title: Περιοδική έκθεση της Επιτροπής για την πρόοδο της Κύπρου προς την προσχώρηση

eurovoc_concepts:
Cyprus
EU relations
accession to the European Union
economic situation
report

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 17. 12. 1998 COM(1998) 710 τελικό ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΟΔΟ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗ Περιεχόμενα ΕΙΣΑΓΩΓΗ α) β) γ) γ. 1 γ. 2 γ. 3 Περιεχόμενο της έκθεσης Μεθοδολογία Διμερείς σχέσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Κύπρου Η συμφωνία σύνδεσης Χρηματοδοτική συνεργασία Μία ιδιαίτερη προενταξιακή στρατηγική της ΕΕ 1. ΟΙ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1. 1 Τα θεσμικά όργανα στην Κύπρο Λ Πολιτική πολυφωνία και εκλογική διαδικασία Όργανα της κυβέρνησης Δικασχικό σύσχημα Δικαιώμαχα χου ανθρώπου και σεβασμός και προσχασία χων μειονοχήχων Η καχάσχαση σχο βόρειο χμήμα χης νήσου 1. 2 Οι προσπάθειες διευθέτησης του κυπριακού ζητήματος Ιστορική ανασκόπηση χου προβλήμαχος Η εξέλιξη από την χουρκική καχοχή χον Αύγουσχο χου 1974 1. 3 Η βάση για μια διευθέτηση του ζητήματος 2. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2. 1. 2. 2. Εισαγωγή Οικονομικές εξελίξεις από τη γνώμη της Επιτροπής Μακροοικονομικές εξελίξεις Διαρθρωτικά θέμαχα 2. 3. Γενική αξιολόγηση 3. ΠΡΟΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΥΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΚΤΗΜΕΝΟΥ 3. 1 3. 2 3. 3 Εσωτερική αγορά χωρίς σύνορα Οι τέσσερις ελευθερίες Γενικό πλαίσιο Ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάχων Ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων Ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών Ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων Ανχαγωνισμός Τελωνεία Φορολογία t n no Λ Λ - Ι Ο << A-7 Δ ^ ^ ^ Τ ^ ^ ^ ^^ Απασχόληση, συνθήκες εργασίας και κοινωνικές υποθέσεις Οικονομική και Νομισματική Ένωση Περιφερειακές πολιτικές και συνοχή Βιομηχανία και MME Γεωργία και Αλιεία Ενέργεια 3. 4 3. 5 3. 6 3. 7 3. 8 3. 9 3. 10 Περιβάλλον 3. 11 3. 12 3. 13 Μεταφορές 3. 14 3. 15 3. 16 Πολιτική καταναλωτών 3. 17 3. 18 3. 19 Τηλεπικοινωνίες Οπτικοακουστικός τομέας Εκπαίδευση, κατάρτιση και νεολαία Επιστήμη και Έρευνα Στατιστικές Δημοσιονομικός έλεγχος Συνεργασία στους τομείς της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων Γενική αξιολόγηση 3. 20 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ Στατισχικά σχοιχεία ΕΙΣΑΓΩΓΗ α) Περιεχόμενο της έκθεσης Σχα συμπεράσμαχα χου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου χου Κάρνχιφ αναφέρεχαι όχι "Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σημειώνει με ικανοποίηση την επιβεβαίωση χης Επιχροπής όχι θα υποβάλει σχο χέλος χου 1998 χην πρώχη χακχική έκθεση για χην πρόοδο κάθε υποψήφιας χώρας ως προς χην προσχώρηση. ". Η παρούσα έκθεση αποχελεί απάντηση σχο αίτημα χου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η Επιχροπή υπέβαλε γνώμη σχο Συμβούλιο σχεχικά με την προσχώρηση της Κύπρου τον Ιούλιο χου 1993. Όπως δηλώνει "όσον αφορά χα οικονομικά θέμαχα, η υιοθέτηση του κοινοχικού κεκτημένου δεν αναμένεχαι να θέσει ανυπέρβληχα εμπόδια". Σχη γνώμη επίσης αναφέρεχαι όχι "θα δημιουργηθούν μεγαλύχερες ευκαιρίες μείωσης του αναπχυξιακού χάσμαχος μεχαξύ βορρά και νόχου σχην περίπχωση χης ενσωμάχωσης χης Κύπρου σχην Κοινόχηχα. " Σχη συνέχεια, χο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χόνισε επανειλημμένα, και κυρίως στο Δουβλίνο χον Δεκέμβριο χου 1996, όχι οι διαπραγμαχεύσεις σχεχικά με την προσχώρηση της Κύπρου θα άρχιζαν έξι μήνες μετά χην ολοκλήρωση της Διακυβερνητικής Διάσκεψης (ΔΔ), η οποία καχέληξε σχην υπογραφή χης Συνθήκης χου Άμσχερνχαμ σχις 2 Οκχωβρίου 1997. Το 1997, σχο Πρόγραμμα δράσης 2000, η Επιχροπή χονίζει όχι αν και δεν ανχιμεχωπίζει βασικά προβλήμαχα σχην ενσωμάχωση χου κοινοχικού κεκχημένου, η Κύπρος πρέπει να φρονχίσει ώσχε να ευθυγραμμισχούν καλύχερα οι κανόνες και οι πρακχικές χης σχον χρημαχοπισχωχικό χομέα με τους αντίστοιχους κανόνες που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να εξασφαλίσει ότι η συνεργασία και η επιθεώρηση θα επιταχυνθούν σε όλους τους τομείς της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. Επισημάνθηκε επίσης ότι οι παρατηρήσεις που καχέγραψε η Επιχροπή χο 1993 όσον αφορά χην οικονομική χελμάχωση σχο βόρειο χμήμα χης νήσου, εξακολουθούν να ισχύουν, παρά τη μεταφορά σημαντικών κονδυλίων από την Τουρκία και σε αντίθεση με την αξιοσημείωτη οικονομική ανάπτυξη του νοτίου τμήματος. Πάντα στο Πρόγραμμα δράσης 2000, η Επιχροπή χονίζει όχι παρά χις προσπάθειες που καχέβαλαν χα Ηνωμένα Έθνη για χην επίχευξη διακανονισμού σχο κυπριακό ζήχημα, καμία πρόοδος δεν σημειώθηκε από τη γνώμη χου 1993. Συνεχίζει χονίζονχας όχι "η Ένωση είναι αποφασισμένη να διαδραμαχίσει θεχικό ρόλο σχην εξεύρεση δίκαιου και βιώσιμου διακανονισμού σύμφωνα με χα ψηφίσμαχα χων Ηνωμένων Εθνών. Η σημερινή καχάσχαση η οποία αντίκειται στο διεθνές δίκαιο, απειλεί τη σταθερότητα στη νήσο, στην περιοχή, και έχει επιπτώσεις στην ασφάλεια. " Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου, τον Δεκέμβριο του 1997, έλαβε τις αναγκαίες αποφάσεις για την έναρξη της διαδικασίας διεύρυνσης. Αποφάσισε "να συγκαλέσει διμερείς διακυβερνητικές διασκέψεις την άνοιξη του 1998 για την έναρξη χων διαπραγμαχεύσεων με χην Κύπρο, την Ουγγαρία, την Πολωνία, την Εσθονία, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβενία, σχετικά με τους όρους προσχώρησης τους στην Ένωση και με τις συνακόλουθες προσαρμογές της συνθήκης". Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου δήλωσε ότι "η ένταξη της Κύπρου θα πρέπει να αποβεί προς όφελος όλων των κοινοτήτων και να συμβάλει στην εσωτερική ειρήνη και τη συμφιλίωση. Οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις θα επηρεάσουν θετικά την προσπάθεια πολιτικής επίλυσης του κυπριακού δια της οδού των συνομιλιών υπό την αιγίδα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών που θα πρέπει να συνεχισχούν με σκοπό τη δημιουργία μιας δικοινοτικής και διζωνικής ομοσπονδίας. Στα πλαίσια αυτά, χο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ζήχησε να υλοποιηθεί στην πράξη η βούληση χης κυπριακής κυβέρνησης να συμπεριλάβει ανχιπροσώπους χης ενχαξιακών χουρκοκυπριακής διαπραγμαχεύσεων. " ανχιπροσωπεία, κοινόχηχας σχην χων Σχις 12 Μαρχίου 1998, η Κύπρος συμμεχέσχε σχην πρώτη σύνοδο της ευρωπαϊκής διάσκεψης στο Λονδίνο. Με την ευκαιρία αυτή, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Κληρίδης, κατέθεσε πρόταση με την οποία καλεί τουρκοκυπρίους αντιπροσώπους να συμμετάσχουν στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. Η τουρκοκυπριακή ηγεσία δεν έχει δεχτεί μέχρι στιγμής αυτήν την προσφορά η οποία εξακολουθεί να ισχύει. Κατά την υπουργική σύνοδο για την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Κύπρο στις 31 Μαρχίου 1998, η Προεδρία χης Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) τόνισε όχι "η προσχώρηση της Κύπρου στην ΕΕ πρέπει να αποβεί προς όφελος όλων των κοινοτήτων, περιλαμβανομένης και της τουρκοκυπριακής κοινότητας, και να συμβάλει στην εσωτερική ειρήνη και τη συμφιλίωση στη νήσο. ". Μεχά χην εναρκτήρια διάσκεψη για τις διαπραγμαχεύσεις προσχώρησης, άρχισε η αναλυχική εξέχαση χου κεκτημένου με χην Κύπρο σχις 27 Απριλίου 1998. Από τα 31 κεφάλαια, τα 16 έχουν ήδη εξεταστεί. Η κυπριακή κυβέρνηση υπέβαλε τις διαπραγματευτικές της θέσεις για 7 κεφάλαια (σχετικά με τη βιομηχανική πολιτική - κεφάλαιο 15 -, τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις - κεφάλαιο 16 -, την επιστήμη και την έρευνα - κεφάλαιο 17 - , την εκπαίδευση και την κατάρτιση - κεφάλαιο 18 -, τις τηλεπικοινωνίες και τις τεχνολογίες της πληροφορίας - κεφάλαιο 19 -, τον πολιχισμό και χην πολιχική οπτικοακουστικών μέσων - κεφάλαιο 20 -, χην κοινή εξωχερική πολιχική και πολιχική ασφάλειας - κεφάλαιο 27 -), οι οποίες έχουν διαβιβασχεί σχο Συμβούλιο. Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων που πραγμαχοποιήθηκε σχις 5 Οκχωβρίου 1998 σχο Λουξεμβούργο "έλαβε γνώση χων εγγράφων που υπέβαλαν οι έξι υποψήφιες χώρες με χις θέσεις χους. Σημείωσε επίσης χη συμβολή χης Επιχροπής για να συνδράμει χην Ένωση όσον αφορά χη χάραξη κοινής θέσης σε κάθε διμερή διάσκεψη για την προσχώρηση". "Το Συμβούλιο ζήτησε τη σύγκληση συνεδριάσεων των διασκέψεων για τις προσχωρήσεις σε υπουργικό επίπεδο στις 10 Νοεμβρίου 1998 και, προηγουμένως, σε επίπεδο αναπληρωτών, προκειμένου να διεξαχθούν ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με την Κύπρο, την Ουγγαρία, την Πολωνία, την Εσθονία, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβενία. ". β) Μεθοδολογία Κατά την σύνταξη της παρούσας έκθεσης, η Επιτροπή βασίστηκε στις πληροφορίες για την Κύπρο που συγκέντρωσε από επιτόπιες αποστολές ή μέσω χων αρχών της Κυπριακής Δημοκραχίας με χις οποίες διαχηρεί σχενές επαφές. Όσον αφορά χο κεκτημένο, ελήφθησαν υπόψη τόσο τα αποχελέσμαχα της αναλυτικής εξέτασης που άρχισε στις 27 Απριλίου 1998 όσο και η έκθεση που παρουσίασε η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας τον Σεπτέμβριο του 1998. Η διακοπή των επαφών με τους αντιπροσώπους της Επιτροπής, την οποία επέβαλαν οι τουρκοκυπριακές αρχές, δεν επέτρεψε τη συλλογή πληροφοριών για χο βόρειο χμήμα της νήσου. Σχετικές πληροφορίες παρασχέθηκαν από χην κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Κύπρου και από διεθνείς πηγές, όπως οι δυνάμεις των HE στην Κύπρο (UNFICYP). Τα στοιχεία αυτά θα πρέπει να συμπληρωθούν σε μεταγενέστερο στάδιο. γ) Διμερείς σχέσεις μεταξύ της ΕΕ και της Κύπρου γΐ. Η συμφωνία σύνδεσης Από το 1973 η Κύπρος και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα είναι συνδεδεμένες με συμφωνία σύνδεσης που προβλέπει την εδραίωση τελωνειακής ένωσης σε δύο στάδια και σε διάστημα δέκα ετών. Μετά από διαδοχικές παρατάσεις του πρώτου σταδίου, υπεγράφη στο Λουξεμβούργο στις 19 Οκτωβρίου 1987 ένα πρωτόκολλο σχετικά με το δεύτερο στάδιο της συμφωνίας. Σύμφωνα με τις διατάξεις του πρωτοκόλλου αυτού, το τελικό στάδιο ολοκλήρωσης της τελωνειακής ένωσης, επίσης σε δύο στάδια, άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1988. Κατά το πρώτο στάδιο προβλέπεται i) η μείωση εκ μέρους της Κύπρου των δασμών και των ποσοτικών περιορισμών στα βιομηχανικά προϊόντα (με ορισμένες εξαιρέσεις) και σε 43 γεωργικά προϊόντα που καλύπτονται από τη συμφωνία· ii) η υιοθέτηση από την Κύπρου του κοινού δασμολογίου (ΚΛ)· iii) η εναρμόνιση των συνοδευτικών πολιτικών: ανταγωνισμός, κρατικές ενισχύσεις και προσέγγιση των νομοθεσιών. Το στάδιο αυτό εφαρμόστηκε ικανοποιητικά και, από την 1. 1 1998, η Κύπρος (α) έχει καταργήσει όλους τους δασμούς για τα βιομηχανικά προϊόντα καταγωγής Κοινότητας και τα οποία αναφέρονται στο πρωτόκολλο, (β) έχει καταργήσει όλους του ποσοτικούς περιορισμούς και (γ) έχει ευθυγραμμίσει πλήρως το δασμολόγιο της με το ΚΔ όσον αφορά τα μεταποιημένα προϊόντα καταγωγής τρίτων χωρών. mÉÊÉÊÊÊÊÈiÊÊÈÊmÊÊÊÊÊbÊSÊmim Το δεύχερο σχάδιο προβλέπει χην ελεύθερη και άνευ περιορισμών διακίνηση βιομηχανικών και γεωργικών προϊόντων και χην υιοθέτηση των συνοδευτικών πολιτικών που απαιτούνται 71α την ολοκλήρωση της τελωνειακής ένωσης. Δεν αναμένεται να παρουσιαστούν σημαντικά προβλήματα κατά την ολοκλήρωση της τελωνειακής ένωσης το 2002 όπως έχει συμφωνηθεί1. Τα θεσμικά όρ7ανα που συστάθηκαν με τη συμφωνία σύνδεσης, κυρίως το συμβούλιο σύνδεσης, λειτουρ7θύν ομαλά. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της Κύπρου για τψ προσχώρηση, χα όρ7ανα αυχά έχουν συμπληρωθεί με χον διαρθρωμένο διάλθ7θ και σχη συνέχεια με τη διαδικασία των διαπρα7ματεύσεων προσχώρησης. γ2. Χρηματοδοτική συνεργασία Βάσει των τριών διαδοχικών χρηματοδοτικών πρωτοκόλλων, τα οποία καλύπτουν το διάστημα μεταξύ 1977 και 1994, η Κύπρος έχει λάβει συνολικό ποσό 136 εκατ. ECU (υπό μορφή δανείων της ETE και επιχειρηματικών κεφαλαίων). Το σύνολο των ποσών αυτών έχει ήδη αναληφθεί, με εξαίρεση το τμήμα που αναλογεί στην τουρκοκυπριακή κοινότητα· τα δικοινοτικά σχέδια αντιμετώπισαν ανέκαθεν σοβαρά προβλήματα κατά την υλοποίηση τους με αποτέλεσμα την παραλυσία των δράσεων που προορίζονται για την προσέγγιση των δύο κοινοτήτων που διαβιούν στη νήσο. Στις 30 Οκτωβρίου 1995 υπεγράφη ένα τέταρτο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο συνολικού ύψους 74 εκατ. ECU κατανεμημένων σε 50 εκατ. ECU υπό μορφή δανείων της ETE, 22 εκατ. ECU υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων και 2 εκατ. ECU υπό μορφή επιχειρημαχικών κεφαλαίων. Τα 5 εκαχ. ECU - εκ χων 22 εκαχ. ECU μη επισχρεπχέων ενισχύσεων - που προορίζονχαν για να προεχοιμασχεί η κυπριακή κυβέρνηση για χην προσχώρηση και ιδίως για να ενσωμαχωθεί χο κεκτημένο σχην κυπριακή νομοθεσία καθώς και για να σχηριχθεί η συμμεχοχή Κυπρίων σε ορισμένα κοινοχικά προγράμμαχα, έχουν ήδη αναληφθεί. 5 εκαχ. ECU έχουν διαχεθεί για χην υλοποίηση δικοινοχικών έργων η απόφαση που έλαβε σχις 26 Δεκεμβρίου 1997 ο ηγέχης της τουρκοκυπριακής κοινότητας, κ. Ντενκτάς, σύμφωνα με την οποία αναστέλλονχαι οι δικοινοχικές επαφές, ως ανχίποινα για χα συμπεράσμαχα χου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου χου Λουξεμβούργου, καθισχά σχεδόν αδύναχη χην ανάληψη από χο ποσό αυχό. Τα εναπομένονχα 12 εκαχ. ECU προβλέπονχαι για χη χρημαχοδόχηση μελετών ή για τη στήριξη δράσεων που θα συμβάλουν στην πολιτική διευθέτηση του κυπριακού. Η κυπριακή κυβέρνηση έχει προτείνει ιδέες για ανάληψη δράσης αλλά προσκρούουν 1 Βλ. υπόθεση Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου C-432/92, Αναστασίου, Συλλογή ΕΔ 1994,1 - σ. 3087 καχά την υλοποίηση τους στη διακοπή των σποραδικών επαφών μεταξύ των δύο κοινοτήτων. Απομένουν επομένως 17 εκατ. ECU που πρέπει να αναληφθούν μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους δεδομένου ότι το τέταρτο χρηματοδοτικό πρωτόκολλο λή7ει στις 31 Δεκεμβρίου 1998· μετά από αίτημα των κυπριακών αρχών έχει αναληφθεί διαδικασία με στόχο την παράταση της περιόδου ισχύος του εν λ07ω πρωτοκόλλου μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1999. Στο πλαίσιο αυχό, χίθεχαι χο ερώχημα μερικής επαναδιάθεσης χου ποσού αυχού ενόψει της ανα7καίας ενίσχυσης της προενταξιακής σχραχη7ΐκής που προβλέπεχαι 71α χην Κύπρο, δεδομένου όχι οι πισχώσεις που προορίζονχαν 71α χο σκοπό αυχό σχο ενδεικχικό πρ07ραμμα της 26ης Σεπτεμβρίου 1996 έχουν ήδη εξαντληθεί ενώ οι ανά7κες στον τομέα αυτό συνεχώς αυξάνονται, ειδικότερα 7ια να επεκταθεί η λειτουρ7ία του ΤΑΙΕΧ (Γραφείο Τεχνικής Βοήθειας και Ανταλλα7ής Πληροφοριών) και του προ7ράμματος αδελφοποιήσεων στην Κύπρο. γ3. Μία ιδιαίτερη προενταξιακή στρατηγική της ΕΕ του Λουξεμβούργου αποφάσισε μία Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ιδιαίχερη προενχαξιακή σχραχηγική για την Κύπρο η οποία θα βασίζεται στη συμμετοχή της σε ορισμένες στοχοθετημένες δράσεις, ειδικότερα για την ενίσχυση της διοικητικής και δικαστικής ικανότητας, σε δράσεις στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων καθώς και σε ορισμένα κοινοτικά προγράμματα και οργανισμούς και τη χρησιμοποίηση της τεχνικής βοήθειας που παρέχει το ΤΑΙΕΧ (Γραφείο Τεχνικής Βοήθειας και Ανταλλα7ήζ Πληροφοριών). Η Κύπρος συμμετέχει ήδη σε τρία κοινοτικά προ7ράμματα: Leonardo, Socrates και Νεολαία 71α την Ευρώπη. Πρόσφατα έλαβε τεχνική βοήθεια από το ΤΑΙΕΧ ώστε να βελτιώσει την ικανότητα εφαρμο7ής του κεκτημένου. Στο πλαίσιο αυτό, και παρά το 7ε7ονός ότι η συμμετοχή τους στα προ7ράμματα είναι ανοικτή, δεν έχουν συμμετάσχει μέχρι στιγμής αντιπρόσωποι της τουρκοκυπριακής κοινότητας στη διαδικασία προσχώρησης λ07ω της αρνητικής στάσης που έχει λάβει ο τουρκοκύπριος η7έτης. 1. ΟΙ ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ 1. 1 Τα θεσμικά όρ7ανα στην Κύπρο Σύμφωνα με το Σύνταγμα, υπάρχει ένας ελληνοκύπριος Πρόεδρος και ένας τουρκοκύπριος Αντιπρόεδρος οι οποίοι εκλέγονται από την κοινότητα τους. Το υπουργικό συμβούλιο συντίθεται με αναλογία 7:3 μεταξύ ελληνοκυπρίων και τουρκοκυπρίων. Τα βασικά στοιχεία των διατάξεων αυτών εξακολουθούν να ισχύουν αλλά χωρίς το στοιχείο της καχανομής της εξουσίας. Υπάρχει αυστηρός διαχωρισμός μεταξύ εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας. Τα μέλη του εκτελεστικού υπουργικού συμβουλίου δεν μπορούν να είναι μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων. Σε γενικές γραμμές οι εξουσίες των αντίστοιχων τμημάτων της πολιτείας τηρούνται, αλλά ορισμένες φορές το εκτελεστικό τμήμα δεν λαμβάνει υπόψη του τα άλλα όργανα της πολιτείας και έχουν διατυπωθεί ισχυρισμοί για κηδεμονία και διαφθορά μικρής κλίμακας. Τα θεσμικά όργανα της Κυπριακής Δημοκραχίας, σχην περιοχή που ελέγχει η κυβέρνηση χης, λειχουργούν ομαλά. Πολιτική πολυφωνία και εκλογική διαδικασία Υπάρχουν πέντε πολιχικά κόμμαχα που εκπροσωπούνχαι σχη Βουλή χων Ανχιπροσώπων που διαθέχει 56 έδρες και 2 ανεξάρχηχα μέλη χου Κοινοβουλίου. Παράλληλα, υπάρχουν δύο κόμμαχα που δεν εκπροσωπούνχαι σχο Κοινοβούλιο. Οι εκλογές διεξάγονχαι σε χρία επίπεδα: προεδρικές, κοινοβουλευχικές και δημοχικές. Ο Πρόεδρος εκλέγεχαι με καθολική ψηφοφορία και με απλή πλειοψηφία για πένχε έχη, συνήθως σε δύο γύρους. Οι εκλογές για τη Βουλή των Αντιπροσώπων διεξάγονται με αναλογική εκπροσώπηση. Τα τελευταία χρόνια οι εκλογές διεξάγονται υπό ελεύθερες και ειρηνικές συνθήκες. Στις 15 Φεβρουαρίου 1998, επικράτησε με μικρή πλειοψηφία ο Πρόεδρος Κληρίδης (Συντηρητικό κόμμα) στο δεύτερο γύρο των προεδρικών εκλογών εξασφαλίζοντας το 50,82% των ψήφων, έναντι του 49,18% που εξασφάλισε ο κ. Ιακώβου. Όργανα της κυβέρνησης Τα εκτελεστικά όργανα λειτουργούν ομαλά· η δημόσια διοίκηση παρουσιάζει καλή δομή έστω κι αν η κυβέρνηση επιθυμεί τη μεταρρύθμιση της και τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της. Τον Ιανουάριο του 1991 δημιουργήθηκε η θέση του επιτρόπου διοικήσεως - Ombudsman, συνήγορος του πολίτη. Έλαβε και ερεύνησε σημαντικό αριθμό καχαγγελιών και η κυβέρνηση απάνχησε θεχικά σχις περισσόχερες περιπχώσέις. Ο δημόσιος χομέας απαριθμεί 35. 615 υπαλλήλους που ανχιστοιχούν στο 12,5% των 285. 000 απασχολουμένων. Ο ευρύτερος δημόσιος τομέας ο οποίος περιλαμβάνει τους κρατικούς οργανισμούς παροχής υπηρεσιών και τις τοπικές αρχές απασχολεί 47. 745 (16,1%). Ορισμένοι τομείς της δημόσιας διοίκησης εξακολουθούν να λειτουρ7θύν αρ7ά και με χαμηλές επιδόσεις. Οι μισθοί είναι υψηλοί σε σύγκριση με τον ιδιωτικό τομέα ειδικότερα εάν ληφθεί υπόψη το ωράριο ερ7ασίας. Έχουν διατυπωθεί συχνά ισχυρισμοί 71α διαφθορά και κηδεμονία στο δημόσιο τομέα. Οι καταγγελίες αυτές έχουν συχνά υποστηριχθεί από τον συνή7ορο του πολίτη. Δικαστικό σύστημα Η δικαστική εξουσία είναι ανεξάρχηχη με επικεφαλής χο Ανώχαχο Δικασχήριο χο οποίο αποφαίνεχαι 71α όλα χα θέμαχα συνχα7μαχικόχηχας της νομοθεσίας που θέτει ο Πρόεδρος, ή που προκύπτουν από δίκες ή από αποφάσεις χης Βουλής των Ανχιπροσώπων. Το Ανώχαχο Δικαστήριο έχει τη δικαιοδοσία να εκδικάζει προσφυ7ές σε αστικές και ποινικές υποθέσεις. Οι δικαστές είναι σε γενικές γραμμές υψηλού επιπέδου και υψηλού βαθμού ακεραιότητας. Το δικαστικό σύστημα μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι εξαιρετικά αργό αλλά κατά τα άλλα λειτουργεί σωστά. Υπάρχει πληθώρα δικηγόρων στην Κύπρο και οι περισσότεροι από αυτούς είναι καλά καταρτισμένοι και διαθέτουν εμπειρία. Ωστόσο, δεν υπάρχει σύσχημα νομικής αραιής. Δικαιώματα του ανθρώπου και σεβασμός και προστασία των μειονοτήτων Κατά την 52η σύνοδο της επιτροπής 71α τα ανθρώπινα δικαιώματα που συνήλθε στη Γενεύη μεταξύ 18 Μαρτίου και 26 Απριλίου 1996, η ΕΕ δήλωσε ότι «η σημερινή κατάσταση έχει άμεσες αρνητικές επιπτώσεις στο σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η διαίρεση χης νήσου δεν είναι αποδεκχή και υποβάλλει χον πληθυσμό σε δοκιμασίες (. ). Ζηχούμε χον πλήρη σεβασμό χων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και χων θεμελιωδών ελευθεριών 71α όλους χους Κυπρίους». Η τήρηση των υποχρεώσεων που έχουν αναληφθεί το πλαίσιο των HE, του ΟΑΣΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης σχον χομέα χων ανθρωπίνων δικαιωμάχων, ειδικόχερα η διαδικασία μεχαφοράς χων δεσμεύσεων σχην εθνική νομοθεσία, παραμένει αρ7ή αλλά φαίνεχαι όχι έχει δρομολθ7ηθεί. Δεν παρουσιάζονται σημαντικά προβλήματα όσον αφορά την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών. Στις περιπτώσεις που παρουσιάζονται αποκλίσεις, οι αρχές φαίνονται αποφασισμένες να τις καλύψουν και έχουν δημιουρ7ηθεί οι αναγκαίες διαδικασίες για το σκοπό αυτό. Προς την κατεύθυνση αυτή, η προοπτική και η ευρεία υποστήριξη της προσχώρησης στην ΕΕ αποτελούν ισχυρό κίνητρο για την παγίωση της διαδικασίας. Αν και η θανατική ποινή στην ουσία δεν εκτελείται, εξακολουθεί να προβλέπεται από τον ποινικό κώδικα για εγκλήματα προδοσίας κατά του κράτους. Η Κύπρος αναμένεται ότι θα καταργήσει τις σχετικές διατάξεις πριν από τα τέλη του 1998 και 10 WE θα προβεί σχην υπο7ραφή χου 6ου συμπληρωμαχικού πρωχοκόλλου χης ευρωπαϊκής σύμβασης 71α χα ανθρώπινα δικαιώμαχα χου Συμβουλίου χης Ευρώπης. Η ελευθερία χης έκφρασης, χου συνεχαιρίζεσθαι, χων οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάχων και η προσχασία χων μειονοχήχων είναι πλήρως εξασφαλισμένα και χηρούνχαι. Ωσχόσο, ως αποτέλεσμα χης νχε φάκχο διαίρεσης χης νήσου, οι θεμελιώδεις ελευθερίες και ειδικόχερα η ελευθερία χης κυκλοφορίας αχόμων μέσα σχη χώρα χους καθώς και χης κυκλοφορίας α7αθών, υπηρεσιών και κεφαλαίων, όπως και χο δικαίωμα ε7καχάσχασης, δεν μπορούν να ασκηθούν σχο σύνολο χης επικράχειας χης Κυπριακής Δημοκραχίας2. Η κατάσταση στο βόρειο τμήμα της νήσου Η κατάσταση στο βόρειο τμήμα της νήσου παραμένει αμετάβλητη από το 1993 που είχε συνταχθεί η τνώμη. Ο κ. Ντενκτάς επανεξελέ7η "Πρόεδρος" το 1995 στο πλαίσιο του "Συντάγματος" που εγκρίθηκε με δημοψήφισμα χο 1975 και τροποποιήθηκε το 1985, μετά την μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας της "Τουρκικής Δημοκρατίας Βορείου Κύπρου" ("ΤΔΒΚ") στις 15 Νοεμβρίου 1983. Διαθέτει μεγάλη πλειοψηφία στο "Κοινοβούλιο". Η νομοθετική εξουσία ασκείται από τη "Συνέλευση της ΤΔΒΚ" η οποία απαρτίζεται από 50 "μέλη του Κοινοβουλίου". Τα μέλη της Συνέλευσης εκλέγονται για πέντε χρόνια και οι επόμενες εκλογές θα διεξαχθούν το Δεκέμβριο του 1998. Το κόμμα του σημείωσε επιτυχία στις τελευχαίες δημοχικές εκλογές χον Ιούνιο χου 1998. Η ανυποχώρητη φιλοτουρκική σχάση χου δεν γίνεχαι απόλυχά αποδεκτή από χα κόμμαχα χης ανχιπολίχευσης χα οποία χηρούν περισσόχερο μεχριοπαθή σχάση ένανχι πολλών θεμάχων ουσίας. Για παράδειγμα, δεν υποστηρίζουν χην πρόχαση χου κ. Νχενκχάς για χη δημιουργία συνομοσπονδίας και επιβεβαίωσαν χη σχήριξή χους σε μία δικοινοτική και διζωνική ομοσπονδία. Αν και ο χουρκοκυπριακός πληθυσμός πλήχχεχαι σε μεγάλο βαθμό από χη μεχανάσχευση, ωσχόσο, ο συνολικός πληθυσμός σχο βορειοαναχολικό χμήμα αυξάνεχαι χαχέως λόγω χης σημανχικής εισροής «εποίκων» προερχομένων από χην Αναχολία οι οποίοι, σύμφωνα με χα σχοιχεία χων Ηνωμένων Εθνών ανέρχονχαι σε 110. 000 περίπου, δηλαδή είναι περισσόχεροι από χους ίδιους χου χουρκοκυπρίους που υπολογίζονχαι σε 89. 000 περίπου, χωρίς να υπολογίζονχαι χα χουρκικά σχραχεύμαχα που έκχιμώνχαι σε 35. 000 άνχρες. Η καχάσχαση αυχή δεν επιχρέπει πλέον σχους αυχόχθονες χουρκοκυπρίους να ασκήσουν πλήρως χα οικονομικά και πολιχικά χους δικαιώμαχα, όπως είχε ήδη υπογραμμίσει η Επιχροπή σχη γνώμη της το 1993. Η κατάσταση όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα στο βόρειο τμήμα της νήσου προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, ειδικότερα όσον αφορά τη μεταχείριση των 500 ηλικιωμένων ελληνοκυπρίων που έχουν απομείνει και των 100 Μαρονιτών (βλέπε ψήφισμα 1113 του Συμβουλίου της Ευρώπης και διάφορα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου). Υπάρχουν αναφορές για εξαφανίσεις και θανατώσεις χωρίς δίκη. Δημοσιογράφος μιας εφημερίδας δολοφονήθηκε το 1996. Η εφημερίδα ισχυρίζεται ότι η δολοφονία αυτή έγινε επειδή καταγγέλθηκε η τουρκική πολιτική. 2 Βλ. υπόθεση Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου C-363/93, Lancry και λοιποί, Συλλογή ΕΔ 1994,1 - σ. 3957 11 Το Ευρωπαϊκό Δικασχήριο 71α χα ανθρώπινα δικαιώμαχα διέχαξε χην Τουρκία να καχαβάλει αποζημίωση σε ελληνοκύπρια πρόσφυ7α 7ια™ ^Ç απα7ορεύει την πρόσβαση στην περιουσία της στο βόρειο τμήμα της νήσου. Σε απόφαση του, με ημερομηνία 28 Ιουλίου 1998, το δικαστικό όρ7ανο του Συμβουλίου της Ευρώπης διέταξε την Τουρκία να καταβάλει 300. 000 κυπριακές λίρες ($ 574. 500) 7ΐαχί σχερεί από χην πρόσφυ7α χα δικαιώμαχα χης ιδιοκχησίας της, 20. 000 λίρες ως προσωπική αποζημίωση και 137. 000 λίρες 7ια δικαστικά έξοδα. Στην απόφαση του, το Δικαστήριο απεφάνθη ότι ο τουρκικός στρατός «ασκεί ουσιαστικό πλήρη έλε7χο» στη βόρεια Κύπρο. Απέρριψε τη θέση της τουρκικής κυβέρνησης ότι δεν ασκεί δικαιοδοσία εκεί. Δεν υπάρχουν στοιχεία σχετικά με την παρουσία πολιτικής παρέμβασης ή διαφθοράς στο δικαστικό σύστημα. Επιπλέον, υπάρχει επίσης ένα μικτό στρατιωτικό δικαστικό σύστημα το δικαστήριο αυτό αποτελείται από ομάδα τριών δικαστών, δύο από την τοπική δικαστική εξουσία και ένας τρίτος από τις τουρκικές δυνάμεις που είναι ε7κατεστημένες στη νήσο. Η χουρκοκυπριακή δημόσια διοίκηση δεν φαίνεχαι να είναι έχοιμη να αναλάβει το κεκτημένο. 1. 2 Οι προσπάθειες διευθέτησης του κυπριακού ζητήματος Ιστορική ανασκόπηση του προβλήματος Από το 1963-1964, το "κυπριακό ζήτημα" απασχολεί μόνιμα τα Ηνωμένα Έθνη. Η συνύπαρξη ελληνοκυπριακής και τουρκοκυπριακής κοινότητας με διαφορετική 7λώσσα, πολιτιστική ταυτότητα, θρησκεία και εθνική παράδοση, προίκισε τη νέα Δημοκρατία με ταραχώδη ιστορία διάσπαρτη από κρίσεις και εκρήξεις διακοινοτικής βίας, με αποκορύφωμα το 1974 οπότε σημειώθηκε πραξικόπημα εμπνευσμένο από υποστηρικτές της ένωσης χης νήσου με χην Ελλάδα. Η Τουρκία απάντησε με στραχιωχική επέμβαση. Αποχέλεσμα χης κρίσης του Αυ7θύσχου χου 1974 και χης καχοχής χμήμαχος χης επικράχειας χης Κυπριακής Δημοκραχίας από χουρκικά σχραχεύμαχα ήχαν η νχε φάκχο διαίρεση χης νήσου η οποία οδή7ησε σε μαζικές μεχακινήσεις πληθυσμού εκαχέρωθεν χης 7ραμμής καχάπαυσης χου πυρός. Την Γ1 Νοεμβρίου 1974 η Γενική Συνέλευση χων HE εξέδωσε χο ψήφισμα 3212 με χο οποίο ζηχείχαι "η άμεση αποχώρηση όλων χων ξένων σχραχιωχικών δυνάμεων και χης ξένης σχραχιωχικής παρουσίας και προσωπικού από χην κυπριακή δημοκραχία και χην παύση κάθε ξένης επέμβασης στα εσωτερικά χης". Οι όροι χόυ ψηφίσμαχος αυχού επαναλαμβάνονχαι συνεχώς σε πολυάριθμα ψηφίσμαχα έκχοχε. Η νχε φάκχο διαίρεση χων δύο κοινοχήχων, χης χουρκοκυπριακής σχο βόρειο χμήμα και χης ελληνοκυπριακής σχο νόχιο, εξακολουθεί μέχρι σήμερα. Το βόρειο χμήμα χης νήσου, όπως είναι σήμερα διαιρεμένη, ανχιπροσωπεύει χο 37% χης συνολικής επικράχειας. 12 Η εξέλιξη της σύ7κρουσηςαπό την τουρκική κατοχή τον Αύ7ουστο του 1974 Από την κατοχή του 1974, με πολύ λίγες εξαιρέσεις, δεν πραγματοποιείται καμία διακίνηση ατόμων, αγαθών ή υπηρεσιών διαμέσου της πράσινης γραμμής που διαιρεί τη νήσο. Στη Δημοκρατία, της οποίας η εξουσία επεκτείνεται στην ουσία μόνο στο νότιο τμήμα της νήσου, εξακολουθεί να ισχύει το σύνταγμα του 1960 αν και όλες οι διατάξεις που αφορούν τη συμμετοχή της τουρκοκυπριακής κοινότητας στην άσκηση της εκτελεστικής, νομοθετικής και δικαστικής εξουσίας έχουν ανασταλεί από τη διακοινοτική κρίση του 1963. Η δύναμη των Ηνωμένων Εθνών UNFICYP (που απαριθμούσε 1. 226 άτομα τον Απρίλιο του 1998) έχει καταλάβει τη γραμμή καχάπαυσης χου πυρός από χο 1964· η ενχολή χης δύναμης αυτής παραχείνεχαι από χο Συμβούλιο Ασφαλείας κάθε έξι μήνες. Η Τουρκία, ως εγγυήχρια δύναμη, κατ' εφαρμογή χου συμπληρωμαχικού πρωτοκόλλου αριθ. 1 χης Συμφωνίας Εγκαθίδρυσης χου 1960, διατηρούσε δύναμη 650 ανδρών στη νήσο, πριν από την επέμβαση του Ιουλίου/Αυγούστου 1974. Από το 1974 έχει εγκατασταθεί ισχυρή τουρκική στρατιωτική δύναμη στη βόρεια Κύπρο. Σύμφωνα με χρέχουσες εκχιμήσεις η δύναμη αυτή ανέρχεχαι σε 35. 000 άνδρες, διοικείται από σχρατηγό ο οποίος αναφέρεται απευθείας στους αρχηγούς του επιτελείου στην Άγκυρα. Η τουρκοκυπριακή δύναμη ασφάλειας είναι μικρή (4. 500 άτομα αν και το άρθρο 129 του κυπριακού Συντάγματος προέβλεπε κυπριακό στρατό 2. 000 ανδρών εκ των οποίων το 60% θα ήταν ελληνοκύπριοι και το 40% τουρκοκύπριοι), αποτελείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από στρατευσίμους και χρησιμοποιείται ευρέως 71α χη φύλαξη περιοχών της ζώνης αντιπαράταξης εντός και πέριξ της Λευκωσίας. Η δύναμη διοικείται από Τούρκο ταξίαρχο ο οποίος αναφέρεται απευθείας στο διοικητή των τουρκικών δυνάμεων που έχουν ε7κατασταθεί στη νήσο. Παρά τα πολυάριθμα ψηφίσματα των HE, τα οποία όλα βασίζονται στο ψήφισμα αριθ. 3212, τα οποία καλούν 71α την απόσυρση χων ξένων σχραχευμάχων από χην Κυπριακή Δημοκραχία, η Τουρκία διατηρεί χις δυνάμεις χης στη νήσο. Ως εγγυήχρια χώρα, και καχ' εφαρμογή χου ήδη προαναφερθένχος συμπληρωμαχικού πρωχοκόλλου αριθ. 1, η Ελλάδα επιχρέπεχαι να διατηρεί δύναμη 950 Ελλήνων αξιωμαχικών, μη μόνιμων αξιωμαχικών και ανδρών. Τη στιγμή αυχή, διατηρεί δύναμη (γνωστή ως ΕΛΔΥΚ) 2. 000 περίπου ανδρών στο νότιο τμήμα, με σκοπό την εκπαίδευση του στρατού της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η ελληνοκυπριακή εθνοφρουρά, που αποτελείται από 19. 500 άνδρες και εφεδρική δύναμη 100. 000 ανδρών, διοικείται από Έλληνα και οι περισσότεροι ανώτεροι αξιωματικοί είναι επίσης Έλληνες. Το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί, υπό βρετανική κυριαρχία, δύο στρατιωτικές βάσεις στο νότιο τμήμα της νήσου, στις οποίες εδρεύουν 3. 500 στρατιώτες (άρθρο 227§5β της Συνθήκης ΕΕ). 13 Ο εξοπλισμός χης νήσου είναι όλο και πιο προηγμένος χεχνολογικά με αποχέλεσμα που οι αμυνχικές δαπάνες κάθε μέρους να απορροφούν όλο και μεγαλύχερο ποσό από χους κραχικούς προϋπολογισμούς. Τον Ιανουάριο χου 1997, η κυβέρνηση χης Κυπριακής Δημοκραχίας παρήγγειλε την αγορά ρωσικών πυραύλων S300 SAM. Η παράδοση των πυραύλων αυχών αναβλήθηκε πολλές φορές, και πρόσφαχα μέχρι την άνοιξη του 1999. Έχουν εκφραστεί σοβαρές ανησυχίες, μεταξύ άλλων και από πολλά κράχη μέλη χης ΕΕ, σχεχικά με χις συνέπειες που θα έχει η ενδεχόμενη εγκαχάσχαση χων πυραύλων για χην εξεύρεση ειρηνικής λύσης στο κυπριακό ζήχημα. 1. 3 Η βάση για μία διευθέτηση του ζητήματος Διαπραγματεύσεις σχετικά με την εξεύρεση λύσης του κυπριακού ζητήμαχος διεξάγονται κατά καιρούς από χο 1975 υπό χην αιγίδα χων Ηνωμένων Εθνών, αλλά μέχρι σχιγμής δεν έχει καχασχεί δυνατή η επίχευξη συμφωνίας. Οι προσπάθειες που καχέβαλε ο Γενικός Γραμμαχέας χου ΟΗΕ (και ο ειδικός ανχιπρόσωπός χου) υποσχηρίζονχαι σε διμερές επίπεδο από ειδικούς ανχιπροσώπους που έχουν ορίσει ανχίσχοιχα οι ΗΠΑ, χο Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Γαλλία, ο Καναδάς, η Αυσχραλία και η Ρωσία. Από χην πλευρά τους, διάφορες Προεδρίες χης ΕΕ όρισαν ειδικό ανχιπρόσωπο στην Κύπρο. Ο Sir David Hannay, ο οποίος ανέλαβε την αποστολή αυτή κατά την διάρκεια της βρετανικής προεδρίας συνέχισε να διατηρεί τη θέση αυτή μετά από αίτημα της σημερινής αυστριακής Προεδρίας. Η βάση για την επίλυση του κυπριακού ζητήματος τέθηκε με δύο συμφωνίες υψηλού επιπέδου μεταξύ του Προέδρου Μακαρίου και του κ. Ντενκτάς το Φεβρουάριο του 1977 και μεταξύ του Προέδρου Κυπριανού και του ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας τον Μάιο του 1979. Η συμφωνία υψηλού επιπέδου του 1977 θέτει τις κατευθυντήριες γραμμές για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων, ορίζοντας ότι στόχος είναι η δημιουργία μιας ανεξάρτητης, αδέσμευτης, διζωνικής και δικοινοτικής ομοσπονδιακής δημοκρατίας με κεντρική ομοσπονδιακή κυβέρνηση, της οποίας οι εξουσίες και η λειτουργία της θα διασφαλίζουν την ενότητα της χώρας σε σχέση με το δικοινοτικό της χαρακτήρα. Η συμφωνία υψηλού επιπέδου του 1979 προχώρησε περισσότερο, περιλαμβάνοντας το σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών για όλους τους πολίτες, την αποστρατικοποίηση της νήσου, την ύπαρξη ικανοποιητικών εγγυήσεων για την ανεξαρτησία, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Δημοκρατίας. Ακολούθησαν πολλοί γύροι συνομιλιών υπό την αιγίδα των HE, χωρίς συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Τον Μάιο του 1993, μόλις πριν από τη δημοσίευση της γνώμης της Επιτροπής για την Κύπρο, ο Γενικός Γραμματέας των HE Μπούτρος Γκάλη συναντήθηκε με τον Πρόεδρο Κληρίδη και τον τουρκοκύπριο ηγέτη Κ. Ντενκτάς και ζήτησε την επανάληψη των συνομιλιών. 14 ^Élill«MWWMmilllWllllllllllllilll Παρά χις προσπάθειες που ανέλαβε ο Γενικός Γραμμαχέας χου ΟΗΕ, και παρά χην αρχικά ενθαρρυνχική σχάση χου Προέδρου Κληρίδη, όλες οι προχάσεις απορρίφθηκαν χελικά από χους δύο η7έχες. Το ψήφισμα 930/94 χου Συμβουλίου Ασφαλείας χων HE καλεί 71α μια μακρόπνοη μελέτη για την εξεύρεση αποχελεσμαχικών χρόπων προσέγγισης χου κυπριακού ζηχήμαχος και επανέλαβε όχι βάση 71α έναν διακανονισμό είναι η ενιαία κυριαρχία, η ιθα7ένεια, η διεθνής προσωπικότητα, οι πολιτικά ίσες κοινότητες σε μία διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία. Παρά τις προσπάθειες προσέγγισης των δυο πλευρών που κατέβαλαν τα Ηνωμένα Έθνη, οι οποίες στηρίχθηκαν από τα κράτη μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, καμία σημαντική πρόοδος δεν σημειώθηκε, ούτε τον Ιούλιο του 1997 όταν οι η7έτες των δύο κοινοτήτων συναντήθηκαν 71α συνομιλίες στο Troutbeck (Νέα Υόρκη). Η συνέχιση του διαλ07ου αυτού στο Glion-sur-Montreux τον Αύ7ουστο του 1997 δεν οδή7ησε στα αναμενόμενα αποτελέσματα·. Έκτοτε, οι η7έτες των δύο κοινοτήτων δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν για την επανάληψη του διαλ07ου που θα επιτρέψει την εξεύρεση δίκαιας πολιτικής λύσης του προβλήματος. Στις 31 Αυ7θύστου 1998, ο τουρκοκύπριος η7έτης πρότεινε στους ελληνοκυπρίους τη δημιουργία μιας συνομοσπονδίας 71α την επίλυση της μακροχρόνιας διαμάχης επί της διαιρεμένης νήσου, με την προη7θύμενη παραδοχή ή αναγνώριση δύο ισότιμων κρατών η προτεινόμενη συνομοσπονδία θα αποτελούσε μία "εταιρική διευθέτηση" που θα κατοχύρωνε επίσης την ειδική σχέση μεταξύ ελληνοκυπρίων και Ελλάδας και μεταξύ τουρκοκυπρίων και Τουρκίας· η πρόταση περιελάμβανε επίσης την προσχώρηση της Κύπρου στην ΕΕ. Η πρωτοβουλία αυτή δεν μεχέβαλε χην προσέγγιση των ΗΕ· ο Γενικός Γραμμαχέας χων HE, κ. Κόφι Ανάν, μετά από ξεχωρισχές συνομιλίες που διεξή7α7ε σχη Νέα Υόρκη με χους η7έχες χων δύο κοινοχήχων σχο περιθώριο χης τελευταίας Γενικής Συνέλευσης, ανέθεσε σχην ανχιπρόσωπό χου σχην Κύπρο, κ. Άν Χέρκους, χην αποσχολή συνέχισης χων προσπαθειών προσέγγισης μεχαξύ χων δύο μερών με σκοπό χη δημιουργία δικοινοχικής και διζωνικής ομοσπονδίας σχη νήσο. ιδίως σχα συμπεράσμαχα χων Ευρωπαϊκών Συμβουλίων χου Η ΕΕ, και Λουξεμβούρ7ου και χου Κάρνχιφ, και χελευχαία καχά χο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων χης 5ης Οκχωβρίου 1998 σχο Λουξεμβούρ7θ, εξεδήλωσε την ανησυχία της για την στασιμότητα της κατάστασης τονίζοντας ότι "λ07ω της πολιτικής κατάστασης η αναλυτική εξέταση της Επιτροπής 71α το κεκτημένο δεν μπορεί να καλύψει την Κύπρο στο σύνολο της και ότι μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει αποδεκτή η πρόσκληση της κυπριακής κυβέρνησης να συμμετάσχουν αντιπρόσωποι της τουρκοκυπριακής κοινότητας στις διαπραγματεύσεις. Το Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για το ότι δεν «κατέστη δυνατόν να επιτευχθεί έγκαιρα, εν όψει των 15 WÊÊÊÊÈÊÈjmMmmmwm ενχαξιακών διαπρα7μαχεύσεων πολιχική λύση σχεχικά με χη συνεχιζόμενη διαίρεση χης Κύπρου. " Το Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων σχο Λουξεμβούρ7θ υπενθύμισε επίσης όχι "σχόχος (χης ΕΕ) παραμένει μια δικοινοχική, διζωνική ομοσπονδία βάσει συνολικής πολιχικής διευθέτησης σύμφωνα με τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Μια πολιτική διευθέτηση θα επιτρέψει την εφαρμο7ή των διατάξεων της συνθήκης προσχώρησης σε ολόκληρη τη νήσο. Η πρόοδος που θα σημειωθεί προς την προσχώρηση και προς μια δίκαιη και βιώσιμη λύση του κυπριακού προβλήματος αλληλενισχύονται εκ των πραγμάτων. Η Ένωση επιβεβαιώνει ότι υποστηρίζει πλήρως την αναζήτηση λύσης υπό χην ανγίδα χων Ηνωμένων Εθνών. " Ο κ. Νχενκχάς, ο οποίος θεωρεί όχι οι διαπραγμαχεύσεις προσχώρησης αφορούν μόνο χους ελληνοκυπρίους, αρνείχαι, από χα μέσα Δεκεμβρίου 1997, να συναντήσει χους ανχιπροσώπους χης ΕΕ και ειδικόχερα χους ανχιπροσώπους χης Επιχροπής, παρόλο που εξακολουθεί να έχει επαφές με ειδικούς ανχιπροσώπους ορισμένων κραχών μελών χης ΕΕ. 16 2. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ 2. 1 Εισαγωγή Η γνώμη χου 1993 για την αίτηση προσχώρησης της Δημοκρατίας της Κύπρου κατέληγε στο συμπέρασμα ότι όσον αφορά τα οικονομικά ζητήματα, η υιοθέτηση του κεκτημένου δεν αναμένεται να θέσει ανυπέρβλητα εμπόδια. Στη γνώμη αναφερόχαν όχι «η οικονομία χου νοχίου χμήμαχος της νήσου έχει επιδείξει ικανότηχα προσαρμογής και φαίνεχαι έχοιμη να ανχιμεχωπίσει την ενσωμάχωση υπό χον όρο όχι θα συνεχισχεί χο έργο που έχει ήδη ξεκινήσει για χη μεχαρρύθμιση και χο άνοιγμα προς χον έξω κόσμο, κυρίως σχο πλαίσιο χης χελωνειακής ένωσης». Σχη γνώμη επίσης αναφερόχαν όχι «η ελευθέρωση χων κινήσεων κεφαλαίων απαιχεί την θεμελιώδη μεχαρρύθμιση χου χρημαχοπισχωχικού και νομισμαχικού συσχήμαχος καθώς και χων διαδικασιών ρύθμισης χης πίσχωσης και χου νομίσμαχος». Σχο παρόν έγγραφο παρουσιάζεχαι συνοπχική περιγραφή χων εξελίξεων από χη σύνχαξη χης γνώμης. Η πολιτική διαίρεση της Κύπρου εξακολουθεί να αντανακλάται στις διαφορές μεταξύ της οικονομικής διάρθρωσης και των οικονομικών επιδόσεων του βόρειου και νότιου τμήματος της νήσου. Το βόρειο μέρος έχει λιγότερους κατοίκους (200. 000 εκ των οποίων 89. 000 Τουρκοκύπριοι, σε σύγκριση με 660. 000 κατοίκους στο νότιο τμήμα). Το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι επίσης σημαντικά χαμηλότερο, σχεδόν το ένα τρίτο του αντίστοιχου στο νότιο τμήμα. Το βόρειο τμήμα εξαρτάται σε υψηλό βαθμό από την Τουρκία από την οποία λαμβάνει σημαντική χρηματοδοτική στήριξη και η οποία αποτελεί τον κυριότερο εμπορικό του εταίρο. Ένα σημαντικό μερίδιο του εμπορίου του διοχετεύεται μέσω της Τουρκίας σε τρίτες χώρες. Παρά την ύπαρξη ξεχωριστής κεντρικής τράπεζας, η τουρκική λίρα είναι το νόμισμα που κυκλοφορεί στο βόρειο τμήμα της Κύπρου με συνέπειες για τη νομισματική σταθερότητα. Λόγω έλλειψης αξιόπιστων στοιχείων για το βόρειο τμήμα της Κύπρου, το παρόν έγγραφο επικεντρώνεται μόνο στο νότιο τμήμα. 2. 2 Οικονομικές εξελίξεις από τη γνώμη της Επιτροπής Μακροοικονομικές εξελίξεις Από το 1993, η Κύπρος εξακολουθεί να ανοίγει την οικονομία της και εφαρμόζει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, αν και η πρόοδος όσον αφορά την ελευθέρωση σε ορισμένους τομείς της οικονομίας, για παράδειγμα στο χρηματοπιστωτικό τομέα, είναι αργές. Το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι υψηλό, ιδιαίτερα σε σύγκριση με άλλες υποψήφιες χώρες και υψηλότερο απ' ότι σε ορισμένα κράτη μέλη. Ο τριτογενής τομέας εξακολουθεί να επεκχείνεχαι : χο μερίδιο χου σχην ακαθάρισχη προσχιθέμενη αξία εγγίζει πλέον χο 70% και απασχολεί χο 65% περίπου χου επικερδώς απασχολούμενου πληθυσμού. Το 1997 ο μεχαποιηχικός χομέας ανχιπροσώπευε χο 11,8% χου ΑΕΠ, ποσοσχό καχώχερο από χο 13,5% χο 1993. Παραδοσιακοί χομείς, όπως τα κλωσχοϋφανχουργικά και η επεξεργασία δέρμαχος, επλήγησαν από έλλειψη ανχαγωνισχικόχηχας. Ανχίθεχα, η δρασχηριόχητα επεκτάθηκε σε μη παραδοσιακούς τομείς, όπως τα χημικά και τα πλαστικά. Οι χρημαχοπισχωχικές υπηρεσίες 17 (offshore) η δραστηριότητας οποία καλύπτει εξακολούθησαν να επεκτείνονται ταχέως, εν μέρει ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης εξωχώριας ευρύ φάσμα χρηματοπιστωτικών και εμπορικών υπηρεσιών. Οι εξωχώριες δραστηριότητες παράγουν ακαθάριστα έσοδα σε συνάλλαγμα ισοδύναμα με 3,9% περίπου του ΑΕΠ απασχολούν το 1,7% του συνολικού απασχολούμενου πληθυσμού και συνεισφέρουν το 2,4% των συνολικών φορολογικών εσόδων σε εταιρικούς και άλλους άμεσους φόρους. 3 Η ανάπτυξη του τομέα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό όχι μόνο από τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Κύπρου (στρατηγική γεωγραφική θέση, μορφωμένο εργατικό δυναμικό, προηγμένες υποδομές) αλλά επίσης από την ύπαρξη πολύ ευνοϊκών φορολογικών εξωχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα ενισχύθηκε με τη θέσπιση, το 1996, του νόμου για την πρόληψη και την καταστολή των δραστηριοτήτων νομιμοποίησης παράνομων προσόδων. όρων. Το ρυθμιστικό πλαίσιο του Οι μακροοικονομικές εξελίξεις το διάστημα 1993-1997 είναι κατά κάποιον τρόπο μεικτές. Αφενός, η ανεργία παρέμεινε σε πολύ χαμηλά επίπεδα, ο πληθωρισμός μειώθηκε σταδιακά και σημειώθηκε πρόοδος στην εγχώρια πολιτική ανταγωνισμού με την άρση των ελέγχων επί των τιμών και την ελευθέρωση της πολιτικής εξωτερικού εμπορίου. Αφετέρου, λόγω των αρνητικών εξελίξεων στον τομέα του τουρισμού και στον τομέα της γεωργίας, η οικονομική ανάπτυξη μειώθηκε σε σύγκριση με τις επιδόσεις κατά το παρελθόν και εμφανίστηκαν χρηματοοικονομικές ανισορροπίες οι οποίες εν μέρει οφείλονταν στις εφαρμοζόμενες πολιτικές. Το δημοσιονομικό έλλειμμα και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε σημαντικά το 1997-1998. Η κυβέρνηση ενέκρινε πρόσφατα τις βασικές γραμμές 7ια το επόμενο πενταετές στρατη7ΐκό αναπτυξιακό σχέδιο (1999-2003), χο οποίο θέχει ως σχόχους εχήσιο ρυθμό ανάπτυξης περίπου 4% και πληθωρισμό περίπου 2,5%. Αυχό βασίζεχαι σε μια σχαθερή δημοσιονομική θέση και συνεχή βελχίωση χων συνθηκών προσφοράς μέσω επιχάχυνσης των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, ιδιαίτερα στο χρηματοπιστωτικό τομέα. Το πραγματικό ΑΕΠ σημείωσε μέση αύξηση κατά 4,4% ετησίως στις αρχές της δεκαετίας του 1990 αλλά ο ρυθμός αυτός μειώθηκε σχο 2% περίπου ετησίως το 1996- 1997. Από τις αρχές της δεκαετίας χου 1990 η μη προβλέψιμη εξέλιξη σχο διευρυμένο χουρισχικό χομέα και οι διακυμάνσεις σχο γεωργικό χομέα (ξηρασία επί 3 χρόνια) συνέβαλαν επίσης σε αξιοσημείωχη αύξηση χης ασχάθειας της οικονομικής ανάπτυξης. Παρά τη μείωση της οικονομικής ανάπτυξης, η Κύπρος εξακολουθεί να απολαμβάνει συνθηκών σχεδόν πλήρους απασχόλησης. Το ποσοστό ανεργίας αυξήθηκε ελάχιστα από 2,7% το 1993 σε 3,4% το 1997, ενώ ο επικερδώς απασχολούμενος πληθυσμός αυξήθηκε κατά 7%, από 265. 300 άτομα σε 285. 300. Η επίδοση αυτή ενισχύθηκε από πολιτικές καθιέρωσης συναίνεσης μεταξύ των εργατικών σωματείων και των Ο δηλωθείς επιχειρηματικός σκοπός ενός σημαντικού αριθμού από τις εταιρείες αυτές είναι η παροχή συμβουλών ή/και η διαχείριση ρωσικών τίτλων και τίτλων ΚΑΚ. Οι εξωχώριες εμπορικές εταιρείες έχουν επίσης ισχυρούς εμπορικούς δεσμούς με την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή. 18 ενώσεων χων ερ7θδοχών, από σχεχική απουσία περιορισμών όσον αφορά την πρόσληψη και την απόλυση και σχετικά χαμηλά και βραχυχρόνια επιδόματα ανερ7ίας. Ωστόσο, το σύστημα καθορισμού των μισθών παρέμεινε σχετικά άκαμπτο και σε υψηλό βαθμό κενχρικό, με εφαρμοζόμενη χιμαριθμική αναπροσαρμο7ή. ευρέως Η Κύπρος διατήρησε επιχυχώς σχαθερή συναλλα7μαχική ισοχιμία ως προς χο ECU4 ιδιαίχερα μέσω χης σύ7κλισης χου πληθωρισμού χων χιμών προς χο μέσο όρο που ισχύει σχην ΕΕ. Ο πληθωρισμός μειώθηκε σχεχικά σχαδιακά από 4,9% χο 1993 σε 2,5% χο Μάιο χου 1998. Αν και η νομισμαχική πολιχική ασκείχαι πλέον, από χις αρχές χου 1996, βάσει έμμεσων και όχι άμεσων μέσων α7οράς (συναλλχιγές επαναγοράς και ανχίσχροφης επαναγοράς), η αποχελεσμαχικόχηχά χης έχει μειωθεί περαιχέρω λ07ω περιορισμών που εξακολουθούν να ισχύουν σχο χρημαχοπισχωχικό σύσχημα, μεχαξύ χων οποίων και χο δια νόμου επιβαλλόμενο ανώχαχο όριο χου 9% σχα επιχόκια ym όλες χις δανειοδοχήσεις και χο 7£γονός όχι ο συνεχαιρισχικός πισχωχικός χομέας εξακολουθεί να παραμένει εκχός χου πεδίου επόπχευσης χης Κενχρικής Τράπεζας (βλέπε σχη συνέχεια). Επιτυχής δημοσιονομική εξυ7ίανση συντελέστηκε κατά το διάστημα 1993-95. Ως αποτέλεσμα του συνδυασμού της συ7κέντρωσης υψηλών εσόδων μετά την καθιέρωση του ΦΠΑ το 1992 και της συ7κράτησης των δαπανών, το δημοσιονομικό έλλειμμα μειώθηκε σταδιακά από 2,4% του ΑΕΠ το 1993 σε 1% του ΑΕΠ το 1995. Η πτωτική αυτή τάση διακόπηκε ωστόσο το 1996 όχαν οι αρχές αποφάσισαν να ανχιδράσουν σχην οικονομική ύφεση με την έ7κριση επεκτατικών δημοσιονομικών πολιτικών y\a την αντιμετώπιση της συ7κυριακής ύφεσης. Το έλλειμμα ανήλθε σε 3,4% του ΑΕΠ το 1996 και αυξήθηκε περαιτέρω σε 5,1% του ΑΕΠ το 1997 λ07ω των υψηλότερων δημόσιων δαπανών, κυρίως αμυντικών δαπανών, κοινωνικών συνταξιοδοτικών παροχών και μισθών και ημερομισθίων. Το 1998, ο προϋπολθ7ΐσμός στοχεύει στη σταθεροποίηση του ελλείμματος στο 5% του ΑΕΠ. Ωστόσο, λ07ω, κατά κύριο λ070, χων υψηλόχερων δαπανών, καθώς και της μικρής μείωσης στην είσπραξη εσόδων (λ07ω των χαμηλότερων τελωνειακών εσόδων ως αποτέλεσμα της έ7κρισης, την 1η Ιανουαρίου 1998 του κοινού δασμολθ7ίου της ΕΕ στο πλαίσιο της συμφωνίας περί τελωνειακής ένωσης), η κυβέρνηση αποφάσισε, στα μέσα του 1998, να υποβάλει στο Κοινοβούλιο διορθωτική δέσμη φορολθ7ΐκών μέτρων. Η αναλθ7ία του δημοσίου χρέους ως προς το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 4 εκατοστιαίες μονάδες περίπου από το 1995 και έφθασε στο 55,6% στα τέλη του 1997. Το 87% του συνολικού ακαθάριστου δημόσιου χρέους είναι ε7χώριο, και το 80% περίπου αυτού είναι βραχυπρόθεσμο. Από το 1996 οι τεχνικές διαχείρισης του χρέους βελτιώθηκαν με την εισαγωγή δημοπρασιών εντόκων 7ραμματίων και ομολ07ων του δημοσίου διάρκειας μεταξύ 3 μηνών και 10 ετών. 4 Η κυπριακή λίρα έχει συνδεθεί με το ECU από το 1992 με κεντρική τιμή 1,7086 και περιθώρια διακύμανσης +/-2,25%. Οι αρχές σχεδιάζουν να συνδέσουν το νόμισμα με το ευρώ το ερχόμενο έτος. 19 Ενώ, χο 1993-95, χο ισοζύ7ΐο τρεχουσών συναλλαγών ήταν κατά μέσο όρο εξισορροπημένο, το διάστημα 1996-97, εμφάνισε έλλειμμα της τάξης του 5% του ΑΕΠ. Η επιδείνωση αυτή οφειλόταν εν μέρει στις επεκτατικές πολιχικές όσον αφορά χη συνολική ζήχηση, ειδικόχερα στην επακόλουθη επίπτωση που είχε στο εξωτερικό σκέλος της οικονομίας η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική του 1996-97, και εν μέρει στην πτώση των εσόδων από τον τουρισμό το 1996. Αντανακλούσε επίσης τις αρνητικές τάσεις όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα του κόστους και τα μερίδια των εξαγωγικών αγορών από τις αρχές της δεκαετίας του 1990. Τα ελλείμματα καλύφθηκαν μέσω προσφυγής στις διεθνείς κεφαλαια7ορές. Παρά την εξωτερική αυτή επιδείνωση, οι δείκτες του χρέους της Κύπρου παρέμειναν χαμηλοί. Στα τέλη του 1997, το δημόσιο και ιδιωτικό εξωτερικό χρέος ανερχόταν αντίστοιχα σε 21% και 9,5% του ΑΕΠ. Τα ακαθάριστα αποθέματα συναλλάγματος παρέμειναν σε επίπεδο ισοδύναμο με 5,4 μήνες εισαγω7ών στα τέλη του 1997. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, το εμπόριο α7αθών και υπηρεσιών αντιπροσωπεύει ποσοστό υψηλότερο του 100% του ΑΕΠ της Κύπρου. Λ07ω της μικρής μεταποιητικής της βάσης, η χώρα παρουσιάζει διαρθρωτικό εμπορικό έλλειμμα. Από το 1992, η Κύπρος καθίσταται αυξανόμενης σημασίας κέντρο διαμετακόμισης ή επεξερ7ασίας, όπως φαίνεται στο γεγονός ότι οι επανεξα7ω7ές έχουν υπερκαλύψει τις ε7χώριες εξα7ω7ές. Η ΕΕ είναι ο σημαντικότερος εμπορικός εταίρος της Κύπρου, παρά το γεγονός ότι το ποσοστό των συνολικών εξαγωγών που απορροφούν οι α7ορές της ΕΕ μειώθηκε σημαντικά από την αρχή της δεκαετίας. Το 1997, οι εξαγωγές στην ΕΕ-15 ανήλθαν σε 47,9% του συνόλου, σε σύγκριση με 55,3% το 1993. Αν περιληφθούν και οι επανεξαγωγές, τα αντίστοιχα στοιχεία διαμορφώνονται σε 27% και 37,4%. Το διάστημα 1993-1997 οι εισαγωγές από την ΕΕ μειώθηκαν ελαφρά από 52% περίπου σε 47,6% χων συνολικών εισαγωγών. Καχά την ίδια περίοδο, αυξήθηκε η σημασία των αγορών της ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες της Κύπρου (περιλαμβανομένων των επανεξαγωγών), σε σύγκριση με 11,4% το 1993. Το μερίδιο της ΕΕ στο σύνολο των εξαγωγών ανέρχεται σε 16%, ενώ το μερίδιο της Ρωσίας και της Βουλγαρίας συνολικά σε 40%. 1997 απορρόφησαν το 27,4% εξαγωγών των το Δεν υπάρχουν σημαντικά εμπορικά προβλήματα μεταξύ Κύπρου και ΕΕ. Διαρθρωτικά θέματα Στο πλαίσιο της συμφωνίας της τελωνειακής ένωσης με την ΕΕ, η Κύπρος σημείωσε ιδιαίτερη πρόοδο στην ελευθέρωση του εμπορίου. Ωστόσο, η κίνηση κεφαλαίων εξακολουθεί να παραμένει σχετικά περιορισμένη, αν και ορισμένες πράξεις του λογαριασμού κίνησης κεφαλαίων ελευθερώθηκαν πρόσφατα. Οι άμεσες επενδύσεις, οι επενδύσεις σε ακίνητα, οι συναλλαγές χαρτοφυλακίου, οι πιστώσεις και το άνοιγμα λογαριασμών καταθέσεων στο εξωτερικό είναι εν μέρει μόνο ελεύθερες. Το 1996-97, λήφθηκαν μέτρα για την ελευθέρωση ορισμένων συναλλαγών όσον αφορά επενδύσεις στο κυπριακό που πραγματοποιούν στο χρηματιστήριο5 και όσον αφορά επενδύσεις χαρτοφυλακίου που πραγματοποίησαν μη εισηγμένες εξωτερικό εταιρείες 5 Το επίσημο χρηματιστήριο άρχισε να λειτουργεί το 1996 και αριθμούσε 47 εισηγμένες εταιρείες στα τέλη του 1997. Αυστηρές ρυθμίσεις όσον αφορά την κίνηση κεφαλαίων το προστάτευσαν από 20 κάχοικοι της Κύπρου σε εισηγμένες στο χρηματιστήριο εταιρείες και τράπεζες. Το 1997, αυξήθηκε το επιτρεπόμενο όριο συμμετοχής των άμεσων ξένων επενδύσεων στους τομείς της μεταποίησης, του εμπορίου και των υπηρεσιών από 49% σε 100%. Σύμφωνα με τη νέα πολιτική, οι διοικητικές διαδικασίες 7ια τ ιζ άμεσες ξένες επενδύσεις απλουστεύθηκαν και η ξένη συμμετοχή σε ποσοστό μέχρι 100% επιτρέπεται πλέον στους περισσότερους τομείς της οικονομίας, με εξαίρεση τη χρήση 7ης, την εκπαίδευση και τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας. Η ξένη συμμετοχή σε χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, διυλιστήρια, στον τουρισμό και στο εμπόριο εξαρτάται ωστόσο από απόφαση αρχών που εκδίδεται ανά μεμονωμένη περίπτωση. Κατά συνέπεια, η Κύπρος απέχει ποΧχ) από την υιοθέτηση του κεκτημένου της ΕΕ στον τομέα της κίνησης κεφαλαίων. ευρεία προσαρμογή να συνοδευτεί από μια Η ελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων θα εισάγει xov ανχαγωνισμό στον προστατευόμενο ε7χώριο εμπορικό τραπεζικό τομέα της Κύπρου και θα πρέπει κατά συνέπεια χου κυπριακού χρημαχοπισχωτικού συστήματος. Απαραίτητη προϋπόθεση γι' αυτό θα είναι η κατάργηση του ορίου των επιτοκίων, το οποίο εμποδίζει ιδιαίτερα τις εγχώριες εμπορικές τράπεζες να χρεώνουν επιτόκια υψηλότερα από 9% επί των δανείων και ευνόησε τη χορή7ηση πιστώσεων σε δραστηριότητες χαμηλού κινδύνου. Επιπλέον, η Κεντρική Τράπεζα μπορεί να ορίζει μέγισχα όρια επιτοκίων 71α καταθέσεις ή δάνεια κάτω από το ανώτατο όριο του 9%. Οι αρχές σχεδιάζουν να καταρ7ήσουν τους περιορισμούς αυτούς μέχρι το τέλος του 1998. Οι πιστωτικοί συνεταιρισμοί της Κύπρου, οι οποίοι λειτουρ7θύν παράλληλα με τις εμπορικές τράπεζες, κατέχουν άνω του 32% των συνολικών καταθέσεων και τα στοιχεία ενεργητικού τους αντιπροσωπεύουν περίπου το 50% του ΑΕΠ, συνιστούν ένα αδύναμο σημείο του χρηματοπιστωτικού συστήμαχος και θα αποχελέσουν πητή κινδύνου όχαν ελευθερωθεί ο χομέας. Ο χομέας χων πισχωχικών συνεχαιρισμών δεν διέπεται από ρυθμίσεις σύμφωνα με το νέο τραπεζικό νόμο του 1997 και εξακολουθεί να υπόκειται σε λνγότερο αυστηρούς κανόνες προληπτικής εποπτείας, εκτός του πεδίου εποπτείας της κεντρικής τράπεζας. Το επίπεδο των μη εξυπηρετούμενων δανείων των πιστωτικών συνεταιρισμών μπορεί να δύο έως τρεις φορές υψηλότερο απ' ό,τι των εμπορικών τραπεζών6. 2. 3 Γενική αξιολόγηση Οι εξελίξεις που σημειώθηκαν από το 1993 επιβεβαιώνουν ότι η οικονομία της Κύπρου διαθέτει την ικανότητα να προσαρμοστεί στις προκλήσεις που θέτει η υιοθέτηση του κεκτημένου και όχι οι αρχές φαίνονχαι αποφασισμένες να εγκαθιδρύσουν ένα σχαθερό μακροοικονομικό περιβάλλον και ένα ευνοϊκό επιχειρημαχικό κλίμα. Ως αποχέλεσμα χων ιδιαιχεροχήχων χης χώρας, κυρίως χου νησιωτικού της χαρακτήρα και της συνεχούς μισθολογικής πίεσης και ακαμψίας (που σχετίζονται επίσης με την κατάσταση της πλήρους απασχόλησης), η Κύπρος τα τελευταία χρόνια απώλεσε ανταγωνιστικότητα σε παραδοσιακούς τομείς (βιομηχανία και χουρισμός). Το γεγονός αυχό ανχανακλάχαι επίσης σχην πχωχική χάση χων την παγκόσμια αστάθεια, αλλά συνέβαλαν ταυτόχρονα και στην απουσία σοβαρών ξένων επενδυτών. 6 Το επίπεδο των μη εξυπηρετούμενων δανείων στο χρηματοφυλάκιο των εμπορικών τραπεζών ήταν 4,8% το 1997 (από 4% που ήταν το 1995, ως αποτέλεσμα της οικονομικής ύφεσης) 21 £7χώριων εξαγορών προς χην ΕΕ. Ωσχόσο, η σημασία χου χριχογενούς χομέα εξακολουθεί να αυξάνεχαι ενώ έχουν καχαβληθεί προσπάθειες 7"* μείωση της υπερβολικής εξάρτησης της οικονομίας από τον τουρισμό. Η τάση αυτή μπορεί να αναμένεται ότι θα συνεχιστεί. Η πλέον αξιοσημείωτη εξέλιξη είναι η ευρεία και αυξανόμενη σημασία του διεθνούς επιχειρηματικού τομέα, ειδικόχερα χου εξωχώριου χραπεζικού χομέα. Θα πρέπει να εξασφαλισχεί όχι οι δρασχηριόχηχες χου χομέα αυχού συμμορφούνχαι με χο κεκχημένο. Μια εξίσου σημανχική πρόκληση θα είναι η αναδιάρθρωση να εξασφαλισχεί ότι μπορεί να αντεπεξέλθει στον αντα7ωνισμό που θα προκύψει από την ελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων. χομέα προκειμένου χρημαχοπισχωχικού ε7χώριου χου Η ενσωμάτωση του βορείου τμήματος της Κύπρου, ειδικότερα αν πρα7ματοποιηθεί σχο πλαίσιο της προσχώρησης της Κύπρου στην ΕΕ, δεν θα δημιουρ7ήσει σημαντικές οικονομικές δυσχέρειες λ07ω του σχετικά μικρού με7έθους του και των δυνατοτήχων χου σχους χομείς, ειδικόχερα, της 7εωρ7ίας και του τουρισμού. Ωσχόσο, θα είναι σημανχικό να ανέλθει χο επίπεδο χων βασικών υποδομών σχο ανχίσχοιχο επίπεδο χου νοχίου χμήμαχος χης νήσου. 22 3. ΠΡΟΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΥΙΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΕΚΤΗΜΕΝΟΥ Σύμφωνα με χη γνώμη χης Επιχροπής χου 1993, η υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου δεν φαίνεται να δημιουρ7εί ανυπέρβλητα εμπόδια στην περίπτωση της Κύπρου. , Δεδομένου ότι πολλά από τα μέσα που απαιτούνται 71α τη σταδιακή προσαρμογή περιέχονταν στην συμφωνία σύνδεσης και στο πρωτόκολλο του 1987, η καθαυτή εφαρμογή χων μέσων αυχών θεωρήθηκε ο καλύχερος χρόπος για να εξασφαλισθεί η ομαλή μεχάβαση χης κυπριακής οικονομίας προς την ενδεχόμενη προσχώρηση. Με την προϋπόθεση ότι θα συνεχισθούν οι μεταρρυθμίσειςπρος την κατεύθυνση αυτή, το νότιο τμήμα της νήσου φαίνεται έτοιμο να αντιμετωπίσει την πρόκληση της ενσωμάτωσης. Από τη γνώμη της Επιτροπής του 1993, η Κύπρος έχει σημειώσει ουσιαστική πρόοδο σε πολλούς τομείς του κεκτημένου. Κατά κύριο λ070, η Κύπρος εισήλθε πρα7ματικά σε τελωνειακή ένωση με την Ευρωπαϊκή Κοινότητα την 1η Ιανουαρίου 1998 όπως προέβλεπε η συμφωνία σύνδεσης και το πρωτόκολλο της του 1987. Στη γνώμη της Επιτροπής τονίζεται ότι θα υπάρξουν με7αλύτερες δυνατότητες μείωσης του αναπτυξιακού χάσματος μεταξύ του βόρειου και νότιου τμήματος, στην περίπτωση της ενσωμάτωσης της Κύπρου στην Κοινότητα. Αν και ο Πρόεδρος Κληρίδης κάλεσε αντιπροσώπους της τουρκοκυπριακής κοινότητας να συμμετάσχουν στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, η προσφορά αυτή δεν έχει μέχρι στιγμής γίνει δεκτή. Κατά συνέπεια, τα στοιχεία για την πρόοδο όσον αφορά την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου αφορούν μόνο το νότιο τμήμα της νήσου. Τον Φεβρουάριο του 1998, οι κυπριακές αρχές και η Επιτροπή πραγματοποίησαν τεχνικές συνεδριάσεις με σκοπό να αποσαφηνιστεί η πρόοδος των κυπριακών αρχών σε ορισμένους τομείς του κεκτημένου και τον Απρίλιο του 1998 εισήλθαν σε διαδικασία αναλυτικής εξέτασης της κυπριακής νομοθεσίας και των δομών εφαρμογής της προκειμένου να εξετασθεί η συμβατότητα με το κεκτημένο σε 16 τομείς. Στο παρόν κεφάλαιο εξετάζεται λεπτομερώς, ανά τομέα, η εξέλιξη που σημειώθηκε από τη γνώμη της Επιτροπής το 1993. Πρόκειται για την εκτίμηση της προόδου που σημειώθηκε όσον αφορά την ευθυγράμμιση της νομοθεσίας προς το κεκτημένο καθώς και της ικανότητας εφαρμογής του κεκτημένου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης τον Δεκέμβριο του 1995 αναφέρθηκε στην ανάγκη δημιουργίας προϋποθέσεων για τη σταδιακή, αρμονική ενσωμάτωση των υποψηφίων, ειδικότερα μέσω της προσαρμογής των διοικητικών τους δομών. Είναι σημαντικό να ενσωματωθεί αποτελεσματικά η κοινοτική νομοθεσία στην εθνική νομοθεσία, αλλά ακόμη σημαντικότερο να εφαρμόζεται ορθά, μέσω των κατάλληλων διοικητικών και δικαστικών δομών. Αυτό αποτελεί προϋπόθεση για τη δημιουργία της αμοιβαίας εμπιστοσύνης που είναι απαραίτητη για τη μελλοντική προσχώρηση. 3. 1 Εσωτερική αγορά χωρίς σύνορα Το άρθρο 7α της συνθήκης ορίζει την εσωτερική αγορά της ΕΕ ως ένα χώρο χωρίς εσωτερικά σύνορα μέσα στον οποίο εξασφαλίζεται η ελεύθερη κυκλοφορία των 23 εμπορευμάχων, χων προσώπων, χων υπηρεσιών και χων κεφαλαίων. Η εσωχερική αυτή αγορά, ζωτικό σημείο της διαδικασίας ενσωμάτωσης, βασίζεται σε μία οικονομία ανοικτής α7οράς στην οποία ο αντα7ωνισμός και η οικονομική και κοινωνική συνοχή διαδραματίζουν πρωχεύονχα ρόλο. Η αποτελεσματική εφαρμο7ή και τήρηση των τεσσάρων αυτών ελευθεριών προϋποθέτει όχι μόνο την ευθυ7ράμμιση με σημαντικές αρχές όπως, 71α παράδειγμα, τη μη διακριτική μεταχείριση ή χην αμοιβαία αναγνώριση χων εθνικών νομοθεσιών, αλλά επίσης χην αποχελεσμαχική εφαρμο7ή κοινών κανόνων, όπως αυχών που διέπουν χην ασφάλεια, χην προστασία χου περιβάλλονχος ή χου καχαναλωχή, καθώς και αποχελεσμαχικά μέσα αποκαχάσχασης. Οι ίδιες αρχές ισχύουν 71α ορισμένους κανόνες, 71α παράδειγμα σχους χομείς των δημόσιων συμβάσεων, της διανοητικής ιδιοκτησίας και της προστασίας των δεδομένων, που είναι σημαντικοί 7ι<* τη διαμόρφωση του 7ενικού πλαισίου εντός του οποίου λειτουρ7θύν οι οικονομίες. Οι τέσσερις ελευθερίες Στο πλαίσιο της έναρξης ισχύος της τελωνειακής ένωσης ΕΚ-Κύπρου, η συμφωνία σύνδεσης μεταξύ της κοινότητας και της Κύπρου προβλέπει την κατάρ7ηση των δασμών και την εναρμόνιση των συνοδευτικών πολιτικών, περιλαμβανομένης και της εναρμόνισης της νομοθεσίας. Τα μέτρα αυτά αντιπροσωπεύουν τα πρώτα βήματα εναρμόνισης στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας εμπορευμάτων. Παράλληλα με τις διατάξεις της συμφωνίας σύνδεσης, η Κύπρος πρέπει να εφαρμόσει όλο το κεκτημένο μέσω των τεσσάρων ελευθεριών και του αντίστοιχου 7ενικού πλαισίου τους. Γενικό πλαίσιο Η Κύπρος μεταρρύθμισε τη νομοθεσία της περί δημόσιων συμβάσεων το 1997, προσανατολίζοντας την προς τις αντίστοιχες οδη7ίες ΕΚ, αν και προς το παρόν, έχει ενσωματώσει μόνο ένα μέρος των οδη7ΐών αυχών. Σχο πλαίσιο αυχό, θα απαιτηθεί περισσόχερη εναρμόνιση όσον αφορά, μεχαξύ άλλων, τη δημοσίευση, τις προθεσμίες 7ΐα την παραλαβή των προσφορών, τα όρ7ανα αναθεώρησης και ορισμένους διοικητικούς κανονισμούς. Ορισμένες διατάξεις του νόμου θα πρέπει να επεκταθούν ώστε να περιλαμβάνουν τις τοπικές αρχές και τους ορ7ανισμούς δημοσίου δικαίου. Παράλληλα, το καθεστώς που ισχύει 71α τους ορ7ανισμούς κοινής ωφελείας, όπως νοούνται στη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, πρέπει να αποσαφηνιστεί και ενδεχομένως να εναρμονισθεί με το αντίστοιχο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η κυπριακή νομοθεσία προβλέπει τη δυνατότητα χορή7ησης προτιμησιακής μεταχείρισης υπέρ της τοπικής παρα7α>7ής υπό ορισμένες προϋποθέσεις, κάτι που αντίκειται στους κανόνες της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Η Κύπρος διαθέτει σύστημα ένδικων μέσων που πρέπει να ευθυ7ραμμισθεί με τις οδη7ίες της ΕΕ. Ενδιάμεσα μέτρα είναι δυνατά αλλά, σε αντίθεση με το κεκτημένο, πριν από την ανάθεση της σύμβασης. Ένα ειδικευμένο Συμβούλιο Ανάθεσης Συμβάσεων, που λειτουρ7εί εντός της διοίκησης παρακολουθεί και εποπτεύει τις διαδικασίες σύμβασης. Αντίθετα, οι δήμοι και κοινότητες έχουν το δικό τους σύστημα ορ7άνωσης. Ο έλεγχος της εφαρμογής των κανόνων είναι αποκλειστικό έργο 24 χων δικασχηρίων. Σχο πλαίσιο αυχό, χο σύστημα πρέπει να προσαρμοσθεί και να βελτιωθεί. Όσον αφορά χη βιομηχανική και πνευμαχική ιδιοκτησία, έχει επιχευχθεί σημανχική πρόοδος σχον χομέα χων διπλωμάχων ευρεσιχεχνίας. Ένας νέος νόμος - που περιλαμβάνει χο συμπληρωμαχικό πισχοποιηχικό προσχασίας για φαρμακευχικά προϊόνχα (SPC), και χο οποίο είναι απόλυχα συμβαχό με χα TRIP και χα ευρωπαϊκά πρόχυπα χέθηκε σε ισχύ την 1η Απριλίου 1998. Από την ημερομηνία αυτή, η Κύπρος είναι επίσης μέρος στη σύμβαση του Μονάχου (του 1973) και στη συνθήκη συνερ7ασίας 71α χα διπλώμαχα ευρεσιχεχνίας (PCT). Περαιχέρω προσπάθειες είναι ανα7καίες 7"* την προσέγγιση σχον χομέα χων εμπορικών σημάχων. Ιδιαίχερα προσοχή πρέπει να δοθεί σχην εφαρμο7ή, περιλαμβανομένης και της συνοριακής εφαρμο7ής. Ουσιαστική πρόοδος εναπομένει να επιτευχθεί όσον αφορά την ευθυγράμμιση της νομοθεσίας με το κεκτημένο σχον χομέα χων δικαιωμάχων πνευμαχικής ιδιοκτησίας και των συναφών δικαιωμάτων. Η ικανότητα της Κύπρου να εξασφαλίσει την ικανοποιητική εφαρμθ7ή των αναγκών διανοητικής ιδιοκτησίας πρέπει να παρακολουθηθεί περαιτέρω. Η διοικητική ικανότητα της Κύπρου να εξασφαλίσει την πλήρη εφαρμογή της. νομοθεσίας περί πνευματικής ιδιοκτησίας πρέπει να ενισχυθεί. Όσον αφορά το εταιρικό δίκαιο, ο ισχύων από το 1951 νόμος έχει τροποποιηθεί πολλές φορές με σκοπό την ευθυγράμμιση του με το κεκτημένο. Παρ'όλα αυτά, πρέπει να επιτευχθεί μεγαλύχερη προσέγγιση όσον αφορά τους κανόνες δημοσιοποίησης ορισμένων σχοιχείων για χην κεφαλαιακή διάρθρωση χων εχαιρειών περιορισμένης ευθύνης (2η οδηγία εχαιρικού δικαίου), και χους κανόνες για χη σύσχαση μονοπρόσωπων εχαιρειών (12η οδηγία χου εχαιρικού δικαίου). Επιπλέον, πρέπει να ευθυγραμμισθούν ορισμένες διαχάξεις χης 1ης, 3ης και 6ης οδηγίας χου εχαιρικού δικαίου. Η Κύπρος τηρεί τα διεθνή πρότυπα λογιστικής αλλά εξακολουθεί να πρέπει να εφαρμόσει τον μεγάλο όγκο των διατάξεων των οδηγιών σχετικά με τους ισολογισμούς και τους λογαριασμούς αποτελεσμάτων. Η προσέγγιση των λογιστικών κανόνων της ΕΕ για τις "ιδιωτικές απαλλασσόμενες εταιρείες" και για τον εξωχώριο (offshore) τομέα αποτελεί πηγή ανησυχίας. Η Κύπρος έχει υπογράψει τη σύμβαση 108 του Συμβουλίου της Ευρώπης της 25ης Ιουλίου 1986 για την προστασία των δεδομένων. Ωστόσο, δεν έχει ακόμη θεσπίσει νομοθεσία στον τομέα της προστασίας δεδομένων. Απαιτείται σημαντική εργασία ώστε να ευθυγραμμίσει τη νομοθεσία της με το κεκτημένο. Συμπέρασμα Τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί πρόοδος, ειδικότερα, στον τομέα της βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Πρέπει να καχαβληθούν περαιχέρω προσπάθειες σε όλους χους προαναφερθένχες χομείς. Ιδιαίχερη προσοχή πρέπει να δοθεί σχο θέμα χης εφαρμογής. 25 Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων Η ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων μπορεί να επιτευχθεί μόνον με την άρση των περιοριστικών μέτρων κατά του εμπορίου, τα οποία δεν συνίστανται μόνο στους δασμούς και τους ποσοτικούς περιορισμούς αλλά σε όλα τα μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος. Στις περιπτώσεις που δεν υπάρχει εναρμόνιση των τεχνικών κανονισμών, η ελεύθερη κυκλοφορία πρέπει να εξασφαλίζεται με την εφαρμογή της αρχής της αμοιβαίας αναγνώρισης των εθνικών κανόνων. Η αρχή αυτή καθιερώθηκε με την απόφαση Cassis de Dijon. Για τους σκοπούς της εναρμόνισης, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει αναπτύξει τη νέα προσέ77ΐση η οποία, αντί να επιβάλει τεχνικές λύσεις, περιορίζεται στην καθιέρωση των βασικών απαιτήσεων που πρέπει να πληρούν τα προϊόντα. Ωστόσο, ορισμένες οδηγίες ακολουθούν το παραδοσιακό ρυθμιστικό πρότυπο παροχής πλήρως λεπτομερών κανόνων. Αυτό ισχύει 7ια προϊόντα όπως τα φαρμακευτικά, τα χημικά, τα οχήματα και τα παρασκευάσματα τροφίμων. Η οριζόντια οδηγία 7ια την ευθύνη σε περίπχωση ελαχχωμαχικών προϊόνχων αποτελεί επίσης ουσιαστικό στοιχείο 71α την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Την 1η Ιανουαρίου 1997 τέθηκε σε ισχύ ένας νέος νόμος 71α την ευθύνη προϊόντος. Εκτός από ορισμένες τεχνικές λεπτομέρειες, ο νόμος αυτός είναι σύμφωνος με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ στον τομέα αυτόν. Ο κυπριακός ορ7ανισμός προτύπων (CYS) έχει μέχρι στνγμής σημειώσει πρόοδο στη μεταφορά των προτύπων ΕΝ στα πρότυπα της Κύπρου. Ο CYS είναι συνδεόμενο μέλος της CEN και της Cenelec και πλήρες μέλος των οργανισμών ETSI, ISO και IEC. Ο CYS πρέπει να μετατραπεί σε ανεξάρτητο φορέα τυποποίησης μέσω ενός νέου νόμου τυποποίησης. Οι διάφορες δραστηριότητες του CYS, κυρίως η τυποποίηση, η πιστοποίηση και η έγκριση, πρέπει να λειτουργούν ξεχωριστά. Η Κύπρος παρουσιάζει άνιση πρόοδο στους διάφορους τομείς. Στον τομέα της νομικής μετρολογίας, η υπάρχουσα νομοθεσία δεν έχει εναρμονισθεί πλήρως με τις οδηγίες της ΕΕ. Η νομοθεσία σχετικά με τα παιχνίδια έχει μεταφερθεί πλήρως και ισχύει από την 1η Μαρτίου 1998. Στον τομέα των μηχανημάτων, ανελκυστήρων, προϊόντων κατασκευών, συσκευών αερίου, ηλεκχρικού εξοπλισμού, ιαχρικών συσκευών και εξοπλισμού προσχασίας προσώπων, η ισχύουσα νομοθεσία δεν καλύπχει όλες χις απαιτήσεις των οδηγιών της ΕΕ. Ομοίως, η νομοθεσία στον τομέα των οχημάτων δεν είναι πλήρως εναρμονισμένη με τις οδηγίες της ΕΕ. Στον τομέα των παρασκευασμάτων διατροφής, πρέπει να ευθυγραμμισθούν χα υποχρεωχικά πρότυπα. Ενδέχεται να ανακύψουν προβλήμαχα καχά χην εφαρμογή, από χην εθνική βιομηχανία, χων οδη7ΐών χης ΕΕ 71α χις απαντήσεις υ7ΐεινής. Στον τομέα των χημικών, οι κανονισμοί εφαρμο7ής βάσει του νόμου περί επικίνδυνων ουσιών του 1991 όπως τροποποιήθηκε το 1997, δεν έχουν ακόμη ε7κριθεί. Στον τομέα των λιπασμάτων και πρόδρομων ναρκωτικών ουσιών, έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος. Στον τομέα των φαρμακευτικών προϊόντων, η ισχύουσα νομοθεσία δεν έχει πλήρως ευθυ7ραμμισθεί με τις οδηγίες της ΕΕ. 26 Οι αναγκαίες διοικηχικές δομές για την εφαρμογή και την τήρηση του κοινοτικού κεκτημένου στους τομείς αυχούς πρέπει να ενισχυθούν ώσχε να καλύψουν χις απαιτήσεις της ΕΕ. Ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων Στη γνώμη της Επιτροπής του 1993 αναφέρεχαι όχι η κυκλοφορία κεφαλαίων υπόκειχαι σε αυστηρούς περιορισμούς. Έκτοτε, η Κύπρος υιοθέτησε μία προσέγγιση σταδιακής ελευθέρωσης. Εφαρμόσθηκαν ορισμένα μέχρα ελευθέρωσης, κυρίως σχον χομέα χων άμεσων επενδύσεων, χων συναλλαγών χαρχοφυλακίου και χων κινήσεων κεφαλαίων για προσωπικούς λόγους. Παρά χη συνεχιζόμενη διαδικασία ελευθέρωσης, εξακολουθούν να ισχύουν περιορισμοί σχους περισσόχερους χύπους κίνησης κεφαλαίων. Το καθεσχώς χης Κύπρου καχά συνέπεια απέχει πολύ από χην εναρμόνιση χου με χο κεκχημένο χης ΕΕ. Η διαδικασία ελευθέρωσης εμποδίζεχαι από χο όριο (9%) που έχει επιβληθεί δια νόμου σχα εγχώρια επιχόκια. Με χον χρόπο αυχό οι πισχώσεις από χο εξωχερικό και χο άνοιγμα λογαριασμού καχαθέσεων από καχοίκους χου εξωχερικού δεν μπορούν να ελευθερωθούν ουσιασχικά όσο δεν καχαργείχαι χο όριο χου επιχοκίου. Ενόψει χων σχεχικά σχαθερών μακροοικονομικών συνθηκών, χα αποχελεσμαχικά μέσα νομισμαχικής πολιχικής που έχουν καθιερωθεί τα τελευταία χρόνια, το σχετικά αναπτυ7μένο χρημαχοπισχωχικό σύστημα και η καχάρ7ηση χου ορίου χου επιχοκίου θα οδη7ήσει σε χαχεία ελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων και σε περαιχέρω ανάπτυξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών Βάση της ελεύθερης κυκλοφορίας υπηρεσιών είναι η απα70ρευση των διακρίσεων, ειδικότερα 71α λ07ους εθνικότητας. Η εφαρμο7ή των σχετικών κανόνων προϋποθέτει την ύπαρξη διοικητικών δομών και μεγαλύχερη συνεργασία μεταξύ κρατών μελών στον τομέα της εφαρμο7ής (ρυθμίσεις αμοιβαίας αναγνώρισης). Ένα σημαντικό μέρος της νομοθεσίας που ισχύει 71α την ελεύθερη κυκλοφορία υπηρεσιών αφορά τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Οι κανόνες εποπτείας έχουν μεταβληθεί σημαντικά από τη γνώμη χου 1993. Ο νόμος περί χραπεζών εκσυγχρονίσθηκε χο 1997 και προωθεί χην εναρμόνιση με χις οδηγίες χης ΕΕ που αφορούν χις χραπεζικές εργασίες. Ωσχόσο, ο νόμος αυχός δεν εφαρμόζεχαι σε συνεχαιρισμούς που καχά συνέπεια δεν υπάγονχαι στην εξουσία χης Κενχρικής Τράπεζας και υπόκεινχαι σε λνγόχερο αυστηρά πρότυπα εποπτικού ελέγχου. Επιπλέον, εξακολουθεί να είναι αναγκαία η προσέγγιση της νομοθεσίας σχετικά με την ελευθερία εγκαχάσχασης ενώ πρέπει να ληφθούν περαιχέρω νομοθεχικά μέχρα όσον αφορά, μεχαξύ άλλων, χα συσχήμαχα εγγύησης χων καχαθέσεων. Η Κύπρος δεν έχει ακόμη θεσπίσει συγκεκριμένη νομοθεσία για χην ενσωμάχωση χων οδηγιών σχεχικά με χις διασυνοριακές μεχαφορές πισχώσεων και για χο αμεχάκληχο χου διακανονισμού σχα συσχήμαχα πληρωμών και σχα συσχήμαχα διακανονισμού αξιόγραφων. Η Κενχρική Τράπεζα έχει αρχίσει προκαχαρκχικές 27 εργασίες για την εισαγωγή ενός συστήματος ακαθάριστου διακανονισμού σε πραγματικό χρόνο. Η Κύπρος σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την ευθυγράμμιση της νομοθεσίας της με το κεκτημένο για τις αγορές τίτλων. Εξακολουθούν να υπάρχουν κενά όσον αφορά τις απαιτήσεις σχετικά με την επάρκεια κεφαλαίων, την ελεύθερη παροχή επενδυτικών υπηρεσιών και την αποζημίωση των επενδυτών. Ο ασφαλιστικός τομέας είναι σχετικά καλά αναπτυγμένος και λειτουργεί υπό ένα αυστηρά ελεγχόμενο ρυθμιστικό καθεστώς. Ωστόσο, ο νόμος που διέπει χα θέμαχα ασφάλειας πρέπει να ευθυγραμμισχεί περισσόχερο με χο κεκχημένο. Όσον αφορά τις εξωχώριες επιχειρήσεις, η Κύπρος δεν εφαρμόζει πλήρως την ισχύουσα νομοθεσία δεδομένου ότι ο νόμος περί τραπεζών επιτρέπει στην Κεντρική Τράπεζα να μην τηρεί χην ισχύουσα νομοθεσία. Εν χω μεχαξύ, η αυξανόμενη σημασία χου τομέα είναι μία από χις πλέον αξιοσημείωχες εξελίξεις χων χελευχαίων χρόνων. Οι δραστηριότητες του τομέα πρέπει να ευθυγραμμιστούν με το κεκτημένο. Όσον αφορά τη νομοθεσία κατά της νομιμοποίησης προσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η Κύπρος διαθέτει ένα συνολικό νομικό πλαίσιο που πληροί τις απαιτήσεις της οδηγίας της ΕΕ. Ορισμένες δομές εφαρμογής είναι σχετικά πρόσφατες και πρέπει να αποδείξουν τις δυνατότηχές χους. Τα κονδύλια που διαχίθενχαι προς χούχο μπορεί να μην επαρκούν. Ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων Η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων συνίσχαχαι σε δύο έννοιες με διαφορεχικές επιπχώσεις στη συνθήκη. Στο άρθρο 7α του πρώτου μέρους της συνθήκης, με χον χίχλο "Αρχές", εννοείχαι όχι χα πρόσωπα δεν πρέπει να υπόκεινχαι σε ελέγχους καχά τη διέλευση εσωτερικών συνόρων μεταξύ κρατών μελών. Αφεχέρου, σχο άρθρο 8α, χου δεύχερου μέρους χης συνθήκης, με χίχλο "Ιθαγένεια χης ΕΕ", ορίζεχαι όχι κάθε πολίτης της ΕΕ έχει το δικαίωμα να κυκλοφορεί και να διαμένει ελεύθερα στο έδαφος των κρατών μελών, υπό την επιφύλαξη ορισμένων όρων. Η κατάργηση των ελέγχων στα σύνορα πρέπει να ισχύει για όλα τα πρόσωπα, ανεξαρτήχως εθνικόχηχας, προκειμένου να μην καχασχεί ανενεργό χο άρθρο 7α. Τα δικαιώμαχα που απορρέουν από χο άρθρο αυχό δεν έχουν μέχρι σχιγμής εφαρμοσθεί πλήρως σε όλη χην ΕΕ. Ελεύθερη κυκλοφορία πολιτών της Ένωσης Σχον χομέα χου δικαιώματος εγκαχάσχασης, χο ισχύον νομοθεχικό πλαίσιο όσον αφορά χην είσοδο, παραμονή και απασχόληση ξένων υπηκόων. Θα χρειασθεί σημανχική προσπάθεια ώσχε να εξασφαλισχεί αποχελεσμαχική ευθυγράμμιση με χο κεκχημένο. Επιπλέον, φαίνεχαι να υπάρχει μικρή ευθυγράμμιση σχον χομέα χης αμοιβαίας αναγνώρισης χων επαγγελμαχικών προσόνχων, με χην εξαίρεση χων ρηχρών περί εθνικότητας. Στην πράξη, τα διπλώματα που χορηγούν πανεπιστήμια των κρατών μελών της ΕΕ αναγνωρίζονται σε γενικές γραμμές. Έχει δημιουργηθεί ένα συμβούλιο αναγνώρισης τίτλων σπουδών το οποίο πρόκειται σύντομα να αναλάβει καθήκοντα. 28 Θα πρέπει να δοθεί ιδιαίχερη προσοχή σχις δομές εφαρμο7ής και χήρησης. Η Κύπρος εξακολουθεί να ζηχεί χεχνική βοήθεια και παροχή συμβουλών προκειμένου να εναρμονίσει χις νομοθεχικές και διοικηχικές χης δομές με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Το 7εγονός ότι οι νομοθετικές διατάξεις σχεχικά με τη λειχουρ7ία χου σημανχικού εξωχώριου χομέα μπορεί να είναι ασυμβίβασχες με χο χο κεκτημένο, χρήζει ιδιαίτερης προσοχής. Ειδικότερα, οι εξωχώριες χρημαχοπισχωχικές δραστηριότητες δεν φαίνεται να είναι απόλυτα συμβατές με την ισχύουσα τραπεζική νομοθεσία Το ζήτημα αυτό ενδεχομένως αποδειχθεί ένα από τα δυσχερέστερα προβλήματα στον τομέα της εσωτερικής αγοράς. Στον τομέα του ανταγωνισμού, όσον αφορά την αντιμονοπωλιακή πολιτική, η κατάσταση από νομοθετικής άποψης είναι σε 7ενικές 7ραμμές ενθαρρυντική. Πρέπει να καταβληθεί προσπάθεια όσον αφορά την τήρηση της νομοθεσίας. Πρέπει να καθιερωθεί έλε7χος των συ7χωνεύσεων. Κανόνες παρόμοιοι με το άρθρο 90 πρέπει να ε7κριθούν χο χαχύχερο δυναχό. Για να εξασφαλισθεί η αποχελεσμαχική χήρηση χων κανόνων ανχαγωνισμού, πρέπει να αναληφθούν προσπάθειες ώσχε να ενισχυθεί χο Γραφείο 71α χην προσχασία χου ανχαγωνισμού. Θα χρειασθεί περαιχέρω καχάρχιση με σχόχο την εξειδίκευση. Πρέπει να προσαρμοστούν οι τομείς των μονοπωλίων. Στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, χρήζει ιδιαίτερης προσοχής το θέμα της θέσπιση νομοθεχικού πλαισίου 71α χις κραχικές ενισχύσεις. Οι δομές 71α χον έΧεγχο χων κραχικών ενισχύσεων πρέπει επίσης να ενισχυθούν. Ορισμένες κραχικές ενισχύσεις (ιδιαίχερα σχους συνεχαιρισμούς) πρέπει να ευθυ7ραμμισθούν με χο κεκχημένο. 30 3. 2 Τελωνεία Η Κύπρος εφαρμόζει αποχελεσμαχικά χο πρωχόκολλο της 19ης Οκτωβρίου 1987 το οποίο προβλέπει την κατάρ7ηση των δασμών μεχαξύ Κύπρου και Ευρωπαϊκής Κοινόχηχας καθώς και την υιοθέτηση, εκ μέρους της Κύπρου, του κοινού δασμολογίου. Από την 1η Ιανουαρίου 1998, όλοι οι εισαγω7ΐκοί δασμοί και φόροι ισοδύναμου αποτελέσματος έχουν καχαργηθεί για χα εμπορεύμαχα που αναφέρονχαι σχο πρωχόκολλο. Όσον αφορά χην εφαρμογή χου κοινού δασμολογίου, η Κύπρος σχαδιακά προσαρμόζει χους δασμούς. Από χην 1η Ιανουαρίου 1998, το κοινό δασμολόγιο εφαρμόζεται σύμφωνα με το πρωτόκολλο, περιλαμβανομένων και των προϊόντων που αναφέρονται στο παράρτημα 4 καταγωγής τρίτων χωρών. Ωστόσο, απομένει να ευθυγραμμιστεί σημανχικό χμήμα χης χελωνειακής νομοθεσίας. Η θεσμική ικανότητα της Κύπρου να εφαρμόσει το κεκτημένο προϋποθέτει χην ύπαρξη ικανοποιηχικού επιπέδου υποδομών και εξοπλισμού, ειδικόχερα όσον αφορά χην εισαγωγή υπολογισχών ώσχε να συμμεχέχει σχα διάφορα ηλεκχρονικά συσχήμαχα που είναι αναγκαία για χη διαχείριση χων διαχάξεων χω ν χελωνείων και χης έμμεσης φορολογίας, καθώς και συστήματα για την αμοιβαία συνδρομή. Αν και οι τελωνειακές υπηρεσίες της Κύπρου δεν έχουν φθάσει ακόμη στο απαιτούμενο επίπεδο, καταβάλλουν προσπάθειες να εφαρμόσουν ένα νέο σύστημα και να εκπαιδεύσουν τους υπαλλήλους τους. Το Ενιαίο Διοικητικό Έγγραφο εφαρμόζεχαι από χην 1η Ιανουαρίου 1997. Μεχά από έγκριση χου Συμβουλίου, οι διαπραγμαχεύσεις για ένα πρωχόκολλο αμοιβαίας διοικηχικής συνδρομής σε χελωνειακά θέμαχα πρόκειχαι να αρχίσουν σύνχομα. Τη στιγμή αυχή, η Κύπρος είναι η μόνη υποψήφια χώρα που δεν έχει συνάψει έναν χέχοιο πρωχόκολλο με χην Ευρωπαϊκή Κοινόχηχα. Συμπέρασμα Η Κύπρος σημειώνει συνεχώς πρόοδο από τη γνώμη της Επιτροπής τον Ιούλιο του 1993. Ωστόσο, αν και η Κύπρος μπορεί να υπολογίσει σε μία σύγχρονη τελωνειακή διοίκηση, πρέπει να ενισχύσει χις προσπάθειες χης ώσχε να ευθυγραμμίσει πλήρως χην χελωνειακή χης νομοθεσία και να προεχοιμάσει χις χελωνειακές χης υπηρεσίες για χη διεκπεραίωση όλων χων χελωνειακών διαδικασιών με οικονομικές συνέπειες, χο σύσχημα χων δασμολογικών ανασχολών, χην παραχώρηση δασμολογικών ποσοσχώσεων και οροφών και τη χρησιμοποίηση ενός σύγχρονου συσχήμαχος υπολογισχών. 3. 3. Φορολογία Σχον χομέα χης άμεσης φορολογίας, οι δύο οδηγίες για χην φορολόγηση χων εχαιρειών και η σύμβαση περί διαιτησίας προβλέπουν ένα μηχανισμό που εφαρμόζεται σε βάση αμοιβαιότηχας. Καχά συνέπεια, δεν μπορεί να αναμένεχαι, εξ ορισμού, η θέσπιση ανχίσχοιχων διαχάξεων πριν από χην προσχώρηση. Όσον αφορά χην έμμεση φορολογία, η γνώμη χου 1993 ανέφερε όχι χο σύσχημα ΦΠΑ που εφαρμόζεχαι σχην Κύπρο είναι σύμφωνο, σε γενικές γραμμές, με χο 31 σύστημα δεν προβλέπει ανχίσχοιχο σύσχημα της Κοινότητας. Ο ΦΠΑ καθιερώθηκε στην Κύπρο από την 1η Ιουλίου 1992. Αν και η νομοθεσία ΦΠΑ βασίζεται στις βασικές αρχές της Έκτης Οδηγίας ΦΠΑ, ωστόσο, διαφέρει από το κοινοτικό κεκτημένο σε σημαντικά σημεία όπως οι απαλλασσόμενες συναλλαγές, ο ορισμός του τόπου προμήθειας και οι διατάξεις για το δικαίωμα έκπτωσης. Όσον αφορά το τελευταίο, η κυπριακή νομοθεσία τους αλλοδαπούς φορολογουμένους που δεν είναι εγκατεστημένοι στη νήσο. Επιπλέον, οι γεωργοί δεν εμπίπτουν στις διατάξεις της νομοθεσίας ΦΠΑ όσον αφορά τις προμήθειες τους σε εμπορεύματα και υπηρεσίες, που αποτελούνται από γεωργικά προϊόντα που παράγουν οι ίδιοι, ή για την προμήθεια γεωργικών υπηρεσιών. Η Κύπρος εφαρμόζει μέσο συντελεστή ΦΠΑ 8%, ο οποίος αρχικά ήταν 5%, σε όλα τα εμπορεύματα ή υπηρεσίες, εκτός κι αν υπόκεινται σε μηδενικό συντελεστή. Ο τελευταίος αυτός εφαρμόζεται σε ένα ευρύ φάσμα προϊόντων μεταξύ των οποίων παρασκευάσματα τροφίμων, νερό, φάρμακα, βιβλία, εφημερίδες, παιδικά ενδύματα, υποδήμαχα και ορισμένες επιβαχικές μεχαφορές. Καχά συνέπεια, χο σύσχημα ΦΠΑ δεν έχει ακόμη ευθυγραμμισχεί. επιστροφής για Η Κύπρος εφαρμόζει χη σχιγμή αυχή ειδικούς φόρους καχανάλωσης σε ένα ευρύ φάσμα άλλων προϊόνχων, παράλληλα με χα προϊόντα που υπόκεινχαι σχους ειδικούς φόρους καχανάλωσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Αυτή η εξάρτηση από μη κοινοτικούς έμμεσους φόρους θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα μετά την προσχώρηση. Όσον αφορά τους κοινοτικούς ειδικούς φόρους κατανάλωσης, το δυσχερέστερο πρόβλημα είναι ότι η Κύπρος δεν εφαρμόζει τη στιγμή αυτή ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα ορυκτέλαια εκτός του πετρελαίου. Επιπλέον, η Κύπρος εφαρμόζει διπλό σύστημα φορολόγησης των τσιγάρων, που δημιουργεί προφανή προβλήματα με την κοινοτική νομοθεσία, και οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης στα οινοπνευματώδη είναι πολύ χαμηλότεροι των αντίστοιχων ελάχιστων κοινοτικών (αντίθετα, οι εισαγωγές επιβαρύνονται με υψηλούς δασμούς που πρέπει να καταργηθούν). Η Κύπρος διαθέτει ήδη σύστημα αποθήκευσης το οποίο πρέπει να προσαρμοσθεί ώστε να εναρμονισθεί με τις κοινοτικές απαιτήσεις. Αν και οι ευθυγραμμίσεις του κυπριακού ΦΠΑ με τον αντίστοιχο της Ευρωπαϊκής Κοινότητας έχουν αρχίσει από τη γνώμη της Επιτροπής το 1993, είναι απαραίτητη περαιτέρω πρόοδος, ειδικότερα όσον αφορά την εφαρμογή των συντελεστών ΦΠΑ (πεδίο και επίπεδο συντελεστών), το σύστημα επιστροφών για τους αλλοδαπούς φορολογουμένους που δεν είναι εγκατεστημένοι στην Κύπρο καθώς και τη φορολογία των αγροτών. Επιπλ4ον, πρέπει να αρχίσουν προετοιμασίες για το μεταβατικό καθεστώς ΦΠΑ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Οι ρυθμίσεις για τη διοικητική συνεργασία και την αμοιβαία συνδρομή καθώς και η διοικητική ικανότητα εφαρμογής πρέπει επίσης να ενισχυθούν. Στον τομέα των ειδικών φόρων κατανάλωσης παραμένουν ορισμένα βασικά προβλήματα που χρήζουν ιδιαίτερης προσπάθειας προκειμένου να ευθυγραμμιστεί η νομοθεσία της Κύπρου με την αντίστοιχη χης Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Ορισμένες από τις απαιτούμενες ευθυγραμμίσεις θα μπορούσαν να έχουν ευρείες οικονομικές επιπτώσεις. 32 3. 4. Απασχόληση, συνθήκες εργασίας και κοινωνικές υποθέσεις Στη γνώμη του 1993 αναφέρεται ότι η προσχώρηση της Κύπρου δεν αναμένεται να δημιουργήσει σημαντικές δυσκολίες στον κοινοτικό τομέα. Ωστόσο, η κατάσταση στον κοινωνικό τομέα είναι συγκρίσιμη με την αντίστοιχη των κρατών μελών. Επίσης, ο κοινωνικός διάλογος μεταξύ εργοδοτών και επαγγελματικών σωματείων σε διάφορα επίπεδα είναι καλά διαρθρωμένος και φαίνεται να μπορεί να αναλάβει το ρόλο που συνήθως διαδραματίζει και σε οποιοδήποτε κράτος μέλος της ΕΕ. Σε σύγκριση με το μέσο όρο της ΕΕ, η ανεργία παραμένει σε χαμηλά επίπεδα. Η πολιτική απασχόλησης και τα σχετικά προγράμματα έχουν σχεδιαστεί και θεσπιστεί στο πλαίσιο των κυβερνητικών σχεδίων οικονομικής ανάπτυξης. Ένας από τους βασικούς στόχους είναι να ενθαρρυνθεί η περισσότερο παραγωγική χρησιμοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού σε συνθήκες πλήρους απασχόλησης. Όσον αφορά το εργατικό δίκαιο, η Κύπρος βρίσκεται σε διαδικασία ευθυγράμμισης της νομοθεσίας της με την αντίστοιχη ευρωπαϊκή, αλλά ορισμένες οδηγίες της κοινοτικής εργατικής νομοθεσίας δεν έχουν ακόμη μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο. Οι κυριότερες διατάξεις της νομοθεσίας της ΕΕ σχετικά με την ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών καλύπτονται από την εθνική νομοθεσία. Οι ίσες αποδοχές ρυθμίζονται μέσω της εθνικής νομοθεσίας και των συλλογικών συμβάσεων. Οι επιθεωρητές εργασίας παρακολουθούν την τήρηση του νόμου. Η ίση πρόσβαση στην εργασία εξασφαλίζεται μέσω της γενικής ρήχρας περί μη διακριχικής μεχαχείρισης και χα εθνικά δικαστήρια εξασφαλίζουν χην χήρηση της ρήχρας αυχής. Ωσχόσο, δεν υπάρχει προς χο παρόν διάχαξη σχεχικά με τη γονική άδεια και οι κανόνες για χο βάρος της απόδειξης δεν καλύπτουν όλους τους τομείς της αντίστοιχης οδηγίας της ΕΕ. Στον τομέα της δημόσιας υγείας, όσον αφορά τη μεταφορά των οδηγιών «καπνού» σχετικά με την επίθεση ετικετών και τη μέγιστη περιεκτικότητα σε πίσσα, έχουν μεταφερθεί στο εθνικό δίκτυο σημανχικά χμήμαχα χων οδηγιών αυχών αλλά όχι χο σύνολο χους. Η νέα οδηγία σχεχικά με χη διαφήμιση και χη χορηγία προϊόνχων καπνού θα πρέπει επίσης να μεχαφερθεί σχο εθνικό δίκαιο. Όσον αφορά τους κανόνες υγείας και ασφάλειας στο χώρο εργασίας, η Κύπρος έχει αποδυθεί σε αναθεώρηση χης νομοθεσίας χης. Ένας νόμος περί υγιεινής και ασφάλειας σχο χώρο χης εργασίας άρχισε να ισχύει χον Ιανουάριο χου 1997, ο οποίος εν μέρει μεχαφέρει χο πλαίσιο χου κεκχημένου. Δημιουργεί νέα όργανα και προβλέπει χη σχαδιακή αναθεώρηση και ενημέρωση όλης χης υπάρχουσας νομοθεσίας για θέμαχα υγείας και ασφάλειας. Η επιθεώρηση εργασίας είναι οργανωμένη και διαρθρωμένη σύμφωνα με χη σύμβαση 81 χου ΔΟΕ. Απασχολεί 40 επιθεωρηχές και χο έργο χης όσον αφορά χην χήρηση χης νομοθεσίας είναι συγκρίσιμο με χα επίπεδα χης ΕΕ. 33 Συμπέρασμα Σχους προαναφερθένχες χομείς, έχουν μεχαφερθεί χμήμαχα χου κοινοχικού κεκχημένου. Είναι ανα7καία περαιχέρω πρόοδος, ειδικόχερα, όσον αφορά χην ερ7αχική νομοθεσία και χην υ7εία και ασφάλεια σχον χώρο εργασίας. Η Κύπρος διαθέχει αποχελεσμαχικές δομές τήρησης του νόμου. 3. 5 Οικονομική και Νομισματική Ένωση Όταν αρχίσει χο χρίχο σχάδιο χης ΟΝΕ, όλα χα κράχη μέλη, περιλαμβανομένων και χων νέων, θα συμμεχάσχουν σχην Οικονομική και Νομισμαχική Ένωση, αλλά δεν θα εισά7ουν ανα7κασχικά όλα χο ευρώ από χην αρχή. Οι οικονομικές χους πολιχικές θα αποχελέσουν θέμα κοινού ενδιαφέρονχος που θα διαδραμαχίζει ρόλο σχο συνχονισμό χων οικονομικών πολιχικών. Με χην προσχώρηση, η Κύπρος θα πρέπει, αφενός, να χηρήσει χο σύμφωνο σχαθερόχηχας και ανάπχυξης, να καχαρ7ήσει κάθε άμεση χρημαχοδόχηση χου ελλείμμαχος χου δημόσιου χομέα εκ μέρους χης Κενχρικής Τράπεζας και χην προνομιακή πρόσβαση χων κραχικών αρχών σχα χρημαχοπισχωχικά ιδρύμαχα, και, αφεχέρου, να ολοκληρώσει χην ελευθέρωση χων κινήσεων κεφαλαίων. Η προσχώρηση σημαίνει σχενόχερη συνερ7ασία με χην Ευρωπαϊκή Ένωση σχο νομισμαχικό χομέα και σχον χομέα χων συναλλαγμαχικών ισοχιμιών. Τα κράχη μέλη που δε συμμεχέχουν στη ζώνη του ευρώ θα μπορούν να εφαρμόζουν αυτόνομη νομισματική πολιτική και θα συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) σε περιορισμένη βάση. Οι Κεντρικές τους Τράπεζες θα πρέπει να είναι ανεξάρτηχες και να θέχουν ως πρωχαρχικό χους σχόχο τη σταθερότητα των τιμών. Δεδομένου ότι η ιδιότητα του μέλους της ΕΕ προϋποθέτει την αποδοχή του στόχου της ΟΝΕ, η Κύπρος θα πρέπει να πληροί τα κριτήρια της σύγκλισης, αν και όχι απαραίτητα τη στιγμή της προσχώρησης. Τα κριτήρια αυτά παραμένουν βασικά σημεία πολιτικών εφαρμογή προσανατολισμένων στη σταθερότητα και πρέπει να πληρούνται από τα νέα κράτη μέλη επί μόνιμης βάσης. μακροοικονομικών αναφοράς την για Η Κύπρος εξακολουθεί να προετοιμάζει την ενσωμάτωση της στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ) δεν είναι ανεξάρτητη από την κυβέρνηση. Η Τράπεζα διοικείται βάσει νόμου του 1963 ο οποίος επιτρέπει σε αντιπρόσωπο του υπουργείου Οικονομικών να συμμετέχει στο διοικητικό συμβούλιο της Τράπεζας και να συμμετέχει στη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Η Κύπρος δεν έχει συμμορφωθεί με τη συνθήκη όσον αφορά το θέμα της χρηματοδότησης της Κεντρικής Τράπεζας, αν και το 1994 ορίστηκε ανώτατο όριο για τη χρηματοδότηση αυτή. Από τότε, το ανώτατο αυχό όριο μειώνεχαι κάθε χρόνο. Δεν υπάρχουν διαθέσιμες πληροφορίες για χο θέμα χης προνομιακής πρόσβασης χης κυβέρνησης σχα χρημαχοπισχωχικά ιδρύμαχα. 34 3. 6 Περιφερειακές πολιτικές και συνοχή Βάσει των διαθέσιμων στοιχείων και των συνεχιζόμενων οικονομικών εξελίξεων από χο 1993, η επιλεξιμόχηχα χου νοχίου χμήμαχος 71α τα διαρθρωτικά χαμεία, σύμφωνα με χα σημερινά κριχήρια χου σχόχου 1, δεν φαίνεχαι πιθανή. Η περιφερειακή διαφορά μεχαξύ βορείου και νοχίου χμήμαχος έχει αυξηθεί περισσότερο. Το 1960, χο καχά κεφαλήν εισόδημα χων χουρκοκυπρίων υπολθ7ΐζόχαν σχο 86% χων ελληνοκυπρίων. Σήμερα, βάσει χων χρεχουσών συναλλα7μαχικών ισοχιμιών, χο καχά κεφαλήν ΑΕΠ χου βόρειου χμήμαχος αποχελεί μόνο χο 30% χου ανχίσχοιχου χου νοχίου. Από χα διαθέσιμα στοιχεία φαίνονται ένχονες διαφορές σχεδόν σε όλους χους τομείς. Η χρησιμοποίηση χων διαρθρωχικών πόρων θα σχοχεύει χις κοινωνικοοικονομικές διαφορές μεχαξύ βορείου και νοχίου χμήμαχος καθώς και χη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης υποδομής. Λ07ω χου μεγέθους της και της ντε φάκτο διαίρεσης της, η Κύπρος δεν διαθέτει περιφερειακή πολιτική με την κλασσική έννοια του όρου. Από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας, η κυβέρνηση της Κύπρου κατάρτισε ένα εθνικό αναπτυξιακό σχέδιο το οποίο διαχειρίζεται το γραφείο προ7ραμματισμού και ένα σχέδιο της νήσου που διαχειρίζεται το τμήμα πολεοδομίας και οικήσεως. Τα δύο αυτά σχέδια έχουν ως στόχο, μεταξύ άλλων, την αρμονική ανάπτυξη όλων των περιοχών της νήσου. Από το 1974, η αρμοδιότητα τους περιορίζεται στο νότιο τμήμα. Δεν υπάρχουν επίσημες πληροφορίες σχετικά με την εφαρμο7ή τέτοιας πολιτικής στο βόρειο τμήμα. Η Κύπρος προετοιμάζει τις διοικητικές δομές της 71α την ενδεχόμενη διαχείριση χων διαρθρωχικών κονδυλίων. Συμπέρασμα Οι περιφερειακές ανισόχηχες μεχαξύ χου βορείου και νοχίου χμήμαχος χης γήσου αυξήθηκαν περαιτέρω. Η χορή7ηση πόρων από χα διαρθρωχικά χαμεία πρέπει να σχοχεύει στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων αυτών, όχαν εξευρεθεί πολιτική λύση. 3. 7 Βιομηχανία και MME τομείς διάβρωση βιομηχανία εξακολουθούν της Κύπρου Σχη γνώμη χης Επιχροπής χου 1993 δηλώνεχαι όχι η ενσωμάχωση στην ευρωπαϊκή αγορά δεν αναμένεται να δημιουργήσει αξεπέραστα εμπόδια για την Κύπρο. Ωστόσο, να αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήμαχα πολλοί αναδιάρθρωσης. Η της υπέστη ανταγωνιστικότητας της ως αποτέλεσμα της αύξησης του κόστους εργασίας και άλλων δαπανών, σε συνδυασμό με διαρθρωτικές αδυναμίες, όπως έλλειψη εργατικού δυναμικού, έλλειψη εγχώριων πρώχων υλών και μικρή εγχώρια αγορά. Οι αδυναμίες αυχές καθισχούν δυσχερέσχερο για χη βιομηχανία να ανχιμεχωπίσει χον συνεχώς εντονότερο ανχαγωνισμό από ανχαγωνισχές με χαμηλό κόστος παραγωγής, αφενός, και από παραγωγούς με υψηλό κόσχος εργασίας, αφετέρου, που ανχαγωνίζονχαι με βάση την ποιότητα και το σχεδιασμό των προϊόντων τους. Τα προβλήματα αυτά οξύνθηκαν τα τελευταία χρόνια, με αποτέλεσμα αρνητικά ή πολύ χαμηλά επίπεδα ανάπτυξης, απώλεια εξαγωγικών αγορών και σχετική μείωση της απασχόλησης. Το αποτέλεσμα είναι ιδιαίτερα σοβαρό στους τομείς των ειδών ένδυσης και των υποδημάτων. 35 Η βιομηχανική πολιχική χης Κύπρου ακολουθεί παρόμοια προσέγγιση με χην ανχίσχοιχη χης ΕΕ. Τα χελευχαία χρόνια, έχουν ληφθεί αρκεχά μέχρα προς χην εναρμόνιση χης βιομηχανικής πολιχικής με χο κεκχημένο, ειδικόχερα όσον αφορά χην ελευθέρωση χων εισαγωγών σχο πλαίσιο χης εφαρμογής χης συμφωνίας χελωνειακής ένωσης μεχαξύ Κύπρου και Ευρωπαϊκής Κοινόχηχας. Η σημερινή βιομηχανική πολιχική χης Κύπρου περιγράφεχαι σε ένα σχραχηγικό αναπχυξιακό σχέδιο για χο διάστημα 1994-1998. Οι αρχές που διέπουν το σχέδιο αυτό ακολουθούν τους κύριους προσανατολισμούς της πολιτικής της ΕΕ. Το σχέδιο βασίζεχαι στη μείωση της προστασίας, στη μεγαλύτερη ελευθέρωση και την κατάργηση των αδειών εξαγωγής και των ελέγχων των τιμών. Λόγω της βιομηχανικής δομής της Κύπρου, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή σε πολιτικές που έχουν ως στόχο τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Όσον αφορά τον μεταποιητικό τομέα, ένα σημαντικό μέρος της διαδικασίας της εναρμόνισης έχει ολοκληρωθεί στο πλαίσιο της εφαρμογής της πρώτης φάσης της τελωνειακής ένωσης, με αποτέλεσμα τη μεταμόρφωση του πλαισίου εντός του οποίου λειχουργεί η βιομηχανία. Ως αποχέλεσμα χης προσχώρησης, η κυπριακή βιομηχανία θα ανχιμεχωπίσει πρόσθετη πίεση. Για το λόγο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία το να δοθούν στη βιομηχανία τα μέσα να αντιμετωπίσει την πρόκληση αυχή. Είναι λοιπόν αναγκαίο να επιχαχυνθεί η διαδικασία αναδιάρθρωσης και να καθιερωθεί μια βιώσιμη και ανχαγωνισχική βιομηχανική δομή. Εν χω μεχαξύ, σχην οικονομία χης Κύπρου εξακολουθούν να κυριαρχούν οι μικρές επιχειρήσεις (μόνο 36 επιχειρήσεις μπορούν να χαξινομηθούν ως μεγάλες και ανχιπροσωπεύουν μόνο το 11% της συνολικής απασχόλησης). Παρουσιάζουν ορισμένες διαρθρωτικές αδυναμίες τις οποίες η κυβέρνηση προτίθεχαι να υπερνικήσει μέσω μιας δέσμης μέχρων σχήριξης, σχα οποία συγκαχαλέγεχαι η αναβάθμιση χης διοίκησης και η καχάρχιση χου προσωπικού. Κύριος σχόχος είναι η αναδιάρθρωση χων επιχειρήσεων, η βελχίωση χων υποδομών και η ενίσχυση χης χεχνολογικής βάσης. Σύμφωνα με χις διαθέσιμες πληροφορίες, η πολιχική χης Κύπρου για χις MME φαίνεχαι να συμφωνεί με χην ανχίσχοιχη πολιχική χης ΕΕ. Η συμμεχοχή χης Κύπρου σχο χρίχο πολυεχές πρόγραμμα για χις MME αναμένεχαι μέχρι χα μέσα χου 1999, μόλις εγκριθεί η σχεχική διμερής συμφωνία. Αν και οι βασικές αρχές της βιομηχανικής πολιτικής χης Κύπρου φαίνονχαι συμβαχές με χην πολιχική χης ΕΕ για την ανταγωνιστικόχηχα χης βιομηχανίας, πρέπει να σημειωθεί σημανχική περαιχέρω πρόοδος ώσχε να αναδιαρθρωθεί η βιομηχανία. Είναι ιδιαίχερης σημασίας να επιχαχυνθεί η διαδικασία αναδιάρθρωσης και να καθιερωθεί μια βιώσιμη και ανχαγωνισχική βιομηχανική δομή. 36 3. 8 Γεωργία και Αλιεία Η γεωργική παραγωγή ανχιπροσωπεύει χο 5% περίπου χου ΑΕΠ, το 10% της απασχόλησης και, αν και η Κύπρος είναι καθαρός εισαγωγέας τροφίμων, το 20% των εξαγωγών. Το μερίδιο του τομέα στο ΑΕΠ μειώθηκε από 7,2% του ΑΕΠ που ήταν κατά τη γνώμη της Επιτροπής το 1993. Το συνολικό εργατικό δυναμικό που απασχολείται στον τομέα, εκφραζόμενο σε ισδοδύναμο πλήρους απασχόλησης, ανέρχεται σε 29. 000 άτομα ενώ οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις είναι μόνο 200. 000 εκτάρια. Σε σύγκριση με την κατάσταση το 1993, σημειώθηκαν δύο σημαντικές εξελίξεις στην πολιτική της γεωργικής αγοράς. Η πρώτη εξέλιξη προκύπτει από την εφαρμογή των αποτελεσμάτων του γύρου της Ουρουγουάης της GATT. Λόγω της εφαρμογής των αποτελεσμάτων αυτών, το μέχρι τότε ισχύον γενικό σύστημα ποσοστώσεων, ή απαγόρευσης εισαγωγών για γεωργικά προϊόντα, αντικαταστάθηκε από δασμούς. Οι αντίστοιχοι δεσμευτικοί δασμοί είναι παρόμοιοι με τους δασμούς της ΕΕ και σε μερικές περιπτώσεις ακόμη υψηλότεροι. Όσον αφορά το διμερές εμπόριο ΕΕ- Κύπρου, τα κοινοτικά προϊόντα απσλαύουν προτιμησιακής πρόσβασης στην κυπριακή αγορά στο πλαίσιο της συμφωνίας σύνδεσης. Η δεύτερη εξέλιξη συνίσταται στην ανάπτυξη οργανισμών γεωργικών αγορών. Παραδοσιακά, η λειτουργία των αγορών διέπετο από πληθώρα ρυθμίσεων και μηχανισμών στήριξης. Τα τελευταία χρόνια, η Κύπρος προσπάθησε ήδη να ευθυγραμμιστεί σε ορισμένο βαθμό με την αντίστοιχη οργάνωση των αγορών της ΕΕ. Ως παραδείγματα μπορούν να αναφερθούν η καθιέρωση (μικρής) κατά κεφαλή πριμοδότησης για τα βοοειδή και τα πρόβατα, η κατάργηση των διοικητικά επιβαλλόμενων τιμών για τα χοιρινά και τα πουλερικά, η υποστήριξη της δημιουργίας οργανώσεων παραγωγών στο τομέα των οπωροκηπευτικών. Επίσης, τη στιγμή αυτή σιτηρών, οργάνωσης συζητείται περιλαμβανομένης και κάποιας μείωσης των τιμών στήριξης που πρόκειται να αντισταθμιστούν από άμεσες ενισχύσεις ανά εκτάριο. μεταρρύθμιση της αγοράς των της Αφετέρου, εξακολουθούν να ισχύουν μέτρα πολιτικής που δεν έχουν ακόμη ευθυγραμμιστεί με τις απαιτήσεις της κοινής γεωργικής πολιτικής, μεταξύ των οποίων το επίπεδο των τιμών στήριξης για ορισμένα προϊόντα, η επιδότηση των εισροών (ζωοτροφές και νερό) και χα,κραχικά ή ημικραχικά μονοπώλια. Επίσης, πρέπει να προσαρμοστούν οι υπάρχονχες φορείς ώσχε να μπορούν να εφαρμόσουν χην κοινή γεωργική πολιχική. Η Κύπρος έχει εισάγει ορισμένα μέχρα διαρθρωτικής και περιβαλλοντικής πολιτικής τα οποία κινούνται προς την καχεύθυνση χων ισχυουσών πολιχικών της ΕΕ στους τομείς αυτούς, όπως, για παράδειγμα, ένα πρόγραμμα εγκατάστασης νέων γεωργών ή πρόγραμμα δάσωσης. Συμπέρασμα Τα τελευταία χρόνια, η Κύπρος σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την προετοιμασία της γεωργίας της και των γεωργικών πολιτικών της για την ενσωμάτωση τους στην κοινή 37 7εωρ7ΐκή πολιχική. Η διαδικασία αυχή πρέπει να συνεχιστεί. Λ07ω χου μικρού με7έθους χου κυπριακού γεωργικού χομέα, η προσχώρηση χης Κύπρου δεν αναμένεχαι να έχει ουσιασχικές επιπχώσεις σχις κοινοχικές α7ορές. Αλιεία Η αλιεία είναι ένας πολύ μικρός χομέας χης οικονομικής δρασχηριόχηχας, συνεισφέρονχας μόνο χο 4% περίπου χης συνολικής προσχιθέμενης αξίας που δημιουρ7είχαι σχον ευρύχερο χομέα χης γεωργίας. Παρέχει άμεση απασχόληση σε 1. 500 άχομα περίπου. Μεχαξύ 1991 και 1996, η συνολική παρα7ω7ή αλιευμάχων αυξήθηκε καχά 4,5% εχησίως. Η συνολική καχανάλωση αλιευμάχων είναι πολύ υψηλότερη από την ε7χώρια παραγωγή. Το 1996, η εγχώρια παραγωγή αλιευμάτων ανήλθε σε 3. 364 μετρικούς τόνους ενώ εισήχθησαν 5. 142 μετρικοί τόνοι. Η κυπριακή νομοθεσία αναθεωρείται με σκοπό να ευθυγραμμισχεί προς χην κοινοχική νομοθεσία. Ομοίως, έχουν αναληφθεί νομοθεχικές και χεχνικές χροποποιήσεις ώσχε να εξασφαλισχεί η εφαρμογή χης κοινής αλιευχικής πολιχικής. Προς χο σκοπό αυχό, χόσο η εναρμόνιση χης νομοθεσίας όσο και οι διοικηχικές μεχαρρυθμίσεις δεν αναμένεχαι να δημιουργήσουν σημανχικά προβλήμαχα. Ωσχόσο, οι μεταρρυθμίσεις σχη διοικηχική δομή δεν έχουν ακόμη αναληφθεί και η νομοθεσία δεν έχει ακόμη εγκριθεί ειδικόχερα όσον αφορά χα νηολόγια χων στόλων, χον έλεγχο χης πολιχικής και χα πρόχυπα εμπορίας, προκειμένου να εξασφαλισχεί η εφαρμογή χης κοινής αλιευχικής πολιχικής. Το υπουργείο Αλιείας διαθέχει ειδικευμένη υπηρεσία επιθεώρησης που απαρχίζεχαι από ένχεκα επιθεωρητές πλήρους απασχόλησης με χρία χαχύπλοα σκάφη ελέγχου σχη διάθεση χους. Οι μηχανισμοί ελέγχου θα πρέπει να ενισχυθούν όσον αφορά χην επιθεώρηση χων εγκαχασχάσεων και χης υποδομής. 3. 9 Ενέργεια Οι βασικές ανάγκες σε προμήθεια ενέργειας αντιμετωπίζονται με αργό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου κατά ποσοστό υψηλότερο του 90%. Η Κύπρος παραμένει σχεδόν αποκλειστικά εξαρτημένη από εισαγόμενα καύσιμα (97%). Η τελική κατανάλωση ενέργειας αυξήθηκε την τελευχαία δεκαεχία με μέσο ρυθμό καχά 7% εχησίως. Το κράχος καχέχει χην πλειοψηφία χων μεχοχών σχα διυλιστήρια και στην Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ) η οποία είναι μια ολοκληρωμένη κάθετη επιχείρηση. Η Κύπρος δεν έχει ακόμη μεταφέρει στο δίκαιο της τις οδηγίες της ΕΕ για την εσωτερική αγορά ενέργειας και θα πρέπει επίσης να εισαγάγει τον ανχαγωνισμό. Λαμβάνονχας υπόψη χις εθνικές χάσεις κατανάλωσης ηλεκχρισμού, η Κύπρος πολύ σύνχομα αναμένεχαι να υπερβεί χο επίπεδο καχανάλωσης που χαρακτηρίζει ένα απομονωμένο δίκτυο καχά χη νομοθεσία χης ΕΕ. Η Κύπρος θα πρέπει να εγκρίνει τη νομοθεσία της ΕΕ για το εμπόριο αργού πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου, συμπεριλαμβανομένων και φορολογικών θεμάτων. Η εναρμόνιση των ειδικών φόρων κατανάλωσης θα επηρεάσει καταρχήν 38 την τιμή του πετρελαίου κίνησης η οποία θα πρέπει να αυξηθεί κατά 150% προκειμένου να εναρμονιστεί με τις οδηγίες της ΕΕ για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης. Το γεγονός αυτό θα έχει επιπτώσεις στις δημόσιες και ιδιωτικές μεταφορές δεδομένου ότι περίπου το 30% των οχημάτων κινούνται με πετρέλαιο. Η Κύπρος θα πρέπει να συμμορφωθεί με τις προδιαγραφές της ΕΕ για τα προϊόντα πετρελαίου γεγονός που θα έχει ενδεχομένως επιπτώσεις στην ανταγωνιστικότητα του μοναδικού της διυλιστηρίου. Η νομοθεσία για τα αποθέματα πετρελαίου πρέπει να ευθυγραμμιστεί. Η κυπριακή νομοθεσία προβλέπει την έγκριση συγκεκριμένων νομοθετικών μέτρων σε περίπτωση κρίσης. Η ΕΕ ορίζει ότι πρέπει να υπάρχουν διαθέσιμα αποθέματα πετρελαίου 90 ημερών. Τη στιγμή αυτή, η υποχρέωση για απόθεμα πετρελαίου στην Κύπρο βρίσκεται στο επίπεδο των 30 ημερών στους σταθμούς παραγωγής ενέργειας και η ικανότητα αποθήκευσης δεν είναι υψηλότερη. Όσον αφορά άλλους τομείς προς εναρμόνιση με την ΕΕ, οι ρυθμίσεις για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα μπορεί να αποβούν δαπανηρές στην εφαρμογή τους. Οι εθνικοί στόχοι, που συνίστανται στον έλεγχο των εκπομπών στους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, στη χρήση αμόλυβδης βενζίνης καθώς και πετρελαίου χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο, δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί. Οι δυνατότητες ενεργειακής επάρκειας σε όλους τους τομείς τελικής χρήσης παραμένουν σημαντικές δεδομένου ότι τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε μικρή πρόοδος στον τομέα. Συμπέρασμα Οι ενεργειακοί στόχοι της εθνικής νομοθεσίας απομένουν να ενσωματωθούν στο νομικό πλαίσιο για την ενέργεια. Η πλειοψηφία του κεκτημένου δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην ευθυγράμμιση και στην μετέπειτα τήρηση του κεκτημένου για την εσωτερική αγορά ενέργειας, την ενεργειακή επάρκεια και τα αποθέματα πετρελαίου. Η Κύπρος διαθέτει θεσμικές δομές και ικανότητες για την εφαρμογή του κεκτημένου στον τομέα της ενέργειας. 3. 10 Περιβάλλον Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η Κύπρος υιοθέτησε περιβαλλοντική νομοθεσία που εν μέρει μεταφέρει το κεκτημένο όσον αφορά την ποιότητα του αέρα, την ποιότητα του ύδατος, τις επικίνδυνες ουσίες και την προστασία της φύσης. Από τότε, δεν έχει πραγματοποιηθεί καμία περαιτέρω μεταφορά δικαίου. Η μεγάλη πλειοψηφία του κεκτημένου παραμένει προς υιοθέτηση. Οι κυπριακές αρχές προετοιμάζουν ένα νόμο πλαίσιο που πιστεύεται ότι θα αποτελεί σημαντικό βήμα προς την εναρμόνιση με το κεκτημένο για το περιβάλλον. Σημαντικές δραστηριότητες εφαρμογής, που συμφωνούν εν μέρει με το κεκτημένο, υλοποιούνται, ειδικότερα, στον τομέα των αποβλήτων. 39 Η υπηρεσία περιβάλλονχος, που υπάγεχαι σχο υπουρ7είο Γεωρ7ίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλονχος έχει σημανχικές αρμοδιόχηχες με πολύ περιορισμένο προσωπικό. Λ07ω της κατάστασης αυτής και των συ7κρουόμενων αρμοδιοτήτων μεταξύ των διάφορων φορέων που συμμετέχουν στην περιβαλλοντική προστασία, η υπηρεσία περιβάλλοντος πρέπει να ενισχυθεί σημαντικά ώστε να εξασφαλίσει την ορθή εφαρμο7ή του κεκτημένου. Συμπέρασμα Η Κύπρος δεν έχει ακόμη μεταφέρει το μεγαλύτερο τμήμα της κοινοτικής περιβαλλοντικής νομοθεσίας. Κάτι τέχοιο θα καχασχεί εφικχό μόνο εάν οι υπάρχουσες δομές περιβαλλονχικής διαχείρισης ενισχυθούν σημανχικά και αν αυξηθούν χα επίπεδα χων δημόσιων και ιδιωχικών επενδύσεων, ιδιαίχερα σχους χομείς χης ποιότητας του αέρα, των αποβλήτων και του ύδατος. 3. 11 Τηλεπικοινωνίες Η Κύπρος έχει συστήσει ειδική ομάδα εργασίας για να προετοιμάσει την εφαρμογή της απόφασης της κυβέρνησης του Μαρτίου 1998 για την καθιέρωση μιας εθνικής ρυθμιστικής αρχής, την σταδιακή ελευθέρωση της αγοράς των υπηρεσιών τηλεπικοινωνιών και την έγκριση ενός νέου ρυθμιστικού πλαισίου περιλαμβανομένου και ενός νόμου για τις τηλεπικοινωνίες. Ορισμένα βήματα προς την υιοθέτηση του κεκτημένου έχουν ήδη γίνει, όπως, η ελευθέρωση της αγοράς τερματικού εξοπλισμού (με εξαίρεση τις επί πληρωμή τηλεφωνικές συσκευές σε δημόσιους χώρους και τα πολύ μικρού ανοίγματος δορυφορικά τερματικά), ο κωδικός διεθνούς πρόσβασης, ο ενιαίος ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης καθώς και η κράτηση ζωνών συχνοτήχων για χα GSM, ERMES και DECT. Σημανχικές προσπάθειες ευθυγράμμισης εξακολουθούν να είναι αναγκαίες, ειδικόχερα σχον χομέα χου ανοίγμαχος χης αγοράς. Όσον αφορά χις χαχυδρομικές υπηρεσίες, χόσο η προσαρμογή χης νομοθεσίας όσο και η χήρησή χης είναι σημανχική. Σημανχική προσπάθεια θα χρειασχεί επίσης σε λειχουργικό επίπεδο προκειμένου να εξασφαλισχεί όχι οι παγκόσμιες χαχυδρομικές υπηρεσίες πληρούν χα απαιχούμενα πρόχυπα, ειδικόχερα, όσον αφορά την ποιόχηχα χης υπηρεσίας. Παρά την πρόοδο που σημειώθηκε, εναπομένει να ληφθούν σημαντικά μέτρα προς χην προσέγγιση χης νομοθεσίας και χο άνοιγμα χης αγοράς σχους χομείς χων τηλεπικοινωνιών και χων χαχυδρομικών υπηρεσιών προκειμένου να ευθυγραμμισχούν με χο κοινοχικό κεκτημένο. Η Κύπρος ζήτησε μεταβαχική περίοδο για χην ελευθέρωση χης αγοράς χων χηλεπικοινωνιών και τη σύσχαση και λειχουργία χης εθνικής ρυθμισχικής αρχής για χις χηλεπικοινωνίες, μέχρι χις 31 Δεκεμβρίου 2003. 3. 12 Οπτικοακουστικός τομέας Η νομοθεσία της Κύπρου στον οπτικοακουστικό τομέα έχει ευθυγραμμιστεί με το κεκτημένο του 1989 στον τομέα αυτό μετά την έναρξη ισχύος του σχετικού νόμου τον Ιανουάριο του 1998. Ωστόσο, παραμένουν ορισμένες διαφορές όσον αφορά χις 40 τροποποιήσεις που επήλθαν στο κεκτημένο το 1997. Οι κυπριακές αρχές έχουν αναλάβει να ολοκληρώσουν τη διαδικασία μεταφοράς του κεκτημένου με σκοπό την πλήρη εφαρμογή χου μέχρι χα χέλη χου 1999. Η εφαρμογή και τήρηση χης νομοθεσίας εξασφαλίζεχαι από την κυπριακή αρχή ραδιοχηλεόρασης η οποία συσχάθηκε με το νόμο περί οπτικοακουστικών μέσων του 1998. 3. 13 Μεταφορές Την τελευταία δεκαετία, η Κύπρος έχει μετατραπεί σε ένα σημαντικότατο διεθνές ναυτιλιακό κέντρο. Είναι πλέον το πέμπτο κατά τάξη μεγέθους νηολόγιο παγκοσμίως, με 2. 800 πλοία (περιλαμβανομένων και σκαφών αναψυχής) και ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα διαχείρισης πλοίων για λογαριασμό τρίτων με περισσότερες από 100 εταιρείες διαχείρισης και ιδιοκτησίας πλοίων. Εν τω μεταξύ, η Κύπρος σημείωσε περιορισμένη πρόοδο στη μεταφορά του κεκτημένου. Λόγω της σημασίας του στόλου της, η μεταφορά του κεκτημένου προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία. Παρόμοιες ανησυχίες δημιουργεί το θέμα της τήρησης των προτύπων ασφαλείας. Αν και σημειώθηκε πρόοδος, για παράδειγμα, στην καθιέρωση ενός παγκόσμιου δικτύου επιθεωρητών του κράτους σημαίας, η Κύπρος εξακολουθεί να μην εφαρμόζει ορισμένες συμβάσεις ΙΜΟ. Επιπλέον, οι εργασίες που έχουν αναληφθεί για τη βελτίωση των προτύπων ασφαλείας στις θαλάσσιες μεταφορές δεν έχουν ακόμη δείξει αποτελέσματα μέσω της σημαντικής μείωσης του πολύ υψηλού ποσοστού κράτησης των πλοίων υπό κυπριακή σημαία. Σε άλλου τομείς, η Κύπρος σημείωσε περαιτέρω πρόοδο στην εναρμόνιση της νομοθεσίας της με το κεκτημένο. Ειδικότερα, εισήγαγε νέα νομοθεσία για να μεταφέρει τμήματα του κεκτημένου που αφορούν τις οδικές μεταφορές. Δεν έχει ακόμη επιτευχθεί πρόοδος στις οδικές μεταφορές, ειδικόχερα όσον αφορά χην ασφάλεια/βάρη και διασχάσεις. Ομοίως, εναπομένει να γίνει περαιχέρω μεταφορά δικαίου στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών (ασφάλεια, ώστε να μπορέσει η Κύπρος να καταστεί πλήρες μέλος του Συνδέσμου Αρχών Πολιτικής Αεροπορίας (JAA). Η αναλυτική εξέταση στον τομέα των μεταφορών αναμένεται ότι θα επιτρέψει την ακριβή εκτίμηση του επιπέδου της πραγματικής εφαρμογής του κεκτημένου. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι η Κύπρος δεν έχει ακόμη υπογράψει ορισμένες από τις σημαντικότερες πολυμερείς συμβάσεις στις οδικές μεταφορές στο πλαίσιο της UN- ECE (AETR, ADR, ΑΤΡ), όλες εκ των οποίων έχουν ενσωματωθεί στο κεκτημένο. Η Επιτροπή καταρτίζει τη στιγμή αυτή ένα συνεταιριστικό πρόγραμμα με την Κύπρο για την ανάπτυξη των δυνατοτήτων εποπτείας της ασφάλειας στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας της Κύπρου. Συμπέρασμα Οι προσπάθειες που έχουν καταβληθεί στον τομέα της θαλάσσιας ασφάλειας παραμένουν πολύ περιορισμένες. Η εναπομένουσα μεταφορά δικαίου δημιουργεί ιδιαίτερη ανησυχία λόγω του μεγέθους του στόλου, της μη τήρησης των προτύπων και των συνεπακόλουθων σταθερά υψηλών ποσοστών κράτησης. 41 Ανχίθεχα, έχει σημειωθεί πρόοδος σχους χομείς χων αεροπορικών και οδικών μεχαφορών αν και θα πρέπει να καχαβληθούν περαιχέρω προσπάθειες. Οι ικανόχηχες χήρησης χης νομοθεσίας χρήζουν περαιχέρω παρακολούθησης. 3. 14 Εκπαίδευση, κατάρτιση και νεολαία Η κυπριακή νομοθεσία ενσωματώνει τη μόνη πράξη που χρειάζεται μεταφορά, δηλαδή την οδη7ία 71α την εκπαίδευση των παιδιών των μεχανασχών ερ7αζομένων. Θα πρέπει να εξασφαλισχεί όχι η ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων και η αρχή της μη διακριτικής μεταχείρισης, ειδικότερα, λ07ω εθνικότητας, εφαρμόζονται σε όλους τους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας. Από την 1η Νοεμβρίου 1997 η Κύπρος συμμετέχει ουσιαστικά στα κοινοτικά προ7ράμματα στον τομέα της εκπαίδευσης, της κατάρτισης και της νεολαίας. 22 εκπαιδευτικά ιδρύματα με περισσότερους από 1. 000 σπουδαστές και 21 άτομα διδακτικό προσωπικό έχουν συμμετάσχει-στο πρ07ραμμα Socrates μέχρι στν/μής. Στο πρ07ραμμα Leonardo έχουν συμμετάσχει 20 ορ7ανώσεις ενώ στο πρ07ραμμα Νεολαία 71α χην Ευρώπη έχουν συμμεχάσχει 300 περίπου νέοι σε χριάνχα σχέδια. Η συμμεχοχή σε προ7ράμμαχα πισχεύεχαι όχι ανχιπροσωπεύει αποχελεσμαχική προετοιμασία 7ΐα την προσχώρηση και προωθεί την ουσιαστική εφ'αρμο7ή του κεκτημένου. Παράλληλα με χα προ7ράμμαχα αυχά, η Κύπρος πρέπει να προεχοιμάσει χην εφαρμο7ή χων πολιχικών χης ΕΕ 71α χη νεολαία, και ειδικόχερα, χη συμμεχοχή σχην ευρωπαϊκή εθελονχική υπηρεσία. 3. 15 Επιστήμη και έρευνα Το 1994, η Κύπρος επαναπροσδιόρισε τη συνολική πολιτική της ΕΤΑ με σκοπό να προωθήσει τη μεταφορά, να προσαρμόσει την υπάρχουσα τεχνολθ7ία και να ωθήσει προσπάθειες 7ια χεχνολθ7ΐκή δημιουρ7ία σε ορισμένους χομείς ειδίκευσης. Οι δαπάνες 71α Ε&Α αυξήθηκαν σημανχικάχα χελευχαία χρόνια ως αποχέλεσμα χης νέας αυτής πολιτικής, της δημιουρ7ίας του πανεπιστημίου Κύπρου και της επέκτασης των ερευνητικών δραστηριοτήτων από το κυπριακό ινστιτούτο νευρολθ7ίας και 7ενετικής. Το κεκτημένο στον τομέα αυτό δεν απαιτεί μεταφορά στην εθνική νομοθεσία. Το βασικό κεκτημένο είναι το πρ07ραμμα πλαίσιο στο οποίο η Κύπρος έχει ζηχήσει να συμμεχάσχει. 3. 16 Πολιτική καταναλωτών Η νομοθεσία στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών είναι στο με7αλύχερο μέρος χης ευθυ7ραμμισμένη με χο κεκτημένο. Η Κύπρος δεν φαίνεται να διαθέχει νομοθεσία που καλύπχει χη συ7κριχική διαφήμιση, χις πωλήσεις εξ αποσχάσεως, χη χρονομερισχική μίσθωση και χην καχαναλωχική πίστη. Περαιτέρω, η ισχύουσα νομοθεσία 71α την ανα7ραφή των τιμών και την παραπλανητική διαφήμιση δεν εφαρμόζει πρά7ματι τις σχετικές κοινοτικές οδη7ίες. Εξακολουθούν να απαιτούνται 42 χροποποιήσεις στη νομοθεσία 71α τη 7ενικής ασφάλεια των προϊόντων και τις επικίνδυνες απομιμήσεις προκειμένου να ευθυ7ραμμιστεί η κυπριακή νομοθεσία με το κεκτημένο. Το συμβούλιο προστασίας καταναλωτή θα πρέπει να ενισχυθεί ώστε να εξασφαλίσει την εφαρμογή του κεκτημένου και θα πρέπει να καταρτιστεί το προσωπικό ανάλυα. Οι ενώσεις 71α χην προσχασία του καταναλωτή δεν είναι ικανοποιητικά ισχυρές και πρέπει να λάβουν περισσότερη επίσημη και χρηματοδοτική στήριξη. Συμπέρασμα Παρά την αξιοσημείωτη πρόοδο που έχει επιτευχθεί, χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες ώστε να εξασφαλιστεί η πλήρης εναρμόνιση της νομοθεσίας και η τήρηση της. 43 3. 17 Στατιστικές Το υπουργείο Στατιστικών και Έρευνας της Κύπρου δεσμεύεχαι 71α χην υιοθέχηση και την εφαρμογή του κεκτημένου στον στατιστικό τομέα, περιλαμβανομένων και των μη δεσμευτικών νομικά τμημάτων του. Ωστόσο, η Κύπρος πρέπει να προχωρήσει περισσότερο προς την εναρμόνιση της με το σύστημα της ΕΕ. Σημαντική πρόοδο έχει επιτευχθεί στις στατιστικές που αφορούν τους τομείς της γεωργίας, της δασοκομίας και της αλιείας. Πολυάριθμες κατατάξεις από αυτές που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ εφαρμόζονται ήδη, αν και πρέπει να επεκταθούν και σε όλους τους υπόλοιπους τομείς. Κατά τη διαδικασία προς την πλήρη ευθυγράμμιση, χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής τα ακόλουθα θέματα: χρειάζονται αρκετά συστήμαχα συλλθ7ής νέων δεδομένων 71α δημο7ραφικές, κοινωνικές και περιφερειακές σχαχισχικές. Πρέπει να εισαχθούν οι έρευνες 71α xo κόσχος ερ7ασίας και τη δημόσια υ7εία καθώς και οι σταχισχικές 71α χα ατυχήματα στο σπίτι και κατά τον ελεύθερο χρόνο. Σχον χομέα χων επιχειρημαχικών σχαχισχικών, ορισμένες από χις υπάρχουσες έρευνες πρέπει να προσαρμοσχούν και να επεκχαθούν. Για να βελχιωθούν οι μακροοικονομικές σχαχισχικές, πρέπει να ενισχυθεί η παροχή βασικών σχαχισχικών. Εξακολουθούν να μην υπάρχουν χριμηνιαίοι εθνικοί λογαριασμοί, περιβαλλονχικοί λθ7αριασμοί, λογαριασμοί ανά θεσμικό χομέα καθώς και οικονομικοί λθ7αριασμοί. Οι υπάρχονχες λογαριασμοί παραγω7ής πρέπει να συμπληρωθούν με οικονομικούς λογαριασμούς σε περιφερειακό επίπεδο. 3. 18 Δημοσιονομικός έλεγχος Η εφαρμογή χων κοινοχικών πολιτικών, ιδιαίτερα για τα γεωργικά και τα διαρθρωτικά ταμεία, προϋποθέτει ύπαρξη συστημάτων ικανοποιητικής διαχείρισης και δημόσιου εσωτερικού ελέγχου για τις κρατικές δαπάνες, καθώς και κατάλληλες διαχάξεις για χην καχαπολέμηση χης απάχης. Επιπλέον, η προσέγγιση χων νομοθεσιών είναι αναγκαία για να μπορέσει να εισαχθεί xo σύσχημα ιδίων πόρων, με ικανοποιηχικές διαχάξεις για χη λογιστική. Σύμφωνα με χις πληροφορίες που λήφθηκαν από χις κυπριακές αρχές μέχρι στιγμής, φαίνεχαι όχι έχουν εισαχθεί καχάλληλα συσχήμαχα εσωχερικού δημοσιονομικού ελέγχου. Η νομοθεσία και xo λογιστικό σχέδιο εμπεριέχουν συσχήμαχα ελέγχου που εξασφαλίζουν ικανοποιηχικό επίπεδο προσχασίας χων κραχικών πόρων και χων οικονομικών συμφερόνχων χης Κοινόχηχας. Αν και η δομή χου δημοσιονομικού ελέγχου φαίνεχαι να ανχαποκρίνεχαι σχις δομές της ΕΕ, πρέπει να ενισχυθούν οι διαδικασίες εσωτερικού και εξωτερικού λογιστικού ελέγχου. 3. 19 Συνεργασία στους τομείς της Δικαιοσύνης και των Εσωτερικών Υποθέσεων Η κυβέρνηση της Κύπρου έχει αναλάβει να εκπληρώσει όλες τις υποχρεώσεις και ευθύνες που απορρέουν από τη συνθήκη ΕΕ. Το γεγονός αυτό προϋποθέτει την αποδοχή, εκ μέρους των κυπριακών αρχών, όλων των αποφάσεων σχετικά με τη 44 συνερ7ασία σχον χομέα χης δικαιοσύνης και χων εσωτερικών υποθέσεων όπως ορίζονται στον τίτλο VI της συνθήκης ΕΕ. Θα απαιτηθεί με7άλη προσπάθεια εκ μέρους των αρχών προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι θα τεθούν σε εφαρμογή όλα τα μέσα 71α να υλοποιηθεί η πλήρης συνεργασία στους τομείς αυτούς. Μετανάστευση/Έλεγχος των συνόρων Λόγω* της 7εω7ραφικής της θέσης και της εγγύτητας με ορισμένες χώρες προέλευσης (και διέλευσης) λαθρομεταναστών, η κατάσταση στην Κύπρο πρέπει να παρακολουθείται στενά. Όντως έχουν διαπιστωθεί περιπτώσεις παράνομης εισόδου αλλά, μέχρι στιγμής, το φαινόμενο δεν φαίνεται να έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις. Το 1998, ο νόμος για τους αλλοδαπούς και τη μετανάστευση τροποποιήθηκε ώστε να περιλάΡει αυστηρότερες ποινές για τα πρόσωπα, όπως για παράδειγμα ιδιοκτήτες και κυΡερνήτες πλοίων, που αποδεικνύεται ότι Ροηθούν τη λαθρομετανάστευση. Αστυνομία Η Κύπρος κύρωσε τον ΝοέμΡριο του 1996 τη σύμΡαση του ΣυμΡουλίου της Ευρώπης της 8ης ΝοεμΡρίου 1990 σχετικά με τη νομιμοποίηση, τον εντοπισμό, την κατάσχεση και τη δήμευση προϊόντων εγκλήματος. Προηγουμένως, είχαν ήδη περιληφθεί ορισμένες διατάξεις στον νόμο του Απριλίου του 1996 σχετικά με την πρόληψη και την καταστολή των δραστηριοτήτων ξεπλύματος χρημάτων, ο οποίος προρλέπει συγκεκριμένα μέτρα. Για το σκοπό αυτό, δημιουργήθηκε ειδική μονάδα κατά του ξεπλύματος χρήματος, η οποία απαρτίζεται από αντιπροσώπους των υπουργείων στα οποία υπάγονται η δικαιοσύνη, η αστυνομία και τα τελωνεία. Λήφθηκαν πολλά άλλα μέτρα σχετικά με το ξέπλυμα χρημάτων (εντολές στον τραπεζικό τομέα, μηνιαία έκθεση για τις ασυνήθεις συναλλαγές που υπερΡαίνουν τα 10. 000 δολάρια ΗΠΑ, εξωχώριες εταιρείες, κ. λπ) με την ενσωμάτωση ορισμένων κανόνων της εσωτερικής αγοράς. Ναρκωτικά Η Κύπρος δεν είναι χώρα παραγωγής ναρκωτικών. Ωστόσο, η γεωγραφική της θέση την καθιστά ένα από τα σημεία διέλευσης του εμπορίου που προέρχεται από την Τουρκία και τον Aipavo. Οι ποινές που επιράλλονται στους δράστες κυμαίνονται από φυλάκιση τεσσάρων ετών έως ισόρια κάθειρξη. Η Κύπρος έχει κυρώσει τη σύμΡαση των Ηνωμένων Εθνών της 20ης ΔεκεμΡρίου 1988 σχετικά με την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης ναρκωτικών και ψυχοτρόπων ουσιών. Αντίθετα, δεν έχει ακόμη κυρώσει τη συμφωνία για την παράνομη διακίνηση θαλασσίως, με την οποία τίθεται σε εφαρμογή το άρθρο 17 της σύμΡασης των HE. Για να συντονίσουν την πολιτική τους στον τομέα των ναρκωτικών, οι κυπριακές αρχές δημιούργησαν μία εθνική επιτροπή για την πρόληψη 45 της παράνομης διακίνησης και χρήσης των ναρκωτικών. Αξιωματικοί της ομάδας κατά των ναρκωτικών από 12 χώρες σταθμεύουν στην Κύπρο και συνεργάζονται με τις τοπικές αστυνομικές και τελωνειακές αρχές. Δικαστική συνεργασία Στον τομέα της πολιτικής δικαιοσύνης, η Κύπρος δεν έχει ακόμη υπογράψει τις συμβάσεις της Χάγης περί πολιτικής δικονομίας (1η Μαρτίου 1954) και για τη διευκόλυνση της διεθνούς πρόσβασης στη δικαιοσύνη (25 Οκτωβρίου 1980). Στον τομέα της ποινικής δικαιοσύνης, η χώρα δεν έχει ακόμα κυρώσει την ευρωπαϊκή σύμβαση για την αμοιβαία συνδρομή επί ποινικών υποθέσεων (Στρασβούργο, 20 Απριλίου 1959) και το συμπληρωματικό πρωτόκολλο της 17ης Μαρτίου 1978. Δεν έχει επίσης υπογράψει την ευρωπαϊκή σύμβαση για τη διαβίβαση ποινικών δικογραφιών (Στρασβούργο, 15 Μαΐου 1972) και το συμπληρωματικό πρωτόκολλο της σύμβασης για τη μεταφορά καταδίκων (Στρασβούργο, 18 Δεκεμβρίου 1997). Συμπέρασμα Η Κύπρος έχει σημειώσει πρόοδο σε ορισμένους τομείς, κυρίως στην καταπολέμηση της νομιμοποίησης παράνομων προσόδων, της διακίνησης ναρκωτικών, και, πλέον πρόσφατα, της λαθρομετανάστευσης. Οι προσπάθειες αυτές πρέπει να συνεχιστούν. Σε άλλους τομείς, η Κύπρος πρέπει να εγκρίνει χωρίς καθυστέρηση τη διεθνή νομοθεσία στον τομέα της πολιτικής και ποινικής δικαιοσύνης και να εξασφαλίσει ότι οι κανόνες που αφορούν την παροχή ασύλου και τη μετανάστευση εφαρμόζονται σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ. 3. 20 Γενική εκτίμηση Όσον αφορά την υιοθέτηση του κεκτημένου, ένας μεγάλος αριθμός των μέσων που απαιτούνται για τη σταδιακή προσαρμογή στο κεκτημένο περιέχονται ήδη στη συμφωνία σύνδεσης του 1973 και στο πρωτόκολλο του 1987. Με βάση τα μέσα αυτά, η Κύπρος έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην υιοθέτηση του κεκτημένου, κατά κύριο λόγο στο πλαίσιο της τελωνειακής ένωσης. Ωστόσο, εναπομένουν να αναληφθούν σημαντικές προσπάθειες στον τομέα της εσωτερικής αγοράς και, ειδικότερα, στο εξωχώριο και χρηματοπιστωτικό τομέα. Επιπλέον, οι θαλάσσιες μεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες καθώς και η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις είναι τομείς που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής. Όσον αφορά τα 16 κεφάλαια που έχουν ήδη μελετηθεί αναλυτικά, η Κύπρος δεν αναμένεται να αντιμετωπίσει σημαντικά προβλήματα στην υιοθέτηση του κεκτημένου. Όσον αφορά τη διοικητική και δικαστική ικανότητα της Κύπρου να εφαρμόσει το κεκτημένο, φαίνεται ότι δεν θα προκύψουν ιδιαίτερα προβλήματα. Ωστόσο, οι διοικητικές τομείς, περιλαμβανομένων των τομέων της εσωτερικής αγοράς, των θαλάσσιων μεταφορών, ικανότητες πρέπει ορισμένους ενισχυθούν να σε 46 χων τηλεπικοινωνιών, χου περιράλλονχος και της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. 47 4. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Σχον πολιχικό χομέα, πρέπει να δίδεχαι συνεχής προσοχή ώσχε να αποφεύ7ονχαι μέχρά που θα μπορούσαν να δημιουρ7ήσουν συμπληρωματικές ενχάσεις σχη νήσο και να δυσχεράνουν περισσόχερο τη δημιουργία μιας διζωνικής και δικοινοτικής ομοσπονδίας. Παρά τις προσπάθειες που έχουν καταρληθεί 71α την εξεύρεση πολιτικής λύσης στη συνεχιζόμενη διαίρεση της νήσου, δεν έχει καταστεί δυνατή η επίτευξη συνολικού διακανονισμού σύμφωνου με τα ψηφίσματα του ΣυμΡουλίου Ασφαλείας των HE. Η πρόσκληση της κυπριακής κυρέρνησης για συμμετοχή αντιπροσώπων της τουρκοκυπριακής κοινότητας στις διαπραγματεύσεις δεν έχει μέχρι στιγμής γίνει αποδεκτή. Το γεγονός αυτό σημαίνει ότι η αναλυτική εξέταση του κεκτημένου δεν μπορούσε να καλύψει την Κύπρο στο σύνολο της. Στον οικονομικό τομέα, οι εξελίξεις από το 1993 επψεΡαιώνουν ότι η κυπριακή οικονομία έχει ικανότητα προσαρμογής στις προκλήσεις που θέτει η υιοθέτηση του κεκτημένου και ότι οι αρχές φαίνονται αποφασισμένες να εγκαθιδρύσουν σταθερό μακροοικονομικό περφάλλον και ευνοϊκό επιχειρηματικό κλίμα. Ως αποτέλεσμα των ιδιαιτεροτήτων της χώρας, κατά κύριο λόγο του νησιωτική της χαρακτήρα και της συνεχούς πίεσης και ακαμψίας χων ημερομισθίων (που σχεχίζονχαι επίσης με χην καχάσχαση της πλήρους απασχόλησης), η Κύπρος τα τελευταία χρόνια απώλεσε την ανταγωνιστικότητα της σε παραδοσιακούς τομείς φιομηχανία και τουρισμός). Το γεγονός αυτό αντανακλάται επίσης στην πτωτική τάση των εγχώριων εξαγωγών προς την ΕΕ. Ωστόσο, η σημασία του τριτογενούς τομέα εξακολούθησε να αυξάνεται, ενώ καταρλήθηκαν προσπάθειες για μείωση της υπερΡολικής εξάρτησης της οικονομίας από τον τουρισμό. Η τάση αυτή μπορεί να αναμένεται ότι θα συνεχιστεί. Η πλέον αξιοσημείωτη εξέλιξη είναι η ευρεία και αυξανόμενη σημασία του διεθνούς επιχειρηματικού τομέα, ειδικότερα του εξωχώριου τραπεζικού τομέα. Θα πρέπει να εξασφαλιστεί ότι οι δραστηριότητες του τομέα συμΡαδίζουν με το κεκτημένο. Μία εξίσου σημαντική πρόκληση θα εγχώριου χρηματοπιστωτικού τομέα με σκοπό να εξασφαλιστεί ότι μπορεί να αντιμετωπίσει τον ανταγωνισμό που θα προέλθει από την ελευθέρωση της κίνησης κεφαλαίων. είναι η αναδιάρθρωση του Η ενσωμάτωση του Ρορείου τμήματος της Κύπρου, ειδικότερα αν πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της προσχώρησης της Κύπρου στην ΕΕ, δεν αναμένεται να δημιουργήσει σημαντικές οικονομικές δυσχέρειες λόγω του σχετικά μικρού μεγέθους του και των δυνατοτήτων του, ειδικότερα, στον τομέα της γεωργίας και τουρισμού. Ωστόσο, είναι σημαντικό να αναΡαθμιστούν οι Ρασικές υποδομές του στα επίπεδα του νοτίου τμήματος της νήσου. Όσον αφορά την υιοθέτηση του κεκτημένου, ένας μεγάλος αριθμός των μέσων που απαιτούνται για τη σταδιακή προσαρμογή στο κεκτημένο περιέχονται ήδη στη συμφωνία σύνδεσης του 1973 και στο πρωτόκολλο του 1987. Με ράση τα μέσα αυτά, η Κύπρος έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στην υιοθέτηση του κεκτημένου, κατά κύριο λόγο στο πλαίσιο της τελωνειακής ένωσης. Ωστόσο, εναπομένουν να αναληφθούν σημαντικές προσπάθειες στον τομέα της εσωτερικής αγοράς και, ειδικότερα, στο εξωχώριο και χρηματοπιστωτικό τομέα. Επιπλέον, οι θαλάσσιες 48 μεχαφορές, οι τηλεπικοινωνίες καθώς και η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις αποτελούν τομείς ιδιαίτερης προσοχής. Όσον αφορά τα 16 κεφάλαια που έχουν ήδη μελετηθεί αναλυτικά, η Κύπρος δεν αναμένεται να αντιμετωπίσει σημαντικά προρλήματα στην υιοθέτηση του κεκτημένου. Όσον αφορά τη διοικητική και δικαστική ικανότητα της Κύπρου να εφαρμόσει το κεκτημένο, φαίνεται ότι δεν θα προκύψουν ιδιαίτερα προρλήματα. Ωστόσο, οι διοικητικές τομείς, περιλαμΡανομένων των τομέων της εσωτερικής αγοράς, των θαλάσσιων μεταφορών, των τηλεπικοινωνιών, του περιράλλοντος και της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. ικανότητες πρέπει να ενισχυθούν σε ορισμένους 49 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ 50 ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ Π ΤΙ ΤΙ 52 52 52 Σημείωση: Τα στοιχεία αφορούν μόνο την ελεγχόμενη από την κυβέρνηση περιοχή, με εξαίρεση τα στοιχεία για τον Σημείωση: Τα στοιχεία αφορούν μόνο την ελεγχόμενη από την κυβέρνηση περιοχή, με εξαίρεση τα στοιχεία για τον Σημείωση: Τα στοιχεία αφορούν μόνο την ελεγχόμενη από την κυβέρνηση περιοχή, με εξαίρεση τα στοιχεία για τον συνολικό πληθυσμό και την έκταση τα οποία αφορούν το σύνολο της Κύπρου. συνολικό πληθυσμό και την έκταση τα οποία αφορούν το σύνολο της Κύπρου. συνολικό πληθυσμό και την έκταση τα οποία αφορούν το σύνολο της Κύπρου. 1. 1. 1. Ισχύει από την 1η Σεπτεμβρίου 1994. Ισχύει από την 1η Σεπτεμβρίου 1994. Ισχύει από την 1η Σεπτεμβρίου 1994. 2. 2. 2. Ισχύει από τις 18 Μαρτίου 1997. Ισχύει από τις 18 Μαρτίου 1997. Ισχύει από τις 18 Μαρτίου 1997. 3. Επιτόκια για τα ελάχιστα μηνιαία υπόλοιπα. 3. Επιτόκια για τα ελάχιστα μηνιαία υπόλοιπα. 3. Επιτόκια για τα ελάχιστα μηνιαία υπόλοιπα. 4. 1992/93 4. 1992/93 4. 1992/93 5. 1994/95 5. 1994/95 5. 1994/95 6. 1996/97 6. 1996797 6. 1996/97 7. Τα στοιχεία αφορούν τη μεταποίηση (Κεφάλαιο Δ NACE). Τα αντίστοιχα στοιχεία για τον ευρύτερο 7. Τα στοιχεία αφορούν τη μεταποίηση (Κεφάλαιο Δ NACE). Τα αντίστοιχα στοιχεία για τον ευρύτερο 7. Τα στοιχεία αφορούν τη μεταποίηση (Κεφάλαιο Δ NACE). Τα αντίστοιχα στοιχεία για τον ευρύτερο βιομηχανικό τομέα (Κεφάλαια NACE Γ, Δ και Ε) είναι: 93,5 -103,7 -101,5 - 96,9 - 99,8. βιομηχανικό τομέα (Κεφάλαια NACE Γ, Δ και Ε) είναι: 93,5 -103,7 -101,5 - 96,9 - 99,8. βιομηχανικό τομέα (Κεφάλαια NACE Γ, Δ και Ε) είναι: 93,5 -103,7 -101,5 - 96,9 - 99,8. 53 53 53 ISSN 0254-1483 COM(98) 710 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 01 02 06 11 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-98-652-GR-C Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο