title: Periodiek verslag van de Commissie over de vorderingen van Hongarije op de weg naar toetreding

eurovoc_concepts:
EU relations
Hungary
accession to the European Union
economic situation
report

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 17. 12. 1998 BrusselJ7. 12. 1998 COM(1998)700def. COM( 1998) 700 def. PERIODIEK VERSLAG PERIODIEK VERSLAG VAN DE COMMISSIE VAN DE COMMISSIE OVER DE VORDERINGEN VAN OVER DE VORDERINGEN VAN HONGARIJE HONGARIJE OP DE WEG NAAR TOETREDING OP DE WEG NAAR TOETREDING Inhoud A. Inleiding a) Woord vooraf b) Achtergrond van het Voortgangsverslag Betrekkingen tussen de Europese Unie en Hongarije De versterkte Pre-toetredingsstrategie Recente ontwikkelingen in de bilaterale betrekkingen B. Criteria voor lidmaatschap Politieke criteria 1. 1. 1. Democratie en rechtsstaat Het parlement De uitvoerende macht De rechterlijke macht Corruptiebestrijding 1. 2. Mensenrechten en bescherming van de minderheden Burgerrechten en Politieke Rechten Economische, Sociale en Culturele Rechten Rechten en Bescherming van Minderheden 1. 3. Algemene Evaluatie Economische criteria Inleiding 2. 2. 1. 2. 2. Economische ontwikkelingen sinds de publicatie van het advies van de Commissie Macro-economische ontwikkelingen Structurele hervormingen 2. 3. Toetsing aan de criteria van Kopenhagen Bestaan van een functionerende markteconomie Vermogen om het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten 2. 4. Algemene Evaluatie 3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen Interne markt zonder grenzen 3. 1. Algemeen kader De Vier Vrijheden Concurrentie 3. 2. Innovatie De Informatiemaatschappij Onderwijs, Opleiding en Jeugdzaken Onderzoek en Technologische Ontwikkeling Telecommunicatie Audiovisuele sector ~L Sectorbeleid 3. 3. Economische en Fiscale Aspecten Economische en Monetaire Unie Belastingen Statistiek 3. 4. Industrie Landbouw Visserij Energie Vervoer Kleine en Middelgrote Ondernemingen 3. 5. Economische en sociale cohesie Werkgelegenheid en Sociale Zaken Regionaal Beleid en Cohesie 3. 6. Kwaliteit van leven en milieu Milieu Bescherming van de Consument 3. 7. 3. 8. Buitenlands beleid Handelsverkeer en Internationale Economische Betrekkingen Ontwikkeling Douane Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid 3. 9. Financiële Controle 3. 10. Algemene evaluatie Justitie en Binnenlandse Zaken Financiële aspecten 4. Bestuurlijke capaciteit om het acquis toe te passen C. Conclusie D. Partnerschap voor Toetreding en Nationaal programma voor de Overname van het Acquis : algemene beoordeling van de tenuitvoerlegging Partnerschap voor Toetreding Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis 1. 2. Bijlage Statistische Gegevens A. Inleiding a) Woord vooraf In Agenda 2000 stelde de Commissie dat zij regelmatig verslag zal uitbrengen aan de Europese Raad over de vorderingen van elk van de kandidaat-lidstaten van Midden- en Oost-Europa bij de voorbereidingen op het lidmaatschap, en dat het eerste verslag eind 1998 zou worden ingediend. De Europese Raad van Luxemburg besloot het volgende : "Over de vorderingen van elke Midden- en Oost-Europese kandidaat-lidstaat op weg naar de toetreding in het licht van de criteria van Kopenhagen, met name over het tempo waarin het acquis van de Unie wordt overgenomen, wordt voor elk betrokken land door de Commissie regelmatig een verslag voorgelegd aan de Raad, in voorkomend geval vergezeld van aanbevelingen voor de opening van bilaterale intergouvernementele conferenties, en zulks vanaf eind 1998. Voorafgaand aan deze jaarlijkse verslagen zullen de uitvoering van de partnerschappen voor toetreding en de stand van de overname van het acquis met elke kandidaat-lidstaat in de bij de Europa-overeenkomsten ingestelde organen worden onderzocht. De verslagen van de Commissie zullen als basis dienen om in het kader van de Raad de besluiten te nemen die in verband met het voeren van de tot andere kandidaten toetredingsonderhandelingen of de uitbreiding daarvan noodzakelijk zijn. In dat verband zal de Commissie, bij de beoordeling van het vermogen van de kandidaat-lidstaten om aan de economische criteria en de uit de toetreding voortvloeiende verplichtingen te voldoen, de in Agenda 2000 vastgelegde methode aanhouden. Bij de beoordeling van de vorderingen van de kandidaat-lidstaten aan de hand van de op gezette tijden door de Commissie aan de Raad voor te leggen verslagen, dient een dynamische benadering te worden gehandhaafd. " De Europese Raad van Cardiff onderschreef deze conclusies en stelde het volgende : "De prioriteit van de Unie ishet uitbreidingsproces in stand te houden voor de landen die in de conclusies van de Europese Raad van Luxemburg worden genoemd, waarbinnen zij het lidmaatschap actief kunnen nastreven en vorderingen kunnen maken bij het aanvaarden van de verplichtingen van dat lidmaatschap, met inbegrip van de criteria van Kopenhagen. Elk van de kandidaat-lidstaten zal volgens dezelfde criteria worden beoordeeld en zich, afhankelijk van de mate waarin hij reeds voorbereid is, in zijn eigen tempo op het lidmaatschap voorbereiden. Veel zal afhangen van de inspanningen die de kandidaat-lidstaten zelf leveren om aan de criteria te voldoen. Alle landen zullen het voordeel genieten van versterkte betrekkingen met de EU, onder andere via een politieke dialoog en een op elk land toegesneden strategie die hen kunnen helpen bij de voorbereiding op de toetreding. " Overeenkomstig deze raadsconclusies kent het voortgangsverslag inzake Hongarije dezelfde structuur als het Advies. Het verslag: - beschrijft de betrekkingen tussen Hongarije en de Unie, vooral in het kader van de Associatie-Overeenkomst; - analyseert de situatie op het gebied van de door de Europese Raad vastgestelde politieke voorwaarden (democratie, rechtsstaat, mensenrechten, bescherming van minderheden); k - beoordeelt de situatie en vooruitzichten van Hongarije wat betreft de door de Europese Raad genoemde economische voorwaarden (functionerende markteconomie, vermogen om de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden); - beoordeelt het Sloveense vermogen de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen, dat wil zeggen het acquis van de Unie zoals uiteengezet in het Verdrag, de afgeleide wetgeving en het beleid van de Unie. Zoals verzocht door de Europese Raad van Madrid, bestrijkt het verslag tevens de gerechtelijke en administratieve capaciteit; de Raad heeft er de nadruk op gelegd dat de kandidaat-lidstaten hun administratieve structuren moeten aanpassen met het oog op de harmonieuze uitvoering van het beleid van de Gemeenschap na de toetreding. Deze benadering garandeert een gelijke behandeling voor alle kandidaat-lidstaten. Het verslag bekijkt de vooruitgang die na het Advies is geboekt. Er wordt nagegaan of de in het Advies genoemde geplande hervormingen zijn uitgevoerd, en nieuwe initiatieven worden onderzocht, waaronder initiatieven die direct verband houden met de prioriteiten van het Partnerschap voor toetreding. Het verslag bevat cen afzonderlijk hoofdstuk over de vorderingen van Hongarije wat betreft de in het Partnerschap voor toetreding opgenomen prioriteiten voor de korte termijn. De beoordeling van de vooruitgang bij het voldoen aan de politieke criteria en de criteria van het acquis beperkt zich tot de periode na het Advies, terwijl de beoordeling van de economische prestaties van Hongarije gebaseerd is op een langere periode. Bij de beoordeling van de vooruitgang bij het overnemen van het acquis is gekeken naar vastgestelde wetgeving, en niet naar wetgeving in de diverse stadia van voorbereiding of parlementaire goedkeuring. Alleen op deze manier was het mogelijk de concrete vooruitgang bij de voorbereidingen op de toetredingen objectief te meten en te vergelijken. Het verslag maakt gebruik van diverse informatiebronnen. De kandidaatlanden werd gevraagd informatie te verstrekken over de vooruitgang bij de vorderingen op het lidmaatschap sinds de publicatie van het Advies. Aanvullende informatiebronnen waren presentaties van deze landen op de bijeenkomsten onder auspiciën van de Europa- Overeenkomst, hun Nationale Programma's voor de Overname van het Acquis, en de informatie die werd verstrekt in het kader van het analytisch onderzoek van het Acquis. Bij het opstellen van de verslagen werd rekening gehouden met de besprekingen van de Raad over het Advies, met de rapporten en de resoluties van het Europees Parlement over de Adviezen van de Commissie', en vooral met het door de heer Von Habsburg opgestelde rapport over de aanvraag van Hongarije voor toetreding tot de EU. Bij het opstellen van de periodieke verslagen heeft de Commissie tevens gebruik gemaakt van de beoordelingen van de Lidstaten, met name wat betreft de politieke criteria voor lidmaatschap, en van het werk van diverse internationale organisaties, zoals de Raad van Europa, de OVSE, de internationale financiële instellingen en niet-gouvemementele organisaties. Europees Parlement Doe. nr. 224. 339 'Rapport over de mededeling van de Commissie Agenda 2000' (Rapporteurs: A. Oostlander en E. Baron Crespo; Co-rapporteurs: M. Aelvoet, J. Donner, O. Von Habsburg, E. Caccavale, F. Kristoffersen, M. Hoff, C. Carnero Gonzales, P. Bernard-Raymond, R. Speciale, J. Wiersma, J. W. Bertens). sr b) Betrekkingen tussen de Europese Unie en Hongarije De versterkte pre-toetredingsstrategie Op 30 maart 1998 ging het toetredingsproces formeel van start met de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de vijftien EU-lidstaten, de tien Midden- en Oost-Europese kandidaat-lidstaten en Cyprus. Vooruitlopend op deze bijeenkomst werd voor elk land een Partnerschap voor Toetreding vastgesteld, als steun bij de voorbereidingen op het lidmaatschap. In deze documenten worden de prioriteiten van de komende werkzaamheden vastgesteld alsmede de bij de EU beschikbare financiële bijstand. In maart diende Hongarije een Nationaal Programma voor Overname van het Acquis (NPAA) in, dat een meer gedetailleerde beschrijving geeft van de activiteiten die nodig zijn om de in het Partnerschap voor Toetreding genoemde doelstellingen te verwezenlijken. Na de opening van de Intergouvernementele Conferentie presenteerde Hongarije de hoofdelementen van de tijdens de openingssessie van de toetredingsonderhandelingen tussen de Europese Unie en Hongarije op 31 maart in Brussel. integratiestrategie Op 3 april ging het analytisch onderzoek van het acquis ("screening") van start. De pre- toetredingssteun wordt aanzienlijk vergroot. Het Phare-programma wordt met ingang van het jaar 2000 aangevuld met landbouwsteun en met een structureel instrument, waarbij prioriteit zal worden gegeven aan soortgelijke maatregelen als die van het Cohesiefonds op het gebied van milieu en vervoer. Het Phare-programma zal vooral gericht zijn op institutionele versterking en investeringen elders. Recente ontwikkelingen in de bilaterale betrekkingen Hongarije is doorgegaan met de correcte toepassing van de Europa-Overeenkomst en heeft bijgedragen tot de soepele werking van de verschillende gemeenschappelijke instellingen. De Associatieraad zal in november 1998 bijeenkomen. In januari 1998 had een bijeenkomst plaats van het Associatiecomité. Het systeem van subcomités blijft functioneren als een forum voor technische discussies. Sinds de publicatie van het Advies is de Gemengde Parlementaire Commissie, samengesteld uit vertegenwoordigers van het Hongaarse parlement en het Europees Parlement, driemaal bijeengekomen, in september 1997 en in februari en september 1998. In december 1997 vond een vergadering plaats van het Paritaire Raadgevend Comité dat uit economische en sociale vertegenwoordigers bestaat van het Economisch en Sociaal Comité van de EU en van bevoegde Hongaarse instanties. Hongarije's handel met de Unie is blijven groeien. In de eerste vijf maanden van 1998 bedroeg de Hongaarse export naar de Unie 71% van haar totale uitvoer. De invoer uit de EU beliep 73,6%, meer dan 62,4% van het gehele jaar 1997. In het kader van de Europa-Overeenkomst werd een aanpassingsprotocol ondertekend, dat met name betrekking heeft op verwerkte en niet-verwerkte landbouwproducten, om rekening te houden met de resultaten van de Uruguay-Ronde alsook met de toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden tot de EU. £ Verschillende handelsvraagstukken werden opgelost (zoals de opheffing van het toezicht vooraf op keramische tegels, de afschaffing van de toeslag op de invoerheffing). Recente handelsproblemen in de landbouwsector behelzen concessies op snijbloemen voor Israël die gunstiger zijn dan die welke aan de EU zijn verleend, fiscale discriminatie ten aanzien van gedistilleerde dranken en de niet-toepassing van het principe van wederzijdse erkenning voor een energiedrank. In de huidige besprekingen wordt getracht het proces van harmonizering van wetgeving te versnellen en vooruitgang te boeken op gebieden âls de bescherming van het auteursrecht en de staatssteun. industriële normen en conformiteitsbeoordelingen zijn onderhandelingen begonnen over het sluiten van een Protocol inzake Europese Conformiteitsbeoordeling , bedoeld om het afstemmen van de horizontale en technische wetgeving van Hongarije op dit gebied op het acquis te versnellen. Op het gebied van De Europa-Overeenkomst werd op de proef gesteld door het voorleggen van een vraag aan het Constitutionele Hof over de constitutionaliteit van artikel 62, lid 2, betreffende de concurrentieregels. Het Hof onderstreepte de noodzaak tot wijziging van de Hongaarse wet die de door de Associatieraad vastgestelde inzake concurrentie omzet. toepassingsbepalingen Het Phare-Programma voor 1998 bevat een nationale toewijzing van 77 miljoen ecu, gebaseerd op de prioriteiten van het Partnerschap voor Toetreding, met name ter ondersteuning van justitie en binnenlandse zaken, landbouw, milieu, regionaal beleid, alsmede de deelneming aan communautaire programma's en aan Tempus. Een bijkomende 10 miljoen ecu werd toegekend voor een grensoverschrijdend samenwerkingsprogramma. Hongarije is eveneens betrokken bij en trekt voordeel uit de multinationale en horizontale Phare programma's, met name op het gebied van douane, milieu, KMO, statistieken, hervorming van de overheidsadministratie en TAIEX. De Commissie oefent nog steeds kritiek uit op de tenuitvoerlegging van het Phare- Programma door Hongarije vanwege de zwakke absorptie- en management-capaciteiten. > B. Criteria voor lidmaatschap 1. Politieke criteria Inleiding In haar in 1997 uitgebrachte advies over het verzoek van Hongarije om toetreding tot de EU kwam de Commissie tot de slotsom dat : Hongarije de kenmerken van een democratie vertoont, met stabiele instellingen, die de rechtstaat, de mensenrechten en respect voor en bescherming van minderheden garanderen. Voorts werden in het partnerschap voor toetreding met Hongarije verdere pogingen ter verbetering van de situatie van de Roma als prioriteit op middellange termijn genoemd. Recente ontwikkelingen Na de in mei 1988 gehouden algemene verkiezingen werd de coalitieregering van socialisten en vrije democraten vervangen door een coalitieregering onder leiding van de federatie van jonge democraten. De coalitiepartners van FIDESz zijn de partij van kleine boeren en het democratisch forum. Deze regeringswisseling resulteerde niet in enige verandering van betekenis in het regeringsbeleid van de afgelopen jaren ten aanzien van de Europese Unie. 1. 1 Democratie en rechtsstaat Het parlement Het Hongaarse parlement blijft goed functioneren. Zijn bevoegdheden worden geëerbiedigd en de oppositie neemt tenvolle deel aan zijn activiteiten. Zoals door de OVSE vermeld, droegen de algemene verkiezingen een vrij en eerlijk karakter. Voor de verkiezingen gold het iets gewijzigde kiesstelsel dat in oktober 1997 door het parlement was goedgekeurd. De voornaamste wijzigingen hadden betrekking op de timing van de verkiezingen, de regels volgens welke men zitting kan nemen in het parlement en de organisatie van verkiezingscampagnes. Het is betreurenswaardig dat de ontwerp-wet betreffende de vertegenwoordiging in het parlement van minderheden, die ten tijde van het uitbrengen van het advies in voorbereiding was, nog niet is goedgekeurd. De uitvoerende macht De instellingen van de staat blijven soepel functioneren. Er werden belangrijke maatregelen genomen om het overheidsapparaat te moderniseren. Een nieuwe wet op de rechtspositie en de verantwoordelijkheid van leden van de regering en staatssecretarissen, zal de doorzichtigheid van het functioneren-van de Hongaarse % overheid helpen verhogen. In de wet wordt de wettelijke verantwoordelijkheid van de uitvoerende macht zeer duidelijk omschreven en geregeld. Een nieuwe wet op de ethiek van de overheidsdienst handelt over van de onverenigbaarheid tussen privé-zaken en de overheidsdienst; de wet helpt zo op efficiëntere wijze corruptie te bestrijden. De lonen van ambtenaren zijn nog steeds laag in vergelijking met hetgeen in de particuliere sector wordt verdiend en de regering bleef werken aan verbetering van de situatie door de lonen in de afgelopen twaalf maanden te verhogen. De rechterlijke macht Teneinde iets te doen aan een specifiek zwak punt waarop in het advies werd gewezen, koos het parlement twee nieuwe rechters voor het Constitutionele Hof, dat nu over de hem toebedachte 11 rechters beschikt. Het voldoet aldus aan zijn constitutionele verplichting te zorgen voor de goede werking van andere democratische instellingen. De Hongaarse autoriteiten hebben gepoogd een oplossing te vinden voor zwakke punten in de rechterlijke macht. Een veelomvattend programma beoogt de rechtbankprocedures te versnellen en de rechterlijke macht te consolideren teneinde corruptie en georganiseerde misdaad efficiënter te bestrijden. Deze nieuwe wetgeving consolideert de scheiding van de rechterlijke macht en de uitvoerende macht. Met de oprichting van een Nationale Gerechtelijke Raad, bestaande uit 15 leden, zal de controle op de rechtbanken overgaan op de rechterlijke macht, hoewel de uitvoerende macht nog in de vorm van de minister van Justitie zal zijn vertegenwoordigd. Voorts zal een vierde niveau van rechtbanken, een systeem van hoge hoven van justitie dat zal worden ingepast tussen de regionale rechtbanken en het Hooggerechtshof, worden geïntroduceerd. Deze hoge hoven van justitie zullen zich bezighouden met beroepszaken tegen besluiten van de lokale of regionale rechtbanken. Het is de bedoeling dat drie van de nieuwe hoge hoven in januari 1999 gaan functioneren en nog eens twee in 2003. In de nieuwe wetgeving worden de rechten en plichten van rechters en de nieuwe beginselen voor hun bezoldiging vastgesteld en wordt de opleidingsperiode van twee tot driejaar verhoogd. Ook wordt hierin het aantal zaken dat het Hooggerechtshof in sommige gevallen moet behandelen, verlaagd door deze in de plaats van door lokale districtsrechtbanken te laten behandelen. Sinds 1997 is het aantal rechters fors gestegen tot momenteel 2. 449, de 110 rechters van het Hooggerechtshof inbegrepen. Verwacht wordt dat dit aantal geleidelijk op korte en middellange termijn als gevolg van de hervorming van de rechterlijke macht zal toenemen. Het valt nog te bezien of de hervorming de rechtspleging zal versnellen of de uitspraken zal verbeteren. De hervorming is met name niet van invloed op de interne organisatie van de rechtbanken. De rechters beschikken niet over voldoende administratief of ondersteunend personeel of technische hulpmiddelen. Maatregelen ter bestrijding van corruptie Hongarije blijft geconfronteerd met corruptieproblemen. Er werden strengere regels ingevoerd voor witteboordenmisdrijven via de wijziging van het wetboek van strafrecht. Er werden aanvullende maatregelen getroffen op het gebied van de corruptiepreventie, zoals de aanneming van wetten op het gedrag van hoge ambtenaren en vrije beroepsbeoefenaren, en de aanbesteding van overheidsopdrachten. In 1997-1998 ondertekende Hongarije de volgende internationale verdragen over de bestrijding van corruptie: de aanbeveling van de Raad van de OESO aan de regeringen van de lidstaten van de organisatie over omkoping bij internationale zakelijke transacties, in december 1997 (het pact tegen omkoping van de OESO) en het Verdrag inzake het witwassen, de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven, in november 1997 (Verdrag van Straatsburg). Aanvullende inspanningen zijn nodig ter bestrijding van corruptfe bij de politie, de douane, de plaatselijke overheid en nationale regelgevingsorganen. Voorts zou de samenwerking tussen de verschillende anticorruptie-eenheden moeten worden verhoogd. 1. 2 Mensenrechten en bescherming van minderheden is tot reeds de meeste Hongarije institutionele mensenrechteninstrumenten toegetreden. In 1997 ondertekende Hongarije het Europees Verdrag inzake nationaliteit en de Europese Overeenkomst betreffende personen die deelnemen aan procedures voor het Europese Hof voor de rechten van de mens. In 1998 werd het Verdrag inzake de bescherming van minderheden van de Raad van Europa van kracht. belangrijke van de Het Sociaal Handvest van de Raad van Europa is niet bekrachtigd. In januari 1998 legde de regering 12 van de 19 artikelen van dat Handvest aan het Parlement ter bekrachtiging voor. De nieuwe regering steunt de snelle bekrachtiging van het gehele Handvest en dient derhalve de gehele tekst aan het parlement voor te leggen. Burgerrechten en politieke rechten De fundamentele burger- en politieke rechten blijven in Hongarije geëerbiedigd en op dit terrein werd grote voortgang geboekt met name: blijft de persvrijheid_ geëerbiedigd. De in 1996 aangenomen Hongaarse wet op de media heeft het monopolie van de staats-TV doorbroken en de concurrentie tussen de In juni 1997 werd de elektronische mediamarkt commerciële TV-kanalen bevorderd. geliberaliseerd toen de ORTT toestond dat commerciële TV-kanalen aan aanbestedingen deelnemen. Het op de markt verschijnen van twee nieuwe commerciële zenders zorgt voor nieuwe concurrentie op een door de staats-TV beheerste markt en verbetert de uitzendingen overeenkomstig de beginselen van een goed functionerende markteconomie. Er is ook sprake van concurrentiedruk op de commerciële radiomarkt sedert het besluit van november 1997 om dit marktsegment voor particulier eigendom open te stellen. Niettemin blijft het aantal particuliere radiostations klein en blijft de openbare sector een belangrijk aandeel behouden; werd er een nieuwe wet aangenomen die de werking van NGO's in Hongarije regelt en voorziet in de wettelijke grondslag voor een goed functionerende niet-gouvernementele sector. Algemeen wordt gehoopt dat de wet zal bijdragen aan de versterking van de yte> burgermaatschappij in Hongarije door een van de grootste wettelijke leemten in de nieuwe democratie aan te vullen. Het initiatief van de EU dat zich inzet voor democratie en de mensenrechten steunt de op dit gebied in Hongarije werkzame NGO's actief; trad op 1 maart 1998 een nieuwe veelomvattende wetgeving over asiel in werking. Hongarije kent nu ook de status van vluchteling toe aan niet-Europese vluchtelingen, indien zij in hun land om godsdienstige, etnische of politieke redenen werden vervolgd en hief, toen het tot het verdrag van Genève toetrad, het geografische voorbehoud dat zij in 1989 maakte op. Aldus vervult Hongarije zijn internationale verplichtingen krachtens het verdrag van Genève en voldoet het aan de in het advies geuite verwachtingen. Er doen zich minder belangrijke uitvoeringsproblemen voor in verband met onvoldoende financiële middelen voor de opleiding van nieuw personeel, inclusief rechters. Het vluchtelingenkamp in Kistarcsa (de tijdelijke eerste opvangplaats voor asielzoekers) werd op grond van zijn buitengewone slechte staat gesloten. Zowel het optreden van de politie als de situatie van gevangenissen in Hongarije geven nog steeds aanleiding tot bezorgdheid. Naar verluidt maakt de politie misbruik van haar macht en mishandelt zij mensen (men hoort steeds meer over minderjarigen, buitenlanders en Roma die het slachtoffer van politieacties werden). Hoewel de omstandigheden in de huizen van bewaring sterk zijn verbeterd, laat de situatie in vele gevangenissen nog steeds te wensen over. Economische, sociale en culturele rechten In het algemeen blijven de economische, sociale en culturele rechten in Hongarije geëerbiedigd. Een wet op de rechten en de gelijke kansen van gehandicapten voor wat betreft de gezondheidszorg, het onderwijs, werkgelegenheid, vervoer en huisvesting werd in maart 1998 aangenomen en zal met ingang van 1 januari 1999 in werking treden. De wet, die een van de laatste maatregelen op wetgevend gebied was die door het heengaande parlement werd goedgekeurd, moet een eind maken aan discriminatie tegen gehandicapten en voor hen de voorwaarden scheppen om leden van de samenleving met gelijke rechten te worden. Rechten en bescherming van minderheden Er dient voortdurende aandacht te worden geschonken aan de eerbiediging door de Hongaarse autoriteiten van de mensenrechten van de Roma. De Roma genieten niet altijd gelijke behandeling voor de wet. De regering keurde in juli 1997 een veelomvattend actieprogramma voor de Roma goed, het eerste sedert de regeringswisseling, als reactie op het feit dat de situatie van de Roma in de afgelopen paar jaren is verslechterd. Het programma beoogt oplossingen op middellange termijn te bieden voor verbetering van de situatie van de Roma, met name op sociale en het gebied van onderwijs, werkgelegenheid, gezondheidszaken en huisvesting. De voorstellen zijn positief, aangezien zij een goede grondslag vormen voor een voortdurende dialoog tussen de Roma, de regering en de maatschappij, maar het ziet ernaar uit dat er slechts beperkte middelen van de centrale begroting beschikbaar zijn. landbouwactiviteiten, Onderwijs wordt als hoofdprioriteit voor verbetering van de situatie van de Roma en andere minderheden beschouwd. De ombudsman voor nationale en etnische minderheden uitte enige kritiek op het onderwijs van minderheden. De ombudsman onderzocht vorig jaar 352 M petities, waarvan de meeste betrekking hadden op Roma. De indieners van de petities beweerden dat individuele minderheidsrechten waren geschonden in 166 gevallen en de collectieve rechten in 74 gevallen. Een ander verslag van de ombudsdman, waarin de situatie van het onderwijs van minderheden in Hongarije wordt geëvalueerd, zegt dat Roma-kinderen, integenstelling tot andere minderheden, worden gediscrimineerd omdat er voor hen sprake is van gescheiden klassen en scholen. Hoewel de wet op het openbaar onderwijs segregatie verbiedt, kunnen er geen wettelijke sancties worden opgelegd aan hen die de wetsbepalingen schenden. Het ministerie heeft het verslag van de ombudsman niet aanvaard. 1. 3 Algemene evaluatie De ontwikkelingen in Hongarije bevestigen de conclusie van het Advies dat Hongarije voldoet aan de politieke criteria van Kopenhagen. De instellingen van Hongarije blijven vlot functioneren. Er hebben onder vrije en eerlijke voorwaarden verkiezingen plaatsgehad welke in 1998 een vlotte machtsoverdracht mogelijk hebben gemaakt. Er dient nog verder aandacht te worden besteed aan een meer efficiënte bestrijding van corruptie en een verbetering van de situatie van de Roma. 2. Economische criteria 2. 1 Inleiding In het advies van 1997 over de toetredingsaanvraag van Hongarije concludeerde de Commissie : "Hongarije kan worden beschouwd als een functionerende markteconomie", en: "Hongarije zou goed in staat moeten zijn om op de middellange termijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie, mits de macro- economische voorwaarden voor een sterke groei van investeringen gehandhaafd blijven. " Bij de beoordeling van de economische ontwikkelingen in Hongarije na het advies heeft de Commissie zich laten leiden door de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen van juni 1993, waarin de volgende voorwaarden voor lidmaatschap van de Unie worden gesteld : het bestaan van een functionerende markteconomie; het vermogen de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie het hoofd te bieden. In onderstaande analyse heeft de Commissie dezelfde methodologie toegepast als in het advies. 2. 2 Economische ontwikkelingen sinds de publicatie van het advies van de Commissie Sinds medio 1997 zijn de economische vooruitzichten steeds beter geworden. De economie overtreft de verwachtingen van het referentiekader op macro-economisch in de eerste "Gezamenlijke beoordeling van de Hongaarse gebied, uiteengezet economische beleidsprioriteiten op de middellange termijn", opgesteld door het /)u Hongaarse ministerie van Financiën en het Directoraat-generaal Economische en Financiële Zaken van de Commissie in juni 1997. Het afgelopen jaar werd gekenmerkt door een snellere groei, een daling van de inflatie, en een stijging van de reële persoonlijke inkomens, terwijl het uitvoersaldo verbeterde. Deze trends duurden voort tot in het eerste halfjaar van 1998 en betekenden een duidelijke breuk met het verleden. Zij waren vooral het gevolg van een sterke modernisering van enkele productiesectoren die tot stand kwam door directe buitenlandse investeringen in het verleden. De duurzame verbetering van het uitvoersaldo heeft Hongarije in staat gesteld de uit voorzorg gesloten stand-by overeenkomst met het Internationaal Monetair Fonds te voltooien zonder fondsen op te nemen. Tijdens de geëvalueerde periode bleven de Hongaarse autoriteiten een kruipende koppeling van de wisselkoersen hanteren. Macro-economische ontwikkelingen Bij de publicatie van het advies was het herstel van de economische groei reeds begonnen, na de vertraging als gevolg van de aanpassingsmaatregelen van 1995. Deze trend heeft zich voortgezet : de groei van het BBP in 1997 bedroeg 4,4 % en lag dichtbij 5 % in de eerste helft van 1998. De consumptiegroei in de particuliere en openbare sector toont na een daling van driejaar weer een opgaande lijn. Het is echter onduidelijk hoe snel de gezinsbestedingen weer zijn gaan stijgen, omdat tekortkomingen van de nationale rekeningen een accurate beoordeling van de verschillende componenten van de binnenlandse vraag onmogelijk maken. Volgens de cijfers van het Centraal Bureau voor Statistiek bedroeg de jaarlijkse groei van de gezinsuitgaven 0,9 % in 1997. In de eerste helft van 1998 bedroeg de groei 2,9 %. Tot dusver is het herstel echter grotendeels toe te schrijven aan investeringen en export. Kapitaaluitgaven voor vaste activa stegen met 8,8 % in 1997, gevolgd door een nog snellere stijging in de eerste helft van 1998. De export heeft een hoge vlucht genomen en groeide in 1997 met 26,4%; in de eerste helft van 1998 was de groei bijna even sterk. De toename van de binnenlandse vraag en het hoge invoer-aandeel van de meest dynamische exportproducten hebben er echter toe geleid dat ook de invoer een dergelijk groei doormaakte, zodat de netto-bijdrage van de uitvoer aan de groei van het BBP beperkt bleef. De sterk gestegen uitvoer heeft echter een belangrijke rol gespeeld bij het industriële herstel dat de huidige snelle groei ondersteunt. Zo steeg de industrieproductie met 11 % in 1997, terwijl de verkoop aan exportmarkten met meer dan 30 % steeg, daarmee een 1,5 %-daling in de binnenlandse inkomsten compenserend. In de eerste zeven maanden van 1998 groeide de industrie nog sneller, terwijl de uitvoer op hetzelfde hoge niveau bleef, en de verkoop op de binnenlandse markt weer aantrok. Daarnaast heeft de sterke toename van de export bijgedragen aan de handhaving van het uitvoersaldo, ondanks de snellere groei, het aantrekken van de binnenlandse consumptie en de tijdige opheffing van de invoerheffing in het midden van 1997. Uitgedrukt in dollars is in 1997 het handelstekort voor goederen en diensten meer dan de helft gedaald in vergelijking met 1996. Het tekort op de lopende rekening daalde van 3,8 % van het BBP tot een geschatte 2,2 %. Dit verschil werd volledig gefinancierd door directe buitenlandse aanhielden, waaruit de aantrekkingskracht van Hongarije voor buitenlandse investeerders bleek, en tevens leidden tot een verdere verbetering in de indicatoren van de schuldendienst. Soortgelijke investeringsstromen die onverminderd 1> ontwikkelingen vonden plaats in de eerste helft van 1998 toen de verbetering van de handelsbalans werd voortgezet; het tekort op de lopende rekening nam echter enigszins toe, als gevolg van een stijging van de netto-inkomstenbetalingen. De desinflatie zet zich voort. De jaarlijkse inflatie daalde tot 13,5 % in augustus 1998; eenjaar eerder was dit 18 %. In 1997 verloor de daling van de inflatie iets aan snelheid, als gevolg van een structurele aanpassing in de relatieve prijs van energieproducten, negatieve seizoengebonden trends in voedselprijzen en een stijging van de nominale lonen die hoger was dan gepland, tijdens 1998 won de desinflatie aan snelheid, doordat de vastgestelde prijzen en de verbruiksbelastingen minder stegen, en door positieve trends in de prijzen voor voedsel en ingevoerde grondstoffen. De loonsstijging blijft echter hoger dan de richtlijnen van de Interest Reconciliation Council (IRC), een tripartiet orgaan waarin vertegenwoordigers van de vakbonden, werkgevers en regering zitting hebben. In de eerste zeven maanden van 1998 stegen de gemiddelde brutolonen met ongeveer 20 % ten opzichte van dezelfde periode in 1997. Dit is ongeveer 5 procentpunten hoger dan het richtsnoer voor het gemiddelde van het IRC. De sterke stijging van de lonen wordt verklaard door diverse factoren, zoals een compensatie voor een sterke daling van de koopkracht voor werknemers in 1995 en 1996, het feit dat de salarissen in de openbare sector meer stegen dan die in de particuliere sector, dalende werkloosheid en diepgewortelde inflatieverwachtingen, versterkt door het herhaaldelijk falen van de autoriteiten om de inflatiedoelstellingen te verwezenlijken. De regering had zich zowel in 1997 als in 1998 ten doel gesteld het begrotingstekort op 4,9 % van het BBP te brengen. In 1997 beliep het tekort naar schatting 4,6 % van het BBP. Evenals in 1996 presteerden de rekeningen van de centrale overheid, het lokaal bestuur en de afzonderlijke overheidsfondsen beter dan voorzien, vooral als gevolg van de onverhoopt snelle economische groei. Dit was een meer dan afdoende compensatie voor de veel te hoge uitgaven in de sociale zekerheid, die een aanvullende begroting nodig maakten. In het huidige jaar ontwikkelen de fiscale inkomsten en uitgaven zich op soortgelijke wijze. De inkomsten van de centrale regering zijn hoger dan was begroot, hetgeen de te hoge uitgaven in de sociale zekerheid compenseert. Hoewel de overschrijding van de begroting door het ziekenfonds voortvloeit uit het volledig ontbreken van ingrijpende hervormingen, is dit niet het geval bij het Pensioenfonds. Sinds begin 1998 wordt gewerkt aan de uitvoering van een radicale pensioenhervorming. Doordat een onverwacht groot aantal werknemers overstapt op de nieuwe pensioenregeling, dalen de bijdragen aan het Fonds sterker dan was begroot, zodat het Fonds tijdelijk in de rode cijfers is gekomen. Het monetair beleid blijft gebaseerd op het kruipende wisselkoersmechanisme. De Nationale Bank van Hongarije past de officiële rentetarieven periodiek aan en vertraagt de devaluatie van de forint in een poging de inflatieverwachtingen te reduceren en de groei van de binnenlandse vraag te matigen. De keuze van het tijdstip van deze besluiten wordt echter beïnvloed door bezorgdheid over de kwetsbaarheid van het uitvoersaldo en de snelheid van het herstel. De gemiddelde marktrente voor leningen en deposito's bleef geleidelijk dalen in nominale termen en de spreiding tussen de twee is verkleind. Aangepast aan de reële (in plaats van de verwachte) inflatie, lagen de reële depositorentes dichtbij nul, terwijl de rente op leningen rond 3 % zweefde. In het verleden hebben tekortkomingen van de bankbalansen en concurrentie door nieuwe financiële instellingen buiten het bankwezen geleid tot een daling van de binnenlandse kredietverlening door banken, zowel in reële ik termen als uitgedrukt als percentage BBP. In 1997 nam deze algemene tendens af, terwijl de reële kredietverlening aan bedrijven voor het tweede achtereenvolgende jaar steeds sneller steeg. Aan de andere kant bleven de nettokredietverlening aan de overheid en kredietverlening aan gezinnen en het KMOs sterk dalen. Het effect van de Russische crisis moet gezien worden in het licht van het hoge integratieniveau van Hongarije in de wereldeconomie. Dankzij de heroriëntering van de handel in het verleden gaat nu zo'n 70 % van de Hongaarse uitvoer naar de EU, en ongeveer 4 % naar Rusland. Waarschijnlijk blijven de reële en directe effecten van de crisis in het algemeen beperkt. Het risico voor de banksector lijkt ook tamelijk klein. Door de positieve economische prestaties heeft Hongarije echter een relatief groot aandeel van de fondsen van internationale investeerders van opkomende markten aangetrokken. Hongarije wordt in het bijzonder getroffen door de vlucht van investeerders uit de opkomende markten. De beursindex heeft scherpe dalingen vertoond. Voor het eerst sinds de instelling van het huidige wisselkoersstelsel in 1995 heeft de Nationale Bank ingegrepen om ervoor te zorgen dat de forint niet sneller deprecieerde dan de toegestane maandelijkse afwijking van de spilkoers. Uiteindelijk moest de Bank de rente verhogen. 2. 2. 2. Structurele hervormingen Bij de publicatie, van het advies van de Commissie vorderden de structurele hervormingen reeds goed; dit gold met name voor het privatiseringsproces. In 1997 was het grootschalige privatiseringsproces voltooid en werd de verkoop tegen contanten voortgezet. De privatisering leverde ongeveer 350 miljard forint op, waarvan meer dan de helft in buitenlandse valuta. Na wijziging van de privatiseringswet van 1997 zal het Bureau Staatseigendommen een permanente deelname in 116 bedrijven handhaven. Hiertoe behoren 26 landbouwondernemingen, die 14 % van het totale landbouwareaal gebruiken en meer dan een kwart van de totale inkomsten uit de verkoop van landbouwproducten genereren. Of de nieuwe resterende privatiseringsplannen zal aanpassen staat nog te bezien. regeringscoalitie de De privatisering in de banksector werd voltooid, met uitzondering van de verkoop van de resterende minderheidsbelangen. Controlerende belangen in KNH en de Mezobank werden aan buitenlandse investeerders verkocht, zodat eind 1997 ongeveer 60 % van het totale geregistreerde bankkapitaal in buitenlandse handen was. De staat zal zijn aandeel in de grootste handelsbank OTP terugbrengen tot een enkel gouden aandeel. In 1998 vond een omslag plaats in de trend naar vermindering van de overheidsaandelen als gevolg van de ontwikkelingen rond de Postabanka. In maart 1997 vond een run op de deposito's plaats van wat toen in orde van grootte de tweede Hongaarse bank voor particulieren was. De autoriteiten grepen direct in om de bank te steunen en het vertrouwen van de investeerders in het relatief gezonde Hongaarse bankstelsel bleef onaangetast. Na verloop van tijd werd de problematische aard van Postabanka- rekeningen echter steeds duidelijker, evenals de tekortkomingen van toezicht door het regelgevend orgaan. Een strategische investeerder kon niet worden gevonden. Na diverse herkapitalisaties om de bank te steunen en het meerderheidsbelang te verwerven dat te verwijderen, werd de bank uiteindelijk nodig was om het management genationaliseerd. Na de verkiezing van een nieuwe raad van bestuur in 1998 kwamen enorme geaccumuleerde verliezen aan het licht. De autoriteiten zijn bezig een herstructureringsstrategie voor de bank op te stellen. < Naast de privatisering in het bankwezen werd in 1997 en 1998 een aantal maatregelen uitgevoerd voor de ontwikkeling van de Hongaarse financiële markten, onder andere de inwerkingtreding van regelgeving op het gebied van hypotheken en van spaarbanken die in 1997 operationeel werden. Sinds begin 1998 mogen bovendien buitenlandse kredietinstellingen in de Hongaarse banksector actief zijn, mits zij beschikken over een vergunning van de Staatscommissie voor financiële en kapitaalmarkten. Deze overheidsinstelling werd in 1997 gecreëerd door fusie van twee toezichthoudende instellingen die voor die tijd verantwoordelijk waren voor de banksector en de effecten en valutamarkten. Tenslotte werd in 1998 een nieuw pensioenstelsel ingevoerd. Het is gebaseerd op drie pijlers : een teruggeschroefde versie van het bestaande omslagstelsel, een verplichte particuliere pensioenregeling met volledige kapitaaldekking, en een vrijwillige regeling met volledige kapitaaldekking. Op lange termijn zal dit stelsel leiden tot een sterke stijging van het aandeel van de nationale spaartegoeden dat wordt ondergebracht bij de lokale financiële sector, waarvan de ontwikkeling op deze manier krachtig wordt gesteund. De pensioenhervorming was een eerste belangrijke stap in de grondige herziening van het sociale-zekerheidsstelsel. Verder heeft de nieuwe regering de twee semi-onafhankelijke commissies die toezicht hielden op het ziekenfonds en het pensioenstelsel afgeschaft. Wat het handelsbeleid betreft, heeft Hongarije alle handelsgerelateerde heffingen tarieven; het aantal goederen waarvoor niet-tarifaire afgeschaft, behalve de grensmaatregelen van toepassing zijn, is verder teruggebracht. De WHO vindt de algemene invoerbeperking op consumptiegoederen te restrictief. De autoriteiten zijn echter van plan deze tegen 2001 geleidelijk af te schaffen. Verder werden diverse items afgevoerd van de lijst van producten waarvoor begin 1998 kwantitatieve beperkingen golden. 2. 3 Toetsing aan de criteria van Kopenhagen Het bestaan van een functionerende markteconomie Voor een functionerende markteconomie zijn geliberaliseerde prijzen en handel vereist, evenals een rechststelsel, waarin eigendomsrechten zijn opgenomen, waarvan de naleving kan worden afgedwongen. Macro-economische stabiliteit en consensus over het economisch beleid leiden tot betere prestaties van een martkteconomie. Een goed ontwikkelde financiële sector en de afwezigheid van grote belemmeringen om de markt te betreden of te verlaten vergroten de efficiëntie van de economie. Sinds de publicatie van het Advies is de markteconomie versterkt door de voortzetting van de verkoop van financiële en niet-financiële ondernemingen en de vergroting van de rol van particuliere instellingen in het pensioensysteem. Dankzij de uitgebreide liberalisering en privatisering is een breed spectrum aan economische sectoren nu blootgesteld aan de marktkrachten in een merendeels onomkeerbaar proces. Dit komt de geloofwaardigheid van het Hongaarse hervormingsproces ten goede. Het tot dusver uitgevoerde privatiseringsproces kent een aanzienlijke diepgang en bestrijkt vele sectoren. De overheid is echter van plan een permanent belang te houden in een tamelijk groot aantal bedrijven in allerlei sectoren. In sommige gevallen zal de overheidsparticipatie worden teruggebracht tot een enkel gouden aandeel, maar dit brengt een tamelijk breed scala aan bevoegdheden met zich mee die naar behoren moeten worden uitgeoefend. De nationalisering van de Postabanka heeft, hoewel waarschijnlijk sjb slechts tijdelijk, geleid tot een ommekeer in de trend naar vermindering van staatseigendom in de banksector. Het institutionele kader om de marktkrachten zo nodig in toom te houden is grotendeels ingesteld. Aan het functioneren van de economie moet worden bijgedragen door een goede handhaving van de Mededingingswet van 1996, en door een coherent en geloofwaardig regelgevend beleid. De ervaring heeft geleerd dat het regelgevend kader verder verbeterd moet worden om de winst op het gebied van efficiëntie die voortvloeit uit particulier eigendom te vergroten, waarvan echter ook de consumenten moeten profiteren. Vanuit dit oogpunt hebben gereguleerde ondernemingen te weinig vrijheid bij het vaststellen van de prijzen voor verschillende soorten gebruikers en producten. Dit leidt tot een onevenwichtige tariefstructuur die de gebruikers onjuiste signalen geeft. Tenslotte is de uitvoering van het regelgevend beleid niet altijd even consistent geweest, wat tot onzekerheid leidt. Zo hebben de autoriteiten sommige prijs-aanbevelingen van de regulerende instantie voor de energie-sector in de wind geslagen, en de verdenking op zich geladen dat de prijsstelling door oneigenlijk motieven is ingegeven (electorale overwegingen of de wens om de korte-termijnontwikkeling van de inflatie te beïnvloeden). De financiële sector is beter in staat om spaartegoeden naar productieve investeringen te kanaliseren. Meer dan 90 % van de totale leningen in 1997 werden als probleemloos gekwalificeerd. Leningen aan ondernemingen nemen toe in reële termen en een groter scala aan ondernemingen heeft toegang tot krediet. De banken beginnen zich toe te leggen op de kredietmarkt voor kleinere ondernemingen en op particulieren, terwijl de spreiding in bemiddelingskosten daalt. Toenemende concurrentie tussen banken en andere financieringsbronnen zal waarschijnlijk tot verdere consolidatie leiden. Dit martkgestuurde proces moet gesteund worden door toezicht van hoge kwaliteit. Hoewel op dit gebied relatief grote vorderingen zijn geboekt, heeft de Postabanka-kwestie zorgwekkende tekortkomingen aan het licht gebracht, en duidelijk gemaakt dat er aanzienlijke ruimte voor verbetering is wat betreft regelgeving en de toepassing ervan. De formele onafhankelijkheid van de toezichthoudende instelling is niet altijd synoniem geweest met de daadwerkelijke capaciteit om de voorschriften tijdig en onpartijdig ten uitvoer te leggen. De financiële bemiddeling buiten de traditionele bankkanalen neemt snel toe, maar de niet-bancaire leeninstrumenten voor het bedrijfsleven spelen nog steeds slechts een marginale rol. Een belangrijke steun aan de ontwikkeling op middellange termijn van het financiële stelsel zal worden gegeven door het nieuwe pensioenstelsel, zolang de hervormingen vergezeld gaan van zorgvuldig toezicht en voortdurende verfijning van het nieuwe kader. Met de uitvoering van het beleidspakket van 1995 had de vorige regering haar gehechtheid aan macro-economische aanpassing en structurele hervormingen bewezen. Zo kon de regering de doelstellingen op middellange termijn op macro-economisch gebied op een geloofwaardige manier uiteenzetten. De nieuwe regering zal waarschijnlijk hetzelfde kunnen doen, aangezien er brede consensus is over de essentie van het economisch beleid. Tegen deze achtergrond is voor eind 1998 een herziening gepland van de "Gezamenlijke beoordeling van de economische beleidsprioriteiten op de middellange termijn van Hongarije" en het macro-economisch referentiekader. Hongarije blijft als markteconomie functioneren. De aanhoudende macro-economische stabiliteit, de doorgaande privatisering en de hervorming van het pensioenstelsel hebben l\ de werking van de marktmechanismen versterkt. Het institutioneel en wettelijk kader van de markteconomie heeft evenwel nog behoefte aan consolidatie, vooral met betrekking tot de wettelijke monopolies en de financiële markten. Bepaalde gebeurtenissen, met name het Postabanka-geval, hebben aangetoond dat de voorschriften niet altijd prompt en de op onpartijdige wijze worden ordeningsmechanismen welke een markteconomie te functioneren, is een noodzakelijke voorwaarde om de gunstige resultaten van de reeds tot stand gebrachte hervormingen duurzaam te maken. van versterken in staat stellen efficiënt toegepast. Het een Het vermogen de concurrentiedruk en de marktkrachten het hoofd te bieden Het vermogen van Hongarije om aan dit criterium te voldoen is afhankelijk van het bestaan van een markteconomie en een stabiel macro-economisch kader zodat de economische operatoren besluiten kunnen nemen in een voorspelbaar klimaat. Ook is infrastructuur voldoende menselijk en fysiek kapitaal nodig, met inbegrip van Staatsbedrijven moeten worden geherstructureerd en alle ondernemingen moeten investeren om hun efficiëntie te verhogen. Naarmate ondernemingen betere toegang hebben tot externe financiering en succesvoller herstructureren en innoveren, zijn zij beter in staat zich aan te passen. Hoe hoger het voor de toetreding bereikte niveau van economische integratie met de Unie, des te beter zal een economie in staat zijn aan de verplichtingen van het te voldoen. Het handelsvolume en de verscheidenheid aan producten in de handel tussen Hongarije en de EU vormt hiervoor het bewijs. lidmaatschap Ten tijde van de publicatie van het Advies werd de Hongaarse economische ontwikkeling als diverse jaren gekenmerkt door een snelle productiviteitsstijging, een steeds snellere handelsintegratie met de EU en grote stromen van directe buitenlandse investeringen. Hieruit bleek dat de herstructurering tamelijk ver gevorderd was en dat een kern van Hongaarse bedrijven reeds tamelijk concurrerend was op EU-markten. Sindsdien hebben de gebeurtenissen dit bevestigd. De groei van de export is in 1997 sterk toegenomen. Het aandeel van goederen dat wordt uitgevoerd naar EU-markten is verder gestegen, vooral in technologiesectoren zoals machinebouw. Ook neemt de intra- industriehandel met de EU toe, hetgeen een grotere integratie van de Hongaarse economie met die van de EU suggereert. Duurzame productiestijgingen en matige stijgingen van de arbeidskosten per eenheid maken Hongaarse producten concurrerender. In 1997 steeg de productiviteit in de productiesector als geheel met 14,4 %, de arbeidskosten per eenheid met 6,3 %. In de machinebouw steeg de productiviteit met bijna 50 %, terwijl de arbeidskosten per eenheid met bijna 15 % daalden. Een groot deel van deze ontwikkelingen is te danken aan de verbeteringen die het verleden door investeringen van enkele multinationale bedrijven op het gebied van machinebouw en productie voor exportmarkten tot stand is gebracht. Het aandeel van deze industriesector in de totale uitvoer steeg van 37 % in 1996 tot 45 % in 1997. Meer in het algemeen hebben de directe investeringsstromen een leidende rol gespeeld bij de herstructurering van de economie en de integratie ervan in het wereldproductiestelsel. In 1997 waren bedrijven met buitenlandse deelname van meer dan 10 % goed voor 72 % van alle uitvoer en 71 % van alle invoer. De vorderingen op het gebied van herstructurering en concurrentievermogen vinden plaats in een groot deel van de economie, maar niet met de zeer hoge snelheid van de leidende sectoren. In bepaalde sectoren, zoals voedselverwerking, staal en textiel is de A1 herstructurering achtergebleven. Recente stijgingen van de binnenlandse verkoop van lokale bedrijven die investeringsgoederen en halffabrikaten produceren, suggereren dat lokaal export-georiënteerde buitenlandse ondernemingen hun productiemiddelen beginnen te kopen, in plaats van in het buitenland. Zo worden de voordelen van de directe buitenlandse investeringen over andere sectoren gespreid en wordt de lokaal gegenereerde toegevoegde waarde verhoogd. Met het oog op een algemenere herstructurering voeren de autoriteiten een beleid dat gericht is op een beter functioneren van de arbeidsmarkt, verbetering van de infrastructuren, bevordering van KMOs, ondersteuning van O&O (Onderzoek en Ontwikkeling) en van regionale ontwikkeling. De niet aan loon gerelateerde arbeidskosten in Hongarije blijven hoog, hetgeen het concurrentievermogen en de werkgelegenheid negatief beïnvloedt. Handhaving van de macro-economische voorwaarden die met succes de krachtige investeringsgroei hebben opgewekt blijft van cruciaal belang. Verdere fiscale consolidatie en vooral de hervorming van de openbare sector en de gezondheidszorg zijn nodig om deze kosten te verlagen. De macro-economische stabiliteit heeft een cruciale rol gespeeld bij het handhaven van de sterke investeringsgroei. Deze stabiliteit moet nog worden versterkt, waarbij geprofiteerd kan worden van de huidige positieve trend die de autoriteiten de mogelijkheid biedt een beleid te voeren van fiscale consolidatie en desinflatie, tegen een achtergrond van een solide groei. Hongarije heeft behoefte aan buitenlandse inkomsten om het steeds toenemende buitenlandse kapitaal te vergoeden, en het blijft afhankelijk van buitenlandse investeringen om het overgangsproces te financieren. Het fiscale beleid moet de beschikbaarheid van binnenlandse spaartegoeden vergroten om particuliere investeringen te financieren en om tegenwicht te bieden aan het effect van stijgende gezinsuitgaven op de balans van de lopende rekening. Hongarije zal op middellange termijn zeker in staat zijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktwerking binnen de Unie, indien althans het huidige voor de integratie van de handel en de herstructurering van het bedrijfsleven gunstige klimaat in stand wordt gehouden. De inspanningen gericht op het stimuleren van herstructurering in de op dat gebied achtergebleven sectoren moeten worden opgevoerd. Het macro- economisch beleid moet een duurzaam karakter blijven dragen en daarom beantwoorden aan de zich voortdurend ontwikkelende binnenlandse en buitenlandse voorwaarden. De fiscale consolidatie moet worden voortgezet en de blijvende tekorten op de rekeningen van het gezondheidssysteem wijzen op een urgente behoefte aan hervorming van het stelsel. 2. 4 Algemene beoordeling Hongarije kan worden beschouwd als een functionerende markteconomie. Het zal op middellange termijn zeker in staat zijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktwerking binnen de Unie, indien althans het huidige voor de integratie van de handel en de herstructurering van het bedrijfsleven gunstige klimaat in stand wordt gehouden. Sedert het Advies is verdere voortgang gemaakt op het gebied van de privatisering, de herstructurering en de hervorming van het pensioenstelsel. Het regelgevend kader werd versterkt, de macro-economische stabiliteit werd in stand gehouden en de economische groei is toegenomen. -ij Thans dient prioriteit te worden verleend aan een betere tenuitvoerlegging en handhaving van het wettelijk kader, vooral met betrekking tot de in het kader van een overheidsregeling functionerende ondernemingen en de financiële sector. De snel stijgende groei vormt een mogelijk - zij het niet onmiddellijk - gevaar voor de gezondheid van de buitenlandse rekeningen van Hongarije. Hij biedt tegelijkertijd de gelegenheid tot het krachtiger aanpakken van de inflatie en het consolideren van de fiscale rekeningen. De blijvende tekorten op de rekeningen van het gezondheidssysteem wijzen op een urgente behoefte aan hervorming van het stelsel. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te 3. komen In deze afdeling, die aansluit op het Advies van de Commissie van 1997, wordt nader ingegaan op de vraag in hoeverre Hongarije in staat zal zijn de verplichtingen van het lidmaatschap, met andere woorden het juridisch en institutioneel kader, (het zogeheten acquis) door middel waarvan de Unie haar doelstellingen verwezenlijkt, na te komen. In haar Advies van 1997 betreffende het verzoek van Hongarije om toetreding tot de Europese Unie kwam de Commissie tot de conclusie dat : "Indien Hongarije verdere vorderingen maakt bij de omzetting en de concrete toepassing, kan het land, met name wat de eengemaakte markt betreft, het acquis op middellange termijn overnemen. Bijzondere inspanningen zullen nodig zijn om het acquis in sectoren zoals milieu, douanecontrole en landbouw volledig toe te passen". De hiernavolgende tekst over de diverse onderwerpen is op dezelfde wijze gestructureerd als het Advies van 1997, met dit verschil dat de algemene omschrijvingen van elke sector werden weggelaten. In het verslag wordt daarentegen vooral aandacht besteed aan de vorderingen die sedert juli 1997 zijn gemaakt. Elk hoofdstuk bevat een analyse van de ontwikkelingen op het gebied van de regelgeving en van de vooruitgang die is geboekt bij de tenuitvoerlegging en de handhaving van de wetgeving. 3. 1 Interne markt zonder grenzen Zoals uiteengezet in het Advies is de interne markt van de Unie in artikel 7A van het Verdrag omschreven als "een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd". De interne markt, die een centrale rol speelt in het communautaire eenwordingsproces, is gebaseerd op een open markteconomie waarin de mededinging en de economische en sociale cohesie zich optimaal moeten kunnen ontwikkelen. De feitelijke tenuitvoerlegging en handhaving van deze vier vrijheden veronderstelt niet alleen de naleving van belangrijke beginselen zoals non-discriminatie of wederzijdse erkenning van nationale rechtsvoorschriften, maar ook de daadwerkelijke toepassing van gemeenschappelijke voorschriften, onder meer wat betreft de veiligheid, de bescherming van het milieu en de consument, en de mogelijkheid om daadwerkelijk compensatie te verkrijgen. Deze beginselen zijn ook van toepassing op bepaalde gemeenschappelijke regels, bijvoorbeeld op het gebied van de overheidsopdrachten, de intellectuele eigendom 1/ en de gegevensbescherming, die belangrijk zijn voor de totstandkoming van het algemene kader waarin een economie functioneert. Algemeen kader Hongarije heeft de basisbeginselen van het acquis op het gebied van de overheidsopdrachten reeds overgenomen en de vigerende wetgeving wordt op transparante wijze ten uitvoer gelegd. Het aantal gepubliceerde overheidsopdrachten is toegenomen en de totale waarde van de op onderhandelingen gebaseerde contracten is afgenomen. Verdere aanpassing aan het acquis is evenwel nog noodzakelijk, meer bepaald wat de voorschriften betreffende nutsbedrijven en ten aanzien van de clausules in verband met de lokale preferentie betreft. in Het vennootschapsrecht en de boekhoudkundige voorschriften zijn verder overeenstemming gebracht met het acquis communautaire, dank zij nieuwe wetgeving betreffende ondernemingen en de registratie daarvan. Enige aanpassingen zijn evenwel nog noodzakelijk wat de werkingssfeer van de bepalingen inzake nietigheid, de voorschriften betreffende groeperingen van ondernemingen en in verband met de openbaarmaking van fusies betreft. De wet betreffende filialen en handelsagentschappen van buitenlandse ondernemingen brengt de Hongaarse wetgeving in overeenstemming met de desbetreffende bepalingen van de Europa-overeenkomst en met het Verdrag inzake de toetreding van Hongarije tot de OESO. Deze wet maakt de vestiging van filialen van buitenlandse ondernemingen mogelijk met ingang van 1 januari 1998. Een nieuwe wet inzake de accountantscontrole en de Hongaarse kamer van auditors brengt de Hongaarse wetgeving in overeenstemming met de 8e accountantsrichtlijn van de EG, zowel wat de voorschriften in verband met de beroepskwalificaties als wat het lidmaatschap van de genoemde kamer betreft. Deze onlangs opgerichte Hongaarse kamer van auditors is bezig met het opstellen van een aantal opleidings- en bijscholingsprogramma's met het doel het huidige tekort aan geschoolde auditors weg te werken. Hongarije zal zich op dit gebied echter nog meer inspanningen moeten getroosten. Op het gebied van de industriële eigendom werd eveneens vooruitgang geboekt. De Hongaarse wet op de bescherming van handelsmerken en geografische aanduidingen is grotendeels in overeenstemming met het acquis. Hongarije heeft in oktober 1997 het Protocol in verband met de Overeenkomst van Madrid inzake de internationale registratie van handelsmerken ondertekend. In de sector van de auteursrechten is geen vooruitgang geboekt. Hongarije zal een inspanning moeten leveren op het gebied van de verhuur- en uitleenrechten, de beschermingsvoorwaarden (retroactieve bescherming van geluidsopnamen die voor 1974 openbaar zijn geworden) en de uitzendingen via kabel en satelliet. De toetreding van Hongarije tot Overeenkomst nr. 108 van de Raad van Europa in 1997 betekent dat de bepalingen betreffende gegevensbescherming naar behoren worden nageleefd, hoewel de harmonisatie met de voorschriften van de Gemeenschap nog niet voltooid is. 21 De vier vrijheden - Vrij verkeer van goederen De algemene beginselen van de nieuwe en globale aanpak zijn reeds aangenomen. De overname van de Europese geharmoniseerde normen is ver gevorderd in de sectoren reeds getransponeerd heeft. waarvoor Hongarije de "nieuwe aanpak"-richtlijnen Hongarije zal de transponering van de EU-normen echter moeten bespoedigen wil het de transponeringsratio van 80% bereiken die een voorwaarde is voor het volledige lidmaatschap van de Europese normalisatie-instanties (CEN, CENELEC). Met de aanwijzing van overeenstemmingsbeoordelingsorganen in de sectoren die onder de "nieuwe aanpak"-richtlijnen vallen, zijn eveneens vorderingen gemaakt. Hongarije heeft een aantal maatregelen genomen om zijn wetgeving betreffende het vrije verkeer en de veiligheid van industrieproducten in overeenstemming te brengen met het acquis communautaire. Er werd vooruitgang geboekt op de gebieden waarop de richtlijnen inzake laagspanningsapparatuur, speelgoed, machines, op gas werkende apparaten, en voorverpakkingen van toepassing zijn. constructiematcrialen weeginstrumcnten, niet-automatische De Hongaarse wetgeving betreffende motorvoertuigen werd in overeenstemming gebracht met het acquis op het gebied van de typegoedkeuring. Op het gebied van de chemicaliën, de textielproducten en het schoeisel werd eveneens vooruitgang geboekt. In 1999 zou een nieuwe wet betreffende farmaceutische producten voor geneeskundig gebruik in werking moeten treden. Deze wetgeving dient ter aanvulling van de wet inzake de wettelijke aansprakelijkheid voor farmaceutische producten die tekortkomingen vertonen. Het toepassingsgebied van de genoemde wet moet echter worden aangepast om deze volledig in overeenstemming te brengen met het acquis. Vrij verkeer van kapitaal Zoals uiteengezet in het Advies zijn ten aanzien van de liberalisatie van het kapitaalverkeer reeds aanzienlijke vorderingen gemaakt. Sedert medio 1997 heeft Hongarije nog andere liberalisatiemaatregelen genomen. De wet op de buitenlandse deviezen werd in januari 1998 gewijzigd. De resterende beperkingen ten aanzien van de kapitaalmarkttransacties op middellange en lange termijn werden opgeheven (behalve voor financiële kredieten aan ingezetenen van derde landen en bepaalde transacties in verband met collectieve investeringen). Ook op het gebied van de kapitaaltransacties op korte termijn werd enige vooruitgang geboekt. Op 15 mei 1998 werden de plafonds op de uitvoer zonder vergunning van buitenlandse en Hongaarse valuta verhoogd en daartoe gemachtigde, in Hongarije gevestigde deviezenbanken mogen thans rekeningen in buitenlandse valuta exploiteren. In januari 1998 werd een besluit genomen waarbij aan buitenlandse OESO-ondernemingen toestemming wordt verleend filialen te openen in Hongarije. De kapitaal- en geldmarkttransacties op korte termijn blijven evenwel aan beperkingen onderworpen. Zo gelden bijvoorbeeld restricties voor de uitgifte van en de handel in buitenlandse effecten op de binnenlandse geldmarkt evenals voor binnenlandse tv instrumenten op buitenlandse geldmarkten. De meeste ingezetenen zijn niet gemachtigd een depositorekening te openen in het buitenland. Bovendien zijn er nog beperkingen op de aankoop van onroerend goed in Hongarije door niet-ingezetenen, (geldt enkel voor landbouwgrond) en van onroerend goed in het buitenland door Hongaarse ingezetenen. Hongarije is voornemens, als volgende stap, de resterende beperkingen op kapitaalmarkttransacties en op de aankoop van onroerend goed in het buitenland door ingezetenen op te heffen. De bedoeling is dat uiterlijk in het jaar 2000 alle resterende beperkingen zijn afgeschaft. Vrij verkeer van diensten In de banksector werd de wet op de kredietinstellingen en de financiële ondernemingen gewijzigd ten einde financiële instellingen de mogelijkheid te geven filialen te openen en de voorwaarden te scheppen voor een wereldwijd banksysteem. De inspanningen inzake het tenuitvoerleggen van het real-time brutoverrekeningssysteem moeten worden voortgezet. De bepalingen van de richtlijn inzake kapitaaltoereikendheid, die de enige ontbrekende schakel was in het acquis op het gebied van het bankwezen, werden opgenomen in de bankwet die op 1 januari 1999 in werking treedt. Niettegenstaande deze vorderingen zijn voor een volledige harmonisatie van de wetgeving in de banksector toch nog enige technische aanpassingen vereist. De bepalingen betreffende het witwassen van geld zij nog niet geheel in overeenstemming met het acquis. Het feit dat nog steeds anonieme bankrekeningen bestaan, geeft reden tot bezorgdheid. Deze sector staat onder toezicht van de Hongaarse toezichthoudende autoriteit voor het bankwezen en de kapitaalmarkten, die nog voor de toetreding moet worden versterkt omdat dit orgaan na de volledige overname van het acquis veel grotere bevoegdheden zal hebben. Wat de sector van de effectenhandel betreft, zij opgemerkt dat buitenlandse ondernemingen sedert 1 januari 1998 filialen kunnen vestigen in Hongarije. De gewijzigde wet op de verkoop van effecten, de dienstverlening op het gebied van investeringen en het beurswezen garandeert thans billijke voorwaarden voor de vestiging van filialen van buitenlandse krediet- en investeringsinstellingen. De bepalingen van de richtlijn inzake kapitaaltoereikendheid zijn met ingang van 1 januari 1999 van toepassing op de investeringsmaatschappijen. Sommige bepalingen van de richtlijn inzake investeringsdiensten, die kredietinstellingen de mogelijkheid geeft een volledig assortiment van investeringsdiensten aan te bieden, zullen op dat ogenblik van toepassing zijn. De richtlijnen betreffende de levensverzekeringen en de andere verzekeringen zijn reeds 1998 kunnen buitenlandse 1 grotendeels geïmplementeerd. Sedert verzekeringsmaatschappijen in Hongarije bijkantoren openen volgens het beginsel van de nationale behandeling. januari Il In 1997 werd een aantal belangrijke elementen van de verslagleggings- en comptabiliteitsverplichtingen van verzekeringsmaatschappijen goedgekeurd. De sector van de verzekeringscomptabiliteit is evenwel nog niet geheel geharmoniseerd. Vrij verkeer van personen (a) Vrij verkeer van personen, vrijheid van vestiging en wederzijdse erkenning van diploma's en kwalificaties Wat de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties en diploma's betreft, voldoet Hongarije grotendeels aan het acquis, hoewel nog enige aanpassingen noodzakelijk zijn. Voor de meeste beroepen bestaan institutionele structuren (zoals beroepsverenigingen), die echter versterkt moeten worden. De formele en feitelijke implementatie van het acquis in het algemeen, en in het bijzonder op het gebied van de architectuur, is zeer bevredigend. De wet inzake de architecten heeft een verdere aanpassing aan de algemeen systeem"-richtlijnen mogelijk gemaakt. In maart 1998 werd het Hongaarse equivalentie- en informatiecentrum, dat bevoegd is voor de erkenning van diploma's, tot onafhankelijk centraal orgaan uitgeroepen. Met het oog op de tenuitvoerlegging van de relevante bepalingen van de Europa overeenkomst inzake de vrijheid van vestiging en ter nakoming van internationale verplichtingen werd in 1997 een nieuwe wet op de filialen en handelsagentschappen van in het buitenland geregistreerde ondernemingen goedgekeurd. (b) Opheffing van de personencontroles aan de binnengrenzen Op dit gebied hebben zich geen bijzondere ontwikkelingen voorgedaan. Mededinging Zoals vermeld in het Advies voldoet Hongarije grotendeels aan de anti-kartelbepalingen. Inmiddels werden nationale voorschriften in verband met de generieke vrijstellingen goedgekeurd voor het verzekeringswezen, de alleen verkoopovereenkomsten en de overeenkomsten inzake de distributie en het onderhoud van motorvoertuigen (januari 1998). Door deze vrijstellingen worden de belangrijkste beginselen van het acquis op dit gebied in de Hongaarse wetgeving getransponeerd. en franchising overeenkomsten (april 1997), de alleendistributie- De Minister van Financiën werd na de wijziging van het besluit inzake de openbare financiën einde 1997 opdracht gegeven de voorschriften betreffende staatssteun in overeenstemming te brengen met het acquis. Op dit ogenblik wordt de staatssteun door de terzake bevoegde monitoring-auioriteit gecontroleerd in het kader van een interministeriële coördinatieprocedure. Deze hervorming geeft. de monitoring-autoriteit evenwel geen volledige toegang tot alle relevante informatie om de voorgestelde staatssteun te kunnen hoordelen en bovendien werden niet alle fondsen en schema's in overeenstemming gebracht met de regeling inzake staatssteun. Voorts werd onvoldoende aandacht besteed aan de totstandbrenging van een insitutioneel kader. Op dit gebied zijn derhalve nog hervormingen noodzakelijk. Hongarije heeft een gecentraliseerd monitoring- en gegevens verwerkingssysteem voor de steunverlening opgezet. Het Jaarlijkse Verslag inzake de door Hongarije in de periode M 1995-1996 toegekende staatssteun werd in mei 1998 overeenkomstig artikel 62/4(b) van de Europa-overeenkomst aan de Commissie voorgelegd. Het rapport is wat methodologie en presentatie betreft grotendeels in overeenstemming met het verslag van de Commissie betreffende staatssteun in de Europese Unie. Hongarije heeft met ingang van 1 januari 1998 de exportgerelateerde belastingconcessies afgeschaft die door de Commissie als uitvoersubsidies werden aangemerkt. In juni 1998 kwam het Constitutionele Hof in een arrest tot de conclusie dat drie bepalingen van de Hongaarse wet ter implementatie van het besluit van de Associatieraad inzake de tenuitvoerlegging van de bepalingen van de Europa-overeenkomst betreffende mededingingsvoorschriften voor ondernemingen ongrondwettelijk waren. Deze uitspraak krijgt evenwel pas rechtskracht vanaf 31 december 1999. Conclusie Hongarije heeft maatregelen genomen om aan de prioriteiten op korte termijn van het toetredingspartnerschap te voldoen, met name wat de verdere aanpassing van het vennootschapsrecht en de harmonisatie op het gebied van de certificering betreft. Op het gebied van de standaardisatie, de auteursrechten, de overheidsopdrachten en het vennootschapsrecht dienen echter nog vorderingen te worden gemaakt opdat de Hongaarse wetgeving aan de voorschriften van de Europa-overeenkomst en aan de prioriteiten op korte termijn van het toetredingspartnerschap zou voldoen. Tevens dient de institutionele structuur te worden versterkt teneinde een probleemloze implementatie van de wetgeving op het gebied van het vrije verkeer van goederen en de standaardisering te garanderen. Wat het vrije verkeer van diensten betreft, dient nog voortgang te worden gemaakt met de liberalisatie van de dienstensector en het versterken van de bevoegdheden van de toezichthoudende autoriteiten. Met de aanpassing aan de anti-kartelwetgeving zijn vorderingen gemaakt. De gevolgen van de recente uitspraak van het Constitutionele Hof dienen ten spoedigste te worden onderzocht teneinde de correcte toepassing van de desbetreffende bepalingen van de Europa-overeenkomst te waarborgen. Wat de toekenning van staatssteun betreft, dient volledige transparantie te worden nagestreefd, met als uiteindelijk doel een volledig en bijgewerkt overzicht van alle staatssteun. De wettelijke voorschriften voor de toekenning van staatssteun dienen verder in overeenstemming te worden gebracht met het gemeenschapsrecht. Tenslotte dient de autoriteit die toezicht houdt op de staatssteun over voldoende bevoegdheden te beschikken om de bestaande en toekomstige steunmaatregelen op systematische grondslag te kunnen controleren. Voor de fondsen en de staatssteunregelingen dienen uitvoeringsbepalingen te worden vastgesteld die verenigbaar zijn met het acquis en er dient te worden gezorgd voor de nodige institutionele voorzieningen op dit gebied. 2S 3. 2 Innovatie Informatiemaatschappij Hongarije is vertegenwoordigd in het gemengd comité op hoog niveau voor de informatiemaatschappij en steunt op actieve wijze de ontwikkeling van de informatiemaatschappij. De telecommunicatie-infrastructuur dient te worden verbeterd opdat Hongarije de mogelijkheden van de informatiemaatschappij tenvolle kan benutten. Een in 1997 opgezet programma, genaamd "intelligente steden/regio's", heeft ten doel de informatie infrastructuur in de grote steden en gebieden te verbeteren. Onderwijs, opleiding en jeugdzaken Hongarije neemt sedert september 1997 deel aan communautaire programma's als Socrates, Leonardo da Vinci en Jeugd voor Europa. Tot nog toe hebben meer dan 14. 000 studenten aan deze programma's deelgenomen. Het beroepsonderwijs in Hongarije werd geleidelijk in overeenstemming gebracht met de systemen en doelstellingen van de EU. De geslaagde deelname van Hongarije aan het Leonardo da Vinci-pro gramma toont aan dat de belangrijkste voorwaarden voor een goed beheer van de beroepsopleiding vervuld zijn. Sedert juli 1997 hebben op het gebied van de wetgeving geen belangrijke ontwikkelingen plaatsgevonden. Institutioneel ressorteert de beroepsopleiding thans onder het ministerie van Onderwijs omdat men van mening is dat dit een betere coördinatie van het onderwijsbeleid en een rationeler gebruik van de beschikbare materiële en menselijke hulpmiddelen mogelijk maakt. Diverse initiatieven werden ontplooid om de Europese dimensie in het onderwijs te versterken. Begin 1998 werden in de Hongaarse instellingen voor hoger onderwijs twaalf centra voor Europese studies opgericht met het doel de ontwikkeling van deze studies te bevorderen. Wat de wederzijdse erkenning van de beroepskwalificaties en diploma's betreft, voldoet Hongarije over het algemeen aan het acquis. Onderzoek en technologische ontwikkeling Hongarije heeft in november 1997 verzocht om de opening van onderhandelingen over de volledige deelname van het land aan het vijfde kaderprogramma. Ter voorbereiding van deze onderhandelingen hebben reeds drie ronden van verkennend overleg plaatsgevonden. innoverende activiteiten komen voor belastingvermindering In het nationale programma voor de aanvaarding van het acquis is het wetenschappelijk onderzoek als prioriteit aangemerkt. Activiteiten op het gebied van onderzoek en ontwikkeling en in aanmerking. Op 16 maart 1998 is een nieuwe wet in verband met investeringen in risicokapitaal, ondernemingen met risicokapitaal en risicodragende kapitaalfondsen in werking getreden die risicodragende investeringen in hoogtechnologische ondernemingen aanmoedigt. Teneinde het onderzoek en de ontwikkeling doeltreffender te maken, wordt momenteel een aantal instellingen voor wetenschappelijk onderzoek geherstructureerd en samengevoegd. 7£ Telecommunicatie Met de harmonisatie van de voorschriften op het gebied van de telecommunicatie werden aanzienlijke vorderingen gemaakt. De liberalisatie kan echter enkel vrucht afwerpen indien naar behoren toezicht wordt gehouden op de eerlijke mededinging op de telecommunicatiemarkt. Hongarije is in oktober 1997 partij geworden bij de WTO- overeenkomst inzake telecommunicatiediensten en heeft zodoende de toegang tot zijn telecommunicatiemarkt verbeterd, hoewel tot 31 december 2002 een monopolie voor lange- afstandsgesprekken wordt gehandhaafd en voor lokale gesprekken nog eenjaar langer. Het doel dat de overheid zich heeft gesteld om deze diensten tegen het einde van het jaar 2000 tegen kostprijsgeoriënteerde tarieven aan te bieden, lijkt realistisch. Zowel het ministerie van Vervoer, Communicatie en Waterbeheer als de Nationale Communicatie-autoriteit spelen hierbij een belangrijke rol, waarover evenwel nog geen volledige duidelijkheid bestaat. Bovendien is er twijfel omtrent de onafhankelijkheid en de doeltreffendheid van de communicatie-autoriteiten. Hongarije heeft aanzienlijke vorderingen gemaakt met de liberalisatie van de telecommunicatiesector. De nog te nemen harmonisatiemaatregelen omvatten ondermeer het opzetten van een vergunning- en octrooistelsel, de invoering van niet-dicriminatoire, in het bijzonder, proportionele en transparante een kostengeoriënteerde kostprijsadministratie. interconnectievoorwaarden en, van op interconnectietarieven transparante basis In de sector van de posterijen werden nieuwe maximumtarieven voor postdiensten vastgesteld, hoewel nog andere maatregelen noodzakelijk zijn om de geleidelijke liberalisatie van de markt en een wereldwijde postdienst overeenkomstig de EU- richtlijnen te waarborgen. Audiovisuele sector Met betrekking tot de richtlijn inzake televisie zonder grenzen heeft Hongarije vooruitgang geboekt in het bijzonder door het aannemen van de wet ter uitvoering van de overeenkomst van de Raad van Europa inzake grensoverschrijdende televisie in oktober 1998. De effectieve uitvoering en toepassing van de bepalingen van de overeenkomst, met name t. a. v. satellietuitzendingen, vergt aandacht. Een openstaande kwestie is de aanpassing van telecommunicatievergunning aan de bepalingen van de overeenkomst. Conclusie Hongarije is continu aandacht blijven besteden aan de informatiemaatschappij, onderwijs en opleiding, onderzoek en technologische ontwikkeling. Er dient nog vooruitgang te worden geboekt op het gebied van de liberalisatie in de telecommunicatiesector en met betrekking tot het toezicht op de concurrentie. Hongarije heeft verzocht om een overgangsperiode tot en met 31. 12. 2002 voor de volledige liberalisatie van de openbare netwerken voor spraaktelefonie. Hongarije dient zijn inspanningen met betrekking tot de harmonisatie met het acquis op audiovisueel gebied op te voeren. 3. 3 Economische en fiscale aspecten Economische en monetaire unie i\ Hongarije heeft weinig vorderingen gemaakt met de voorbereiding van zijn deelname aan de economische en monetaire unie. Sedert medio 1997 maakt de nationale bank van Hongarije (NBH) gebruik van een systeem van kruipende spilkoersen als een van de belangrijkste instrumenten voor het terugdringen van de inflatie. De NBH heeft het tempo van de correcties verder verlaagd, doch heeft de bandbreedte ongewijzigd gehandhaafd. De Forint kwam in augustus, in de nasleep van de wereldwijde financiële crisis, onder druk te staan, waardoor de NBH voor het eerst sedert de invoering van de kruipende spilkoers in 1995 genoodzaakt was te interveniëren en de rentevoeten te verhogen. Wat de wetgeving in verband met de centrale banken betreft, zullen de Hongaarse autoriteiten verplicht zijn de resterende rechtsvoorschriften inzake de onafhankelijkheid van de NBH in te voeren. In tegenstelling tot hetgeen bij eerdere algemene verkiezingen gebeurd is, werd de goeverneur van de NBH na de verkiezingen van mei 1998 niet vervangen. Belastingen Sedert 1997 heeft Hongarije zijn BTW-wetgeving verder in overeenstemming gebracht met het acquis. De meest recente wijzigingen in de Hongaarse BTW-wetgeving houden verband met de invoering van een tarief voor tweedehands goederen en kunstvoorwerpen en een verleggingsregeling. Sedert januari 1998 zijn de tropische vruchten (waaronder sinaasappelen) aan het verlaagde recht van 12% in plaats van aan het standaardrecht van 25% onderworpen, waardoor de discriminatie ten aanzien van deze vruchten wordt weggenomen. De accijnswet, die in januari 1998 in werking is getreden, beoogt een oplossing te geven aan de problemen in verband met de binnenlandse accijnsregeling en het stelsel van belastingentrepots, de procedure voor de opschorting van belastingen in combinatie met het administratief geleidedocument en het certificaat ten bewijze dat de accijnzen werden betaald. Deze wet is, behoudens enige minder belangrijke discrepanties, grotendeels in overeenstemming met het systeem dat in de Gemeenschap van toepassing is. Met deze maatregelen en met de overname van de communautaire voorschriften betreffende sigaretten en tabak en de structuren en tarieven voor alcohol en minerale oliën beoogt Hongarije een oplossing te geven aan de problemen die in het Advies aan de orde werden gesteld. Het belangrijkste nog resterende probleem houdt verband met de afwijkende rechten voor in het binnenland vervaardigde en ingevoerde spiritualiën. Wat, in het bijzonder, de directe belastingen en de vennootschapsbelasting betreft, werd een nieuwe wet inzake de vestiging van filialen en handelsagentschappen van buitenlandse ondernemingen goedgekeurd waarin de communautaire bepalingen in verband met de belastingheffing van moedermaatschappijen en filialen ten dele zijn getransponeerd. Hongarije zal zich nog inspanningen moeten getroosten op het gebied van de indirecte belastingen op het bijeenbrengen van kapitaal en het verlenen van wederzijdse bijstand op het gebied van de directe belastingen. Voor een aantal problemen, zoals de gevolgen van de wet op de buitenlandse investeringen voor de vrijheid van dienstverlening, dient nog een oplossing te worden gevonden. V De algemene efficiëntie van de belastinginvordering is in 1997 verbeterd, waardoor de belastingontvangsten zijn toegenomen. Conclusie Hongarije heeft vorig jaar verder vooruitgang geboekt op het gebied van de belastingen. Hoewel de Hongaarse autoriteiten de grondslagen hebben gelegd van een accijnsstructuur die in overeenstemming is met het acquis, zal het land zich toch nog meer inspanningen moeten getroosten, in het bijzonder wat de BTW betreft (toepassingsgebied van het verlaagde BTW-tarief, bijzondere regeling voor landbouwers, voorbereiding van de BTW-overgangsregeling van de Gemeenschap). Voorts dienen de administratieve structuren en de regelingen voor de administratieve samenwerking en de wederzijdse bijstand te worden verbeterd. Statistiek De Hongaarse wetgeving voldoet, behoudens enige uitzonderingen, aan de huidige normen van de Europese Unie. De betrekkingen tussen het bureau voor de statistiek van Hongarije en andere ministeries of instellingen die statistische of administratieve gegevens verzamelen, zijn aanmerkelijk verbeterd, hoewel de coördinerende functie van het bureau voor de statistiek in Hongarije voor verbetering vatbaar is. De professionele onafhankelijkheid van de statistische eenheden van de agentschappen die deel uitmaken van het Bureau voor de Statistiek dient nader te worden omschreven en dit geldt ook voor in verband met de datatransmissie naar het buitenland en de de bepalingen vertrouwelijkheid. Bovendien zijn er problemen met de regionale en geografische statistieken, bepaalde bedrijfsstatistieken, bijvoorbeeld betreffende het toerisme, en de reikwijdte van de statistieken van de buitenlandse handel en de methoden die worden gebruikt om deze statistieken op te stellen. De macro-economische statistieken zijn goed. De statistieken inzake de openbare financiën en, in het bijzonder, de schulden en tekorten zijn evenwel voor verbetering vatbaar. Op het gebied van de landbouwstatistiek zal Hongarije zich grote inspanningen moeten getroosten. 3. 4 Sectorieel beleid Industrie Het Hongaarse industriebeleid beoogt de grondslagen te leggen voor een betere concurrentiepositie van de industrie, de industriële modernisering en een verbeterde regelgeving. Deze horizontale benadering, die sedert 1995 geleidelijk wordt ingevoerd, ter bevordering van de buitenlandse directe omvat stimulerende maatregelen investeringen en de uitvoer, de investeringen (door middel van ondermeer het programma betreffende industrieterreinen), kleine ondernemingen (door middel van bijvoorbeeld het programma voor leveranciersnetwerken), de kwaliteit, de integratie van milieu-elementen in en informatietechnologie. investeringsprojecten ontwikkeling onderzoek steun voor en en Het Hongaarse industriebeleid is tot in bijzonderheden omschreven in een document van 1996 getiteld Strategie voor het industrieel beleid. Dit document werd voortdurend Vf bijgewerkt en in de eerste helft van 1998 werd een herzien document, het zogenaamde actieprogramma voor het industriebeleid opgesteld. De beginselen en de algemene benadering van het Hongaarse industriebeleid, zijn grotendeels verenigbaar met die van de Gemeenschap. Sedert vorig jaar is de productie met meer dan 11% en de productiviteit met 10% gestegen. Bovendien is het aandeel van de technisch geavanceerde producten in de totale productie toegenomen en is de kwaliteit van de producten verbeterd. De uitvoer is gestegen in alle sectoren van de industrie, met uitzondering van de energiesector. Deze positieve resultaten lijken erop te wijzen dat het industriebeleid van de overheid bijdraagt aan de totstandkoming van een marktgeoriënteerd ondernemingsklimaat. De herstructurering en de privatisering in een aantal belangrijke takken van industrie, zoals de chemische sector, de constructiesector en de farmaceutische sector, zijn vrijwel voltooid. Niettemin zijn nog verdere herstructureringen noodzakelijk, bijvoorbeeld in de staalsector. Sedert 1990 loopt de staalproductie in snel tempo terug. Tijdens dit herstructureringsproces ontvangt deze industrie overheidssteun. De herstructurering is echter nog niet voltooid en Hongarije heeft om die reden gevraagd deze sector vijfjaar langer subsidies te mogen verlenen. De Commissie zal deze aanvraag onderzoeken zodra zij de individuele herstructureringsprogramma's voor elk staalbedrijf heeft ontvangen. tak van Conclusie De Hongaarse industrie blijft haar concurrentievermogen opvoeren door samenwerking inbegrip van buitenlandse, met de communautaire investeringen standaardisatie- en conformiteitsbeoordelingssysteem. Een verdere opvoering van het concurrentievermogen zou in de hand moeten worden gewerkt door een herstructurering van de staalsector toepassing van het communautair industrie, aanzienlijke, met en de Landbouw Situatie in de landbouw Hoewel het aandeel van de landbouw in de economie in haar geheel de voorbije jaren is afgenomen, vertegenwoordigt deze sector toch nog 6,6% van het BBP en geeft hij werkgelegenheid aan 8% van de actieve bevolking. landbouwgrond De hoeveelheid is vrij stabiel. De belangrijkste producten zijn graangewassen, die 60% van de landbouwgrond in beslag nemen. De huidige regering overweegt evenwel het aandeel van de graangewassen in de landbouwproductie met ongeveer 10% te verminderen teneinde de overproductie terug te dringen. De veeteeltsector kende ook in 1997 een teruggang. In combinatie met een bescheiden groei van de gewasopbrengst leidde dit tot een daling van het brutolandbouwproduct met 0,6% ten opzichte van 1996. Volgens de eerste ramingen gaf het jaar 1997 geen groei te zien. De voltooiing van de massale privatisering in 1997 heeft de landbouwstructuur niet ingrijpend gewijzigd en de grote landbouwbedrijven spelen nog steeds een belangrijke 1o rol. Naast de traditionele zeer kleine bedrijven ontstaat nu ook een nieuwe onafhankelijke groep van middelgrote landbouwbedrijven. In 1997 beliep de totale uitvoer van landbouwproducten 2,5 miljard ecu en de invoer 959 miljoen ecu. De landbouwbalans vertoont derhalve een positief resultaat van 1,5 miljard ecu, terwijl het algemene tekort op de handelsbalans 1,8 miljard ecu bedraagt. De recente ontwikkelingen in Rusland zouden echter verandering kunnen brengen in deze situatie, aangezien Hongarije in 1996 20% en in 1997 ongeveer 18% van de productie van zijn agro-voedingssector naar Rusland uitvoerde. Hoewel de cijfers vanjaar tot jaar variëren (1997 vertoonde een teruggang ten opzichte van 1996) had Hongarije in de agro-voedingssector nog steeds een aanzienlijk overschot, namelijk 509 miljoen ecu, op zijn handelsbalans met de EU. Landbouwbeleid In maart 1997 heeft de Hongaarse regering de basisbeginselen van het nationaal landbouwprogramma goedgekeurd. Dit leidde in 1998 tot een verschuiving in de landbouwuitgaven, namelijk van begrotingssteun (verminderd van 42% tot 35% van de totale landbouwuitgaven) naar directe subsidies (toename van 21% tot 27%). De marktondersteuning geschiedt in hoofdzaak de vorm van exportrestituties en, voor een beperkt aantal producten, directe prijssteun. De directe subsidies bestaan in rentesubsidies en compensaties voor arme landbouwgronden. In 1998 werd een nieuwe subsidie ter bevordering van de werkgelegenheid in de landbouw ingesteld. Er werden structurele beleidsinstrumenten voor de landbouw ontwikkeld en het landbouwmilieubeleid krijgt langzaam vorm (in 1997 werd het besluit van 1995 inzake de bescherming van het milieu ten uitvoer gelegd). Er is echter nog geen volledig concept-plattelandsbeleid ter begeleiding van deze veranderingen in de landbouw. Medio 1997 heeft Hongarije met zijn WTO partners een akkoord bereikt over het probleem van de exportsubsidies en tot 2002 ontheffing van zijn uitvoerverbintenissen verkregen. Voor deze verbintenissen ten aanzien van de uitvoersubsidies is 1995 als basisjaar genomen. Exportsubsidies mogen worden toegekend binnen de grenzen en overeenkomstig de bepalingen van het ontheffingsbesluit. Hongarije levert nog steeds inspanningen om zijn wetgeving in overeenstemming te brengen met het acquis. De Hongaarse regering heeft diverse maatregelen genomen, bijvoorbeeld in de vorm van een wet op de bescherming en de behandeling van dieren, betreffende genetisch gewijzigde organismen en inzake het eigendomsrecht, die in 1999 in werking treden Hongarije beschikt thans over een vee-identificatiesysteem dat verenigbaar is met de EU- voorschriften. Met de inspectie van de grensposten waar diergeneeskundige controles kunnen plaatsvinden en met het beoordelen van de noodzaak van aanvullende maatregelen zijn reeds aanzienlijke vorderingen gemaakt. levensmiddelensector hebben hun in de De geprivatiseerde ondernemingen concurrentiepositie verbeterd dank zij aanzienlijke investeringen ter verbetering van het ?< technisch management en de organisatorische efficiëntie. Bepaalde sectoren, vooral de distributie van landbouwproducten en de primaire verwerking van producten van de veehouderij, zijn echter minder concurrerend. Daar komt nog bij dat, hoewel de grootste levensmiddelenfabricanten de communautaire normen voor de diergeneeskundige sector reeds toepassen, in de meeste bedrijven nog de nodige aanpassingen dienen plaats te vinden. Hongarije heeft verdere vorderingen gemaakt op het gebied van de kwaliteitscontrole. Een nieuwe wet betreffende wijngaarden en wijnproductie legt de grondslag voor de organisatie van deze sector en er werden voorzieningen getroffen voor de oprichting van een nationaal instituut voor het vaststellen van de wijnbenamingen en een nationaal instituut voor kwaliteitscontrole in de landbouw. Wat de erkenning door Hongarije van de EU-normen op dit gebied betreft, werd evenwel geen vooruitgang geboekt. Bij de invoer van wijn uit de Gemeenschap zijn nog steeds ingewikkelde en kostbare procedures van toepassing (kwaliteits- en gezondheidscertificaten). Conclusie Hoewel de stand van zaken in verband met de aanpassing aan het acquis in het algemeen bevredigend is, dient nog aanzienlijke vooruitgang te worden geboekt. Visserij De in 1997 goedgekeurde wet op de visserij en de visserij-activiteiten vormt de rechtsgrondslag voor deze sector. Er dienen echter nog institutionele structuren en toezichthoudende organen, in het bijzonder voor het toezicht op de invoer, te worden opgericht en er moet een regeling worden uitgewerkt voor het verstrekken van statistische gegevens inzake de binnenvisserij. Energie De positieve ontwikkelingen wat betreft de aanvaarding van bepaalde beginselen in verband met de binnenlandse energiemarkt en de mededingingsvoorwaarden, waarvan reeds sprake is in het Advies werden gecontinueerd. De energieprijzen, die zich bijna op marktniveau bevinden, zijn verder verhoogd. De olievoorraden bevinden zich thans vrijwel op het niveau van de door de EU voorgeschreven voorraad die overeenkomt met 90 dagen verbruik, hoewel de wetgeving terzake op een aantal punten verder in overeenstemming moet worden gebracht met het acquis. Teneinde de efficiëntie van het energieverbruik te verbeteren, werd in oktober 1997 het energie-milieucentrum opgericht en werd de oprichting van regionale energiecentra voorbereid. Voorts werd vooruitgang geboekt bij de aanpassing van de etiketteringsrichtlijnen (acquis inzake de etikettering van koelkasten, diepvriezers en combinaties daarvan), hoewel deze werkzaamheden nog niet voltooid zijn. De energienetwerken worden verder ontwikkeld. 12_ In de sector van de vaste brandstoffen in voorbereiding. De uraniumproductie werd in het najaar van 1997 beëindigd. De staatssteun in beide sectoren dient zorgvuldig aan het acquis terzake te worden getoetst. is een nieuw overheidsprogramma Het moderniseringsprogramma voor de Paks kerncentrale wordt ten uitvoer gelegd. In het kader van het energieprogramma-2010 werd een overheidsopdracht uitgeschreven om de electriciteitsproductie te verhogen en het gebruik van kernenergie wordt daarbij niet uitgesloten. De wet op de kernenergie is in juli 1997 in werking getreden. De Hongaarse autoriteit voor atoomenergie werd opgericht als een orgaan dat onafhankelijk is van de Hongaarse commissie voor atoomenergie (onder toezicht van het ministerie), hoewel tussen beide instanties bepaalde verbanden bestaan. Het centrale financieringsfonds voor kernenergie, dat in januari 1998 in werking is getreden, is bestemd voor de opwerking van afgewerkte splijtstof en het buiten werking stellen van centrales en wordt gefinancierd uit een heffing op de energieprijzen. Bij de Paks centrale is een inrichting voor de droge opslag van afgewerkte splijtstof (50 jaar) in aanbouw, hoewel de overeenkomst voor de overdracht van afgewerkte splijtstof naar Rusland nog van kracht is (wordt evenwel niet toegepast). Naar eventuele lokaties voor de definitieve opslag in Hongarije wordt onderzoek gedaan. De centrale van Paks zoekt, in een streven naar diversificatie, naar alternatieve bronnen voor de bevoorrading met splijtstof, een benadering die past in het beleid van diversificatie van de Europese Unie. Conclusie Er dienen nog vorderingen te worden gemaakt wat de aanpassing van de monopolies, de toegang tot de netwerken en de energieprijzen betreft. Voorts dient aandacht te worden besteed aan de rol van de overheid in de sectoren van de vaste brandstoffen en het uranium en aan de ontwikkeling van een efficiënte energievoorziening en kwaliteitsnormen voor brandstoffen. Het probleem van de nucleaire veiligheidsnormen dient op passende wijze te worden benaderd, bijvoorbeeld in het kader van het moderniseringsprogramma, teneinde de kerncentrale op het vereiste veiligheidsniveau te brengen. Er moet gezocht worden naar oplossingen op langere termijn voor de nucleaire afvalstoffen en de onafhankelijkheid van de nucleaire veiligheidsautoriteit moet gewaarborgd worden. Vervoer Hongarije is doorgegaan met het nemen van maatregelen om zijn voorschriften terzake geleidelijk aan het acquis aan te passen. In de sector van het wegvervoer werd nieuwe wetgeving goedgekeurd inzake de technische controle van motorvoertuigen, de vereisten waaraan rijbewijzen moeten voldoen, de opleiding van chauffeurs en de voorwaarden voor de toegang tot het beroep van ondernemer in het binnenlandse wegvervoer. De wetgeving inzake rijbewijzen, die ten uitvoer werd gelegd door middel van een beschikking betreffende het politietoezich op het wegvervoer, voldoet echter niet geheel aan de communautaire voorschriften. In de sector van het vervoer over de binnenwateren en over zee, werd in 1998 een nieuwe wet betreffende het vervoer over water goedgekeurd. *>\ In de sector van het zeevervoer heeft Hongarije reeds de MARPOL (internationaal verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen) en SOLAS (internationaal verdrag voor de beveiliging van mensenlevens op zee) verdragen goedgekeurd en het internationale STCW-verdrag (betreffende normen voor zeevarenden inzake opleiding, diplomering en wachtdienst) voor zeevarenden ondertekend en voldoet zodoende aan het acquis. Bovendien past Hongarije het acquis betreffende het loodsen van schepen op zee toe. De voorschriften betreffende het vervoer van gevaarlijke goederen over de weg en per spoor werden in overeenstemming gebracht met de desbetreffende internationale en communautaire wetgeving. In de sector van het luchtvervoer werden vorderingen gemaakt op het gebied van de geluidshinder in de omgeving van luchthavens en het beperken van de geluidsemissies van subsonische vliegtuigen. Wat de ontwikkeling van de vervoersinfrastructuur en de financieringsproblematiek betreft, neemt Hongarije actief deel aan het TINA (Transport Infrastructure Needs Assessment)-initiatief. Er lopen projecten voor weg- en spoorwegverbindingen en een aantal grote projecten in verband met de bouw van autosnelwegen (waarvan sommige door de particuliere sector gefinancierd worden) zoals de M5 (zuidverbinding) en de M3 (oostverbinding) werd in deze periode uitgevoerd. Conclusie Hongarije heeft nog meer belangrijke maatregelen genomen voor de aanpassing van zijn rechtsvoorschriften en institutionele bepalingen. In de toekomst dienen de inspanningen gericht te zijn op een grotere harmonisatie van de technische voorschriften voor wegvoertuigen, de veiligheid van het wegverkeer, de toegankelijkheid van de binnenlandse markt voor wegvervoer, het ontwikkelen van de binnenvaartinfrastructuur en de harmonisatie van de wetgeving inzake de burgerluchtvaart (vooral de veiligheidsaspecten daarvan), het vervoer per spoor (toegang tot het spoorwegnet) en het gecombineerd vervoer. Midden- en kleinbedrijf Het binnenlands beleid op het gebied van het MKB is grotendeels in overeenstemming met dat van de Gemeenschap en Hongarije neemt verdere maatregelen om zijn beleid op dit gebied te vervolledigen. Vanaf 1998 neemt Hongarije deel aan het derde meerjarenprogramma van de EU voor het MKB (1997-2000) en draagt dit land bij in de financiering van de EU-fondsen. 3. 5 Economische en sociale cohesie Werkgelegenheid en Sociale Zaken Aan het een werkloosheidspercentage van 9,1%. Er zijn meer en meer aanwijzingen dat er sprake is van 1998 had Hongarije einde van het eerste halfjaar 3>h van aanzienlijke werkloosheid op lange termijn en de werkloosheid onder minderheden is bijzonder sterk toegenomen. De regionale verschillen zijn aanzienlijk. Voorts zal gezorgd tussen het ministerie van moeten worden voor een doeltreffende coördinatie Economische Zaken, het ministerie van Sociale Zaken en Gezinsbeleid en het ministerie van Volksgezondheid en Onderwijs (vooral wat de beroepsopleiding betreft) die onlangs het onderwerp werkgelegenheid van het voormalige ministerie van Arbeid en Socale Zaken hebben overgenomen. Er werd een aantal wetten goedgekeurd die ten doel hebben de Hongaarse wetgeving op het gebied van het arbeidsrecht, de gelijke kansen en de gezondheid en de veiligheid meer in overeenstemming te brengen met het acquis. Twee in het Advies van de Commissie aan de orde gestelde problemen werden opgelost door middel van wijzigingen in de wetgeving van 1992 inzake de arbeidsvoorschriften en het ambtelijk apparaat : bescherming van de rechten van werknemers bij overdracht van ondernemingen en bij collectief ontslag. De Hongaarse autoriteiten hebben evenwel geen bijzonderheden verstrekt over de maatregelen die zij zullen nemen om het resterende gedeelte van het acquis op het gebied van de arbeidswetgeving te transponeren. De gelijke behandeling van mannen en vrouwen op het gebied van de sociale zekerheid wordt gewaarborgd door de tenuitvoerlegging van een aantal bepalingen in verband met de openbare en particuliere pensioenfondsen en de nationale ziektekostenverzekering. De nationale wetgeving inzake de sociale zekerheidsfondsen, de particuliere pensioenfondsen en de particuliere fondsen werd overeenkomstig de beginselen van de Europese Unie tot de migrerende werknemers en hun gezinnen uitgebreid. Hongarije neemt vanaf 1998 deel aan de vier beschikbare communautaire programma's op het gebied van de volksgezondheid evenals aan het vierde communautaire actieprogramma inzake gelijke kansen voor mannen én vrouwen. Conclusie Hoewel de voorbije maanden vorderingen zijn gemaakt op dit gebied, zal Hongarije zich toch meer inspanningen moeten getroosten om de wetgeving op andere gebieden van het acquis in verband met werkgelegenheid en sociale zaken over te nemen en het acquis daadwerkelijk toe te passen. Regionaal beleid en cohesie Het Hongaarse parlement heeft in 1998 het nationale ontwerp -pro gramm a inzake de regionale ontwikkeling goedgekeurd waarin de doelstellingen van het regionaal beleid van Hongarije op lange termijn zijn neergelegd en dat de grondslag vormt voor de nationale ontwikkelingsprogramma's. Dit ontwerp-programma is als zodanig een eerste stap in de richting van een globaal regionaal beleid. Op het niveau van de regio's en de districten werden ontwikkelingsraden opgericht maar deze zijn nog niet als volledig operationeel te beschouwen. Er werd een nationaal l) regionaal ontwikkelingscentrum opgericht dat tot taak heeft het institutionele kader vast te stellen en dat verantwoordelijk is voor de coördinatie, de promotie, de monitoring en het verlenen van technische steun aan de ontwikkelingsraden voor de regio's en de districten. Hoewel de institutionele structuren en controlemechanismen in bijzonderheden zijn omschreven in de wet van 1996, is deze wet veel minder duidelijk wat de omschrijving van de uitvoerende organen en de systemen van toezicht betreft. Op alle niveaus is er een gebrek aan menselijke en financiële hulpmiddelen, hetgeen ten dele verklaart waarom geen vorderingen zijn gemaakt met het uitwerken van de ontwikkelingsprogramma's voor de districten. Voorts blijft de interministeriële coördinatie problematisch en vervult de nationale raad voor regionale ontwikkeling nog steeds geen daadwerkelijk coördinerende functie. Bovendien zijn de voor het regionaal beleid beschikbare financiële middelen nog steeds beperkt en verspreid over negen ministeries. De procedures van toezicht dienen eveneens te worden versterkt. Een van de belangrijkste taken voor het volgende jaar is het opstellen van een nationaal ontwikkelingsprogramma. Conclusie Hongarije heeft op het gebied van de korte-termijn prioriteit en het toetredings partnerschap, te weten de versterking van de institutionele en administratieve capaciteit tav. het regionaal beleid niet naar behoren aangepast. Niettegenstaande de vooruitgang die werd geboekt op het gebied van de wetgeving en bij het uitwerken van ontwerpen en structuren, laten de concrete uitvoering van het regionaal beleid en de begeleidende structuren en instellingen nog te wensen over en zijn er aanzienlijke vertragingen bij het beheer en de uitvoering van de communautaire hulpprogramma's. Tenzij voor deze problemen een oplossing wordt gevonden zal Hongarije niet in staat zijn aan het structuurbeleid van de EU deel te nemen. 3. 6 Kwaliteit van leven en milieu Milieu Sedert 1997 werden met de harmonisatie van de wetgeving slechts langzaam vorderingen gemaakt en werden slechts vier belangrijke wetten goedgekeurd die in gehele of gedeeltelijke aanpassing aan de wetgeving van de Europese Unie voorzien. Deze wetten hebben betrekking op chemische producten, genetisch gewijzigde organismen, goede laboratoriumpraktijken door verbrandinginstallaties met een warmtevermogen van meer dan 50 MW. Op het gebied van de milieu-etikettering werd eveneens vooruitgang geboekt. luchtvervuiling emissienormen voor en Een nieuwe wet regelt het werkterrein en de bevoegdheden van de milieu-inspecties en de directies van nationale parken en bevat voorschriften in verband met de activiteiten en bevoegdheden van de nationale milieu- en natuurbeschemiingsinspectie. De uit deze wet voortvloeiende institutionele wijzigingen zullen naar verwachting de grondslag vormen K van een verdere modernisering van de instellingen die met de tenuitvoerlegging en de handhaving van de communautaire milieuwetgeving belast zullen worden. 16 september 1997 heeft Op het nationale milieubeschermingsprogramma voor de periode 1997 tot 2002 aangenomen. Dit programma legt bijzondere nadruk op de voor de toetreding tot de Europes Unie noodzakelijke maatregelen en investeringen. het Hongaarse parlement Op basis van dit programma werd het actieprogramma voor 1998 opgesteld en in de nationale begroting van dat jaar opgenomen. Dit programma regelt in bijzonderheden de uitvoering van het acquis. Het wordt aangevuld door het nationaal programma voor de harmonisatie van de wetgeving waarin uitvoerig en met een nauwkeurig tijdschema voor alle hoofdstukken van het acquis is aangegeven op welke wijze de transponering zal plaatsvinden. Het belangrijkste nog niet opgeloste probleem is op dit ogenblik de transponering van de richtlijn inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van vervuiling en van de Seveso- Richtlijn, die niet onder de nationale wetgeving vallen. Er zijn ook problemen in verband met de transponering van de richtlijnen inzake afvalwaterbehandeling en van bepaalde richtlijnen inzake luchtvervuiling. De transponering en de tenuitvoerlegging van de kaderrichtlijn inzake afvalbehandeling dient te worden bespoedigd. Op het gebied van de stralingsbescherming dienen grotere inspanningen te worden geleverd. De basiswetgeving betreffende nucleaire veiligheid die in 1996 werd goedgekeurd, dient nog inzake stralingsbescherming. aangevuld met diverse rechtsvoorschriften te worden andere Conclusie Hongarije heeft nog niet alle prioriteiten op korte termijn van het toetredingspartnerschap gerealiseerd. Het nationale programma voor de harmonisatie van de wetgeving, aangevuld met de noodzakelijke budgettaire bepalingen, voorziet in volledige transponering van het acquis op milieugebied in de periode 2000-2001. De uitvoering van het vorengenoemde programma dat in de daadwerkelijke toepassing en naleving van het acquis voorziet, en dan vooral van die delen die grote investeringen, in nauwe samenwerking met de internationale financiële instellingen, en aanzienlijke administratieve inspanningen vergen (bijvoorbeeld behandeling van stedelijk afvalwater, afvalbehandeling en bepaalde aspecten van de wetgeving betreffende luchtvervuiling) is enkel mogelijk op lange termijn, op voorwaarde dat de harmonisatiestrategie volledig en volgens tijdschema wordt uitgevoerd. Consumentenbeleid De goedkeuring van de kaderwet inake consumentenbescherming bevestigt de positieve tendens waarvan in het Advies melding wordt gemaakt. 3> Deze wet, die op 1 maart 1998 in werking is getreden, beschermt de fundamentele rechten van de consument met betrekking tot de productveiligheid. Het toezicht op de naleving van deze wet wordt door de dienst consumentenbescherming waargenomen. De basisvoorschriften betreffende consumentenkredieten en prijsaanduidingen zijn eveneens in deze wet opgenomen, hoewel nog geen volledige aanpassing aan het acquis heeft plaatsgevonden. De nieuwe wetgeving zorgt voor de nodige correcties in de voorschriften betreffende oneerlijke contractvoorwaarden. De wetgeving inzake de handelsreclame en het verbod op oneerlijke en restrictieve verkooppraktijken is niet geheel in overeenstemming met het acquis. Nieuwe maatregelen inzake de algemene veiligheid van producten en diensten en de daarmee verbandhoudende procedures voor het marktoezicht brengen de Hongaarse wetgeving op dit gebied in overeenstemming met het gemeenschapsrecht. De nieuwe wet op medische producten voor menselijk gebruik voert het begrip verantwoordelijkheid voor niet-goedgekeurde geneesmiddelen in, doch is slechts ten dele in overeenstemming met het acquis. Hoewel de consumentenbescherming in het toetredingspartnerschap slechts een prioriteit is op middellange termijn, heeft Hongarije aanzienlijke vooruitgang geboekt op dit gebied. De verwachting is dat de komende jaren verdere overeenstemming wordt bereikt. 3. 7 Justitie en binnenlandse zaken In haar Advies van 1997 vestigt de Commissie de aandacht op de noodzaak van een efficiënte grensbewaking, een visumregeling die vergelijkbaar is met die van de Europese Unie en een asielbeleid zonder geografische beperking waarvoor voldoende middelen worden vrijgemaakt. Immigratie/grenscontrole Hoewel de noodzakelijke herziening van de vreemdelingenwet niet heeft plaatsgevonden, heeft Hongarije zijn inspanningen ten aanzien van de overname-overeenkomsten voortgezet door drie nieuwe overeenkomsten met lidstaten van de Europese Unie (Frankrijk, Italië en Denemarken) te sluiten en de bestaande overeenkomst met Oostenrijk, die in februari 1998 in werking is getreden, te herzien. Over de aanpassing van het visumbeleid is geen informatie beschikbaar. Aan de grenzen zijn aanzienlijke vorderingen gemaakt, vooral dankzij de nieuwe wet op de grensbewaking die in november 1977 in werking is getreden. Deze wet bevat bepalingen inzake de grensbewaking en de organisatie van de grenswacht (die voortaan ook bevoegd is voor het bestrijden van de georganiseerde misdaad). In mei 1998 is de grenswacht tot een civiele eenheid omgevormd. De regering heeft twee decreten betreffende, respectievelijk, de organisatie van de grenswacht en het aantal en de uitrusting van grenswachters, uitgevaardigd. Asiel De nieuwe asielwet die op 1 maart 1998 in werking is getreden, maakt een einde aan de geografische beperking die Hongarije in 1989 bij de ratificatie van de Overeenkomst van Genève van 1951 had ingesteld. Niet-Europeanen kunnen voortaan een asielaanvraag 3* indienen in Hongarije. In juni 1998 waren er 225 erkende vluchtelingen en 2428 personen die tijdelijke bescherming genieten (vooral niet-gerepatrieerde ex-Joegoslaven). Alleen al tijdens het eerste halfjaar van 1998 werden 2. 047 asielaanvragen (vooral van niet-Europeanen) ingediend. Hieruit blijkt dat de diensten die de asielaanvragen afhandelen nog steeds over te weinig personeel beschikken. Politie De voor een doeltreffende bestrijding van de georganiseerde misdaad noodzakelijke hervorming van de politiediensten werd voortgezet. In november 1997 heeft Hongarije de overeenkomst van de Raad van Europa van 8 november 1990 inzake het witwassen, de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van de opbrengsten van misdrijven ondertekend. In het tweede halfjaar van 1997 heeft het parlement de overeenkomst van de Raad van Europa van 27 januari 1997 inzake de bestrijding van het terrorisme geratificeerd. Deze overeenkomst is in november van dat jaar in werking getreden (zie eveneens de afdeling vrij verkeer voor de wetgeving betreffende wapens en explosieven). Deze vorderingen op het gebied van de wetgeving zullen echter ondersteund moeten worden door een aanzienlijke inspanning ten aanzien van het personeel, zodat de betrokken ambtenaren een billijk inkomen en een passende opleiding ontvangen en deze hervormingen ten uitvoer kunnen worden gelegd. Drugs De in april 1998 ingestelde nationale commissie voor de coördinatie van de drugsbestrijding onder auspiciën van de diensten van de Eerste Minister is nog niet operationeel. Er moeten nog maatregelen worden genomen om de tenuitvoerlegging van een multidisciplinaire strategie te versterken, met inbegrip van de taken die aan het nationale contactpunt voor informatie betreffende drugsbestrijding werden opgedragen. Het operationele aspect van de mechanismen ter bestrijding van het witwassen van geld dienen te worden versterkt. Justitiële samenwerking Op civiel gebied heeft Hongarije de noodzakelijke steun verkregen van een overeenkomstsluitende partij bij de Overeenkomst van Lugano van 16 september 1988 betreffende de rechterlijke bevoegdheid en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken. De procedure voor het verkrijgen van de instemming van de partijen bij deze overeenkomst is aan de gang en de verwachting is dat deze voor einde 1999 voor Hongarije in werking kan treden. Het land zal zich nog meer inspanningen moeten getroosten om zijn justitieel systeem doeltreffender te maken, vooral met het oog op de uniforme toepassing van het gemeenschapsrecht. Het nieuwe wetboek inzake de strafrechtelijke procedure dat door het parlement is goedgekeurd, treedt op 1 januari 2000 in werking. Het voorziet in maatregelen ter bescherming van getuigen overeenkomstig de door de Raad in zijn resolutie van 25 november 1995 vastgestelde criteria. Conclusie Hongarije heeft bewezen dat het vorderingen kan maken met de overname van het communautair acquis door zijn inspanningen te richten op de twee belangrijkste leemten 3? in de korte-termijnprioriteiten van het toetredingspartnerschap: een asielwetgeving zonder geografische beperking en een beter grensbewakingssysteem. Op dit gebied werd grote vooruitgang geboekt. Opdat ook aan de doelstellingen op middellange termijn wordt voldaan, dienen deze inspanningen te worden aangevuld met : - enerzijds, op het gebied van de wetgeving, een vreemdelingenwet en een visumbeleid die aan de eisen van de Europese Unie voldoen, onder meer ten aanzien van de gemeenschap van onafhankelijke staten; - anderzijds, en vooral, een aanzienlijke inspanning op personeelsgebied. Het is belangrijk dat het personeel een billijk inkomen heeft en goed opgeleid is zodat de nieuwe wetgeving correct ten uitvoer kan worden gelegd, vooral op het gebied van het asielbeleid, de politiële samenwerking, de bestrijding van de handel in verdovende middelen, de georganiseerde misdaad en de corruptie. 3. 8 Buitenlands beleid Handel en internationale economische betrekkingen De handel in textielproducten is sedert januari 1998 geliberaliseerd overeenkomstig het Protocol inzake textielproducten van de Europa-overeenkomst. In 1997/1998 heeft Hongarije vrijhandelsovereenkomsten ondertekend met Turkije, Israël, Bulgarije, Litouwen, Estland en Letland. Aangezien Hongarije bij de toetreding aan de verplichtingen van de multilaterale WTO- Overeenkomsten zal moeten voldoen, is de binnenlandse toepassing van de overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie en de bijlagen daarbij van zeer groot belang. De desbetreffende bepalingen zijn op 15 maart 1998 in werking getreden. Voor de volledige naleving van het acquis op dit gebied dient Hongarije partij te worden bij de multilaterale overeenkomsten inzake burgerluchtvaartuigen, overheidsopdrachten en informatietechnologie. Ontwikkeling Hongarije heeft geen preferentiële handelsovereenkomsten gesloten met de ACS-landen, doch kent handelspreferenties toe aan de invoer uit ontwikkelingslanden. Er is een fonds voor hulp aan derde landen dat door het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt beheerd en waaruit Hongarije ontwikkelingshulp en humanitaire hulp financiert. Douane In januari 1998 werd een nieuw integratiebureau opgericht dat belast is met de coördinatie en de tenuitvoerlegging van de Europese integratietaken. Tussen medio 1997 en medio 1998 werden aan de grenzen met Oekraïne, Roemenië en Slovenië vijf nieuwe doorlaatposten geopend. h* De Hongaarse dienst voor toezicht op douanezaken en financiële zaken maakt overal in Hongarije, doch vooral aan de oostelijke grenzen van dit land, gebruik van een antifraudesysteem. Hongarije heeft nog steeds 10 vrije douanezones en 87 industriële vrije zones. De vrijstelling van douanerechten voor bepaalde ingevoerde goederen die in de vrije zones worden gebruikt, is onverenigbaar met de terzake geldende EG-wetgeving. Hongarije heeft nog steeds geen systeem voor het verstrekken van bindende tariefinlichtingen betreffende douaneheffingen. Met betrekking tot de hervorming van de douanewetgeving en de ontwikkeling van een geïntegreerd douanetarief zijn evenmin vorderingen gemaakt. Op het gebied van de automatische gegevensverwerking werd een databank ontwikkeld voor alle douanetransacties aan de grenzen, maar deze databank wordt niet steeds in voldoende mate en op de juiste wijze gebruikt. Gevolg hiervan is dat zich aan de grenzen nog steeds vertragingen voordoen. Bovendien moet het personeel beter worden opgeleid. Op het gebied van de douanesamenwerking dienen nog vorderingen te worden gemaakt teneinde de correcte toepassing van de oorsprongsbepalingen van de Europa overeenkomsten te waarborgen. Conclusie Het land zal zich nog meer inspanningen moeten getroosten om een geïntegreerd douanetarief tot stand te brengen, de procedures aan de grenzen te vereenvoudigen en te verbeteren, een systeem van controles a posteriori uit te werken, het gebruik van elektronische apparatuur te bevorderen en de opleiding daarvoor te verbeteren. De douanesamenwerking met de lidstaten is eveneens voor verbetering vatbaar. Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid De regeringswijziging van mei 1998 heeft geen verandering gebracht in het buitenlands beleid van Hongarije. De prioriteiten van dit beleid zijn nog steeds de Euro-Atlantische integratie, goede betrekkingen met de buurlanden en een "natie"-beleid ter ondersteuning van etnische Hongaren buiten de grenzen. De politieke dialoog tussen de Europese Unie en Hongarije werd voortgezet. Hongarije heeft actief deelgenomen aan de regelmatige bijeenkomsten van de politieke directeuren, de Europese en geassocieerde Europese correspondenten en de werkgroepen van het GBVB. Sedert het Advies werd uitgebracht heeft Hongarije zich desgevraagd aangesloten bij alle gemeenschappelijke standpunten, verklaringen en demarches waarbij sancties werden ingesteld ten aanzien van de Federatieve Republiek Yoegoslavië en bij de verklaringen inzake de kemproeven in India en Pakistan. Op 8 juli 1997 werd Hongarije formeel uitgenodigd voor toetredingsonderhandelingen met de NATO, die op 10 september 1997 werden geopend. Op 16 december 1997 heeft Hongarije het toetredingsprotocol ondertekend, waarvoor de ratificatieprocedure aan de gang is. 4/ Er zijn nog enige niet opgeloste bilaterale kwesties met Slowakije in verband met de uitvoering van het basisverdrag en de Gabcikovodam. Hongarije blijft actief betrokken bij het gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid. 3. 9 Financiële aspecten Financiële controle Sedert 1997 hebben geen belangrijke ontwikkelingen plaatsgevonden. De overheid heeft eerder genomen maatregelen geconsolideerd door het aannemen van resoluties inzake de oprichting van monitoring-comités. De Hongaarse Rekenkamer, het orgaan dat zich bezighoudt met de externe financiële controle, heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van de toetredingsstrategie en is bevoegd voor het certificeren van de rekeningen van de verschillende onder haar ressorterende organisaties. Het controle-orgaan van de staat, dat belast is met de interne financiële controle, is thans ook bevoegd voor de interne controles a posteriori, terwijl de voorafgaande controles door de betrokken ministeries en diensten worden uitgevoerd. De overeenkomst inzake administratieve samenwerking tussen het controle-orgaan van de staat en de Commissie (december 1997) regelt de samenwerking op het gebied van de openbare interne controle en voorziet in steunmaatregelen ter voorbereiding van de toetreding. Conclusie Voor de totstandbrenging van financiële controlestructuren die aan het acquis voldoen, zal Hongarije zijn interne financiële controle verder moeten ontwikkelen en moeten zorgen voor de nodige instellingen met goed opgeleid personeel (bijvoorbeeld uitbetalingsorgaan voor landbouwsteun, diensten van de regionale ontwikkelingsraden, monitoringcomités). Bijzondere nadruk dient te worden gelegd op versterking van zowel de interne controle als de interne audit van het beheer van de communautaire hulpprogramma's, vooral met het oog op de verhoogde pre-toetredingshulp. 3. 10. Algemen e evalu atie Hongarije blijft met betrekking tot het harmonisatieproces getuigen van een evenwichtige aanpak. Het tempo van de overnamemaatregelen bleef constant en aan die maatregelen werden meestal ook nog adequate institutionele en financiële voorschriften toegevoegd ter vergemakkelijking van de uitvoering. Een vertraging bij de overname van het acquis in bepaalde sectoren, zoals de mileusector, werd gecompenseerd door een grotere aandacht voor de toepassingsmaatregelen. Daaruit blijkt dat op een degelijke wijze wordt gestreefd naar effectieve toepassing en niet alleen naar overname zonder meer. Het vervolledigen van de wetgeving betreffende de interne markt bleef een prioriteit. in de aanpak van de complexe Hongarije heeft zich vastberaden getoond hv aangelegenheden betreffende justitie en binnenlandse zaken door het opzetten van een strategie en de vaststelling van maatregelen welke nu reeds resultaten opleveren. Ofschoon Hongarije de prioriteiten voor de korte termijn van het Partnerschap voor Toetreding met betrekking tot de economische hervormingen heeft verwezenlijkt, in die zin dat de instellingen in de sectoren veterinair en fytosanitair toezicht, financiële controle, en justitie en binnenlandse zaken werden versterkt, werd nog onvoldoende aandacht geschonken aan het versterken van het instrumentarium voor de regionale ontwikkeling en aan de met de interne markt verband houdende prioriteiten betreffende de harmonisatie van de wetgeving inzake auteursrechten, overheidsopdrachten en staatssteun. 4. Bestuurlijke capaciteit om het acquis toe te passen In dit hoofdstuk worden de gegevens van het advies bijgewerkt. De Europese Raad wees er in Madrid in december 1995 op dat de voorwaarden moeten worden geschapen voor een geleidelijke harmonieuze integratie van de landen die om toetreding verzoeken en dat met name hun administratieve structuren moeten worden aangepast. Bij de behandeling van dit onderwerp werd in het kader van Agenda 2000 gewezen op het belang van een doeltreffende omzetting van de wetgeving van de Gemeenschap in nationale wetgeving en op het nog grotere belang van de behoorlijke toepassing van deze wetgeving via de geschikte administratieve en gerechtelijke structuren. Deze essentiële voorwaarde moet met het oog op het scheppen van wederzijds vertrouwen dat onontbeerlijk is voor toekomstig lidmaatschap, vooraf zijn vervuld. In het kader van het verslag van dit jaar heeft de Commissie met de kandidaat-landen samengewerkt om een lijst van voorbeelden van organen voor de tenuitvoerlegging op te stellen op belangrijke gebieden van het acquis. Waar mogelijk worden gegevens verstrekt over de vraag of deze organen over voldoende wettelijke bevoegdheden beschikken om het acquis ten uitvoer te leggen, over de personeelsbezetting, de kwalificaties van het personeel en de beschikbare financiële middelen. In sommige gevallen kunnen al gegevens worden verstrekt over de soort besluiten die worden genomen. De Commissie is voornemens dit aspect in toekomstige verslagen verder te ontwikkelen. In haar advies concludeerde de Commissie: "de administratieve structuren zullen versterkt moeten worden, wil Hongarije over instrumenten beschikken waarmee het land het acquis daadwerkelijk kan toepassen en doen naleven. " 4. 1. Bestuurlijke structuren inzake de rechtspositie van ambtenaren zullen Na de wijziging van de wet laatstgenoemden worden klaargemaakt voor het EU-lidmaatschap; dit maakt deel uit van het programma van de regering voor de middellange termijn. De financiering wordt opgenomen in de jaarlijkse begroting, en 2 miljard Hongaarse forint is reeds gereserveerd voor de opleiding van 100. 000 ambtenaren in de komende jaren. Een bijzondere taai toeslag wordt opgenomen in de salarisstructuur, en de taalopleiding van ambtenaren blijft een prioriteit binnen het programma voor integratie in de EU. ingang van 1 januari 1999 zullen ongeveer 10. 000 ambtenaren op Met managementniveau binnen drie jaar een verplicht examen afleggen, onder andere over EU-onderwerpen. hl De regering heeft ook de ethische regels voor de overheidsdienst aangescherpt. Op 1 januari 1998 werden strengere regels van kracht betreffende de ontoelaatbaarheid van bepaalde economische nevenactiviteiten van ambtenaren. Sinds juli 1998 hebben aanzienlijke structurele veranderingen plaatsgevonden binnen de Hongaarse overheid op het niveau van de centrale overheid. Na de regeringswisseling in juli 1998 zijn nieuwe ministeries gecreëerd en andere afgeschaft. De coördinerende rol van de Premier is versterkt. Het afgelopen jaar is het aantal Hongaarse ambtenaren toegenomen van 98. 200 in juli 1997 tot momenteel ongeveer 104. 000. Hiervan zijn ongeveer 53. 800 werkzaam bij de centrale en territoriale overheid, en ongeveer 50. 000 zijn in rechtstreekse dienst van plaatselijke overheden. Hoewel de totaalcijfers voor het personeel een stijging laten zien is er in bepaalde sectoren aanzienlijk gesnoeid, hetgeen een effect kan hebben op het vermogen van Hongarije om het acquis toe te passen (zie hieronder). 4. 2. Capaciteit op bestuurlijk en gerechtelijke vlak: belangrijke gebieden voor de tenuitvoerlegging van het acquis Uniforme toepassing van EG-wetgeving De nieuwe wet inzake de rechtspositie van rechters bepaalt dat postdoctorale opleiding een recht en een verplichting is. De rechters zijn verplicht de postdoctorale cursussen in EG-wetgeving waarvoor zij zijn uitgenodigd, te volgen. De postdoctorale opleiding wordt momenteel verzorgd door het Bureau van de Nationale Raad voor de Rechterlijke Macht die in februari 1998 werd opgericht (momenteel 95 personeelsleden). Met een in december 1997 aangenomen verordening wordt de periodieke evaluatie van hun activiteiten opnieuw ingevoerd. Na benoeming voor het leven zullen rechters elke zes jaar tweemaal worden beoordeeld. Op het ogenblik zijn er 2. 449 rechters waarvan 110 in het Hooggerechtshof. Sedert het Advies zijn belangrijke vorderingen geboekt bij de ontwikkeling van opleidingsprogramma's en -structuren en het streven om rechters in de gelegenheid te stellen hun kennis bij te werken. Interne markt Het Hongaarse Nationaal Bureau voor Erkenning is een overheidsorgaan met de naam "Nationaal Comité voor Erkenning" (hierna "Comité" genoemd). Het Comité bestaat uit 55 leden die de volgende organen vertegenwoordigen: ministeries, het Hongaarse Instituut voor Normalisatie, de Hongaarse Metrologie-autoriteit, Kamers van Koophandel, 14 geaccrediteerde organen, instellingen voor hoger onderwijs en wetenschappelijke organisaties, instellingen voor consumentenbescherming en andere organen die beroepsbelangen vertegenwoordigen. Het Comité staat onder supervisie van de minister van Economie. Het Comité is gemachtigd testlaboratoria, ijklaboratoria, certificeringsinstellingen en inspecteurs te accrediteren. Er zijn 8 commissies voor professionele accreditatie (6 voor testlaboratoria, 1 voor ijklaboratoria en 1 voor certificering en inspectie), die het Comité bijstaan. Tot dusver heeft het Comité 212 testlaboratoria geaccrediteerd (nog eens 165 aanvragen worden bestudeerd), 70 ijklaboratoria (er lopen nog 32 aanvragen), 3 certificeringsinstellingen (23 aanvragen lopen nog) in overeenstemming met Europese nonnen (op basis van de EN 45. 000 nonnen). In Hongarije zijn 200 gekwalificeerde accreditatiebeoordelaars werkzaam die H verantwoordelijk zijn voor de accreditatieactiviteiten. Hongarije is een volwaardig lid van het Internationaal Comité voor de erkenning van testlaboratoria en van de Internationale Federatie voor erkenning. Tevens is Hongarije geaffilieerd lid van de Europese samenwerking voor erkenning (European Cooperation for Accreditation). Het Hongaarse Instituut voor Normalisatie is een erkende certificeringsinstantie, en de enige nationale instantie voor systeemcertificatie (voor ISO 9000 en ISO 14000). Sinds juni 1998 is een non-profit overheidsinstelling, en juridisch volledig onafhankelijk van de Hongaarse regering. Er is momenteel een gebrek aan voldoende financiële middelen voor de invoering van EU- normen in Hongarije. is het Instituut volwaardig lid van IQNet. Het in 1997 de Hongaarse Op het gebied van vrij verkeer van diensten werd toezichthoudende autoriteit voor het bankwezen en de kapitaalmarkt opgezet als een gefuseerd toezichthoudend orgaan dat toestemming verleent voor de handel in obligaties, aandelen, enz. De autoriteit kent een zekere onafhankelijkheid, maar staat nog steeds onder toezicht van de minister van Financiën. De autoriteit blijkt over voldoende personeel te beschikken (nu 263, was 235). Doch is verdere vooruitgang nodig bij het versterken van de relevante financiële controleorganen in Hongarije, vooral op het gebied van opleiding. De toezichthoudende autoriteit voor de verzekeringssector functioneert goed. Het personeel is toegenomen tot 38. Op het gebied van de gegevensbescherming worden de taakomschrijving en het gezag van de ombudsman vastgesteld bij de wet op de gegevensbescherming. De Ombudsman ziet toe op de tenuitvoerlegging van de wet, bestudeert de bij hem ingediende klachten en zorgt voor het bijhouden van het register voor de gegevensbescherming. De Raad voor Overheidsopdrachten is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging van de wet inzake overheidsopdrachten. De Raad telt 21 leden en dient jaarlijks aan het Parlement verslag uit. is een speciaal besluitvormend Comité voor overheidsopdrachten opgezet dat moet toezien op de naleving. Het bestaat uit 13 commissarissen voor overheidsopdrachten, v Het Comité heeft een secretariaat van 4 personen. Het Comité is volledig onafhankelijk van de regering en de Raad. Er Met betrekking tot wetgeving inzake intellectuele eigendom en octrooien lijken de administratieve uitvoeringsorganen zoals de Hongaarse Octrooiraad bevredigend te werken, maar er zijn nog steeds meer menselijk potentieel en financiële middelen nodig voor de wetshandhaving op het gebied van politie, justitie en douane. Mededinging Het Bureau Economische Concurrentie (OEC) is de centrale autoriteit; het Bureau beschikt over 106 personeelsleden hetgeen als toereikend kan worden beschouwd. Het functioneren van het Bureau is geregeld in de Wet inzake het verbod op oneerlijk marktgedrag en beperkende praktijken; deze wet trad op 1 januari 1997 in werking. Het laatste jaar heeft het Bureau 61 besluiten genomen, waarvan 40% verband hielden met misleiding van consumenten en 30% met misbruik van een dominante positie. De boetes zijn hoger geworden. De capaciteit voor wetshandhaving van het Bureau zou echter vergroot kunnen worden, vooral wat betreft gereguleerde sectoren en professionele vaardigheden. tf Met betrekking tot de toezichthoudende autoriteit op staatssteun is nog niet aan de EG- eisen voldaan. Volgens de laatste wijziging van de Wet op de overheidsfinanciering, zou de minister van Financiën moeten zorgen voor aanpassing van de Hongaarse praktijken op het gebied van staatssteun. Er zijn echter nog geen wetgevende maatregelen opgesteld. Telecommunicatie Het Ministerie van Vervoer, Telecommunicatie en Waterbeheer (302 personeelsleden) is verantwoordelijk voor de vaststelling van beleid en wettelijke voorschriften. De Nationale Communicatieautoriteit houdt zich bezig met de toepassing van voorschriften en controleactiviteiten zoals typegoedkeuring, frequentietoewijzingen en toezicht). De Communicatieautoriteit heeft 500 werknemers in dienst. Het aantal regionale bureaus bedraagt 7. In april 1998 stelde de Hongaarse regering een besluit vast inzake samenwerking tussen de telecommunicatieorganisaties en de autoriteiten die gemachtigd zijn om zorgvuldig berichten of te onderscheppen. Voor een soepele tenuitvoerlegging van dit besluit moet de capaciteit van de betrokken overheidsinstanties worden versterkt. telecommunicatienetwerken Douane en indirecte belastingen Met ingang van januari 1998 is een nieuw bureau opgericht voor de coördinatie en implementatie van taken op het gebied van Europese integratie. Een afdeling EU-steun, houdt zich bezig met het beheer van de EU-programma's en een Afdeling Integratie is verantwoordelijk voor de aanpassing van regelgeving op het gebied van douane en indirecte belastingen in verband met het acquis en met het opstellen van een administratief beleid. Met ingang van 1998 kreeg de Hongaarse douane- en financiëndienst opdracht om zaken op het gebied van indirecte belastingen te behandelen; tevens is deze dienst gemachtigd om accijnzen te heffen en te innen. Dit vergroot de autoriteit en de verantwoordelijkheid van de Hongaarse douane, terwijl tegelijkertijd een scheiding en een decentralisatie worden aangebracht bij de tenuitvoerlegging van de belastingwetgeving, wat geheel overeenstemt met het acquis. Het personeelsbestand van deze dienst is sinds 1997 niet veranderd, en bedraagt 6. 000. Landbouw regionale en Het Ministerie van Landbouw plattelandsontwikkeling. interventiecentrum voor de instelling van een landbouwmarkt is een belangrijke stap geweest in de richting van tenuitvoerlegging en naleving van de beleidsinstrumenten van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB). Het Centrum heeft op het ogenblik 26 personeelsleden in dienst. is nu verantwoordelijk voor De Het Instituut voor Geodesie, Cartografie en Remote Sensing heeft een moderne producticprognosedienst opgezet op basis van Remote Sensing. In 1997 werden een regionale databank en het Centrum voor Informatieontwikkeling op het gebied van cartografie opgezet. Het Instituut telt op het ogenblik 150 personeelsleden. u Wat betreft de bestuurlijke capaciteit op het gebied van veterinaire en fytosanitaire controles heeft Hongarije een goede basisinfrastructuur; Er zijn 20 controlestations voor diergezondheid en vqedsel, waar 2. 880 mensen werken waaronder 1. 100 dierenartsen, en er is een nationaal instituut voor kwaliteitscontrole in de landbouw waar 660 mensen werken (d. w. z. 50 personen minder dan het in het advies genoemde getal). Prioriteit moet worden gegeven aan de uitbreiding van veterinaire en fytosanitaire controlestations tot de toekomstige grenzen. Vervoer In de recente herstructurering van de regering werden enkele minder belangrijke verantwoordelijkheden op het gebied van waterbeheer overgeheveld naar het Ministerie van Landbouw en Plattelandsontwikkeling. Momenteel zijn er 302 personeelsleden (een vermindering met 40 personen sinds juli 1997) werkzaam op het Ministerie van Vervoer, Telecommunicatie en Waterbeheer. Werkgelegenheid en sociaal beleid Twee afzonderlijke instellingen zijn verantwoordelijk voor de naleving van de wetgeving op het gebied van gezondheid en veiligheid in Hongarije, n. l. de Nationale Dienst Volksgezondheid en de Arbeidsinspectie. Ofschoon elk van deze instellingen een stevige greep schijnt te hebben op haar eigen, specifieke verantwoordelijkheden, dienen zij met het oog op rationalisatie en grotere doeltreffendheid over te gaan tot een regelmatige en georganiseerde samenwerking. De Nationale Dienst Volksgezondheid bestaat uit een nationaal netwerk van diensten op het gebied van gezondheidsbescherming en preventie, professionele controle en coördinatie van de volksgezondheid, onderzoek naar ziekten en epidemieën. De diensten omvatten de Nationale Dienst Volksgezondheid die bestaat uit 20 regionale bureaus en 136 stedelijke bureaus, een Nationaal Centrum voor Epidemieën en het Nationaal Centrum Volksgezondheid. Het personeelsbestand bedraagt 6. 881. De Nationale Inspectie voor veiligheid op het werk en arbeidszaken houdt zich bezig met de veiligheid op de arbeidsplaats en heeft 67 personeelsleden in dienst. Regionaal beleid en cohesie Na de regeringswisseling in mei 1998 werd de portefeuille regionale ontwikkeling en planning overgeheveld van het Ministerie voor Milieubescherming naar het Ministerie van Landbouw en Plattelandsontwikkeling. Op regionaal niveau zijn ontwikkelingsraden ingesteld die echter nog steeds met een pennanent personeelstekort kampen. Voor het ontwikkelen van het institutionele kader is een Nationaal Centrum voor regionale ontwikkeling opgezet om de regio's te steunen. Het door het Ministerie van Landbouw en Regionale Ontwikkeling beheerde Centrum is het secretariaat van de Nationale Raad voor Regionale Ontwikkeling. Het heeft op het ogenblik 12 personeelsleden in dienst. ^ Hongarije heeft moeilijkheden ondervonden bij de gebruikmaking van EG-fondsen (Phare) voor regionale ontwikkeling. Dit wijst op de noodzaak projectontwikkeling en beheerscapaciteit te versterken waardoor meer steun ter voorbereiding van de toetreding kan worden geabsorbeerd en de deelneming van Hongarije aan de structuurfondsen kan worden voorbereid. Hongarije heeft de prioriteit op korte termijn van het toetredingspartnerschap met betrekking tot de regionale ontwikkeling niet op de juiste wijze aangepakt. Milieu Voor het Ministerie voor Milieubescherming heeft de overheidsherstructurering belangrijke gevolgen gehad omdat de grote portefeuille van regionale ontwikkeling en en planning werd Plattelandsontwikkeling. van Landbouw het Ministerie overgeheveld naar De milieubescherming wordt ten uitvoer gelegd door het Hoofdinspectoraat voor Milieu, de Regionale Milieu-inspectoraten en de Directoraten Natuurbehoud. Na een wijziging van hun taken en verantwoordelijkheden ging de rechtspraak in eerste aanleg op het gebied van milieu en natuurbehoud naar de inspectoraten en directoraten. De personeelsbezetting in de regionale inspectoraten moet duidelijk worden uitgebreid daar deze verantwoordelijk zullen zijn voor het verlenen van vergunningen in het kader van de geïntegreerde richtlijn inzake de controle op de voorkoming van vervuiling. Ook bestaat er behoefte aan opleiding. Aantal personeelsleden personeelsleden regionale ontwikkeling. in het ministerie: 472 (maart 1998) met inbegrip van Aantal personeelsleden in regionale instanties: 1171 (maart 1998) Consumentenbescherming Met de inwerkingtreding van de Wet Consumentenbescherming in maart 1998 is de bevoegdheid van het Bureau Consumentenbescherming uitgebreid. Het krijgt de bevoegdheid onderzoeken in te stellen naar alle soorten klachten en onbeperkte boetes op te leggen ter bescherming van de consument. Het Bureau Consumentenbescherming en Maatschappelijke Organisaties krijgen de bevoegdheid een zaak bij de rechtbank aanhangig te maken ter bescherming van de consument in gevallen waarin niet een specifieke persoon wordt geschaad. Bedrijven die openbare diensten verlenen moeten consumentendiensten hebben. Krachtens de wet worden bemiddelende instanties opgezet die verbonden zijn met de regionale economische kamers, onafhankelijke instanties die verantwoordelijk zijn voor bemiddeling in zaken die door het Bureau Consumentenbescherming worden behandeld alvorens aan de rechtbank te worden voorgelegd. Voorts wordt er bij overtreding van de Wet Consumentenbescherming een onbeperkte boete ingesteld, in plaats van de huidige maximumboetc van HUF 30. 000 [30 ecu], die geen afschrikwekkende werking heeft. Het Bureau beschikt over voldoende personeel ( 144). Justitie en binnenlandse zaken Na de vaststelling van de nieuwe wet inzake grensbeschenning in november 1997 zijn de grenswachten gemachtigd onderzoek uit te voeren op het gebied van de georganiseerde misdaad. V* De technische vaardigheden van de grenspolitie moeten worden verbeterd. Verder moet het grensbeheer worden versterkt en is verbetering nodig wat betreft de uitrusting, IT-systemen, institutionele capaciteit en opleiding. Krachtens de wet op he asielbeleid die in maart 1998 in werking trad, kreeg het bureau voor migratie en vluchtelingenzaken de verantwoordelijkheid over asielprocedures en niet- Europese asielzoekers. Wat betreft het asielbeleid is er behoefte aan meer personeel, technische faciliteiten en passende huisvestingsfaciliteiten, zowel wat betreft gemeentelijke opvang als de vluchtelingencentra, om het hoofd te bieden aan het grotere aantal asielzoekers. Verdere opleiding is nodig van ambtenaren bij dit Bureau en van rechters die zijn gespecialiseerd in asielzaken. Beroep tegen een uitspraak van het Hof in een asielprocedure is mogelijk. De verantwoordelijkheden in immigratiezaken werden overgeheveld van de politie naar de regionale overheidsinstanties. Het personeel van het Ministerie van Binnenlandse Zaken is sinds juli 1997 aanzienlijk toegenomen, van 549 vorig jaar tot 676. Financiële controle Het in januari 1990 opgerichte Auditbureau is het orgaan voor externe financiële controle en voert onafhankelijke evaluaties en audits uit van de overheidsfinanciën. De personeelsbezetting is voldoende (383 medewerkers). De interne financiële controle wordt uitgevoerd door het Controlebureau van de regering dat over 57 personeelsleden beschikt. Hongarije moet het interne financiële controlebeleid verder ontwikkelen en adequate controlefuncties in het leven roepen met geschoold personeel in instellingen zoals de Regionale Ontwikkelingsraden en de controlecommissies. 4. 3 Samenwerking (twinning) Om de kandidaat-landen te helpen bij het versterken van hun administratieve capaciteit en de aanpassing van hun overheidsdiensten met het oog op de tenuitvoerlegging van het acquis hebben de Commissie en de lidstaten in het kader van het Phare-programma een samenwerkingsprogramma (twimiing) ontwikkeld. (Hierbij verlenen ambtenaren uit EU- lidstaten hun medewerking aan specifieke administratieve diensten in kandidaatlanden). In de lidstaten van de EU wordt het acquis ten uitvoer gelegd door de nationale administraties (op centraal, regionaal en lokaal niveau) en door overheidsinstellingen, beroepsorganisaties en de particuliere sector. Dit uitgebreide geheel van administratieve en technische deskundigheid wordt thans aan de kandidaat-landen ter beschikking gesteld. In het begin zal de samenwerking voor vier sectoren gelden, namelijk landbouw, milieu, financiën en justitie en binnenlandse zaken, doch zij zal geleidelijk tot het gehele acquis worden uitgebreid. Hongarije neemt actief deel aan deze twinningssamenwerking. 4. 4. Algemene evaluatie Hongarije is voortgang blijven maken bij de opbouw van zijn administratieve capaciteit met het oog op de toepassing van het acquis. Het heeft aldus een van de prioriteiten van ^ het Partnerschap voor Toetreding verwezenlijkt. De aandacht voor opleiding inzake Europese aangelegenheden ten behoeve van het volledige overheidsapparaat en het rechtswezen is een gunstige onwikkeling die blijk geeft van de ernst waarmee Hongarije zich op het lidmaatschap voorbereidt. De administratieve capaciteit is evenwel nog zwak, met name op het gebied van de standaardisatie, het toezicht op de staatssteun en de regionale ontwikkeling, zodat met het oog op de institutionele opbouw op deze gebieden nog een aanzienlijke inspanning nodig is. C. CONCLUSIE Hongarije blijft zich toeleggen op het beantwoorden aan de politieke criteria van Kopenhagen. Er dient nog verder aandacht te worden besteed aan een meer efficiënte bestrijding van corruptie en een verbetering van de situatie van de Roma. Hongarije kan worden beschouwd als een functionerende markteconomie. Het zal op middellange termijn zeker in staat zijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktwerking binnen de Unie, indien althans het huidige voor de integratie van de handel en de herstructurering van het bedrijfsleven gunstige klimaat in stand wordt gehouden. Hongarije heeft met betrekking tot de overnamemaatregelen een constant tempo aangehouden en aan die maatregelen werden meestal ook nog adequate institutionele en financiële voorschriften toegevoegd ter vergemakkelijking van de tenuitvoerlegging. De Commissie is van oordeel dat de gestadige voorgang van Hongarije, indien die althans wordt aangehouden, het land op middellange termijn in staat zal stellen de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen, op voorwaarde niettemin dat met betrekking tot het milieu het overnametempo wordt opgevoerd. D. Partnerschap voor Toetreding en Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis: algemene evaluatie van de tenuitvoerlegging Het partnerschap voor toetreding heeft ten doel in één enkel kader vast te stellen : de prioritaire gebieden voor de verdere werkzaamheden die in de adviezen van de Commissie zijn geïdentificeerd, de beschikbare financiële middelen om de kandidaat- landen te helpen bij de tenuitvoerlegging van die prioriteiten en de voorwaarden voor de toekemiing van die steun. Elk kandidaat-land werd verzocht een Nationaal programma voor de overname van het acquis vast te stellen waarin werd uiteengezet op welke wijze dat land het Partnerschap voor toetreding zou toepassen, het tijdschema voor de tenuitvoerlegging van de prioriteiten en de beschrijving van de gevolgen voor de personele en financiële middelen. Partnerschappen voor toetreding en het Nationale programma voor de overname van het acquis moeten op gezette tijden worden herzien om rekening te houden met de gemaakte vorderingen en om nieuwe prioriteiten te kunnen vastleggen. 1. Partnerschap voor toetreding $° Economische hervormingen: herziening en bijwerking van de economische beleidsprioriteiten voor de middellange termijn van dit land binnen het bestek van de Europa-Overeenkomst; voortgang van de structurele hervormingen (in het bijzonder met betrekking tot het stelsel van de gezondheidszorg). Versterking van de institutionele en administratieve capaciteit : in het bijzonder op het gebied van de veterinaire en fytosanitaire controles (in het bijzonder met betrekking tot de voorzieningen aan de buitengrenzen), milieu, douanebeleid, interne financiële controle en regionale ontwikkeling. Interne markt : onder andere certificering en standaardisering (nadere aanpassing van wettelijke maatregelen); staatssteun (goedkeuring van het wettelijk kader, vaststelling van de rol. en bevoegdheden van de toezichthoudende autoriteit, handhaving hiervan) en verhoogde transparantie via verbetering van de inventarisatie van de steun. Handhaving van wetgeving inzake intellectuele eigendomsrechten en verdere aanpassing van het ondernemingsrecht. Volledige aanpassing van de wetgeving inzake overheidsopdrachten, om de nutssectoren volledig te bestrijken. Justitie en binnenlandse zaken : tenuitvoerlegging van een met het Verdrag van Genève, van 1951 overeenstemmende en passende wetgeving inzake vluchtelingen, het verder uitbouwen van een effectief grenzenbeheer. tenuitvoerlegging Milieu : het verder omzetten van kaderwetgeving, het opzetten van en het aanvangen met de en gedetailleerde tenuitvoerleggingsstrategieën met betrekking tot afzonderlijke wetten. Planning van en aanvang met de tenuitvoerlegging van deze programma's en strategieën. harmonisatieprogramma's van Vooruitgang bij de kortetermijnprioriteiten van het partnerschap voor toetreding kan als volgt worden samengevat : Economische hervorming : Op dit gebied is vooruitgang geboekt. Het project van massaprivatiseringen is voltooid, terwijl per 1 januari 1998 een nieuw pensioenstelsel werd ingevoerd. Sedert begin 1998 is het dochterondernemingen van buitenlandse kredietinstellingen te werken, na toegestaan binnen de Hongaarse banksector voorafgaande vergunning van de nationale commissie voor financiën en de kapitaalmarkt. Op het gebied van het handelsbeleid heeft Hongarije alle met de handel verband houdende heffingen geëlimineerd, uitgezonderd enkele douanerechten die in overeenstemming met de Europa-Overeenkomst geleidelijk per 1. 1. 2001 zullen worden afgeschaft. Versterking van de institutionele en administratieve capaciteit : met betrekking tot veterinaire en fytosanitaire controle, heeft Hongarije een ontwikkelde basisinfrastructuur die twintig instanties voor de controle van diergezondheid en voedsel alsook een nationaal instituut voor landbouwkwaliteitscontrole omvat. Het met de interne financiële controle belaste bureau, het nationale auditbureau, bezit voldoende institutionele en administratieve capaciteit, ofschoon inspanningen om de Hongaarse auditnormen aan die ri van de EU aan te passen moeten worden gehandhaafd. Dit is niet het geval voor de regionale ontwikkeling, waar behoefte bestaat aan omvangrijke institutionele versterking. Interne markt : voortgang is geboekt bij de goedkeuring van een nieuwe wet op ondernemingen, tezamen met de wet op de registratie van ondernemingen. Enige vooruitgang met betrekking tot de handhaving van de wetgeving inzake intellectuele eigendomsrechten is eveneens te bemerken, hoewel enkele kwesties nog moeten worden opgelost. Inzake farmaceutische en industriële producten is een wetgeving goedgekeurd, waarmee wordt bevestigd dat het tempo van de goedkeuring van de wetten op deze gebieden is gehandhaafd. Anderzijds verzuimde Hongarije zijn wetgeving inzake overheidsopdrachten voor de nutssector aan te passen. Op het gebied van certificering en standaardisering was er verdere vooruitgang, zij het tamelijk traag, zodat hier meer spoed geboden is. Voor de versterking van de nationale toezichtautoriteit zijn er nog steeds grote inspanningen nodig. Justitie en binnenlandse zaken : het recht op asiel is onder een nieuwe asielwet uitgebreid tot niet-Europese vluchtelingen, daarmee het geografische voorbehoud van het Verdrag van Genève opheffend. Ondanks enkele positieve ontwikkelingen is er bij het grenzenbeheer de komende jaren nog behoefte aan verdere versterking. : er is een Nationaal Milieubeschermingsprogramma goedgekeurd; de Milieu harmonisatie van de wetgeving verliep evenwel nogal traag, slechts vier belangrijke wetten zijn het laatste jaar aangenomen. Hongarije heeft niet alle prioriteiten op korte termijn van het Partnerschap voor toetreding volledig afgehandeld. Hoewel een poging in het werk is gesteld om de prioriteiten aan te pakken ten aanzien van de economische hervorming (afronding van de massale privatisering, invoering van een nieuw pensioenstelsel), de versterking van de institutionele en administratieve capaciteit in bepaalde sectoren (veterinaire en fytosanitaire controle, financiële controle) en justitie en binnenlandse zaken, heeft Hongarije aan bepaalde prioriteiten betreffende de interne markt (wetgeving auteursrecht, volledige aanpassing van de wetgeving inzake overheidsopdrachten, verbetering van de controle op staatssteun) en het regionaal beleid onvoldoende aandacht geschonken. 2. Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis De Hongaarse regering heeft als reactie op het Partnerschap voor toetreding op 26 maart 1998 het Nationaal programma voor de overname van het acquis goedgekeurd en dit op 30 maart 1998 ingediend. Het Nationaal programma voor de overname van het acquis heeft een soortgelijke structuur als het Advies van de Commissie, waarbij evenwel de vaststelling van de prioriteiten niet dezelfde is als die in het Partnerschap voor toetreding. Enkele kortetermijnprioriteiten in het Partnerschap voor toetreding (bijvoorbeeld overheidsopdrachten) zijn in het Nationaal programma voor de overname van het acquis middellange-termijnprioriteiten, terwijl bepaalde middellange- termijnprioriteiten van het Partnerschap voqr toetreding in het Nationaal programma voor de overname van het acquis kortetermijntaken zijn (bijvoorbeeld landbouw, justitie en binnenlandse zaken). Enkele prioriteiten van het partnerschap voor toetreding, zoals de behandeling van de zigeuners en de werkgelegenheid en de arbeidsmarkt, worden niet bestreken door het Nationaal programma voor de overname van het acquis. Andere worden op een minder nauwkeurige wijze behandeld: zo ontbeert bijvoorbeeld het hoofdstuk justitie en r*- binnenlandse zaken, afdeling "Bestrijding van georganiseerde misdaad", specifieke bijzonderheden met betrekking tot deelgebieden (bijvoorbeeld witwassen van geld, drugs en mensenhandel). Er zijn maar weinig bijzonderheden over het visumbeleid en de toelatingsbepalingen voor immigranten, en er is niets over corruptie vermeld. In het hoofdstuk vervoer worden de gebieden gecombineerd vervoer en spoorwegen niet voldoende behandeld. Het Nationaal programma voor de overname van het acquis bestrijkt niet het volledige acquis. De informatie is op de meeste gebieden onvolledig, terwijl er geen schakel wordt gelegd tussen de voorgestelde Hongaarse maatregelen en het respectieve acquis. Zwakke punten komen vooral naar voren in het hoofdstuk interne markt, telecommunicatie, sectorieel beleid (energie, industrie), milieubescherming en consumentenbelangen. landbouw, vervoer, Ofschoon in het Nationaal programma voor de overname van het acquis een onderscheid wordt gemaakt tussen prioriteiten voor de korte- en voor de lange termijn, ontbreekt het aan een stelselmatig en nauwkeurig tijdschema voor de tenuitvoerlegging van de beoogde maatregelen. Op gebieden als de interne markt en het milieu lijkt het gegeven tijdschema onhaalbaar. De verstrekte gegevens over de structuren voor tenuitvoerlegging zijn mager, terwijl de administratieve gevolgen van de overname van het acquis nog verdere uitwerking behoeven. Slechts voor enkele gevallen zijn er gedetailleerde programma's voorgelegd. Aangezien er in het Nationaal programma voor de overname van het acquis geen melding wordt gemaakt van het noodzakelijk menselijk potentieel, maakt het programma het niet mogelijk concrete maatregelen op het gebied van de institutionele versterking vast te stellen. Noch met betrekking tot de nationale begroting, noch met betrekking tot Phare worden de budgettaire gevolgen van de overname van het acquis genoemd. De Hongaarse regering heeft te kennen gegeven het document te zullen herzien. De Commissie zal aan de hand van de herziene tekst een standpunt over het stuk innemen dat zij de Raad in het tweede halfjaar 1999 zal mededelen, ter gelegenheid van het hernieuwde onderzoek van het Partnerschap voor Toetreding. Tl Bijlage Statistische gegevens « STATISTISCHE GEGEVENS Basisgegevens Bevolking (eind van de periode) Totale oppervlakte Nationale rekeningen Bruto binnenlands product in lopende prijzen Bruto binnenlands product in lopende prijzen 1993 1994 10277 10246 9303 9303 1995 xlOOO 10212 1000 ha 9303 1996 1997 10174 10135 9303 9303 mld. forint 5614,0 mld. ecu 34,1 4364,8 6893,9 8372,2 34,9 35,6 ecu per hoofd van bevolking 3500 3300 3400 39,6 3900 3548,3 33,0 3200 Bruto binnenlands product in lopende prijzen % van totale bruto toegevoegde waarde Productiestructuur - Landbouw - Industrie - Bouwnijverheid - Diensten Uitgavenstructuur - Consumptieve bestedingen - huishoudens en IZW's t. b. v. huishoudens - overheid - Bruto-investeringen in vaste activa - Uitvoer van goederen en diensten - Invoer van goederen en diensten Bruto binnenlands product 6,7 26,3 4,6 62,4 % van bruto binnenlands product : : : : 74,2 52,2 77,3 53,8 22,0 21,4 38,9 39,9 wijziging t. o. v. voorgaande jaar ir -0,6 1,3 23,6 20,0 37,3 38,5 2,9 1,5 t% Bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking 7100 Koopkrachtpariteiten 7600 7800 8300 Inflatie Indcxcijfcr van de consumptieprijzen Bctalingsbalans -Uitvoer van goederen -Invoer van goederen -Saldo van dc handclsbalans -Diensten (netto) -Inkomcn (nctto) -Inkoincnsoverdrachten (netto) -waarvan: inkomensoverdrachten van dc overheid -Saldo van dc lopende rckening -Reserves (incl. goud) -Reserves (excl. goud) wijziging t. o. v. voorgaande jaar ii 23,6 28,2 18,8 22,5 L% 6933 10367 -3434 184 -1016 626 18 -3640 6109 6069 min. Ecu 9835 11695 -1860 491 -1379 810 10 6429 9553 -3124 134 -1182 765 11 -3408 5571 5536 -1938 9203 9170 11171 13259 -2089 1179 -1147 725 -12 -1330 7847 7817 72,6 51,2 21,4 22,3 46,4 46,9 4,4 8900 18,3 7703 7676 5S" Openbare financien Tekort/overschot van de overheid Buitenlandse schuld (bruto) % van het bruto binnenlands product 67,2 63,4 65,1 63,1 1993 1994 1995 1996 1997 Financiele indicatoren Monetaire aggregaten - Ml -M2 - Totaal krediet Gemiddelde korte rente - op leningen - op deposito's Wisselkoersen met ecu - Gemiddelde voor de periode - Eind van de periode - Effectief wisselkoersindexcijfer Buitenlandse handel Invoer Uitvoer Saldo Ruilvoet Invoer uit EU-15 Uitvoer naar EU-15 Bevolking Natuurlijke groei Migratie (netto) Zuigclingensterfte 8 15,7 31,9 25,4 15,7 mld. ecu 5,7 12,9 26 % per jaar 32,6 24,8 7,1 14,5 30,9 27,4 20,3 6 13,8 24,6 27,3 20,6 6,8 15,6 25,3 21,8 17,6 (1 ecu=. nationale valuta) 107,65 112,35 71,1 135,61 136,73 58,9 164,55 183,3 45,7 193,74 206,91 40,7 211,65 224,71 36,7 min. ecu 11824 9837 -1987 10701 7607 -3094 12240 9000 -3240 14289,4 12367,8 -1921,6 zelfde periode voorgaande jaar = 97,7 102,3 101,3 102,3 % van het totaal 40,1 46,5 45,3 51 61,5 62,8 62,3 69,7 -3,2 0,0 per 1000 personen -3,0 0,0 -3,3| o,o| -3,7 0,0 per 1000 levendgeborenen 18724,2 16842,4 -1881,8 100 101,2 62,8 71,2 : : 12,5 11,5 10,7 10,9 10,0 Lcvensverwachting: manncn vrouwen Arbeidsmarkt Beroepsbevolking (ILO-methode) Wcrkloosheidscijfer (ILO-methode) : Totaal Gemiddcld aantal wcrkzame personen naar bcdrijfstak NACE (arbcidskrachtenenqucte) < 25 jaar > 25 jaar 64,5 73,8 59,2 11,3 19,2 9,8 - Land- en bosbouw - Industrie - Bouwnijvcrheid - Diensten bij de geboorte 64,8 74,2 65,3 74,5 66,1 74,7 66,5 75,0 % van de arbeidskrachten 57,1 10,2 17,6 8,7 55,9 9,5 16,6 8,2 % van totaal 55,6 9,2 15,7 8 8,3 26,6 6 59,1 55 8,1 13,9 7 7,9 27,1 6 59 56 Té Infrastructuur Spoorwegnet Autosnelwegen Industrie en landbouw Volume-indexcijfers van de industriele productie Indexcijfers van de bruto-landbouwproductie 83 : 104 90,3 km per 1000 km2 83 83 83 km : 293 336 voorgaande jaar = 100 109,6 103,2 104,6 102,6 103,4 106,3 83 : 111,1 99,4 57 ïï Opmerkingen over de methoden Bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking in KKS: Herziene gegevens, waarbij gebruik is gemaakt van de nieuwe KKP-resultaten uit het International Comparison Project van 1996. Reserves: Gegevens aan het eind van het jaar. De reserves worden gedefinieerd als de som van de goudvoorraden bij de centrale bank, de buitenlandse valuta en de andere vorderingen (bruto) op niet-ingezetenen. Goud wordt gewaardeerd tegen de prijs aan het eind van het jaar. Tekort/overschot van de overheid: Een benadering van de definitie van de nationale rekeningen, ontleend aan gegevens op basis van de methoden van de GFS (government finance statistics) van het IMF. Het tekort/overschot van de overheid wordt verkregen door het tekort/overschot van de centrale overheid (gewoonlijk inclusief bepaalde extra- bugettaire fondsen) en het tekort/overschot van de lagere overheden bij elkaar op te tellen. Het totaal wordt gecorrigeerd voor het vorderingenoverschot c. q. -tekort voor bepaalde beleidsdoeleinden, wat een financieringspost in de nationale rekeningen is. Monetaire aggregaten: Gegevens aan het eind van het jaar. Ml omvat in het algemeen chartaal geld in omloop en zichtdeposito's. M2 omvat in het algemeen Ml plus spaardeposito's en andere kortlopende vorderingen op banken. Totaal krediet omvat in het algemeen binnenlands krediet aan de overheid en de particuliere sector. Opgemerkt zij dat het probleem van de meting van de geldcirculatie van buitenlandse valuta's in sommige toetredende landen van invloed kan zijn op de betrouwbaarheid van de gegevens. Rente: Jaargemiddelde van de rente. De rente op leningen betreft in het algemeen de gemiddelde rente op leningen die door de meldende banken zijn verstrekt. ' De rente op deposito's betreft in het algemeen de gemiddelde rente voor zicht- en termijndeposito's. Wisselkoersen: Voor zover beschikbaar zijn de ecu-wisselkoersen die welke officieel door DG II worden bekendgemaakt. Het effectieve wisselkoersindexcijfer is gewogen met de belangrijkste handelspartners, met 1990 als basisjaar. Invoer en uitvoer (lopende prijzen): De gegevens zijn gebaseerd op de "speciale handel", waarbij de buitenlandse handel de goederen omvat die de douanegrens van het land passeren. De handelsgegevens omvatten niet de rechtstreekse wederuitvoer, de handel in diensten en de handel in licenties, knowhow en octrooien. Sinds 1997 omvatten de handelsgegevens de handel tussen industriële vrije zones en buitenlandse markten. Eveneens sinds 1997 blijven operationele lease en reparatie bij de buitenlandse handel buiten beschouwing. De gegevens voor 1996 werden opnieuw berekend op basis van de methodologische veranderingen in 1997. Voor de jaren tot 1996 zijn de oorspronkelijke gegevens gepubliceerd, zodat ze niet vergelijkbaar zijn met de gegevens voor 1996 en 1997. De waarde van de buitenlandse handel heeft betrekking op de marktwaarde van de goederen en de bijkomende kosten (vracht, verzekering enz. ). 58 Ç* Handelsclassificatie: Tot eind 1996 waren voor de registratie van het goederenverkeer twee classificaties naast elkaar in gebruik: de Hongaarse classificatie van de buitenlandse handel (KTJ) en het Geharmoniseerde systeem inzake de omschrijving en de codering van goederen (GS). Als bron voor de gegevens over de buitenlandse handel wordt de douaneaangifte gebruikt. Sinds 1996 worden de gegevens aan de hand van de Gecombineerde Nomenclatuur verzameld. Oudere gegevens worden bijgewerkt op basis van de latere verwerking. Invoer wordt op cif-basis geregistreerd op de dag van de inklaring. Uitvoer wordt op fob- basis geregistreerd op de dag dat de goederen de staatsgrens passeren. Eurostat heeft de nationale valuta omgerekend in Amerikaanse dollar aan de hand van het jaargemiddelde van de wisselkoersen van het Internationale Monetaire Fonds. Ruilvoet: Er worden "unit value"-indexcijfers berekend om prijsverschillen in de buitenlandse handel te meten; een uitzondering vomit de groep "diverse fabrikaten", waarvoor de prijzen steekproefsgewijs worden waargenomen. Sinds het eerste kwartaal van 1996 zijn als gevolg van de wijzigingen in de berekening van de unit-value- indexcijfers en het gebruik van Fisher- in plaats van Paasche-indexcijfers de driemaandelijkse volume-indexcijfers veranderd. Invoer uit en uitvoer naar EU-15: Door Hongarije opgegeven cijfers. Voor 1993 en 1994 hebben de gegevens uitsluitend betrekking op de handel met EU-12. Beroepsbevolking (%) (ILO-methode): Aandeel van de arbeidskrachten in de totale bevolking van 15 jaar en ouder. Werkloosheidscijfer (ILO-methode): Aandeel van de werklozen in het totale aantal arbeidskrachten. Deze gegevens zijn ontleend aan de steekproefenquête naar de arbeidskrachten met inachtneming van de volgende ILO-definities en -aanbevelingen: Arbeidskrachten: Werkenden en werklozen in de zin van onderstaande ILO-definities. Werkenden: Iedereen van 15 jaar en ouder die gedurende de referentieweek ten minste één uur voor loon of een andere beloning heeft gewerkt als werknemer, ondernemer, lid van een coöperatie of meewerkend gezinslid. Leden van de strijdkrachten en vrouwen met ouderschapsverlof zijn inbegrepen. Werklozen: Iedereen van 15 jaar en ouder die gelijktijdig voldoet aan alle drie voorwaarden die de ILO-definitie voor classificatie als werkloze stelt: (i) geen werk hebben, (ii) actief werk zoeken en (iii) beschikbaar zijn om binnen twee weken met werken te beginnen. In Hongarije kijkt de steekproefenquête naar de arbeidskrachten alleen naar personen van 15 tot en met 74 jaar. Gemiddeld aantal werkzame personen naar bedrijfstak NACE (arbeidskrachtenenquête): Deze indicator is met inachtneming van de ILO-definities en -aanbeveliiïgen ontleend aan de steekproefenquête naar de arbeidskrachten. 59 ^ Volume-indexcijfers van de industriële productie: De industriële productie omvat de winning van delfstoffen, de industrie en de productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en water (overeenkomstig de NACE Rev. 1, secties C, D en E). Het indexcijfer van de totale industriële productie en industriële verkopen omvat de gegevens voor alle industriebedrij ven. De indexcijfers per bedrijfstak hebben tot eind 1994 betrekking op ondernemingen met meer dan 20 werknemers en vanaf 1995 op ondernemingen met meer dan 10 werknemers. Volume-indexcijfers van de bruto-landbouwproductie: Er zijn kettingindexcijfers berekend op basis van de in de nationale rekeningen gebruikte constante prijzen. Bij de constante prijzen die voor de berekeningen zijn gebruikt, gaat het om: - Tot en met 1996: prijzen 1991 - Voor 1997: prijzen van 1995 Bronnen Basisgegevens, nationale rekeningen, buitenlandse handel, bevolking, arbeidsmarkt, infrastructuur, industrie en landbouw: New Cronos. Reserves en financiële indicatoren: Waar mogelijk is de vragenlijst van eenheid B-4 van Eurostat over monetaire en financiële statistieken als bron gebruikt. Aan de toetredende landen is gevraagd regelmatig een bijwerking van de tabellen in de vragenlijst te verstrekken. De volgende statistieken worden bestreken: officiële valutareserves, monetaire aggregaten, rente en wisselkoersen. Indien deze gegevens niet beschikbaar waren, is 'International Financial Statistics' van het IMF als bron gebruikt. De Europese Commissie (DG II) wordt waar mogelijk als bron voor de ecu- wisselkoersen gebruikt. Voor de bruto buitenlandse schuld is "External Debt Statistics" van de OESO als bron gebruikt. Voor het tekort/overschot van de overheid zijn de toetredende landen nog niet in staat betrouwbare gegevens te verstrekken. Eenheid B-4 werkt nauw met deze landen samen om hun op de nationale rekeningen gebaseerde statistieken van de overheidsfinanciën te verbeteren. Nu wordt nog een benadering van het tekort/overschot van de overheid ontleend aan het "Government Finance Statistics Yearbook" van het IMF (zie hieronder voor een toelichting op de methoden). 60 Go ISSN 0254-1513 COM(98) 700 def. DOCUMENTEN NL 01 02 06 11 Catalogusnummer : CB-CO-98-641-NL-C Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg