. Hierdoor komt de beschikbaarheid van toepassingen (noodhulpdiensten, vervoer) steeds meer onder druk te staan. De prioriteitsstelling bij het verlenen van toegang tot het spectrum kan daarom niet meer uitsluitend op basis van technische informatie gebeuren, maar vereist ook een zorgvuldige afweging van belangen waarbij ook gelet wordt op economische en politieke factoren. frequentieruimte voor andere s Beslissingen over de beschikbaarheid en het gebruik van het radiospectrum kunnen gevolgen hebben voor de krachtsverhoudingen tussen de marktspelers en op de mate voor radiocommunicatiediensten (soortgelijke diensten of diensten met een uiteenlopend tot het radiospectrum. Beslissingen over karakter) die wedijveren om de markten. Dit concurrentie toegang alleen geldt van niet op 11 Hoofdstuk 2 Economische en politieke betekenis van het radiospectrum spectrumtóegang kunnen ook een grote invloed hebben op de krachtsverhoudingen tussen marktspelers die vergelijkbare diensten aanbieden, zij het via elkaar beconcurrerende infrastructuren die al dan niet van het spectrum gebruikmaken (bijvoorbeeld glasvezel tegenover satellietcommunicatie of een draadloos toegangsnet tegenover een draadnet). S Het radiospectrum is relevant voor de handel, aangezien de toegang tot de markt voor radiocommunicatieactiviteiten onmogelijk is zonder toegang tot het radiospectrum. Het verband tussen handelsaspecten en het radiospectrum wordt steeds belangrijker dankzij de algemene liberaliseringstrend binnen de internationale handel in goederen en diensten, die voor een groot deel weer op de beschikbaarheid van radiospectrum berust. s Een groot aantal spectrumgebruikers is niet binnen een commerciële omgeving actief, maar moet tot het toch met commerciële gebruikers wedijveren om frequentiespectrum te krijgen. Een kernpunt bij de regelgeving is het vinden van een evenwicht tussen bepaalde goed gedefinieerde openbare/niet-commerciële toepassingen van het radiospectrum en de behoefte aan radiospectrum als essentieel hulpmiddel voor commerciële activiteiten. toegang s De exploitatie van het radiospectrum is een belangrijke en groeiende economische activiteit. De betekenis van de beschikbaarheid van radiospectrum voor de prestaties van de samenleving in termen van werkgelegenheid, industrieel concurrentievermogen en innovatiecapaciteit is vergeleken met vroeger enorm belangrijk geworden. 12 Hoofdstuk 3 EU-radiospectrumbeleid: huidige situatie 3. EU-RADIOSPECTRUMBELEID: HUIDIGE SITUATIE Hoofdstuk 3 geeft een beschrijving van de beleidsdoelstellingen van de Europese Gemeenschap met betrekking tot het radiospectrum (punt 3. 1) en verklaart de huidige rol van de Gemeenschap bij radiospectrumaangelegenheden (punt 3. 1) wat betreft de strategische planning van de beschikbaarheid, de harmonisatie, de toewijzing en het gebruik van frequentieruimte, radiocommunicatieapparatuur en -normen, alsmede het institutionele kader voor de coördinatie van het radiospectrumgebruik (punt 3. 2). Een uitvoerige beschrijving van de huidige praktijk van het EU-radiospectrumbeleid, met inbegrip van de politieke en juridische grondslagen daarvan, is opgenomen in bijlage II. 3. 1. Bepaling van het EU-radiospectrumbeleid De economische, sociale en politieke betekenis van het radiospectrum is afhankelijk van de wijze waarop deze schaarse faciliteit in de praktijk wordt gebruikt en beheerd. Het EU-radiospectrumbeleid houdt zich met beide aspecten bezig. Afgezien van het feit dat het radiospectrum voor de realisatie van de doelstellingen van het Gemeenschapsbeleid inzake telecommunicatie, omroep, vervoer en O&O wordt gebruikt, heeft het radiospectrumbeleid de volgende hoofddoelstellingen: • • • • • • bevordering van de ontwikkeling van nieuwe diensten om tegemoet te komen aan de van radiocommunicatiediensten; consument behoeften overheid aanzien van ten en bevordering van de ontwikkeling van de interne markt en de concurrentie op het gebied van radiocommunicatieapparatuur en -diensten, in het bijzonder in de context van de introductie en exploitatie van pan-Europese en wereldwijde systemen en diensten; realisatie van de doelstellingen van het openbaar beleid op punten zoals veiligheid, culturele en maatschappelijke aspecten, enz. ; verdediging van de belangen van de Gemeenschap bij multilaterale en bilaterale onderhandelingen over het radiospectrum; bevordering van technologische innovatie en ondersteuning van het Europese concurrentievermogen; in ruimere zin ontwikkeling van economische groei, werkgelegenheid en welvaart in het algemeen. deze context specifieke Binnen draagt verantwoordelijkheden om ervoor radiospectrumbeheer gevestigde juridische beginselen worden gerespecteerd, zoals openheid, transparantie, objectiviteit en non-discriminatie, evenals de mededingingsregels van de Gemeenschap. de Europese te zorgen dat bij het Gemeenschap Met deze algemene doelstellingen in gedachten dient aandacht te worden geschonken aan bepaalde kernpunten die verband houden met de wijze waarop frequentieruimte beschikbaar wordt gesteld: s Er moet worden gezorgd voor voldoende frequentieruimte voor pan-Europese radiosystemen, diensten en apparatuur. s In het radiospectrumbeleid moet een goed evenwicht tussen commerciële en openbare belangen worden gevonden. S De economische waarde van het radiospectrum moet tot uitdrukking komen. 13 Hoofdstuk 3 EU-radiospectrumbeleid: huidige situatie s Er moet rechtszekerheid worden geboden wat betreft de beschikbaarheid en gebruik van het frequentiespectrum. •s Er moeten open, transparante, objectieve en niet-discriminerende procedures komen die op basis van concurrentie toegang bieden tot radiocommunicatiediensten en -apparatuur. V Er moet voor efficiënt gebruik van radiofrequenties worden gezorgd. S De regelgeving inzake het frequentiespectrum moet concurrentie en technologische innovatie bevorderen. </ De ontwikkeling van schaalvoordelen moet worden gesteund ten behoeve van de introductie van nieuwe apparatuur die is afgestemd op de wensen van de gebruikers. v Er moet worden gezorgd voor samenhang tussen het radiospectrumbeleid en het normalisatiebeleid. 3. 2. Huidige rol van de Gemeenschap in het radiospectrumbeleid In 1987 heeft de Europese Gemeenschap voor het eerst verklaard dat harmonisatie van het radiospectrum voor de ontwikkeling van pan-Europese mobiele diensten noodzakelijk was. Sindsdien zijn diverse initiatieven ontplooid om de doelstellingen van het EU- radiospectrumbeleid op de volgende gebieden te realiseren: 1. De strategische planning van het gebruik van het radiospectrum: wanneer zal de frequentieruimte beschikbaar zijn? 2. De beschikbaarheid en harmonisatie van het radiospectrum: hoeveel frequentieruimte zal beschikbaar komen en zal het gebruik van deze ruimte worden geharmoniseerd? 3. De toewijzing van het radiospectrum: hoe wordt de frequentieruimte toegewezen, hoe en onder welke voorwaarden kan deze worden verkregen? 4. Radiocommunicatieapparatuur en -normen: welke voorschriften en voorwaarden, normen meegerekend, gelden voor het in de handel brengen en gebruiken van radiocommunicatieapparatuur? 5. Institutioneel kader: waar worden de beslissingen genomen en welke rol speelt de Europese Gemeenschap daarbij? De politieke en juridische grondslag voor de rol van de Europese Gemeenschap verschilt per terrein, zoals blijkt uit de navolgende tabel. De huidige betrokkenheid van de Gemeenschap op deze gebieden is hieronder samengevat (zie bijlage II voor een uitvoerige uiteenzetting van het EU-radiospectrumbeleid). 14 Hoofdstuk 3 EU-radiospectrumbeleid: huidige situatie Tabel 4: Politieke en juridische grondslag voor de rol van de Gemeenschap bij het radiospectrumbeleid - Politieke grondslag Juridische grondslag Planning van het radiospectrumgebruik > Resolutie van de Raad 90/C 166/02 Harmonisatie van de radiospectrumindeling > Resolutie van de Raad 90/C 166/02 > Resolutie van de Raad 92/C 318/01 Radiospectrumtoewijzing Radiocommunicatie- apparatuur en -normen > Resolutie van de Raad 90/C 166/02 Kader voor radiospectrumcoördinatie > Resolutie van de Raad 90/C 166/02 > Richtlijn 87/372/EEG (GSM) > Richtlijn 90/544/EEG (ERMES) > Richtlijn 96/2/EG van de Commissie > Richtlijn 87/372/EEG (GSM) > Richtlijn 90/544/EEG (ERMES) > Richtlijn 91/287/EEG (DECT) > Beschikking van het EP en de Raad inzake S-PCS > Voorstel voor een beschikking van de EP en de Raad inzake UMTS > ONP-kaderrichtlijn 97/51/EG > Richtlijn 96/2/EG van de Commissie > Vergunningenrichtlijn 97/13/EG > Voorstel voor een richtlijn van het EP en de Raad betreffende radioapparatuur en telecommu- nicatie-eindapparatuur (RTTE) > Resolutie van de Raad 92/C 318/01 > Conclusies van de Raad van 3 februari 1992 > Conclusies van de Raad van 7 december 1993 > Conclusies van de Raad van 22 september 1997 De strategische planning van de beschikbaarheid van het radiospectrum s De en van planning, ontwikkeling marktintroductie pan-Europese radiocommunicatiediensten en -apparatuur is afhankelijk van de beschikbaarheid van frequentieruimte. Krachtens de richtlijnen van de Europese Gemeenschap zijn de lidstaten verplicht de beschikbaarheid van het spectrum te plannen en te publiceren, zeker wanneer het mobiele en persoonlijke communicatiediensten betreft. Bovendien is de Europese Conferentie van PTT-administraties (CEPT) in resoluties van de Raad verzocht de regelgevingsinstanties of de Gemeenschap aanbevelingen te doen voor de langetermijneisen die aan het radiospectrum moeten worden gesteld en voor een evenwichtigere indeling van het radiospectrum ten behoeve van de verschillende toepassingen. De strategische planning van de beschikbaarheid van het radiospectrum in de context van is vooral noodzakelijk op de gebieden mobiele en het Gemeenschapsbeleid satellietcommunicatie (de omschakeling van analoge op digitale transmissie) en vervoer (de invoering van een wereldwijd satellietnavigatiesysteem, GNSS). satellietbreedbandsystemen), (mobiele omroep en Garantie van de beschikbaarheid van een geharmoniseerde frequentieruimte s De harmonisatie van spectrumindelingsmaatregelen, d. w. z. maatregelen waarbij frequenties voor de levering van gedefinieerde diensten worden aangewezen en waarbij de in acht te nemen radiospectrum wordt bereikt door middel van het 15 Hoofdstuk 3 EU-radiospectrumbeleid: huidige situatie technische voorwaarden worden bepaald. Frequentieharmonisatie is in de Europese Gemeenschap gerealiseerd door de vaststelling van richtlijnen voor GSM, DECT en ERMES. Voor een geharmoniseerde frequentieruimte voor S-PCS en (het toekomstige) UMTS is gezorgd met behulp van beschikkingen van de Raad en het Europees Parlement, waarin wordt verwezen naar de coördinatie tussen de lidstaten in CEPT- verband. Indien de resultaten van de CEPT of de toepassing door de lidstaten niet bevredigend blijken, kunnen op het niveau van de Gemeenschap verdere actie worden ondernomen. In andere gevallen dient de harmonisatie van het radiospectrum, zoals de Raad in zijn resoluties heeft gevraagd, op initiatief van de CEPT te gebeuren. De lidstaten vastgestelde harmonisatiemaatregelen toe te passen. de CEPT verplicht evenwel door niet zijn de Vaststelling van voorschriften van de Gemeenschap voor radiospectrumtoewijzing en •gebruik radiofrequenties geven om te verlenen binnen gedefinieerde s Frequentietoewijzing is de procedure volgens welke de bevoegde instanties individuele of om toestemming gebruikers radiocommunicatiediensten In bepaalde gevallen is de frequentietoewijzing gekoppeld aan de afgifte van een vergunning of de betaling van een vergoeding (d. w. z. administratieve kosten en heffingen) voor het gebruik van het radiospectrum. De toewijzing van frequentieruimte is geregeld bij richtlijnen de mededingingsvoorschriften van de Gemeenschap. Het doel is voor alle gebruikers van het radiospectrum gelijke voorwaarden te scheppen die gebaseerd zijn op open, objectieve, niet-discriminerende en transparante uitgangspunten. Europese Gemeenschap frequentiebanden. te gebruiken onder van valt de en Vaststelling van voorschriften van de Gemeenschap voor radiocommunicatie- apparatuur en -normen s Gemeenschappelijke het zijn nodig frequentiebanden in om landen mogelijk van radiocommunicatieapparatuur te maken, verschillende coördinatieproblemen aan de grenzen zo gering mogelijk te houden en grootschalige productie van de benodigde apparatuur mogelijk te maken zodat de Europese industrie concurrerend kan zijn op de wereldmarkt. De voorschriften voor het in de handel brengen en het gebruik van radiocommunicatieapparatuur zijn opgenomen in een (voorstel voor een) richtlijn van de Europese Gemeenschap. Het doel van het Gemeenschapsbeleid ten aanzien van normen is erop gericht het radiospectrum op niet- discriminerende en technologisch neutrale wijze toegankelijk te maken en tegelijkertijd te zorgen voor interoperabiliteit en pan-Europese levering van diensten. gebruik Het institutionele kader voor radiospectrumcoördinatie s Gezien het feit dat het radiospectrum niet bij de grenzen van de Gemeenschap stopt, heeft de Raad van telecommunicatieministers in het begin van de jaren negentig het wenselijk geacht de doelstellingen van het Gemeenschapsbeleid via internationale overeenkomsten in plaats van via interne instrumenten te bereiken. Daarom is een reeks resoluties en conclusies van de Raad vastgesteld waarin naar de Internationale Telecommunicatie-unie (ITU, 186 lidstaten) met haar Wereldradioconferenties (WRC's) wordt verwezen als de organisatie die voor internationale frequentieharmonisatie moet zorgen en naar de Europese conferentie van PTT-administraties (CEPT, 43 lidstaten) als de organisatie die met radiospectrumharmonisatie in Europa is belast en die de Europese standpunten voor de ITU/WRC moet coördineren. Overeenkomstig deze resoluties en conclusies van de Raad zijn de Europese Commissie en de CEPT een formele relatie aangegaan in de vorm van een gemeenschappelijke intentieverklaring (Memorandum of Understanding van 1994). Als waarnemer bij de ITU/WRC en raadgever bij de CEPT tracht de Europese Gemeenschap ervoor te zorgen dat haar belangen in deze organisaties naar behoren worden verdedigd. 16 Hoofdstuk 4 Conclusies 4. EU-RADIOSPECTRUMBELEID: DISCUSSIETHEMA'S Het doel van hoofdstuk 4 is alle belangstellenden aan te sporen te reageren om de discussie te stimuleren over de vraag of de huidige politieke en juridische basis evenals de praktisch toepassing van het radiospectrumbeleid van de Gemeenschap aanpassing behoeven in het licht van de ontwikkelingen op het gebied van technologie, markt en regelgeving. De gepresenteerde discussiepunten zijn niet limitatief, zij dienen slechts om de discussie te concentreren op die gebieden waarop het Gemeenschapsbeleid momenteel van toepassing is en waarop eventueel aanpassingen nodig zijn. Reacties op andere kwesties die nadere studie van de Gemeenschap vergen, zullen in een volgende mededeling over de resultaten van de openbare raadpleging over het groenboek in beschouwing worden genomen. (1) Strategische planning van het gebruik van het radiospectrum THEMA 1 De Europese Commissie wenst reacties te ontvangen over de strategische planning van het radiospectrumgebruik in de Europese Gemeenschap, vooral wat betreft de volgende punten: Wat moet deze planning omvatten en welke informatie is ervoor nodig? Is er behoefte aan een politieke en juridische verplichting tot planning van het radiospectrumgebruik een geharmoniseerde benadering van de Gemeenschap noodzakelijk om als onderdeel van de planning van het radiospectrum een refarming- en substitutiebeleid te ontwikkelen en uit te voeren, ook wat betreft de afschaffing van analoge diensten op de gebieden omroep en mobiele telefonie? voor pan-Europese diensten? In hoeverre is 1 (a) Wordt met de strategische planning van het gebruik van het radiospectrum ingespeeld op de behoeften bij commerciële en niet-commerciële toepassingen, met name wat betreft mobiele en persoonlijke - communicatie, omroep, vervoer en O&O? De Gemeenschap stelt geen specifieke eisen aan de planning van het gebruik van het radiospectrum voor andere diensten dan telecommunicatie, ofschoon bij de verplichte publicatie van nationale spectrumindelingstabellen ook informatie zou moeten worden opgenomen over de beschikbare frequentieruimte voor omroep, vervoer en O&O- toepassingen. De gedetailleerde spectrumstudies van de CEPT hebben betrekking op alle toepassingen van het radiospectrum, maar, gezien het vrijwillige karakter ervan, kunnen er toch verschillen blijven bestaan tussen de radiospectrumplanning van de diverse lidstaten. Een mogelijk gevolg is dat de ontwikkeling en implementatie van het Gemeenschapsbeleid op terreinen die van het radiospectrum afhankelijk zijn, evenals de algemeen zakelijke planning van radiocommunicatiebelangengroepen hinder ondervindt van het gebrek aan informatie. 1 (b) Welke gegevens over radiospectrumindeling, radiospectrumtoewijzing en vergunningen moeten openbaar toegankelijk zijn voor de industrie en beleidsmakers? Waar moet deze informatie worden verzameld en hoe moet deze in de Europese Gemeenschap worden gepresenteerd? De marktspelers in de radiocommunicatiesector moeten er niet alleen zeker van kunnen zijn dat er voldoende frequentieruimte beschikbaar is voor de verlening van diensten, zij moeten ook de procedures en de voorwaarden voor het gebruik van het radiospectrum kennen. Dergelijke informatie wordt in het algemeen niet in de spectrumindelingstabellen opgenomen en is niet op het niveau van de Gemeenschap beschikbaar. 17 Hoofdstuk 4 1 (c) Conclusies Moet het refarming- en substitutiebeleid deel uitmaken van de strategische planning van het radiospectrum voor pan-Europese diensten? Welke voorwaarden zouden hierbij moeten gelden (bijvoorbeeld betrokken partijen en tijdschema). In hoeverre is een gemeenschappelijke benadering van de Gemeenschap noodzakelijk, bijvoorbeeld wat betreft de afschaffing van analoge omroepdiensten en analoge mobiele telefoniediensten? te verplaatsen frequentiebanden De strategische planning van het gebruik van het radiospectrum vergt ook zekerheid omtrent de regelgeving ten aanzien van eventuele plannen om bestaande gebruikers naar minder relocatie binnen het drukbezette radiospectrum) of om het gebruik van alternatieve transmissie-infrastructuur te stimuleren (substitutie), waarbij ook rekening wordt gehouden met de bestaande mededingingregels. Dergelijke informatie is doorgaans niet beschikbaar. Een specifieke vraag is of regelgeving nodig is om de introductie te stimuleren van technologieën die efficiënter gebruik van het spectrum maken, via bijvoorbeeld een gemeenschappelijk benadering van de Gemeenschap om de overgang van analoge overdracht van mobiele telefonie- en omroepsignalen op digitale transmissiewijzen te bevorderen17. (refarming of (2) Harmonisatie van de radiospectrumindeling THEMA 2 De Europese Commissie wenst reacties te ontvangen over de harmonisatie van het radiospectrum in de Europese Gemeenschap en in breder verband. Is voorafgaande overeenstemming binnen de Gemeenschap nodig over de noodzaak van harmonisatiemaatregelen en op basis van welke criteria moeten deze worden vastgesteld? Welke mate van rechtszekerheid moet bij de uitvoering van dergelijke maatregelen door de lidstaten worden geboden? 2 (a) Zijn specifieke maatregelen van de Gemeenschap noodzakelijk om ervoor te zorgen dat frequentieruimte beschikbaar is voor pan-Europese toepassingen op de gebieden telecommunicatie, omroep, vervoer en O&O, of moeten criteria worden vastgesteld om te bepalen wanneer harmonisatie van het radiospectrum nu precies wenselijk is? Momenteel bestaan er geen vooraf vastgestelde criteria om te bepalen wanneer harmonisatie van het radiospectrum wenselijk is. Aanvragers van frequentieruimte zoeken politieke steun bij de Europese Commissie zodat die de CEPT kan bewegen een beslissing te nemen. Tegelijkertijd worden de technische voorstellen binnen de CEPT en de ITU/WRC in toenemende mate beïnvloed door commerciële en politiek lobbies. Het lijkt te ontbreken aan vooraf vastgestelde criteria waarin zowel de technische als de sociaal-economische aspecten tot uitdrukking zouden komen. Op basis daarvan zouden objectieve en transparante beslissingen over de noodzaak van spectrumharmonisatie kunnen worden genomen. 17 De reacties naar aanleiding van de publicatie van het groenboek van de Commissie over convergentie met betrekking tot de beëindiging van analoge diensten gaven geen definitief uitsluitsel. Een deel van de respondenten vond dat de overgang van analoge op digitale omroep door de markt diende te worden geleid en een ander deel was van mening dat een nationale deadline een nuttige stimulans zou vormen voor de ontwikkeling van digitale omroep in de EU. Vele respondenten vonden dat de EU de omschakelingsdata diende te coördineren in plaats van zelf één datum vast te stellen. Een aantal exploitanten van mobiele diensten en fabrikanten van apparatuur was wel overtuigd van het nut van uiterste data voor de beëindiging van analoge mobiele communicatiediensten om ruimte vrij te maken voor digitale communicatie. De meeste respondenten waren van mening dat frequentieruimte ook in te voorziene toekomst een schaars goed zou blijven, ondanks de efficiency-verbetering door het gebruik van digitale communicatie en het vrijkomen van spectrum dat voor analoge diensten werd gebruikt. Vooral de omroeporganisaties meenden dat omroepen nog voor lange tijd naast elkaar analoog en digitaal zullen blijven uitzenden, zodat juist extra frequenties nodig zijn. Zie voor nadere bijzonderheden COM(98) 1284 van 29. 7. 1998, blz. 29 en 30. 18 Hoofdstuk 4 2 (b) Conclusies Waar en op basis van welke criteria moeten prioriteiten worden vastgesteld en dient bemiddeling plaats te vinden indien de behoeften aan frequentieruimte voor telecommunicatie, omroep, vervoer en O&O conflicteren? Hoe kan ervoor worden gezorgd dat de commerciële en openbare belangen gedefinieerd worden en op de juiste wijze tegen elkaar worden afgewogen? Vooraf vastgestelde criteria ontbreken ook wanneer moet worden bepaald welke diensten voorrang moeten krijgen bij de toegang tot de (geharmoniseerde) frequentiebanden. Dit leidt tot problemen wanneer de behoeften aan frequentieruimte met elkaar in strijd zijn, d. w. z. ingeval bepaalde radiocommunicatiesectoren met verschillende economische, politieke en sociale achtergronden wedijveren om toegang tot dezelfde frequentieband of bij verschillen in radiospectrumgebruik tussen buurlanden. 2 (c) Kan de implementatie van radiospectrummaatregelen die pan-Europese diensten mogelijk moeten maken, worden overgelaten aan besluiten die de lidstaten op basis van vrijwilligheid nemen of moet een verplichting hiertoe worden ingevoerd? Dient de Europese Gemeenschap in beide gevallen de relevante informatie te verzamelen en publiceren? Indien er geen communautaire verplichting bestaat om frequentiebanden te harmoniseren, geschiedt de toepassing van CEPT-maatregelen door de lidstaten op vrijwillige basis. Op dit moment is niet goed bekend welke lidstaten welke CEPT-harmonisatiemaatregelen ten uitvoer hebben gelegd en via welke nationale omzettingsmaatregelen18. Het is van belang dat dergelijke informatie beschikbaar is wanneer commerciële beslissingen worden genomen. (3) Radiospectrumtoewijzing en vergunningen THEMA 3 De Europese Commissie wenst reacties te ontvangen over radiospectrumtoewijzing en vergunningen, vooral met betrekking tot het meest geschikte mechanisme om voor een efficiënt gebruik van het radiospectrum en een geharmoniseerde introductie van pan- Europese diensten te zorgen. In hoeverre is een communautaire aanpak voor de exploitatie van en eventuele handel in frequentieruimte noodzakelijk en voor wat betreft de eventuele kosten van een relocatie van de huidige spectrumgebruikers? Wat is de mate van rechtszekerheid die op het niveau van de Gemeenschap moet worden geboden? 3 (a) Wat is het netto-effect op de concurrentie waar er verschillen bestaan tussen de lidstaten ten aanzien van de beschikbaarheid van radiospectrum voor pan-Europese diensten? In de mededeling van Commissie over de tenuitvoerlegging en werking van de frequentierichtlijnen werd de conclusie getrokken dat er om niet altijd even duidelijke redenen grote verschillen zijn in de frequentieruimte die in de verschillende landen aan de exploitanten wordt toegewezen en zelfs ook binnen een en hetzelfde land aan verschillende exploitanten. 18 Om voor duidelijke wettelijke regelingen op dit gebied te zorgen heeft de Commissie voorgesteld de lidstaten te verplichten de CEPT-maatregelen voor een bepaalde datum uit te voeren en de Commissie daarvan in kennis te stellen zodat de nationale uitvoeringsmaatregelen kunnen worden gepubliceerd. Zie de mededeling van de Commissie over een voorstel voor een beschikking van de raad betreffende de tenuitvoerlegging door de lidstaten van maatregelen op het gebied van radiofrequenties, COM(93) 382 van 10. 9. 93. In dit document heeft de Commissie tevens voorgesteld dat de Commissie ervoor zorgt dat de Gemeenschap in organisaties die bij radiocommunicatie zijn betrokken, een rol kan gaan spelen, dat de Raad richtsnoeren opstelt voor de standpunten die de Gemeenschap binnen de ERC en de ERO inneemt en dat een representatief comité wordt opgericht om adviezen over de te nemen maatregelen uit te brengen. 19 Hoofdstuk 4 Conclusies Uiteenlopende vergunningsvoorwaarden, de duur van de vergunning inbegrepen, maken de harmonisatie van radiospectrumindeling en -toewijzing binnen de Gemeenschap moeilijk. Het kan ook gevolgen voor de concurrentie hebben, vooral als het gaat om pan-Europese diensten. 3 (b) Bestaat er overeenstemming radiospectrumtoewijzing radiospectrum voor de verschillende soorten diensten leidt? in de Europese Gemeenschap behoefte aan om bereiken voor tot het meest efficiënte gebruik van het over welk mechanisme te (bijvoorbeeld Omdat de frequentieruimte schaars is en het aantal beschikbare vergunningen daarom beperkt, beschikken de lidstaten over verschillende mechanismen om het radiospectrum toe te wijzen een inschrijvingsprocedure of een veiling) en daarbij rekening te houden met de eis dat voor een efficiënt gebruik van het radiospectrum moet worden gezorgd. Omdat er evenwel uiteenlopende interpretaties bestaan van wat onder efficiënt gebruik van het radiospectrum dient te worden verstaan, bestaat er geen consensus over welk mechanisme in welk geval het best is19. "die-het-eerst-komt,-het-eerst-maalt"-procedure, een 3 (c) Wat is het effect van divergerende nationale mechanismen voor radiospectrumtoewijzing op pan-Europese diensten? Welk mechanisme is het meest geschikt om pan-Europese diensten te stimuleren en in hoeverre is een benadering van de Gemeenschap in dit verband vereist? Aangezien de frequentieruimte naar verwachting schaars zal blijven, overwegen sommige lidstaten en zijn andere al begonnen veilingen in te voeren om de beschikbare vergunningen in dit verband bestaat er geen te verdelen, zoals bijvoorbeeld voor UMTS. Ook overeenstemming over welk mechanisme het meest geschikt is om pan-Europese diensten te bevorderen en is het onduidelijk welke gevolgen de divergerende nationale benaderingen zullen hebben. 3 (d) Welke gevolgen hebben de vergoedingen en heffingen, relocatiekosten inbegrepen, in verband met het gebruik van het radiospectrum voor de ontwikkeling van diensten en voor de concurrentiepositie? Lidstaten mogen naast de administratieve kosten niet-discriminerende heffingen opleggen om voor een optimaal gebruik van het radiospectrum te zorgen en de ontwikkeling van innovatieve diensten en concurrentie te bevorderen. De meningen over de invloed van deze radiospectrumheffingen lopen uiteen. Waar al vergunningen zijn afgegeven wordt gesteld dat veilingen de dominante positie van de gevestigde exploitanten nog versterken door de kosten die zij voor nieuwe marktdeelnemers meebrengen20. Sommige telecommunicatie-exploitanten 19 Uit de reacties op het groenboek over convergentie blijkt dat er overeenstemming bestaat over de noodzaak van een efficiënter gebruik van het radiospectrum, ofschoon er ook in brede kring twijfel bestaat over de eventuele veiling van frequentieruimte. Sommige respondenten erkenden dat door aan frequenties een prijskaartje te hangen, de efficiëntie kan worden bevorderd en dat sommige civiele gebruikers gestimuleerd worden een deel van hun huidige frequentieruimte weer vrij te geven. Andere wezen op het risico van discriminatie van nieuwe marktdeelnemers, als die de marktwaarde moeten betalen terwijl de tarieven voor de bestaande gebruikers veel lager zijn. Volgens een groot deel van de omroeporganisaties, telecommunicatie- exploitanten en apparatuurfabrikanten bieden zogenaamde "beauty contests" of inschrijvingsprocedures de meest effectieve weg om een evenwicht te binden tussen de noodzaak om een efficiënt spectrumgebruik te garanderen en tegelijkertijd buitensporige lasten voor de betrokken spelers te voorkomen, vooral omdat deze lasten uiteindelijk toch zouden worden afgewenteld op de klant. Deze hoge vergoedingen zouden vooral worden ingegeven door nationale begrotingsmoeilijkheden en niet door de zorg voor een efficiënt gebruik van het radiospectrum. Een aantal omroeporganisaties, waaronder en gemeenschapsradio's, wezen erop dat wanneer een hoge prijs aan het spectrum zou worden verbonden, er voorzieningen zouden moeten worden getroffen om ervoor te zorgen dat bepaalde publieke omroepen nog steeds voor een redelijke prijs toegang tot de ether zouden krijgen. Voor bijzonderheden, zie COM(98) 1284 van 29. 7. 1998, blz. 29 en 30. vertegenwoordigers lokale van 2^ De Commissie heft inmiddels een aantal klachten over de gevolgen van veilingen in behandeling genomen. 20 Hoofdstuk 4 Conclusies beweren dat de kosten van veilingen de bereidheid om in netwerken te investeren doen afnemen en tot hogere prijzen voor de consument leiden. Anderen vinden dat de potentiële gebruikers in wezen een deel van hun toekomstige winst hieraan opofferen, zonder dat dit gevolgen van betekenis voor de consumentenprijzen heeft. Sommige exploitanten hebben ook hun reserves geuit over de eis om in voorkomend geval te betalen voor de relocatiekosten van bestaande gebruikers, vooral wanneer hun concurrenten niet met dergelijke verplichtingen te maken hebben. Andere punten betreffen de mate waarin de inkomsten gebruikt worden voor radiospectrumbeleid en frequentiebeheer, bijvoorbeeld voor de beschikbaarstelling van extra frequentieruimte (voor pan-Europese diensten). 3 (e) Dient de toewijzing van radiospectrum te worden gescheiden van de afgifte van dienstenvergunningen of -machtigingen? Wat zouden de gevolgen zijn van de realisatie van een secundaire markt voor radiospectrum voor het aanbieden van soortgelijke of andere diensten, en welke veiligheden moeten in een dergelijke aanpak worden ingebouwd? Beweerd wordt dat de efficiency van het radiospectrumgebruik het meest ermee gediend is als de vergunningen en machtigingen voor dienstverlening zouden worden losgekoppeld van de toewijzing van radiospectrum. De voordelen van handel in frequentieruimte zijn dat enkelvoudige toewijzingen kunnen worden overgedragen (tegen vergoeding) van de ene op de andere gebruiker zonder dat dit verandering in het spectrumgebruik meebrengt. Ook mogen frequentietoewijzingen worden opgedeeld of gecombineerd om waar nodig te worden gebruikt voor een andere radiocommunicatiedienst waarnaar vraag bestaat op de markt. Omdat het radiospectrum een schaars goed is, moet aandacht worden geschonken aan de potentiële gevolgen van secundaire handel op concurrentievervalsende gedragingen en te worden gewaakt voor een verdere misbruik van dominante posities. Ook dient versnippering van het gebruik van het radiospectrum. Voor de Europese Gemeenschap dient in dit verband bijzondere aandacht te worden geschonken aan de vraag of uiteenlopende nationale benaderingen of het ontbreken van een gemeenschappelijke benadering van de Gemeenschap voor deze kwesties invloed zal hebben op de pan-Europese dienstverlening en het efficiënt gebruik van het radiospectrum. (4) Radiocommunicatieapparatuur en -normen THEMA 4 De Europese Commissie wenst reacties te ontvangen over de relatie tussen het Gemeenschapbeleid inzake radiocommunicatieapparatuur, normen en radiospectrum, met bijzondere aandacht voor de samenwerking tussen de normalisatie-instellingen en de instanties voor radiospectrumbeheer, alsmede voor spectrumbeheersmaatregelen op het operationele niveau. 4 (a) Is het noodzakelijk de relatie tussen de uitwerking van normen en de harmonisatie van de radiospectrumindeling voor pan-Europese diensten op de gebieden te verstevigen? telecommunicatie, omroep, vervoer en O&O De uitvoering van het beleid van de Gemeenschap op diverse terreinen, zoals op de gebieden radionavigatie en vervoerstelematica, is afhankelijk van normen die in fora zoals het ETSI, dat zich vooral met de uitwerking van telecommunicatienormen bezighoudt, worden ontwikkeld. 4 (b) Welke praktische voorzieningen moeten worden getroffen om ervoor dat zorgen dat het potentieel van het Gemeenschapsbeleid inzake radiocommunicatieapparatuur over de gehele linie wordt ondersteund met geschikte maatregelen op het niveau van het radiospectrumbeheer? De RTTE-richtlijn zal een groot deel van de hinderpalen in de wetgeving voor het in de handel, het in het vrije verkeer brengen en het in gebruik nemen van nieuwe en innovatieve 21 Hoofdstuk 4 Conclusies radio- en telecommunicatie-eindapparatuur in de Gemeenschap uit de weg ruimen. Zij zal het gemakkelijker maken dergelijke apparatuur overal in de Gemeenschap te verhandelen en zal ad hoc-oveveenkomsten over wederzijdse erkenning tussen lidstaten (zoals die in de afgelopen jaar door de CEPT zijn ontwikkeld) overbodig maken. Om de consumenten en de industrie hiervan te laten profiteren, is het essentieel dat er op tijd een geharmoniseerde frequentieruimte beschikbaar is. Daarom moeten beleidsmakers, fabrikanten en gebruikers intensief overleg plegen over de volgende zaken: de invoering van een database van nationale voorschriften voor het gebruik van het radiospectrum, gecentraliseerde kennisgevingsprocedures en regelingen betreffende markttoezicht. (5) Het institutionele kader voor radiospectrumcoördinatie THEMA 5 " De Europese Commissie wenst reacties te ontvangen over de vraag of de huidige institutionele afspraken over coördinatie van het radiospectrum voldoende beantwoorden aan de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap, d. w. z. bijdragen aan de economische groei, werkgelegenheid en welvaart, de technologische innovatie en de ontwikkeling van nieuwe diensten stimuleren, de concurrentie op de interne markt bevorderen en het concurrentievermogen van Europa bij de realisatie van pan- Europese en wereldwijde radiosystemen verbeteren. 5 (a) transparantie en Biedt het raamwerk voor de coördinatie van het radiospectrum voldoende openheid, in de Europese Gemeenschap voor een voorspelbaar klimaat voor toepassing van het waarom radiospectrum radiospectrumharmonisatie en standpunten van de Gemeenschap noodzakelijk zijn en welke principes hieraan ten grondslag liggen? rechtszekerheid om duidelijk zorgen? het te Is Zowel nieuwe als bestaande gebruikers van het radiospectrum zullen waarschijnlijk profijt trekken van een hoge mate van openheid van het regelgevingskader en moeten daarom bij het besluitvormingsproces worden betrokken. Bepaalde delen van het radiospectrum zijn overbezet en om nieuwe telecommunicatie-, omroep-, vervoers- en O&O-toepassingen mogelijk te maken, is het misschien noodzakelijk dat frequentieruimte wordt gedeeld of dat bestaande gebruikers inperken. De mededingingsvoorschriften van de Gemeenschap moeten strikt worden toegepast. Elke verandering in het gebruik van het radiospectrum zal gevolgen hebben voor nieuwe en bestaande gebruikers, die daarom moeten worden geraadpleegd over de wenselijkheid van de te nemen beslissingen. frequentiebanden vrijgeven of hun expansie Vooral als aanvragers van frequentieruimte in verschillende economische sectoren met elkaar concurreren op basis van verschillende economische, politieke of maatschappelijke grondslagen, is het moeilijk om bij de verdeling van het spectrum prioriteiten vast te stellen omdat het ontbreekt aan objectieve criteria daarvoor (van technische, economische, politieke of maatschappelijke aard). Een gevolg hiervan is ook dat aanvragers van frequentieruimte (uit de Gemeenschap of uit derde landen) hun verzoek tegelijkertijd op het niveau van de lidstaten, de CEPT en de Gemeenschap indienen. Dit is inefficiënt is en zet Europese exploitanten ertoe aan om in andere delen van de wereld overheidssteun te zoeken voor de introductie van nieuwe systemen, zowel in termen van radiospectrumindeling als -toewijzing. 5 (b) Is het nodig om vooraf een communautair akkoord te sluiten om het radiospectrum te harmoniseren of volstaat het dat de lidstaten hun standpunten binnen het CEPT op een ad hoc- en technische basis coördineren? Eensluidende standpunten van de lidstaten van de Gemeenschap zijn binnen het CEPT alleen gegarandeerd als er in communautair verband een politiek en juridisch akkoord is bereikt. Uit ervaring is gebleken dat het anders moeilijk is de economische en algemene belangen van de Gemeenschap te garanderen op basis van de technische informatie die bij de ontwikkeling van harmonisatiemaatregelen of van Europese standpunten in de CEPT 22 Hoofdstuk 4 Conclusies wordt verstrekt. Dit wijst erop dat het noodzakelijk is de beschikbare technische informatie te onderbouwen met economische, politieke en maatschappelijke argumenten teneinde vast te stellen of en in welke fase van ontwikkeling van deze standpunten een gezamenlijke aanpak van de Gemeenschap in de CEPT en de ITU/WRC noodzakelijk is. 5 (c) In welke fora dienen de standpunten van de Gemeenschap te worden ontwikkeld die nodig zijn voor de besprekingen over het radiospectrum van de Europese Gemeenschap met haar handelspartners? Het radiospectrum wordt in de besprekingen van de Europese Gemeenschap met haar handelspartners steeds vaker aan de orde gesteld als een voor toegang tot de markt bepalende kwestie. De beschikbaarheid van en de toegang tot het radiospectrum is een essentiële voorwaarde voor organisaties om in het buitenland radiocommunicatiediensten en -producten te kunnen aanbieden, evenals om interne en externe communicatie mogelijk te maken. De Europese Gemeenschap beschikt evenwel niet over de informatie die nodig is om besprekingen te voeren over de beschikbaarheid van frequentieruimte voor de Gemeenschap in haar geheel nu en in de toekomst. Volgens de huidige juridische regelingen dient de CEPT waar nodig dergelijke Europese standpunten te ontwikkelen. Het proces waarin de CEPT tot dergelijke standpunten komt kan evenwel tijdrovend zijn en leidt niet altijd tot standpunten die stroken met die van de Gemeenschap. 5 (d) Moeten procedures worden ingevoerd om te garanderen dat de lidstaten de CEPT-standpunten voor de ITU/WRC steunen, vooral gezien de noodzaak om de belangen van de Gemeenschap op het internationale toneel te verdedigen? De lidstaten van de CEPT zijn niet verplicht zich aan de Europese standpunten voor de ITU/WRC21 te houden. In de praktijk is de Europese Commissie niet in staat een gemeenschappelijke benadering van de Gemeenschap voor de ITU/WRC te garanderen en al evenmin te bemiddelen als lidstaten in de CEPT geen overeenstemming over het in te nemen standpunt bereiken. 21 Gemeenschappelijk Europese voorstellen (ECP's) zijn voorstellen die door deConferentievoorbereidingsgroep (CPG) worden vastgesteld ter voorbereiding van de ITU-vergaderingen. Zij geven het standpunt weer van de CEPT-leden die van plan zijn het ECP mede te ondertekenen. Een ECP kan pas worden goedgekeurd als het door tenminste 10 CEPT-leden wordt gesteund en door niet meer dan 6 leden wordt verworpen. Van de tegenstemmers wordt verwacht dat zij op de WRC op basis van consensus met de overige CEPT-leden samenwerken en geen individuele of multilaterale voorstellen zullen verdedigen, maar strik genomen bestaat hiertoe geen juridische verplichting. 23 Hoofdstuk 4 Conclusies 5. CONCLUSIES Belangrijke ontwikkelingen in de technologie, op de markt en in de regelgeving hebben consequenties voor de wijze waarop frequentieruimte in de Europese Gemeenschap en op internationaal niveau beschikbaar wordt gesteld. Bovendien is de beschikbaarheid van frequentieruimte een essentiële voorwaarde geworden bij de tenuitvoerlegging van het beleid van de Gemeenschap op de gebieden telecommunicatie, omroep, vervoer en O&O. Omdat de frequentieruimte schaars is, dient het radiospectrumbeleid met alle belanghebbenden te worden besproken, waarbij rekening wordt gehouden met deze veranderingen zodat zo goed mogelijk van dit spectrum gebruik kan worden gemaakt. Tegen de achtergrond van de beleidsdoelstellingen van de Gemeenschap ten aanzien van het radiospectrum en in de context van de politieke en juridische basis en de realiteit van de rol van de Gemeenschap in het Europese raamwerk voor radiospectrumcoördinatie, strategische planning van het gebruik van het radiospectrum, harmonisatie van de radiospectrumindeling, en in dit groenboek radiocommunicatieapparatuur en -normen, worden belangstellenden uitgenodigd een reactie te geven op een aantal onderwerpen die in de communautaire context een rol spelen. radiospectrumtoewijzing vergunningen, en Over deze onderwerpen moet in brede kring gediscussieerd worden om te bepalen welke maatregelen de Gemeenschap nog moet treffen. De Commissie zal over de bevindingen van de raadpleging verslag uitbrengen en eventueel bij het Europees Parlement en de Raad voorstellen indienen voor maatregelen van de Gemeenschap. 24 Bijlage I Beleidsterreinen van de EG waarvoor het radiospectrum relevant is BIJLAGE I BELEIDSTERREINEN VAN DE EG WAARVOOR HET RADIOSPECTRUM RELEVANT IS Voor de uitvoering van het beleid van de Gemeenschap op een aantal specifieke gebieden is In deze bijlage wordt een korte beschikbaarheid van frequentieruimte een vereiste. beschrijving van deze beleidsterreinen gegeven22; het horizontale Gemeenschapsbeleid is al in de tekst van het groenboek zelf behandeld. Telecommunicatiebeleid De invoering van de digitale generatie openbare mobiele communicatiesystemen (GSM, DECT, ERMES) tegen het eind van de jaren tachtig via de spectrumcoördinatie- en liberaliseringswetgeving van de Gemeenschap heeft bijgedragen tot de realisatie van een pakket van pan-Europese diensten dat inmiddels succesvol is gebleken en waarvan wordt erkend dat het in de gebruikersbehoeften voorzien en in belangrijke mate bijdraagt tot de industriële activiteit. Omdat de vraag naar openbare mobiele communicatiediensten, zowel in termen van capaciteit als qua nieuwe dienstenkenmerken en diversiteit, in de toekomst zal toenemen, zet de Gemeenschap zich momenteel in voor de ontwikkeling en introductie van een Europees mobiel systeem van de derde generatie (IMT2000) met de aanduiding UMTS voldoende (Universeel Mobiele Telecommunicatiesysteem). Beschikbaarheid komende is hiervoor een cruciale frequentieruimte Wereldradioconferentie (WRC-2000) zal worden overlegd. Draadloze communicatie is verder aan de orde in samenhang met de convergentie van vaste en mobiele systemen. In dit verband vormt de toepassing van een draadloos aansluitnet (WLL, Wireless Local Loop) mogelijk een belangrijke stap op de weg naar voldoende concurrentie in de telecommunicatiesector. factor waarover op de van De ontwikkeling van mobiele terrestrische communicatie is ondersteund met intensieve O&O- activiteiten op communautair niveau in het kader van het RACE- en het ACTS-programma. In de periode 1986-1998 is in totaal circa 176 miljoen ecu bijgedragen aan projecten. is een andere Satellietcommunicatie techniek die voor het verwezenlijken van de informatiemaatschappij absoluut noodzakelijk wordt geacht. Na de communautaire maatregelen ter liberalisering van de satellietsector in het begin van de jaren negentig wordt nu actie ondernomen gericht op meer synergie tussen de bij het satellietactieplan betrokken partijen. Bovendien draagt de Europese Gemeenschap actief bij aan inspanningen om de invoering van wereldwijde S-PCS-systemen te coördineren. Hieronder valt onder meer de harmonisatie van frequentiebanden. De Europese Gemeenschap heeft satellietcommunicatieprojecten in het kader van OTO- programma's in 1987T1997 met 85 miljoen ecu gesteund. In het vijfde kaderprogramma is voor de periode 1998-2002 3,3 miljard ecu gereserveerd voor OTO voor projecten ten 22 Een gedetailleerde beschrijving van de spectrumaspecten van deze beleidsonderdelen is te vinden in het werkdocument van de diensten van de Commissie over onderwerpen voor de Wereldradioconferentie 1999 in de context van het communautair beleid (WRC-99), SEC(1998) 839 van 12. 5. 1998. jlf Bijlage I Beleidsterreinen van de EG waarvoor het radiospectrum relevant is behoeve van de informatiemaatschappij. Men verwacht dat hiervan circa 15 miljoen ecu per jaar aan satellietcommunicatie zal worden besteed23. Met het oog op Trans-Europese netwerken wordt gewerkt aan de voorbereiding van de eerste projecten die het gebruik voor van de communicatiesysteem moeten stimuleren. satellietinfrastructuur als "backbone" Omroepbeleid De Televisie-zonder-Grenzen-richtlijn heeft de basis gelegd voor het vrije verkeer van tv- uitzendingen binnen de Europese Gemeenschap en moet daarom vooral worden gezien als een interne-markmaatregel die gericht is op het vrije verkeer van diensten. De richtlijn is kortgeleden door middel van Richtlijn EG/97/36 aangepast aan de veranderingen op te markt, met name die welke uit de technologische vooruitgang voortvloeien. Het programma MEDIA (bijdrage van de Gemeenschap: 310 miljoen ecu in de periode 1996-2000) is gericht op de bevordering en ontwikkeling van de Europese audiovisuele industrie. Door de digitalisering en de ontwikkeling van nieuwe diensten zoals gespecialiseerde kanalen en Video-on-Demand zal de vraag naar audiovisuele toenemen. Het Gemeenschapsbeleid moet, om culturele, industriële en werkgelegenheidsredenen, ervoor zorgen dat de Europese audiovisuele productiesector de groei van de vraag kan bijbenen inhoud terrein van geavanceerde Het communautaire beleid op het televisie- en digitale omroeptechnieken is gericht op ondersteuning van de marktgestuurde invoering van digitale en breedbeeldtelevisie24. Twee middelen worden hiertoe ingezet: regelgeving en stimulering. De richtlijn over het gebruik van normen25 voor het uitzenden van televisiesignalen werkt met een soepel regelgevingskader dat als doel heeft de invoering van digitale televisiediensten te ondersteunen, voldoende zekerheid te bieden aan investeerders en bescherming van het algemeen belang te waarborgen. Op het punt van stimulering heeft de Commissie het werk ondersteund van de Digital Video Broadcasting Group (DVB)26. Deze groep heeft de Europese digitale omroepnormen voor kabel-, satelliet- en terrestrische televisie opgesteld, die steeds meer ook elders ter wereld ingang vinden. Verder heeft de Unie in 199327 een vierjarig actieplan gestart om de weerstand van de markt tegen de invoering van breedbeeldtelevisie met het 16:9-scherm te doorbreken. Inmiddels vormt dit beeldformaat een vast bestanddeel van het aanbod aan " Coördinatiegroep Ruimtevaart, Het vijfde kaderprogramma en ruimtevaarttechnologische SEC(1998) 1055. toepassingen, 24 Zie Besluit 93/424/EEG van de Raad van 22 juli 1993 tot vaststelling van een actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa, PB L 196 van 5. 8. 1993, blz. 48. Dit actieplan heeft de introductie op de markt van het breedbeeldformaat 16:9 voor digitale televisie bevorderd. 25 Richtlijn 95/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 inzake het gebruik van normen voor het uitzenden van televisiesignalen, PB L 28 van 23. 11. 1995, blz. 51. ^° De Digital Video Broadcasting Group (DVB) is een organisatie van omroepen, netwerkexploitanten en producenten van consumentenproducten en professionele apparatuur. De groep telt meer dan tweehonderd organisaties in meer dan dertig landen. De DVB-groep heeft een complete set onderling met elkaar verband houdende televisiesystemen voor alle transmissiemedia (waaronder terrestrisch, kabel en satelliet) en op alle kwaliteitsniveaus (van standaardresolutie tot HDTV) en met de mogelijkheid nieuwe convergerende diensten aan te bieden, zoals Internettoegang. Normen voor DVB-systemen zijn ontwikkeld door ETSI en op mondiaal niveau erkend door de ITU. *•' Besluit 93/4242/EEG van de Raad van 22 juli 1993 tot vaststelling van een actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa, PB L 196 van 5. 8. 1993, blz. 48. In dit besluit van de Raad werd een maximum van 225 miljoen ecu beschikbaar gesteld voor een periode van vier jaar eindigend op 30 juni 1997. ^ Bijlage I Beleidsterreinen van de EG waarvoor het radiospectrum relevant is omroepdiensten en televisietoestellen en is de basis gelegd voor een steeds grotere rol ervan op de digitale tv-markten. De Commissie volgt ook de activiteiten van het World Digital Audio Broadcasting (DBA) Forum. Het doel van dit forum, met wereldwijd meer dan 100 aangesloten organisaties, is de invoering van Digital Audio Broadcasting te versnellen. DAB werd ontwikkeld door een consortium van Europese fabrikanten, onderzoeksinstellingen, netwerkexploitanten en omroeporganisaties onder de paraplu van het Eureka-programma voor technologie en met steun van de Gemeenschap. Dit systeem is door de ITU als wereldwijde norm aanvaard. Tot dusver is één lidstaat gestart met de invoering van digitale terrestrische uitzendingen en overwegen diverse lidstaten dit voorbeeld te volgen. Wat het effect van een algemene datum voor de afschaffing van analoge terrestrische uitzendingen op de totale markt zou zijn, is een gecompliceerde zaak gezien de uiteenlopende eigenschappen van de televisiemarkt in de verschillende lidstaten. Momenteel vormt dit het voorwerp van een politieke discussie, waarbij het spectrumbeleid slechts één van de punten van overweging vormt. De digitalisering van terrestrische uitzendingen biedt de mogelijkheid het bestaande dienstenpakket via een beperkter frequentiebereik over te dragen, waardoor frequentieruimte vrijkomt. Het is echter zeer waarschijnlijk dat in vele landen een lange overgangsperiode voor de omschakeling op digitale omroep nodig zal zijn. De consumenten hebben tijd nodig om hun tv-toestellen te vervangen. Zij moeten een of meer decoders aanschaffen om hun analoge toestellen voor digitale ontvangst geschikt te maken of een of meer nieuwe geïntegreerde digitale tv-toestellen kopen. Een periode van "simulcasting" (gelijktijdige uitzending in analoog en digitaal formaat) is daarom onvermijdelijk (gedurende maximaal vijftien jaar), waardoor de beschikbare ruimte in het spectrum in feite extra onder druk komt te staan. Bovendien breidt het gamma van omroepdiensten zich met de introductie van meer NVOD-, thematische en interactieve kanalen, al in de televisiesector (van aanvankelijk slechts enkele terrestrische kanalen met een sterk sociaal- culturele missie naar betaal-tv en programma's die als bij de detailhandel "op aanvraag" worden geleverd) in combinatie met de ontwikkeling van multimediatoepassingen in de telecommunicatiesector tot gevolg dat de bevoorrechte positie van terrestrische omroepen met betrekking tot de toegang tot spectrum steeds meer ter discussie wordt gesteld28. in hoog tempo uit. Anderzijds heeft de ontwikkeling Wat de invoering van digitale radio betreft, zij erop gewezen dat al in verscheidene landen DAB-diensten operationeel zijn, onder meer in Zweden (met een dekking van 80% van de bevolking), het VK (er zijn al vergunningen verleend voor een openbaar en een commercieel kanaal), Frankrijk en Italië. In andere lidstaten zijn er plannen om binnenkort reguliere DAB- diensten te introduceren (bijvoorbeeld in Duitsland in het voorjaar van 1999). Vervoerbeleid De Europese Gemeenschap is actief in verscheidene met verkeer en vervoer verbonden sectoren. Voorbeelden zijn luchtvaartdiensten, satellietnavigatie en -plaatsbepaling, maritieme navigatie en communicatiesystemen en de ontwikkeling van telematicatoepassingen voor intermodaal vervoer. Het streven naar één communautaire luchtvaartmarkt waartoe bedrijven vrij toegang hebben, heeft de ontwikkeling van de luchtvaartsector aanzienlijk bevorderd, wat weer tot veel vraag luchtvaartcommunicatie- en -navigatiesystemen heeft naar betere en geavanceerdere 2° De Commissie heeft inmiddels verscheidene klachten over niet-transparante en mogelijk discriminerende toekenning van frequentieruimte in deze sector in behandeling genomen. lï Bijlage I Beleidsterreinen van de EG waarvoor het radiospectrum relevant is geleid29. Kenmerk daarvan is dat ze gebaseerd zijn op radiocommunicatietechnieken en dus toewijzing van frequentiebanden vereisen. De beschikbaarheid van dergelijke banden is dan ook een eerste vereiste voor de succesvolle tenuitvoerlegging van een luchtvaartbeleid. Maritieme communicatie blijft een belangrijke sector, vooral met het oog op speciale vereisten als veiligheid en het voorkomen van ongelukken30 en is als zodanig opgenomen in de richtsnoeren voor het Trans-Europese Vervoersnet31. De Europese Gemeenschap heeft de ontwikkeling van systemen op dit gebied hoofdzakelijk ondersteund via onderzoekprojecten in het kader van het telematicaprogramma van het vierde kaderprogramma. Plaatsbepalings-, navigatie- en tijdreferentiesystemen met behulp van satellieten, zoals GPS en GLONASS, zijn, ofschoon oorspronkelijk ontwikkeld voor militaire toepassingen, naar verwachting geschikt voor uiteenlopende doeleinden als lucht- en scheepvaartnavigatie, vlootbeheer en volging, tijdreferenties en plaatsbepalingssystemen voor niet-professionele gebruikers. De Europese Gemeenschap onderzoekt momenteel haar eigen rol bij de ontwikkeling plaatsbepalings- en navigatiesystemen en, in het bijzonder, de mogelijkheid van samenwerking met de VS en de Russische Federatie. De reservering, planning en bescherming van frequentiebanden voor GNSS wordt als een prioriteit aangemerkt en de Raad heeft bevestigd dat op de relevante fora voor adequate bescherming van de frequentieruimte voor GNSS moet worden gezorgd32. van de volgende generatie van wereldwijde De totale investeringen in de Europese uitbreiding van GNSS worden geraamd op 570 tot 4000 miljoen ecu, afhankelijk van de optie die men kiest. De Gemeenschap heeft voor GNSS in 1998 21 miljoen ecu uitgetrokken. Na 2000 zal deze bijdrage nog veel hoger komen te liggen33. In de vervoerstelematicasector neemt het aantal aanvullende systemen toe. Veel van de nieuwe systemen komen voort uit O&O-projecten op dit gebied die worden uitgevoerd met steun van communautaire programma's als het telematicaprogramma. Binnen dit kader is in de periode 1984-1998 circa 220 miljoen ecu aan onderzoek en ontwikkeling op het gebied van het vervoer bijgedragen. Er worden nieuwe voorstellen uitgewerkt voor brede verkeersinformatiesystemen en een pan-Europese "GSM-dienst voor spoorwegvervoer". Dedicated Short Range Communications (DSRC) wordt bij het wegverkeer al gebruikt voor elektronische tolheffing en zal in toenemende mate worden gebruikt door informatiesystemen voor de automobilist en allerlei andere systemen die gebaseerd zijn op voertuig/infrastructuur- of voertuig/voertuigcommunicatie. Het is te verwachten dat toepassingen als deze de totale vraag naar frequentiebanden nog verder doen groeien34. 29 Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement inzake congestie en crisissituaties in het luchtverkeer, COM(95) 318 def. van 5. 7. 1995. 30 Groenboek havens en maritieme infrastructuur, COM(97) 678 van 10. 12. 1997 31 Beschikking nr. 1692/96/EG van het Europees Parlement en de Raad van 23 juli 1996, waarin is bepaald dat het Trans-Europese beheers- en informatienetwerk voor de zeescheepvaart beheerssystemen voor het kustvaart- en havenverkeer, positioneringssystemen voor schepen, meldingssystemen voor schepen die gevaarlijke of verontreinigende goederen vervoeren en communicatiesystemen voor noodsituaties en veiligheid op zee omvat. 32 Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement - Ontwikkeling van een Trans- Europees netwerk voor positiebepaling en navigatie: een Europese strategie voor GNSS (Global Navigation Satellite Systems), COM(98)29 def. van 21. 1. 1998 en Conclusies van de Raad van 17 maart 1998. 33 Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement - Ontwikkeling van een Trans- Europees netwerk voor positiebepaling en navigatie: een Europese strategie voor GNSS (Global Navigation Satellite Systems), COM(98) 29 def. van 21. 1. 1998. 34 Designation of further frequency bandwidth for road transport and traffic telematics within Dedicated Short Range Communication Systems, studie in opdracht van de Commission, januari 1998. IV M Bijlage I Beleidsterreinen van de EG waarvoor het radiospectrum relevant is Aardobservatie Aardobservatie is een belangrijk basishulpmiddel voor een aantal specifieke beleidsterreinen, waaronder wereldomspannende metingen35, de tenuitvoerlegging van beleid op het gebied van milieubehoud en burgerbescherming36, en het landbouwbeleid37. Europa heeft daarom in samenwerking met de lidstaten die deelnemen in de ESA (Europees Ruimteagentschap), maar ook via nationale programma's een technologische basis gelegd. Voorbeelden van toepassingen zijn onder meer de weersatellieten van EUMETSAT, die meteorologische diensten in Europa van gegevens voorzien. De laatste jaren is er een toenemende vraag naar nieuwe milieubewakingssystemen ten behoeve van bindende internationale overeenkomsten als het Protocol van Montreal, het Protocol van Kyoto, het Verdrag inzake Biodiversiteit en het Raamverdrag inzake Klimaatverandering. In het vierde kaderprogramma (1995-98) De Europese Commissie spant zich in om de technologische basis voor aardobservatie te versterken via O&O-programma's. is circa 275 miljoen ecu uitgetrokken voor onderzoek verband houdend met aardobservatie. De Commissie heeft in haar voorstel voor het vijfde O&O-kaderprogramma (1998-2002)38 van de Europese Gemeenschap onderzoek opgenomen over de ontwikkeling van generieke aardobservatietechnieken, met name het gebruik van satellieten voor milieubewaking en het beheer van natuurlijke hulpbronnen. OTO op het gebied van aardobservatie wordt verder ook behandeld in de Mededeling over ruimtevaarttoepassingen en de marktvooruitzichten daarvan39. Radioastronomie Radioastronomie is een vakgebied waarvan men meent dat de Europese Gemeenschap er een algemeen belang bij heeft eraan deel te nemen. Een geschikte infrastructuur hiervoor vergt echter aanzienlijke investeringen en de exploitatie van grootschalige installaties gebeurt meer en meer op gezamenlijke en wereldwijde basis. De werkzaamheden van de in het kader van activiteit 4 van de Gemeenschap vinden momenteel plaats tot kaderprogramma's voor OTO, in het bijzonder Onderzoeknetwerken en toegang 35 Voor aardobservatie (EO) gericht op metingen op wereldschaal van onder andere kleur van oceanen, temperatuur van het zeeoppervlak, weersvoorspellingen, bodemgebruik en verbranding van biomassa, parameters die van vitaal belang zijn voor het ontwikkelen en valideren van modellen van mondiale milieuveranderingen, zijn satellieten onmisbaar. Om meer kennis te verwerven van aardsystemen is mondiale samenwerking vereist en Europa heeft op dit gebied duidelijke verantwoordelijkheden. 3° Aardobservatie (EO) kan een uit kostenoogpunt interessant hulpmiddel zijn voor de tenuitvoerlegging van beleid op het gebied van milieubehoud en burgerbescherming. Aardobservatie wordt al op pre-operationele basis ingezet voor het volgen van veranderingen in het bodemgebruik voor het Natura 2000-netwerk in het kader van de habitat-richtlijn en voor het opsporen van olielekkages in het kader van de Overeenkomst van Bonn. De informatie vanuit de ruimte kan helpen bij het beheersen en zelfs bij het voorspellen van natuurlijke risico's, zoals overstromingen, stormen en bosbranden. Vooral als de frequentie en de omvang van deze gebeurtenissen toenemen door klimaatveranderingen of door verschijnselen als "El Nirïo", kan aardobservatie bijdragen aan het beperken van de gevolgen ervan, hetgeen aanzienlijk economisch voordeel kan opleveren. 37 In de EU wordt al gebruik gemaakt van aardobservatie voor het controleren van aanvragen voor landbouwsubsidies en voor het vergaren van statistieken. Aardobservatie zal ook een rol gaan spelen in de context het nieuwe communautaire landbouwbeleid, waarin steeds meer aandacht zal worden besteed aan milieueffecten. 33 Voorstel voor een besluit van de Raad betreffende het vijfde kaderprogramma van de Europese Gemeenschap voor activiteiten op het gebied van onderzoek, technologische ontwikkeling en demonstratie (1998-2002), COM(97) 142 def. van 30. 4. 1997. 3^ Mededeling van de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement - de Europese Unie en de ruimtevaart: bevordering van toepassingen, markten en industrieel concurrentievermogen, COM(96) 617 def. van 4. 12. 1996. x\ Bijlage I Beleidsterreinen van de EG waarvoor het radiospectrum relevant is grootschalige faciliteiten40. Beide activiteiten zullen onder het vijfde kaderprogramma worden voortgezet41. De communautaire betrokkenheid op internationaal niveau is momenteel georganiseerd via de deelname aan het Megascience Forum van de OESO (Werkgroep Radioastronomie). De financiële bijdrage voor de periode 1994-1998 wordt geraamd op 7,3 miljoen ecu. Naast de coördinatie van het O&O-werk hebben de radioastronomen nog een onderwerp naar voren gebracht dat op mondiale schaal zou moeten worden aangepakt: het snel toenemende probleem van radiointerferentie ten gevolge van de overbezetting van het frequentiespectrum en de daarmee gepaard gaande verschijnselen, zoals van satellieten afkomstige emissies buiten de toegewezen banden. Vanwege de extreme gevoeligheid van de apparatuur die voor radioastronomische experimenten nodig is, zou die radio-interferentie de meeste observaties vanaf de aarde in de toekomst onmogelijk kunnen maken. 40 Beschikking van de Raad tot vaststelling van een specifiek programma op het gebied van de opleiding en mobiliteit van onderzoekers, PB L 361 van 31. 12. 1994, blz. 90. 41 Voorstel voor een beschikking van de Raad inzake het specifiek programma voor "verhoging van het menselijk onderzoekpotentieel en verdieping van de fundamentele kennis op sociaal-economische gebied, COM(98) 305. VI 30 Bijlage II EU-radiospectrumbeleid EU-RADIOSPECTRUMBELEID BIJLAGE II In deze bijlage wordt een uiteenzetting gegeven van de politieke en juridische basis en de huidige rol van de Gemeenschap bij het radiospectrumbeleid op de volgende gebieden: (1) de strategische planning van het gebruik van het radiospectrum; (2) de beschikbaarstellingvan geharmoniseerde frequentieruimte voor pan-Europese en wereldwijde radiocommunicatie diensten; (3) de toepassing van de voorschriften voor de verdeling en het gebruik van het radiospectrum; (4) het in de handel brengen en gebruik van radiocommunicatieapparatuur; (5) het institutionele kader voor coördinatie van het radiospectrum. 1. Strategische planning van het gebruik van het radiospectrum Hoofddoelstelling: Een voorspelbaar klimaat scheppen voor het huidige en toekomstige gebruik van het radiospectrum Om een radiospectrumklimaat te scheppen waarin langetermijnplanning en -ontwikkeling van pan-Europese radiocommunicatiediensten en -producten mogelijk zijn, in het bijzonder het radiospectrumgebruik noodzakelijk. Waar ontwikkelingen op het gebied van technologie, markt of regelgeving een aanpassing van de verdeling van het radiospectrum over de verschillende toepassingen noodzakelijk maken, moet actie worden ondernomen. telecommunicatiegebied, strategische planning van op is Politieke en juridische basis Richtlijn 87/372/EEG (GSM) Richtlijn 90/544/EEG (ERMES) Resolutie van de Raad 90/C 166/02 Resolutie van de Raad95/C188/0242 Richtlijn 96/2/EG van de Commissie43 Strategische planning van het radiospectrumgebruik • • • • • • • • • lidstaten moeten plannen maken om de voor GSM gereserveerde De frequentiebanden volledig te benutten overeenkomstig de commerciële vraag. De lidstaten moeten plannen maken om de voor ERMES gereserveerde frequentiebanden volledig te benutten overeenkomstig de commerciële vraag. De CEPT dient de regelgevingsinstanties of de Gemeenschap aanbevelingen te doen met betrekking tot de langetermijnbehoeften op radiospectrumgebied. De CEPT dient een evenwichtigere verdeling te maken van de frequenties over de diverse toepassingen. In ERC-verband moeten frequenties voor mobiele en persoonlijke communicatie op basis van Europese normen worden gereserveerd. De lidstaten moeten de frequentietabellen publiceren, alsmede de procedures voor de aanwijzing van frequenties voor specifieke diensten. De lidstaten moeten het indelingsplan van de voor mobiele en persoonlijke communicatiediensten gereserveerde frequenties jaarlijks publiceren en op verzoek beschikbaar stellen, evenals het plan voor de toekomstige uitbreiding van deze frequenties. De huidige spectrumindeling dient regelmatig te worden herzien; bovendien wordt gedetailleerde kennis van de feitelijke stand van zaken bij de toewijzing en het gebruik van het radiospectrum verlangd. Als het aantal vergunningen vanwege de frequentieschaarste beperkt wordt, zullen de lidstaten opnieuw moeten bezien of dankzij de technische vooruitgang nieuwe frequentieruimte beschikbaar kan worden gesteld voor extra vergunningen. 42 43 Resolutie van de Raad van 29 juni 1995 inzake de verdere ontwikkeling van mobiele en persoonlijke communicatie in de Europese Unie (95/C 188/02), PB C 188 van 22. 7. 1995, blz. 3. Richtlijn 96/2/EG van de Commissie van 16 januari 1996 tot wijziging van Richtlijn 90/388/EEG met betrekking tot mobiele en persoonlijke communicatie, PB L 20 van 26. 1. 1996, blz. 59. II Bijlage II EU-radiospectrumbeleid Huidige praktijk De strategische planning van het radiospectrumgebruik wordt op Gemeenschapsniveau op de volgende wijze aangepakt: • Er is toezicht op de planning van het radiospectrumgebruik ten behoeve van mobiele en persoonlijke communicatie. In de Mededeling van de Commissie betreffende de tenuitvoerlegging en werking van de richtlijnen inzake frequenties voor mobiele communicatie44 is geconcludeerd dat slechts een beperkt aantal lidstaten tot dusver de Commissie op de hoogte heeft gesteld van hun plannen wat betreft de beschikbaarstelling van frequentieruimte voor mobiele en persoonlijke en satellietcommunicatie (GSM, UMTS, S-PCS) willen de marktspelers duidelijkheid hebben over de beschikbaarheid van frequenties voor dergelijke toepassingen. Dit geldt ook voor andere activiteiten dan telecommunicatie. Zo zijn ook ter ondersteuning van het gemeenschappelijk beleid op de gebieden vervoer, omroep en O&O gemeenschappelijke Europese frequentiebanden nodig. communicatie. Maar van mobiele gebied juist het op • De Europese Gemeenschap draagt bij aan de realisatie van een Europese spectrumindelingstabel. De Gemeenschap financiert een deel van het gedetailleerde spectrumonderzoek (DSI) van de CEPT, dat moeten bijdragen tot de realisatie van een geharmoniseerde Europese tabel van spectrumindeling en -gebruik (die naar verwacht tegen het jaar 2008 door de CEPT zal worden afgerond). Bovendien zijn in opdracht van de Commissie gemaakte externe van de marktontwikkelingen radiocommunicatiediensten ter beschikking van de CEPT gesteld. studies gebied van het op • De lidstaten zijn bij hun radiospectrumplanning niet verplicht de voorlopige spectrumindelingstabel van de CEPT te respecteren. Er is geen informatie openbaar gemaakt over de mate waarin de lidstaten bij hun nationale planning van het radiospectrumgebruik rekening houden met de voorlopige spectrumindelingstabel van de CEPT aangezien de toepassing daarvan op vrijwillige basis geschiedt. De lidstaten stellen steeds vaker nationale spectrumindelingstabellen beschikbaar. Er bestaan evenwel grote verschillen wat betreft het formaat en de presentatie van dergelijke Informatie over de stand van zaken bij de radiospectrumindeling voor de Gemeenschap in haar geheel ontbreekt. tabellen. Q Er worden in de Europese Gemeenschap geen specifieke aanbevelingen gedaan wat betreft de langetermijnbehoeften ten aanzien van het radiospectrum. De Commissie heeft tot dusver nog geen informatie ontvangen over eventuele nationale herzieningen van de radiospectrumindeling. Evenmin is zij op de hoogte gebracht van gevallen waarin dankzij de technologische vooruitgang extra vergunningen beschikbaar konden worden gesteld. De CEPT heeft vooralsnog geen aanbeveling gedaan voor de langetermijnbehoeften van de Gemeenschap ten aanzien van het radiospectrum, noch heeft zij concrete stappen gezet om tot een evenwichtigere verdeling van het radiospectrum over de verschillende toepassingen te komen. 44 Zie voetnoot 17. 31 Bijlage II EU-radiospectrumbeleid Harmonisatie van de radiospectrumindeling Hoofddoelstelling: De beschikbaarheid van een geharmoniseerd radiospectrum voor pan-Europese diensten garanderen De aanwijzing van EU- en internationale frequentiebanden is essentieel voor het vrije verkeer van goederen en personen en de vrije verrichting van diensten. Radiospectrumcoördinatie valt daarom onder de kembevoegdheden van de EG op het gebied van de interne markt. Radiospectrumharmonisatie wordt bereikt door middel van frequentietoewijzingsmaatregelen, d. w. z. maatregelen waarbij frequentiebanden worden aangewezen voor de levering van gedefinieerde diensten, alsmede de technische voorwaarden waarmee daarbij rekening moet worden gehouden. Politieke en juridische basis Harmonisatie van de radiospectrumindeling Richtlijn 87/372/EEG (GSM)45 Richtlijn 90/544/EEG (ERMES)46 Richtlijn 91/287/EEG (DECT)47 Resolutie van de Raad 90/C 166/02 Resolutie van de Raad 92/C 318/01 Beschikking van het EP en de Raad inzake S-PCS48 Voorstel voor een beschikking van het EP en de Raad inzake UMTS49 • De lidstaten moeten bepaalde frequentiebanden voor GSM reserveren. • De lidstaten moeten bepaalde frequentiebanden voor ERMES reserveren. • De lidstaten moeten bepaalde frequentiebanden voor DECT reserveren. • De CEPT dient de regelgevingsinstanties of de Gemeenschap een aanbeveling te doen voor geschikte frequenties voor pan-Europese diensten. • De lidstaten moeten deelnemen aan de ontwikkeling van ERC- besluiten. • De lidstaten moeten zich ertoe verbinden de ERC-besluiten inzake TFTS en RTT toe te passen overeenkomstig de ERC-procedures. • De CEPT heeft de opdracht gekregen de frequenties en vergunningsvoorwaarden voor S-PCS te harmoniseren. • Als de resultaten van de CEPT of de toepassing door de lidstaten onbevredigend zijn, zal verdere actie op Gemeenschapsniveau worden ondernomen. • De CEPT heeft de opdracht gekregen de vergunningsvoorwaarden voor UMTS te harmoniseren. frequenties en • Als de resultaten van de CEPT of de toepassing door de lidstaten onbevredigend zijn, zal verdere actie op Gemeenschapsniveau worden ondernomen. 45 46 47 48 Richtlijn 87/372/EEG van de Raad van 25 juni 1987 inzake de voor een gecoördineerde invoering van openbare pan-Europese digitale cellulaire mobiele communicatie te land in de Gemeenschap beschikbaar te stellen frequentiebanden, PB L 196 van 17. 7. 1987, blz. 85. Deze richtlijn werd tegelijk vastgesteld met Aanbeveling van de Raad van 25 juni 1987 inzake de gecoördineerde invoering van openbare pan-Europese digitale cellulaire mobiele communicatie te land in de Gemeenschap, PBL196van17. 7. 1987, blz. 81. Richtlijn 90/544/EEG van de Raad van 9 oktober 1990 inzake de voor de gecoördineerde invoering in de Gemeenschap van de pan-Europese openbare semafoondienst te land bestemde frequentiebanden, PB L 310 van 9. 11. 1990, blz. 28. Deze richtlijn werd tegelijk vastgesteld met Aanbeveling van de Raad van 9 oktober 1990 inzake de gecoördineerde invoering in de Gemeenschap van een pan-Europese openbare semafoondienst te land, PB L 310 van 9. 11. 1990, blz. 23. Richtlijn 91/287/EEG van de Raad van 3 juni 1991 betreffende de toewijzing van de frequentieband voor de gecoördineerde invoering van digitale Europese draadloze telecommunicatie (DECT) in de Gemeenschap, PB L 144 van 8. 6. 1991, blz. 45. Deze richtlijn werd tegelijk vastgesteld met Aanbeveling van de Raad van 3 juni 1991 inzake de gecoördineerde invoering van digitale Europese draadloze telecommunicatie (DECT) in de Gemeenschap, PB L 144 van 8. 6. 1991, blz. 47. Beschikking nr. 710/97/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 maart 1997 betreffende een gecoördineerde aanpak op het gebied van persoonlijke satellietcommunicatiediensten in de Europese Gemeenschap, PB L 105 van 23. 4. 1997, blz. 12. 13 Bijlage II EU-radiospectrumbeleid Huidige praktijk Op praktijkniveau wordt op een van de onderstaande manieren ervoor gezorgd dat in de Europese Gemeenschap geharmoniseerde frequentiebanden beschikbaar zijn: Q De Europese Gemeenschap stelt specifieke wettelijke maatregelen vast waarvoor de lidstaten geharmoniseerde frequentiebanden beschikbaar moeten stellen. Deze benadering is in het verleden gekozen voor GSM, ERMES en DECT. Als de lidstaten deze maatregelen niet ten uitvoer leggen kan op Gemeenschapsniveau actie worden ondernomen. o De Gemeenschap stelt wettelijke maatregelen vast voor de geharmoniseerde introductie van systemen en verwijst voor de harmonisatie van de noodzakelijke frequentiebanden naar de CEPT. Deze nieuwe methode wordt toegepast bij S-PCS en UMTS en stelt de Gemeenschap in staat actie te ondernemen als de lidstaten niet aan de getroffen maatregelen voldoen. Q De Gemeenschap financiert een deel van de technische werkzaamheden van de CEPT gericht op harmonisatie van de radiospectrumindeling. Dankzij de gemeenschappelijke intentieverklaring en de raamovereenkomst met de ERC/ERO van de CEPT kan de Commissie de ERC/ERO technisch werk toevertrouwen met het oog op de harmonisatie van de radiospectrumindeling. Bij deze aanpak is het evenwel aan de CEPT-leden, waaronder de lidstaten, om te beslissen of de resultaten van de ERC/ERO worden aanvaard, d. w. z. of radiospectrumharmonisatiemaatregelen worden vastgesteld. Bovendien kunnen de afzonderlijke CEPT-leden voor zichzelf besluiten of zij de door de CEPT vastgestelde maatregelen ook toepassen. • De CEPT besluit op eigen initiatief om harmonisatiemaatregelen te ontwikkelen, vast te stellen en toe te passen. In andere gevallen dan hierboven beschreven is het de CEPT zelf die het initiatief neemt om tot harmonisatie van het radiospectrum over te gaan. De CEPT-aanbevelingen worden altijd voorgelegd aan de 43 landen die lid zijn, niet aan de Gemeenschap als zodanig. Als de CEPT maatregelen ontwikkelt die niet formeel door de Commissie zijn aangevraagd, geschieden de goedkeuring en toepassing door de lidstaten op vrijwillige basis. Ook als de Gemeenschap bijdraagt in de financiering van het onderzoek naar de beschikbaarheid van frequentieruimte en de harmonisatiemogelijkheden ten behoeve van pan-Europese diensten, bestaat er geen formele of wettelijke verplichting op grond waarvan de lidstaten passende maatregelen moeten vaststellen of toepassen. 49 Voorstel voor een beschikking van het Europees Parlement en de Raad betreffende de gecoördineerde invoering van mobiele en draadloze communicatie (UMTS) in de Gemeenschap, COM(1998) 58, PB C 131 van 29. 4. 98, blz. 9. IV 31 Bijlage II EU-radiospectrumbeleid Radiospectrumtoewijzing en vergunningen Hoofddoelstelling: voorschriften regelgevingsinstanties frequentieruimte toewijzen aan de gebruikers toepassen De op basis waarvan de Frequentietoewijzing is de procedure waarbij de overheden individuele gebruikers toestemming geven om zendstations te gebruiken of om radiocommunicatiediensten te verlenen binnen gedefinieerde toewijzing van de frequentieruimte aan individuele gebruikers en de afgifte van een vergunning aan exploitanten van radiocommunicatiediensten gelden de rechtsbeginselen van de Europese Gemeenschap, waaronder het mededingingsrecht. Het doel is voor alle gebruikers van het radiospectrum een neutraal speelveld te creëren dat gebaseerd is op open, objectieve, niet-discriminerende en transparante principes en dat bevorderlijk is voor technologische innovatie en concurrentie. frequentiebanden. Voor de Juridische basis ONP-kaderrichtlijn50 • De voorwaarden inzake toegang tot en gebruik van frequenties moeten objectief en transparant zijn en in verhouding staan tot het doel Radiospectrumtoewijzing en vergunningen Richtlijn 96/2/EG van de Commissie. • • • De lidstaten mogen de toegang tot het spectrum beperken om het efficiënt interferentie te gebruik van het spectrum te garanderen en schadelijke voorkomen. Beperking van het aantal vergunningen voor mobiele en persoonlijke communicatiesystemen is alleen toegestaan bij frequentieschaarste of om aan de essentiële eisen te voldoen (d. w. z. goede werking van het netwerk, instandhouding van de netwerkintegriteit, interoperabiliteit van diensten, gegevensbeveiliging, milieubescherming en ruimtelijke ordening) Zodra er frequenties vrijkomen, geven de lidstaten vergunningen uit waarbij de beschikbare frequenties op open, transparante en niet-discriminerende wijze worden toegewezen. Vergunningenrichtlijn 51 • Er moet voor efficiënt gebruik van het radiospectrum en doelmatige concurrentie worden gezorgd. • De lidstaten mogen de combinatie van mobiele technologieën of systemen niet beperken, vooral niet als er voor meerdere normen geschikte apparatuur voorhanden is, en zij dienen waar nodig maatregelen te treffen om voor doeltreffende concurrentie tussen exploitanten te zorgen. • De toegang tot de frequentieruimte moet worden gegarandeerd met strikte inachtneming van de procedures en termijnen. • Machtigingen voor het gebruik van frequenties kunnen worden gescheiden van vergunningen voor dienstverlening • Het aantal vergunningen mag alleen worden beperkt om het efficiënt gebruik van het radiospectrum te garanderen en de voordelen voor de gebruikers te optimaliseren, de concurrentie moet worden bevorderd, het beperkingsbesluit dient te worden gepubliceerd en herzien en er moet een uitnodiging verschijnen om vergunningsaanvragen in te dienen. Individuele vergunningsvoorwaarden moeten worden gepubliceerd en de vergunningen moeten door middel van open, niet-discriminerende en transparante procedures binnen redelijke termijnen worden verleend. • • Er mogen vergoedingen worden verlangd voor de afgifte van individuele vergunningen mits daarbij geen discriminatie plaatsvindt en dit geen negatief effect heeft op de ontwikkeling van diensten en concurrentie. 50 51 Richtlijn 97/51/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 oktober 1997 tot wijziging van de Richtlijnen 90/387/EEG en 92/44/EEG van de Raad met het oog op de aanpassing aan een door concurrentie gekenmerkte context in de telecommunicatie, PB L 295 van 29. 10. 1997, blz. 23. Richtlijn 97/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 10 april 1997 betreffende een gemeenschappelijk kader voor algemene machtigingen en individuele vergunningen op het gebied van telecommunicatiediensten, PB L 117 van 5. 5. 1997, blz. 15. *r Bijlage II EU-radiospectrumbeleid Huidige praktijk De radiospectrumtoewijzing en de afgifte van vergunningen verlopen in de Europese Gemeenschap als volgt: o Vergunningen voor individuele exploitanten worden op het niveau van de lidstaten verleend, zij het met inachtneming van de rechtsbeginselen van de Europese Gemeenschap, met name de mededingingsregels en de bepalingen van de vergunningenrichtlijn. De lidstaten hebben in principe de keuze tussen individuele vergunningen of algemene machtigingen. Doorgaans zullen zij een individuele vergunning verplicht stellen voor radiocommunicatiesystemen en de bijbehorende diensten. De vergunningsvoorwaarden en toewijzingsmethodes variëren van lidstaat tot lidstaat. Dit geldt zowel voor de toewijzingsprocedures als voor de vergunningsvoorwaarden die de aanvragers worden opgelegd. Ook bij pan-Europese of wereldwijde systemen zien we dergelijke verschillen. o In de meeste gevallen wordt een vergunning voor dienstverlening gekoppeld aan machtiging tot gebruik van het frequentiespectrum. Ofschoon het op grond van de vergunningenrichtlijn wettelijk mogelijk is, is het niet gebruikelijk de vergunning voor dienstverlening te scheiden van de toestemming om van het radiospectrum gebruik te maken. o Als er frequentieruimte beschikbaar is, dient dit bij een aanvraag ook te worden toegewezen. Dit betekent dat de radiospectrumindelingsmaatregelen zijn vastgesteld en geïmplementeerd, aanvragen voor toegang tot het spectrum op vlotte wijze moeten honoreren. lidstaten, wanneer a De toewijzing en het gebruik van frequentieruimte dient de ontwikkeling van de concurrentie te bevorderen en de voordelen voor de gebruikers te optimaliseren. Binnen de specifieke nationale context en gelet op de behoeften van markt en samenleving dienen de mechanismen voor radiospectrumtoewijzing tot een zo efficiënt mogelijk gebruik van het radiospectrum te leiden, in die zin dat bij het aanbieden van diensten concurrentie plaatsvindt zodat de voordelen voor de gebruiker zo groot mogelijk worden. 4. Radiocommunicatieapparatuur en -normen Hoofddoelstelling: radiocommunicatieapparatuur in de handel gebracht en gebruikt kan worden voorschriften toepassen basis De op waarvan Gemeenschappelijke frequentiebanden zijn nodig om radiocommunicatieapparatuur in verschillende landen te kunnen gebruiken, om coördinatieproblemen aan de grenzen zo klein mogelijk te houden en grootschalige productie van apparatuur te vergemakkelijken, hetgeen nodig is om de concurrentiepositie van de Europese industrie op de wereldmarkt te verbeteren. Het Gemeenschapsbeleid op het stuk van normen is erop gericht niet- discriminerende en technologisch neutrale toegang tot het radiospectrum mogelijk te maken en tegelijkertijd voor te garanderen. interoperabiliteit en pan-Europese dienstverlening VI 3Q> Bijlage II EU-radiospectrumbeleid Politieke en juridische basis Radiocommunicatieapparatuur en -normen Resolutie van de Raad 90/C 166/02 • Gemeenschappelijke frequentiebanden zijn nodig om apparatuur in verschillende landen te kunnen gebruiken, coördinatieproblemen bij de grenzen te voorkomen en grootschalige productie van apparatuur te bevorderen zodat de Europese industrie kan concurreren op de wereldmarkt. De CEPT moet nauw samenwerken met het ETSI om de samenhang van frequentieplanning en normen te bewaren. Er is vrij verkeer van radiocommunicatieapparatuur Gemeenschap. Er wordt een algemeen kader radiocommunicatieapparatuur te gebruiken. De voorafgaande controle op de markttoegang (certificatie door een derde partij) komt te vervallen en wordt vervangen door een verplichte kennisgeving 4 weken voor het in de handel brengen van apparatuur die van niet-geharmoniseerde frequenties gebruikmaakt. De lidstaten moeten zorgen voor een transparante planning van het gebruik van het radiospectrum. ingevoerd voor de toestemming om in de Europese • • • • • Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad betreffende radioapparatuur en telecommunicatie- eindapparatuur (RTTE)52 Huidige praktijk Op onderstaande wijze wordt radiospectrumharmonisatie en normen: zorg gedragen voor de samenhang tussen Q In ETSI-verband worden gemeenschappelijke Europese telecommunicatienormen uitgewerkt. Het ETSI (Europees Instituut voor telecommunicatienormen) stelt de gemeenschappelijke Europese telecommunicatienormen op. Waar nodig, bijvoorbeeld wanneer voor een voorschrift van de Gemeenschap een gemeenschappelijke technische basis nodig is, kan de Europese Gemeenschap het ETSI financiële steun verlenen om dergelijke normen te ontwikkelen en kan zij de CEPT verzoeken de noodzakelijke frequentieruimte te vinden en te harmoniseren. Q De CEPT en het ETSI hebben werkafspraken gemaakt. Wat de samenhang tussen radiospectrum en normen betreft, is de coördinatie van de activiteiten van de CEPT/ERC en die van het ETSI geregeld door middel van een gemeenschappelijke intentieverklaring. Vertegenwoordigers van het ETSI en de CEPT zijn wederzijds bij eikaars werkprogramma's betrokken. Voor het vrije verkeer en de ingebruikstelling van radiocommunicatieapparatuur geldt op het niveau van de Gemeenschap het volgende: 52 COM(97) 257, PB C 248 van 14. 8. 1997. Er is een gemeenschappelijk standpunt vastgesteld: Gemeenschappelijk standpunt (EG) nr. 39/980 van de Raad van 8. 6. 1998, PB C 227 van 20. 7. 1998, blz. 37. De voorgestelde richtlijn moet in de plaats komen van Richtlijn 98/13/EG van het Europees Parlement en de Raad van 12 voor satellietgrondstations alsmede inzake de onderlinge erkenning van de conformiteit van die apparatuur, PB L 74 van 12. 3. 1998, blz. 1. februari 1998 betreffende eindapparatuur telecommunicatie en apparatuur voor VII V- Bijlage II EU-radiospectrumbeleid D Het vrije verkeer en de ingebruikstelling van radiocommunicatieapparatuur is geregeld bij wetgeving van de Gemeenschap. Radiocommunicatieapparatuur valt onder het voorstel voor de RTTE-richtlijn. Deze moet de belemmeringen in de regelgeving voor het vrije verkeer en de ingebruikstelling van apparatuur wegnemen, terwijl de lidstaten garanties worden geboden ten aanzien van de bescherming van het radiospectrum. Volgens de nieuwe regeling worden bindende normen of nationale specificaties, die bij de oude regelingen nog gebruikelijk waren, afgeschaft. 5. Het institutionele kader voor radiospectrumcoördinatie Hoofddoelstelling: Ervoor zorgen dat het kader voor radiospectrumcoördinatie in overeenstemming is met de belangen van de Gemeenschap en de internationale verplichtingen Het grondbeginsel van het optreden van de Gemeenschap op dit gebied is bijzondere aandacht te schenken aan de mogelijkheid om in bepaalde gevallen de doelstellingen van de Verdrag te bereiken via internationale overeenkomsten in plaats van door interne instrumenten. Met andere woorden, als op internationaal niveau al nuttige en doeltreffende maatregelen worden getroffen kan de Gemeenschap ervan afzien specifieke maatregelen van de Gemeenschap te nemen. Naar aanleiding van een aantal resoluties en conclusies die de Raad in het begin van de jaren negentig heeft vastgesteld, streeft de Europese Gemeenschap ernaar dat de coördinatie door de lidstaten van het gebruik van het radiospectrum binnen de Europese Conferentie van PTT-administraties (CEPT) en de Wereldradioconferenties (WRC's) van de Internationale Telecommunicatie- unie (ITU) parallel loopt met de belangen van de Gemeenschap. Politieke basis Resolutie van de Raad 90/C166/0253 Resolutie van de Raad 92/C318/0154 Conclusies van de Raad van 7 December 1993 Kader voor radiospectrumcoördinatie in Europa • • • • • • • • en inbegrepen, telecommunicatieorganisaties regelgevingsinstanties of de Gemeenschap frequenties voor pan-Europese De Commissie en de lidstaten moeten het CEPT-raamwerk, de oprichting van het ERO (Europees Bureau voor Radiocommunicatie) steunen. De CEPT moet rekening houden met de adviezen van de nationale spectrumdeskundigen, de dienstverleners, industrie en gebruikers. De CEPT moet de aanbevelingen doen voor geschikte diensten. De CEPT moet de regelgevingsinstanties of de Gemeenschap aanbevelingen doen met betrekking tot de langetermijnbehoeften van de Gemeenschap op radiospectrumgebied. De Commissie dient het besluitvormingsmechanisme van het ERC (Europees Comité voor Radiocommunicatie) te zien als het belangrijkste instrument om te zorgen voor de vereiste frequenties voor nieuwe pan- Europese radiocommunicatiediensten. Resolutie van de Raad 92/C 318/01 wordt bekrachtigd. Het ERC-besluitvormingsmechanisme dient te worden geïmplementeerd. De Commissie tekent daartoe een gemeenschappelijke intentieverklaring en een raamovereenkomst met het ERC/ERO. 53 54 Resolutie van de Raad van 28 juni 1990 betreffende de uitbreiding van de Europese samenwerking inzake radiofrequenties, inzonderheid met betrekking tot diensten met een pan-Europese dimensie, PB C 166 van 7. 7. 1990, blz. 4. Resolutie van de Raad van 19 november 1992 betreffende de toepassing in de Gemeenschap van de besluiten van het Europees Comité voor Radiocommunicatie, PB C 318, 4. 12. 1992, blz. 1. VIII 32 Bijlage II EU-radiospectrumbeleid Europese coördinatie ter voorbereiding op de ITU/WRC Resolutie 90/C 166/02 Conclusies van de Raad van 3 februari 1992 Conclusies van de Raad van 22 september 1997 Huidige praktijk • • • • • • De CEPT dient gemeenschappelijke Europese standpunten voor de ITU/WRC te ontwikkelen. Coördinatie van het standpunt van de Gemeenschap op de WRC zal alleen plaatsvinden als de CEPT-coördinatie niet tot resultaten heeft geleid die met de belangen van de Gemeenschap en de lidstaten stroken. De Gemeenschap als zodanig mag op de WRC externe verplichtingen aangaan voor zover het de frequentierichtlijnen (GSM, DECT, ERMES) betreft. De Conclusies van de Raad van 3 februari 1992 worden bevestigd. De Commissie dient nauw binnen en met de CEPT/CPG samen te werken, ook voor wat betreft bilaterale contacten met derde landen en regionale telecommunicatieorganisaties. De Commissie dient een mechanisme voor overleg met de industrie in te voeren. Wat het kader voor Europese coördinatie betreft, tracht de Europese Gemeenschap op de volgende wijze ervoor te zorgen dat de standpunten die de lidstaten binnen de CEPT en de ITU/WRC in overeenstemming zijn met de wettelijke verplichtingen en de beleidsafspraken: innemen • De standpunten die de lidstaten binnen de CEPT en de ITU/WRC innemen dienen te beantwoorden aan specifieke politieke en juridische doelstellingen van de Europese Gemeenschap. Deze procedure wordt gevolgd voor mobiele en satellietcommunicatie (d. w. z. GSM, DECT, ERMES, S-PCS en UMTS). Als de resultaten van de CEPT of de toepassing door de lidstaten onbevredigend zijn, kan verdere actie op Gemeenschapsniveau worden ondernomen. • Als specifieke doelstellingen van de Gemeenschap ontbreken, beoordeelt de Europese Commissie op basis van de technische informatie waarover de CEPT en de ITU/WRC beschikken, of de politieke en economische belangen van de Gemeenschap gewaarborgd zijn De Commissie speelt een adviserende rol binnen de CEPT en vertegenwoordigt de Gemeenschap als waarnemer binnen de ITU/WRC. In deze instellingen wordt de harmonisatie van het radiospectrum behandeld op basis van technische informatie. Daarbij worden de standpunten van de lidstaten op geen enkele wijze door de Gemeenschap gecoördineerd en de CEPT en de lidstaten hebben het laatste woord bij besluiten over de vaststelling en tenuitvoerlegging van harmonisatiemaatregelen. De standpunten van de lidstaten worden bij deze procedure in de regel op generlei wijze gecoördineerd. o De Gemeenschap draagt bij aan de ontwikkeling van radiospectrum- harmonisatiemaatregelen of Europese standpunten voor de ITU/WRC door de CEPT. Via de intentieverklaring en de raamovereenkomst met de ERC/ERO kan de Gemeenschap een financiële bijdrage leveren aan de ontwikkeling van geschikt maatregelen en standpunten ofschoon het niet over de juridische middelen beschikt om de vaststelling of toepassing van besluiten af te dwingen. De standpunten van de lidstaten worden hierbij doorgaans op geen enkele wijze gecoördineerd. IX y\ Bijlage III Lijst van afkortingen BIJLAGE III LIJST VAN AFKORTINGEN Advanced Communications Technology Systems (geavanceerde communicatietechnologiesystemen) European Conference of Postal and Telecommunications Administrations (Europese Conferentie van PTT-administraties) Conference Preparatory Group of the CEPT (Conferentievoorbereidingsgroep van de CEPT) Digital European Cordless Telecommunications (digitale Europese draadloze telecommunicatie) Detailed Spectrum Investigation (uitvoerig spectrumonderzoek) Digital Video Broadcasting (digitale video-omroep) European Broadcasting Union (Europese Radio-unie) Europese Commissie European Common Proposals (gemeenschappelijke Europese voorstellen van de CEPT) European Committee for Telecommunications Regulatory Affairs (CEPT- comité voor telecommunicatieregelgeving) Europese Economische Ruimte Earth Observation (aardobservatie) European Radiocommunications Committee (Europees Comité voor Radiocommunicatie van de CEPT) European Radio Messaging System (pan-Europese openbare semafoondienst te land) European Radiocommunications Office (Europees Bureau voor Radiocommunicatie van de CEPT) European Space Agency (Europees Ruimte-agentschap) European Telecommunications Standards Institute (Europees Instituut voor telecommunicatienormen) ACTS CEPT CPG DECT DSI DVB EBU EC ECP ECTRA EER EO ERC ERMES ERO ESA ETSI EU Europese Unie EUMETSAT European Meteorological Satellite (Europese Meteorologische Satelliet) GATS General Agreement on Trade in Services (Algemene Overeenkomst betreffende handel in diensten van de WTO) GLONASS Global Orbiting Navigation Satellite System (wereldwijd satellietnavigatiesysteem van de Russische Federatie) GMPCS MoU Global Mobile Personal Communications Services Memorandum of Understanding (Gemeenschappelijke intentieverklaring van de ITU betreffende wereldwijde mobiele persoonlijke communicatiediensten) GNSS GSM ICAO Global Navigation Satellite System (wereldwijd satellietnavigatiesysteem) Global System for Mobile Communications (wereldwijd systeem voor mobiele communicatie) International Civil Aviation Organisation (Internationale Burgerluchtvaartorganisatie) Hb Bijlage III Lijst van afkortingen IMO IMT IT ITU Internationale Maritieme Organisatie International Mobile Telecommunications (Internationale mobiele telecommunicatie) Informatietechnologie Internationale Telecommunicatie-unie ITU RR Radioreglementen van de ITU WISS O&TO ONP RACE RTTE Mobile Satellite Services (mobiele satellietdiensten) Onderzoek en technologische ontwikkeling Open Network Provision Research and technology development in advanced Communications in Europe (onderzoek en ontwikkeling op het gebied van geavanceerde communicatietechnologieën in Europa) Radio and Telecommunications Terminal Equipment (Radioapparatuur en telecommunicatie-eindapparatuur (richtlijn)) S-PCS Satellite Personal Communications Services (persoonlijke TEN's UMTS WLL WRC WTO satellietcommunicatiediensten) Trans-Europese Netwerken Universeel Mobiel Telecommunicatiesysteem Wireless Local Loop (draadloos aansluitnet) World Radiocommunications Conference (Wereldradiocommunicatie- conferentie van de ITU) World Trade Organisation (Wereldhandelsorganisatie) Hf ISSN 0254-1513 COM(98) 596 def. DOCUMENTEN NL 15 10 16 Catalogusnummer : CB-CO-98-759-NL-C Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg WL