title: Periodiek verslag van de Commissie over de vorderingen van Estland op de weg naar toetreding

eurovoc_concepts:
EU relations
Estonia
accession to the European Union
economic situation
report

text: smi smi B Hl B Hl m m ra ra mÈMM • au COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 17. 12. 1998 COM(1998) 705 def. PERIODIEK VERSLAG VAN DE COMMISSIE OVER DE VORDERINGEN VAN ESTLAND OP DE WEG NAAR TOETREDING Inhoud A. Inleiding a) Woord vooraf Achtergrond van het Voortgangsverslag b) Betrekkingen tussen de Europese Unie en Estland De versterkte Pre-toetredingsstrategie Recente ontwikkelingen in de bilaterale betrekkingen B. Criteria voor lidmaatschap 1. Politieke criteria 1. 1. Democratie en rechtsstaat Het parlement De uitvoerende macht De rechterlijke macht Corruptiebestrijding 1. 2. Mensenrechten en bescherming van de minderheden Burgerrechten en Politieke Rechten Economische, Sociale en Culturele Rechten Rechten en Bescherming van Minderheden 1. 3. Algemene Evaluatie 2. Economische criteria 2. 1. Inleiding 2. 2. Economische ontwikkelingen sinds de publicatie van het advies van de Commissie Macro-economische ontwikkelingen Structurele hervormingen 2. 3. Toetsing aan de criteria van Kopenhagen Bestaan van een functionerende markteconomie Vermogen om het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten 2. 4. Algemene Evaluatie 3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen 3. 1. Interne markt zonder grenzen Algemeen kader De Vier Vrijheden Concurrentie 3. 2. Innovatie De Informatiemaatschappij Onderwijs, Opleiding en Jeugdzaken Onderzoek en Technologische Ontwikkeling Telecommunicatie Audiovisuele sector 3. 3. Economische en Fiscale Aspecten Economische en Monetaire Unie Belastingen Statistiek 3. 4. Scctorbeleid Industrie Landbouw Visserij Energie Vervoer Kleine en Middelgrote Ondernemingen 3. 5. Economische en sociale cohesie Werkgelegenheid en Sociale Zaken Regionaal Beleid en Cohesie 3. 6. Kwaliteit van leven en milieu Milieu Bescherming van de Consument 3. 7. Justitie en Binnenlandse Zaken 3. 8. Buitenlands beleid Handelsverkeer en Internationale Economische Betrekkingen Ontwikkeling Douane Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid 3. 9. Financiële aspecten Financiële Controle 3. 10. Algemene evaluatie 4. Bestuurlijke capaciteit om het acquis toe te passen C. Conclusie D. Partnerschap voor Toetreding en Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis : algemene beoordeling van de tenuitvoerlegging 1. 2. Partnerschap voor Toetreding Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis Bijlage Statistische Gegevens A. Inleiding a) Woord vooraf In Agenda 2000 stelde de Commissie dat zij regelmatig verslag zou uitbrengen aan de Europese Raad over de vorderingen van elk van de kandidaat-lidstaten van Midden- en Oost-Europa bij de voorbereidingen op het lidmaatschap, en dat het eerste verslag eind 1998 zou worden ingediend. De Europese Raad van Luxemburg besloot het volgende: "Over de vorderingen van elke Midden- en Oost-Europese kandidaat-lidstaat op weg naar de toetreding in het licht van de criteria van Kopenhagen, met name over het tempo waarin het acquis van de Unie wordt overgenomen, wordt voor elk betrokken land door de Commissie regelmatig een verslag voorgelegd aan de Raad, in voorkomend geval vergezeld van aanbevelingen voor de opening van bilaterale intergouvernementele conferenties, en zulks vanaf eind 1998. Voorafgaand aan deze jaarlijkse verslagen zullen de uitvoering van de Partnerschappen voor Toetreding en de stand van de overname van het acquis met elke kandidaat-lidstaat in de bij de Europa-overeenkomsten ingestelde organen worden onderzocht. De verslagen van de Commissie zullen als basis dienen om in het kader van de Raad de besluiten te nemen die in verband met het voeren van de toetredingsonderhandelingen of de uitbreiding daarvan tot andere kandidaten noodzakelijk zijn. In dat verband zal de Commissie, bij de beoordeling van het vermogen van de kandidaat-lidstaten om aan de economische criteria en de uit de toetreding voortvloeiende verplichtingen te voldoen, de in Agenda 2000 vastgelegde methode aanhouden. Bij de beoordeling van de vorderingen van de kandidaat-lidstaten aan de hand van de op gezette tijden door de Commissie aan de Raad voor te leggen verslagen, dient een dynamische benadering te worden gehandhaafd. " De Europese Raad van Cardiff onderschreef deze conclusies en stelde het volgende : "De prioriteit van de Unie is het uitbreidingsproces in stand te houden voor de landen die in de conclusies van de Europese Raad van Luxemburg worden genoemd, waarbinnen zij het lidmaatschap actief kunnen nastreven en vorderingen kunnen maken bij het aanvaarden van de verplichtingen van dat lidmaatschap, met inbegrip van de criteria van Kopenhagen. Elk van de kandidaat-lidstaten zal volgens dezelfde criteria worden beoordeeld en zich, afhankelijk van de mate waarin hij reeds voorbereid is, in zijn eigen tempo op het lidmaatschap voorbereiden. Veel zal afhangen van de inspanningen die de kandidaat-lidstaten zelf leveren om aan de criteria te voldoen. Alle landen zullen het voordeel genieten van versterkte betrekkingen met de EU, onder andere via een politieke dialoog en een op elk land toegesneden strategie die hen kunnen helpen bij de voorbereiding op de toetreding. " Overeenkomstig deze raadsconclusies wordt voor het voortgangsverslag betreffende Estland dezelfde schematische indeling gevolgd als voor het Advies. Het verslag omvat: - een beschrijving van de betrekkingen tussen Estland en de Unie, vooral in het kader van de Associatie-Overeenkomst; - een analyse van de situatie op het gebied van de door de Europese Raad vastgestelde politieke voorwaarden (democratie, rechtsstaat, mensenrechten, bescherming van minderheden); - een beoordeling van de situatie en vooruitzichten van Estland wat betreft de door de Europese Raad genoemde economische voorwaarden (functionerende markteconomie, vermogen om de concurrentiedruk binnen de Unie het hoofd te bieden); - een evaluatie van het vermogen van Estland om de verplichtingen van het lidmaatschap op zich te nemen, dat wil zeggen het acquis van de Unie zoals omschreven in het Verdrag, de afgeleide wetgeving en de beleidsdocumenten van de Unie. Het verslag bestrijkt tevens de gerechtelijke en administratieve capaciteit overeenkomstig het verzoek van de Europese Raad van Madrid, die erop heeft gewezen dat de kandidaat lidstaten hun administratieve structuren dienen aan te passen met het oog op een harmonieuze tenuitvoerlegging van het beleid van de Gemeenschap na de toetreding. Deze benadering garandeert een gelijke behandeling voor alle kandidaat-lidstaten. Het verslag heeft betrekking op de vooruitgang die na het Advies is geboekt. Er wordt nagegaan of de in het Advies genoemde geplande hervormingen zijn uitgevoerd, en nieuwe initiatieven, met inbegrip van die welke direct verband houden met de prioriteiten van het Partnerschap voor Toetreding, worden onderzocht. Het verslag bevat een afzonderlijk hoofdstuk over de vorderingen van Estland wat betreft de in het Partnerschap voor Toetreding opgenomen prioriteiten voor de korte termijn. De beoordeling van de vooruitgang bij het voldoen aan de politieke criteria en de criteria van het acquis beperkt zich tot de periode na het Advies, terwijl de beoordeling van de economische prestaties van Estland gebaseerd is op een langere periode. Bij de beoordeling van de vooruitgang betreffende het overnemen van het acquis is gekeken naar vastgestelde wetgeving, en niet naar wetgeving in de diverse stadia van voorbereiding of parlementaire goedkeuring. Alleen op deze manier was het mogelijk de concrete vooruitgang bij de voorbereidingen op de toetreding objectief te meten en te vergelijken. Voor het verslag werd gebruik gemaakt van diverse informatiebronnen. De kandidaatlanden werd gevraagd informatie te verstrekken over de vooruitgang bij de voorbereiding op het lidmaatschap sinds de publicatie van het Advies. Aanvullende informatiebronnen waren presentaties van deze landen op de bijeenkomsten in het kader van de Europa-Overeenkomst, hun Nationale Programma's voor de Overname van het Aacquis, en de informatie die werd verstrekt in het kader van het analytisch onderzoek betreffende het acquis. Bij het opstellen van de verslagen werd rekening gehouden met de besprekingen van de Raad over het Advies, met de rapporten en resoluties van het Europees Parlement over de Adviezen van de Commissie', en vooral met het door de heer Domier opgestelde rapport over de aanvraag van Estland voor toetreding tot de Europese Europees Parlement Doe. nr. 224. 339 'Rapport over de mededeling van de Commissie Agenda 2000' (Rapporteurs: A. Oostlandcr en E. Baron Crespo; Co-rapportcurs: M. Aclvoet, J. Donner, O. Von Habsburg, E. Caccavale, F. Kristoffcrscn, M. Ho ff, C. Carncro Gonzales, P. Bernard-Raymond, R. Speciale, J. Wiersma, J. W. Bertcns). Unie. Bij het opstellen van de periodieke verslagen heeft de Commissie tevens gebruik gemaakt van de beoordelingen van de Lidstaten, met name wat betreft de politieke criteria voor lidmaatschap, en van het werk van diverse internationale organisaties, zoals de Raad van Europa, de OVSE, de internationale financiële instellingen (EBWO en Wereldbank) en niet-gouvernementele organisaties. b) Betrekkingen tussen de Europese Unie en Estland De versterkte pre-toetredingsstrategie Op 30 maart 1998 ging het toetredingsproces formeel van start met de bijeenkomst van de ministers van Buitenlandse Zaken van de vijftien EU-lidstaten, de tien Midden- en Oost-Europese kandidaat-lidstaten en Cyprus. Vooruitlopend op deze bijeenkomst werd ter ondersteuning van de voorbereidingen op het lidmaatschap voor elk land een Partnerschap voor Toetreding vastgesteld. In dit document werden de prioriteiten voor de verdere werkzaamheden en de in het kader daarvan door de EU ter beschikking gestelde financiële bijstand aangegeven. In april heeft Estland een Nationaal Programma voor Overname van het Acquis (NPOA) voorgesteld met een meer gedetailleerde beschrijving van de maatregelen die nodig zijn om de in het Partnerschap voor Toetreding genoemde doelstellingen te verwezenlijken. Na de opening van de intergouvernementele conferentie heeft Estland op de openingszitting van de toetredingsonderhandelingen tussen de EU en Estland te Brussel op 31 maart de belangrijkste elementen van zijn integratiestrategie voorgesteld. Op 3 april ging het analytisch onderzoek betreffende het acquis ("screening") van start. De pre-toetredingssteun wordt aanzienlijk vergroot. Naast het Phare-programma zal deze steun met ingang van het jaar 2000 bestaan in landbouwsteun en een structureel instrument dat prioriteit zal verlenen aan soortgelijke maatregelen als die van het Cohesiefonds op het gebied van milieu en vervoer. Het PHARE-programma zal zich vooral richten op de institutionele opbouw en investeringen in andere sectoren. Recente ontwikkelingen in de bilaterale betrekkingen De Europa-overeenkomst tussen de Europese Unie en Estland is na de afwikkeling van de ratificatieprocedures op 1 februari 1998 in werking getreden. Estland heeft de Europa overeenkomst correct ten uitvoer gelegd en heeft bijgedragen tot het vlot functioneren van de verschillende gemeenschappelijke instellingen. De eerste bijeenkomsten van de Associatieraad en het Associatiecomité hadden respectievelijk in februari en juni 1998 plaats. Op de vergadering van juni 1998 werd voor het eerst de verwezenlijking van de prioriteiten van het Partnerschap voor Toetreding besproken. Sedert de inwerkingtreding van de Europa-overeenkomst hebben vij f subcomitévergaderingen plaatsgehad. Sedert het verschijnen van het Advies heeft het Gemeenschappelijk Parlementair Comité, dat is samengesteld uit vertegenwoordigers van het Estlands en het Europees Parlement, drie vergaderingen gehouden, te weten in oktober 1997, april 1998 en november 1998. Het aandeel van de handel met de EU in de totale handel van Estland is blijven toenemen. In 1997 kwam de uitvoer van Estland (exclusief de transito-uitvoer) naar de EU overeen met 62% van de totale uitvoer (Finland 19%, Zweden 17,1% en Duitsland 6,7%) en de invoer uit de EU met 75,4% van de totale invoer (Finland 37%, Zweden 10,6% en. Duitsland 10,4%). 8 In het kader van de Europa-overeenkomst werd een aanpassingsprotocol betreffende met name de landbouw en verwerkte landbouwproducten ondertekend naar aanleiding van de noodzaak de resultaten van de Uruguay-Ronde en de toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden in aanmerking te nemen. Er zijn geen speciale handelsproblemen in de betrekkingen tussen Estland en de EU. In oktober 1998 zijn met Estland bilaterale onderhandelingen over een Protocol inzake Europese Conformiteitsbeoordeling gestart. Het PHARE-programma voor 1998 omvat een nationale tóewijzing (21 miljoen ecu) - gebaseerd op de prioriteiten van het Partnerschap voor Toetreding - ter ondersteuning van met name uitbreidingen van de administratieve capaciteit, maatregelen inzake milieubescherming en vervoer, evenals de deelneming aan communautaire programma's en TEMPUS. Een bijkomend bedrag van 2,5 miljoen ecu werd toegewezen voor een grenso verschrij dend samenwerkingsprogramma. eveneens deel Estland neemt in het kader van meerlandenprogramma's en horizontale programma's van PHARE, zoals die betreffende douaneaangelegenheden, milieubescherming, de statistiek, de hervorming van het overheidsapparaat en TAIEX. aan en krijgt steun B. Criteria voor het lidmaatschap 1. Politieke criteria Inleiding In haar in 1997 uitgebrachte Advies over het verzoek van Estland om toetreding tot de EU kwam de Commissie tot de slotsom dat : Estland de kenmerken van een democratie bezit, met stabiele instellingen die de rechtsstaat en de eerbiediging van de mensenrechten en bescherming van minderheden garanderen. Estland moet evenwel maatregelen nemen om de naturaliseringsprocedures te versnellen zodat de Russischsprekenden die nog geen staatsburger zijn beter in de Estlandse maatschappij kunnen integreren. Voorts worden in het partnerschap voor toetreding met Estland maatregelen ter vergemakkelijking van het naturalisatieproces en voor een betere integratie van niet- staatsburgers, inclusief statenloze kinderen, en ter verbetering van het onderricht in de Estlandse taal voor mensen die geen Estlands spreken als prioriteit op korte termijn beschouwd. Recente ontwikkelingen Sedert het Advies vond er geen regeringswisseling plaats. Er werden een nieuwe parlementaire fractie en een nieuwe partij in het leven geroepen in verband met de algemene verkiezingen in maart 1999. De minister van Buitenlandse Zaken nam onlangs zijn ontslag, maar het buitenlands beleid van Estland werd niet gewijzigd. Sedert het uitbrengen van het Advies heeft zich geen verandering van betekenis voorgedaan in het regeringsbeleid voor en het lidmaatschap van de EU blijft een van de voornaamste oogmerken van het Estlandse beleid. 1. 1. Democratie en rechtsstaat Het parlement Het Estlandse parlement (Riigikogu) blijft op bevredigende wijze functioneren. Zijn bevoegdheden worden geëerbiedigd en de oppositie neemt tenvolle aan zijn activiteiten deel. De uitvoerende macht De centrale staatsinstellingen blijven naar behoren functioneren. Het Estlandse overheidsapparaat beschikt thans over onvoldoende geschoold personeel; ook is er veel personeelsverloop. Men moet zich niettemin blijven inzetten voor de hervorming van het overheidsapparaat ten einde te zorgen voor een hooggekwalificeerd ambtenarenkorps dat instaat voor het op passende wijze ten uitvoerleggen en doen naleven van het EU-acquis. Men moet dan ook blijven werken aan hervorming van het overheidsapparaat om de situatie te verbeteren. Het politieapparaat maakt een proces van hervorming en reorganisatie door. Op 14 mei 1998 werd een nieuwe Wet op het politie-apparaat aangenomen die de stabiliteit van het politiekorps zal garanderen. In de wet zijn de kwalificaties, de graden en de lonen voor politiebeambten vastgelegd. De rechterlijke macht Hoewel een reeks hervormingen ter verbetering van het gerechtelijk apparaat wordt doorgevoerd, zijn er nog aanpassingen op het burgerlijk en het strafrecht nodig om de overgang van het oude naar het nieuwe systeem te voltooien. Op het gebied van het handels- en het civiele recht zal de hervorming worden afgerond met de aanneming van de resterende wetgeving dit najaar. Met de hervorming van de strafwetgeving bestaat er evenwel een grote achterstand en is vooral de oude wetgeving nog van kracht. De opleiding van rechters en de uitwerking van een nieuwe strafwetgeving die aan de Europese nonnen beantwoordt, zijn nog steeds topprioriteiten voor Estland. De overbelasting met door de rechtbanken af te handelen zaken blijft gezien het aantal rechters (221 posten) problemen vormen voor de doelmatigheid van de rechtsgang. Voorts werd een groot aantal van de thans in functie zijnde rechters (192) onder het oude systeem aangesteld. Hoewel de lonen van rechters boven het gemiddelde van de lonen bij de overheid liggen, maakt de concurrentie vanuit de particuliere sector het moeilijk om bekwame juristen ertoe te brengen om te zien naar een carrière bij de rechterlijke macht. Het aantal juristen (slechts 335 advocaten) en openbare aanklagers (172 posten waarvan er 12 vacant zijn) is eveneens onvoldoende. Onzekerheid bij rechters die de wet toepassen en onervaren rechters blijven de grootste problemen vormen waarvoor het gerechtelijk apparaat zich gesteld ziet. De rechtspraak 10 bij de lagere rechtbanken wordt als onbevredigend beschouwd, aangezien er vele nieuwe, onervaren en overbelaste rechters zijn. Een groot aantal uitspraken van lokale rechtbanken wordt door districtsrechtbanken ongeldig verklaard. Bij de hogere rechtbanken wordt de kwaliteit van de rechtspraak bevredigend geacht. Het in het Wetboek van strafvordering vastgestelde doel dat strafzaken binnen twee maanden nadat het vooronderzoek is afgerond, moeten worden berecht, kon niet altijd worden ingelost en de periode tussen de afronding van het onderzoek en het proces is wel eens opgelopen tot twee jaar. Op dit gebied werden de volgende maatregelen getroffen : • De Wet op de voorwaardelijk invrijheidstelling, die in mei 1998 van kracht werd en waarbij voorwaardelijke invrijheidstelling in Estland werd ingevoerd, voorziet in 200 posten voor reclasseringsambtenaren en een passende opleiding. Als gevolg van financiële beperkingen konden tot dusver slechts 110 posten worden vervuld. • De Wet op het Openbaar Ministerie werd in mei 1998 van kracht. Maatregelen ter bestrijding van corruptie Er is verbetering gekomen in de situatie op dit gebied, gedeeltelijk dankzij een deugdelijk en geïntegreerd programma voor misdaadpreventie en -bestrijding (het nationale programma voor misdaadpreventie). Er werd bezorgdheid geuit over rechters die openstaan voor omkooppraktijken. In 1997 werd slechts één geval van omkoping berecht dat eindigde in vrijspraak bij gebrek aan bewijs. Estland ondertekende het Verdrag inzake het witwassen, de opsporing, de inbeslagneming en de confiscatie van opbrengsten van misdrijven, maar bekrachtigde het nog niet. Het is nog niet duidelijk of de tot dusver getroffen maatregelen een positief effect hebben gehad, maar zij weerspiegelen de inzet van de Estlandse autoriteiten om corruptie te bestrijden. De situatie dient op de voet te worden gevolgd. 1. 2 Mensenrechten en bescherming van minderheden Estland heeft de belangrijkste internationale verdragen op het gebied van de mensenrechten bekrachtigd. Het heeft het Europees Sociaal Handvest nog niet ondertekend. Burgerrechten en politieke rechten De fundamentele burger- en politieke rechten blijven in Estland geëerbiedigd. Niettemin zijn voorarrest en de omstandigheden van gevangenhouding zaken die om voortdurende aandacht vragen. Op de volgende gebieden werd voortgang geboekt : 11 • De doodstraf werd in maart 1998 afgeschaft. Op 17 april 1998 bekrachtigde Estland Protocol 6 bij het Europees Verdrag inzake de bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden betrekking hebbende op de afschaffing van de doodstraf. • De Wet op vluchtelingen trad op 9 juli 1998 in werking en introduceerde het asielrecht in Estland. De wet omvat regels over de opvang van vluchtelingen, asielaanvragen en de vaststelling van de status van vluchteling. In de wet is een hoofdstuk gewijd aan de sociale rechten van vluchtelingen. Voorts amendeerde het Estlandse parlement in oktober 1997 verscheidene sociale zekerheidsbesluiten om vluchtelingen dezelfde sociale garanties te bieden als aan de eigen burgers worden geboden. Er zijn nog geen uitvoeringsverordeningen goedgekeurd. Het aantal asielzoekers in Estland was tot dusver gering (24). Er zijn geen besluiten genomen over deze aanvragen. Het blijft daarom te bezien hoe de wetgeving uitgevoerd zal worden. Niettemin bestaat er behoefte aan verdere verbetering op de volgende terreinen : • De voorwaarden van voorarrest dienen in Estland te worden verbeterd. In 1997 vonden er aanmerkelijke verbeteringen plaats, zoals de opening van nieuwe, moderne gevangenissen. Niettemin worden de omstandigheden van voorarrest in het enige centrum van voorlopige hechtenis van het land in Tallinn onbevredigend geacht. Ook werden er enkele geïsoleerde gevallen van slechte behandeling van gevangenen in voorarrest, inclusief het gebruik van strafcellen, gesignaleerd. De autoriteiten stellen momenteel een onderzoek naar deze beschuldigingen in. • De omstandigheden in gevangenissen moeten nog verder worden verbeterd. De regering blijft maatregelen treffen om iets te doen aan de slechte omstandigheden in overvolle gevangenissen (300 gevangenen per 100. 000 inwoners) en te zorgen dat het momenteel onderbetaalde en slecht opgeleide gevangenispersoneel professioneel wordt. Zij stelde een meerjarenplan voor het opknappen en herstructureren van de gevangenissen van het land op, mede omvattende de bouw van een grote moderne gevangenis in Tartu die een aanzienlijke verbetering van de huidige situatie zou betekenen. Ook de introductie van voorwaardelijke invrijheidstelling zou het probleem van overvolle gevangenissen moeten verlichten. Het aantal NGO's blijft stijgen, hoewel betrekkelijk langzaam. De NGO's in Estland worden op 3. 200 geraamd. De meeste wijden zich aan onderwijs en opleiding, bescherming van het culturele erfgoed en de rechten van kinderen en minderheden. Zij opereren zonder dat de regering hun beperkingen oplegt. Het Phare-programma van de EU ondersteunt de NGO's in Estland actief. Economische, sociale en culturele rechten De fundamentele economische, sociale en culturele rechten blijven geëerbiedigd. in Estland Rechten en bescherming van minderheden 12 Het advies van de Commissie van juli 1997 onderstreepte de noodzaak voor Estland om het treffen van maatregelen te treffen ter bespoediging van de naturalisatieprocedures voor Russischsprekende niet-staatsburgers en versterking van de integratiemaatregelen voor niet-Estlandse minderheden. Het valt te betreuren dat het parlement de amendementen op de Wet op het staatsburgerschap, die deze wet in overeenstemming zouden brengen met de OVSE-aanbevelingen en de naturalisatie van statenloze kinderen zouden vergemakkelijken, nog niet heeft aangenomen. De naturalisatieprocedure Per 1 augustus 1998 is sedert de inwerkingtreding in 1992 van de Wet op het staatsburgerschap aan 101. 239 niet-Estlanders het Estlandse staatsburgerschap toegekend. Het aantal niet-Estlanders dat om het staatsburgerschap verzoekt, daalt. Sedert het uitbrengen van het advies (juli 97 - juni 98) hebben 9. 762 mensen het staatsburgerschap gekregen tegenover 22. 000 in 1996. Op 9 december 1997 keurde de Estlandse regering een ontwerp-amendement op de Wet op het staatsburgerschap goed dat het mogelijk maakt dat na 26 februari 1992 geboren kinderen van uit juridisch oogpunt statenloze ouders staatsburger worden wanneer hun ouders een verzoek om staatsburgerschap indienen. Deze maatregel zou voor ongeveer 10. 000 kinderen in Estland gevolgen hebben. Het is betreurenswaardig dat het parlement de goedkeuring van deze amendementen heeft uitgesteld, omdat het opschorten ervan de facto betekent dat er geen sprake zal zijn van zijn goedkeuring vóór de verkiezingen in maart 1999. De regering heeft zowel de taaltest als de test civieke kennis voor hen die het Estlands staatsburgerschap aanvragen, vereenvoudigd door 10% van de moeilijkste vragen weg te laten. De slaagpercentages zijn hoog en bedragen ongeveer 90%. Verblijfsvergunningen en speciale paspoorten voor niet-staatsburgers Een verbetering die iets doet aan een in het advies vastgesteld zwak punt, is de goedkeuring op 24 september 1997 door de Riigikogu van een amendement op de Wet op buitenlanders (1993) dat het mogelijk maakt dat niet-staatsburgers die vóór 12 juni 1995 tijdelijke verblijfsvergunningen aanvroegen na 12 juli 1998 een permanente verblijfsvergunning kunnen verkrijgen (twee jaar eerder dan in de oorspronkelijke wet was voorzien). Zij die tenminste drie jaar met een tijdelijke verblijfsvergunning in Estland hebben gewoond en een permanente verblijfplaats en een vast wettig inkomen hebben, komen in aanmerking voor permanente verblijfsvergunningen. Tot dusver zijn slechts 11. 728 niet-staatsburgers in het bezit van permanente verblijfsvergunningen. De volgende groepen komen hiervoor niet in aanmerking : buitenlanders die tijdelijk in Estland werken of studeren, gepensioneerde officieren die een buitengewone verblijfsvergunning hebben gekregen en tot meer dan één jaai- veroordeelde delinquenten. Volgens raming zijn tussen de 20. 000 en 50. 000 niet-staatsburgers illegaal. De regering heeft hun verzocht om hun situatie te regulariseren, maar slechts enkelen van hen hebben verblij fsvergunningen aangevraagd. 13 In 1994 begon de regering speciale paspoorten af te geven aan ingezetenen die niet- staatsburger zijn en niet beschikken over enig ander reisdocument. Op 1 augustus 1998 waren 184. 733 personen in het bezit van een paspoort voor vreemdelingen. De integratie van minderheden De rechten van de Russischsprekende minderheid (al dan niet in het bezit van de Estlandse nationaliteit) blijven geëerbiedigd en gewaarborgd. Russisch blijft op grote schaal gebruikt in rechtbanken en in de administratie in zones waar Russischsprekenden de meerderheid van de plaatselijke bevolking uitmaken. Niettemin zijn niet-staatsburgers nog aan enkele beperkingen onderworpen, zo hebben zij niet het recht deel uit te maken van de directie van staatsbedrijven, tot een politieke partij te behoren en werken in bepaalde overheidssectoren. Ook de goedkeuring op 10 juni 1998 door het parlement van een document over "De integratie van niet-Estlanders in de Estlandse samenleving" beoogt de bestaande integratiemaatregelen te ondersteunen. In het document worden de richtsnoeren gegeven voor de integratieprogramma vanaf 1999. Tezelfdertijd werd in maart 1998 een niet-Estlandse integratiestichting opgericht ter vergemakkelijking van het algehele integratieproces. tenuitvoerlegging van een nationaal Taalonderricht is een van de voornaamste instrumenten voor het integreren van de etnische minderheden in de Estlandse samenleving. Momenteel heeft 36% van de bevolking een andere taal dan Estlands als eerste taal. Het Phare-programma heeft een belangrijke bijdrage geleverd op dit terrein. Positieve ontwikkelingen, die de inzet bewijzen met betrekking tot de verbetering van het onderricht in het Estlands aan niet-staatsburgers, omvatten : • Het Nationale Hof beslechtte een geschil tussen de President en het parlement door de amendementen van het parlement op de op 19 november 1997 goedgekeurde Wet op de taal te verwerpen. Op grond van deze amendementen zou geëist worden dat parlementsleden en leden van gemeenteraden moeten bewijzen dat zij beschikken over een goed niveau van kennis van het Estlands en zouden overheidsorganen het gebruik van het Estlands in de particuliere sector kunnen zijn gaan regelen. Dit zou de rol van niet-Estlanders in de politiek, het particuliere bedrijfsleven en verenigingen hebben beperkt. • De Wet op het onderwijs werd in november 1997 geamendeerd teneinde een nieuwe post van "staatstaaldocent" in het leven te roepen. Deze posten moeten worden vervuld door hooggekwalificeerde leerkrachten die ervaren zijn in het onderrichten van Estlands als tweede taal. In juni 1998 werden de eerste 18 leerkrachten op een totaal van 50 aangesteld. Er moet verdere voortgang op dit terrein worden geboekt. • In september 1997 werd een amendement op de Wet basis- en middelbare scholen goedgekeurd. Het amendement verlengt het bestaande systeem tot 2007/2008 (het systeem zou anders in het jaar 2000 worden opgeheven) en staat in voor de openbare financiering voor onbepaalde tijd van Russische basisscholen in de leerplichtperiode in Estland. 14 In april 1998 werd door de regering een Estlandssprekenden goedgekeurd. taaibeleidsdocument voor niet- 1. 3 Algemene evaluatie De ontwikkelingen in Estland bevestigen de conclusie van het Advies dat de instellingen van het land naar behoren functioneren. Het valt niettemin te betreuren dat het Parlement geen amendementen op de wet op het staatsburgerschap heeft aangenomen zodat statenloze kinderen staatsburger kunnen worden. Er dient blijvende aandacht te worden geschonken aan de hervorming van het overheidsapparaat en de versterking van de rechterlijke macht, met name de opleiding van rechters en de bevordering van het leren van Estlands door niet-staatsburgers. 2. Economische criteria 2. 1 Inleiding In het Advies van 1997 over de toetredingsaanvraag van Estland, was de conclusie van de Commissie: "Estland kan worden beschouwd als een levensvatbare markteconomie en zou in staat moeten zijn de nodige vooruitgang te boeken om op middellange termijn het hoofd te bieden aan de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie". Bij het onderzoek van de economische ontwikkelingen in Estland sinds de publicatie van het Advies, heeft de Commissie zich laten leiden door de conclusies van de Europese Raad van Kopenhagen van juni 1993, volgens welke het lidmaatschap van de Unie het volgende veronderstelt: het bestaan van een functionerende markteconomie; het vermogen de concurrentiedruk en de marktkrachten in de Unie het hoofd te bieden. In onderstaande analyse heeft de Commissie de methodologie gevolgd die bij het opstellen van het Advies werd toegepast. 2. 2 Economische ontwikkelingen sinds de publicatie van het advies van de commissie Sinds het midden van 1997 heeft Estland zich doen kennen als een van de snelst groeiende economieën van de wereld. Er zijn grote vorderingen gemaakt bij het terugdringen van de inflatie en het beheersen van de openbare financiën. De productiviteit is sterk gegroeid. Hoewel het externe onevenwicht - dat verband houdt met de snelle groei van de binnenlandse vraag - groot is gebleven en hoewel de snelle ontwikkeling van de plaatselijke financiële sector nieuwe risico's met zich heeft gebracht, zijn de autorititeiten doortastend opgetreden en hebben in 1997 en 1998 beperkende beleidsmaatregelen genomen. De groei van de export en de voortdurende instroom van directe buitenlandse investeringen waren van groot belang voor het voortduren van het 15 vertrouwen in de Estlandse économie. Er werd verder gewerkt aan structurele hervormingen, hoewel deze op sommige gebieden, zoals op het gebied van de landprivatisering, niet zo snel verliepen. Macro-economische ontwikkelingen 1997 werd gekenmerkt door een sterke stijging van het reële BBP, namelijk met 11,4%, tegen slechts 4% in 1996. Investeringen en buitenlandse vraag waren bijzonder levendig, maar het particuliere binnenlandse verbruik werd ook gestimuleerd door de stijging van de reële lonen met 7,3%. De bosbouw en de verwerkende industrie waren de twee belangrijkste groeisectoren in 1997, waarin de toegevoegde waarde, in reële termen, respectievelijk met 30% en 20% steeg. De onroerend-goedsector en de financiële sector waren ook zeer dynamisch. De bijdrage van de landbouw aan de groei bleef negatief; eind 1997 was deze sector (exclusief bosbouw en visserij) goed voor slechts 4,4% van het BBP. De inflatie daalde van 23,1% per jaar in 1996 tot 11,2% in 1997, maar steeg weer in de tweede helft van 1997 en het begin van 1998, onder meer ten gevolge van een verhoging van de gereguleerde prijzen, de waardevermindering van de Duitse mark ten opzichte van de Amerikaanse dollar en de sterke groei van de binnenlandse vraag. De prijsontwikkelingen sinds het voorjaar van 1998, en met name de evolutie van de producenten- en exportprijzen, wijzen erop dat de inflatie in 1998 nog zal toenemen. is voortdurend gedaald, De geregistreerde werkloosheid tot 3,3% van de beroepsbevolking in augustus 1998, tegen 3,5% in het voorgaande jaar. In Tallinn is in zekere sectoren zelfs een gebrek aan geschoolde arbeidskrachten. De situatie op de arbeidsmarkt geeft een tegenstrijdig beeld te zien. Uit onderzoeken waarbij de methodes van het Internationale Arbeidsbureau werden gebruikt blijkt dat de werkloosheid in 1997 is toegenomen tot 10,5% van de beroepsbevolking (terwijl deze een jaar eerder 10%» bedroeg). In een context van een sterk groeiende economie wijst dit erop dat steeds meer mensen die in het voorgaande jaar de arbeidsmarkt hadden verlaten, weer aan het werk willen. De sterke groei, gecombineerd met een bestedingsbeperking (het aandeel van de uitgaven in het BBP daalde), had op fiscaal gebied belangrijke gevolgen. Het totaal van de inkomsten op de rijksbegroting was in 1997 12% hoger dan voorzien. Het overschot op de algemene rekening van de overheid bedroeg in 1997 2,1% van het BBP. Dit is een duidelijke verandering ten opzichte van het tekort van 1,5% in 1996. In het eerste half jaar van 1998 is het begrotingsoverschot naar raming verder gestegen tot 2,6% van het BBP. De sterke economische groei van 1997 leidde tot een verdere verslechtering van de externe rekeningen. Het tekort op de lopende rekening steeg tot 12% van het BBP, terwijl het handelstekort toenam tot 24% van het BBP. Meer dan de hoogte van het tekort geeft de structuur van de financiering van dit tekort redenen tot zorg. Terwijl de directe buitenlandse immers de investeringen 2,7% van het BBP bereikten, stegen schuldencreërende instromen en investeringen in aandelen in 1997 zeer sterk, namelijk tot 14% van het BBP. Hoewel de overheid erin slaagde de buitenlandse schuld terug te brengen van 6,8% tot 5,4% van het BBP, zorgden deze instromen weer voor een sterke stijging van de netto buitenlandse schuld van Estland. Men dient evenwel te bedenken dat 16 het oorspronkelijke niveau zeer laag was. Estland moest grote kapitaalinstromen beheersbaar maken en terzelfder tijd oplossingen vinden voor enkele macro-economische neveneffecten. Het probleem werd nog gecompliceerd door de beperkte mogelijkheden om een autonoom monetair beleid te voeren gezien de "currency board"-regeling die sinds 1992 van kracht is. Estland: Voomaamste economische trends 1994 1995 1996 1997 1998 mcest recentc gegevens Reflle groei BBP procent 1. 8 4,3 4,0 11,4 7,3 jan-juni procent procent 47,7 41,7 29,0 28,8 23,1 14,9 11,2 12,5 11,6 8,9 Inflatie jaarlijks gemiddclde december/december Werkloosheid eindejaar IAO-definitie gcrcgistreerd procent procent 7,6 4,5 Saldo algemene begroting procent BBP 1,3 Saldo lopcnde rekening procent BBP miljard ecu -7,1 -0,2 Buitcnlandsc schuld verhoudingschuld/export(l) totaal buitcnlandse schuld procent miljard ecu NB NB 9,7 4,1 -1,2 -5,1 -0,2 NB NB Instroom directe buitenlandse investeringen nctlo-instroom volgcns EBWO procent BBP data bctalingsbalans miljocn ecu 9,2 186 5,6 153 Bron : dicnstcn van de Commissic, nationale bronncn, (1) Totalc schuld in harde valuta als percentage van dc EBWO, n uitvoer va 4F n goederen jan-sep sep/sep aug jan-juni 10,0 4,3 10,5 3,6 3,3 -1,5 2,1 9,2 -0,3 -12,0 - 0,5 -0,2 36 0,8 2,6 87 56 1,8 2,7 113 en dienste n 120 jan-jun Daar de kapitaalinstroom naar verwachting groot zou blijven en gezien de gevolgen daarvan voor de kredietexpansie en het externe evenwicht, hebben de autoriteiten, in het najaar van 1997, een aantal beperkende beleidsmaatregelen genomen. Zij waren zich ervan bewust dat Estland, indien deze kapitaalinstroom snel zou teruglopen, de invoer sterk zou moeten beperken, daar het land'het handelstekort ten bedrage van ongeveer een kwart van het BBP dan niet meer zou kunnen financieren. Voorts staat Estland, door de omvang en de afhankelijkheid van kortetermijnkapitaal, bloot aan risico's ten gevolge van veranderingen in het vertrouwen van particuliere investeerders, welke veranderingen door factoren kunnen ontstaan die geheel los staan van de economische situatie van het land. De centrale bank heeft daarom maatregelen genomen om de kredietexpansie tegen te gaan en het financiële systeem te versterken door middel van een aanscherping van de bedrijfseconomische voorschriften. Besparingen van de overheid werden in een stabilisatiereservefonds gestort dat in het buitenland wordt geïnvesteerd. Het fonds bedroeg einde juni 1998 3,1% van het BBP. Deze maatregelen, naast de liquiditeitscrisis op de plaatselijke geldmarkt, leidden tot een aanzienlijke stijging van de rentetarieven en een daling van de kredietverlening in het laatste kwartaal van 1997 en de eerste maanden van 1998. In het begin van het voorjaar van 1998 verbeterden de monetaire voorwaarden en de rente daalde weer. Het was duidelijk dat nog meer beperkende maatregelen genomen moesten worden. In juni 1998 werd een nieuw pakket maatregelen aangekondigd, waarvan de voornaarnste elementen een verdere verstrakking van het fiscale beleid waren (het 17 geconsolideerde begrotingsoverschot werd voor 1998 op 2,5% van het BBP gebracht) en een verscherping van het toezicht op de financiële sector. In het begin van het najaar van 1998 waren er duidelijke aanwijzingen dat de twee pakketten beperkende maatregelen er inderdaad toe hadden geleid de groei te beperken tot proporties die minder bedreigend waren voor het externe evenwicht. De groei van de totale uitstaande kredieten van de banken liep terug tot 33% per jaar aan het einde van augustus 1998, vergeleken met meer dan 100% aan het einde van september 1997. Volgens voorlopige cijfers groeide het BBP in de eerste helft van 1998 met 7,2%, een behoorlijke stijging dus, maar duidelijk minder dan de groei van 10,1% die voor de eerste helft van 1997 werd opgetekend. Het tekort op de lopende rekening in de eerste helft van het jaar is gedaald tot ongeveer 11% van het BBP en de reserves zijn nog toegenomen; de netto buitenlandse schuld van ingezetenen groeide tussen het eerste en het tweede kwartaal van 1998 aanzienlijk langzamer. Hoewel het voorbarig is nu reeds uitspraken te doen over de gevolgen van de Russische crisis voor Estland, kunnen de negatieve gevolgen van deze crisis zich via drie kanalen doen gevoelen: minder rechtstreekse uitvoer naar Rusland, problemen voor de plaatselijke banken gezien hun financiële risico's op de Russische markt en een slechtere toegang, tegen hogere kosten, tot de internationale kapitaalmarkt. Het laatstgenoemde gevolg zou het ernstigste kunnen zijn daar het land een belangrijk extern onevenwicht moet financieren. Structurele verandering en de openbare Sinds het midden van 1997 heeft Estland de structurele hervormingen voortgezet. Er zijn meer industriële bedrijven geprivatiseerd. De overheid heeft bevestigd dat zij vastberaden te privatiseren. De is de nutsbedrijven privatiseringsprogramma's vour Estlandse energie en Estlandse olieschalie zijn eind 1997 goedgekeurd. De verkoop van een belang van 49% in Eesti Telekom dient in de tweede helft van 1998 plaats te vinden, waardoor particulieren een meerderheidsbelang verkrijgen in de grootste telefoonmaatschappij. Na een eerdere mislukte poging zijn thans weer onderhandelingen begonnen met buitenlandse investeerders over de verkoop van een groot aandeel in de energie-opwekkingsmaatschappij. infrastructuur Sinds de Estlandse bankcrisis van 1992 heeft de overheid bijzonder veel aandacht geschonken aan de financiële sector. De afgelopen jaren werden gekenmerkt door een sterke groei van de banksector, de snelle ontwikkeling van andere financiële instellingen dan banken en de succesvolle oprichting en ontwikkeling van de Beurs van Tallinn. Bij de sterke daling van de aandelenmarkt in de tweede helft van 1997 en in de eerste helft van 1998 kwamen wanpraktijken en speculatieve beurstransacties aan het licht en bleek het toezichtmechanisme bij een aantal financiële ondernemingen gebrekkig te zijn. Deze problemen waren voornamelijk te wijten aan een te groot optimisme, de gemakkelijke toegang tot fondsen en de sterke wedloop voor een aandeel op de financiële markt in een context van een snel groeiende economie. De Russische crisis leidde tot een verergering van de reeds bestaande problemen bij twee kleine banken, die in september werden gesloten. Deze crisis leidde ook tot problemen bij de fusie van de Forcx Bank en de Investeringsbank (om ervoor te zorgen dat deze fusie toch kon doorgaan heeft de centrale bank tijdelijk een meerderheidsbelang in deze banken genomen). 18 De autoriteiten hebben daarom een aantal voorzorgsmaatregelen genomen. In de eerste plaats werd de vermogenstoereikendheidsverhouding in het najaar van 1997 verhoogd van 8% tot 10%, werden de eisen inzake het aanhouden van reserves aangescherpt en werd besloten tot een geconsolideerd toezicht op financiële conglomeraten in 1998. In juni 1998 werden aanvullende maatregelen genomen: in het kader van de invoering van een eenvormig kredietclassificatiesysteem moesten banken een algemene reserve van 2% aanhouden op alle kredieten. Voorts heeft Estland besloten dat zij eind 1998 alle 25 kernprincipes van Basel zou aanvaarden en de eisen inzake het aanhouden van reserves werden tot financiële garanties aan financiële instellingen uitgebreid. Tevens werd verder gewerkt aan de consolidering van de commerciële banken. Twee fusies tussen de vier grootste banken van Estland hebben tot het ontstaan geleid van de twee grootste financiële instellingen in het Baltisch gebied. Buitenlandse investeerders hebben hun belang in de banken vergroot, met name in de grootste Estlandse banken. In het kader van de Estlandse "currency board" is de groeiende deelname van buitenlands kapitaal in plaatselijke banken een belangrijke ontwikkeling. Daar de rol van de centrale bank als geldschieter in laatste instantie zeer beperkt is, leidt de gemakkelijke toegang van banken tot buitenlandse middelen (met name via hun moedermaatschappij) tot meer vertrouwen in de veerkracht van het financiële systeem in geval van een vertraging van de economische groei of een belangrijke kapitaaluitstroom. Estonia: lloofdindicatoren economische structuur in 1997 (alle gegcvcns gclden voor 1997, tenzij andcrs aangcgcvcn) Bcvolking BBP per hoofd van de bevolking als percentage van het gemiddelde EU-15 Aandcel landbouw in: totaal toegevoegde waarde werkgelegenheid Verhouding invcsteringen/BBP Totaal buitenlandse schuld/BBP Export gocderen en diensten/BBP Dircctc buitenlandse investeringcn (1) Bron: dicnstcn van de Commissie, nationalc bronnen (1) DBI omgcrckcnd tcgcn de wissclkocrs van 1 ecu , EBWO, 1MF = $1. 10421 (eind 1997) miljoen KKS-ecu procent procent procent procent procent procent 1,5 7. 000 37 6,3 9,9 27 44 73 miljard ecu ecu per hoofd bevolking 489 0,78 De overheid heeft een aanvang gemaakt met de hervorming van het pensioenstelsel. In juni 1997 heeft zij het concept-kaderprogramma voor de hervorming van dit stelsel goedgekeurd dat op de gebruikelijke drie pijlers is gebaseerd. In april 1998 heeft het Parlement de wet inzake sociale bijdragen goedgekeurd waaruit de door de staat beheerde eerste pijler zal worden bekostigd. In juni 1998 heeft de regering de ontwerp-wet inzake de derde pijler (vrijwillige particuliere verzekering) goedgekeurd. in 1996 en Voortgaande op de is het landhervormingsproces voortgezet: 95% van de claims om teruggave van land zijn in behandeling genomen en het percentage land dat in het kadaster is opgenomen is tussen eind 1996 en eind 1997 verdubbeld. Het landprivatiseringsproecs is echter moeizamer verlopen dan oorspronkelijk was verwacht. In overeenstemming met het IMF had de in 1997 genomen maatregelen laat 19 overheid zich, in haar Memorandum van Economische Beleidslijnen, ertoe verbonden de particuliere landeigendom tegen het einde van 1998 meer dan te verdubbelen, tot ten minste 35% van het totale oppervlak. Zij was echter gedwongen dit cijfer naar beneden bij te stellen. Volgens het aanvullende Memorandum van Economische Beleidslijnen van juni 1998 gaat de overheid ervan uit dat slechts 27% van het land aan het einde van het jaar geprivatiseerd zal zijn. 2. 3 Toetsing aan de criteria van Kopenhagen Het bestaan van een functionerende markteconomie Een markteconomie kan slechts functioneren indien prijzen en handel geliberaliseerd zijn en indien ook het rechtsstelsel, waaronder regelgeving op het gebied van het eigendomsrecht, goed functioneert. Een markteconomie functioneert beter in een stabiele macro-economische omgeving waarin overeenstemming bestaat over het te volgen economische beleid. Een goed ontwikkelde financiële sector en de afwezigheid van in- en uitvoerbelemmerende factoren vergroten de efficiëntie van de economie. Estland heeft zijn zeer liberale handelsbeleid gehandhaafd. Vrijhandelsovereenkomsten met een aantal andere aspirant-EU-lidstaten zijn in werking getreden. Met andere toetredingskandidaten en met andere GOS-landen zijn onderhandelingen geopend. De besprekingen over een toetreding tot de WTO zijn nog gaande. Hoewel de meeste prijzen vrij snel na de onafhankelijkheid geliberaliseerd werden, is de prijsliberalisering sindsdien niet veel verder gevorderd. Voor ongeveer 26% van de goederen aan de hand waarvan de consumentenprijzenindex wordt vastgesteld, gelden voorgeschreven prijzen, welk cijfer ongeveer hetzelfde is als begin 1997. De besluiten van de overheid over het tijdstip en de omvang van wijzigingen in gereguleerde prijzen blijven dus van grote invloed op het inflatieniveau. De overheid heeft de prijzen van elektriciteit en olieschalie relatief laag gehouden, waardoor investeringen voor de modernisering van de energiesector en de aanpak van een van de milieuproblemen van het land ernstig worden belemmerd. Estland is bezig met de aanpassing van zijn rechtsstelsel en neemt de lidstaten van de EU daarbij als voorbeeld. Verbeterde wetten werden ingevoerd op het gebied van de mededinging en de industriële eigendom evenals in de energiesector en de financiële sector (met name de instelling van een depositowaarborgfonds). De overheid zal voor de verschillende markten (telecommunicatie, energie, spoorwegen) inspecties instellen die erop zullen toezien dat de concurrentieregels niet worden overtreden. De energie inspectie is reeds met haar werkzaamheden begonnen. De verbetering van de arbeidsomstandigheden bij de openbare besturen, het aanleren van nieuwe vaardigheden en de aanpassing aan een nieuwe omgeving zijn van cruciaal belang, niet alleen met het oog op een daadwerkelijke toepassing van de nieuwe wetten, maar ook met het oog op een kwalitatief hoogstaande dienstverlening. De overheid heeft daarom een algemene strategie voor de verbetering van de prestaties van de overheidsdiensten opgesteld, die echter nog moet worden goedgekeurd. Het wetgevend kader is in Estland in het algemeen goed ontwikkeld en regelt de meeste aspecten van de economische bedrijvigheid. De meeste van deze wetgeving is recent en is gemodelleerd naar Duits en Scandinavisch voorbeeld. Hoewel het in het verleden 20 voorgekomen is dat de wet door de rechtbanken op inconsequente wijze werd toegepast en geïnterpreteerd, te wijten aan hun gebrekkige ervaring, werd er voortgang geboekt met verduidelijking van de wetgeving en verbetering van het doen naleven van het burgerlijk en het handelsrecht. De privatisering van het land en de instelling van een goed functionerende markt voor de handel in land zijn nog in een vroeg stadium. Eind 1997 was 16% van het totale landoppervlak in particuliere handen en meer dan een derde van het totale landoppervlak was eind juli 1998 bij het kadaster geregistreerd. Het marktmechanisme in de landbouwsector functioneert niet volledig door de afwezigheid van een goed functionerende markt voor de handel in land, de onzekerheid over eigendomsrechten en de zwakke institutionele structuren. De overheid heeft haar steun aan de landbouw in 1998 aanzienlijk uitgebreid. Aan melkveehouders en graanproducenten wordt nu, door middel van betalingen per hectare en hoofd, rechstreekse inkomenssteun verleend. Het is evenwel zo dat slechts de meest efficiënte producenten voor deze inkomenssteun in aanmerking komen, op grond van nauw omschreven criteria die gericht zijn op een rationalisatie van de productie en de toename van de gemiddelde omvang van de landbouwbedrijven, waardoor de efficiëntie nog zal toenemen. Hoewel de invoering van rechtstreekse steun strijdig is met de Estlandse opvattingen over de landbouw bij de aanvang van de hervormingen - toen alle soorten rechtstreekse en onrechtstreekse steun nagenoeg werden afgeschaft - is deze nieuwe vorm van steun evenwel beperkt in omvang en toepassing. Estland kent nog steeds geen invoerrechten op landbouwproducten, waardoor er een sterke concurrentie heerst op de binnenlandse markt. De privatisering - op grond van de privatiseringswet van 1993 - werd voortgezet, ook de privatisering van de infrastructuur (een kleine spoorweglijn werd verkocht en twee elektriciteitscentrales werden ten verkoop aangeboden). De concurrentie is sterk, met name vanwege het liberale handelsstelsel. Eind 1997 kwam bijna 80% van de industriële productie voor rekening van de particuliere sector. De omvang van het externe onevenwicht en de afhankelijkheid van buitenlands kapitaal om een groot deel van het huidige tekort op de lopende rekening te financieren blijft een groot risico voor de macro-economische stabiliteit. De sterke groei van de buitenlandse schuld van Estlandse ingezetenen (met name van de particuliere sector) in 1997 en het eerste kwartaal van 1998 kan niet vele jaren blijven duren zonder dat twijfel gaat rijzen over de duurzaamheid van het economische beleid en met name het wisselkoersbeleid. Het besluit van de overheid het beperkte aantal economische instrumenten in te zetten waarover zij beschikten, hetgeen tot uiting kwam in de goedkeuring van een tweede pakket restrictieve maatregelen in 1998, heeft het vertrouwen in de wisselkoers zowel in het binnenland als in het buitenland versterkt. Voorts heeft de overheid, door de sluiting van drie banken tussen het midden van 1997 en oktober 1998 aangetoond vastberaden te zijn zich door marktbeginselen te laten leiden. Hoewel de toezichthoudende instantie er waarschijnlijk eerder toe had moeten overgaan de Landbank te sluiten, zijn gerechtelijke vervolgingen ingesteld wanneer duidelijke fraudezaken aan het licht zijn gekomen. In moeilijke economische omstandigheden kon de ruime consensus over de hoofdpunten van het economisch beleid worden gehandhaafd. Hoewel op nieuwe uitgaven werd 21 van fiscale drastische aanscherping beleid. Het aangedrongen, is de overheid erin geslaagd politieke overeenstemming te bereiken over automatische het een aanpassingsmechanisme van het 'currency board system' is blijven functioneren zoals bedoeld, zelfs indien dit tot hoge aanpassingskosten heeft geleid. Voorts heeft de regering in november 1997 met het IMF overeenstemming bereikt over een Memorandum van Economische Beleidslijnen en in juni 1998 over een aanvullend Memorandum. Zij heeft de tussentijdse evaluatie op grond van de 'Stand-by'-regeling succesvol voltooid. Zij is tevens begonnen met de werkzaamheden voor een tussentijdse economische strategie, met het oog op een evaluatie van prioriteiten van het economisch beleid op middellange termijn in samenwerking met de diensten van de Europese Commissie. De grote schommelingen van de rentetarieven en de wisselvalligheid van de binnenlandse en internationale financiële markten zijn van invloed geweest op de financiële sector, die echter niet in zijn ontwikkeling werd gestuit. Zelfs de vrijwillige of gedwongen sluiting van sommige banken schijnt het algemene vertrouwen in de financiële sector niet te hebben aangetast. Eind 1997 daalden de deposito's van ingezetenen voor korte tijd, maar stegen daarna weer. De consolidatie van de financiële sector heeft tot de opkomst van banken geleid die niet alleen groter maar ook sterker zijn en dus in een betere positie om de besparingen voor productieve doeleinden aan te wenden. De sterke ontwikkeling van financiële instellingen andere dan banken is evenwel niet gepaard gegaan met een versterking van toezichthoudende organen. Er worden thans stappen ondernomen om een geconsolideerde toezichthoudende financiële autoriteit in te stellen, maar de versterking van de bestaande toezichthoudende organen en de uitbreiding van het wettelijk kader tot alle delen van de kapitaalmarkt blijft van belang. autoriteiten Estland is nog steeds een goed functionerende markteconomie. Het heeft de instellingen van de markteconomie versterkt en het juridisch klimaat voor marktdeelnemers verbeterd. De economische beleidsmaatregelen treffen, hoewel voorzichtig macro-economisch beheer geboden is om de gevaren verbonden aan de grote externe onevenwichtigheden te beperken. Er bestaat evenwel behoefte aan het boeken van verdere voortgang met privatisering van de grond, de liberalisatie en aanpassing van de prijzen en versterking van het regelgevend kader van financiële activiteiten en kapitaalmarkten. konden, desgewenst, de correcte Het vermogen de concurrentiedruk en de marktkrachten in de Unie het hoofd te bieden Het vermogen van Estland aan dit criterium te voldoen hangt af van het bestaan van een markteconomie en een stabiel macro-economisch kader, zodat economische actoren in een klimaat van voorspelbaarheid besluiten kunnen nemen. Voorts is het nodig dat het land over voldoende menselijk en fysiek kapitaal beschikt, waaronder infrastructuur. Staatsondernemingen moeten worden geherstructureerd en alle * bedrijven moeten investeren om hun efficiëntie te verbeteren. Hoe meer toegang de bedrijven hebben tot externe financiering en hoe beter zij erin slagen herstructureringen en innovaties uit te voeren, hoe groter hun aanpassingsvermogen zal zijn. Over het algemeen is het zo dat hoe hoger de graad van economische integratie met de Unie voor toetreding, hoe beter een economie de verplichtingen van het lidmaatschap zal kunnen nakomen. Hoe groot deze integratie is blijkt uit de omvang en verscheidenheid van de handel met de EU- lidstaten. 22 In 1997 nam de bruto-instroom van rechtstreekse buitenlandse investeringen in vergelijking met het voorgaande jaar sterk toe en bedroeg bijna 6% van het BBP. De grote accumulatie van rechtstreekse buitenlandse investeringen heeft bijgedragen tot de modernisering van de aanbodzijde van de economie en is de drijvende kracht geweest achter de exportprestaties van Estland. Het investeringsniveau is hoog gebleven en was een van de belangrijkste oorzaken van de groei. De hoge investeringsniveaus van de afgelopen jaren (ongeveer 31% van het BBP in 1997) zijn essentieel geweest voor de sterke stijging van de productiviteit in 1997 (van naar raming 11% voor de gehele economie). In 1997 was de stijging van de productiviteit, voor het eerst sinds jaren, sterker dan de stijging van de reële lonen, wat bijdroeg tot de verbetering van de winstgevendheid en tot vermindering van de inflatoire druk. Het aantal geregistreerde bedrijven is in 1997 met meer dan een kwart toegenomen. Deze stijging was vooral sterk (+44%) voor bedrijven met minder dan vijf werknemers. Uit deze trend, die in alle sectoren van de economie te zien is, blijkt dat ondernemers profiteren van een gunstig economisch klimaat. Deze nieuwe bedrijven zijn een bron van toekomstige groei en werkgelegenheid. De be- en verwerkende industrie heeft in Estland een duidelijke opbloei gekend. De bruto waarde die deze industrie toevoegde is in 1997 met bijna 20% gestegen, wat betekend dat deze bedrijfstak, na de bosbouw, de belangrijkste bijdrage aan de groei heeft geleverd. De productie van enkele industriesectoren is in 1997 buitengewoon sterk gestegen, met name de productie van papier, hout, producten van hout en textiel. De investeringen van de afgelopen jaren hebben de productie in de verwerkende industrie met 18% doen stijgen, waardoor de reële arbeidskosten per eenheid met 13% konden dalen. Hoewel de waarde van de munt aanzienlijk langzamer is gestegen, is de reële wisselkoers blijven stijgen. De Estlandse industrie slaagt er zeer goed in haar producten te exporteren. Niet alleen is het vermogen om op andere factoren dan prijs te concurreren verbeterd, maar de waardestijging van de munt kon door de daling van de reële arbeidskosten per eenheid worden gecompenseerd. De doorvoer buiten beschouwing gelaten, is de export van goederen in 1997 met 47% gestegen. In de eerste helft van 1998 is de export sterk blijven groeien (+28% vergeleken met dezelfde periode van het vorige jaar), en is sterker gestegen dan de invoer (op grond van de cijfers van de betalingsbalans). Er heeft ook een grotere diversificatie van de export plaatsgevonden. Het aandeel van machines en andere uitrusting is gestegen tot een vijfde van de totale uitvoer (de doorvoor buiten beschouwing gelaten), terwijl het aandeel van voedingsmiddelen, hout en textiel is gedaald. Bovendien weerspiegelt deze ontwikkeling een stijging van de export van in Estland geproduceerde machines. Indien men de doorvoer van goederen en de wederuitvoer van in Estland bewerkte goederen buiten beschouwing laat, dan steeg de export van machines en uitrusting van 1996 op 1997 zelfs met twee derde, terwijl de totale uitvoer slechts met een derde steeg. De integratie van de handel met de Europese Unie is in 1997 verder toegenomen. De doorvocrhandel buiten beschouwing gelaten, ging 62% (57% in 1996) van de uitvoer uit Estland naar EU-landen, terwijl 75% (73% in 1996) van de invoer in Estland uit de EU- landen afkomstig was. Het is duidelijk dat Estland een hoge graad van commerciële en 23 financiële integratie met de Europese economie en de wereldeconomie heeft bereikt. De handelsbetrekkingen met de EU werden in de eerste helft van 1998 geïntensiveerd. De buitenlandse handel van Estland blijft evenwel voornamelijk op vier landen gericht die goed zijn voor ongeveer 60% van zowel de in- als de uitvoer. Indien Estland succesvol wil concurreren met landen die ongeveer dezelfde middelen hebben, dan moet de geografische basis van de uitvoer worden gediversifieerd, terwijl ook de innovatieve en technologische inbreng in de exportgoederen moet worden verhoogd. Het is in dit verband van groot belang de technische kwalificaties en de flexibiliteit van de beroepsbevolking te vergroten. Wil men rechtstreekse buitenlandse investeringen blijven aantrekken, dan moet aan deze voorwaarde worden voldaan. In sommige sectoren zijn er al tekorten aan geschoolde arbeidskrachten: een groot deel van de beroepsbevolking heeft niet voldoende moderne kwalificaties. Dit is met name het geval buiten Tallinn. Er zal een meer ambitieus beleid moeten worden ontwikkeld dat erop gericht is goed opgeleide arbeidskrachten te verkrijgen die de overschakeling mogelijk maken van een op goedkope werkkrachten draaiende lichte industrie op een industrie die met behulp van goed opgeleid personeel producten van hoge kwaliteit vervaardigt. De goede werking van de mechanismen van de markteconomie in combinatie met de sterke groei van het BBP en de investeringen, de voortdurende herstructurering van de ondernemingen en het open handelsstelsel verhoogden het vermogen van Estland om op middellange termijn de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie aan te kunnen. Verdere dalingen van de inflatie, toenemend onderzoek en toenemende ontwikkeling en het zich eigen maken van nieuwe vaardigheden door de beroepsbevolking zijn de sleutelfactoren die de structurele hervormingen verder zullen versterken. 2. 4 Algemene Beoordeling Estland kan worden beschouwd als een goed functionerende markteconomie en moet de termijn concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie op middellange aankunnen, mits het voorzichtig macro-economisch beheer wordt voortgezet teneinde de gevaren verbonden aan de grote externe onevenwichtigheden van het land te beperken. Sedert het advies heeft Estland verdere voortgang geboekt met versterking van de structuren van een markteconomie, met name door het toezicht op de banksector fors aan te scherpen. De structurele hervormingen, inclusief de hervorming van het pensioenstelsel, gingen voort en de directe buitenlandse investeringen namen toe. Estland heeft zijn concurrentievermogen verbeterd. Voorts werd er grote voortgang geboekt met het aanpakken van de macro-economische onevenwichten. Aangezien er met vele hervormingen voortgang werd geboekt, moet Estland zich nu concentreren op een paar sleutelterreinen. Prioriteit moet worden verleend aan de verdere vermindering van de externe onevenwichtigheden en de teneinde de geloofwaardigheid van het beleid te verhogen. De prijzen moeten verder worden geliberaliseerd en de grondhervorming moet worden versneld. Er zijn maatregelen vereist ter stimulering van onderzoek en ontwikkeling en ter ontwikkeling van nieuwe vaardigheden bij de beroepsbevolking. Het regelgevingskader en het toezicht op de inflatie 24 financiële sector (exclusief de banksector) moeten eveneens worden aangevuld en versterkt. 3. Vermogen om de verplichtingen van het lidmaatschap na te komen Dit deel heeft de bijwerking ten doel van het advies van de Commissie van 1997 op het punt van het vermogen van Estland om de verplichtingen van het lidmaatschap - het wettelijk en institutioneel kader, acquis genaamd, via hetwelk de Unie zijn doelstellingen ten uitvoer legt - op zich te nemen. In het advies van de Commissie van 1997 over het verzoek van Estland om toetreding tot de EU kwam de Commissie tot de slotsom dat : Estland aanzienlijke voortgang heeft geboekt met het omzetten en tenuitvoerleggen van het acquis met name wat betreft de interne markt. Wanneer Estland op deze weg voortgaat, zou het in staat moeten zijn op middellange termijn tenvolle aan de interne markt deel te nemen. Bijzonder inspanningen, zoals investeringen, zullen nodig zijn om het acquis in sectoren, zoals het milieu, tenvolle toe te passen. Bij onderstaande presentatie van de verschillende onderwerpen wordt dezelfde structuur aangehouden als in het advies van 1997, maar de algemene beschrijvingen per sector zijn weggelaten. In de plaats daarvan concentreert het verslag zich op de sedert juli 1997 geboekte voortgang. In elk hoofdstuk wordt gezegd welke wettelijke besluiten werden genomen en welke voortgang werd geboekt met het tenuitvoerleggen en doen naleven van de wetgeving. 3. 1. Interne markt zonder grenzen Zoals in het advies uiteengezet, wordt de interne markt van de Unie in artikel 7 a van het Verdrag omschreven als een ruimte zonder binnengrenzen waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd. De interne markt, die een centrale rol speelt bij het eenwordingsproces, is gebaseerd op een open markteconomie waarin mededinging en economische en sociale samenhang alle kans moeten krijgen. Het daadwerkelijk tenuitvoerleggen en doen naleven van de vier vrijheden vereist niet alleen vervulling van belangrijke beginselen, zoals non-discriminatie en wederzijdse erkenning van nationale wetgevingen, maar ook de daadwerkelijke toepassing van gemeenschappelijke of consumentenbescherming en effectieve schadeloosstelliing waarborgen. Dezelfde beginselen gelden voor bepaalde gemeenschappelijke regels, bijvoorbeeld op het gebied van overheidsopdrachten, intellectuele eigendom en gegevensbescherming, die van belang zijn voor de totstandbrenging van het algemene kader waarin de economieën opereren. veiligheid, milieu- die welke regels, zoals de Algemeen kader Op het gebied van overheidsopdrachten werden in april 1998 amendementen op de Wet op de Overheidsopdrachten aangenomen om binnenlandse preferenties te elimineren. Het is vroeg om de effectiviteit van deze amendementen vast te stellen. Met betrekking tot de aanpassing van de mogelijkheid tot verhaal zijn evenwel geen besluiten genomen. Tenslotte namen de Estlandse autoriteiten stappen om het gemeenschappelijk 25 vocabularium informatietechnologie-instrumenten in te voeren. van de EG op het gebied van aanbestedingen en de ontwikkelde Er werden amendementen op en afgeleide uitvoeringswetgeving voor de Merkenwet en de Octrooiwet aangenomen; laatstgenoemde beantwoorden aan de eisen van de WTO- Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele eigendom. Het Parlement heeft het protocol van Madrid bekrachtigd en toetreding is voor december 1998 gepland. In november 1997 diende Estland zijn verzoek om toetreding tot het verdrag van München in en kreeg het de status van waarnemer bij de Europese octrooi-organisatie. Ook werden de Wet op de bescherming van industrieel ontwerp en de daarbij behorende uitvoeringsverordeningen goedgekeurd, maar er moeten nog amendementen op de auteurswetgeving worden aangenomen. Er zijn nog zwakke punten in het administratieve en te zorgen voor een efficiënte tenuitvoerlegging van de auteurswetgeving. institutionele vermogen van Estland om Estland heeft het Europees Verdrag tot bescherming van gegevens nog niet ondertekend. Er dient een onafhankelijk orgaan voor de bescherming van gegevens te worden opgericht dat deel moet gaan uitmaken van het verdrag. Op het gebied van het vennootschapsrecht hebben zich geen belangrijke ontwikkelingen voorgedaan. De Wet op de boekhouding van 1995 tenslotte stemt in grote lijnen overeen met de vierde richtlijn. Er is een tekort aan bekwame accountants en er moet alles aan worden gedaan om de problemen op de middellange termijn op te lossen. De vier vrijheden Vrij verkeer van goederen Sedert vorig jaar is met de werkzaamheden betreffende de wetgeving die uitvoering moet geven aan de basisbeginselen van de nieuwe aanpak van de EG inzake normalisatie, conformiteitsbeoordeling, erkenning en markttoezicht minder voortgang geboekt dan werd verwacht. De Wet op de Productconformiteitsbeoordeling, die in maart 1998 inwerking trad, moet nog enigszins worden geamendeerd om optimale overeenstemming te verzekeren. De Wet op technische voorschriften en normen is nog niet door het parlement aangenomen. De aanneming van met de EU verenigbare kadertcksten is dan ook nog niet rond. Er werd weinig voortgang geboekt met de omzetting van geharmoniseerde Europese normen, voornamelijk in verband met de noodzaak van vertaling van één en ander in het Estlands. Deze noodzaak zal in 1998 met de aanneming van de Wet op Technische voorschriften en normen komen te vervallen. Er werd een programma voor de implementatie van Europese normen opgesteld. Momenteel zijn er 57 Europese normen overgenomen. De langzame voortgang geboekt met de aanneming van de passende kaderwetgeving verklaart de vertragingen opgelopen met de daadwerkelijke tenuitvoerlegging van sccloriële richtlijnen op de onder de nieuwe aanpak vallende gebieden. 26 Op het gebied van motorvoertuigen, voedingsmiddelen en chemische producten werd gestage voortgang geboekt op de weg naar volledige tenuitvoerlegging van het acquis. Het EG-typegoedkeuringssysteem voor alle motorvoertuigen, met uitzondering van landbouw- en bosbouwtrekkers op wielen, werd in 1998 operationeel. Voorts werd een aantal uitvoeringsbesluiten goedgekeurd. De nodige administratieve structuren voor de inspectie en controle van voedingsmiddelen zijn aanwezig en passen de EG-beginselen toe. De kaderwet op chemische producten, die in hoge mate in overeenstemming met het acquis is, werd aangenomen. Wetgeving die de EG-bepalingen inzake kunstmest, precursoren van synthetische drugs en civiele explosieven tenuitvoerlegt, werd in 1997 aangenomen. Deze wetgeving vertoont evenwel enkele onverenigbaarheden met de relevante EG-richtlijnen. De noodzakelijke administratieve structuren voor de tenuitvoerlegging bestaan. De kaderwetgeving inzake farmaceutische producten, die in overeenstemming is met de meeste EG-richtlijnen in de sector, werd in 1996 aangenomen. Vanaf vorig jaar spitste de voortgang zich toe op semi-medicinale producten en reclame. De noodzakelijke administratieve structuren voor de tenuitvoerlegging bestaan. Wetgeving die het merendeel van het acquis op het gebied van textielproducten en hout tenuitvoerlegt, werd eveneens van kracht. Vrij verkeer van kapitaal Sedert het advies van de Commissie werd er voortgang geboekt met kwesties verbandhoudende met de identificatie van nog resterende beperkingen en de liberalisatie daarvan. In maart 1998 vond de opheffing plaats van beperkingen op de afgifte van vergunningen voor de mijnbouw aan buitenlanders en buitenlandse rechtspersonen. De beperkingen op investeringen in onroerend goed door niet-ingezetenen bestaan evenwel nog. Onroerend goed kan slechts door niet-ingezetenen worden aangekocht met vergunningen van het districtsbestuur. Voor bepaalde zones, zoals eilanden en grensgebieden, is de aankoop van grond door niet-ingezetenen niet toegestaan. Deze beperkingen moeten in de komende jaren geleidelijk worden opgeheven. Vrij verkeer van diensten Er werden stappen genomen om voorstellen uit te werken voor de oprichting van een en geconsolideerde verzekeringen. toezichtsinstantie voor het bankwezen, effectenmarkten Op het gebied van het bankwezen traden er nieuwe wetten in werking betreffende enkelvoudig toezicht en kapitaaltoereikendheid met het oog op marktrisico's. In april 1998 werd een nieuwe Wet inzake garantiestelsels voor bankdeposito's aangenomen. Het parlement moet met spoed wetgeving op het voorkomen van het witwassen van geld goedkeuren. De inspanningen ter implementatie van het real time bruto-betalingsstelsel moeten worden voortgezet. Op het gebied van effecten werden er amendementen op de Wet op de effectenmarkt aangenomen teneinde de inspectie effecten passendere toezichthoudende bevoegdheden te geven. In november 1997 werd tevens een nieuw systeem van examens ter verkrijging van de bevoegdheid tot het uitoefenen van het beroep van effectenhandelaar en professioneel fondsmanager geïmplementeerd. 27 Op het gebied van verzekeringen werd in januari 1998 overeenkomstig de bepalingen van de Wet op de verzekeringen een uitvoeringsverordening goedgekeurd die het wettelijk kader aanpast aan de EG-bepalingen inzake jaarrekeningen en geconsolideerde rekeningen van verzekeringsbedrijven. Het voormalige staatsmonopolie ziet zijn marktaandeel slinken. Er is nog sprake van een substantieel marktaandeel in levensverzekeringen, maar het aandeel in niet-levensverzekeringen is tamelijk bescheiden (minder dan 20%). Vrij verkeer van personen a) Vrij verkeer van personen van de Unie, vrijheid van vestiging en wederzijdse erkenning van diploma's en kwalificaties De toegang tot de arbeidsmarkt is momenteel beperkt door een contingent dat is gebaseerd op het aantal immigranten. Dit contingent geldt niet voor onderdanen van de lidstaten van de Europese Unie, de Verenigde Staten, Noorwegen, IJsland en Zwitserland. Er werden met Letland en Litouwen onderhandelingen gestart over het vrij verkeer van werknemers. b) Opheffing van personencontroles aan de binnengrenzen Estland heeft maatregelen getroffen om zijn visumbeleid dichter bij dat de van de EU te brengen, (zie 3. 7. onder Justitie en binnenlandse zaken). De deelnemers aan het Oostzee-overleg consulaire diensten van januari 1998 werden het eens over de noodzaak van invoering van een gezamenlijk informatiesysteem gebaseerd op het model van het informatiesysteem van Schengen. Dit zou - met het oog op de toetreding van de Oostzeestaten tot de EU-visumunie - de doelmatigheid van de samenwerking bij migratiecontrole en de afgifte van inreisdocumenten (visa en verblijfsvergunnignen) verhogen. Mededinging In oktober 1998 trad een nieuwe Wet op de mededinging in werking. De wet is in grote lijnen in overeenstemming met het mededingingsrecht van de EG, hoewel zij niet voorziet in volledige controle op fusies. Er is geen afzonderlijke wet die de toekenning van overheidssteun regelt. De belangrijkste ontwikkeling is de opneming van bepalingen inzake overheidssteun in de nieuwe Wet op de mededinging waarin de voorwaarden en procedures voor de toekenning van staatssteun worden vastgesteld. In juli 1998 werd aan de Commissie een Jaarverslag over overheidssteun in 1996 in Estland toegekend, voorgelegd. In het verslag worden de methodologie en de presentatie van het overzicht van de Commissie inzake staatssteun in de Unie in grote lijnen aangehouden. Er dienen snel regels aangaande de toekenning, kennisgeving en terugvordering van staatssteun te worden geïmplementeerd. Conclusie Estland heeft gedeeltelijke voortgang geboekt met de korte-termijnprioriteiten van het partnerschap voor toetreding op het gebied van industriële eigendomsrechten en 28 financiële dienstverlening. Verdere voortgang is nodig op terreinen, zoals de nieuwe aanpak, vennootschapsrecht, overheidsopdrachten en gegevensbescherming. Estland is op schema om op middellange termijn te voldoen aan het interne marktacquis, indien de huidige inspanningen worden voortgezet en grotere aandacht wordt geschonken aan het efficiënt tenuitvoerleggen en doen naleven van de wetgeving. Ook al heeft Estland bepaalde infrastructuur die bevredigend werkt (bijvoorbeeld de implementatie van de regels op het gebied van overheidsopdrachten, steeds beter wordende toezichthoudende structuren in de sectoren financiële dienstverlening) moeten er in deze nog grote inspanningen worden geleverd op een aantal terreinen (met name ten aanzien van het doen naleven van de bescherming van het auteursrecht en gegevensbescherming). De controle op staatssteun dient verder te worden ontwikkeld. De inspanningen om te zorgen voor volledige doorzichtigheid bij de toekenning van overheidssteun dienen te worden voortgezet teneinde een volledig en bijgewerkte staatssteuninventaris op te maken. Het wettelijk kader voor de verlening van overheidssteun dient verder te worden aangepast aan het Gemeenschapsrecht. Tenslotte dienen de nodige bevoegdheden en procedures te worden goedgekeurd zodat de instantie die toezicht houdt op staatssteun de bestaande en toekomstige steunmaatregelen systematisch kan controleren. 3. 2 Innovatie Informatiemaatschappij Estland neemt deel aan het gezamenlijke Comité op Hoog Niveau van de Informatiemaatschappij en steunt de ontwikkeling van de informatiemaatschappij actief. Er werd in Estland een schoolcomputeriseringsprogramma Tiger Leap opgezet dat volledige computerisering/toegang tot Internet beoogt (en parallelle automatisering van de schooladministratie). Estland kent een hoog niveau van automatisering en toegang tot Internet. Onderwijs, opleiding en jeugdzaken Hoewel er maatregelen op het gebied van de wederzijdse erkenning van diploma's werden genomen, bestaat er behoefte aan wetgeving ter regeling van de toegang tot beroepen die in overeenstemming met het acquis is. Estland is bezig zijn beroepsopleidingsstelsel te hervormen. Daartoe wordt gewerkt aan verbetering de tewerkstellingsvooruitzichten van hen die opleidingscursussen hebben beëindigd. Dit moet de aantrekkelijkheid van dergelijke cursussen voor studenten helpen verhogen. voorlichtingsniveau beroepsopleiding over van het en Vanaf november 1998 zal Estland deelnemen aan de programma's Socrates, Leonardo da Vinci, Jongeren voor Europa. Onderzoek en technologische ontwikkeling 29 In juni 1997 verzocht Estland officieel om het openen van onderhandelingen met het oog op zijn volledige associatie met het Vijfde Kaderprogramma. Er vonden reeds drie rondes verkennende besprekingen ter voorbereiding van de onderhandelingen plaats. Het belang van verbetering van de OTO-infrastructuur komt tot uiting in de NP AA. Er werd een Wet op coördinatie van de onderzoeks- en ontwikkelingsactiviteiten aangenomen en de beginselen en het kaderprogramma van het Estlands informatiebeleid werden goedgekeurd. In juni 1998 keurde de regering tevens het Estlands nationaal innovatieprogramma goed dat erin voorziet dat het investeringsbedrag in O&O voor het jaar 2000 tot 1,2% van het BBP zal toenemen. Telecommunicatie De wetgeving inzake telecommunicatie en postdiensten van Estland is nog niet volledig in overeenstemming met de communautaire wetgeving. Niettemin werd er voortgang geboekt en de Estlandse markt voor telecommunicatiediensten en eindapparatuur staat nu, behalve wat de spraaktelefonie betreft, open voor concurrentie. Een nieuw regelgevend orgaan de Estlandse nationale raad voor communicatie werd in 1998 operationeel. Estland werd in maart 1998 lid van de Nationale Normalisatieorganisatie en van het ETSI (Europees Normalisatie-Instituut voor de Telecommunicatie). Voor de sector posterijen gelden vrije marktvoorwaarden, aangezien deze sector geen wettelijk monopolie kent. Het staatsbedrijf Eesti Post werd gereorganiseerd en hiervan werd een maatschappij op aandelen gemaakt die sedert november 1997 nieuwe statuten heeft. Estland heeft enige voortgang geboekt op de weg naar overeenstemming met het EG- recht, hoewel de noodzakelijke essentiële wetgeving nog niet is vastgesteld. De conclusie van het advies geldt derhalve nog steeds. Audiovisuele sector Er werd in Estland geen voortgang geboekt met de overneming van het audiovisuele acquis. De wetgeving van Estland op het gebied van de televisieomroep is nog niet in overeenstemming met de EG-wetgeving en zij dient te worden geamendeerd en aangepast aan het acquis. Conclusie De informatiemaatschappij en onderzoek en technologische ontwikkeling zijn prioriteiten in Estland. Er moet voortgang worden geboekt met overeenstemming met het acquis op het gebied van onderwijs, opleiding, jeugdzaken en telecommunicatie. Er werd geen voortgang geboekt in de audiovisuele sector. 3. 3 Economische en fiscale aspecten Economische en monetaire unie 30 Estland heeft enige voortgang gemaakt met zijn voorbereiding op de economische en monetaire unie. De regeling van de currency board, in het kader waarvan de kroon aan de Duitse mark is gekoppeld, werkte goed ondanks grote druk op de financiële markten. De autoriteiten maakten goed gebruik van het gering aantal monetaire beleidsinstrumenten om de kredietgroei te beperken en de economie op een laag pitje te zetten. De Bank van Estland blijft in hoge mate onafhankelijk. Belastingen Vanaf 1997 bleef Estland zijn BTW-wetgeving aanpassen om haar verder in overeenstemming met de communautaire eisen te brengen. In juni 1997 zorgden amendementen op de BTW-wetgeving voor een terugbetalingsregeling voor niet in Estland gevestigde buitenlandse belastingplichtigen. Hoewel er voortgang werd geboekt, moeten er nog substantiële inspanningen op BTW-gebied worden geleverd, met name ten aanzien van bepalingen voor buitenlandse handelaren die in het BTW-register moeten worden opgenomen zonder dat zij een filiaal in Estland behoeven te vestigen. Op het gebied van de accijnzen werd de Wet op het tabaksaccijns geamendeerd en werd met ingang van 1 januari 1998 een nieuw belastingtarief ingevoerd. Er zal volledige harmonisatie met de minimumbelastingtarieven van-de. Gemeenschap worden bereikt via het in fasen verhogen van de belastingtarieven. Niettemin blijven er grote verschillen ten opzichte van de eisen van de Gemeenschap bestaan, met name moet Estland nog het "gemengde" systeem van de Gemeenschap voor sigarettenbelasting gaan toepassen. Wat bepaalde minerale oliesoorten betreft, zal de volledige harmonisatie van de belastingtarieven ook in fasen plaatsvinden, zoals voorzien in de eind 1997 aangenomen Wet op motorolieaccijns. Op het gebied van de alcoholbelasting voerde Estland in juli 1997 een lager tarief voor kleine nationale brouwers in. De Gemeenschap staat dergelijke lagere tarieven slechts toe, indien zij eveneens gelden voor vergelijkbaar ingevoerd bier en indien aan bepaalde andere voorwaarden wordt voldaan. Estland werkt aan de opstelling van wetgeving met het oog op de invoering van een entrepot-stelsel, zoals voorgeschreven door de EG-wetgeving betreffende accijnzen. Conclusie Estland heeft voortgang geboekt met de aanpassing van zijn BTW-wetgeving aan het acquis ten einde te voldoen aan de in het partnerschap voor toetreding genoemde prioriteiten op korte termijn. Er moeten evenwel nog substantiële inspanningen worden geleverd ter voorbereiding op de overgangs-BTW-regeling van de Gemeenschap en ter aanpassing van de accijns-wetgeving. Ook moeten er verbeteringen in de administratieve capaciteit komen en regelingen voor administratieve samenwerking en wederzijdse bijstand. Statistieken Een Wet op officiële statistieken werd in juni 1997 aangenomen en legt de wettelijke grondslag voor het opmaken van systematische statistische overzichten. Via deze wet werd belangrijke voortgang geboekt met de aanpassing van de Estlandse wetgeving aan de EU-regels, -praktijken en -indelingen. Een harmonisatieplan ter voorbereiding op de 31 overneming van het acquis op statistisch gebied werd in oktober 1997 opgesteld. Overeenkomstig eerder genoemde wet heeft het Bureau voor de Statistiek de status van een regeringsorgaan dat onder het ministerie van Financiën ressorteert. Tezamen met de Bank van Estland is dit bureau de enige officiële instantie die statistieken opmaakt. Om de met het oog op de invoering van de EG-wetgeving noodzakelijke veranderingen ten uitvoer te leggen, vond er een administratieve reorganisatie van het Bureau voor de Statistiek plaats. De meeste vereiste administratieve structuren bestaan reeds. Er dienen evenwel nog verdere verbeteringen te worden aangebracht op de samenwerking en coördinatie tussen het Estlandse Bureau voor de Statistiek en andere instellingen, met name de verschillende registers, het ministerie van Financiën en de Nationale Bank. Deze en andere wijzigingen zullen afhangen van de beschikbaarheid van voldoende financiële middelen en menselijk potentieel binnen het budget van het Bureau voor de Statistiek. tenvolle in voor de overneming en Het Bureau voor de Statistiek zet zich tenuitvoerlegging van het communautaire acquis op het gebied van de statistiek, inclusief de niet-bindende besluiten. Er werden grote vorderingen gemaakt met de aanpassing van de Estlandse wetgeving aan de EU-regels, -praktijken en -indelingen. Er zijn evenwel nog verdere inspanningen vereist op het gebied van handelsregisters, schuld en financiële indicatoren en landbouwstatistieken. Ook zijn er verbeteringen in de administratieve organisatie en in de toewijzing van middelen op dit gebied nodig. 3. 4 Sectorieel beleid Industrie Er werd in Estland geleidelijk een horizontaal beleid met het oog op concurrentievermogen op industrieel gebied ontwikkeld. De kadervoorwaarden voor de industrie worden via ander overheidsbeleid, zoals de "ontwikkeling van het systeem voor technologische innovatie", "het kwaliteitsbeleid van Estland" en "de strategie voor exportontwikkeling", geschapen. Het enig sectorieel overheidsingrijpen heeft betrekking op steun aan investeerders in de pulp- en papierindustrie in de vorm van een garantie op lange termijn van levering van hout en infrastructuurontwikkeling. Tot dusver is Estlands industriebeleid niet duidelijk in een specifiek overheidsdocument vastgesteld. Zulks is niet gebeurd omdat het ministerie van Economische Zaken, de coördinerende instantie voor industriezaken, van mening is dat het industriebeleid een integrerend deel van het algemene economisch beleid vormt waarvan de beginselen worden geschetst in de "economische beleidsprioriteiten op middellange termijn 1998- 2002". Het ziet er naar uit dat de horizontale aanpak en de door de Estlandse autoriteiten gebruikte instrumenten om het concurrentievermogen van de industrie te versterken volledig in overeenstemming zijn met de door de EU aanbevolene. De positieve resultaten en ontwikkelingen van de Estlandse industrie en economie in het algemeen wijzen erop dat de strategie van de regering om een marktgeoriënteerd bedrijfsklimaat te scheppen succes blijkt te hebben. Met name sinds het vorig jaar stegen de industriële productie, de uitvoer van industrieproducten, de arbeidsproductiviteit alsmede het aantal nieuwe bedrijven in de be- en verwerkende sector fors (zie voor verdere details hoofdstuk 2, Economische criteria). Herstructurering van de 32 voedselverwerkende industrie blijft evenwel van doorslaggevend belang voor de herstructurering van de landbouwsector. De grootste uitdaging waarvoor Estland zich in de industriële sector gesteld ziet, is uitbreiding van de exportbasis. Dit zou kunnen worden bereikt door verbetering van zowel de toegevoegde waarde als de kwaliteitsnormen van de productie tegen concurrerende kosten. Daartoe dienen nieuwe vaardigheden te worden ontwikkeld, hetgeen een adequate toewijzing van financiële middelen en menselijk potentieel voor onderwijs en kwaliteitsbeleid vereist. Het niet-benadrukken door de regering in 1997 van de noodzaak van de implementatie van EU-compatibele kwaliteitssystemen maakt dat de ondernemers in Estland geen ervaring kunnen opdoen met het nemen van volledige verantwoordelijkheid voor de conformiteit van hun producten, waardoor zij zich niet de belangrijke vaardigheden eigen kunnen maken waaraan zij behoefte zullen hebben willen zij zowel vóór als nâ de toetreding op de interne markt kunnen concurreren. Conclusie Het beleid met het oog op het concurrentievermogen, dat overeenstemt met het EU beleid, werpt vruchten af. Aandacht dient gegeven te worden aan de implementatie van EU compatibele kwaliteitssystemen. Landbouw Situatie in de landbouw De bruto landbouwproductie daalde in 1997 met nog eens 2% na de daling met 3,6 % in 1996. Dit was het achtste achtereenvolgende jaar van teruglopende landbouwproductie. In enkele sectoren (melk, pluimvee, vlees) steeg de productie evenwel, waarmee zich de eerste tekenen van herstel sedert het begin van de overgangsperiode voordeden. In 1997 liep het aandeel van de landbouw in het BBP verder terug tot 5,5%. Het handelstekort wat in 1997 met 70%. Alle landbouwsectoren, behalve de sector zuivelproducten, hadden een negatieve handelsbalans. Ter illustratie diene dat aan bijna 40% van de binnenlandse vraag naar vlees door invoer werd voldaan. landbouw- en voedselproducten betreft, steeg Het tempo waarin grond werd geprivatiseerd, nam in 1997-1998 toe. Niettemin was op 30 juni 1998 slechts een derde van de totale grond bij het grondkadaster ingeschreven en bevond bijna 75% van de landbouwgrond zich nog onder staatscontrole; het grootste deel van deze grond werd aan landbouwers gepacht op basis van korte-termijncontracten. De vertragingen bij de eigendomstoewijzingen van grond hebben de ontwikkeling van een naar behoren functionerende grondmarkt beperkt, hetgeen de nodige structurele aanpassingen belette. Ondanks deze moeilijkheden bleef het aantal familiebedrijven toenemen van ongeveer 19. 700 in 1996 tot 22. 700 in 1997. De nieuwe bepalingen van de Wet op de grondhervorming moeten de effectieve privatisering van het niet-opgeëiste land in het bezit van de staat in beginsel vergemakkelijken. Landbouwbeleid Enkele sleutelwetten (de diergeneeskundige en de fytosanitaire sector) traden reeds in werking, maar enkele interne marktverordeningen ter harmonisatie van de 33 andere moeten nog worden aangenomen. Er wordt gewerkt aan de uitvoeringsbesluiten van deze wetten. De begrotingstoewijzing voor de landbouw is in de voorgaande vier jaren voortdurend gestegen en bedraagt in 1998 34,8 MECU, dat is 3,7 % van de totale begrotingsuitgaven. Bij het ontbreken van grenstarieven kan geen soortgelijke marktprijsondersteuning worden toegepast als in het gemeenschappelijk landbouwbeleid plaatsvindt. In 1998 heeft Estland voor het eerst directe betalingsregelingen voor zuivel- en graanproducenten ingevoerd; de desbetreffende begrotingstoewijzing bedraagt wel 12 MECU. De voorwaarden om voor deze regelingen in aanmerking te komen, omvatten een veldregister, precieze gegevens over de oogsten en de melkproductie. Een ander steunmechanisme dat in 1998 op gang kwam, is de investeringssubsidie voor landbouwproducenten. Het Kredietfonds voor de landbouw en het platteland begon met de verstrekking van kapitaalsteun (tot 25% van de totale investeringen) voor investeringen in landbouw- of plattelandsbedrijven. In 1997 ging 1, 25 MECU naar investeringssubsidies en in 1998 3,25 MECU. Het Garantiefonds landbouwkredieten stelde in 1997 doelen vast op grond waarvan aanvullende garanties kunnen worden gegeven aan landbouwondernemingen wanneer deze meer lenen dan de waarde van hun eigen als onderpand dienende activa. Tot dusver heeft Estland geen wetten op de plattelandsontwikkeling ingevoerd. De voedingsmiddelensector levert een bijdrage van 4,1% aan het BBP. Sedert 1996 is de gehele sector geprivatiseerd. Het afgelopen jaar leidden de trend naar concentratie en de daaropvolgende herstructurering van de sector tot sterk verhoogde nationale en buitenlandse investeringen waardoor de weg werd bereid voor de modernisering en aanpassing die nodig zijn om het concurrentievermogen te verbeteren en te beantwoorden aan de kwaliteits- en hygiënische normen van de EG. Conclusie Er werden stappen genomen om te voldoen aan de prioriteiten op korte termijn van het partnerschap voor toetreding. Estland maakte een begin met voorbereidingen ter invoering van de structuren en teneinde het gemeenschappelijk instrumenten landbouwbeleid bij de toetreding te kunnen toepassen. Deze inspanningen moeten worden versterkt, met name om de passende administratieve capaciteit op te bouwen. Het tempo waarin de landbouwgrond wordt geprivatiseerd, is evenwel nog traag waardoor afbreuk wordt gedaan aan de kansen op een efficiëntere reorganisatie van de productie. Substantiële vooruitgang bij het aannemen van de in het Witboek genoemde wetgeving moet Estland in staat stellen zijn inspanningen ter implementering en het doen naleven van de diergeneeskundige en fytosanitaire voorschriften van de EG en ter verbetering van de instellingen teneinde aan de EG-normen te voldoen, voort te zetten. Visserij Op visserij gebied is geen specifieke wetgeving aangenomen. Er wordt gewerkt aan herstructurering van de afdeling visserij van het ministerie van Milieu met het oog op de totstandbrenging van een structuur in het kader waarvan het 34 gemeenschappelijk visserijbeleid kan worden uitgevoerd. Er bestaat behoefte aan personeelsuitbreiding en gespecialiseerde opleiding. Energie Het Nationale ontwikkelingsplan op lange termijn voor de brandstoffen- en energiesector werd goedgekeurd. Dit plan omvat doelen die voor alle energiesectoren gevolgen hebben. Het zal om het jaar worden herzien en geeft specifieke prognoses tot het jaar 2005 en algemene richtsnoeren tot het jaar 2018. in brandstoffen, brandstoffennetwerken De Wet op de energie werd op 1 januari 1998 van kracht. Zij heeft betrekking op de handel en energie- warmtenetwerken en houdt zich bezig met zaken, zoals de liberalisatie van energiemarkten (toegang van derden, doorzichtigheid van de prijzen, enz. ) en de doorvoer van elektriciteit en gas. De in de wet vervatte marktbeginselen zijn gemodelleerd naar de richtlijn inzake elektriciteit van de EU. Het boeken van meer voortgang met aanpassing aan alle interne energiemarktregels is evenwel noodzakelijk. elektrische en De wet voorziet in een regelgevende instantie in de sector, de Inspectie energiemarkt, die in januari 1998 werd opgericht. Behalve aan de onafhankelijkheid van de regelgevende instantie moet aandacht worden besteed aan de relatie tussen de Inspectie energiemarkt en de Estlandse mededingingscommissie. De inspectie zou een nuttige voorloper kunnen blijken te zijn van een regelgevende instantie van de toekomstige uitgebreide interne energiemarkt. De energieprijzen zijn nog steeds niet kostendekkend ondanks de prijsverhogingen die reeds plaats gevonden hebben. De beleidsmakers van Estland zien de Estlandse olieschaliesector, die in 99% van de plaatselijk gegenereerde elektriciteitsvoorziening voorziet, als een grote uitdaging voor de regionale (de Narva-regio) en sectoriële herstructurering. Er is een begin gemaakt met de privatisering van de twee grootste olieschaliecentrales. Wat privatisering betreft, kan eveneens worden verwezen naar het regeringsplan van december 1997 voor de herstructurering en privatisering van Eesti Energia (het nationale elektriciteitsbedrijf) en naar de gedeeltelijke privatisering van Eesti Gaas (tot de aandeelhouders behoren Ruhrgas en Gazprom). De staat heeft besloten om in 1998 de 27% aandelen die hij nog bezit aan strategische investeerders te verkopen. De Commissie drong opnieuw op de noodzaak van doorzichtige privatiseringsprocedures op deze terreinen aan. Estland blijft prioriteit verlenen aan in de Oostzee/noordse zone. In de gassector werden de studies over aansluiting op het noordse gasnet en de EU voortgezet. regionale energiesamenwerking Voorzorgsmaatregelen voor noodsituaties in de energiesector, inclusief het verplicht aanleggen van olievoorraden voor negentig dagen, voldoen nog niet aan het acquis. De energic-efficiëntie en emissies, inclusief harmonisatie met het acquis, blijven om aandacht vragen. Deelneming aan de relevante EU-energieprogramma's zal een belangrijke rol spelen voor de verbetering van de energie-efficiëntie en ook voor de bevordering van hernieuwbare energie. 35 Een volwaardige splijtstofbewakingsovereenkomst tussen Estland en de IAEA werd in november 97 van kracht. Conclusie enige voortgang geboekt met de aanpassing aan de Estland heeft interne energiemarktregels, hoewel er verdere inspanningen nodig zijn wat betreft de aanpassing van monopolies, de toegang tot netwerken, energietarieven, overheidsinterventies en herstructurering van de olieschaliesector, voorbereiding op noodsituaties, waaronder het aanleggen van verplichte olievoorraden, efficient energieverbintenis en milieunormen. Vervoer In het afgelopen inspanningen met het oog op het totstandbrengen van een regelgevend vervoerkader in overeenstemming met de EG- wetgeving. leverde Estland extra jaar Betreffende het goederenvervoer over de weg werd alle nodige wetgeving op het gebied tot het beroep en keuringen voor toegang van gewichten en afmetingen, de motorvoertuigen om te zien of zij geschikt zijn voor het verkeer, door de regering goedgekeurd; deze wetgeving is nu van kracht. herstructurering in De Estlandse overeenstemming met het EG-acquis. De Wet op de spoorwegen werd geamendeerd teneinde financiële doorzichtigheid in deze sector te verzekeren. Het staatsbedrijf Estlandse spoorwegen werd tot een maatschappij op aandelen omgevormd. vooruitgang spoorwegen van de boekte Op het gebied van het zeevervoer traden in 1998 de Wet op veiligheid in de haven en de Wet op de veiligheid op zee en de Wet eigendom schip, de Wet scheepsvlag en de Wet scheepsregister in werking. In de havenwet worden de verplichtingen van de reder tot het zich houden aan de veiligheidsvoorschriften en staatscontrole in de haven geregeld. In de Wet op de veiligheid op zee worden de verplichtingen van de reder of de haven tot het zich houden aan de veiligheidsvoorschriften en -procedures betrekking hebbende op de staatscontrole in de havens geregeld. De wet is van toepassing op schepen varende onder Estlandse vlag en op buitenlandse schepen die zich in de Estlandse territoriale wateren en binnenwateren bevinden. De wetten beogen het leeuwendeel van het acquis van de EG op het gebied van de veiligheid op zee om te zetten. In de Wet op de scheepsvlag en de Wet op het scheepsregister worden de regels voor inschrijving van schepen in het register en de activiteiten betreffende vlagdocumenten geregeld. De veiligheid van schepen blijft een punt van bezorgdheid. Op het gebied van het luchtvervoer werden verscheidene regeringsverordeningen die aan de EU-voorschriften inzake regels voor onderzoek naar ongevallen en incidenten in de burgerluchtvaart voldoen een compensatiesysteem voor instapwcigcring op Üjnvluchten goedgekeurd. In het eerste kwartaal van 1998 werd de laatste hand gelegd aan het ontwerp voor een Nieuwe Luchtvaartwet, waarmee een substantieel deel van het EG-acquis op luchtvaartgebied wordt gedekt. regels vaststellen voor en gemeenschappelijke Op het gebied van de ontwikkeling van de vervoerinfrastructuur werkt Estland nauw samen binnen de Internationale behoeftenbeoordeling op vervoergebied (TINA) met het 36 oog op aansluiting op de transeuropese netwerken. Verbetering van de Oost- en Zuidoost/west-verbindingen, met name per spoor, is de nationale prioriteit. Conclusie Tot dusver werd grote vooruitgang geboekt met de tenuitvoerlegging van het vervoeracquis op de verschillende vervoerterreinen. Het uitstippelen van een door de nationale en financieringsstrategie zou moeten worden overwogen. Er dient verdere vooruitgang te worden geboekt met verhoging van de veiligheidsnormen op schepen. vervoerinfrastructuur- bekostigen specifieke begroting te Midden- en kleinbedrijf De ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf is een van de prioriteiten van het economisch beleid in Estland. Het Estlands regeringsbeleid beoogt een voor de ontwikkeling van het midden- en kleinbedrijf gunstig klimaat te bevorderen en het concurrentievermogen van deze ondernemingen te verbeteren met het oog op hun internationalisering. De bijdrage van de KMO's aan de totale werkgelegenheid steeg van 55% in 1996 tot 60% in 1997. KMO's maken bijna 98% van alle ondernemingen uit. Estland meerjarenprogramma van de EU voor kleine en middelgrote ondernemingen. is uitgenodigd om vanaf eind 1998 deel te nemen aan het derde 3. 5 Economische en sociale cohesie Werkgelegenheid en sociale zaken In augustus 1998 was 3,3% van de beroepsbevolking en 10,5% van het actieve bevolkingsdeel werkloos (IAO-methodólogie). De regionale verschillen zijn groot. : Arbeidsbureaus van de staat waren actief op het gebied van het arbeidsmarktbeleid en de werkloosheid. Met opleiding van werklozen werden tot dusver positieve resultaten geboekt in 1997 namen 13. 575 mensen die een baan zochten deel aan arbeidsmarktopleiding en 70% van hen kreeg na de opleiding te hebben gevolgd werk. Niettemin ontbreekt het Estland aan een duidelijk omlijnd beleid en een duidelijk omlijnde strategie op het gebied van de arbeidsmarkt en de ontwikkeling van menselijk potentieel. Er werd in 1998 een garantiefonds opgericht om werknemers in dienst bij ondernemingen die in staat van faillissement verkeren te steunen. Wat de sociale dialoog betreft, was er sprake van een verdere ontwikkeling van de dialoog op driepartij enniveau die zich bezighoudt met zaken zoals de hervorming van de sociale verzekering, bijvoorbeeld de pensioenverzekering en de ziekte- en invaliditeitsverzekering. Na het in 1997 door de sociale partners bereikte akkoord wordt nu de Sociale en Economische Raad opgericht. Op het gebied van de gezondheid en de veiligheid op de arbeidsplaats werd het nationale beleid inzake het arbeidsklimaat door de Estlandse regering goedgekeurd. Het beleid 37 beoogt zich toe te spitsen op versterking van het toezicht en de rol van de arbeidsinspectie. Het nieuwe wetsontwerp inzake beroepsbezigheden, gezondheid en veiligheid moet nog door het parlement worden aangenomen. Er zijn grote verschillen in bezoldiging tussen vrouwen en mannen. Er werden maatregelen genomen ter versterking van gelijke kansen binnen het overheidsapparaat. Conclusie Er werd voortgang geboekt op het gebied van het arbeidsrecht en de hervorming van het systeem van sociale bescherming. Er zijn evenwel verdere inspanningen nodig voor het omzetten en tenuitvoerleggen van het acquis op het gebied van werkgelegenheid en sociale zaken. Met name moet Estland een strategie op het gebied van de arbeidsmarkt en de ontwikkeling van menselijk potentieel uitstippelen. Er dienen verdere stappen te worden genomen ter uitvoering van de wetgeving op het gebied van gelijke kansen. Estland moet met name aandacht schenken aan de totstandbrenging van de passende administratieve capaciteit om wetgeving op sociaal gebied, met name ten aanzien van de bescherming van de volksgezondheid en de gezondheid en veiligheid op de arbeidsplaats, te doen naleven. Regionaal beleid en cohesie Estland heeft een aantal regionale ontwikkelingsprogramma's voor specifieke regio's of sociaal-economische problemen opgezet. Om deze regionale ontwikkelingsactiviteiten samenhangend te doen zijn, wordt er momenteel gewerkt aan een strategie voor het regionaal beleid. Deze strategie zal bepalen welke de voornaamste richtsnoeren en prioriteiten voor het regionaal beleid van Estland zijn. Op deze grondslag zullen de Estlandse autoriteiten het nationale ontwikkelingsprogramma ontwerpen. Estland heeft eveneens een begin gemaakt met een hervorming van zijn ruimtelijke inspanningen op het gebied van de hervorming van het ordening. Huidige overheidsapparaat beogen de taken van de verschillende niveaus van het overheidsapparaat duidelijk af te bakenen. In mei 1997 werd het Estlands regionaal ontwikkelingsbureau in het leven geroepen om deze programma's te coördineren en hieraan technische steun te verlenen. Het bureau coördineert eveneens de activiteiten van de 17 netwerken ter ondersteuning van het bedrijfsleven, die het plaatselijk bedrijfsleven adviseren, en is verantwoordelijk voor de financiële controle. Het eerste evaluatierapport over regionale beleidsactiviteiten werd in maart 1998 afgerond. Er moet nog verdere voortgang worden geboekt op al deze terreinen. De mate van coördinatie tussen de sectoriële maatregelen is gering en er zijn geen duidelijke selectiecriteria voor de programma's. De beschikbare financiële middelen voor regionaal beleid zijn nog steeds beperkt, hoewel de reikwijdte van de instrumenten werd verruimd. Ook de controleprocedures moeten worden versterkt, maar de Estlandse autoriteiten hebben hiermee een begin gemaakt. Conclusie 38 Estland heeft weliswaar iets gedaan aan enkele van de in het partnerschap voor toetreding genoemde prioriteiten op korte termijn, maar de concrete voortgang die werd geboekt, is nog beperkt. Estland heeft enige voortgang geboekt met de aanneming van wetgeving ter versterking van de instellingen en met begrotingsvoorzieningen. Hoewel Estland in het algemeen voortgang heeft geboekt, dient het haast te maken indien het op de datum van zijn toetreding gereed wil zijn om aan het structureel beleid van de EU deel te nemen. 3. 6 Kwaliteit van leven en milieu Milieu Sinds begin 1997 heeft Estland een groot aantal wettelijke besluiten aangenomen met het oog op de aanpassing van zijn wetgeving aan het acquis op milieugebied, inclusief de milieu-effectbeoordelingsrichtlijnen, de kaderrichtlijn inzake afval, de richtlijn inzake gevaarlijk afval en de richtlijnen inzake verpakking en verpakkingsafval, de richtlijnen inzake de emissie van motorvoertuigen, de richtlijn inzake nitraat en de richtlijn inzake drinkwater. Zoals in het partnerschap voor toetreding aanbevolen, ontwikkelt Estland verscheidene op richtlijnen toegespitste uitvoeringsstrategieën voor alle sectoren. In samenwerking met de twee andere Oostzeestaten werkt Estland uitvoeringprogramma's voor de richtlijnen inzake genetisch gemodificeerde organismen, en goede laboratoriumpraktijk en de richtlijn inzake geluidsoverlast uit. Estland moet zijn inspanningen verder concentreren op de vergunningen- en controlesystemen, ontwikkelingen van het menselijk potentieel en verbetering van de uitrusting bij de milieu-inspectie en de regionale milieu-afdelingen. In het algemeen maakte Estland goede voortgang met de harmonisatie van wetgeving. Er dient evenwel nog veel te gebeuren in de sectoren geluidsoverlast, industriële verontreiniging, genetisch gemodificeerde organismen, chemische producten en kwaliteit van het water. Conclusie Estland heeft vorderingen gemaakt met het voldoen aan de relevante prioriteiten op korte termijn van het partnerschap voor toetreding, met name wat betreft de omzetting van wetgeving in de sectoren afvalbeheer en natuurbescherming. Estland dient verder te werken aan op richtlijnen toegespitste uitvoeringsstrategieën, met name voor de kaderwetgeving en voor de tenuitvoerlegging van wettelijke besluiten van de Gemeenschap die uit kosten- en administratief oogpunt moeilijkheden opleveren. Er dient aandacht te worden besteed aan toekomstige financieringsstrategieën. De inspanningen ter verhoging van de niveaus van particuliere en openbare investeringen op milieugebied om aan de normen van de Gemeenschap te voldoen, zullen moeten worden voortgezet. Nauwe samenwerking met de internationale financiële instellingen moet worden ontwikkeld in dit verband. 39 Consumentenbescherming De bestaande wetgeving op de algemene productveiligheid en misleidende reclame lijkt in grote lijnen in overeenstemming met de communautaire wetgeving te zijn. Er dienen evenwel amendementen in laatstgenoemde wetgeving te worden gemaakt om hierin vergelijkende reclame op te nemen. Aan harmonisatie met richtlijnen die geen verband televerkoop, oneerlijke contractvoorwaarden, houden met de veiligheid, zoals consumentenkrediet, huis-aan-huis verkoop, time-sharing en pakketreizen, wordt gewerkt. van harmonisatie bevredigend. De Raad De consumentenbescherming zal verder moeten worden versterkt om zich te kunnen kwijten van de tot oneerlijke contractvoorwaarden. De consumentenbeweging is betrekkelijk zwak en moet worden gesteund. implementatie met betrekking de wetgeving verloopt 3. 7 Justitie en binnenlandse zaken In haar advies van juli 1997 verzocht de Commissie Estland met name enkele belangrijke leemten in zijn wetgeving aan te vullen, een betere behandeling te geven aan de problematiek in verband met vluchtelingen en asielzoekers en de georganiseerde misdaad en het witwassen van geld doelmatiger te onderdrukken. Immigratie/grenscontrole Op visumgebied werden er nieuwe regels in overeenstemming met het acquis van de Europese Unie ingevoerd : bepaalde soorten visa kwamen te vervallen (uitreisvisa, herinstallatievisa), andere werden ingesteld (toerisme, zaken) en er werd duidelijkheid geschapen rond de voor het verstrekken van visa geldende regels en de maximum- verblijfsduur. Voorts kwam er een optisch leesbaar visumvignet in overeenstemming met de normen van de Unie. De met Rusland gesloten overeenkomst op grond waarvan de inwoners van de Narva-Ivangograd-zone met een speciale vergunning in de plaats van een visum in Estland binnen mogen komen, is daarentegen niet in overeenstemming met de regels van de Unie. Estland heeft met verscheidene landen - het laatste land was Zwitserland - in januari 1998 overeenkomsten voor wedertoelating gesloten. Op grond van amendementen op de vreemdelingenwet is het voortaan mogelijk op bepaalde voorwaarden (zie deel politieke criteria), aan niet-onderdanen een permanente verblijfsvergunning te verlenen. De vestiging van buitenlanders in Estland wordt beperkt door een jaarlijks immigratiecontingent dat vanaf oktober 1997 0,05% van de permanente Estlandse bevolking bedraagt. Afgezien van dit contingent regelen andere in 1998 op de vreemdelingenwet aangebrachte amendementen de verlening van verblijfsvergunningen aan burgers van de Europese Unie, IJsland, Noorwegen, Zweden en de Verenigde Staten alsmede aan onderdanen van derde landen, wanneer zij echtgenoot, minderjarig kind, vader of moeder van een Estlands burger zijn. Op het gebied van de grenscontrole kunnen er belangrijke vorderingen worden geconstateerd bij de onderhandelingen over een grensovereenkomst met Rusland : de meeste technische vraagstukken zijn opgelost en Estland heeft medegedeeld bereid te zijn de overeenkomst te ondertekenen, zodra Rusland gereed is. In maart 1998 werd de totstandbrenging van grens- en douanecontroleprocedures afgerond. De wetgeving inzake grenscontrole geeft aan de grenswachten en andere bevoegde instanties voldoende gezag 40 om hun taken naar behoren te kunnen uitoefenen en de coördinatie tussen de diensten is goed. In juli 1998 kwam er een elektronisch systeem dat het grootste deel van de oostelijke grens met speciale detectoren en radar bewaakt. Asiel Bij de op 9 juli 1998 in werking getreden vluchtelingenwet werd het asielrecht in Estland ingevoerd. De wet omvat regels over asielaanvragen, de opvang van vluchtelingen en de toekenning van de status van vluchteling. De toepassingsverordeningen van deze wet zijn evenwel nog niet goedgekeurd. Tot dusver werden er slechts 25 asielaanvragen ingediend en werd daarover nog geen enkel besluit genomen. Politie Op het gebied van de strijd tegen de georganiseerde misdaad werd een algemeen programma ter preventie en controle ("het nationaal programma voor misdaadpreventie") goedgekeurd, werd binnen de politie een drugsbestrijdingseenheid opgericht en werden bij elke prefectuur ambtenaren van deze eenheid afgevaardigd. In het verlengde van deze acties moeten er nog grote inspanningen worden geleverd om de wilteboordenmisdaad, het witwassen van geld en de drugshandel, waarvan steeds meer sprake is, te bestrijden. Er moeten methoden en technische systemen ter bestrijding van de georganiseerde misdaad worden ontwikkeld en de mankracht moet worden uitgebreid (bij de prefecturen beschikt men slechts over personeel dat is gespecialiseerd in drugs; in laatstgenoemde sector bestaat behoefte aan opleiding). Sedert het advies van de Commissie heeft Estland omvangrijke wetgeving op het gebied van de politie en veiligheid aangenomen. De "wet op de regeling van de veiligheid" zorgt voor de wettelijke grondslag voor de bescherming van de staatsveiligheid; in deze wet worden de status en de bevoegdheden van de betrokken instellingen gedefinieerd. De nieuwe wet op de politie beoogt de stabiliteit van het politieapparaat te versterken. In de wet zijn de kwalificaties, de rangen en de lonen vastgesteld. Voorts maakt de politiedienst een proces van hervorming door : de gerechtelijke politie wordt gereorganiseerd in afdelingen voor crimineel onderzoek (ter voorkoming van overlappingen bij het onderzoek) en de afdeling interne controle van de politie kreeg personeelsuitbreiding teneinde de door politie-ambtenaren begane overtredingen beter te kunnen opsporen en bestrijden. Estland heeft formeel politiesamenwerkingsovereenkomsten met ongeveer 15 landen gesloten en werkt op bilaterale basis samen met andere landen, zoals Rusland. Drugs De in juli 1997 aangenomen wet op narcotica en psychotrope stoffen, de wet ter bekrachtiging van de Europese Overeenkomst ter bestrijding van doping en een besluit betreffende de controle op precursoren en chemische basisproducten traden in werking. In aanvulling hierop keurde de Estlandse regering in november 1997 de grote lijnen van haar drugsbeleid voor de periode 1997-2007 goed. Estland moet evenwel nog wel het Verdrag van de Verenigde Naties van 1988 tegen de sluikhandel in verdovende middelen en psychotrope stoffen bekrachtigen en het 41 wetsontwerp inzake de voorkoming van het witwassen van geld, een onontbeerlijk instrument ter bestrijding van drugs, aannemen. Dit was gepland voor het jaar 2000, maar die termijn is te lang. Ook het nationale contactpunt voor drugsvoorlichting moet worden versterkt met het oog op de deelneming van Estland aan de activiteiten van het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving in Lissabon. Gerechtelijke samenwerking Estland werkt nauw samen met verscheidene lidstaten om de werking van zijn gerechtelijke structuren te blijven verbeteren en het acquis van de Unie over te nemen. Conclusie Esland heeft belangrijke inspanningen geleverd op het gebied van immigratie, grenscontrole en asiel, ook al moeten er op dit punt nog uitvoeringsmaatregelen worden genomen. Ook wordt er intensief gewerkt aan de organisatie van de politie. Overeenkomstig het advies en de prioriteiten op korte termijn vervat in het partnerschap voor toetreding moet Estland evenwel, naast hetgeen het reeds heeft gedaan, meer middelen inzetten voor de strijd tegen de georganiseerde misdaad en tegen drugs en dient zij de nodige internationale en nationale juridische instrumenten goed te keureh (het Verdrag van de Verenigde Naties van 1988, de wet op het witwassen, enz. ). Ook moet het land de corruptie blijven bestrijden, een andere korte termijn-prioriteit van het partnerschap, zoals het heeft gedaan via de versterking van de afdeling interne controle van de politie. Teil aanzien van de prioriteiten op middellange termijn moet het zich met name concentreren op de oostelijke grens die van technische uitrusting en het daarbijbehorend goed opgeleid personeel moet worden voorzien. 3. 8 Buitenlands beleid Handel en internationale economische betrekkingen Estland kent een zeer liberaal handelsstelsel, hetgeen betekent dat er zeer weinig invoerrechten of kwantitatieve beperkingen worden toegepast. Op voorwerpen van culturele waarde worden uitvoerrechten toegepast (100%). Sedert het uitbrengen van het advies heeft Estland vrijhandelsovereenkomsten met verscheidene EVA-landen, de Faeröer (nog niet bekrachtigd), de Tsjechische Republie, Slovenië, Slowakije en Turkije gesloten. Voorts werden er met Polen en Hongarije onderhandelingen gevoerd over vrijhandelsovereenkomsten (nog niet ondertekend). Estland bevindt zich in de laatste fasen van zijn onderhandelingen over toetreding tot de WTO. Verwacht wordt dat in de loop van 1999 de laatste hand zal worden gelegd aan het toetredingsprotocol. Met het oog op het toekomstig lidmaatschap van de EU van Estland moet het worden toegejuicht dat Estland zich in het kader van de onderhandelingen over de toetreding tot de WTO zoveel mogelijk aanpast aan de gemeenschappelijke handelspolitiek van de EG. 42 De samenwerking tussen de Oostzee-staten bij de tenuitvoerlegging van een geleidelijk liberalisatie- en integratiebeleid komt op gang en er wordt een gemeenschappelijke economische Oostzee-zone ingesteld. regionaal Onlangs werd er een overeenkomst gesloten inzake de afschaffing van non-tarifaire handelsbelemmeringen en er vinden onderhandelingen plaats over de liberalisatie van de dienstenmarkt. Ontwikkeling Estland maakt plannen om een bedrag van de staatsbegroting te reserveren voor humanitaire hulp en ontwikkelingshulp aan derde landen. Er werden op dit terrein evenwel geen specifieke maatregelen genomen. Douane In januari 1998 is een nieuwe geamendeerde Douanewet in werking getreden. Hoewel deze wet een verbetering ten opzichte van de vroegere wet vormt, is zij nog niet in overeenstemming met de vereisten van het communautair douanewetboek. De voornaamste wijzigingen omvatten een nieuwe indeling van goederen, die meer in overeenstemming is met de EG-nomenclatuur, regels van oorsprong, een nieuwe procedure voor "veredeling onder douanetoezicht", een verbetering van de regeling zekerheidstelling en een preciezere procedure voor de evaluatie van de douaneschuld. De nieuwe wet verbiedt de handel in namaak- en piraterijproducten. Vanaf november 1997 biedt de Wet op de douanetarieven een wettelijke grondslag voor douanetarieven. Er worden momenteel evenwel geen tarieven toegepast, behalve voor bont, motorfietsen, fietsen en plezierjachten. De toepassing van douanerechten is een onontbeerlijke voorwaarde voor de effectieve overneming van het communautaire acquis op douanegebied. Ook moet prioriteit worden verleend aan opleiding en andere voorbereidende maatregelen die het douanepersoneel en de douane-administratie in staat stellen met de Gemeenschap verenigbare wetgeving uit te voeren en te doen naleven. Er werd in januari 1998 een begin gemaakt met de uitwerking van een met het acquis compatibel Douanewetboek. Voorts werden de wettelijke procedures voor de afgifte van certificaten van oorsprong voor goederen in mei 1998 van kracht; de harmonisatie van de Estlandse goederennomenclatuur met de GN van de Gemeenschap gaat voort. Het Strategisch douaneplan (1998-2002) wordt momenteel uitgewerkt. De strategie infrastructuur, strekt zich uit over vijf hoofdterreinen douanetechnologie, wetgeving en internationale samenwerking. Verdere positieve ontwikkelingen omvatten de bouw van nieuwe moderne douane-installaties aan de Russische en de Letlandse grenzen. : menselijk potentieel, Op het gebied van internationale samenwerking werden gemeenschappelijke douanecontroles aan de grens tussen Letland, en Estland ingesteld. Er werd een overeenkomst inzake Gemeenschappelijke Oostzeedoorvoerprocedures ondertekend tussen Estland, Letland en Litouwen. Er werd door de drie Oostzeestaten een gemeenschappelijk computersysteem voor de douane gekozen en er werden bilaterale wederzijdse administratieve bijstandsovereenkomsten ondertekend met Zweden, Denemarken, Finland, Turkije en Nederland. Er werden aanvragen ingediend voor 43 toetreding tot het gezamenlijk verdrag van de EG/EVA inzake doorvoer en het verdrag voor de vereenvoudiging van handelsformaliteiten. Er bestaan geen belemmeringen voor toetreding tot laatstgenoemd verdrag aangezien het enig administratief document reeds in Estland in gebruik is. Conclusie Hoewel Estland op douanegebied enige voortgang heeft geboekt, zijn er grote vertragingen wat betreft de invoering van douanerechten. Het ontbreken van plannen op korte termijn om hier iets aan te doen, geeft reden tot ongerustheid. Estland moet op korte termijn een strategie ontwikkelen met het oog op de toepassing van douanerechten teneinde te voldoen aan het communautaire acquis op douanegebied. Gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid Estland is sinds juli '97 in het kader van de politieke dialoog een actieve geassocieerde partner van het GBVB. Het heeft zijn standpunten regelmatig aan die van de Unie aangepast en desgevraagd heeft het de verklaringen, demarches, inclusief die in de context van de VN en de OVSE, onderschreven. Estland bleef een actieve deelnemer aan de multilaterale dialoog tussen de EU en de geassocieerde landen. Estland blijft zijn buitenlands en veiligheidsbeleid op dat van de EU en NAVO afstemmen en streeft naar het leveren van een bijdrage aan regionale stabiliteit via actieve samenwerking in de Oostzeeregio. Wat de NAVO betreft, concentreert Estland zich momenteel op de praktische voorbereidingen om aan de eisen van het NAVO- lidmaatschap te voldoen. Estland levert als geassocieerd lid een constructieve bijdrage aan de WEU. Over het geheel genomen heeft Estland goede betrekkingen met zijn buurlanden. De verdere ontwikkeling van goede betrekkingen met Rusland is voor Estland een sleutelelement van zijn buitenlands beleid. Er werd grote voortgang geboekt met de onderhandelingen over een grensovereenkomst met Rusland. Alle technische problemen zijn opgelost en de Estlandse regering heeft zich bereid getoond om de overeenkomst, zodra Rusland daarvoor klaar is, te ondertekenen. Estland steunt het EU-beleid aangaande anti-personeelmijnen, hoewel het het Verdrag van Ottawa nog niet heeft ondertekend, aangezien het defensiebeleid van het land nog moet worden aangepast aan de eisen van dit verdrag. 3. 9 Financiële aspecten Financiële controle Wat de externe controle betreft, zal de Rekenkamer, die wordt geherstructureerd, zich in de toekomst slechts bezighouden met externe ex-post-controles. De Rekenkamer moet worden versterkt en haar personeel moet een opleiding krijgen. De voorbereidingen voor de totstandbrenging van een intern controlesysteem voor overheidsinstellingen zijn gestart. In juli 1998 besloot de regering om binnen het ministerie van Financiën een centrale en onafhankelijke interne controlestructuur in het leven te roepen. Een wet moet evenwel de rol en de werking van de nieuwe structuur 44 regelen. Ook zijn er amendementen op de Wet op de staatsbegroting vereist. Voorts bestaat er behoefte aan opleiding. Een administratieve samenwerkingsregeling met de Commissie zal naar verwachting zorgen voor samenwerkingsmaatregelen op het gebied van de interne controle en de voorbereidingen op de toetreding ondersteunen. Conclusie Er moeten nog inspanningen worden verricht voor de totstandbrenging van de nodige beheer- en controlemechanismen, met name met het oog op de pretoetredingshulp en de eventuele deelneming aan de structuurfondsen. 3. 10 Algemene evaluatie Estland heeft in het algemeen voortgang geboekt met de harmonisatie, hoewel verhoogde aandacht moet worden besteed aan het doen naleven van de interne marktwetgeving (met name intellectuele eigendom, normen en certificatie en staatssteun) en aan het uitstippelen van een strategie ter invoering van douanerechten en de desbetreffende administratie. Estland heeft het nodige gedaan om voor wetgeving op het gebied van justitie en binnenlandse zaken te zorgen en treft maatregelen om de effectieve tenuitvoerlegging hiervan te verzekeren. Estland heeft aandacht besteed aan alle korte-termijnprioriteiten vervat in het partnerschap voor toetreding, hoewel de inspanningen wat de interne markt betreft, met name de totstandbrenging van een geloofwaardig systeem van controle op staatssteun, moeten worden geïntensiveerd. 4. Bestuurlijke capaciteit om het acquis toe te passen In dit hoofdstuk worden de gegevens van het advies bijgewerkt. De Europese Raad wees er in Madrid in december 1995 op dat de voorwaarden moeten worden geschapen voor een geleidelijke harmonieuze integratie van de landen die om toetreding verzoeken en dat met name hun administratieve structuren moeten worden aangepast. Bij de behandeling van dit onderwerp werd in het kader van Agenda 2000 gewezen op het belang van een doeltreffende omzetting van de wetgeving van de Gemeenschap in nationale wetgeving en op het nog grotere belang van de behoorlijke toepassing van deze wetgeving via de geschikte administratieve en gerechtelijke structuren. Deze essentiële voorwaarde moet met het oog op het scheppen van wederzijds vertrouwen dat onontbeerlijk is voor toekomstig lidmaatschap, vooraf zijn vervuld. In het kader van het verslag van dit jaar heeft de Commissie met de kandidaat-landen samengewerkt om een lijst van voorbeelden van organen voor de tenuitvoerlegging op te stellen op belangrijke gebieden van het acquis. Waar mogelijk worden gegevens verstrekt over de vraag of deze organen over voldoende wettelijke bevoegdheden beschikken om het acquis ten uitvoer te leggen, over de personeelsbezetting, de kwalificaties van het personeel en de beschikbare financiële middelen. In sommige gevallen kunnen al gegevens worden verstrekt over de soort besluiten die worden genomen. De Commissie is voornemens dit aspect in toekomstige verslagen verder te ontwikkelen. 45 In haar advies concludeerde de Commissie: "de administratieve structuren zullen versterkt moeten worden, wil Estland over instrumenten beschikken waarmee het land het acquis daadwerkelijk kan toepassen en doen naleven. " 4. 1 Bestuurlijke structuren Er werken ongeveer 18. 800 personen in het Estlandse ambtenarenapparaat2 : ministeries (10%), overheidsinstellingen (83%) en provinciale besturen'(8%). Daarnaast werken nog eens 3. 300 personen in het plaatselijk bestuur. Het Estlandse ambtenarenapparaat heeft een tekort aan hooggekwalificeerde personeel op het middenste en technische niveau. Dit komt vooral door sterke concurrentie uit de particuliere sector die hogere salarissen kan bieden bij de recrutering van jonge, gemotiveerde goed opgeleide personen. In juli 1998 heeft de regering de verantwoordelijkheden vastgelegd tussen de ministeries voor de coördinatie van de ontwikkeling van de overheid. Op regerinsniveau wordt de hervorming van het openbaar bestuur gecoördineerd door de ministeriële commissie voor hervorming van het openbaar bestuur, terwijl overheidsinstellingen zich bezighouden met de diverse aspecten van de hervorming van het openbaar bestuur in hun dagelijkse taak. Sinds juli 1998 kreeg de staatskanselarij nieuwe verantwoordelijkheden op het gebied van bestuurlijke hervorming. De ministeries zijn verantwoordelijk voor de aanpassing van de wetgevingen. Het tijdschema hiervoor is uitgestippeld in het nationale programma voor de overname van het acquis. Het Bureau voor Europese Integratie ziet erop toe dat dit tijdschema in acht wordt genomen. Het Ministerie van Justitie gaat na of de nationale wetgeving in overeenstemming is met het communautaire acquis. Ter bevordering van dit proces gaan alle wetsontwerpen vergezeld van een memorandum inzake overeenstemming met de EG-wetgeving. De belangrijkse doelgroepen, de inhoud en de methoden voor de opleiding van ambtenaren inzake EU-kwesties zijn ook vastgelegd. De basisopleiding wordt centraal uitgevoerd. Thematische opleiding zal worden georganiseerd door opleidingseenheden in elk ministerie. Het bureau voor Europese Integratie (OEI) beheert de contacten tussen ministeries en helpt de opleidingsbehoefte vast te stellen. Voor de opleiding van ambtenaren op het gebied van EU-kwesties is een speciale toewijzing vastgesteld. De coördinatie van de tenuitvoerlegging van EG-wetgeving en de opleiding van ambtenaren op het gebied van EU-kwesties is de taak van het Europese Integratiebureau Personeel is aangeworven om het publiek meer bewust te maken van de EU-activiteiten. Het bureau heeft ook deelgenomen aan de oprichting van een regionaal netwerk van EU- informatiecentra. In de zomer van 1998 werd besloten een afzonderlijk EU- informatiesecretariaat binnen de staatskanselarij op te richten, om het EU-bewustzijn onder het publiek te vergroten. 4. 2 Capaciteit op bestuurlijk en gerechtelijk vlak : voornaamste terreinen voor de tenuitvoerlegging van het acquis. 2 Met inbegrip van de politie, grensbewaking en gevangenispersoneel. Niet inbegrepen zijn personeel in het onderwijs en gezondheidszorg. 46 Uniforme toepassing van EG-wetgeving : Momenteel blijft de zware werklast van de rechtbanken in verhouding tot het aantal rechters (221) problemen scheppen voor de vlotte afwerking van de processen. Bovendien werd een groot aantal rechters (192) onder het oude systeem opgeleid. Sinds 1995 wordt de opleiding van rechters en aanklagers uitgevoerd door het Estlandse rechtscentrum. Verder hebben 39 rechters deelgenomen aan buitenlandse seminars. De opleiding van praktiserende rechters wordt in de weg gestaan door het relatief kleine aantal rechters in Estland die moeilijk verlof kunnen nemen om deel te nemen aan de cursussen. Esland moet zich meer inspannen om de opleiding van rechters op het gebied van EG- wetgeving uit te breiden door meer rechters aan de desbetreffende cursussen te laten deelnemen. De opleiding moet gepaard gaan met een uitbreiding van het antal rechters. Interne markt : Het Bureau voor Overheidsopdrachten heeft op het ogenblik 24 personen in dienst. Op het gebied van intellectuele en industriële eigendom is de administratieve capaciteit versterkt met de uitbreiding van personeel en opleiding. De Raad van Beroep, die ressorteert onder het ministerie van Economische Zaken houdt zich bezig met klachten. Een nieuw statuut voor de activiteiten van deze raad is aangenomen. Er zijn diverse opleidingsprogramma's voor de 70 personeelsleden van het octrooibureau. Ook zijn er nieuwe pogingen in het werk gesteld om de handhaving van het toezicht op auteursrecht te verbeteren binnen het ministerie van Cultuur, waar een nieuwe post voor toezicht op bescherming van intellectuele eigendom is gecreëerd. testlaboratoria van certificatiebureaus, en markttoezichthoudende De capaciteit inzake de nieuwe benadering autoriteiten moet worden versterkt om de richtlijnen doeltreffend ten uitvoer te leggen. De institutionele opbouw en de versterking van de administratieve capaciteit op dit gebied vorderen traag. De technische en financiële deelname van de Estlandse industrie aan de normalisering, zodat de normalisatieraad, die nu volledig afJiankelijk is van overheidsmiddelen, onafliankelijk kan worden. Bij de Estlandse standardisatieraad werken momenteel 23 personen, waarvan 7 op de normalisatie-afdeling en 5 op de afdeling métrologie en erkenning. Erkenning staat los van certificering en toetsing. Een programma om het toezicht op de financiële sector te coördineren is aangenomen maar nog niet ten uitvoer gelegd. Toch moet het Effecteninspectoraat zich meer toezichttechnieken, inspannen om het personeel op effectenmarkten personen. De investeringsstrategieën. Hier werken toezichtcapaciteit en de onafhankelijkheid van de afdeling banktoezicht van de Bank van Estland zijn verbeterd. De afdeling Banktoezicht heeft 21 personeelsleden. Het wordt bijgestaan door een toezichthoudend comité. leiden op gebieden als 17 en te De opleiding van specialisten op de betrokken inspectoraten moet worden verbeterd. Mededinging : Om te voldoen aan de verplichtingen van de nieuwe wet op de mededinging, heeft de mededingingsraad in 1998 12 nieuwe ambtenaren aangetrokken (momenteel werken hier 20 personen) Deze is belast met het onderzoek naar en de beoordeling van anti-trustkwesties, terwijl burgerlijke rechtbanken de bevoegdheid hebben om boetes op te leggen. Op dit moment 47 is het aantal kennisgevingen zeer beperkt en in de meeste gevallen behandelt de Raad deze ex officio. aantal en opleiding van de Hoewel er voortgang mededingingsambtenaren, ontbreekt echter in Estland nog steeds een goed functionerend systeem voor toezicht op de staatssteun. Zo zijn er b. v. belangrijke problemen bij het vergaren van informatie over staatssteun door lokale overheden. is geboekt wat betreft Telecommunicatie: De Wetgeving is gewijzigd teneinde een regelgevende structuur in te stellen die voldoet aan de EU-normen op het gebied van telecommunicatie. Een nieuw regelgevend orgaan, de Estlandse nationale communicatieraad werd in 1998 operationeel met een personeelsbestand van 55 personen. Er worden geen problemen verwacht wat betreft de uitvoering van de administratieve capaciteit op het gebied van telecommunicatie. Indirecte belastingen: De nationale belastingraad (1. 030 werknemers) bestaat uit 18 plaatselijke belastingkantoren. Een eenheid voor de bestrijding van fraude is opgezet. Binnen het Ministerie van Financiën is de afdeling Belastingbeleid belast met indirecte belastingen (BTW en accijnzen). De administratieve capaciteit voor de uitvoering van het EU-acquis moet worden verbeterd; er is met name behoefte aan meer personeel voor de fraudebestrijding. Landbouw: De negen afdelingen van het ministerie van Landbouw, waar 127 personen werken, zijn teruggebracht tot vijf. Aanvullend personeel is aangenomen in de centrale organisatie van het ministerie, hoofdzakelijk op basis van contracten, die zo spoedig mogelijk moeten worden omgezet in vaste functies. Sinds juni 1997 zijn als nieuwe administratieve eenheden binnen het ministerie van Landbouw het veterinair en voedselinspectoraat en het laboratorium opgezet. Het aantal lokale laboratoria voor veterinaire en voedselcontrole is teruggebracht van 12 tot 7, waarvan 3 erkend zijn. De fytosanitaire sector is ook gereorganiseerd en heeft nu twee nieuwe afdelingen, het Inspectoraat plantenproductie en het controlecentrum voor plantenproductie. Er is een algemene opleiding opgezet voor veterinaire inspecteurs aan de grenzen en provinciale inspecteurs op veterinair en voedselgebied. Het landbouwregister en -informatiecentrum werd opgezet met het oog op een effectieve controle op het beheer van de directe betalingssystemen. Voorbereidingen zijn getroffen voor de instelling van een interventiebureau. Deze maatregelen zijn een eerste stap op de weg van dé aanpassing van de admnistratieve capaciteit in de landbouwsector aan de communautaire wetgeving. : het Vervoer: Verantwoordelijk voor de uitvoering van vervoerwetgeving zijn Spoorwegbestuur, de nationale maritieme raad, waaronder de zcevciligheidsdienst, en het burgerluchtvaartbestuur, waaronder de dienst luchtveiligheid. Verdere inspanningen moeten gericht zijn op de veiligheid in de lucht en op zee. Hoewel er wat luchtvervoer betreft slechts weinig problemen zijn wat betreft de vertaling van institutionele technische bepalingen en taaiopleiding, zijn er open vragen over de 48 structuur en de inhoud van de tenuitvoerlegging van het acquis op het gebied van maritieme veiligheid. De problemen voor vaartuigen onder Estlandse vlag om te voldoen aan de veiligheidsnormen bij haveninspecties wijzen erop dat de overheid nog niet in staat is haar taken op het gebied van toezicht en controle volledig te vervullen. en sociaal beleid: De nationale Werkgelegenheid is verantwoordelijk voor de programma's op het gebied van sociale zekerheid, coördineert de uitvoering van het beleid op dit gebied, int premies en betaalt pensioenen. Momenteel werken er 36 mensen. sociale-verzekeringsraad is omgevormd raad voor de werkomgeving tot het nationale De nationale arbeidsinspectoraat en het departement voor de werkomgeving. Dit departement is verantwoordelijk voor de algemene coördinatie en het beheer van activiteiten op het gebied van veiligheid en gezondheid op het werk, en met name voor het opstellen van wetgeving. Momenteel werken hier slechts 8 mensen. Het nationale arbeidsinspectoraat is belast met handhaving van de arbeidswet en wetgeving op het gebied van gezondheid en veiligheid op het werk. Hier werken 142 mensen, waarvan 82 arbeidsinspecteur zijn. Eind 1997 werd de staatsraad voor gezondheidsbescherming getransformeerd tot het departement gezondheidsbescherming en het inspectoraat gezondheidsbescherming. Bij het inspectoraat werken 251 mensen. Het is belast met handhaving van de wetgeving op het gebied van gezondheidsbescherming. De bestuurlijke structuren voor de handhaving van gezondheid en veiligheid op het werk en gezondheidsbescherming moeten worden versterkt. Het huidige aantal werknemers op dit gebied is onvoldoende om te voldoen aan de extra taken die voortvloeien uit' de omzetting van EG-wetgeving. Regionaal beleid en samenhang: Het Estlandse Bureau voor Regionale Ontwikkeling (16 werknemers) is in mei 1997 opgericht om de activiteiten te coördineren van de 17 bedrijfsondersteunende netwerken, die plaatselijke bedrijven adviseren. Het Bureau geeft ook technische bijstand en coördineert de programma's voor regionale ontwikkeling. Het is tevens verantwoordelijk voor het financiële toezicht. Milieu: In het milieu-inspectoraat zijn 15 extra posten gecreërd voor de coördinatie van en het toezicht op het gebruik en de bescherming van natuurlijke bronnen. Het centrum voor stralingsbescherming is uitgebreid met 10 posten en het milieu-informatiecentrum is uitgebreid met 2 posten in 1998. Milieu-ambtenaren hebben een specifieke opleiding gevolgd op het gebied van EG- structuren, administratieve procedures en onderhandelingsvaardigheden. Ook is belangrijke voortgang geboekt bij het opleiden van specialisten op het gebied van bosbeheer. T. a. v. de handhaving van de wetgeving zou Estland zich verder moeten concentreren op het vergunningenstelsel en het controlesysteem, de ontwikkeling van het menselijk potentieel en de levering van uitrusting in het milieu-inspectoraat en de regionale milieudepartementen. De capaciteit op plaatselijk vlak zou moeten worden uitgebreid. 49 Consumentenbescherming: De Consumentenbeschermingsraad (CPB) is de nationale autoriteit die verantwoordelijk is voor de consumentenbescherming en de handhaving van het consumentenbeleid. Het is een onafhankelijke instelling met een eigen budget en valt onder de jurisdictie van het ministerie van Economische Zaken. In 1997 telde de CPB 49 personeelsleden; dit aantal steeg tot 52. De Consumentenbeschermingsraad moet verder worden versterkt in verband met de tenuitvoerlegging van bepaalde aspecten van het EU-acquis, zoals wetgeving op het gebied van oneerlijke contractvoorwaarden. Justitie en binnenlandse zaken: In juli 1998 vond een belangrijke hervorming plaats van de Estlandse staatsburgerschap- en migratieraad. Momenteel werken hier 705 personen. Verschillende departementen zijn opgericht b. v. voor vluchtelingen en illegale immigratie, integratie en immigratie, visa, buitenlandse betrekkingen en Europese integratie en een juridische departementen. In totaal zijn er 2. 185 personen werkzaam bij de Estlandse grensbewaking (januari 1998). Het personeel is als volgt onder de regio's verdeeld : 47% aan de noordgrens, 30% aan de oostgrens, 18% aan de zuidgrens en 5% op het hoofdkwartier. Momenteel zijn er 42 grenswachtstations en 30 grensovergangen voor internationaal verkeer. Doel van de grenswacht is een professionele organisatie van 3. 500 mensen op te bouwen. In mei 1998 waren er 5. 600 politiefuncties waarvan slechts 4. 863 werden bezet. Een van de redenen voor het tekort aan politie-ambtenaren is het salarisniveau (2. 000 tot 2. 500 EEK), dat lager ligt dan de gemiddelde salarissen in Estland. In het eerste kwartaal van 1998 namen 145 politie-ambtenaren ontslag, waarvan 100 vanwege het lage salaris. Dit kan een negatieve invloed hebben op de onafhankelijkheid van de politie-ambtenaar en vergroot het corruptiegevaar. Nascholing is gegeven niet alleen door Estland, maar ook in het kader van buitenlandse en multilaterale steun, (de EU, de Raad van Europa en de VN). In 1997 volgden 428 politie-ambtenaren bijscholing in het buitenland. De structuur van de grenswacht voldoet, maar er is te weinig personeel. Meer aandacht moet worden geschonken aan de verbetering van de werkomstandigheden van politie ambtenaren, een betere opleiding en moderne onderzoekstechnieken. Douane: De reorganisatie van de douane is in 1997 begonnen, waarbij onder andere een interne auditafdeling werd opgericht. Er bestaat nu een afdeling ontwikkeling die zich bezighoudt met Europese Integratie. Een douaneraad is ingesteld voor de coördinatie en de omschrijving van prioriteiten van het douanebeleid. In 1997 werkten 1. 538 ambtenaren bij de nationale douanereraad. Er zijn in totaal 18 grensovergangen voor internationaal verkeer. Volgens ramingen van de nationale douaneraad is een begroting van 180. 000 ecu nodig voor de versterking van de institutionele capaciteit. Estland moet nog een beleid ontwikkelen ter versterking van zijn bestuurlijke capaciteit om in de toekomst douanetarieven te kunnen toepassen. Financiële controle: De Rekenkamer wordt gereorganiseerd. Momenteel werken er 81 personen. In de toekomst zal dit bureau zich uitsluitend bezighouden met externe ex-post financiële controle. De herstructurering zal één tot twee jaar duren. Momenteel is er 50 slechts een eenheid van 6 personen die zich bezighouden met interne controle die is beperkt tot betalingen. Het geplande interne controle-orgaan zal beschikken over 35 personeelsleden. Er zijn nog grote inspanningen nodig om beheer- en controlemechanismen tot stand te brengen. Er dienen voorzieningen te worden getroffen voor verbetering van de Estlandse controlecapaciteiten zodat de pre-toetredingssteun en, in de toekomst, de steun van de structuurfondsen op bevredigende wijze kunnen worden verstrekt. 4. 3 Samenwerking (twinning) Om de kandidaat-landen te helpen bij het versterken van hun administratieve capaciteit en de aanpassing van hun overheidsdiensten met het oog op de tenuitvoerlegging van het acquis hebben de Commissie en de lidstaten in het kader van het Phare-programma een samenwerkingsprogramma (twinning) ontwikkeld (Hierbij verlenen ambtenaren uit EU- lidstaten hun medewerking aan specifieke administratieve diensten in kandidaat-landen). In de lidstaten van de EU wordt het acquis ten uitvoer gelegd door de nationale administraties (op centraal, regionaal en lokaal niveau) en door overheidsinstellingen, beroepsorganisaties en de particuliere sector. Dit uitgebreide geheel van administratieve en technische deskundigheid wordt thans aan de kandidaat-landen ter beschikking gesteld. In het begin zal de samenwerking voor vier sectoren gelden, namelijk landbouw, milieu, financiën en justitie en binnenlandse zaken, doch zij zal geleidelijk tot het gehele acquis worden uitgebreid. Estland neemt actief aan deze twinningssamenwerking deel. 4. 4. Algemene evaluatie Hoewel Estland enkele maatregelen heeft getroffen om het overheidsapparaat en de rechtelijke macht te hervormen, is de daarmee geboekte voortgang met name als gevolg van weinig menselijk potentieel langzaam en ook zijn er administratieve tekortkomingen op sleutelgebieden, zoals het toezicht op de financiële markt, de controle van staatssteun, het zeevervoer en werkgelegenheid en sociaal beleid. De huidige reorganisatie van de financiële controleinstellingen en de ontwikkeling van regionale ontwikkelingsstructuren dienen te worden voortgezet en geconsolideerd zodat Estland efficiënt gebruik kan maken van de EU-middelen. Bij de rechterlijke macht bestaat er een gebrek aan personeel : er zijn niet genoeg rechters en de rechters die er zijn, zijn of jong en onervaren of werden onder het vorige regime opgeleid. Er bestaat dus grote behoefte aan opleiding en carrièreontwikkeling bij de rechterlijke macht. C. Conclusie Estland blijft voldoen aan de politieke criteria van Kopenhagen, hoewel er besluiten moeten worden genomen over de naturalisatie van statenloze kinderen. Daarnaast bestaat er een grote behoefte aan opleiding en carrièreontwikkeling bij de rechterlijke macht. Estland kan worden beschouwd als een goed functionerende markteconomie en zou de concurrentiedruk en de marktkrachten binnen de Unie op middellange termijn aan 51 moeten kunnen, mits het voorzichtig macro-economisch beheer wordt voortgezet om de gevaren verbonden aan de grote externe onevenwichtigheden van het land te beperken. Op voorwaarde dat het probleem van de administratieve capaciteit wordt opgelost, zal Estland in staat zijn de verplichtingen van het lidmaatschap op middellange termijn op zich te nemen, hoewel er bijzondere inspanningen nodig zijn op het gebied van de interne markt en justitie en binnenlandse zaken. D. Partnerschap voor Toetreding en Nationaal Programma voor de van de Overname van het Acquis: algemene beoordeling tenuitvoerlegging Het partnerschap voor toetreding heeft als doel in een alomvattend kader de prioritaire gebieden te omschrijven voor verdere werkzaamheden zoals die zijn vastgelegd in het Advies van de Commissie, de beschikbare financiële middelen om de kandidaatlanden te helpen bij de tenuitvoerlegging van deze prioriteiten, en de aan deze bijstand verbonden voorwaarden. Ieder kandidaatland werd verzocht een Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis vast te stellen waarin het de wijze waarop het Partnerschap voor Toetreding zal worden ten uitvoer gelegd, een tijdschema voor het verwezenlijken van de prioriteiten van het Partnerschap voor Toetreding, en de benodigde personele en financiële middelen aangeeft. Zowel het Partnerschap voor Toetreding als het Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis worden geregeld herzien ten einde de gemaakte voortgang in aanmerking te nemen en het vaststellen van nieuwe prioriteiten mogelijk te maken. 1. Partnerschap voor Toetreding In het Partnerschap voor Toetreding3 werden de volgende doelstellingen op korte termijn voor Estland opgenomen: • Politieke criteria: maatregelen ter vergemakkelijking van het naturalisatieproces en voor een betere integratie van niet-staatsburgers, met inbegrip van staatloze kinderen, en een betere opleiding in het Estisch voor mensen die deze taal niet spreken. • Economische hervorming: het vaststellen van de economische beleidsprioriteiten voor de middellange termijn en een gezamenlijke beoordeling binnen het kader van de Europa-Overeenkomst, vooral met het oog op de voortzetting van de snelle groei van de laatste jaren, het terugdringen van de inflatie en het vergroten van de nationale spaartegoeden; snellere landhervormingen met het oog op een vergroting van de particuliere eigendom; en invoering van belangrijke wetgeving in verband met pensioenliervormingen. • Versterking van de institutionele en administratieve capaciteit: de ontwikkeling van een alomvattende opleidingsstrategie voor amÖtenaren, vooral met betrekking tot regelgevende en toezichthoudende instanties, een strategie en tijdschema voor de consolidering van diverse toezichthoudende instellingen in de financiële sector en een betere financiële controle; versterking van de fytosanitaire en veterinaire structuren, Verordening 622/98 van de Raad, PB L 85 van 20 maart 1998. 52 vooral met betrekking tot faciliteiten aan de buitengrenzen; institutionele versterking op milieugebied en het maken van een begin met het opzetten van structuren voor regionale maatregelen en structuurbeleid. • Interne markt: verdere aanpassing met name inzake overheidsopdrachten, intellectuele en industriële eigendomsrechten, financiële diensten, belastingen, technische wetgeving en mededinging (vooral transparante staatssteun); nieuwe mededingingswetgeving zowel op het gebied van antitrustaangelegenheden als de staatssteun; versterking van de autoriteiten die toezicht houden op staatssteun en een eerst inventarisatie van de staatssteun. • Justitie en binnenlandse zaken: vooral verdere inspanningen om maatregelen te nemen ter bestrijding van de corruptie en de georganiseerde misdaad, en verdere hervorming van justitie. • Milieu: voortzetting van de omzetting van de kaderwetgeving, het vaststellen van uitvoerige harmonisatieprogramma's en uitvoeringsstrategieën met betrekking tot individuele wetten. Planning en aanvang van de uitvoering van deze programma's en strategieën. De vooruitgang met betrekking tot de verwezenlijking van de prioriteiten voor de korte termijn van het Partnerschap voor toetreding kan als volgt worden samengevat: • Politieke criteria Het is te betreuren dat het parlement nog niet zijn goedkeuring heeft gehecht aan de wijzigingen van de staatsburgerschapswet waarbij de naturalisatie van staatloze kinderen wordt vergemakkelijkt. • Economische hervorming Estland heeft een economische strategie voor de middellange termijn uitgewerkt en in voorbereiding. Het een gezamenlijke evaluatie met de Commissie privatiseringsproces is voor het MKB nagenoeg voltooid. De privatisering van de grote nutsbedrijven moet nog worden voltooid. De herstructurering van het bedrijfsleven zal nog verschillende jaren bijkomende inspanningen vergen. De financiële sector is veel solider geworden dank zij nieuwe overheidsmaatregelen gericht op strenger toezicht. Er zijn nog verdere maatregelen nodig met betrekking tot de landhervorming en het landbouwkadaster. De wetgeving betreffende de hervorming van het pensioenstelsel is volledig tot stand gekomen. is • Versterking van de institutionele en administratieve capaciteit Estland dient nog verdere inspamiingen te leveren in verband met de uitbreiding van de institutionele en administratieve capaciteit van het overheidsapparaat. Er dient werk te worden gemaakt van het opzetten van een strategie inzake hervorming van de administratie. Speciale inspanningen zijn nodig in verband met een versterking van de instellingen belast met het toezicht en de handhaving. Een plan voor beter toezicht in de financiële sector werd reeds goedgekeurd. Er werd een besluit genomen met het oog op de opsplitsing van interne en externe financiële controles en met betrekking tot 53 de opzet van regionale maatregelen en structuurbeleid werden voorbereidende werkzaamheden op gang gebracht. • Interne markt intellectuele en Er is legislatieve en institutionele voortgang gemaakt op het gebied van de overheidsopdrachten, financiële en concurrentie. Bijkomende diensten, belastingen, inspanningen zijn nodig, met name op het gebied van een intensiever toezicht op de staatssteun en de werkzaamheden voor het opstellen van een staatsteuninventaris moeten nog worden voltooid. industriële eigendomsrechten, technische wetgeving • Justitie en binnenlandse zaken Estland heeft aanzienlijke inspanningen geleverd met betrekking tot de bestrijding van corruptie en de georganiseerde misdaad. Afgezien van de totstandbrenging van een belangrijk wetgevingspakket zijn maatregelen genomen om de politiediensten te herstructureren en te moderniseren. Er zijn evenwel nog extra maatregelen nodig om de efficiëntie van de politiemacht te verbeteren. De te beperkte opleiding en lage salarissen kunnen de verwezenlijkingen op dit gebied eveneens nog in het gedrang brengen. Dit geldt eveneens voor het gerechtelijk apparaat. De opleiding van rechters en openbare aanklagers dient te worden geïntensiveerd, vooral met betrekking tot het Gemeenschapsrecht. • Milieu inspanningen nodig met betrekking Aanzienlijke vooruitgang werd gemaakt bij de harmonisatie van de milieuwetgeving met het acquis, vooral op het gebied van het afvalbeheer en de natuurbescherming. Er zijn nog industriële verontreiniging, GGO's, chemicaliën en de waterkwaliteit. Estland dient eveneens stappen te ondernemen ter verbetering van het vergunningen- en toezichtsysteem, de ontwikkeling van het menselijk potentieel, en de uitrusting van de Milieu inspectiedienst en van de regionale milieudepartementen. Op lokaal niveau dient de capaciteit te worden uitgebreid. tot geluidshinder, Afgezien van de politieke prioriteit heeft Estland aan alle prioriteiten op korte termijn van het partnerschap voor toetreding iets gedaan. De inspanningen met betrekking tot de administratieve capaciteit en de interne markt dienen evenwel te worden verhoogd (met name via versterking van de structuren voor doen naleven van wetgeving en de totstandbrenging van een geloofwaardig systeem van controle op staatssteun. 2. Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis Het Estlandse Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis (NPOA) werd in april 1998 goedgekeurd. Het is over het geheel genomen een overzichtelijk en beknopt document met dezelfde indeling als die van het Advies van de Commissie betreffende het toetredingsverzoek van Estland. De meeste prioriteiten op korte en middellange termijn van het Partnerschap voor Toetreding worden in het NPOA behandeld, hetgeen blijk geeft van de vastberadenheid van Estland in verband met de vooruitgang op het gebied van de tenuitvoerlegging van 54 het acquis. Met betrekking tot een aantal in het Partnerschap voor Toetreding opgenomen elementen wordt evenwel in het NPOA geen of onvoldoende informatie verstrekt. Dat is corruptiebestrijding, met name het geval voor de maatregelen betreffende landhervorming, concurrentiebeleid (in het bijzonder staatsteun) en regionaal beleid. Het NPOA bevat slechts een gedeeltelijke behandeling van het acquis met betrekking tot de concurrentievoorschriften voor de sectoren energie en telecommunicatie, de audiovisuele sector, het milieu, de wederzijdse erkenning van beroepskwalificaties en het beginsel dat niet wordt gediscrimineerd tussen de eigen studenten en die uit andere EU- lidstaten. Wanneer een gedetailleerd tijdschema voor de tenuitvoerlegging van gedeelten van het acquis in het NPOA is opgenomen, lijken de termijnen meestal op vrij realistische wijze te zijn bepaald. De volledige tenuitvoerlegging van de EU-wetgeving zou in het jaar 2002 moeten worden verwezenlijkt met uitzondering van de tenuitvoerlegging van de vervoerswetgeving, waarvoor met betrekking tot een aantal initiatieven het jaar 2003 wordt opgegeven. Voor de grote infrastructuurinvesteringen op het gebied van het milieu - en vooral het afvalbeheer - wordt in een veel langere termijn voorzien. Voor een aantal sectoren (visserij, technische verordeningen, regionaal beleid) wordt in het NPOA evenwel geen gedetailleerd tijdschema voor de tenuitvoerlegging vermeld. De beschrijving van de implementatiestructuren is voor alle in het NPOA beschouwde sectoren niet even gedetailleerd. De in het NPOA verstrekte gegevens volstaan meestal als uitgangspunt voor het bepalen van de institutionele behoeften waaraan nog zal moeten worden voldaan. Er dient evenwel voor alle sectoren van het acquis nog meer aandacht te worden besteed aan de adequate middelen voor het toezicht op de naleving. Voor een groot aantal overwogen maatregelen worden kostenramingen verstrekt, ofschoon niet met betrekking tot alle behoeften een begroting werd opgesteld. In de meeste gevallen wordt ook geen onderscheid gemaakt tussen nationale en buitenlandse financieringsbronnen per sector. Het NPOA bevat ten slotte geen raming van de totale kosten van de voorbereiding op de loetreding. Het NPOA dient te worden herzien ten einde: • te voorzien, in een behandeling van het volledige acquis en zoveel mogelijk ook van het verband tussen elk afzonderlijk EU-besluit enerzijds en de aangegeven prioriteiten met de overeenkomstige nationale wetgeving anderzijds; • te voorzien in de totstandbrenging op alle acquis-gebieden van de adequate handhavings- en toepassingscapaciteit; • budgettaire bromien aan te geven, kostenramingen te vernielden en een onderscheid te maken tussen nationale en buitenlandse financiële middelen. Zodra het Nationaal Programma voor de Overname van het Acquis is herzien, zal de Commissie een standpunt ten aanzien van het programma innemen dat zij in de loop van het tweede halfjaar van 1999, op het ogenblik dat het Partnerschap voor Toetreding wordt herzien, aan de Raad zal mededelen. 55 BIJLAGE STATISTISCHE GEGEVENS 56 STATISTISCHE GEGEVENS Basisgegevens Bevolking (cind van de periode) Totale oppervlakte Nationale rekeningen Bruto binnenlands product in lopcnde prijzcn Bruto binnenlands product in lopende prijzen 1993 1994 1995 x 1000 1996 1997 1507 1492 1476 1462 1000 ha 4523 4523 4523 4523 4523 mld. kroon 21,6 29,6 40,7 52,4 65,4 mld. ecu 1,4 1,9 2,7 3,4 4,2 ecu per hoofd van bevolking 900 1300 1800 2300 2800 Bruto binncniands product in lopende prijzen % van totale bruto toegevoegde waarde Productiestructuur - Landbouw - Industrie - Bouvvnijverhcid - Dicnsten Uitgavcnstructuur - Consumptive bestedingen - huishoudcns en IZW's t. b. v. huishoudcns - ovcrhcid - Bruto-invcstcringcn in vaste activa - Uitvoer van gocdcrcn en dicnsten - Invocr van goedcrcn en dicnsten Bruto binnenlands product Bruto binncniands product per hoofd van dc bevolking Inflatic Indexcijfcr van dc consumptieprijzen Bctalingsbalans -Uitvoer van gocdcren -Invoer van gocdcren -Saldo van dc handclsbalans -Dicnsten (nctto) -Inkomcn (nctto) -Iukoincnsovcrdrachten (netto) -waarvan: inkomcnsovcrdrachtcn van dc ovcrhcid -Saldo van dc lopcnde rckening -Reserves (inch goud) -Reserves (cxcl. goud) Opcnbarc financial Tckort/overschot van de overheid Buitcnlandsc schuld (bruto) 7,9 23,1 5,9 63,1 % van bruto binnenlands product 86,6 61,2 25,4 26,0 72,3 80,4 ! 84,i l 60,' 24,1 1 26,' 66,6 78,7 80,2 57,3 22,9 26,5 72,9 85,2 wijziging t. o. v. voorgaande jaar in % -9,0 -2,0 4,3 4,( ) 11,4 koopkrachlparitcitcn 5100 5200 5600 610( 3 7000 wijziging t. o. v. voorgaande jaar in % 89,8 47,7 29,0 23, 1 : 693 817 -124 64 -12 9C 9C IS 37f 34( i min. ecu 1419 1934 -515 290 2 97 77 -126 444 441 1116 1414 -299 88 -25 96 91 -135 362 ) 36C 140 223 -82 40 7 6 -33 51 50 8 0 2 8 1 9 6 3 1 8 1843 2886 -1043 536 -131 102 84 -536 688 686 % van het bruto binnenlands product > 2,1 : 5 3,: ) 8,< 0,C 9,4 0, 10 1 6 : : 1993 1994 1995 1996 1997 Financiele indicatoren Monetaire aggregaten - Ml -M2 - Totaal krcdiet Gemiddelde korte rente - op leningen - op deposito's Wissclkoersen met ecu - Gemiddelde voor de periodc - Eind van de periode - Effectief wisselkoersindcxcijfer Buitcnlandsc handel Invocr Uitvoer Saldo Ruilvoet Invocr uit EU-15 (EU-12 voor 1993-1994) Uitvoer naar EU-15 (EU-12 voor 1993-1994) Bevolking Natuurlijkc groci Migratie (nctto) Zuigclingensterfte Levensverwachting: manncn Vrouwcn Arbcidsmarkt Bcroepsbcvolking (ILO-methodc) Wcrkloosheidscijfcr (ILO-methodc): Totaal Gcmiddeld aantal werkzame personcn naar bedrijfstak NACE (arbcidskrachtenenquete) < 25 jaar < 25 jaar - Land- en bosbouw - Industrie - Bouwnijvcrlicid - Dicnsten Infrastructuur Spoonvegnet Autosnclwcgcn 0,3 0,4 27,3 mld. ecu 0,4 0,5 0,5 0,7 0,7 0,9 % per jaar 23,1 11,5 (1 ccu=. nationale valuta) 16 8,7 13,7 6,1 0,8 1,2 19,8 6,2 15,484 15,483 15,453 15,24 14,996 15,064 15,28 15,587 15,743 15,83 min. ecu -77 23,3 17,8 -4,0 -8,9 15,8 62,5 73,8 70,2 6,5 11 5,8 16,6 25,6 7,4 50,4 : 1391 1096 -295 1942 1405 -537 zelfde periode voorgaand* : jaar =100 2545 1638 -907 3895 2567 -1329 % van het totaal 23,9 19 66 54,1 64,7 51 59,2 48,6 per 1000 personen -5,3 -4,9 per 1000 levendgeborenen -4,9 -5,4 14,5 14,8 bij de geboorte 61,1 73,1 61,7 74,3 % van de arbeidskrachten 70,1 7,6 11,6 6,9 68,5 9,7 14,1 9,1 % van totaal 14,6 25,1 7,2 53,1 10,5 28,6 5,4 55,5 -3,9 -5,7 10,4 64,5 75,5 68,1 10 16 9,1 10 27,8 5,7 56,5 km per 1000 km2 22,6 22,6 km : 64 66 : : 64,2 10,5 17,8 9,4 9,9 28,1 5,3 56,7 '. 68 Industrie en landbouw Volumc-indexcijfcrs van dc industricle productie Indexcijfers van de bruto-landbouwproductie voorgaande jaar = 100 81,3 90,5 97 87,1 101,9 100,2 102,9 93,7 113,4 97,8 58 Opmerkingen over de methoden Bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking in KKS: Herziene gegevens, waarbij gebruik is gemaakt van de nieuwe KKP-resultaten uit het International Comparison Project van 1996. Reserves: Gegevens aan het eind van het jaar. De reserves worden gedefinieerd als de som van de goudvoorraden bij de centrale bank, de buitenlandse valuta en de andere vorderingen (bruto) op niet-ingezetenen. Goud wordt gewaardeerd tegen de prijs aan het eind van het jaar. Tekort/overschot van de overheid: Een benadering van de definitie van de nationale rekeningen, ontleend aan gegevens op basis van de methoden van de GFS (government finance statistics) van het IMF. Het tekort/overschot van de overheid wordt verkregen door het tekort/overschot van de centrale overheid (gewoonlijk inclusief bepaalde extra-bugettaire fondsen) en het tekort/overschot van de lagere overheden bij elkaar op te tellen. Het totaal wordt gecorrigeerd voor het vorderingenoverschot cq. -tekort voor bepaalde beleidsdoeleinden, wat een financieriugspost in de nationale rekeningen is. Monetaire aggregaten: Gegevens aan het eind van het jaar. Ml omvat in het algemeen chartaal geld in omloop en zichtdeposito's. M2 omvat in het algemeen Ml plus spaardeposito's en andere kortlopende vorderingen op banken. Totaal krediet omvat in het algemeen binnenlands krediet aan de overheid en de particuliere sector. Opgemerkt zij dat het probleem van de meting van de geldcirculatie van buitenlandse valuta's in sommige toetredende landen van invloed kan zijn op de betrouwbaarheid van de gegevens. Rente: Jaargemiddelde van de rente. De rente op leningen betreft in het algemeen de gemiddelde rente op leningen die door de meldende banken zijn verstrekt. De rente op deposito's betreft in het algemeen de gemiddelde rente voor zicht- en termijndeposito's. Wisselkoersen: Voor zover beschikbaar zijn de ccu-wissclkoersen die welke officieel aan DG II worden bekendgemaakt. Het effectieve wissclkoersindexcijfer is gewogen met de belangrijkste handelspartners, met 1990 als basisjaar. Invoer en uitvoer (lopende prijzen): De gegevens zijn gebaseerd op de "algemene handel". De handelsgegevens omvatten niet de handel in diensten en de handel in licenties, knowhow en octrooien, de in- en uitvoer van bankbiljetten in omloop, monetair goud, goederen voor gebruik op ambassades en voorraden voor belastingvrije winkels in havens en op luchthavens. Sinds 1994 wordt de tijdelijke in- en uitvoer met de verplichting tot wederuitvoer of wederinvoer in ongewijzigde staat buiten beschouwing gelaten. De waarde van de buitenlandse handel heeft betrekking op de marktwaarde van de goederen en de bijkomende kosten (vracht, verzekering enz. ). Handelsclassificatie: Voor het goederenverkeer wordt de Gecombineerde Nomenclatuur als goedercnclassificatic gebruikt. De invoer wordt op fob-basis geregistreerd. Tot 1997 werden de gegevens geregistreerd op de dag dat de douaneaangifte door de douane werd geaccepteerd, sindsdien op de dag dat de 59 goederen de douanegrens passeren. De uitvoer wordt op fob-basis op dezelfde wijze als de invoer geregistreerd. Eurostat heeft de nationale valuta omgerekend in Amerikaanse dollar aan de hand van het jaargemiddelde van de wisselkoersen van het Internationale Monetaire Fonds. Ruilvoet: De prijsindexcijfers van de uitvoer worden sinds 1994 door het bureau voor de statistiek van Estland berekend. De wegingsstructuur ervan is gebaseerd op de waarde van de uitvoer overeenkomstig de gecorrigeerde douanestatistiek. De prijsgegevens (fob-prijzen) worden rechtstreeks bij de belangrijkste exporteurs verzameld. Voor de berekening van de prijsindexcijfers van de uitvoer wordt de formule van Laspeyres gebruikt. Invoer uit en uitvoer naar EU-15: Door Estland opgegeven cijfers. Voor 1993 en 1994 hebben de gegevens uitsluitend betrekking op de handel met EU-12. Beroepsbevolking (%) (ILO-methode): Aandeel van de arbeidskrachten in de totale bevolking van 15 jaar en ouder. Werkloosheidscijfer (ILO-methode): Aandeel van de werklozen in het totale aantal arbeidskrachten. Gemiddeld aantal werkzame personen naar bedrijfstak NACE (arbeidskrachtenenquête) Deze gegevens zijn ontleend aan de stcekproefenquête naar de arbeidskrachten met inachtneming van de volgende ILO-definities en -aanbevelingen: Arbeidskrachten: Werkenden en werklozen in de zin van onderstaande ILO-definities. Werkenden: Iedereen van 15 jaar en ouder die gedurende de referentieweek ten minste één uur voor loon of een andere beloning heeft gewerkt als werknemer, ondernemer, lid van een coöperatie of meewerkend gezinslid. Leden van de strijdkrachten en vrouwen met ouderschapsverlof zijn inbegrepen. Werklozen: Iedereen van 15 jaar en ouder die gelijktijdig voldoet aan alle drie voorwaarden die de ILO-definitie voor classificatie als werkloze stelt: (i) geen werk hebben, (ii) actief werk zoeken en (iii) beschikbaar zijn om binnen twee weken met werken te beginnen. Voor 1993 en 1994 hebben de gegevens betrekking op de Estlandse arbeidskrachtenenquête van 1995 (EAKE 95), die gehouden werd tussen januari en april 1995. Voor 1995 en 1997 hebben de gegevens betrekking op de Estlandse arbeidskrachtenenquête van 1997 (EAKE 97) die gehouden werd tussen april en juni 1997. In beide gevallen bestond de vragenlijst uit twee delen: de referentieweek en het retrospectieve deel: de EAKE 95 bestreek de periode 1989-1995 en de EAKE 97 de periode 1995-1997. Bij de gegevens in de tabellen voor 1993-1996 gaat het om achteraf verzamelde gegevens over de bevolking van 15 tot en met 69 jaar en bij de gegevens voor 1997 om gegevens over een referentieweek in het tweede kwartaal van 1997 voor de bevolking van 15 tot en met 74 jaar. 60 Volume-indexcijfers van de industriële productie: De industriële productie omvat de winning van delfstoffen, de industrie en de productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en water (overeenkomstig de NACE Rev. l, secties C, D en E). Het indexcijfer van de industriële productie bestrijkt de gehele industriële productie, met inbegrip van schattingen voor ondernemingen met minder dan 20 werknemers. De gegevens over de productie en distributie van elektriciteit, gas, stoom en warm water bestrijken uitsluitend de energieproductie (klassen 40. 10 en 40. 30 van de NACE Rev. l). Bronnen Basisgegevens, nationale rekeningen, buitenlandse handel, bevolking, arbeidsmarkt, infrastructuur, industrie en landbouw: New Cronos. Reserves en financiële indicatoren: Waar mogelijk is de vragenlijst van eenheid B-4 van Eurostat over monetaire en financiële statistieken als bron gebruikt. Aan de toetredende landen is gevraagd regelmatig een bijwerking van de tabellen in de vragenlijst te verstrekken. De volgende statistieken worden bestreken: officiële valutareserves, monetaire aggregaten, rente en wisselkoersen. Indien deze gegevens niet beschikbaar waren, is 'International Financial Statistics' van het IMF als bron gebruikt. De Europese Commissie (DG II) wordt waar mogelijk als bron voor de ecu-wisselkoersen gebruikt. Voor de bruto buitenlandse schuld is "External Debt Statistics" van de OESO als bron gebruikt. Voor het tekort/overschot van de overheid zijn de toetredende landen nog niet in staat betrouwbare gegevens te verstrekken. Eenheid B-4 werkt nauw met deze landen samen om hun op de nationale rekeningen gebaseerde statistieken van de te verbeteren. Nu wordt nog een benadering van het overheidsfinanciën tekort/overschot van de overheid ontleend aan het "Government Finance Statistics Yearbook" van het IMF (zie hieronder voor een toelichting op de methoden). 61 ISSN 0254-1513 COM(98) 705 def. DOCUMENTEN NL 01 02 06 11 Catalogusnummer : CB-CO-98-647-NL-C Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg