title: Η κατάσταση της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση - Έκθεση 1997

eurovoc_concepts:
agricultural market
agricultural situation
agricultural statistics
common agricultural policy
rural development

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλες, 08. 12. 1998 <Χ>Μ(1998)61Ι τελικό Η κατάσταση της γεωργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση Έκθεση 1997 Εκδίδεται σε συνδυασμό με τη Γενική Έκθεση επί της δραστηριότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης — 1997 (υποβληθείσα από την Επιτροπή) Ά +3> Εισαγωγή Η παρούσα 23η ετήσια έκθεση σχετικά με την κατάσταση της γεωργίας δημοσιεύεται της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε συνδυασμό με τη Γενική Έκθεση επί της δραστηριότητας 1997. Υποβάλλεται σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στη δήλωση για το σύστημα καθορισμού των κοινοτικών γεωργικών τιμών που περιλαμβάνεται στις πράξεις προσχώρησης της 22ας Ιανουαρίου 1972. Ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 1997. Εντούτοις, το τμήμα με τον τίτλο «Νέες μεταρρυθμίσεις» (κεφάλαιο Ι, σημεία 30 έως 68) αναφέρεται στις προτάσεις που έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή στις 18 Μαρτίου 1998 στο πλαίσιο του «προγράμματος δράσης 2000», αντί για εκείνες που ανακοινώθηκαν στο ίδιο πλαίσιο τον Ιούλιο του 1997 και στις οποίες επιβλήθηκαν στο μεταξύ τροποποιήσεις καθιστώντας τις ανεπίκαιρες. Όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, η έκθεση αποτελείται από δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται η κατάσταση της γεωργίας και η εξέλιξη της κατά τη διάρκεια του έτους. Στη συνέχεια εξετάζονται η οικονομική κατάσταση, οι τάσεις που επικρατούν στις κυριότερες αγορές, τα προβλήματα σχετικά με την αγροτική ανάπτυξη, η χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και οι εμπορικές σχέσεις με τις τρίτες χώρες. Το δεύτερο μέρος της έκθεσης παρέχει τα κυριότερα στατιστικά στοιχεία που αφορούν τη γεωργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και τους πίνακες των προηγούμενων εκθέσεων, ενημερωμένους με την ίδια πλέον κλασική παρουσίαση. Τα στατιστικά στοιχεία βασίζονται κυρίως σε στοιχεία που παρέχει η Στατιστική Υπηρεσία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Eurostat). Η Γενική Διεύθυνση «Γεωργία» προέβη στην ενημέρωση ορισμένων από τα εν λόγω στοιχεία και σε ορισμένες περιπτώσεις προσέθεσε εκτιμήσεις όταν δεν διετίθεντο οριστικά αποτελέσματα λόγω της ημερομηνίας δημοσίευσης της έκθεσης. Όπως και κατά τα προηγούμενα έτη, ορισμένα από τα θέματα που αναφέρονται στην έκθεση θίγονται και σε άλλα έγγραφα της Επιτροπής. Κατά συνέπεια, ο αναγνώστης θα βρει αναφορές σε διάφορες δημοσιεύσεις που διατίθενται είτε από την Επιτροπή είτε από την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων είτε από την Eurostat. Ί Πίνακας περιεχομένων Γεωργικό έτος Αξιολόγηση της διαδικασίας της μεταρρύθμισης Μακροπρόθεσμες προοπτικές Στόχοι κοινοτικών πολιτικών για την ΚΓΠ Νέες μεταρρυθμίσεις Γεωργονομισματικά μέτρα Μέτρα προώθησης Τα συμφέροντα των καταναλωτών και η ποιότητα των προϊόντων Βοήθεια στους απόρους Εναρμόνιση της νομοθεσίας Κρατικές ενισχύσεις Συγκυριακή κατάσταση και γεωργικά εισοδήματα Γενική επισκόπηση Επίπεδα παραγωγής και εξέλιξη των τιμών Εξέλιξη των γεωργικών εισοδημάτων Γεωργικές αγορές Σιτηρά Ελαιούχοι σπόροι Πίσα, κουκιά, φούλια και γλυκά λούπινα Μη κλωστικό λίνο Ρύζι Ζάχαρη Ελαιόλαδο Αποξηραμένες ζωοτροφές Οσπριοειδή (ρεβίθια, λαθούρια και φακές) Οπωροκηπευτικά Οίνος Βαμβάκι Μεταξοσκώληκες Κλωστικό λίνο και καννάβι Καπνός Λυκίσκος Σπόροι προς σπορά Ζωντανά φυτά και προϊόντα ανθοκομίας Ζωοτροφές Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα Βόειο κρέας Πρόβειο και αίγειο κρέας Χοίρειο κρέας Κρέας πουλερικών Αβγά Γεώμηλα Μέλι Καλλιέργεια μη βρώσιμων ειδών σε εκτάσεις οι οποίες τελούν υπό καθεστώς παύσης καλλιέργειας Καθεστώς για την παραγωγή αμύλων '. Σελίδα 7 8 9 12 13 28 29 30 31 32 39 47 47 49 55 67 67 71 73 74 74 76 80 82 83 83 94 98 99 100 101 102 105 106 107 111 116 120 122 124 124 127 127 128 129 IV — Αγροτική ανάπτυξη Τα προβλήματα του αγροτικού κόσμου Οριζόντια μέτρα Μέτρα περιφερειακού χαρακτήρα Συνοδευτικά μέτρα Γεωργική έρευνα V - Χρηματοδότηση της ΚΓΠ κατά το 1997 Τμήμα Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ Τμήμα Προσανατολισμού του ΕΓΤΠΕ Ίδιοι πόροι γεωργικής προέλευσης VI - Εξωτερικές σχέσεις Σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες Σχέσεις με τον Καναδά Σχέσεις με το Μεξικό Σχέσεις με την Κοινή Αγορά του Νότου (Mercosur) και τη Χιλή Σχέσεις με την Ιαπωνία και τη Δημοκρατία της Κορέας Σχέσεις με τη Νέα Ζηλανδία Σχέσεις με τη Δημοκρατία της Νότιας Αφρικής Σχέσεις με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης Σχέσεις με τις μεσογειακές χώρες Σχέσεις με τις χώρες ΕΖΕΣ Πολυμερής συνεργασία και διεθνείς οργανισμοί Επισιτιστική βοήθεια Οι κυριότερες συντομογραφίες που χρησιμοποιούνται ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ 5 131 131 135 137 172 176 179 179 189 193 195 195 196 196 197 197 197 198 198 199 200 201 204 = κράτη της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού ΑΚΕ ΓΣΔΕ (GATT) = Γενική Συμφωνία Δασμών και Εμπορίου ΔΓΛΠ ΕΓΤΠΕ ΕΖΕΣ ΕΝΣ ΚΓΠ KO Α ΚΠΑ(Ε) ΜΕΕ ΜΕΠ ΝΕΠ ΠΟΕ ΧΓΕ ΧΚΑΕ USDA = δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης = Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ) = Ευρωπαϊκή Ζώνη Ελευθέρων Συναλλαγών = ευρωπαϊκό νομισματικό σύστημα = = = = μονάδα ετήσιας εργασίας = μέγιστη εγγυημένη ποσότητα = = Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου = = = Υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών κοινή γεωργική πολιτική κοινή οργάνωση αγοράς καθαρή προστιθέμενη αξία (της εκμετάλλευσης) χρησιμοποιούμενη γεωργική έκταση χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης νομισματικά εξισωτικά ποσά 6 +Ύ I - Γεωργικό έτος /. Τον Δεκέμβριο του 1995, η Επιτροπή παρουσίασε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης το «έγγραφο για τη γεωργική στρατηγική». Στο κείμενο αυτό τονίζεται η σπουδαιότητα της βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας του γεωργικού τομέα και του τομέα γε<υργικών προϊόνπυν διατροφής της Ευρώπης στην εσωτερική και στην παγκόσμια αγορά, στα πλαίσια της απελευθέρωσης του εμπορίου και της αναμενόμενης αύξησης της ζήτησης τροφίμων στον πλανήτη. Τονίζεται η ανάγκη περαιτέρο) εξέλιξης της ΚΓΠ, εξελίσσοντας την προσέγγιση που εγκαινίασε με επιτυχία η μεταρρύθμιση του 1992. Το κείμενο τόνιζε επίσης την ανάγκη χάραξης ολοκληρωμένης πολιτικής για την ύπαιθρο, η οποία θα συνοδεύει τη διαδικασία της μεταρρύθμισης. Επιπλέον, έκανε έκκληση για ριζική απλοποίηση της νομοθεσίας σε επίπεδο Ένωσης και για την ουσιαστική αποκέντρωση της υλοποίησης των πολιτικών. 2. Αργότερα, τον Νοέμβριο του 1996, η πρώτη έκθεση επί της συνοχής παρέθετε επιχειρήματα ιδιαίτερα υπέρ της ορθολογικότερης ανάπτυξης της γεωργικής παραγωγής, μέσω μεγαλύτερου προσανατολισμού των τιμών προς την αγορά και της συνεχιζόμενης διαρθρωτικής προσαρμογής. Η Ένωση θα πρέπει να καταβάλει παράλληλες προσπάθειες για την ανάδειξη του οικονομικού δυναμικού και της περιβαλλοντικής αξίας της υπαίθρου και της ικανότητας της να παρέχει βιώσιμες θέσεις απασχόλησης. 3. Στις 16 Ιουλίου 1997, η Επιτροπή εξέδωσε την ανακοίνωση της «Πρόγραμμα δράσης 2000». Σε ένα ενιαίο πλαίσιο, η Επιτροπή εκθέτει συνοπτικά τη γενική εικόνα της ανάπτυξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των πολιτών της μετά το τέλος του αιώνα, τις επιπτώσεις της διεύρυνσης της Ένωσης ως συνόλου και το μελλοντικό χρηματοδοτικό πλαίσιο πέραν του 2(ΧΚ), λαμβάνοντας υπόψη τις προοπτικές μιας διευρυμένης Ένωσης. Όσον αφορά τον γεωργικό τομέα, η ανάλυση και οι γενικές κατευθύνσεις της πολιτικής έχουν ως ακολούθως ('). (') Για να παράσχει το γενικό πλαίσιο για τις προτάσεις «Πρόγραμμα δράσης 2000», η Γενική Διεύθυνση «Γεωργία» δημοσίευσε, το 1997, μια αειρά από έγγραφα εργασίας με τον γενικό τίτλο «ΚΓΠ 2000»: μακροπρόθεσμες προοπτικές: σπόροι προς σπορά, γάλα και προϊόντα με βάση το κρέας· υφιστάμενη κατάσταση και προοπτικές: βόειο κρέας· υφιστάμενη κατάσταση και προοπτικές: γαλακτοκομικός τομέας- υφιστάμενη κατάσταση και προοπτικές: σιτηρά, ελαιούχοι σπόροι και πρωτεϊνούχα φυτά- αγροτική ανάπτυξη. 8 Π-Ω1ΤΙΚΟ J-Ί'ΟΣ Αξιολόγηση της διαδικασίας της μεταρρύθμισης Γεωργική πολιτική αγοράς 4. Μετά τη μεταρρύθμιση του 1992, βελτιώθηκαν αισθητά τα ισοζύγια αγοράς και μειώθηκαν τα δημόσια αποθέματα στους περισσότερους από τους τομείς που ίσχυσε η μεταρρύθμιση. Στην περίπτωση των σιτηρών, το καθεστώς αγρανάπαυσης συνέτεινε στο να διατηρηθεί η παραγωγή υπό έλεγχο, ενώ η αυξημένη ανταγωνιστικότητα των τιμών επέτρεψε να χρησιμοποιηθούν σημαντικές πρόσθετες ποσότητες στην εγχώρια αγορά, κυρίως για ζωοτροφές. Στον τομέα του βοείου κρέατος, η κατάσταση εξελίχθηκε ευνοϊκά και τα αποθέματα παρέμβασης μειώνονταν ραγδαία μέχρι την εκδήλωση της κρίσης της ΣΕΒ τον Μάρτιο 1996. 5. Η γενική εξέλιξη του κατά κεφαλή αγροτικού εισοδήματος υπήρξε θετική μετά την εφαρμογή της μεταρρύθμισης, με μέση αύξηση + 4,5 % ετησίως μεταξύ 1992 και 1996, αλλά και με διαφοροποιήσεις, ανάλογα με τα κράτη μέλη και την ειδίκευση των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Η βελτίωση της κατάστασης της αγοράς, η μεγάλη ικανότητα προσαρμογής των γεωργών, το αγρονομισματικό πλαίσιο και, τελευταία αλλά όχι ήσσονος σημασίας, η συνεχιζόμενη μείωση της απασχόλησης στον γεωργικό τομέα συνέβαλαν, ιδίως, στο αποτέλεσμα αυτό. Στην περίπτωση των σιτηρών οι τιμές της αγοράς βελτιώθηκαν πολύ περισσότερο απ' ό,τι αρχικά αναμενόταν. Αυτό οδήγησε σε υπερβολική αντιστάθμιση των παραγωγών κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών. Στην περίπτωση των ελαιούχων σπόρων, επίσης, οι παρατηρηθείσες τιμές της αγοράς ήταν, στο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ανώτερες των τιμών αναφοράς, έτσι ώστε οι παραγωγοί επωφελήθηκαν από το προνόμιο αυτό για τέσσερα από τα πέντε έτη. είναι ανάμεικτες. Μπορούν να 6. Οι επιπτώσεις της μεταρρύθμισης στο περιβάλλον εντοπιστούν ορισμένα θετικά στοιχεία: η ορθολογικότερη χρήση λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνου που προήλθε από τις μειώσεις των τιμών, τα πιθανά περιβαλλοντικά οφέλη που προέρχονται από την προσωρινή παύση της καλλιέργειας (εφόσον τύχει ορθής διαχείρισης), τα κίνητρα για τη μακροπρόθεσμη βελτίωση της γεωγραφικής κατανομής των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων. Υπάρχουν όμως επίσης αρνητικά στοιχεία, κυρίως η ώθηση που δόθηκε στις αρδευόμενες καλλιέργειες μέσω της κατανομής σε περιφέρειες των άμεσων πληρωμών για σιτηρά, ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, καθώς και το σχετικό πλεονέκτημα που παρέχεται στις εντατικές κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις μέσω των χαμηλότερων τιμών των ζωοτροφών και της επιδότησης της ενσίρωσης. 7. Η μείωση των τιμών στήριξης και η εισαγωγή των άμεσων πληρωμών ωφέλησαν τους κ«Γ«vaAom'ç, καθώς απαλλάχθηκαν από ένα μέρος του βάρους της στήριξης της γεωργίας. είναι (ος εκ τούτου υψηλότερες στους εν λόγω τομείς. Οι δημοσιονομικές δαπάνες ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 9 Ελέγχονται επίσης καλύτερα, δεδομένου ότι οι παράγοντες αβεβαιότητας (τιμές παγκόσμιας αγοράς, ισοτιμία δολαρίου, επίπεδο αποθεμάτων παρέμβασης) που έντονα επηρέαζαν την εξέλιξη τους στο παρελθόν κατέστησαν λιγότερο αποφασιστικοί. Ταυτόχρονα η στροφή προς τις άμεσες πληρωμές κατέστησε πλέον διαφανή τη στήριξη ιττους αγρότες. ΙΙολιτική για την ανάπτυξη της υπαίθρου Η. Εδώ και περίπου δύο δεκαετίες, έγιναν προσπάθειες να ενταχθεί η γεωργική διαρθρωτική πολιτική στο ευρύτερο οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο της υπαίθρου. Η'κτηθείσα εμπειρία δείχνει πως η αγροτική διαφοροποίηση μπορεί να αξιοποιηθεί, κατά τρόπο ευέλικτο, ως απαραίτητο συμπλήρωμα των αγροτικών δραστηριοτήτων. Δραστηριότητες που μέχρι σήμερα υπήρξαν περιθωριακές -ανάπτυξη και εμπορία προϊόντων υψηλής ποιότητας, αγροτουρισμός, επενδυτικά σχέδια που αφορούν το περιβάλλον ή πολιτιστικές δραστηριότητες στην περιφέρεια, μικρομεσαίες επιχειρήσεις- εξελίχθηκαν και προσέφεραν νέες προοπτικές. 9. Η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ του 1992 τόνισε την περιβαλλοντική διάσταση του γεωργικού τομέα, καθώς η γεωργία αποτελεί την πλέον εκτεταμένη χρήση γης. Μεταξύ των συνοδευτικών μέτρων της μεταρρύθμισης, τα γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα αποτελούν βασικό παράγοντα και έχουν τύχει γενικά καλής υποδοχής από το κοινό και τους αγρότες. 'Ομως, η κλίμακα της στήριξης που ακόμα παρέχεται μέσω τιμών και πληρωμών σε ειδικές καλλιέργειες (π. χ. ενσίρωση αραβοσίτου και λίνου) αποθαρρύνει τους αγρότες από το να αφοσιωθούν σε εκτατικές χρήσεις ή να διαθέσουν γη για περιβαλλοντικούς σκοπούς. 10. Συνολικά, ως αποτέλεσμα των διαφορετικών αυτών εξελίξεων, η πολιτική της Ένωσης για την ύπαιθρο εμφανίζεται ως άθροισμα της πολιτικής των γεωργικών αγορών, της διαρθρωτικής πολιτικής και της περιβαλλοντικής πολιτικής, με χρήση πολύπλοκων μέσων και χωρίς μεγάλη συνοχή στο σύνολο της. Μακροπρόθεσμες προοπτικές / /. Σύμφωνα με τα μεγαλύτερα ιδρύματα που ασχολούνται με προβλέψεις παγκοσμίως, οι μακροπρόθεσμες προοπτικές για τις βασικές γεωργικές αγορές είναι ευνοϊκές για τις εξαγωγές τους. Οι προοπτικές για αύξηση της κατανάλωσης τροφίμων, κυρίως στις αναπτυσσόμενες χώρες, σε συνδυασμό με τις περιορισμένες δυνατότητες αντίστοιχης ανάπτυξης της εγχώριας παραγωγής, αναμένεται να δώσουν ώθηση στο παγκόσμιο εμπόριο και να συγκρατήσουν υψηλά τις τιμές στην παγκόσμια αγορά κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας. 10 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 12. Η ζήτηση τροφίμων επηρεάζεται από δύο βασικούς παράγοντες: την αύξηση του πληθυσμού και τα αυξανόμενα εισοδήματα. Ο πληθυσμός του πλανήτη αναμένεται ότι θα αυξάνεται κατά περισσότερο από 85 εκατ. κατοίκους ετησίως στο χρονικό διάστημα 1995-2(Χ)5. Επιπλέον, η αυξανόμενη αστυφιλία επηρεάζει το ρυθμό κατανάλωσης τροφίμων. Ο δεύτερος παράγοντας που καθορίζει την αυξανόμενη ζήτηση για τρόφιμα είναι οι ευνοϊκές προοπτικές για τα εισοδήματα και την οικονομική ανάπτυξη, ιδιαίτερα στις αναπτυσσόμενες χώρες. 13. Την επόμενη δεκαετία αναμένεται αύξηση της παγκόσμιας γεωργικής παραγωγής, αλλά με βραδύτερους ρυθμούς α π' ό,τι στο παρελθόν. Η αύξηση θα είναι χαμηλότερη από τη μεγέθυνση της ζήτησης, ιδίως σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες. Αυτό οφείλεται πρώτον στην περιορισμένη διαθεσιμότητα γης, λόγω της ανάπτυξης των πόλεων και περιβαλλοντικών περιορισμών, και δεύτερον λόγω της επιβράδυνσης στην αύξηση των αποδόσεων. Η εξέλιξη της γενετικής μηχανικής, εφόσον ελέγχεται ορθώς, θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή, αλλά δημιουργεί ζητήματα αποδοχής από τους καταναλωτές. 14. Όλοι σχεδόν οι αναλυτές αναμένουν γενικά ισχυρές τιμές για τα γεωργικά αγαθά μέχρι το έτος 2006 και ακόμα περαιτέρω. Αναμένεται να ενισχυθούν ή να παραμείνουν ισχυρές οι τιμές για τα σιτηρά, τους ελαιούχους σπόρους, το βόειο κρέας, το κρέας πουλερικών, το τυρί, το γάλα σε σκόνη, αλλά μπορεί να εξασθενίσουν για το χοίρειο κρέας. Όμως, η μεταβλητότητα των τιμών μπορεί να αυξηθεί στο μέλλον, καθώς τα παγκόσμια αποθέματα αναμένεται να παραμείνουν σε χαμηλά επίπεδα σε σύγκριση με το παρελθόν. 15. Παρά το ευνοϊκά διαμορφούμενο πλαίσιο στην παγκόσμια αγορά, οι προοπτικές για τα γεωργικά «να^ά δεν υπόσχονται πολλά σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αν υποτεθεί ότι οι σημερινές πολιτικές θα συνεχίσουν να εφαρμόζονται, κατά τη διάρκεια των επομένων ετών, θα παραμείνει το χάσμα μεταξύ των τιμών της Ένωσης και των τιμών της παγκόσμιας αγοράς σε πολλούς τομείς. Ααμβάνοντας υπόψη τις σημερινές δεσμεύσεις στα πλαίσια της συμφωνίας του Γύρου της Ουρουγουάης, ιδίως όσον αφορά την επιδότηση των εξαγωγών, είναι πιθανόν να προκύψουν μη εξαγώγιμα πλεονάσματα μετά το έτος 2000, για την Ένωση ο>ς έχει σήμερα. Αναμενόταν ήδη η δημιουργία διαρθρωτικού πλεονάσματος για το βόειο κρέας, πριν επιδεινωθεί η κατάσταση από την κρίση της ΣΕΒ. Αυξανόμενα προβλήματα ενδέχεται να εμφανιστούν για τα σιτηρά, τη ζάχαρη, το κρασί, το ελαιόλαδο, το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη και μερικά άλλα γαλακτοκομικά προϊόντα, και η Ένωση διακινδυνεύει να απολέσει μερίδια όλο και περισσότερο στις επεκτεινόμενες παγκόσμιες αγορές. 16. Νέες πολυμερείς εμπορικές διαπραγματεύσεις θα αρχίσουν το 1999, σε συνέχεια του Γύρου της Ουρουγουάης. Τίθεται το ερώτημα αν η Ευρωπαϊκή Ένωση θα είναι ικανή να τηρήσει επιθετική στάση στις εν λόγω διαπραγματεύσεις, να υπερασπιστεί τις ιδιαιτερότητες ενός διαφοροποιημένου και πολυλειτουργικού ευρωπαϊκού προτύπου γεωργίας, ενσωματωμένου στο τοπίο. Ένα άλλο, αυξανόμενης ευαισθησίας, ζήτημα είναι ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 11 η ανάγκη εισαγωγής περιβαλλοντικών και κοινωνικών προτύπων σε διεθνές επίπεδο και το να ληφθούν υπόψη οι ανησυχίες των καταναλωτών. 17. Η προς ανατολάς διεύρυνση προσθέτει περισσότερο από 100 εκατ. καταναλωτές, των οποίων όμως η μέση αγοραστική δύναμη είναι μόλις το ένα τρίτο αυτής των σημερινών καταναλοπών στην Ένωση. Οι αγροτικές εκτάσεις θα αυξηθούν κατά 50 % και οι απασχολούμενοι στη γεωργία τουλάχιστον θα διπλασιαστούν. Οι χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης έχουν σοβαρή ανάγκη διαρθρωτικής βελτίωσης στη γεωργία καθώς και στους τομείς που βρίσκονται στα προηγούμενα και στα επόμενα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας. Η αναδιάρθρωση αναμένεται να μειώσει την ικανότητα απορρόφησης του εργατικού δυναμικού της γεωργίας, γεγονός που επιβάλλει την ανάγκη διαφοροποίησης των αγροτικών τους οικονομιών. Εάν εφαρμόζονταν τα μέσα της ΚΓΠ, κυρίως η στήριξη των τιμών και οι άμεσες πληρωμές, στα σημερινά τους επίπεδα στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, θα δημιουργούνταν ιδιαίτερα προβλήματα. Η υπερβολική εισροή χρήματος μέσω των άμεσων πληρωμών θα διακινδύνευε να δημιουργήσει ανισότητες εισοδήματος και κοινωνικές στρεβλώσεις στις αγροτικές περιοχές των χωρών αυτών. Επιπλέον, θα αυξάνονταν τα πλεονάσματα, ιδίως της ζάχαρης, του γάλακτος και του κρέατος, ενισχύοντας τις ανισόρροπες τάσεις στην αγορά που προβλέπονται μετά το 2000. IS. Οι απαιτήσεις των καταναλωτών από τη γεωργία και τη βιομηχανία τροφίμων εξελίσσονται επίσης. Η προστασία της υγείας, και κυρίως η ασφάλεια των τροφίμων, είναι η κύρια απαίτηση. Οι ευκολίες (εστιατόρια ταχείας εξυπηρέτησης, έτοιμα και πρόχειρα γεύματα) εξελίσσονται όλο και περισσότερο σε σημαντικούς παράγοντες στα πλαίσια του μεταβαλλόμενου τρόπου ζωής. Αλλά παράλληλα, αυξάνεται η ζήτηση των επώνυμων και αναγνωρίσιμων προϊόντων, που συνδέονται με ορισμένες περιοχές ή πολιτιστικές αξίες (παραδοσιακές μέθοδοι παραγωγής, καλή μεταχείριση των ζώων, κλπ. ). 19. Οι αγροτικές τάσεις στην Ένωση δείχνουν απότομη πτώση του αριθμού των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και των απασχολούμενων στη γεωργία. Από άποψη περιφερειακού εισοδήματος και απασχόλησης, η γεωργία (και η δασοκομία) δεν αποτελεί πλέον τη βάση της αγροτικής οικονομίας. Κατά μέσο όρο αντιπροσωπεύουν μόνο 5,5 % της συνολικής απασχόλησης και μόνο σε πολύ λίγες περιφέρειες η συμμετοχή τους είναι ανώτερη του 20 %. Η μακροπρόθεσμη τάση είναι περαιτέρω μείωση του αριθμού των αγροτών, με ρυθμό μεταβολής 2-3 % ετησίως. 20. Νέες δραστηριότητες και νέες πηγές εισοδημάτων δημιουργούνται τόσο γύρω όσο και εκτός γεωργικής εκμετάλλευσης. Μεταξύ αυτών, η παραγωγή ανανεώσιμων πρώτων υλών που δεν προορίζονται για τρόφιμα, σε εξειδικευμένες αγορές ή τον ενεργειακό τομέα, αντιπροσωπεύει νέες ευκαιρίες για τη γεωργία και τη δασοκομία και συμβάλλουν στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης στις αγροτικές περιοχές. 12 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 21. Η κοινωνία συνειδητοποιεί όλο και περισσότερο τη σημασία του φυσικού περιβάλλοντος και των περιβαλλοντικών επιπτώσειον -θετικών και αρνητικών- της ανθρώπινης δραστηριότητας. Οι αγροτικές περιοχές είναι σε μοναδική θέση να ανταποκριθούν στις ανησυχίες αυτές, διατηρώντας και δημιουργώντας περιβαλλοντικά ελκυστικούς χώρους για τη διαβίωση, την εργασία και την αναψυχή. Στο πλαίσιο αυτό, Τ) έννοια των πληρωμών του δημοσίου για την προστασία των φυσικών πόρων και την ανάπτυξη της υπαίθρου κερδίζει αποδοχή και προσφέρει στη γεωργία και τη δασοκομία, ως βασικών χρηστών γης, νέες προκλήσεις και νέες ευκαιρίες. 22. Ενιό οι διαδοχικές μεταρρυθμίσεις έχουν βελτιώσει τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα, έχει προκύψει μια σειρά ασυνεπειών και επικαλύψεων μεταξύ των διαφόρων πολιτικών. Πολλά προγράμματα και μέτρα μπορούν να εφαρμοστούν ταυτόχρονα στην ίδια περιοχή με διαφορετικούς τίτλους, επηρεάζοντας τη συνεκτικότητα τους. Υπάρχει άμεση ανάγκη για τη ριζική απλοποίηση των κανόνων και για μεγαλύτερη αποκέντρωση της υλοποίησης των πολιτικών, με μεγαλύτερα περιθώρια για τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες. Η περισσότερη αποκέντρωση δεν θα πρέπει, όμως, να οδηγήσει στην επανεθνικοποίηση των πολιτικών. 23. Η ΚΓΠ απορροφά περίπου 0,6 % του ΑΕΠ της Κοινότητας. Λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη μειούμενη συμμετοχή της γεωργίας στην οικονομία όσο και τους αυξανόμενους δημοσιονομικούς περιορισμούς που αντιμετωπίζουν πολλά κράτη μέλη, η δημόσια αυτή στήριξη πρέπει να αιτιολογείται πλήρως. Αυτό σημαίνει ότι ο ζωτικός ρόλος που διαδραματίζει η γεωργία, στην παραγωγή τροφίμων υψηλής ποιότητας, στη διατήρηση μιας ζωντανής υπαίθρου, στην προστασία του τοπίου και των πολιτιστικών αξιών, πρέπει να αποδεικνύεται σαφώς. Ενώ η γενίκευση των άμεσων πληρωμών προς τους αγρότες μετά τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ του 1992 κατέστησε διαφανέστερη τη δημόσια στήριξη προς τη γεωργία, αύξησε επίσης την ανάγκη να καταστεί οικονομικά συνετή και κοινωνικά αποδεκτή. Στόχοι κοινοτικών πολιτικών για την ΚΓΠ 24. Για να μπορέσει η ευρωπαϊκή γεωργία να επωφεληθεί των αναμενόμενων θετικών εξελίξεων στην παγκόσμια αγορά, η περαιτέρω μεταρρύθμιση της ΚΓΠ πρέπει να βελτιώσει της γεωργίας της Ένωσης, τόσο στις εγχώριες όσο και στις την ανταγωνιστικότητα εξωτερικές αγορές. Η μείωση των εγγυημένων τιμών θα ωφελήσει τους καταναλωτές και θα αφήσει μεγαλύτερο περιθώριο για διαφοροποίηση τιμών υπέρ ειδικών προϊόντων υψηλής ποιότητας. Μεγαλύτερη στροφή προς την αγορά θα διευκολύνει τη σταδιακή ένταξη των νέιυν κρατών μελών και θα συμβάλει στην προετοιμασία της Ένωσης για τον επόμενο γύρο του ΠΟΕ. θα συμβάλει επίσης στην ενίσχυση της θέσης της Ένωσης ως σημαντικού παγκόσμιου εξαγωγέα. ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 13 25. Οι τιμές όμως αποτελούν μόνο μία άποψη της ανταγωνιστικότητας. Η ασφάλεια και η ποιότητα των τροφίμων είναι εξίσου σημαντικές. Η εγγύηση της ασφάλειας των τροφίμων για τους καταναλωτές αποτελεί ουσιώδη υποχρέωση τόσο εντός όσο και εκτός της Ένωσης, και θα πρέπει ως εκ τούτου να αποτελέσει άμεση προτεραιότητα της ΚΓΠ. θα συνεχίσει να στηρίζει, κατά το δυνατόν, ποιοτικά προϊόντα, που συχνά συνδέονται με συγκεκριμέντ) γεωγραφική καταγωγή ή ειδικές μεθόδους παραγωγής που αναγνωρίζονται από τους καταναλωτές. Η πλήρης αξιοπιστία από άποψη ασφάλειας των τροφίμοον και οι συνεχείς προσπάθειες για τη βελτίωση της ποιότητας θα προσδιορίσουν επίσης την εικόνα των ευρωπαϊκών προϊόντων στην εγχώρια και τη διεθνή αγορά. Ζητήματα που αφορούν τη φιλικότητα των μεθόδων παραγωγής προς το περιβάλλον και την καλή μεταχείριση των ζώων αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία. Απ' όλες αυτές τις απόψεις, οι ευρωπαίοι αγρότες είναι σε θέση να προσφέρουν ποιοτικά προϊόντα που αξίζει να γίνουν γνωστά σε όλο τον κόσμο. 26. Η εξασφάλιση ενός επαρκούς βιοτικού επιπέδου για την αγροτική κοινότητα και η συμβολή της στη σταθερότητα του αγροτικού εισοδήματος παραμένουν οι βασικοί στόχοι της ΚΓΠ. Στο πλαίσιο αυτό τα ζητήματα της διαφοροποίησης, της αναδιανομής της εισοδηματικής στήριξης μεταξύ των αγροτών και της διατήρησης αειφόρων καλλιεργητικών πρακτικών γίνονται σημαντικότερα, κυρίως από την άποψη της κοινωνικής συνοχής. 27. Η ένταξη των στόχων που αφορούν το περιβάλλον στην ΚΓΠ και η ανάπτυξη του ρόλου που οι αγρότες μπορούν και πρέπει να διαδραματίσουν για τη διαχείριση των φυσικών πόρων και τη διατήρηση του τοπίου αποτελούν αυξανόμενης σημασίας στόχο για την ΚΓΠ. 28. Η δημιουργία συμπληρωματικών ή εναλλακτικών ευκαιριών εισοδήματος και απασχόλησης για τους αγρότες και τις οικογένειες τους, εντός και εκτός του αγροκτήματος, παραμένει ένας από τους μείζονες στόχους για το μέλλον, καθώς οι δυνατότητες απασχόλησης στη γεωργία μειώνονται. Οι αγροτικές περιοχές είναι πολυλειτουργικές, και οι αγρότες θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να αξιοποιήσουν όλες τις ευκαιρίες για δημιουργία επιχειρήσεων στην ύπαιθρο. 29. Τέλος, αλλά όχιήσσονος σημασίας, αναγνωρίζοντας την ανάγκη όλων των αγροτικών περιοχών να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα της γεωργίας και να προωθήσουν τη διαφοροποίηση της οικονομίας, οι πολιτικές που αφορούν τη γεωργία και την ύπαιθρο πρέπει να συμβάλουν στην οικονομική συνοχή εντός της Ένωσης. Νέες μεταρρυθμίσεις 30. Η Επιτροπή επιβεβαιώνει τις επιλογές στρατηγικών που εκφράστηκαν στο «έγγραφο για τη γεωργική στρατηγική» του Δεκεμβρίου 1995. Προτείνει την εμβάθυνση και την 14 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ επέκταση της μεταρρύθμισης του 1992 μέσω της περαιτέρω στροφής από τη στήριξη τιμών στις άμεσες πληρωμές, και την ανάπτυξη μιας συνεκτικής πολιτικής για την ύπαιθρο, παράλληλα με τη διαδικασία αυτή. Οι άμεσες πληρωμές θα καθορισθούν στο κατάλληλο ύψος αποφεύγοντας συγχρόνως τις υπερβολικές αντισταθμίσεις. 31. Επιπλέον, έχει βασική σημασία να διορθωθούν ορισμένα ανεπιθύμητα αποτελέσματα που βλάπτο\)ν την εικόνα της ΚΓΠ. Για το λόγο αυτό: - προτείνεται να τεθεί όριο, με φθίνοντα τρόπο, στο σύνολο των άμεσων ενισχύσεων που δύναται να χορηγηθούν σε μια εκμετάλλευση δυνάμει των μέτρων στήριξης που συνδέονται με τις οργανώσεις αγοράς. Η Επιτροπή θέλει επίσης να αποφευχθεί να αποτελέσει η μεταρρύθμιση της ΚΓΠ την ευκαιρία να χορηγηθούν υπερβολικές επιδοτήσεις σε ορισμένες γεο>ργικές εκμεταλλεύσεις· - - τα κράτη μέλη θα διαθέτουν εφεξής τα νομικά μέσα για να καταβάλλουν τις άμεσες ενισχύσεις σε εκείνους οι οποίοι μπορούν να αποδεικνύουν ότι επιτελούν πράγματι τις δραστηριότητες για τις οποίες προβλέπονται οι ενισχύσεις· τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να τροποποιούν, δηλαδή να μειώνουν, τις άμεσες ενισχύσεις που χορηγούνται στις εκμεταλλεύσεις σε συνάρτηση με κριτήρια, τα οποία θα καθορίζονται από το κράτος μέλος, και τα οποία συνδέονται με την απασχόληση του εργατικού δυναμικού στην εκμετάλλευση. Το προϊόν αυτής της τροποποίησης θα κρατείται από το κράτος μέλος και θα πρέπει να διατίθεται για μέτρα αγροπεριβαλλοντικού χαρακτήρα· - τέλος, τα κράτη μέλη θα πρέπει να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για να αντιμετωπίσουν τα περιβαλλοντικά προβλήματα που συνδέονται με τη γεωργική παραγωγή. Τομέας καλλιεργειών: σιτηρά, ελαιούχοι σπόροι και πρωτεϊνούχα φυτά 32. Κοιτά τη διάρκεια των ερχομένων ετών, οι εκτάσεις που διατίθενται για την καλλιέργεια των φυτών αυτών και για την προσωρινή παύση καλλιέργειας αναμένεται να σταθεροποιηθούν σε επίπεδο περίπου 53,5 εκατ. εκταρίων. Στο πλαίσιο της παρούσας πολιτικής, χωρίς κατάλληλη μεταρρύθμιση της κοινής γεωργικής πολιτικής, και αν υποτεθεί ότι η προσωρινή παύση καλλιέργειας θα επανέλθει στο επίπεδο αναφοράς του 17,5 %, οι εκτάσεις για καθεμία από τις τρεις καλλιέργειες αναμένεται να παραμείνουν σχετικά σταθερές με την πάροδο του χρόνου. 33. Οι εσοδείες σιτηρών προβλέπεται να συνεχίσουν την ανοδική τους τάση και η παραγιογή, ως εκ τούτου, αναμένεται να αυξηθεί από 201 εκατ. τόνους το 1996 σε 214 εκατ. τόνους το 2005. Η συνολική κατανάλωση σιτηρών προβλέπεται επίσης να αυξηθεί περαιτέρω, αν και με βραδύτερους ρυθμούς, ανταποκρινόμενη στην εξέλιξη της παραγωγής ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 15 άσπρου κρέατος. Μέχρι το 2000, η κατάσταση της αγοράς πιθανόν να παραμείνει σχετικά ισορροπημένη, ιδίως για το σίτο. Από το 2001 και μετά, οι αναληφθείσες δεσμεύσεις στο πλαίσιο της GATT για την επιδότηση των εξαγωγών συνεπάγονται μεγαλύτερους περιορισμούς, τόσο για το σίτο όσο και για τα κτηνοτροφικά σιτηρά, οδηγώντας σε ταχεία αύξηση των αποθεμάτων παρέμβασης (που ενδέχεται να φθάσουν σε 58 εκατ. τόνους το 2005). 34. Οι εσοδείες των ελαιούχων σπόρων αναμένεται να αυξηθούν ελάχιστα, και οι καλλιεργούμενες εκτάσεις θα περιοριστούν αυστηρά από την έκβαση της συμφωνίας του Γύρου της Ουρουγουάης. Η παραγωγή αναμένεται να αυξηθεί ελαφρά, από 12,2 εκατ. τόνους το 1996 σε 12,8 εκατ. τόνους το 2005. Το εμπορικό έλλειμμα σε ελαιούχους σπόρους και άλευρα ελαιούχων σπόρων θα παραμείνει σημαντικό. 35. Θεωρητικά, είναι δυνατό να ληφθούν μέτρα για την αποφυγή νέων πλεονασμάτων σιτηρών, αυξάνοντας το υποχρεωτικό ποσοστό προσωρινής παύσης καλλιέργειας. Υπάρχει όμως ο κίνδυνος σταδιακά να υπερβούμε το 20 %. Περαιτέρω, η Ένωση κινδυνεύει να μην επωφεληθεί από τις θετικές εξελίξεις που αναμένονται στην παγκόσμια αγορά, δεδομένου ότι οι τιμές στην εσωτερική αγορά αναμένεται να παραμείνουν σε επίπεδα ανώτερα των τιμών της παγκόσμιας αγοράς. Μια επιθετικότερη στρατηγική θα μπορούσε ταυτόχρονα να αποφύγει τη συνήθη χρήση των επιδοτήσεων στις εξαγωγές, να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα των σιτηρών στην ενιαία αγορά, να υπερβεί τους περιορισμούς του Γύρου της Ουρουγουάης για τους ελαιούχους σπόρους και, τέλος αλλά όχι ήσσονος σημασίας, να επιφέρει σημαντικές απλοποιήσεις. 36. Η Επιτροπή, ως εκ τούτου, προτείνει τα ακόλουθα μέτρα: - μείωση των τιμών παρέμβασης κατά 20 %, άπαξ, η οποία πρέπει να εφαρμοστεί από την περίοδο εμπορίας 2000/2001· - μερική αντιστάθμιση της μείωσης της τιμής παρέμβασης κατά 20 % με αύξηση της άμεσης πληρωμής για τα σιτηρά (από 54,34 ECU/τόνο σε 66 ECU/τόνο)· - - - εναρμόνιστ) των άμεσων πληρωμών για τα σιτηρά, το μη υφαντικό λίνο και τους ελαιούχους σπόρους (ίδια άμεση πληρωμή) και τη διατήρηση της διαφοροποίησης για τα πρωτεϊνούχα προϊόντα. Έτσι, η πληρωμή «ελαιούχοι σπόροι» δεν είναι ειδική και επιτρέπει την κατάργηση όλων των ειδικών διατάξεων για τους ελαιούχους σπόρους, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που συνδέονται με τη συμφωνία του Blair House· τη διατήρηση της αρχής της υποχρεωτικής παύσης καλλιέργειας ως μέσου ελέγχου της παραγωγής με καθορισμό του ποσοστού σε 0 αντί 17,5 %· τη διατήρηση της αρχής της εθελοντικής παύσης καλλιέργειας με αντιστάθμιση ταυτόσημη με την πληρωμή για τα σιτηρά (66 ECU/τόνο)· 16 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ τα ειδικά καθεστώτα για τον σκληρό σίτο διατηρούνται (υψηλότερη ειδική πληρωμή στις παραδοσιακές περιοχές), με λεπτομέρειες εφαρμογής που εισάγονται το 1997 (εισαγωγή μέγιστων εγγυημένων εκτάσεων και επέκταση των μη παραδοσιακών περιοχών που δύνανται να τύχουν μειωμένων ειδικών ενισχύσεων)· όσον αφορά τα προϊόντα τα οποία τυγχάνουν των ενισχύσεων για τις αροτραίες καλλιέργειες, προβλέπεται να διατηρηθεί αμετάβλητος ο κατάλογος των καλλιεργειών, συμπεριλαμβανομένων των ενσιρωμένων σιτηρών (αντίθετα από ό,τι είχε προβλεφθεί στο «πρόγραμμα δράσης 2(ΚΜ)»)· μόνον Τ) ιδιαιτερότητα των αρδε\>ομένων καλλιεργειών μπορεί να ληφθεί vnoxpr] για τον καθορισμό μιας ειδικής απόδοσης. Το ευεργέτημα αυτής της ειδικής ενίσχυσης για τις αρδευόμενες καλλιέργειες εξακολουθεί να περιορίζεται στην έκταση των προηγουμένων ετών, το οποίο σημαίνει καθορισμό μιας βασικής αρδευόμενης έκτασης. Το καθεστώς του μέγιστου ορίου των αρδευόμενων εκτάσεων είναι πλέον άνευ αντικειμένου, και ως εκ τούτου, καταργείται* ο καθορισμός των αποδόσεων των ελαιούχων σπόρων καθίσταται άνευ αντικειμένου, δεδομένου ότι ο υπολογισμός των ενισχύσεων για τους ελαιούχους σπόρους γίνεται μόνον με βάση τα σιτηρά* ο καθορισμός της υποχρεωτικής παύσης καλλιέργειας σε μηδέν επιτρέπει να καταργηθούν όλες οι διατάξεις που θεσπίστηκαν στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης του 1992 και συνδέονται με αυτήν την υποχρέωση, όπως η μεταφορά και η λήψη υπόψη της παύσης καλλιέργειας για περιβαλλοντικούς λόγους [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2078/92] ή της δάσωσης [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2080/92] στο πλαίσιο της υποχρέωσης· για την περίπτωση όπου, για μια δεδομένη περίοδο εμπορίας, το ποσοστό υποχρεωτικής παύσης καλλιέργειας είναι μεγαλύτερο από μηδέν, οι παραγωγοί των οποίων η παραγωγή είναι μικρότερη από 92 τόνους ισοδυνάμου σιτηρών απαλλάσσονται από αυτή την υποχρέωση (η μόνη διάταξη που αφορά τους μικρούς παραγωγούς). 37. Με βάση την κτηθείσα πείρα, θεσπίζονται συμπληρωματικά μέτρα. Τα μέτρα αυτά αφορούν: - - τη μεταφορά της ημερομηνίας σποράς από τις 15 Μαΐου στις 31 Μαΐου με τη διατήρηση της αρχής ορισμένων παρεκκλίσεων για κλιματικούς λόγους* τη μεταφορά της περιόδου καταβολής των πληρωμών ανά εκτάριο από «τις 16 Οκτωβρίου έως τις 31 Δεκεμβρίου» την «1η Ιανουαρίου έως τις 31 Μαρτίου» για να ληφθούν υπόψη οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα κράτη μέλη για τη διενέργεια των ελέγχων και για να αυξηθεί η ρευστότητα της αγοράς, με τη μείωση του τόκου της κράτησης για τον παραγωγό· - μία. μοναδική επιτροπή διαχείρισης είναι εφεξής αρμόδια για τον τομέα των αροτραίων καλλιεργειών (επιτροπή διαχείρισης των σιτηρών)· οι πληρωμές ανά εκτάριο και τα ποσοστά παύσης καλλιέργειας δύνανται να τροποποιηθούν στο μέλλον σε συνάρτηση με την εξέλιξη της παραγωγής και των αγορών (όπως προβλέπεται στην ισχύουσα κανονιστική ρύθμιση). ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 17 Απλούστευση τον κανονιστικού πλαισίου και της διαχείρισης 38. Οι τροποποιήσεις που παρουσιάζονται ανωτέρω επιτρέπουν απλούστευση του υφιστάμενου καθεστώτος στήριξης των παραγωγών ορισμένων αροτραίων καλλιεργειών, ενώ, παράλληλα, διατηρούνται τα βασικά στοιχεία αυτού του καθεστώτος, ιδίως οι βασικές εκτάσεις, το καθεστώς του σχεδίου περιφερειοποίησης, η τήρηση των ιστορικών αποδόσεων και το καθεστώς παύσης καλλιέργειας: - η δυνατότητα εφαρμογής μιας ατομικής βασικής έκτασης καταργείται (κανένα κράτος μέλος δεν την εφάρμοσε από τη θέσπιση της): - σε περίπτωση υπέρβασης μιας βασικής έκτασης, διατηρείται μόνον η χρηματική ποινή (καταργείται η έκτακτη παύση καλλιέργειας)· - καταργείται η δυνατότητα συγκέντρωσης των ποινών για υπέρβαση της βασικής έκτασης στις επιμέρους εκτάσεις που είναι υπεύθυνες για την υπέρβαση, λόγω του πολύπλοκου χαρακτήρα της· - καταργείται η δυνατότητα διάκρισης του αραβοσίτου από τις άλλες αροτραίες καλλιέργειες με τον καθορισμό μιας ειδικής απόδοσης, και, κατά συνέπεια, τον καθορισμό μιας ειδικής βασικής έκτασης για τον αραβόσιτο. Καθεστώς βοείου κρέατος 39. Κατά τα επόμενα έτη, η παραγωγή βοείου κρέατος θα επηρεαστεί, αφενός, από τα βραχυπρόθεσμα μέτρα που εγκρίθηκαν το 19% (ήτοι τα καθεστώτα πριμοδότησης για τη μεταποίηση των μόσχων και την πρώιμη εμπορία) και, αφετέρου, από την απομάκρυνση ενήλικων βοοειδών άνω των 30 μηνών από την τροφική/διατροφική αλυσίδα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το πρώτο γεγονός θα γίνει αισθητό κυρίως το 1998 και 1999, ενώ οι συνέπειες του δεύτερου θα συνεχιστούν μέχρι το έτος 2001. Η κατανάλωση βοείου κρέατος αναμένεται σταδιακά να επανέλθει από τον κλονισμό του 1996 και να επιστρέψει στις μακροπρόθεσμες (φθίνουσες) τάσεις. 40. Οι παράγοντες αυτοί συμβάλλουν στην κυκλική πτωτική πορεία της παραγωγής μέχρι το έτος 2000 και οδηγούν σε ουσιαστική μείωση των αποθεμάτων τα επόμενα έτη, από τα επίπεδα που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια του 1996 και του 1997. Όμως, μετά το έτος 2001, εάν η πολιτική αγοράς παραμείνει αμετάβλητη, η παραγωγή θα επανέλθει στην πλήρη δυναμικότητα, ενώ η κατανάλωση θα συνεχίσει τη μακροπρόθεσμη 18 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ πτωτική πορεία. Τα αποθέματα παρέμβασης θα τείνουν εκ νέου προς συσσώρευση (δεδομένων των περιορισμένων δυνατοτήτων εξαγωγών της GATT) και θα μπορούσαν να ανέλθουν σε περίπου 1,5 εκατ. τόνους μέχρι το έτος 2005. 41. Μακροπρόθεσμα δεν είναι αποδεκτό να επιλυθεί το πρόβλημα της υπερπαραγωγής στον τομέα αυτό με τη σφαγή νεαρών μόσχων λίγες ημέρες μετά τη γέννηση τους. Ούτε είναι δυνατόν να επιλυθεί αποτελεσματικά το πρόβλημα των πλεονασμάτων με απλή διαχείριση της προσφοράς (ποσοστώσεις επί του αριθμού των ζώων ή επί της παραγωγής), καθώς το μέτρο αντό θα επέφερε σημαντικές διοικητικές επιπλοκές. 42. Από την άλλη πλευρά, μια επιθετικότερη στρατηγική θα μπορούσε ταυτόχρονα να μειώσει ουσιαστικά τις επιστροφές κατά την εξαγωγή προς τους παραδοσιακούς προορισμούς, να αναπτύξει νέες διεξόδους εξαγωγών χωρίς επιδοτήσεις και να αποκαταστήσει την ισορροπία στην εσωτερική κατανάλωση κρέατος προς όφελος του βοείου. Επιπλέον, θα μείωνε το κίνητρο για μεγαλύτερα βάρη σφαγίου. 43. Συνεπώς, η Επιτροπή προτείνει: - Η μείωση των θεσμικών τιμών κατά 30 % πραγματοποιείται σε τρία ετήσια στάδια (3 χ 10 % από την 1η Ιουλίου 2000) με στόχο να καταστεί δυνατόν να πραγματο ποιηθούν εξαγωγές χωρίς επιστροφές προς τις παραδοσιακές αγορές μας ή, στην περίπτωση των ευγενών κρεάτων, προς νέες αγορές όπως η Νοτιοανατολική Ασία. Εξάλλου, Τ] μείωση αυτή της τιμής θα αποκαταστήσει την ισορροπία στην εσωτερική αγορά της κατανάλωσης κρέατος προς όφελος του βοείου κρέατος. - Οι αγορές θα αναλάβουν και πάλι τον κύριο ρόλο τους, δηλαδή τη ρύθμιση της ισορροπίας μεταξύ της παραγωγής και της κατανάλωσης. Προτείνεται λοιπόν να καταργηθεί η δημόσια παρέμβαση, ενώ για την αντικατάσταση της προβλέπονται μέτρα ιδιωτικής αποθεματοποίησης. Εξάλλου, διαπιστώθηκε ότι η δημόσια παρέμβαση ήταν πολύ δαπανηρή. - Οι άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς στον τομέα του βοείου κρέατος θα αυξηθούν, ώστε να αμβλυνθεί η μείωση των τιμών που προβλέπεται στην πρώτη περίπτωση. Για τις άμεσες αυτές ενισχύσεις ορίζεται ανώτατο όριο από τα συνολικά κονδύλια που προβλέπουν για το βόειο κρέας και τον τομέα των γαλακτοκομικών προϊόντων, ώστε να χρηματοδοτηθεί η ενίσχυση στις «αροτραίες καλλιέργειες» από την οποία θα συνεχίσει να επωφελείται ο ενσιρωμένος αραβόσιτος. Στο πλαίσιο αυτό, οι πριμοδοτήσεις για τους νεαρούς ταύρους προσαρμόστηκαν, ώστε να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι 35 % περίπου του ενσιρωμένου αραβοσίτου χρησιμοποιήθηκε για την πάχυνση τους. Για να ληφθεί υπόψη ένας ορισμένος βαθμός ευελιξίας των καθεστώτων της πριμοδότησης, προτείνεται να κρατείται το ήμισυ της αύξησης το)ν πριμοδοτήσεων, συνεπεία του «προγράμματος δράσης 20(Χ)», και να κατανέμεται υπό μορφή εθνικιόν συνολικών κονδυλίων ανά κράτος μέλος. Το συνολικό ποσό θα κατανεμηθεί στα κράτη ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 19 μέλτ) σε συνάρτηση με την αντίστοιχη παραγωγή τους. Τα συνολικά κονδύλια υποδιαιρούνται έτσι: • σε ποσό που αντιστοιχεί στην πληρωμή των πριμοδοτήσεων, όπως προβλέπεται από τη μεταρρύθμιση του 1992, συν το ήμισυ της αύξησης του «προγράμματος δράσης 2000» και • στο δεύτερο ήμισυ του «προγράμματος δράσης 2000» που αποδίδεται σε συνάρτηση με την παραγωγή στα κράτη μέλη. Οι πληρωμές αυτές μπορούν να πραγματοποιηθούν υπό μορφή συμπληρωματικών πριμοδοτήσεων στα ενήλικα βοοειδή (άρρενα και θήλεα, συμπεριλαμβανομένων και των δαμάλεων) ή υπό μορφή ενισχύσεων στην έκταση (λιβάδια). Η κοινοτική ρύθμιση θα περιλαμβάνει όρια (όσον αφορά τα ποσά και τον αριθμό) γι' αυτές τις πρόσθετες πληρωμές. - Η πριμοδότηση για μεταποίηση θα καταργηθεί. Απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου και της διαχείρισης 44. Το σημερινό καθεστώς διπλής παρέμβασης (κανονικό + δίχτυ ασφαλείας) καταργείται» Επιπλέον: - ένας γενικός ενιαίος κανονισμός απλουστεύει και κωδικοποιεί σε έναν και μόνο βασικό κανονισμό δύο κανονισμούς του Συμβουλίου. Το νέο κείμενο του κανονισμού είναι επομένως πολύ πιο συνοπτικό και τα μεταβατικά μέτρα καταργούνται συστηματικά· - οι τιμές στήριξης προγραμματίζονται εκ των προτέρων για τρία έτη, πράγμα το οποίο καθιστά άχρηστο τον ετήσιο καθορισμό των τιμών για τον τομέα* - ανατίθενται στην Επιτροπή οι αναγκαίες αρμοδιότητες για να εφαρμόζει τη δασμολογική ποσόστωση εκτός ΚΟΑ. Ευελιξία και αποκέντρωση 45. Στο πλαίσιο αυτής της μεταρρύθμισης, πραγματοποιούνται και άλλες τροποποιήσεις: - Η πριμοδότηση στην παραγωγή εκτός εποχής περιορίζεται στα κράτη μέλη που έχουν πραγματική ανάγκη (για να διατηρηθεί η σταθερότητα της αγοράς του βοείου κρέατος). Αυτό σημαίνει ότι αποκλείονται η Δανία, η Γερμανία και η Σουηδία (στις οποίες δεν παρατηρείται σχετικά μειωμένη παραγωγή βοδιών) και ότι περιορίζεται η πριμοδότηση στην Ιρλανδία και στη Βόρεια Ιρλανδία, όπου το παραδοσιακό σύστημα παραγωγής οδηγεί σε σωρεία σφαγών το φθινόπωρο. - Η πριμοδότηση για την εκτατικοποίηση, η οποία υπολογιζόταν μάλλον σε θεωρητική βάση (ιδίως βάσει του αριθμού των ζώων για τα οποία είχε ζητηθεί πριμοδότηση), τροποποιείται ώστε να στοχεύει σε πραγματικά εκτατική παραγωγή. Προτείνεται να 20 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ λαμβάνονται υπόψη τα ζώα που είναι πράγματι παρόντα στην εκμετάλλευση και σε περίοδο βοσκής. Το ποσό της πριμοδότησης αυξήθηκε σε 100 ECU. Η πριμοδότηση στη θηλάζουσα αγελάδα επεκτείνεται, εντός του ορίου των ατομικών ανωτάτων ορίων, και στις δαμάλεις (για 20 % κατ' ανώτατο όριο του συνολικού αριθμού). Εξάλλου, η ποσόστωση γι' αυτή την πριμοδότηση (η οποία δεν είχε χρησιμοποιηθεί για 10 % περίπου μέχρι σήμερα) μειώνεται μέχρι το επίπεδο των πληρωμών του υψηλότερου αριθμού που έχει σημειωθεί το 1995 ή το 1996, αυξημένου κατά 3 % (ώστε να συσταθεί το εθνικό αποθεματικό). Αυτό αντιστοιχεί σε μείωση των ανωτάτων ορίων για τις θηλάζουσες αγελάδες κατά 10 % περίπου. Τα δύο μέτρα μαζί (μείωση του ανωτάτου ορίου και καταμέτρηση μέχρι 20 % των δαμάλεων) αναμένεται να αναχαιτίσουν, ή ακόμη και να μειώσουν, την εξέλιξη του δυναμικού της παραγωγής στην ΕΕ. Η δυνατότητα χορήγησης συμπληρωματικών ποσών για την πριμοδότηση στη θηλάζουσα αγελάδα που συγχρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ στις περιφέρειες του στόχου 1 (καθώς και στο Βέλγιο) καταργήθηκε λαμβανομένης υπόψη της δυνατότητας που δημιουργήθηκε για τα κράτη μέλη από την πρόσθετη πληρωμή. Το ανώτατο περιφερειακό όριο πριμοδότησης στα αρσενικά βοοειδή καθορίζεται στο επίπεδο που ελήφθη υπόψη κατά την απόφαση του Νοεμβρίου του 1996, με μία μικρή τροποποίηση για την Ισπανία και την Πορτογαλία που προτάθηκε στη δέσμη τιμών 1998/99. Αυτό αντιστοιχεί σε μείωση κατά 20 % περίπου σε σχέση με το έτος 1996. Γαλακτοκομικό καθεστώς 46. Εάν οι γαλακτοκομικές ποσοστώσεις παραμείνουν ως έχουν κατά τη διάρκεια των επομένων ετών, η συνολική παραγωγή γάλακτος προβλέπεται να μειωθεί ελαφρά από 121,6 εκατ. τόνους το 1996 σε 118,1 εκατ. τόνους το 2005, λόγω μικρής αύξησης της περιεκτικότητας του γάλακτος σε λίπη και της προσαρμογής της παραγωγής στο επίπεδο των ποσοστιόσεων. Η συνολική ζήτηση γάλακτος (σε ισοδύναμο πλήρους γάλακτος) αναμένεται να μειωθεί από 112,2 εκατ. τόνους το 1995 σε 108,7 εκατ. τόνους το 2005. Αυτό είναι το τελικό αποτέλεσμα της μειούμενης κατανάλωσης ορισμένων γαλακτοκομικών προϊόντων, ιδίως του βουτύρου, και της αυξανόμενης ζήτησης άλλων προϊόντων, όπως τα τυριά και τα νωπά προϊόντα. Η εντός του αγροκτήματος κατανάλωση (ζωοτροφές) θα μειωθεί επίσης αναλογικά προς την αναμενόμενη μείωση του κτηνοτροφικού κεφαλαίου. Το καθαρό πλεόνασμα αναμένεται να κυμανθεί μεταξύ 9 και 9,5 εκατ. τόνων ισοδύναμου γάλακτος κατά την περίοδο 1996-2005, με αυξητικές τάσεις προς το τέλος της περιόδου. 47. Εξετάζοντας τα διάφορα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα οποία καλύπτονται όλα από τις δεσμεύσεις της GATT, και υποθέτοντας ότι δεν θα πραγματοποιηθούν αλλαγές πολιτικής, φαίνεται ότι: ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 21 περαιτέρω αύξηση των εξαγωγιόν στον τομέα τιυν τυριών μάλλον θα συγκρατηθεί από τους περιορισμούς της GATT για τις επιδοτούμενες εξαγωγές· - τα αποθέματα παρέμβασης του αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη θα τείνουν να αυξηθούν από το 1998 και μετά για να φθάσουν περίπου τους 200 000 τόνους το πρώτο εξάμηνο της ερχόμενης δεκαετίας, καθώς οι εξαγωγικές δεσμεύσεις της GATT καθίστανται ιδιαίτερα περιοριστικές* - για το βούτυρο, οι εξαγωγικές δεσμεύσεις της GATT αφήνουν επαρκές περιθώριο επιδοτούμενων εξαγιογών, ιίχττε να μην αναμένεται απαραίτητα η σώρευση αποθεμάτων παρέμβασης* είναι όμως αμφισβητήσιμο εάν υπάρχει πραγματικό περιθώριο διάθεσης στην παγκόσμια αγορά για ποσότητες, όπως το αναμενόμενο πλεόνασμα, των περίπου 300 (XX) τόνων. 4S. Αφού εξέτασε σε βάθος τις διάφορες επιλογές, η Επιτροπή απορρίπτει τις ριζικές λύσεις, όπως η δραστική μείωση τιμών και η ταχεία κατάργηση του συστήματος ποσοστώσεων. Οι αναμενόμενες εξελίξεις της αγοράς δεν αιτιολογούν τόσο ακραία μέτρα. Η Επιτροπή δεν βλέπει επίσης ισχυρούς λόγους για την εισαγωγή περικοπών στις ποσοστώσεις νωπού γάλακτος, δεδομένου ότι δεν αναμένεται σημαντική διατάραξη του ισοζυγίου της αγοράς. Τέλος, η Επιτροπή απορρίπτει επίσης σύστημα διπλών τιμών/διπλών ποσοστώσεων, που θα έθετε σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με τον ΠΟΕ, θα μπορούσε να προκαλέσει στρεβλώσεις, ανάλογα με τη διαμόρφωση και την εφαρμογή του, και θα αύξανε τα υφιστάμενα προβλήματα διοικητικής πολυπλοκότητας και ελέγχου. 4 49. Όμως, δεν θα πρέπει να δοθεί στους γαλακτοπαραγωγούς η εντύπωση ότι το σημερινό καθεστ<ός, με τις εγγενείς του ακαμψίες, θα μπορούσε να διατηρηθεί επ' άπειρον. Οι πρόσφατες συζητήσεις επί των μακροπρόθεσμων προοπτικών απεκάλυψαν παράγοντες αβεβαιότητας· τα αποτελέσματα του επόμενου γύρου του ΠΟΕ, ιδίως, θα μπρρούσαν επίσης να επηρεάσουν τον γαλακτοκομικό τομέα. 50. Η Επιτροπή, ως εκ τούτου, προτείνει στην παρούσα φάση μια συνετή προσέγγιση. Προτείνει τα ακόλουθα μέτρα: - να παραταθεί το καθεστώς γαλακτοκομικών ποσοστώσεων έξι φορές για περίοδο δώδεκα μηνών από την 1η Απριλίου 2000, να αυξηθεί η εγγυημένη ποσότητα κατά 2 % (1 % για όλα τα κράτη μέλη, με προτεραιότητα για τα νέα κράτη μέλη, και 1 % για τους παραγωγούς στις ορεινές περιοχές)· - να μειωθούν οι τιμές παρέμβασης για το βούτυρο και το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη κατά 15 % σε τέσσερα στάδια μεταξύ της 1 ης Απριλίου 2(ΧΧ) και της 1 ης Ιουλίου 2003 (πράγμα το οποίο αντιστοιχεί σε μείωση της τιμής προσανατολισμού κατά 17 % περίπου). Η αλλαγή αυτή σε σχέση με την πρόταση που περιλαμβάνεται στο «πρόγραμμα δράσης 2000» δικαιολογείται από τις αναλύσεις που έδειξαν πολύ θετικά αποτελέσματα στην αγορά γαλακτοκομικών προϊόντων. Η ανταγωνιστικότητα των 22 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ κοινοτικών εξαγωγών στον γαλακτοκομικό τομέα θα ενισχυθεί σημαντικά, η εσωτερική κατανάλωση θα αυξηθεί και θα μπορέσει να υπάρξει ορισμένος βαθμός ευελιξίας για να προσαρμοστούν οι γαλακτοκομικές ποσοστώσεις. Επιπλέον, η ενέργεια αυτή θα διευκολύνει τη χρηματοδότηση των συμπληρωματικών δαπανών για την ενσίρωση αραβοσίτου* - θα καθιερωθεί μία ετήσια ενίσχυση 145 ECU ανά πριμοδοτούμενη μονάδα σε τέσσερα στάδια, λαμβανομένου η,πόψη του επιπέδου των γαλακτοκομικών ποσοστώσεων πριν από τη μεταρρύθμιση. Στην τελική φάση, η ενίσχυση αυτή αποτελείται από ένα σταθερό στοιχείο (KM) ECU) και από μία συμπληρωματική πληρωμή που καταβάλλεται είτε ανά κεφαλή είτε ανάλογα με την έκταση (επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των κρατών μελών)· - η αντιστάθμιση για το κρέας «αγελάδας γαλακτοπαραγωγής» μπορεί να κυμαίνεται επίσης μεταξύ 50 και 70 ECU (κοινοτικός μέσος όρος). Απλούστευση του κανονιστικού πλαισίου και της διαχείρισης 51. Η πρόταση ενός νέου ενιαίου γενικού κανονισμού ΚΟΑ για τον τομέα του γάλακτος συγκεντρώνει σε ένα μόνο κείμενο έξι κανονισμούς του Συμβουλίου. Το νέο κείμενο του κανονισμού είναι λοιπόν πολύ πιο περιεκτικό και τα άχρηστα πλέον μεταβατικά μέτρα καταργούνται συστηματικά: - οι τιμές προγραμματίζονται εκ των προτέρων για τέσσερα έτη, πράγμα το οποίο καθιστά άχρηστο τον ετήσιο καθορισμό των τιμών - ανατίθενται στην Επιτροπή οι απαραίτητες αρμοδιότητες για να εφαρμόζει τη δασμολογική ποσόστωση εκτός ΚΟΑ· - ανατίθενται επίσης στην Επιτροπή οι αναγκαίες αρμοδιότητες ώστε να μπορεί να εισάγει μέτρα για την επιβολή ποινών σε περίπτωση χρησιμοποίησης ορμονών (ιδίως ΣΕΒ)· - λαμβάνονται μέτρα για να εξασφαλιστεί ότι αγοράζεται στην παρέμβαση μόνον το βούτυρο κοινοτικής καταγωγής. Ευελιξία και αποκέντρωση 52. Τα κράτη μέλη μπορούν να εισαγάγουν πρόσθετες πληρωμές σύμφωνα με τους κανόνες που θεσπίστηκαν από κοινού (μη διάκριση, συνολικά κονδύλια σε εθνικό επίπεδο, απόλυτο όριο όσον αφορά τη σώρευση των πριμοδοτήσεων). Εξάλλου, καθορίζεται πρόσθετη γαλακτοκομική ποσόστωση για τους νέους γεωργούς (1 %), τους παραγωγούς των ορεινών περιοχών και των βορείων περιοχών της Ένωσης (1 % ανάλογα με το μερίδιο τους στην παραγωγή). ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 23 Μεσογειακά προϊόντα 53. Σε συνέχεια της διαδικασίας της μεταρρύθμισης του 1992, η Επιτροπή υπέβαλε τον Δεκέμβριο του 1996 στο Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο έκθεση για το καθεστώς του καπνού. Η έκθεση αυτή καταλήγει σε θετική εκτίμηση για τη μεταρρύθμιση του 1992 για τον καπνό και προτείνει περαιτέρω ενίσχυση του προσανατολισμού του τομέα προς την αγορά, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα τον σημαντικό οικονομικό ρόλο που διαδραματίζει σε ορισμένες αγροτικές περιοχές. Τον Φεβρουάριο του 1997, η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση για το καθεστώς του ελαιολάδου. Εισηγείται ως πιθανή επιλογή την περαιτέρω στροφή από τη στήριξη των τιμών στις άμεσες πληρωμές και τη ριζοσπαστική απλοποίηση των πληρωμών αυτών. Η Επιτροπή προτείνει τώρα τη διατήρηση μιας ενίσχυσης στην παραγωγή μέχρι και της περιόδου εμπορίας 2000/2001 συμπεριλαμβανομένης, σημαντική (χπλούστευση της κανονιστικής ρύθμισης, την αύξηση της μέγιστης εγγυημένης ποσότητας και την κατανομή της ανά κράτος μέλος. 54. Για τα οπωροκηπευτικά, τον Ιούλιο του 1996 εγκρίθηκε σημαντική μεταρρύθμιση από το Συμβούλιο: το δημοσιονομικό έργο στράφηκε από τις τιμές στήριξης προς την ενίσχυση των οργανώσεων παραγωγών και της ανταγωνιστικότητας τους, και δόθηκε έμφαση στη διαρθρωτική προσαρμογή του τομέα και στην περιβαλλοντική του διάσταση. Η Επιτροπή παρακολουθεί προσεκτικά την εφαρμογή της μεταρρύθμισης αυτής. 55. Για το κρασί, η πρόταση μεταρρύθμισης εκκρεμεί στο Συμβούλιο από το 1994. Σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις, και ιδίως το νέο πλαίσιο που δημιουργήθηκε για τον τομέα αυτό από τη συμφωνία του Γύρου της Ουρουγουάης, η Επιτροπή προτίθεται να επανεξετάσει την εκκρεμούσα πρόταση και να καταθέσει νεότερη μόλις ολοκληρωθεί η ανάλυση της κατάστασης για το 1997. Η νέα πρόταση θα λαμβάνει υπόψη τις κατευθύνσεις που έχουν εν τω μεταξύ καθορισθεί στο «έγγραφο για τη γεωργική στρατηγική» του 1995. Πολιτική για την ύπαιθρο 56. Κατά τη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας, η γεωργία θα πρέπει να προσαρμοστεί σε περαιτέρω αλλαγές που αφορούν την εξέλιξη των αγορών, την πολιτική αγορών και το εμπόριο. Οι αλλαγές αυτές δεν θα επηρεάσουν μόνο τις γεωργικές αγορές, αλλά επίσης τις τοπικές οικονομίες στις αγροτικές περιοχές γενικά. Πολλές από τις περιοχές αυτές αντιμετωπίζουν ήδη οξυμένα προβλήματα οικονομικής ανάπτυξης. Ακόμη, οι αγροτικές περιοχές καλούνται να εκπληρώσουν αυξανόμενης σημασίας λειτουργίες για το περιβάλλον και την αναψυχή, και οι απαιτήσεις που συνδυάζονται με τις λειτουργίες αυτές ενδεχόμενα θα επιβάλουν πρόσθετες προσαρμογές για τη γεο>ργία, που αποτελεί τον βασικό χρήστη γης. Αντίθετα, η αυξανόμενη σπουδαιότητα των αναγκίόν του περιβάλλοντος και της 24 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ αναψυχής θα προσφέρει επίσης νέες ευκαιρίες ανάπτυξης, από τις οποίες θα πρέπει να μπορέσουν να επωφεληθούν οι αγρότες και οι οικογένειες τους. 57. Η Επιτροπή προτείνει να ενθαρρυνθούν οι εξελίξεις αυτές και να υποστηριχθούν με την αναδιοργάνωση των υφισταμένων μέσων διαμόρφωσης της πολιτικής για την ύπαιθρο (βλέπε επίσης σημεία 483 έως 488). Απλούστευση του κανσνιστικού πλαισίου 58. Η πρόταση κανονισμού εξασφαλίζει την αναδιοργάνωση όλων των μέσων αγροτικής πολιτικής που υφίστανται σήμερα: - το νέο κείμενο κανονισμού συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο πλαίσιο εννέα κανονισμούς του Συμβουλίου και ιδίως τα μέτρα του ισχύοντος κανονισμού εφαρμογής του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού, τους τρεις κανονισμούς που αφορούν τα συνοδευτικά μέτρα της ΚΓΠ, καθώς και τα διάφορα μέτρα για τον τομέα των δασών. Η αναδιοργάνωση αυτή συνοδεύεται από δραστική απλούστευση των όρων επιλεξιμότητας* - εξάλλου, για λόγους σαφήνειας, τα μέτρα τα σχετικά με τις οργανώσεις των παραγωγών θα μεταφερθούν στην πολιτική της αγοράς* - συνεπεία των προσανατολισμών του «προγράμματος δράσης 2000», ελήφθησαν μέτρα διοικητικού και χρηματοδοτικού χαρακτήρα με τον ακόλουθο τρόπο: • η κοινοτική στήριξη για την ανάπτυξη της υπαίθρου αποτελεί μέρος του προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων στις περιοχές του στόχου 1 και του στόχου 2, • η κοινοτική βοήθεια χρηματοδοτείται από τα τμήματα του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού ή τμήμα Εγγυήσεων, ανάλογα με τα μέτρα και τις περιφέρειες* - διακρίνονται δύο ομάδες μέτρων για την ανάπτυξη της υπαίθρου: • συνοδευτικά μέτρα του 1992 (γεωργοπεριβαλλοντικά, δάσωση και πρόωρη συνταξιοδότηση) και αποζημιώσεις στις μειονεκτικές περιοχές, • μέτρα που αφορούν τον εκσυγχρονισμό και τη διαφοροποίηση (ενίσχυση στις επενδύσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, ενίσχυση στις επενδύσεις στον τομέα των μετατροπών, πρόγραμμα για τους νέους γεωργούς κλπ. ). Τα στοιχεία της μεταρρύθμισης 59. Όσον αφορά τις αγροτικές περιοχές που βρίσκονται στις περιφέρειες που είναι επιλέξιμες στο πλαίσιο του στόχου 1 των διαρθρωτικών ταμείων, η σημερινή προσέγγιση των προγραμμάτων ολοκληρωμένης ανάπτυξης διατηρείται με εξαίρεση το καθεστώς ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 25 για τις μειονεκτικές περιοχές, για το οποίο θα παρεμβαίνει το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, όπως και για τα συνοδευτικά μέτρα (γεωργοπεριβαλλοντικό καθεστώς, δάσωση, πρόωρη συνταξιοδότηση). Στις περιφέρειες του στόχου Ι, η χρηματοδότηση των μέτρων για την ανάπτυξη της υπαίθρου εξασφαλίζεται από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού. 60. Στις αγροτικές περιοχές που είναι επιλέξιμες για τον νέο στόχο αριθ. 2, τα μέτρα [πρώην στόχοι 5 α) και 5 β)] θα χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ-τμήμα Προσανατολισμού, ως συνοδευτικά μέτρα. Τα μέτρα αυτά θα παρεμβαίνουν, παράλληλα μ' αυτά που χρηματοδοτούνται από το ΕΤΠΑ και το ΕΚΤ, στο ίδιο πρόγραμμα, στο επίπεδο της περιφέρειας που είναι επιλέξιμη για το στόχο 2. 61. Σε όλες τις αγροτικές περιοχές που δεν υπάγονται στο στόχο 1 ούτε στον νέο στό χο 2, θα συγχρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, μέτρα ανάπτυξης της υπαίθρου που συνοδεύουν και ολοκληρώνουν τις πολιτικές αγοράς. Εντασσόμενα στο ίδιο νομικό πλαίσιο, όπως τα ισχύοντα συνοδευτικά μέτρα, τα μέτρα αυτά θα εφαρμόζονται οριζόντια και θα υλοποιούνται αποκεντρωμένα στο κατάλληλο επίπεδο, με την πρωτοβουλία των κρατών μελών. 62. Οι περιβαλλοντικές πτυχές της πολιτικής ανάπτυξης της υπαίθρου ενισχύονται από τα κριτήρια επιλεξιμότητας της κατάταξης των μειονεκτικών περιοχών. Επιπλέον, τα γεωργοπεριβαλλοντικό μέτρα προσανατολίζονται προς τους στόχους της διατήρησης του τοπίου και των φυσικών πόρων. 63. Εξάλλου, η πρόταση κανονισμού αυξάνει την εμβέλεια των σχετικών με τα δάση μέτρων σε σχέση με αυτή που είχε αναγγελθεί στο «πρόγραμμα δράσης 2000», μετά από αίτημα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για μία ευρωπαϊκή στρατηγική στον τομέα των δασών (ψήφισμα Α4-0414/96 της 30ής Ιανουαρίου 1997). 64. Όσον αφορά το ποσοστό συγχρηματοδότησης, γίνεται αναφορά στον κανονισμό- πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων. 65. Ααμβανομένης υπόψη της σημασίας των γεωργοπεριβαλλοντικών πτυχών, ζητείται από τα κράτη μέλη να λάβουν τα μέτρα περιβαλλοντικού χαρακτήρα που θεωρούν κατάλληλα σε συνάρτηση με τις ειδικές καταστάσεις, όσον αφορά τη χρήση της γεωργικής έκτασης και της παραγωγής τους. 66. Τα κράτη μέλη πρέπει να καθορίσουν κατάλληλες ποινές και ανάλογες προς τις οικολογικές ζημιές που προκαλούνται από τη μη τήρηση αυτών των μέτρων. Οι ποινές θα μπορούσαν να καταλήξουν σε μείωση ή, εάν είναι αναγκαίο, σε ακύρωση του ευεργετήματος των σχετικών καθεστώτων στήριξης. 26 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ Οι κύριες θεσμικές τιμές και ενισχύσεις πον εφαρμόζονται για τις περιόδους εμπορίας 1996/97 και 1997/98 Προϊόν 1996/97 1997/98 (ECU/τόνο) Λροτραύς χαλλύργηας - Αντισταθμιστική πληρωμή Σιτηρά (') Σπόροι κράμβης, ηλίανΟου και. σόγιας (ποσά αναφοράς πε ECU/εκτάριο) (') ΙΙίαα, κουκιά, ψοΰλια και γλυκά λούπινα (') Μη κλωστικός λιναρόσπορος (') ΙΙαύοη καλλιέργειας γαιών (') Συμπληρωματική αντισταθμιστική πληρωμή για τον οκληρό οίτο (οε ECU/εκτάριο) Παραδοσιακή ζώνη Μη παραδοσιακή ζώνη Σιτηρά - Τιμή παρέμβασης Ρνζι Τιμή παρέμβασης - Αντισταθμιστική πληρωμή Άμνλυ γιωμήλων - Ελίϊχιοττ| τιμή - Αντισταθμιστική πληρ(ΐ>|ΐή Πριμοδότηση για τΐ| βιομηχανία Ζάχαρη Βασική τιμή για ζάχαρη ζαχαρότευτλων Τιμή παρέμβασης για τη λευκή ζάχαρη (ECU/q) Ελαιόλαδο Ενδεικτική τιμή για την παραγωγή Τιμή παρέμβασης (4) - Αντιπροσωπευτική τιμή της αγοράς Ενίσχυση στην παραγωγή Ενίσχυση στην κατανάλιοοη Αφναατωμινις ζωοτροφές - Σταθερή ενίσχυση (s) Φακές. ρνβίΟια, αρακάς - Σταθερή ενίσχυση (ECU/εκτάριο) ('') Κλ<υοτικό λίνο - Σταθερή ενίσχυση (ECU/εκτάριο) Κανάβι - Σταθερή ενίσχυση (ECU/εκτάριο) 54,34 43. 1,50 78. 49 105,10 68,83 358,60 138,90 54,34 433,50 78,49 105,10 68,83 358,60 138,90 119. 19 119,19 351,00 209,78 86,94 22,25 47,67 63,19 3 837,70 1 805,80 2 295,00 1 422,00 120,70 68,83 131,69 865,48 774,74 333,45 Ο 209,78 86,94 22,25 47,67 63,19 3 837,70 Ι 751,60 2 295. 00 1 422,00 120,70 68,83 146,51 815,86 716,63 1 Igoiov 1996/97 1997/98 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 27 Mi;xa£,ooxu)X i/xiq - Evi(TxuuT| uv('x ximo Bafifidxi - Tqiti OT6X<»> - EXUXIOTI| Tl|lT| FaXaxxoxofiixa JIQOIO vxa a) EVOFIXTIXT'I xi|ii'| yut TO Y<^« p) Tifii'i 3iuof:|i(. i(ioT|g - BOVJTUQC) - Ajtoxt)QW<Jxonf. vo ya\a oe. «XOVT| Bono XQtaq - TIJIT'I naQK|iP«ot|5 yui EVT|XIXU POOEI6T'| (Pdooc; o^ayioi) - xuTTryoQia R3) [7(>d(ftio XQtac, BUOIXT'I TI|«'| (PUQOC; ocjutYioi)) XotQrxo XQt:aq - B(U)i. xT| TI|U'| (PUQOC; o<|>uYiot>) EmxQantX,u)q oivoq - TI|IT'| jiQO(javaToX. io|un'), n'moc; RI (ECU/ %/hl) RI1 (ECU/%/hl) Rill (ECU/hl) Al (ECU/%/hl) AH (ECU/hl) AMI (ECU/hl) Kanvoq (nQiiiodoxtfanq) (7) - 1 Flue cured - - - II Ill IV Light air cured Dark air cured Fire cured - V Sun cured - VI Basmas - VII Katerini - VIII Kabakoulak Onu)Qoxr]ni:vxixa 133,26 133,26 1 063,00 1009,90 1 063,00 1009,90 309,80 309,80 3 282,(Κ) 2 055,20 3 282,00 2 055,20 3 475,00 3 475,00 5 040,70 5 040,70 1 509,39 1 509,39 3,828 3,828 62,15 3,828 82,81 94,57 2 709,65 2 167,48 2 167,48 2 383,62 2 167,48 3 754,15 3 185,41 2 276,15 3,828 3,828 62,15 3,828 82,81 94,57 2 709,65 2 167,48 2 167,48 2 383,62 2 167,48 3 754,15 3 185,41 2 276,15 - BUCHXT'I Ti|tT| xcti TiftT) ayoQag (*) (*) (') Ενίσχυση ανά τόνο που πολλαπλασιάζεται επί την απόδοση της σχετικής περιοχής παραγωγής. (2) Διαφοροποιείται ανάλογα με την περιφερειακή απόδοση για τα σιτηρά/ελαιούχα προϊόντα ώστε να καταλήξει στα περιφερειακά ποσά αναφοράς. (') Ποσό ανά εκτάριο που καθορίζεται ανά κράτος μέλος από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 3072/95 (ΕΕ ή 329 της 30. 12. 1995, σ. 18). Ο Μετά την εφαρμογή της προσαρμογής που προκύπτει από την υπέρβαση του μέγιστου εγγυημένου κατώτατου ορίου. (') Για τις αποξηραμένες στον ήλιο ζωοτροφές, η ενίσχυση καθορίζεται σε 38,64 Ε<ΓΙ!/1. (Λ) Μετά τη μείωση που προκύπτει α πό την υπέρβαση της μέγιστης εγγυημένης έκτασης. (') Για ορισμένες ποικιλίες καθορίστηκαν συμπληρωματικά ποσά· βλέπε ΕΕ ή 148 της 30. 6. 1995, σ. 40. (") Καθορίζεται ετησίως σειρά τιμών που αφορούν διάφορα προϊόντα και περιόδους. 28 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 67. Προτείνεται να καθορισθεί για τις ενισχύσεις που προέρχονται από το σύστημα στήριξης ένα ανώτατο όριο ανά κάτοχο γεωργικής εκμετάλλευσης, με τον ακόλουθο τρόπο: - πληρωμή στο ακέραιο για τις συνολικές ενισχύσεις που δεν υπερβαίνουν τις 100 000 ECU, - μείωση κατά 20 % για τις ενισχύσεις μεταξύ 100 000 και 200 (XX) ECU, - μείωση κατά 25 % για τις ενισχύσεις που υπερβαίνουν τις 200 000 ECU. 68. Τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίζουν να διαφοροποιούν αυτά τα ποσά ανάλογα με τις ετήσιες μονάδες εργασίας που είναι παρούσες στην εκμετάλλευση κατά τη διάρκεια του ημερολογιακού έτους. Γεωργονομισματικά μέτρα 69. Το έτος 1997 χαρακτηρίστηκε από μια σχετική σταθερότητα όσον αφορά τα περισσότερα νομίσματα. Το δολάριο εξακολούθησε να ανακάμπτει μετά την έντονη υποτίμηση του κατά το πρώτο εξάμηνο του 1995* κατά τα μέσα του 1997, ανατιμήθηκε κατά 15 % σε σχέση με το επίπεδο του Ιουνίου 1995. Κατά κανόνα, η ενίσχυση του δολαρίου εκφράζεται με ανάλογες τάσεις όσον αφορά τη στερλίνα και τη λίρα Ιρλανδίας. Αντίθετα, τα περισσότερα «ισχυρά» νομίσματα υποτιμήθηκαν ελαφρά και η ισοτιμία τους στην αγορά πλησιάζει το επίπεδο του Ιανουαρίου 1993. 70. Οι γεωργικές ισοτιμίες δεν μεταβλήθηκαν για το γαλλικό φράγκο, το εσκούδο, την κορόνα Δανίας και το φινλανδικό μάρκο. Η γεωργική ισοτιμία για τη στερλίνα και τη λίρα Ιρλανδίας σημείωσε αντίστοιχα τέσσερις και τρεις ανατιμήσεις. Μετά από πολλές μειώσεις της γεωργικής ισοτιμίας για την ιταλική λίρα, το Συμβούλιο έκρινε ότι πληρούνταν οι προϋποθέσεις την 1η Μαρτίου 1997 για μια αισθητή ανατίμηση κατά 3,08 %. 71. Το Συμβούλιο αποφάσισε για μια ακόμη φορά να επαναλάβει για τις περιπτώσεις αυτές τα μέτρα που εγκρίθηκαν κατά τις αισθητές ανατιμήσεις του 1995. Σύμφωνα με τη ρύθμιση αυτή ('), οι γεωργικές ισοτιμίες που εφαρμόζονται για τις κατ' αποκοπή ενισχύσεις εκφραζόμενες ανά εκτάριο ή ανά ζώο, καθώς και για τις ενισχύσεις διαρθρωτικού ή περιβαλλοντικού χαρακτήρα, παραμένουν αμετάβλητες μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1999, ημερομηνία που προβλέπεται για τη θέσπιση του ενιαίου νομίσματος. Επιπλέον, το Συμβούλιο αποφάσισε να περιορίσει στο 11,5 % τη διαφορά μεταξύ της στάσιμης γεωργικής ισοτιμίας και της ισοτιμίας που θα ίσχυε εάν δεν επιβαλλόταν η εν λόγω στασιμότητα. Η τελευταία αυτή διάταξη κατέστησε αναγκαία τη μείωση των (') Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 724/97 (ΕΕ L 108 της 25. 4. 1997, σ. 8). ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 29 αμετάβλητων γεωργικών ισοτιμιών για τη σουηδική κορόνα (0,11 %) και τη στερλίνα (3,61 % ). j i 72. Εξάλλου, τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη δύνανται να χορηγούν αντισταθμιστική ενίσχυση για απώλειες εισοδημάτων που προκύπτουν από τη μείωση των θεσμικών τιμών σε εθνικό νόμισμα. Το ύψος της εν λόγω ενίσχυσης περιλαμβάνει ένα ανώτατο όριο που έχει καθοριστεί από το Συμβούλιο και δύναται να χορηγείται, μειούμενο σταδιακά, κατά τη διάρκεια τριών ετών. Η χρηματοδότηση του διασφαλίζεται από το ΕΓΤΠΕ μέχρι το 50 % του ορίου που έχει καθοριστεί από το Συμβούλιο, ανεξάρτητα από την ύπαρξη και το μέγεθος εθνικού συμπληρωματικού ποσού. 73. Το Βέλγιο, η Δανία, η Γερμανία, το Λουξεμβούργο, οι Κάτω Χώρες και η Αυστρία χορήγησαν κατά το 1997 τη δεύτερη δόση αντισταθμιστικής ενίσχυσης, στο πλαίσιο των «αισθητών» ανατιμήσεων που πραγματοποιήθηκαν τον Ιούνιο και τον Ιούλιο του 1995. Λαμβανομένης υπόψη της νομισματικής εξέλιξης κατά το 1997, η τρίτη δόση της προβλεπόμενης ενίσχυσης καταργήθηκε για τα εν λόγω κράτη μέλη. Η Σουηδία χορήγησε τις δύο πρώτες δόσεις της αντιστάθμισης της αισθητής ανατίμησης της 11ης Ιανουαρίου 1996. Η Ιρλανδία χορήγησε το χρηματοδοτούμενο από την Κοινότητα τμήμα της πρώτης δόσης για την αντιστάθμιση τριών αισθητών ανατιμήσεων. Η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχουν ακόμα λάβει απόφαση σχετικά με τη χορήγηση της αντιστάθμισης. Μέτρα προώθησης 74. Για το 1997, όσον αφορά τα προγράμματα που διαχειρίζεται η Επιτροπή, το διετές πρόγραμμα προώθησης για το κλωστικό λίνο τελείωσε τον Ιούλιο 1997 και στη συνέχεια θεσπίσθηκε προσωρινό πρόγραμμα έξι μηνών εν αναμονή της έναρξης νέας διετούς εκστρατείας προώθησης. Για το ελαιόλαδο, εφαρμόζεται το πέμπτο πρόγραμμα προώθησης το οποίο θα τελειώσει τον Ιούλιο του 1998. Τα αποτελέσματα της αξιολόγησης της πρώτης φάσης της εν λόγω εκστρατείας είναι πολύ ενθαρρυντικά, δεδομένου ότι εμφανίζουν αύξηση της κατανάλωσης σε όλα τα κράτη μέλη. Ως προς τα προγράμματα που υπάγονται σε σύστημα έμμεσης διαχείρισης συνεχίζουν οι εκστρατείες προώθησης για το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, το βόειο κρέας ποιότητας, τα μήλα, τα εσπεριδοειδή και το χυμό σταφυλιών. Τα αποτελέσματα των εκθέσεων αξιολόγησης για τους τομείς αυτούς είναι επίσης ενθαρρυντικά. 75. Ο τομέας του βοείου κρέατος αποτέλεσε το αντικείμενο αύξησης των διαθέσιμοι πόριον, γεγονός που επέτρεψε να οργανωθούν κατά το 1997 σε πολλές περιπτώσεις ενέργειες προώθησης. Τα προγράμματα προοόθησης διευρύνθηκαν συμπεριλαμβάνοντας 30 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ το μοσχαρίσιο κρέας ποιότητας. Η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο πρόταση κανονισμού σχετικά με την προώθηση του βοείου κρέατος περιλαμβάνοντας τις τρίτες χώρες, καθώς και σχετικά με την ανάληψη ενημερωτικών ενεργειών όσον αφορά το νέο καθεστώς σήμανσης του βοείου κρέατος. 76. Χ )σον αφορά τα άνθη και τα ζώντα φυτά, θεσπίστηκε μια πρώτη δέσμη προγραμμάτων προο')0ησης για τα εν λόγω προϊόντα στα 14 κράτη μέλη. 77. Τέλος, για τις επιτραπέζιες ελιές, άρχισε να εφαρμόζεται από το 1997 το πρόγραμμα που είχε υποβληθεί από τους επαγγελματικούς φορείς της Ιταλίας. 78. Τα ποσά του προϋπολογισμού στους διάφορους τομείς έχουν κατανεμηθεί ως ακολούθως: Ελαιόλσοο Κλωστικό λίνα Χυμός σταφυλιών Καρποί με κέλυφος Μήλα/εαπεριόοειδή Επιτραπέζιες ελιές Βόειο κρέας ποιότητας Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα Τροπικά γεωργικά προϊόντα ποιότητας Ανθη κσι ζώντα φυτά Ποσό που καθορίστηκε το 1997 17. 6 εκατ. ECU 1,0 εκατ. ECU 5,8 εκατ. ECU 0,9 εκατ. ECU 7,8 εκατ. ECU 1,0 εκατ. ECU 31,3 εκατ. ECU 8. 8 εκατ. ECU 4. 9 εκατ. ECU 14. 7 εκατ. ECU Τα συμφέροντα των καταναλωτών και η ποιότητα των προϊόντων 79. Στο πλαίσιο της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 του Συμβουλίου σχετικά με την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης ( * ), τ) Επιτροπή συμπλήρωσε τον κατάλογο των εγγεγραμμένων ονομασιών των οποίων ο αριθμός υπερβαίνει πλέον τις 440. Εξάλλου, ο κανονισμός του Συμβουλίου τροποποιήθηκε έτσι ώστε να παρέχει τη δυνατότητα ελαστικότερης μεταβατικής περιόδου εφόσον τα προϊόντα έχουν καταγραφεί σε κοινοτική κλίμακα (2). (') ΕΕ L 208 της 24. 7. 1992. (-') Ε Ε L 156 της 13. 6. 1997. ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 31 80. Εξακολουθεί η ενημερωτική εκστρατεία που έχει ως στόχο να καταστήσει γνωστή στο κοινό τη σημασία των ενδείξεων ΠΟΠ (προστατευόμενες ονομασίες προέλευσης), ΠΓΕ (προστατευμένες γεωγραφικές ενδείξεις), ΕΕΠΠ (εγγυημένα ειδικά παραδοσιακά προϊόντα), καθώς και του συμβόλου των νέων ευρωπαϊκών συστημάτων. Η εν λόγιο εκστρατεία, η οποία κατ' αρχήν απευθυνόταν στους παραγωγούς και στη συνέχεια στους διανομείς, εισέρχεται πλέον στη φάση της ενημέρωσης των καταναλωτών γύρω από το θέμα «Προϊόντα που έχουν παράδοση». (S7. Σχετικά με τους προσανατολισμούς που θα πρέπει να έχει η χάραξη της πολιτικής ποιότητας, ο πολλαπλασιασμός των σημάτων ποιότητας, που προορίζονται για την αξιοποίηση της ειδικής ποιότητας των γεωργικών προϊόντων διατροφής, ενέχει τον κίνδυνο (τύγχυσης ο>ς προς τη φύση των εν λόγω σημάτων και τις ενδείξεις που περιέχουν. Η Επιτροπή προβαίνει επομένως, στο πλαίσιο μιας διερευνητικής διαδικασίας, στην απογραφή των εν λόγω σημάτων, θέτοντας δύο βασικούς στόχους: αφενός, την εμπεριστατωμένη γνώση των διαφορετικών συστημάτων και των πρόσφατων εξελίξεων τους και, αφετέρου, τις προσδοκίες των κοινωνικοοικονομικών φορέων του τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής, σχετικά με τα εν λόγω συστήματα. 82. Για την επίτευξη του στόχου της διασφάλισης μιας σταθερής ανάπτυξης του γεωργικού τομέα και του χώρου του (του αγροτικού χώρου), στην προσέγγιση αυτή λαμβάνονται υπόψη οι κυριότερες οικονομικές και κοινωνικές λειτουργίες τις οποίες διασφαλίζουν οι παραγωγοί γεωργικών προϊόντων, καθώς και η πρόθεση να διευκολυνθεί η επιλογή των καταναλωτών. Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στις μεθόδους παραγωγής. Βοήθεια στους απόρους 83. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολούθησε την εφαρμογή του προγράμματος της για τη χορήγηση ενίσχυσης στους απόρους ('). Η ενέργεια αυτή συνίσταται στη διάθεση γεωργικών προϊόντων ή μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα γεωργικά προϊόντα σε οργανώσεις που είναι δραστήριες σε διάφορα κράτη μέλη. 84. Ο κατωτέρω πίνακας παρέχει την κατανομή του ποσού αυτού καθώς και των ποσοτήτων που δύνανται να διατεθούν από τα αποθέματα παρέμβασης σε κάθε κράτος μέλος. (') Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3730/87, της 10ης Δεκεμβρίου 1987 (ΕΕ L 352 της 15. 12. 1987, σ. 1), και απόφαση 96/687/ΕΚ της Επιτροπής, της 22ας Νοεμβρίου 1996 (ΕΕ L 317 της 6. 12. 1996, σ. 22). 32 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ Δωρεάν οιανομή γεωργικών προϊόντων (1997) KOUTI) |lfXl| Λιατεθειοες πιστώσεις (οε ΕΓυ) IIoo6rr|TE; (OF TOVOUC;) (') Σιτηρά Ελαιόλαδο AttOXOQlHtKO- (icvo yaXa OE OXOVt) Bouxvpu Bono xoeuc; BEXYIO Auvia EXXuoa I a na via TdX-Xui IoXuvfiiu ITUXUI Aot)$rji|ioi'n>Y° riootoY<xX. ia <l>tvXuvoiu Hvo>|u:vo BuoiXiao 2 986 000 3 500 1 518 (ΧΜ) 15 784 000 40 394 000 34 740 34 452 000 12611 2 031 000 5 000 8 131 300 6 135 60 420 420 1 679 4 171 4 275 500 49 646 000 40 (ΜΗ) 2 (XX) 2 000 9 388 44 000 15 216 (ΧΜ) 2 039 (ΧΜ) 29 190 000 5 200 10 700 13 2 060 2 971 5 200 8 000 ZVivoXo (2) 193 300 000 106 751 7000 10 204 11 466 29 058 (') Στις εν λόγω πιχιότητες λαμβάνεται υπόψη η προσαρμογή του προγράμματος που εφαρμόστηκε κατά το οικονομικό έτος, λόγω της ανεπάρκειας των διαθεσίμων αποθεμάτων ελαιολάδου. (!) Στα 193,3 εκατ. 1-Χ'ΙΙ θα πρέπει να προστεθεί 1 εκατ. ΕΟυ που διατέθηκε για τη χρηματοδότηση των εξόδων μεταφοράς εντός της Κοινότητας. Εναρμόνιση της νομοθεσίας Νομοθεσία στον κτηνιατρικό και ζωοτεχνικό τομέα: #5. Κατά το τρέχον έτος ελήφθησαν σημαντικές αποφάσεις στον κτηνιατρικό και τον ζυ>οτεχνικό τομέα. 86. Πράγματι το Συμβούλιο ενέκρινε, όσον αφορά τα προβλήματα υγειονομικού ελέγχου στον τομέα των ενδοκοινοτικών συναλλαγών βοοειδών και χοιροειδών, την τροποποίηση και την ενημέρωση της οδηγίας 64/432/ΕΟΚ ('). 87. Στον τομέα της καλής διαβίωσης των ζώων κατά τη μεταφορά, το Συμβούλιο θέσπισε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1255/97 (2), τα κοινοτικά κριτήρια που απαιτούνται στα σημεία στάσης, έτσι ώστε να διασφαλίζονται οι καλύτερες δυνατές συνθήκες κατά τη μεταφορά των ζώιον. (') Οδηγία 97/12/ΕΚ: ΡΡ. Γ 109 της 25. 4. 1997, σ. 1. (:) Ε ΕΕ 174 της 2. 7. 1997, ο. 1. ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 33 88. Τέλος, για τη βελτίωση των συνθηκών παραγιυγής και εμπορίας του βοείου κρέατος και των προϊόντων με βάση το κρέας, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 820/97 (') (βλέπε σημείο 95). 89. Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της, η Επιτροπή ενέκρινε επίσης νέα κείμενα εφαρμογής με σκοπό τη συμπλήρωση των μέτρων που προβλέπονται για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς. 90. Στον τομέα της υγείας το>ν ζώων, προβλέφθηκαν επίσης ασφαλιστικές ρήτρες με σκοπό την πρόληψη της επέκτασης ασθενειών στην Κοινότητα, ιδίως μετά την επιδημία κλασικής πανώλης τοιν χοίριυν στις Κάτω Χώρες, στην Ισπανία, στο Βέλγιο και την Ιταλία. 91. Για να προστατευ( )εί η δημόσια υγεία, ελήφθησαν πολλές αποφάσεις που αποσκοπούν στην απαγόρευση των εισαγωγών από διάφορες τρίτες χώρες προϊόντων αλιείας που δύνανται να αποτελέσουν σοβαρό κίνδυνο για την υγεία των καταναλωτών. 92. Εκδόθηκαν επίσης πολλές αποφάσεις που αποσκοπούν στην κοινοτική χρηματοδότηση της εξάλειψης ασθενειών των ζώων και στον περιορισμό της ανάπτυξης ασθενειών των ζώων στην Κοινότητα. Σπογγώδης εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών 93. Η καταπολέμηση της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών (ΣΕΒ) και των άλλων μεταδόσιμων ειδών εγκεφαλοπάθειας συνέχισε να προκαλεί, κατά το 1997, έντονη δραστηριότητα εκ μέρους των κοινοτικών οργάνων. Η προσωρινή επιτροπή έρευνας που δημιουργήθηκε το 1996 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπέβαλε τον Φεβρουάριο έκθεση στο Κοινοβούλιο που περιελάμβανε οειρά συστάσεων σχετικά με την καταπολέμηση της ΣΕΒ. Με βάση αυτή την έκθεση, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε, στις 19 Φεβρουαρίου, ψήφισμα, με το οποίο καλεί ιδίως την Επιτροπή να δώσει συνέχεια σ' αυτές τις συστάσεις(2) και, στις 23 Απριλίου, σύστησε νέα προσωρινή επιτροπή έρευνας η οποία είναι επιφορτισμένη με την παρακολούθηση των εν λόγω συστάσεων (3). Η Επιτροπή εξέδωσε, σε αυτό το πλαίσιο, στις 14 Μαΐου, σχέδιο δράσης το οποίο περιλαμβάνει μια σειρά συστάσεων που αποσκοπούν στην εξάλειψη, στο μέτρο του δυνατού, των δυνάμει κινδύνων που θα μπορούσε να παρουσιάζει η ΣΕΒ υπό το φως της εξέλιξης των επιστημονικών στοιχείων και υπέβαλε, στις 20 Οκτωβρίου, στη νέα επιτροπή έρευνας μια τελική ενοποιημένη έκθεση (4), η οποία τονίζει τα μέτρα που ελήφθησαν για την (') ΕΕ L 117 της 7. 5. 1997, ο. 1. (:) E EC 85 της 17. 3. 1997. Ο E EC 150 της 19. 5. 1997. (4) COM(97) 509. 34 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ εξάλειψη της ΣΕΒ, την προστασία της δημόσιας υγείας και την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Με βάση την έκθεση της εν λόγω επιτροπής έρευνας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέφρασε την ικανοποίηση του σε ψήφισμα που εκδόθηκε στις 19 Νοεμβρίου (') για τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή. 94. Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης, η Επιτροπή συμπλήρωσε τα μέτρα προστασίας που ελήφθησαν το 1996, απαγορεύοντας οποιαδήποτε χρησιμοποίηση υλικού που παρουσιάζει κινδύνους ως προς τη ΣΕΒ (μυαλό, μάτια, αμυγδαλές, νωτιαίος μυελός βοοειδών και αιγοπροβάτων και σπλήνα αιγοπροβάτων) (2) και συμπληρώνοντας με αυστηρές διατάξεις τη μεταφορά ζωικών απορριμμάτων (3). Στις 28 Ιουλίου, η Επιτροπή είχε συμπληρώσει επίσης τον κατάλογο των συστατικών των οποίων η χρήση απαγορεύεται στις σύνθετες ζωοτροφές (4) και εισήγαγε μια ειδική σήμανση των ζωοτροφών που περιλαμβάνουν πρωτεϊνικά προϊόντα τα οποία προέρχονται από ιστούς θηλαστικών (5). 95. Για να προστατέψει καλύτερα τους καταναλωτές βελτιώνοντας την πληροφόρηση ως προς την προέλευση του κρέατος, το Συμβούλιο εξέδωσε, από την πλευρά του, στις 21 Απριλίου, τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 820/97 (6) που θεσπίζει, αφενός, ένα σύστημα ταυτοποίησης και καταγραφής των βοοειδών το οποίο συνεπάγεται ιδίως την καθιέρωση ενός διαβατηρίου για κάθε ζώο και τη δημιουργία μιας μηχανογραφημένης βάσης δεδομένων σε κάθε κράτος μέλος, και, αφετέρου, ένα συναφές και αξιόπιστο σύστημα σήμανσης του βοείου κρέατος και των προϊόντων με βάση το βόειο κρέας. Το Συμβούλιο, σε αντίθεση με την πρόταση της Επιτροπής να βασισθεί ο κανονισμός αυτός στο άρθρο 100 Α της Συνθήκης ΕΚ, έλαβε υπόψη ως νομική βάση το άρθρο 43. Η Επιτροπή κατέθεσε στο Δικαστήριο στις 22 Ιουλίου 1997 αίτηση ακύρωσης του κακοκισμού αυτού, λόγω του ότι επελέγη το άρθρο 43 ως νομική βάση (υπόθεση C-269/97). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παρενέβη στην υπόθεση αυτή στηρίζοντας την Επιτροπή. Ζωοτροφές 96. Στον τομέα των ζωοτροφών η Επιτροπή εξέδωσε την οδηγία 97/6/ΕΚ (7), που τροποποιεί την οδηγία 70/524/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί των προσθέτων υλών στη διατροφή των ζώων (8) με σκοπό την απαγόρευση, προσωρινά, κάθε χρησιμοποίησης (') EEC 371 της 8. 12. 1997. (2) Απόφαση 97/534/ΕΚ (ΕΕ L 216 της 8. 8. 1997). Η απαγόρευση αυτή θα τεθεί σε ισχύ την 1 η Ιανουαρίου 1999. C) Απόφαση 97/734/ΕΚ (ΕΕ L 294 της 28. 10. 1997). (4) Απόφαση 97/582/ΕΚ (ΕΕ L 237 της 28. 8. 1997). Ο Οδηγία 97/47/ΕΚ (ΕΕ L 211 της 5. 8. 1997). Ο E EL 117 της 7. 5. 1997. Ο ΕΕ L 35 της 5. 2. 1997, α. Π. (") ΕΕ L 270 της 14. 12. 1970, σ. 1. ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 35 της αβοπαρκίνης εν αναμονή του αποτελέσματος των ερευνών που διεξάγονται επί του παρόντος σχετικά με τον κίνδυνο μεταβίβασης της αντοχής στα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται στην ανθρώπινη ιατρική μέσω της χρησιμοποίησης αντιβιοτικών στις ζωοτροφές. ] 97. Μετά από πολλές τροποποιήσεις των παραρτημάτων της οδηγίας 74/63/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί καθορισμού των ανωτάτων ορίων περιεκτικότητας για τις ανεπιθύμητες ουσίες και προϊόντα στις ζωοτροφές και μετά από σημαντική μεταβολή της ορολογίας που χρησιμοποιείται στην εν λόγω οδηγία, η Επιτροπή έκρινε σκόπιμο, για λόγους σαφήνειας και ορθολογισμού, να κωδικοποιήσει, με την οδηγία 97/8/ΕΟΚ('), τις διάφορες πράξεις που τροποποιούν τα παραρτήματα της εν λόγω οδηγίας. 98. Για πρακτικούς λόγους και για να υπάρξει συνοχή από νομική άποψη, η Επιτροπή έκρινε απαραίτητο, μετά τη λήψη των κτηνιατρικών μέτρων προστασίας σχετικά με τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών και την απαγόρευση της χρησιμοποίησης, στη διατροφή των μηρυκαστικών, πρωτεϊνούχων προϊόντων που προέρχονται από ορισμένους ιστούς θηλαστικών, να εκδώσει την απόφαση 97/582/ΕΚ (2), με σκοπό τη συμπλήρωση της απόφασης 91 /516/ΕΟΚ(3) που καταρτίζει τον κατάλογο των συστατικών των οποίων η χρησιμοποίηση απαγορεύεται στις σύνθετες ζωοτροφές. 99. Εξάλλου, για να αποφευχθεί η χορήγηση, λόγω έλλειψης σαφούς κατανόησης της νομοθεσίας, των εν λόγω τροφίμων στα μηρυκαστικά από τους χρήστες ζωοτροφών οι οποίες λαμβάνονται από πρωτεϊνούχα προϊόντα που προέρχονται από ορισμένους ιστούς θηλαστικών, η Επιτροπή εξέδωσε την οδηγία 97/47/ΕΚ (4), που εισάγει στις οδηγίες 77/101/ΕΟΚ (5) και 79/373/ΕΟΚ (6) του Συμβουλίου σχετικά με την εμπορία απλών και σύνθετων ζωοτροφών, τις κατάλληλες διατάξεις σήμανσης που πληροφορούν τους κτηνοτρόφους σχετικά με τις ισχύουσες απαγορεύσεις της χρησιμοποίησης των εν λόγω προϊόντων. Εξάλλου, για να ενημερώνεται ο κτηνοτρόφος σχετικά με την ακριβή φύση των συστατικών που χρησιμοποιούνται στη σύνθεση των ζωοτροφών, η Επιτροπή αποφάσισε με την οδηγία 97/47/ΕΚ (4) να στερήσει από τους παρασκευαστές σύνθετων ζωοτροφών τη δυνατότητα που τους παρείχε η οδηγία 91/357/ΕΟΚ να δηλώνουν όλα τα πρωτεϊνούχα προϊόντα που προέρχονται από ιστούς θηλαστικών με την κοινή ονομασία «Προϊόντα χερσαίων ζώων». 100. Από πλευράς του το Συμβούλιο εξέδωσε στις 25 Ιουνίου 1997 την οδηγία 97/40/ΕΚ(7) με την οποία αναβάλλεται κατά 18 μήνες η ημερομηνία κατά την οποία η Επιτροπή ήταν (') E EL 48 της 19. 2. 1997, σ. 22. (2) ΕΕ L 237 της 28. 8. 1997, ο. 39. Ο ΕΕ L 281 της 9. 10. 1991, α 23. Ο ΕΕ L 211 της 5. 8. 1997, σ. 45. Ο ΕΕ L 32 της 3. 2. 1977, σ. 1. Ο E EL 86 της 6. 4. 1979, σ. 30. Ο E EL 180 της 9. 7. 1997, σ. 21. 36 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ υποχρεωμένη να αποφασίσει (1. 1. 1996) επί των φακέλων έγκρισης που της είχαν υποβληθεί δυνάμει της οδηγίας 93/113/ΕΟΚ σχετικά με τη χρησιμοποίηση ενζύμων, μικροοργανισμών και των παρασκευασμάτων τους στις ζωοτροφές. 101. Η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο στις 25 και τις 28 Ιουλίου 1997 αντίστοιχα, δύο προτάσεις (') οδηγιών που τροποποιούν, αφενός, την οδηγία 93/74/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τις ζωοτροφές με τις οποίες επιδιώκονται στόχοι ιδιαίτερης διατροφής, και, αφετέρου, την οδηγία 95/69/ΕΚ σχετικά με τη θέσπιση των όρων που εφαρμόζονται για την έγκριση και την καταγραφή ορισμένων επιχειρήσεων και μεσαζόντων του τομέα των τροφίμων καθώς και τις οδηγίες 70/524/ΕΟΚ, 74/63/ΕΟΚ, 79/373/ΕΟΚ και 82/471/ΕΟΚ. Οι προτάσεις αυτές αποσκοπούν στη ρύθμιση της παραγωγής, της κυκλοφορίας και της χρησιμοποίησης μιας νέας κατηγορίας προϊόντων: των θρεπτικών συμπληρωμάτων για τα ζώα. Φυτοϋγειονομικός τομέας 102. Στον φυτοϋγειονομικό τομέα, η οδηγία 97/3/ΕΚ(2) του Συμβουλίου, που εκδόθηκε στις 20 Ιανουαρίου 1977, αποσκοπούσε στη θέσπιση της αρχής της οικονομικής αλληλεγγύης της Κοινότητας και της ευθύνης των κρατών μελών στο πλαίσιο του φυτοϋγειονομικού καθεστώτος. 103. Στο πρόγραμμα εργασίας της, η Επιτροπή τροποποίησε την κοινοτική νομοθεσία για να εξακολουθήσει να διασφαλίζει την επαρκή προστασία της φυτικής παραγωγής της Κοινότητας, λαμβανομένων υπόψη των πρόσφατα εντοπισμένων κινδύνων από ειδικούς επιβλαβείς οργανισμούς και ιδίως τα νέα προστατευτικά μέτρα για τις περιοχές παραγωγής εσπεριδοειδών στην Κοινότητα (3). Επίσης, με την οδηγία 97/14/ΕΚ της Επιτροπής αίρεται η απαγόρευση των εισαγωγών γεωμήλων από την Αλγερία (4) και με την απόφαση 97/5/97 της Επιτροπής (5) αναγνωρίστηκε η Ουγγαρία ως απαλλαγμένη από την κορυνοβακτηρίωση των γεωμήλων και επομένως δύναται να εξάγει γεώμηλα στην ΕΕ. Με την οδηγία 97/46/ΕΚ της Επιτροπής (6), που τροποποίησε την οδηγία 95/44/ΕΚ (7), θεσπίστηκαν οι όροι για την εισαγωγή ή τη διακίνηση υλικού γεωμήλων στην Κοινότητα για ερευνητικές εργασίες ή δοκιμές. (') COM(97) 408 και 409 τελικό της 25. 7. 1997 (μη δημοσιευθέντα). (2) EEL 27 της 30. 1. 1997. Ο Οδηγία 98/83/ΕΚ (ΕΕ L 15 της 21. 1. 1998). (4) E EL 87 της 2. 4. 1997. Ο E EL 2 της 4. 1. 1997. (6) E EL 204 της 31. 7. 1997. (') E EL 184 της 3. 8. 1995. ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 37 104. Επίσης, εξακολούθησαν να πραγματοποιούνται εκθέσεις και συζητήσεις για την κατάσταση όσον αφορά τη φαιά σήψη των γεωμήλων στην Κοινότητα και τη λήψη μέτρων με σκοπό την εξάλειψη των επιπτώσεων της εν λόγω ασθένειας, σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία ('). 105. Εγκρίθηκαν επίσης ορισμένες παρεκκλίσεις από το κοινοτικό φυτοϋγειονομικό κα()εστ(ός, οι οποίες διευκόλυναν την εισαγωγή ορισμένων φυτών και φυτικών προϊόντων -γε<ι>μήλιι)ν, αμπέλων, φυτών φράουλας- από ορισμένες προελεύσεις, με βάση επιπρόσθετα και αυστηρά φυτοϋγειονομικό μέτρα. Τομέας των σπόρων προς σπορά και του πολλαπλασιαστικού υλικού 106. Τον Ιούλιο του 1997 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξέδωσε τη γνώμη του σχετικά με το καλούμενο «πακέτο» προτάσεων για τους σπόρους προς σπορά [COM(93) 598 τελικό]. Οι σημαντικότερες τροποποιήσεις αφορούσαν την εκτίμηση του περιβαλλοντικού κινδύνου για τους σπόρους προς σπορά τροποποιημένων γενετικά φυτικών ποικιλιών και την επισήμανση συσκευασιών των εν λόγω σπόρων. Η αναθεωρημένη πρόταση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο θα ενσωματώνει τις εν λόγω τροποποιήσεις. 107. Σε συνέχεια των ενεργειών SLIM (απλούστερη νομοθεσία για την εσωτερική αγορά), Τ) Επιτροπή υπέβαλε πρόταση στο Συμβούλιο για την απλούστευση της οδηγίας 91/682/ΕΟΚ του Συμβουλίου περί εμπορίας του υλικού πολλαπλασιασμού των καλλωπιστικών φυτών (2). 108. Εκτός από τα συνήθη μέτρα, η Επιτροπή ενέκρινε την ανεξίτηλη αναγραφή στοιχείων στις συσκευασίες σπόρων ελαιούχων και κλωστικών φυτών και συμπεριέλαβε στις ανάλογες διατάξεις όλα τα είδη χορτονομών^). Φυτοπροστατευτικά προϊόντα 109. Οσον αφορά το πρόγραμμα επανεκτίμησης μιας πρώτης σειράς 90 υφισταμένων δραστικών ουσιών που καλύπτονται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 3600/92 (4), οι φάκελοι που υποβλήθηκαν από τους ενδιαφερομένους εξετάζονται στα κράτη μέλη- εισηγητές. (') Οδηγία 93/85/ΕΟΚ του Συμβουλίου για την καταπολέμηση της κορυνοβακτηρίωσης της πατάτας (ΕΕ L 259 της 18. 10. 1993). (:) Eh L 376 της 31. 12. 1991, σ. 21. Ο Ε Ε L 48 της 19. 2. 1997, σ. 35. (4) ΕΕ L 366 της 15. 12. 1992, σ. 10. 38 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ /10. Υποβλήθηκαν στην Επιτροπή 43 εκθέσεις αξιολόγησης για περαιτέρω εξέταση με όλα τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της Μόνιμης Φυτοϋγειονομικής Επιτροπής. Κατά τη διάρκεια του 1997 εξετάστηκαν 35 εκθέσεις αξιολόγησης που περιλαμβάνουν πέντε εκθέσεις για νέες δραστικές ουσίες. Η Επιτροπή εξέδωσε οδηγία για να συμπεριληφθεί μια πρώτη δραστική ύλη στον θετικό κατάλογο της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ. ///. Μετά από την ακύρωση, κατά το 1996, από το Δικαστήριο, του παραρτήματος VI της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ για τη θέσπιση ενιαίων κανόνων έγκρισης προϊόντων φυτοπροστασίας, το Συμβούλιο ενέκρινε (') στις 25 Ιουνίου 1997 μια νέα πρόταση της Επιτροπής για τη νέα κατάρτιση του εν λόγω παραρτήματος, που είναι ουσιαστικό για την κατάλληλη λειτουργία του κοινοτικού καθεστώτος, με βάση την απόφαση του Δικαστηρίου. Κατάλοιπα φυτοφαρμάκων 112. Στις 25 Ιουνίου, το Συμβούλιο εξέδωσε μια οδηγία [οδηγία 97/41/ΕΚ (2) του Συμβουλίου] που τροποποιεί τις τέσσερις βασικές οδηγίες που αφορούν κατάλοιπα φυτοφαρμάκων στα γεωργικά προϊόντα (οδηγίες 76/895/ΕΟΚ, 86/362/ΕΟΚ, 86/363/ΕΟΚ και 90/642/ΕΟΚ). Το μέτρο αυτό βελτιώνει τις κοινοτικές διαδικασίες για τον καθορισμό των ανωτάτων ορίων και την επίλυση εμπορικών προβλημάτων, ενώ διευρύνει επίσης το πεδίο εφαρμογής της νομοθεσίας για τα μεταποιημένα προϊόντα. Βιολογική γεωργία 113. Κατά τη διάρκεια του έτους η Επιτροπή εξέδωσε κανονισμούς για τη βελτίωση και την τελειοποίηση του κοινοτικού καθεστώτος που θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2092/91, ιδίως με την αναθεώρηση του καταλόγου των επιτρεπομένων προϊόντων στη βιολογική γεωργία, με σκοπό τη φυτοπροστασία, λαμβάνοντας υπόψη τις αναπτυσσόμενες μεθόδους στον τομέα αυτό [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 314/97 (3) της Επιτροπής, σχετικά με τις εισαγωγές από τρίτες χώρες* κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 345/97 της Επιτροπής (4), που τροποποιεί το άρθρο 3 του κανονισμού αριθ. (ΕΟΚ) 207/93, σχετικά με την προσωρινή έγκριση ανόργανων συστατικών σε βιολογικές ζωοτροφές, με ανώτατο όριο 5 % των συνολικών γεωργικών συστατικών και κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1488/97 της (') Ε Ε L 184 της 12. 7. 1997, σ. 33. (') ΕΕ L 14 της 12. 7. 1997, ο. 33. Ο Ε Ε L51 της 21. 2. 1997, σ. 34. (4) ΕΕ L 58 της 27. 2. 1997, σ. 38. Επιτροπής ('), που τροποποιεί τα παραρτήματα II και VI που αφορούν τον κατάλογο των φυτοπροστατευτικών προϊόντων που επιτρέπονται στη βιολογική γεωργία]. ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 39 Κρατικές ενισχύσεις 114. Η Επιτροπή ενέκρινε μια νέα διατύπωση των κοινοτικών προσανατολισμών για τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης των γεωργικών εκμεταλλεύσεων. Οι νέοι κανόνες άρχισαν να ισχύουν την 1η Ιανουαρίου 1998 για τις νέες ενισχύσεις. /15. Η τροποποίηση αυτή προϋποθέτει σημαντική μεταβολή της πολιτικής. Μέχρι σήμερα, η Επιτροπή θεωρούσε ότι συμβιβάζονται με την κοινή αγορά οι ενισχύσεις διάρθρωσης και αναδιάρθρωσης που πληρούν τα ακόλουθα ειδικά κριτήρια: οι οικονομικές δυσχέρειες πρέπει να προκύπτουν από επενδύσεις του παρελθόντος* οι δυσκολίες πρέπει να προέρχονται από εξωτερικούς παράγοντες και η συνολική ενίσχυση των επενδύσεων πρέπει να διατηρείται εντός ορισμένων ορίων. Τα κράτη μέλη είχαν την εναλλακτική δυνατότητα να χρησιμοποιούν τις κοινοτικές γενικές κατευθύνσεις της Κοινότητας που εφαρμόζονται σε όλους τους τομείς (2). /16. Τα ειδικά κριτήρια για τον γεωργικό τομέα αντικαταστάθηκαν πλέον από κριτήρια της ίδιας φύσης με εκείνα που χρησιμοποιούνται στους ίδιους προσανατολισμούς, δηλαδή στους πλεονασματικούς τομείς απαιτείται αντιστάθμισμα της ενίσχυσης, που συνίσταται στον μη επιστρέψιμο περιορισμό της παραγωγικής ικανότητας ή στην οριστική διακοπή της παραγωγής (5 έως 16 %). 117. Για να ληφθούν υπόψη τα ειδικά χαρακτηριστικά του γεωργικού τομέα, για γεωργικές εκμεταλλεύσεις μικρής κλίμακας (που ορίζονται ως εμπορευόμενοι που δεν έχουν περισσότερες από δέκα ετήοιες μονάδες εργασίας) η απαίτηση του μη αντιστρέψιμου περιορισμού της παραγωγικής ικανότητας ή της οριστικής διακοπής της παραγωγής δύναται να θεωρηθεί ότι επετεύχθη στο ανάλογο τμήμα της αγοράς μάλλον παρά στο επίπεδο της συγκεκριμένης επιχείρησης. 118. Αναγνωρίζοντας τα πρακτικά προβλήματα που συνδέονται με τη μείωση του παραγωγικού δυναμικού, η Επιτροπή θα άρει την απαίτηση του περιορισμού της παραγωγικής ικανότητας στις περιπτώσεις που η ενίσχυση αφορά ένα ελάχιστο μόνο μέγεθος παραγωγής έτσι ώστε οι διαταραχές στις συναλλαγές να έχουν, στη χειρότερη περίπτωση, ανεπαίσθητες μόνο επιπτώσεις. Η παρέκκλιση αυτή δύναται να εφαρμόζεται εφόσον η παραγωγή την οποία αφορούν οι ενισχύσεις δεν υπερβαίνει σε ένα συγκεκριμένο (') ΕΕ L 202 της 30. 7. 1997, σ. 12. (2) ΕΕ C 368 της 23. 12. 1994, σ. 12. 40 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ έτος το 3 % (εφόσον τα μέτρα αφορούν αποκλειστικά ορισμένα προϊόντα ή παραγωγούς) ή το 1,5 % (εφόσον τα μέτρα είναι γενικού χαρακτήρα) της συνολικής ετήσιας αξίας των συγκεκριμένων προϊόντων σε ένα κράτος μέλος. 119. Μετά τη δημοσίευση, κατά τις αρχές του 1996, ενός νέου πλαισίου έρευνας και ανάπτυξης, που αφορά όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του γεωργικού, η Επιτροπή ενέκρινε τροποποίηση του εν λόγω εγγράφου, που διευκρινίζει και επαναπροσδιορίζει την πολιτική της σχετικά με τις εν λόγω ενισχύσεις στον γεωργικό τομέα. Η τροποποίηση προέκυψε από το γεγονός ότι στο πλαίσιο αυτό δεν προβλέπονταν διατάξεις για δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης, που να πληρούν τους όρους του άρθρου 92, παράγραφος 1, της Συνθήκης για ενισχύσεις σε ποσοστό άνω του 75 %. Ο περιορισμός αυτός του 75 % αποτέλεσε μια περισσότερο περιοριστική προσέγγιση σε σχέση με ό,τι ίσχυε προγενέστερα στον γεωργικό τομέα. Κατά την έναρξη της ισχύος της τροποποίησης, την 1η Φεβρουαρίου 1998, το πλαίσιο αυτό θα επιτρέπει, σε συγκεκριμένες συνθήκες, ενισχύσεις μέχρι του 1(Κ) % στον γεωργικό τομέα. Επιβάλλονται τέσσερις όροι: τ) έρευνα να είναι γενικού ενδιαφέροντος για τον συγκεκριμένο τομέα, να δημοσιεύεται, τα αποτελέσματα της να διατίθενται για εκμετάλλευση από τα ενδιαφερόμενα μέρη, σε βάση ισότητας, και να πληροί τους όρους που προβλέπονται στο παράρτημα 2 της συμφωνίας για τη γεωργία στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ. 120. Κατά το 1995 η Επιτροπή είχε εγκρίνει τις γενικές κατευθύνσεις που αφορούν την πολιτική των κρατικών ενισχύσεων, υπό μορφή βραχυπρόθεσμων και χαμηλότοκων δανείων στον γεωργικό τομέα («λειτουργικών δανείων»)('). Ο κύριος στόχος των εν λόγω προσανατολισμών είναι να καταστεί αυστηρότερη η πολιτική της Επιτροπής σχετικά με τα εν λόγω είδη των λειτουργικών ενισχύσεων. Σύμφωνα με τους εν λόγω προσανατολισμούς, η Επιτροπή αναγνωρίζει το γεγονός ότι οι ιδιαιτερότητες του γεωργικού τομέα ενδέχεται να δημιουργήσουν μειονεκτήματα υπό μορφή υψηλότερων επιτοκίων για βραχυπρόθεσμα δάνεια σε σχέση με άλλους τομείς της οικονομίας. Κατά (τυνέπεια, τα κράτη μέλη δύνανται να αντισταθμίσουν τη διαφορά αυτή μεταξύ τομέων, υποχρεούμενα εκ των προτέρων να ανακοινώνουν τη μέθοδο υπολογισμού που προτίθενται να εφαρμόσουν, αποδεικνύοντας ότι η αντιστάθμιση δεν ήταν υπερβολική. 121. Κατά τη διάρκεια του 1997, ορισμένα κράτη μέλη (η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Ισπανία) υπέβαλαν τις προτάσεις τους σχετικά με τις μεθόδους υπολογισμού του εν λόγω μειονεκτήματος. Από τη λεπτομερή εξέταση των προτάσεων τους προέκυψαν ορισμένα πρακτικά προβλήματα που δημιουργούνται κατά την εφαρμογή των γενικών κατευθύνσειον. Η επίλυση των εν λόγω προβλημάτων θα απαιτούσε, πρώτον, την αναστολή της εφαρμογής των γενικών κατευθύνσεων, έτσι ώστε να παρασχεθεί η δυνατότητα στην Επιτροπή να εξετάσει προσεκτικά όλες τις επιπτώσεις των εν λόγω προβλημάτων, και δεύτερον, την έκδοση μιας νέας ανακοίνωσης όπου θα διευκρινίζεται η ερμηνεία που (') ΕΕ Γ 44 της 16. 2. 1996, ο. 2. ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 41 θα πρέπει να δοθεί στο σημείο Γ των προσανατολισμών. Τα κριτήρια που προβλέπονται στους προσανατολισμούς (που θα πρέπει να ερμηνευθούν σύμφωνα με τις αρχές που επιβεβαιώνονται με τη νέα ανακοίνωση) θα αρχίσουν να ισχύουν στις 30 Ιουνίου 1998. 122. Κατά το 1997, η Επιτροπή έλαβε μέτρα για τη διασφάλιση ικανοποιητικότερου συντονισμού μεταξύ των διαρθραπτικών ταμείων και της πολιτικής του ανταγωνισμού στον γεωργικό τομέα. Αναμένεται ότι, για την επόμενη φάση των διαρθρωτικών ταμείων πον αρχίζει μετά το 1999, οι κανόνες που αφορούν πτυχές του ανταγωνισμού στα διαρθρωτικά προγράμματα θα διέπονται από σαφήνεια και διαφάνεια τόσο όσον αφορά τα κράτη μέλη όσο και την Επιτροπή. 123. Ό π ως και κατά τα προηγούμενα έτη, η Επιτροπή έλαβε μεγάλο αριθμό κοινοποιήσεωγ στον γεωργικό τομέα (συνολικά 266 -περισσότερο από τον μέσο όρο των 290 για τα τελευταία τέσσερα έτη). Όπως αναμενόταν λόγω του μεγέθους και της διοικητικής διάρθρωσης τους, το σημαντικότερο τμήμα των κοινοποιήσεων υποβλήθηκαν από την Ιταλία (28 % ), τη Γερμανία (20 %) και την Ισπανία (10 % ). Όσον αφορά τα τρία νέα κράτη μέλη, που ήταν από τα πλέον σημαντικά όσον αφορά τις κοινοποιήσεις κατά τα προηγούμενα έτη, το επίπεδο κοινοποιήσεων τους μειώθηκε σαφώς κατά το 1997, φθάνοντας κατά πάσα πιθανότητα σε σχετικά σταθερό επίπεδο. 124. Η Επιτροπή έλαβε τελική αρνητική απάντηση σε μια πορτογαλική υπόθεση που αφορούσε ενίσχυση που χορηγήθηκε στην κρατική εταιρεία εμπορίας σιτηρών EPAC (ενίσχυση C 15/97). Η ενίσχυση αφορούσε μια κρατική εγγύηση, καθώς και ειδικούς χρηματοδοτικούς όρους στο πλαίσιο δανειοληψίας για την ενοποίηση χρέους. Οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν δεν θεωρήθηκαν σύμφωνες με τους κανόνες που διέπουν τις ενισχύσεις διάσωσης και αναδιάρθρωσης για εταιρείες που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες. 125. Δεδομένου ότι η ενίσχυση δεν είχε κοινοποιηθεί εκ των προτέρων και δημιουργούσε ιδιαίτερες στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, η Επιτροπή χρησιμοποίησε για πρώτη φορά τις δυνατότητες που της παρέσχε η απόφαση στην υπόθεση Boussac στον γεωργικό τομέα. Πράγματι, πριν από την απόφαση αυτή είχε ληφθεί προσωρινή απόφαση σύμφωνα με την οποία η πορτογαλική κυβέρνηση καλούνταν να αναστείλει την ενίσχυση μέχρι τη λήψη της τελικής απόφασης. 126. Δεδομένου ότι οι πορτογαλικές αρχές δεν ανέστειλαν τη χορήγηση της ενίσχυσης, η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για να εφαρμοσθεί το κοινοτικό δίκαιο. 127. Όσον αφορά την πολιτική της σχετικά με ενισχύσεις για τη διαφήμιση στον γεωργικό τομέα, η Επιτροπή είχε επισημάνει κατά το 1996 το γεγονός ότι οι εγγυήσεις που παρασχέθηκαν από τα κράτη μέλη ενδέχεται να μη διασφαλίζουν την τήρηση των υποχρεωτικών κανόνων της Επιτροπής στον τομέα αυτό. Πράγματι, διαπιστώθηκε ότι 42 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ το διαφημιστικό υλικό που χρηματοδοτήθηκε από το δημόσιο δεν κάλυπτε πλήρως τις διατάξεις της ΕΚ και ειδικότερα τις διατάξεις του άρθρου 30 της Συνθήκης. 128. Προς το σκοπό αυτό, η Επιτροπή εξέδωσε τελική αρνητική απόφαση για τη γαλλική κρατική ενίσχυση που αφορούσε την ενθάρρυνση της κατανάλωσης πρόβειου κρέατος (ενίσχυση C 18/95). Τα διαφημιστικά μηνύματα «Αμνός γάλλων κτηνοτρόφων» και «Γαλλικός αμνός ποιότητας σφαγείου» θεωρήθηκαν ασυμβίβαστα με το άρθρο 30 της Συνθήκης. 129. Σε μια σχετική υπόθεση, η Επιτροπή εξέτασε μια ενίσχυση εκκίνησης για το ποιοτικό σήμα «Rioja caliuad» (ενίσχυση Ν 541/96). Η κρατική ενίσχυση δεν είχε χορηγηθεί για μια ιδιωτική ονομασία προέλευσης, αλλά για ένα περιφερειακό ποιοτικό σήμα. Δεδομένου ότι το εν λόγω ποιοτικό σήμα δεν καλυπτόταν από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2081/92 και στην πράξη προοριζόταν για γεωργικά προϊόντα της περιφέρειας Rioja, η Επιτροπή το θεώρησε ασυμβίβαστο με τις κοινοτικές διατάξεις. 130. Στο πλαίσιο της ενίσχυσης για μέτρα διαφήμισης, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης σχετικά με μια ιταλική ενίσχυση για την προώθηση και τη διαφήμιση εσπεριδοειδών Σικελίας (ενίσχυση C 41/97), που χρηματοδοτήθηκε πλήρως από τον κρατικό προϋπολογισμό. Σύμφωνα με τους κοινοτικούς προσανατολισμούς για τις εν λόγω ενισχύσεις (*), το μέγιστο επίπεδο της ενίσχυσης για τις εν λόγω ενέργειες ανέρχεται κατά κανόνα στο 50 %. Παρά το γεγονός ότι οι εν λόγω προσανατολισμοί επιτρέπουν την αύξηση του εν λόγω ποσοστού σε ιδιαίτερες περιπτώσεις, η Επιτροπή ουδέποτε καθόρισε ένα όριο για το μέγιστο αποδεκτό ποσοστό. Εντούτοις, είχε αποδεχθεί ποσοστά μέχρι του 75 % (και, κατ' εξαίρεση, 80 % ). Η Επιτροπή δεν αποδέχεται ποσοστό ενίσχυσης 100 % για τις εν λόγω ενέργειες, εμμένοντας στην άποψη ότι η συμμετοχή των δικαιούχων πρέπει να είναι «σημαντική». 131. Μετά από την έγκριση της τελικής αρνητικής απόφασης, κατά τα τέλη του 1996, σχετικά με την περίπτωση των γαλλικών βιοκαυσίμων (ενίσχυση C 51/94), η Επιτροπή εξέδωσε το 1997 δύο τελικές αρνητικές αποφάσεις σχετικά με περιπτώσεις βιοκαυσίμων στην Ιταλία (ενίσχυση C 43/94) και το Βέλγιο (ενίσχυση C 5/95). Οι δύο αυτές περιπτώσεις θεωρήθηκαν ασυμβίβαστες με τους κανόνες της κοινής γεωργικής πολιτικής. Αντίθετα, όσον αφορά τη γαλλική υπόθεση, δεν θεωρήθηκαν ασυμβίβαστες με το άρθρο 95 της Συνθήκης. 132. Στην υπόθεση του γαλλικού βιοντίζελ και παρά την αυστηρή πολιτική της όσον αφορά την ανάκτηση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή δεν επέμεινε στην ανάκτηση διότι η μη τήρηση των κοινοτικών διατάξεων δεν οδήγησε σε αύξηση της ενισχυόμενης παραγωγής και η αποκατάσταση του προηγουμένου status quo θα οδηγούσε σε πολύ (') ΕΕ L 152 της 12. 6. 1987, σ. 25. ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 43 χειρότερη κατάσταση για τους δικαιούχους. Για τους ίδιους λόγους, η Επιτροπή δεν επέμεινε στην ανάκτηση της ιταλικής ενίσχ\·σης για τα βιοκαύσιμα. Η βελγική ενίσχυση ουδέποτε χορηγήθηκε. 133. Όσον αφορά την εφαρμογή των τελικών αρνητικών αποφάσεων, τόσο η Γαλλία όσο και η Ιταλία ζήτησαν παράταση της χρονικής περιόδου για την εφαρμογή τους. Επίσης, η Επιτροπή υιοθέτησε ανάλογη αρνητική στάση έναντι των δύο αιτημάτων, με το αιτιολογικό ότι δεν στηρίζονταν σε αντικειμενική αδυναμία εφαρμογής τους. 134. Κατά τα τέλη του 1995, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης όσον αφορά τον ιταλικό νόμο που προβλέπει τη μεταβίβαση στο κράτος των εγγυήσεων που έχουν συσταθεί από μέλη συνεταιρισμών για γεωργικούς συνεταιρισμούς που δηλώθηκαν ως αφερέγγυοι. Η Επιτροπή θεώρησε ότι επρόκειτο για αναδρομική χορήγηση λειτουργικής ενίσχυσης σε συνεταιρισμούς, χωρίς οποιαδήποτε δυνατότητα αναδιάρθρωσης, δεδομένου ότι όλοι οι συγκεκριμένοι συνεταιρισμοί είχαν παύσει τις δραστηριότητες τους ή βρίσκονταν στο στάδιο της διαδικασίας παύσης των δραστηριοτήτων τους. 135. Κατά το 1997, η Ιταλία υπέβαλε στο Συμβούλιο αίτημα για έγκριση της εν λόγω ενίσχυσης στο πλαίσιο του άρθρου 93, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης, ισχυριζόμενη εξαιρετικές περιστάσεις. Το αίτημα αυτό έγινε αποδεκτό από το Συμβούλιο και η ενίσχυση ΟείορήΟηκε συμβατή με την κοινή αγορά, κατά παρέκκλιση του άρθρου 92 της Συνθήκης. 136. Η διαδικασία ενώπιον της Επιτροπής -που ανεστάλη συνεπεία του τελικού αιτήματος στο Συμβούλιο- κατέστη συνεπώς άκυρη. Επιπλέον, η Επιτροπή παραιτήθηκε του δικαιώματος της να προσφύγει στο Δικαστήριο για να ακυρωθεί η απόφαση του Συμβουλίου. 137. Διατηρώντας παράλληλα τη σαφώς χαραχθείσα πολιτική της κατά των λειτουργικών ενισχύσεων στον γεωργικό τομέα, η Επιτροπ,ή αποφάσισε να μην προβάλει αντιρρήσεις για τρεις κοινοποιήσεις που αφορούν τις πλέον απομακρυσμένες περιφέρειες της Κοινότητας: για τα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα και τις Νήσους Αζόρες, πρόκειται για ενίσχυση στη μεταφορά που αφορά τη χρηματοδότηση τμήματος των εξόδων μεταφοράς τοπικών προϊόντων για τις Καναρίους Νήσους, η κοινοποίηση αφορούσε ένα ειδικό οικονομικό και φορολογικό καθεστώς που εφαρμόζεται και στρν γεωργικό τομέα και περιλαμβάνει ορισμένα είδη λειτουργικών ενισχύσεων. 138. Η Επιτροπή έκρινε ότι οι εν λόγω ενισχύσεις ήταν δικαιολογημένες εφόσον αντισταθμίζουν τις έντονα αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις που οφείλονται στο 44 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ συνδυασμό του νησιωτικού χαρακτήρα και της απομακρυσμένης γεωγραφικής θέσης των εν λόγιο περιφερειών, χωρίς ωστόσο να έχουν επιπτώσεις στην εσωτερική αγορά. 139. Όσον αφορά τις ενισχύσεις που αφορούν την ασθένεια ΣΕΒ, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης σχετικά με την ιταλική ενίσχυση για την περιφέρεια ΡπιιΙί-νοηοζία-ΟίυΜαγια αποζημιώσεις εμπορευομένων στον τομέα της μεταποίησης και της εμπορίας προϊόντων με βάση το βόειο κρέας, για αποζημιώσεις απώλειας της αξίας και μείωση του αριθμού των ζώων προς σφαγή μεταξύ της 18ης Μαρτίου 1996 και της 16ης Αυγούστου 1996 (ενίσχυση C 51/97). 140. Μέχρι σήμερα, η πολιτική της Επιτροπής συνίστατο απλώς στην αποδοχή των αποζημιώσεων για έμμεσες επιπτώσεις από την κρίση της ΣΕΒ στο Ηνωμένο Βασίλειο, δεδομένου ότι το εν λόγω κράτος μέλος είναι το μοναδικό για το οποίο επιβλήθηκε πλήρης απαγόρευση των εξαγωγών. Για τα λοιπά κράτη μέλη, επιτράπηκε μόνο η άμεση αποζημίωση. Στη συγκεκριμένη αυτή περίπτωση, κινήθηκε η διαδικασία διότι δεν υπήρχαν επαρκείς αποδείξεις για υπερβολική αποζημίωση. Το γεγονός ότι κινήθηκε η διαδικασία δεν συγκαλύπτει το γεγονός ότι η ενίσχυση αντισταθμίζει σήμερα έμμεσες επιπτώσεις σε άλλο κράτος μέλος εκτός του Ηνωμένου Βασιλείου. 141. Αφού κίνησε, κατά το 1995, τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης σχετικά με ενισχύσεις αναδιάρθρωσης που χορηγήθηκαν από τις περιφερειακές αρχές της Navarra στην εταιρεία Carnicas del Sadar (ενίσχυση C 33/95) και μετά από την παροχή συμπληρωματικών στοιχείων από τις ισπανικές αρχές, η Επιτροπή αποφάσισε να κλείσει τη διαδικασία. 142. Η Carnicas del Sadar είναι μια εταιρεία που δημιουργήθηκε από πρώην εργαζόμενους εταιρείας που κήρυξε πτώχευση (της Pamplonica SA). Μετά την πτώχευση της Pamploniea, η Carnicas del Sadar πέτυχε από τον εισηγητή πτωχεύσεως να αποκτήσει τις εγκαταστάσεις, τον εξοπλισμό και το εμπορικό σήμα της εταιρείας για να εξακολουθήσει τις ίδιες δραστηριότητες. Το απαιτούμενο κεφάλαιο για την επανέναρξη της παραγωγής προέκυψε από τα επιδόματα ανεργίας των εργαζομένων, καθώς και από τη χορήγηση ενίσχυσης από την περιφερειακή κυβέρνηση. Παρά το γεγονός ότι η νέα εταιρεία είναι τυπικά ο δικαιούχος της ενίσχυσης, η Επιτροπή έκρινε ότι διατήρησε η εταιρεία αυτή τις ίδιες επιχειρηματικές δραστηριότητες και υπό την προϋπόθεση αυτή θα μπορούσαν να εφαρμοστούν οι κοινοτικοί προσανατολισμοί για τη διάσωση και την αναδιάρθρωση εταιρειών που αντιμετωπίζουν δυσχέρειες. 143. Στον τομέα των ενισχύσεων των συναφών με τα γεωργονομισματικά, κοινοποιήθηκαν το 1997 τέσσερις περιπτώσεις. Τρεις από τις περιπτώσεις αυτές αφορούσαν την Ιρλανδία και βασίζονταν στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 724/97 του Συμβουλίου που προβλέπει τη δυνατότητα χορήγησης αποζημίωσης για απώλειες εισοδήματος που προκλήθηκαν από ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ 45 τη μείωση τιυν γεωργικοϊν ισοτιμιών για ορισμένα νομίσματα. Η άλλη περίπτωση αφορούσε τη Σουηδία και βασιζόταν στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2990/95 που καλύπτει το ίδιο θέμα για τη Φινλανδία και τη Σουηδία. 144. Η πρώτη ιρλανδική περίπτωση (ενίσχυση Ν 256/97) αφορούσε την ανατίμηση της ιρλανδικής λίρας τον Νοέμβριο του 1996 και τον Ιανουάριο του 1997, ενώ η σουηδική περίπτωση αφορούσε την ανατίμηση της σουηδικής κορόνας τον Ιούλιο του 1996. Η δεύτερτ) ιρλανδική ενίσχυση (ενίσχυση Ν 408/97) αφορούσε την επακόλουθη ανατίμηση της ιρλανδικής λίρας, τον Μάρτιο του 1997. Στο πλαίσιο των εν λόγω κοινοποιήσεων, τα δύο κράτη μέλη προτίθεντο να χορηγήσουν τη μέγιστη επιτρεπόμενη ενίσχυση δυνάμει των κανονισμών. Επίσης, όλα τα προγράμματα προϋπέθεταν αποκλειστικά την κοινοτική χρηματοδοτική στήριξη. Ως εκ τούτου, τα πληρωτέα ποσά στα εν λόγω προγράμματα περιορίστηκαν στο ήμισυ των πιθανών συνολικών ποσών σύμφωνα με τους κανονισμούς. 145. Η τρίτη ιρλανδική περίπτωση (ενίσχυση Ν 397/97) αφορούσε αχρησιμοποίητα εθνικά κονδύλια στο πλαίσιο της ενίσχυσης Ν 256/97 για την εφαρμογή ενός νέου γεωργό νομισματικού προγράμματος. Παρά το γεγονός ότι το νέο αυτό πρόγραμμα είναι διαφορετικό από τα αρχικά εγκριθέντα προγράμματα (επικέντρωση της ενίσχυσης στον τομέα του βοείου κρέατος για περιορισμένη ομάδα ζώων), η Επιτροπή θεώρησε ότι η ενίσχυση δεν προκαλούσε στρέβλωση του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι το ύψος της ενίσχυσης δεν αντισταθμίζει τις απώλειες εισοδήματος που υπέστησαν οι εν λόγω παραγωγοί. 146. Στο πλαίσιο μιας ολλανδικής περίπτωσης που αφορούσε την ενίσχυση στη διαφήμιση για διακοσμητικά φυτά (ενίσχυση C 34/97), για την οποία είχε κινηθεί η διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, κατά της μερικής χρηματοδότησης της ενίσχυσης με φόρους υπέρ τρίτων επί των εισαγωγών από άλλα κράτη μέλη, η Επιτροπή έκρινε ότι οι φόροι αυτοί διαφέρουν από τους υπέρ τρίτων φόρους που επιβάλλονται συνήθως. Η φορολογία των εισαγιυγών θα ήταν δυνατόν να επιβληθεί μόνο με σύμφωνη γνώμη του εταίρου αντιπροσωπευτικού οργανισμού στο συγκεκριμένο κράτος μέλος. Επιπλέον, τα έσοδα από τους φόρους που εισπράττονται κατά τις εισαγωγές επιστρέφονται στον συνεργαζόμενο οργανισμό του συγκεκριμένου κράτους μέλους. Τα σχετικά κονδύλια πρέπει να δαπανώνται για τη γενική προώθηση των διακοσμητικών φυτών, που αποφασίστηκε κατόπιν διαβουλεύσεων μεταξύ του ολλανδικού οργανισμού για τα διακοσμητικά φυτά και του συνεργαζόμενου οργανισμού, απαιτείται όμως πάντοτε η έγκριση από τον συνεργαζόμενο οργανισμό. Η -εν λόγω μεταβίβαση φορολογικών εισπράξεων σε αντιπροσωπευτικές οργανώσεις θα διασφάλιζε, κατά την άποψη της Επιτροπής, τη δυνατότητα για τα προϊόντα των συγκεκριμένων κρατών μελών να αποκτήσουν ανάλογα πλεονεκτήματα από την ενίσχυση για τη διαφήμιση σε ολλανδικά προϊόντα που φορολογούνται στις Κάτω Χώρες. 147. Επομένως, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία στην περίπτωση αυτή διότι δεν είχε επαρκή στοιχεία για να θεωρήσει ότι οι συνεργαζόμενες οργανώσεις με τις οποίες 46 ΓΕΩΡΓΙΚΟ ΕΤΟΣ συνάπτονται συμβάσεις αντιπροσώπευαν όλους τους εμπορευόμενους στο συγκεκριμένο κράτος μέλος (ή τουλάχιστον τη μεγάλη πλειοψηφία τους) και ότι τα μεταβιβαζόμενα κονδύλια χρησιμοποιούνται πράγματι σε όλες τις περιπτώσεις κατά τρόπο που οι παραγωγοί και οι εμπορευόμενοι στα λοιπά κράτη μέλη να δύνανται να έχουν ανάλογα πλεονεκτήματα από τα μέτρα ενίσχυσης της διαφήμισης. τους παραγωγούς και 148. Επιπλέον, η Επιτροπή έκρινε ότι η διαβούλευση με άλλα κράτη μέλη και τρίτους στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας είναι απαραίτητη διότι η επιβολή της φορολογίας και το σύστημα μεταβίβασης αφορούν άμεσα τα συμφέροντα όλων των λοιπών κρατών μελιόν, των οργανοόσεων και των επιχειρήσεων στον τομέα των διακοσμητικών φυτών στα εν λόγιο κράτη μέλη και κατά συνέπεια είναι απαραίτητο να επαληθεύεται η συναίνεση τους για την εφαρμογή του εν λόγω συστήματος. 149. Όσον αφορά τους ειδικούς κανόνες που εφαρμόζονται στα νέα κράτη μέλη (την Αυστρία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία) δυνάμει των διατάξεων της πράξης προσχώρησης, η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να προσδιορίσει τι εννοούσαν τα συμβαλλόμενα μέρη με τον όρο «ελαστικότητα» στη δήλωση 31. Πράγματι, η διάταξη αυτή υπόσχεται ότι η Επιτροπή θα επιδείξει «ελαστικότητα» στα μεταβατικά εθνικά προγράμματα ενίσχυσης που προορίζονται να διευκολύνουν την αναδιάρθρωση, όσον αφορά τη μεταποιητική βιομηχανία στην Αυστρία και τη Φινλανδία. Επ' ευκαιρία των υποθέσεων 445/Β/95 και 14/96, η Επιτροπή έχει ήδη αποφασίσει ότι τούτο ενδέχεται να σημαίνει ότι δεν θα ληφθούν υπόψη οι συνήθεις περιορισμοί για τις ενισχύσεις (τα ονομαζόμενα «κριτήρια επιλογής» σύμφωνα με την απόφαση 94/173/ΕΚ). Επιπλέον, κατά τα τέλη του 1996, με την ευκαιρία της υπόθεσης 517/Β/96, η Επιτροπή ενέκρινε πρόταση ενίσχυσης στην οποία τα κριτήρια επιλογής δεν είχαν ληφθεί υπόψη και δεν απαίτησε ούτε τη συμμετοχή του δικαιούχου στον περιορισμό της ικανότητας παραγωγής. 150. Η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, για μια πρόταση ενίσχυσης που προϋπέθετε την αύξηση της παραγωγικής ικανότητας σε έναν εξαιρούμενο τομέα (άμυλο). Στην απόφαση της η Επιτροπή διευκρίνισε ότι, λαμβάνοντας υπόψη το κοινό συμφέρον της Κοινότητας, ο όρος «ελαστικότητα» έχει κάποια όρια και ότι η αύξηση της παραγωγικής ικανότητας θα μπορούσε να υπερβαίνει το εν λόγω πλαίσιο. 151. Μια δεύτερη πτυχή των μεταβατικών διατάξεων που εφαρμόζονται για τα νέα κράτη μέλη είναι η μεταβατική και σταδιακά μειούμενη στήριξη των προϊόντων που εφαρμόζεται για όλα σχεδόν τα γεωργικά προϊόντα σύμφωνα με τα άρθρα 138 και 140 της πράξης προσχώρησης. Παρά το γεγονός ότι το εν λόγω είδος ενίσχυσης έχει ήδη φθάσει σε φάση σημαντικής μείωσης κατά το 1997, η τροποποίηση της σχετικής απόφασης της Επιτροπής, για να ληφθεί υπόψη η επανεξέταση του επιπέδου στήριξης πριν και μετά την προσχώρηση, αποτέλεσε μόνιμο μέλημα των αρμοδίων υπηρεσιών κατά τη διάρκεια του παρελθόντος έτους. II - Συγκυριακή κατάσταση και γεωργικά εισοδήματα Γενική επισκόπηση 152. Ενώ το 1996 χαρακτηρίστηκε από όλως αξιοσημείωτα οικονομικά αποτελέσματα σε ορισμένους τομείς παραγωγής, κυρίως στον τομέα των μεγάλων καλλιεργειών, και αντίθετα, από αποτελέσματα σαφώς καταστροφικά σε άλλους, όπως στον τομέα της βοοτροφίας, το 1997 σημειώνει την επάνοδο σε μια πολύ περισσότερο ισορροπημένη κατάσταση μεταξύ των διαφόρων τομέων παραγωγής. Πράγματι, αφενός, η αγορά των σιτηρών, η οποία είχε επωφεληθεί το 1996 από τη συρροή ιδιαίτερα ευνοϊκών εσωτερικών και διεθνών παραγόντων, επανήλθε το 1997 σε φυσιολογικότερες συνθήκες από ό,τι το προηγούμενο έτος. Αφετέρου, η αγορά του βοείου κρέατος, η οποία είχε καταρρεύσει λόγο) της κρίσης των «τρελών αγελάδων» την άνοιξη του 1996, ανέκαμψε προοδευτικά από το φθινόπωρο του 1996, χάρη στα μέτρα στήριξης που αποφασίστηκαν σε κοινοτικό επίπεδο και στην ανάκτηση, έστω και διστακτική, της εμπιστοσύνης των καταναλωτών. Εξάλλου, αν και η αγορά του χοιρείου κρέατος διαταράχθηκε την άνοιξη του 1997 από την εκδήλωση στις Κάτω Χώρες μιας από τις σοβαρότερες επιδημίες κλασικής πανώλης τ<ον χοίρων που έχει γνωρίσει ποτέ η Ευρωπαϊκή Ένωση, η κατάσταση υπήρξε εν γένει αρκετά ευνοϊκή για τους περισσότερους παραγωγούς στην υπόλοιπη Ένωση. Ο απολογισμός του γεωργικού έτους ήταν επίσης αρκετά θετικός συνολικά για τους ελαιούχους σπόρους, τα ζαχαρότευτλα και τα πουλερικά. 153. Από κλιματολογική άποψη, το έτος 1997 υπήρξε βέβαια λιγότερο θεαματικό από το προηγούμενο έτος, το οποίο μπορεί να χαρακτηριστεί εξαιρετικό από την άποψη της συγκομιδής, αλλά και λιγότερο απογοητευτικό σε σχέση με τους φόβους που είχαν εκφρασθεί ορισμένες καίριες στιγμές της περιόδου. Το πρώτο μέρος του φθινοπώρου ήταν γενικά ευνοϊκό για την προετοιμασία των αγρών και για τη σπορά, με εξαίρεση πάντως τη Νότια και την Κεντρική Ευρώπη, όπου εμφανίστηκαν υπερβολικές βροχοπτώσεις που καθυστέρησαν τη σπορά. Το δεύτερο μέρος του φθινοπώρου υπήρξε υπέρμετρα υγρό και ψυχρό στο μεγαλύτερο μέρος της Ένωσης, με την εμφάνιση ενίοτε φαινομένων κορεσμού του εδάφους, τα οποία δυσχέραναν ή και εμπόδισαν τη σπορά ορισμένων χειμερινών καλλιεργειών. Η περίοδος Ιανουαρίου-Μαρτίου χαρακτηρίστηκε 48 ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ από βροχομετρικά στοιχεία γενικά χαμηλότερα από τα συνήθη σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, με εξαίρεση τη Σκοτία και ένα μέρος της νότιας Ισπανίας. Ωστόσο, τον Ιανουάριο σημειώθηκαν βροχοπτώσεις μεγαλύτερες του συνήθους σε όλη την Ιβηρική Χερσόνησο, τη νοτιοανατολική Γαλλία, πολλές περιφέρειες της βόρειας και της νότιας Ιταλίας, καθώς και στην Ελλάδα. 154. Ο Φεβρουάριος ήταν ιδιαίτερα βροχερός στη Βόρεια Ευρώπη, ενώ τον Μάρτιο σε ολόκληρη την Ευρώπη, με εξαίρεση ορισμένες περιφέρειες της νότιας Γερμανίας, σημειώθηκαν ανεπαρκείς βροχοπτώσεις, συνοδευόμενες από θερμοκρασίες ανώτερες από τον μέσο όρο, οι οποίες επιτάχυναν τη βλαστητική ανάπτυξη των χειμερινών καλλιεργειών και αύξησαν το υδατικό έλλειμμα, 155. Η κατάσταση βελτιώθηκε κάπως μετά τις βροχές που έπεσαν σε όλη την ήπειρο από το τέλος Απριλίου, με εξαίρεση πάντοτε τη Νότια Ευρώπη, όπου οι βροχές εμφανίστηκαν πολύ αργά για να μπορέσουν να επωφεληθούν οι χειμερινές καλλιέργειες. Ακόμη και το θέρος του 1997 χαρακτηρίστηκε από βροχοπτώσεις μεγαλύτερες του κανονικού, με αρνητικές συνέπειες όχι μόνο στις αποδόσεις, αλλά και στην ποιότητα της εσοδείας των χειμερινών σιτηρών. Αντίθετα τα σιτηρά της άνοιξης, και ιδίως ο αραβόσιτος, επωφελήθηκαν από ευνοϊκότερες γενικά συνθήκες, όχι μόνο σε σχέση με τα άλλα σιτηρά, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις και σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Συνολικά, οι γεωργο- μετεωρολογικές συνθήκες που επηρέασαν τη συγκομιδή του 1997 οδήγησαν σε αποδόσεις, οι οποίες, με εξαίρεση τις θερινές καλλιέργειες, είναι εν γένει κατώτερες από τις αντίστοιχες, εξαιρετικά υψηλές, του τελευταίου έτους, αλλ' όμως συμβαδίζουν με τη μακροπρόθεσμη εξέλιξη των τάσεων. 156. Από μακροοικονομική άποψη, το 1997 χαρακτηρίζεται από οικονομική μεγέθυνση κάπως εντονότερη α π' ό,τι το προηγούμενο έτος και από την ακόμη καθόλου ικανοποιητική κατάσταση της αγοράς εργασίας, παρά την ελαφρά πρόοδο του αριθμού των θέσεων απασχόλησης που δημιουργήθηκαν και την υποχώρηση, ή ακόμη και την κάμψη, του ποσοστού ανεργίας σε κοινοτικό επίπεδο. Ό π ως και το 1996, η οικονομική μεγέθυνση προκλήθηκε κυρίως από τις επενδύσεις και προπάντων από τις εξαγωγές, ενώ η εσωτερική κατανάλωση προχώρησε με ρυθμό κατώτερο του ΑΕγχΠ. Το ποσοστό του πληθωρισμού εξακολούθησε να μειώνεται, για να φθάσει το 2,1 % το 1997, ήτοι το χαμηλότερο επίπεδο από την αρχή της δεκαετίας του '60. Εξάλλου, το έλλειμμα των δημοσίων διοικήσεοαν μειώθηκε και έφθασε το 2,7 % κατά μέσο όρο το 1997, για το σύνολο της Ένωσης, ενώ ανερχόταν σε 6,4 % το 1993. 157. Συνολικά, το 1997 είχε τελικά αποτελέσματα τα οποία, αν και δεν ήταν ακόμη ικανοποιητικά από ορισμένες απόψεις, δείχνουν πάντως σημεία μιας επιτάχυνσης που αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω το 1998 και 1999, εκτός εάν υπάρξει ιδιαίτερα έντονη επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος. ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ 49 158. Η επίπτωση επί των γεωργικών εισοδημάτων των μεταβολών που επήλθαν κατά τη διάρκεια του έτους στις γεωργικές ισοτιμίες υπήρξε γενικά ελάχιστα σημαντική, με εξαίρεση το Ηνωμένο Βασίλειο. Πράγματι, αφενός, τα περισσότερα νομίσματα παρέμειναν σχετικά σταθερά κατά τη διάρκεια του 1997, με εξαίρεση τη λίρα στερλίνα και τη λίρα Ιρλανδίας. Αφετέρου, αν και οι «πράσινες ισοτιμίες» ανατιμήθηκαν κατά 14 % για τη λίρα στερλίνα και άνω του 6 % για τη λίρα Ιρλανδίας αντιστοίχως, κατά τη διάρκεια των δέκα πρώτων μηνών του 1997, η αρνητική επίπτωση στην εξέλιξη των εισοδημάτων που θα μπορούσε να έχει η ανατίμηση αυτή εξουδετερώθηκε μερικώς από την απόφαση του Συμβουλίου να «παγώσει» έως την Ιη Ιανουαρίου 1999 τις γεωργικές ισοτιμίες που εφαρμόζονται στις ενισχύσεις ανά εκτάριο ή ανά ζώο, σύμφωνα με το μηχανισμό που δημιουργήθηκε μετά τις αισθητές ανατιμήσεις ορισμένων νομισμάτων το 1995. 159. Ο μηχανισμός αυτός επέτρεψε επίσης και σε άλλα κράτη μέλη (ιδιαίτερα στη Σουηδία) να προστατευθούν από τις αρνητικές επιπτώσεις επί των γεωργικών εισοδημάτων των ανατιμήσεων που παρατηρήθηκαν το 1996. Σε ό,τι αφορά την Ιταλία, αν και οι γεωργικές ισοτιμίες που εφαρμόζονται στις ενισχύσεις πάγωσαν τον Μάρτιο 1997, πρέπει να υπομνησθεί ότι το ύψος των ενισχύσεων που εφαρμόζονταν για την περίοδο 1996/97 είχε μειωθεί κατά 12 % περίπου σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, κατόπιν της ανατίμησης της ιταλικής λίρας από τον Απρίλιο 1995 έως τον Ιούλιο 1996, η οποία είχε ακολουθήσει την προηγούμενη υποτίμηση κατά 20 % περίπου. 160. Η ανατίμηστ) της λίρας στερλίνας, της λίρας Ιρλανδίας και της λίρας Ιταλίας επέφερε πτώση των θεσμικών τιμών σε εθνικό νόμισμα, καθώς και των αγοραίων τιμών, στα συγκεκριμένα κράτη μέλη. Εντούτοις, επιτράπηκε στα κράτη μέλη αυτά να χορηγήσουν αντισταθμιστική ενίσχυση για τις απώλειες εισοδημάτων που οφείλονται στις πτώσεις αυτές, το ήμισυ της οποίας βαρύνει το ΕΓΤΠΕ. Η Ιρλανδία όντως χορήγησε αντισταθμιστικές ενισχύσεις στο πλαίσιο αυτό, αντίθετα από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία, τουλάχιστον έως τις αρχές Νοεμβρίου. Εξάλλου, πρέπει να υπομνησθεί ότι κατά τη διάρκεια των δέκα πρώτων μηνών του 1997 οι «πράσινες ισοτιμίες» ορισμένων κρατών μελών αυξήθηκαν κάπως. Η άνοδος των τιμών σε εθνικό νόμισμα που προέκυψε ήταν 2,2 % για το Βέλγιο και το Αουξεμβούργο, 0,7 % για τη Δανία, 2 % για τη Γερμανία και την Αυστρία, 1,1 % για την Ισπανία, την Πορτογαλία και τη Γαλλία και 2,3 % για τις Κάτω Χώρες. Επίπεδα παραγωγής και εξέλιξη των τιμών 161. Η παραγωγή σιτηρών για το 1997 εκτιμάται σε περίπου 202 εκατ. τόνους, ήτοι σε επίπεδο ελαφρά κατώτερο από το προηγούμενο έτος, το οποίο ήταν το υψηλότερο επίπεδο παραγωγής που γνώρισε ποτέ η Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρέπει εντούτοις να υπομνησθεί ότι, ενο') το 1996 αυτό το πρωτοφανές επίπεδο είχε επιτευχθεί με ποσοστό παύσης 50 ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ καλλιέργειας 10 %, η συγκομιδή του 1997 παρήχθη σε μεγαλύτερη έκταση σε σχέση με το προηγούμενο έτος, κατόπιν της μείωσης σε 5 % του ποσοστού παύσης καλλιέργειας γαιών για την εν λόγω συγκομιδή. Η αύξηση αυτή των εκτάσεων εξουδετερώθηκε στην πράξη από μείο>ση το>ν αποδόσεων σε σχέση με τα εξαιρετικά υψηλά επίπεδα του προηγούμενου έτους. 162. Συνολικά, η έκταση που καλλιεργείται με σιτηρά αυξήθηκε κατά 1,1 εκατ. εκτάρια σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ήτοι περίπου 2 %. Η αύξηση αυτή είναι κατώτερη από το συνολικό επίπεδο των εκτάσεων που αποδεσμεύθηκαν με τη μείωση από 10 σε 5 % του ποσοστού υποχρεωτικής παύσης καλλιέργειας γαιών, το οποίο είναι της τάξης του 1,9 εκατ. εκταρίων. Πράγματι, παράλληλα με την αύξηση των εκτάσεων που καλλιεργούνται με σιτηρά, καταγράφηκε αύξηση των εκτάσεων με ελαιούχους σπόρους (+0,5 εκατ. εκτάρια) και με πρωτεϊνούχα προϊόντα (+0,2 εκατ. εκτάρια), όπως και ελαφρά αύξηση των εκτάσεων υπό καθεστώς εθελούσιας παύσης καλλιέργειας (+ 0,1 εκατ. εκτάρια). Η αύξηση των εκτάσεων που είναι σπαρμένες με σιτηρά αφορούσε προπάντων την κριθή, τον μαλακό σίτο, τον αραβόσιτο και το τριτικάλ. 163. Όσον αφορά τις αποδόσεις, είναι κατά μέσο όρο κατώτερες κατά 3 έως 4 % σε σχέση με το επίπεδο ρεκόρ του προηγούμενου έτους. Εντούτοις, όπως παρατηρήθηκε ήδη, ακολουθούν συνολικά την αυξητική τάση που διαπιστώθηκε μακροπρόθεσμα. Πρέπει εξάλλου να υπογραμμισθεί ότι για τον αραβόσιτο οι αποδόσεις οι σχετικές με τη συγκομιδή 1997 υπερέβησαν ακόμη και εκείνες της προηγούμενης περιόδου, χάρη στις ιδιαίτερα ευνοϊκές γεωργομετεωρολογικές συνθήκες που γνώρισε η καλλιέργεια αυτή κατά τη διάρκεια του έτους. 164. Σύμφωνα με τις πρώτες -ακόμη προσωρινές- εκτιμήσεις, η παραγωγή μαλακού σίτου θα είναι κατώτερη κατά 3 % περίπου από την παραγωγή του τελευταίου έτους, ενο') εκείνη του σκληρού σίτου θα σημειώσει πτώση κατά 12 %, λόγω της αισθητής επιδείνωσης των αποδόσεων, που οφείλεται στο υδατικό έλλειμμα που αντιμετώπισαν οι περιφέρειες παραγο>γής κατά τους πρώτους μήνες του έτους. Η παραγωγή αραβοσίτου θα φθάσει,, το 1997, επίπεδο που προσεγγίζει τα 37 εκατ. τόνους, το υψηλότερο που έχει ποτέ επιτευχθεί, ήτοι αύξηση κατά περίπου 7 % σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η παραγωγή σίκαλης και τριτικάλ θα παρουσιάσει επίσης ισχυρή άνοδο (+ 5 % και + 15 % αντιστοίχως). Αντίθετα, η παραγωγή κριθής θα είναι σχεδόν σταθερή, καθόσον η πτώση των αποδόσεων αντισταθμίστηκε από την αύξηση των σπαρμένων εκτάσεων. 165. Όσον αφορά τις αγοραίες τιμές, ήταν εν γένει κατώτερες από τις τιμές του προηγούμενου έτους και πλησιέστερες προς τις τιμές παρέμβασης, ενώ, κατά τη διάρκεια της περιόδου 1995/96, είχε διαπιστωθεί σημαντική απόκλιση μεταξύ αγοραίων τιμών και τιμών παρέμβασης για τα περισσότερα σιτηρά. Η επάνοδος σε λιγότερο τεταμένες συνθήκες στην αγορά είχε πράγματι αρχίσει ήδη τον Ιούλιο 1996, μόλις άρχισε να γίνεται γνωστή ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ 51 και να διατίθεται στο εμπόριο η συγκομιδή του 1996. Η κατάσταση αυτή διατηρήθηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου 1996/97, με εξαίρεση πάντως την περίοδο Μαρτίου-Απριλίου 1997, όταν η αβεβαιότητα σχετικά με την αμερικανική συγκομιδή σίτου, λόγω του παγετού σε ορισμένες περιφέρειες παραγωγής, είχε επιφέρει έκρηξη των διεθνών τιμών σίτου και ο>ς εκ τούτου αύξηση των τιμών των σιτηρών στην κοινοτική αγορά. 166. Μετά την αιχμή του Απριλίου, οι τιμές στην εσωτερική αγορά έπεσαν γρήγορα στο επίπεδο της τιμής παρέμβασης, με εξαίρεση πάντως τον σκληρό σίτο, του οποίου οι τιμές δεν έπαυσαν να αυξάνουν από τον Οκτώβριο 1996, λόγω των μικρών διαθεσίμων στη διεθνή αγορά, καθώς και μιας κοινοτικής συγκομιδής για την οποία προμηνυόταν ισχυρή πτώση σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Στις αρχές Νοεμβρίου 1997, οι αγοραίες τιμές υπερέβαιναν κατά 10 έως 30 % τις τιμές παρέμβασης για τον μαλακό σίτο, κατά 60 έως 80 % για τον σκληρό σίτο, κατά 5 έως 20 % για την κριθή και τον αραβόσιτο (παρ' όλα (χυτά, οι αγοραίες τιμές ήταν κατώτερες από την τιμή παρέμβασης σε ορισμένες αγορές στη Γερμανία και στην Ιταλία για την κριθή και τον αραβόσιτο αντιστοίχως). 167. Η παραγωγή ελαιούχων σπόρων (ελαιοκράμβης, ηλίανθου και σόγιας) έφθασε το 1997 επίπεδο ρεκόρ 14,7 εκατ. τόνων, εκ των οποίων 13,5 εκατ. τόνοι για χρήση στη διατροφή και 1,2 εκατ. τόνοι για χρήσεις εκτός διατροφής, δηλαδή από ελαιούχα φυτά που καλλιεργούνται σε εκτάσεις που τελούν υπό αγρανάπαυση. Αυτό αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 21 % σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο για τη συνολική παραγωγή και κατά 26 % μόνο για τους εδώδιμους ελαιούχους σπόρους. Μετά από μερικά έτη στασιμότητας ή και πτώσης, η παραγωγή πρωτεϊνούχων φυτών (πίσα, κουκιά και φούλια) σημείωσε επίσης άνοδο κατά σχεδόν 20 %, υπό τη συνδυασμένη επίδραση της αύξησης των εκτάσεων και των αποδόσεων. 168. Η παραγωγή ζάχαρης έφθασε το 1997 επίπεδο ρεκόρ, υπερβαίνοντας τα 17 εκατ. τόνους, ήτοι σημείωσε άνοδο κατά 3,4 % σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το αποτέλεσμα αυτό προέκυψε από το συνδυασμό περισσότερων στοιχείων: ελαφρά αύξηση των εκτάσεων, καθαρή αύξηση των αποδόσεων σε ζαχαρότευτλα και άνοδο της περιεκτικότητας σε σάκχαρα. Η βελτίωση των αποδόσεων οφείλεται στις καλές κλιματικές συνθήκες, ιδιαίτερα στην αρχή και στο τέλος της περιόδου. 169. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, ακόμη προσωρινές, διαθέσιμες στα μέσα Νοεμβρίου, η παραγωγή οίνου θα σημειώσει πτοόση κατά περίπου 5,5 % σε σχέση με το προηγούμενο έτος, αλλά θα βρίσκεται πάντοτε γύρω στο μέσο επίπεδο των τριών τελευταίων περιόδων. Η παραγωγή μειώθηκε ιδίως στη Γαλλία και την Ιταλία, ενώ παρέμεινε στάσιμη στην Ισπανία. Η ποιότητα της παραγωγής 1997 θα είναι εξαιρετικά καλή σε πολλά κράτη μέλη παραγωγής, λόγω των καλών κλιματικών συνθηκών κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου. Ο παράγων αυτός διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην ταχεία άνοδο των αγοραύυν 52 ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ τιμών για τους ερυθρούς οίνους από το τέλος Σεπτεμβρίου και μετά. Αντίθετα, οι τιμές των λευκών οίνων παρέμειναν πολύ χαμηλές καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, ιδίως στην Ισπανία και την Ιταλία. 170. Οι ασυνήθιστοι παγετοί που ενέσκηψαν στη Νότια Ευρώπη (ιδίως στη Γαλλία και την Ιταλία) και στις νότιες περιφέρειες της Γερμανίας στην αρχή και στο τέλος της άνοιξης επηρέασαν συχνά δραστικότατα την παραγωγή πολλών οπωρικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό ισχύει ειδικότερα για τα ροδάκινα και τα νεκταρίνια, η παραγωγή των οποίων σημείωσε πτώση κατά 60 έως 70 % στη Γαλλία και την Ιταλία, και για τα μήλα, των οποίων η κοινοτική παραγωγή μειώθηκε κατά 15 έως 20 %. Αντίθετα, η παραγωγή εσπεριδοειδών προμηνύεται άφθονη, ή και εξαιρετική, με άνοδο της παραγωγής κατά περίπου 15%. Όσον αφορά τις τιμές, ήταν εν γένει αρκετά καλές, όχι μόνο για τα οπωρικά τ«)ν οποίων η παραγωγή μειώθηκε έντονα, όπως τα μήλα, τα ροδάκινα και τα νεκταρίνια, αλλά και για ορισμένα λαχανικά, όπως οι τομάτες και τα κουνουπίδια. 171. Η παρανων^ γάλακτος το 1997 εκτιμάται ότι θα εμφανίσει μια πολύ ελαφρά πτώση σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ήτοι θα ανέλθει σε περίπου 121 εκατ. τόνους, λόγω μείωσης του ζωικού κεφαλαίου, η οποία αντισταθμίζεται εν μέρει από άνοδο των αποδόσεων. Οι παραδόσεις στα γαλακτοκομεία αναμένεται να παραμείνουν κατά το μάλλον ή ήττον σταθερές. Η παραγωγή βουτύρου εκτιμάται ότι θα σημειώσει πτώση (-1,5 % ), ενιί) η κατανάλωση θα διατηρηθεί στο ίδιο επίπεδο με αυτό του προηγούμενου έτους. Για πρώτη φορά από πολλά χρόνια, η συνολική παραγωγή τυριών έμεινε πρακτικά σταθερή ή και σημείωσε ελαφρά μείωση, λόγω της αισθητής πτώσης της παραγωγής τυριών «από άλλους τύπους γάλακτος», καθώς και λόγω της στασιμότητας των τυριών από αγελαδινό γάλα. Αυτό επιβεβαιώνει τα συμπτώματα εξάντλησης της ανόδου που είχε παρατηρηθεί ήδη το 1996, όταν η αύξηση είχε περιοριστεί σε 1,6 %, έναντι μέσου όρου άνω του 2 % κατά τα προηγούμενα έτη. Εξάλλου, η κατανάλωση τυριών, η οποία είχε αυξηθεί κατά 3,9 % το 1995 και κατά 0,9 % το 1996, αυξήθηκε μόλις κατά 0,3 % το 1997, εξέλιξη σχετικά παρόμοια με την εξέλιξη της παραγωγής. 172. Αφού σημείο>σαν πτώση κατά περίπου 10 % στη διάρκεια του 1996, οι αγοραίες τιμές του βουτύρου ανέκαμψαν αργά αλλά σταθερά κατά τη διάρκεια του 1997, καλύπτοντας, κατά τη διάρκεια των δέκα πρώτων μηνών του έτους, όλες τις απώλειες που είχαν σημεκόσει κατά το προηγούμενο έτος. Στα μέσα Νοεμβρίου 1997 βρίσκονταν κατά μέσο όρο σε επίπεδο ανώτερο κατά 8 % από την τιμή παρέμβασης. Αυτό εξηγείται από τη μείωση των αποθεμάτων παρέμβασης, την πτώση της παραγωγής με εσωτερική κατανάλωση μάλλον σταθερή και την αύξηση της ζήτησης για εξαγωγές, ιδίως προς τη Ρωσία. Ακόμη και οι τιμές των «λοιπών γαλακτοκομικών προϊόντων» υπήρξαν αρκετά σταθερές κατά τη διάρκεια του 1997. Πρέπει πάντως να επισημανθεί ότι αυτή η μεγαλύτερη σταθερότητα των αγορών των γαλακτοκομικών προϊόντων δεν αντικατοπτρίστηκε στις τιμές παραγωγού. ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΓΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ 53 / 73. Γι α δεύτερο συνεχές έτος, η παραγωγή βοείου κρέατος παρέμεινε σχετικά σταθερή το 1997 (περί τους 7,950 εκατ. τόνους), δεδομένου ότι η παραγωγή είχε φθάσει το υψηλότερο σημείο του κύκλου της κατά τη διάρκεια της περιόδου 1996/97. Αυτή η κυκλική αιχμή της παραγωγής είναι, ωστόσο, περίπου κατά 300000 τόνους κατώτερη από αυτήν που θα μπορούσε να αναμένει κανείς χωρίς τη σφαγή μόσχων και ιδίως βοοειδών ηλικίας άνω των 30 μηνών στο Ηνωμένο Βασίλειο, κατόπιν της κρίσης της ΣΕΒ (σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών). Μετά την πτώση που παρατηρήθηκε το 1996 (-7,4 % ), τ] κατανάλωση βοείου κρέατος άρχισε να ανακάμπτει το 1997, οπότε αυξήθηκε κατά περίπου 3 %. / 74. Εξάλλου, οι εξαγωγές βοείου κρέατος προς τρίτες χώρες εξακολούθησαν να είναι σχετικά υψηλές, παρά τις δυσκολίες που παρουσιάστηκαν λόγω της κρίσης της ΣΕΒ. Οι παράγοντες αυτοί συνέτειναν στην προοδευτική ανάκαμψη των τιμών του βοείου κρέατος κατά τη διάρκεια του 1997, μετά από πτώση κατά περίπου 15 % μεταξύ Απριλίου και Σεπτεμβρίου 1996. Όσον αφορά τα ζώντα βοοειδή, από τον Μάιο και μετά οι τιμές της αγοράς ήταν σαφώς ανώτερες από τις αντίστοιχες του προηγούμενου έτους την ίδια εποχή και έφθασαν μάλιστα στα μέσα Αυγούστου τα επίπεδα πριν από την κρίση της ΣΕΒ. / 75. Παρά την εξέλιξη αυτή, οι αγοραίες τιμές για την ποιότητα αναφοράς παρέμειναν, ιδίως κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, κατώτερες από το 80 % της τιμής παρέμβασης, ποσοστό που αποτελεί το κατώφλι ενεργοποίησης των μέτρων στήριξης της αγοράς. Στο τέλος Σεπτεμβρίου 1997, οι αγορές στην αγορά είχαν φθάσει τους 220 000 τόνους από την αρχή του έτους, οι οποίοι προστίθενται στους 430 000 τόνους της παρέμβασης στο τέλος του 1996. Από τον Αύγουστο, πάντως, ο ρυθμός των αγορών από την παρέμβαση μειώθηκε προοδευτικά λόγω της σαφούς βελτίωσης της κατάστασης στην αγορά. 176. Η παραγωγή χοιρείου κρέατος το 1997 επηρεάστηκε ισχυρά από τη μαζική σφαγή χοίρων που ήταν αναγκαία στις Κάτω Χώρες, για να περιοριστεί η κλασική πανώλη των χοίρων που είχε εκδηλωθεί στο εν λόγω κράτος μέλος την άνοιξη του 1997. Στο σύνολο της, η παραγιογή σημειώνει ελαφρά πτώση σε σχέση με το επίπεδο ρεκόρ του προηγούμενου έτους, οπότε η πτώση της κατανάλωσης βοείου κρέατος, κατόπιν της κρίσης των «τρελών αγελάδων» είχε οδηγήσει σε αύξηση της κατανάλωσης λευκών κρεάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Στην πραγματικότητα, αν και η παραγωγή χοιρείου κρέατος αυξήθηκε σε πολλά κράτη μέλη, η πτώση της παραγωγής στις Κάτω Χώρες ήταν τόσο σημαντική, ώστε το καθαρό αποτέλεσμα για την Ευρώπη των Δεκαπέντε ήταν πτώση κατά περίπου 0,7 % σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η κατανάλωση αναμένεται να μειωθεί ελαφρά κατόπιν της υπέρμετρης ανόδου των τιμών και της επιστροφής, έστω και διστακτικής ακόμη, του καταναλωτή προς το βόειο κρέας. Ό π ως παρατηρήθηκε ήδη, οι τιμές του χοιρείου κρέατος ήταν αρκετά υψηλές από τον Απρίλιο 1996, φθάνοντας σε εξαιρετικά επίπεδα στα μέσα Μάιου 1997, συνεπεία του ελλείμματος χοιρείου κρέατος στις Κάτω Χώρες και σε μικρότερο βαθμό στη Γερμανία. Από την ημερομηνία αυτή, ωστόσο, οι τιμές του χοιρείου κρέατος σημείωσαν αισθητή πτώση, αν και παρέμειναν 54 ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ κατά τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους του έτους στα ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα του προηγούμενου έτους. 177. Η παραγωγή κρέατος πουλερικών εξακολούθησε να αυξάνεται με πολύ σταθερό ρυθμό το 1997 (+ 3,1 % ), ανταποκρινόμενη στην ισχυρή αύξηση της εσωτερικής κατανάλωσης και στην ακόμη εντονότερη αύξηση των εξαγωγών προς τις τρίτες χώρες. Χάρη στο δυναμισμό αυτό, τόσο η παραγωγή όσο και η εσωτερική κατανάλωση κρέατος πουλερικών υπερβαίνουν πλέον, από το 1996, τα επίπεδα παραγωγής και κατανάλωσης βοείου κρέατος, ενώ ο όγκος των εξαγωγών πουλερικών προσέγγισε κατά πολύ τον αντίστοιχο για το βόειο κρέας. Μετά την αύξηση που διαπιστώθηκε κατόπιν της κρίσης των «τρελών αγελάδων», οι αγοραίες τιμές για το κοτόπουλο σταθεροποιήθηκαν, κατά τη διάρκεια του 1997, σε επίπεδα εν γένει κατώτερα από αυτά του προηγούμενου έτους, αλλ' όμως υψηλότερα από εκείνα που επικρατούσαν πριν από την εν λόγω κρίση. 178. Η παραγωγή πρόβειου και αίγειου κρέατος σημείωσε ελαφρά πτώση σε σχέση με το προηγούμενο έτος (- 2,4 % ), λόγω ιδίως της αισθητής υποχώρησης στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία. Αφού έφθασαν σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο το 1996, οι αγοραίες τιμές παρέμειναν σταθερές το 1997, υπερβαίνοντας ακόμη και εκείνες του προηγούμενου έτους, με εξαίρεση την περίοδο της άνοιξης. Τιμές παραγωγού 179. Βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών στις 20 Νοεμβρίου 1997, εκτιμάται ότι ο δείκτης των ονομαστικών τιμών παραγωγού για το σύνολο των γεωργικών προϊόντων μειώθηκε το 1997 κατά 2,4 % κατά μέσο όρο για την Ευρώπη των Δεκαπέντε. Σε σχέση με το 1996, ο δείκτης των τιμών παραγωγού φυτικών προϊόντων μειώθηκε κατά 4,6 % κατά μέσο όρο σε ονομαστικούς όρους. Ειδικότερα, οι τιμές των σιτηρών μειώθηκαν κατά 9 %, σε ετήσιο μέσο όρο, των γεωμήλων κατά 6,7 %, του οίνου κατά 5,2 %, των λαχανικών κατά σχεδόν 3 % και του ελαιολάδου άνω του 23 %. Αντίθετα, οι τιμές των ζαχαρότευτλων αυξήθηκαν κατά μέσο όρο κατά 1,3 %, και των οπωρικών κατά 1,4 %. 180. Η εξέλιξη των τιμών παραγωγού ήταν εν γένει σχετικά ευνοϊκότερη για τα ζωικά προϊόντα. Ο δείκτης των τιμών παραγωγής ζωικών προϊόντων ήταν πράγματι σχετικά σταθερός (- 0,3 % ) κατά μέσο όρο σε ονομαστικές τιμές. Αυτό είναι το αποτέλεσμα μιας ανόδου των τιμών για τα χοιροειδή (+3,5 %) και τα πρόβατα και τους αμνούς (+1,3 % ), μιας πολύ ελαφράς ανάκαμψης για τα βοοειδή (+ 0,5 %, μετά από πτώση κατά περίπου 13 % το 1996), καθώς και πτώσης για τα πουλερικά (-2,2 % ), για το γάλα (-2,3 %) και τα αβγά (-4,0%). ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ 55 181. Αφού ληφθεί υπόψη ο πληθωρισμός, ο δείκτης των τιμών παραγωγού σημείωσε κατά μέσο όρο πτώση 4,8 % σε πραγματικούς όρους για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πτώση μεγαλύτερη από τον μέσο όρο παρουσιάστηκε στην Ισπανία (-7,6 %), στην Ιρλανδία (- 8,8 %•), στην Ιταλία (- 5,8 %), στην Πορτογαλία (- 8,1 %) και στο Ηνωμένο Βασίλειο (- 15,9 %). Σχετικά μικρότερη μείωση προβλέπεται για το Βέλγιο (- 1,7 %), τη Δανία (- 1,5 %), την Ελλάδα (- 1,5 %), τη Γαλλία (- 1,8 %), τη Φινλανδία (- 2,5 %. ) και τη Σουηδία (-4,0 %). Αντίθετα, ο δείκτης των πραγματικών τιμών είναι σχετικά σταθερός ή και εμφανίζει ελαφρά άνοδο στα άλλα κράτη μέλη. Τιμές των μέσων παραγωγής 182. Ο δείκτης των τιμών για την αγορά αγαθών και υπηρεσιών τρέχουσας κατανάλωσης της γεωργίας αυξήθηκε το 1997 κατά 0,9 % κατά μέσο όρο σε ονομαστικές τιμές. Με εξαίρεση τους σπόρους προς σπορά και τα λιπάσματα, των οποίων οι ονομαστικές τιμές μειώθηκαν κατά περίπου 3 %, όλες οι τιμές των άλλων αγαθών και υπηρεσιών τρέχουσας κατανάλωσης της γεωργίας αυξήθηκαν σε ονομαστικούς όρους. Αυξήσεις μεγαλύτερες από τον μέσο όρο καταγράφηκαν για τα ζώα εκτροφής (+ 4,5 %), την ενέργεια (+ 3,3 %), τη συντήρηση και την επισκευή υλικού (+ 3,3 %) καθώς και για τις κτηνιατρικές υπηρεσίες. 183. Ο πραγματικός δείκτης των τιμών αγαθών και υπηρεσιών τρέχουσας κατανάλωσης μειώθηκε, κατά μέσο όρο, 1,3 % στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά κατά 1,6 % στη Δανία, 2,6 % στην Ελλάδα και στις Κάτω Χώρες, 2,9 % στην Ιρλανδία, 3,6 % στην Ιταλία, 5,9 % στην Πορτογαλία και 4,6 % στο Ηνωμένο Βασίλειο. Εξέλιξη των γεωργικών εισοδημάτων 184. Τα οριστικά στοιχεία για την εξέλιξη των γεωργικών εισοδημάτων θα γίνουν γνωστά κατά τη διάρκεια του 1998 ('). Ο μόνος παράγων που εξηγεί την εξέλιξη των γεωργικών εισοδημάτων, σχετικά με τον οποίο διαθέτουμε ήδη προκαταρκτικές εκτιμήσεις για το 1997 είναι η «ψαλίδα τιμών» (σχέση μεταξύ του δείκτη τιμών παραγωγού και του δείκτη (') Ωστόσο, η Eurostat δημοσίευσε στη σειρά Σύντομες στατιστικές εκτιμήσεις, στις οποίες μπορεί να ανατρέξει ο αναγνώστης. 56 ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ Μεταβολές των ονομαστικών τιμών παραγωγού γεωργικών προϊόντων το 19% και 1997 EU-15 Φυτικά προϊόντα -4,6 -2,4 - 1,5 1,4 4,4 - 10,1 -3,6 - 11,6 -4,1 0,8 1. 3 - 0,3 -8,9 -0,4 -7,4 - 17,4 1997/96 Z. <m κά προϊόντα -0,3 1,8 1,9 2,5 4,3 2,7 3,4 -6,4 -2,1 0,1 3,4 2,1 -2,1 -2,2 -0,6 -11,9 Σύνολο -2,4 0,2 0,7 2,2 4,4 -5,4 - 0,3 -7,0 - 3,3 0,2 2,4 1,6 -5,8 -1,6 -2,5 - 13,9 Φυτικά προϊόντα -0,5 - 1,7 - 1. 4 - 5,5 6,8 -3,1 0,4 - 11,9 2. 5 3,4 0,4 2,1 -0,2 -9,2 -7. 8 -7,4 1996/95 Ζωικά προϊόντα ι,ο 2,0 4,3 1. 3 0,2 4,6 -0,9 -4,0 1,2 -5,1 3,2 0,5 3,0 -16,1 -2,6 2,3 (ο, %) Σύνολο 0,2 0,6 2,2 - ι,ι 5,0 -0,4 -0,3 -5,0 2,0 -3,7 1. 9 0,9 1. 2 - 14,3 -4,1 -1. 5 Αποπληθωρισμένοι δείκτες τιμών παραγωγής EU-15 199(1 1991 1992 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100. 0 100,0 100,0 100,0 100,0 97,3 98,1 96,2 95,2 101,9 94,8 97,8 93,4 102,8 89,6 100,8 97,1 86,5 92. 6 91. 5 93,7 89,5 92,4 92,8 91,3 93,3 83,4 89,6 91. 9 89,8 82,3 92,1 92,4 73,2 89,7 86,4 91,9 1993 84,9 83,8 80,0 80,6 85,2 84,1 83. 5 96,6 87. 9 78,0 83,4 87,3 70,6 87,7 79. 3 94. 5 1994 85,1 84,8 79,5 79,5 87,3 88,8 82. 6 95,8 87,5 76,0 84,2 85,5 72,7 86,5 81. 6 93,1 1995 85,6 79,9 77,5 78,7 87,7 94,1 81,9 95,5 90,9 73,6 84,9 63,2 72,6 63,9 79. 8 98,7 1996 82,8 78,8 77,5 76,5 86,5 90,3 78,3. 89,3 89,2 69,9 84,8 62,7 71,2 54,4 76,1 94,9 1997 78,9 77,5 76,3 76,6 85,2 83,5 77,0 81. 4 84,0 68,9 84,8 62,3 65,5 53,0 73,1 79,9 (1990= 1(H)) 1997/96 -4,8 - 1,7 - 1,5 0,3 - 1,5 -7,6 - 1,8 -8,8 -5,8 - 1,4 0,0 -0,5 -8,1 -2,5 -4. 0 - 15,9 Belgique/Belgié Daninark Deut. schiand Ελλάδα (Eildda) Espana France Ireland Italia Luxembourg Nederland Ôsterreich Portugal Suomi/Finland Sverige United Kingdom Belgique/Belgié Dan mark Deutschland Ελλάδα (Eildda) Espana France Ireland Italia Luxembourg Nederland Osterreich Portugal Suomi/Finland Sverige United Kingdom ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ 57 Μεταβολές των ονομαστικών τιμών γεωργικών εισροών το 1995, το 1996 και το 1997 Κνοιάιιεοη κατανάλωση (αγαθά και υπηρεσίες) 1996/95 1997/96 1995/94 επενδύσεις (αγαθά και υπηρεσίες) 1996/95 1997/96 1995/94 (Of %) Σύνολο 1997/96 1996/95 1995/94 Belgique/Belgié Daninark Deutschland Ελλάδα (Eildda) Espana France Ireland Italia Luxembourg Nederland Ôsterreich Portugal Suomi/Finland Sverige United Kingdom EU-15 0,9 2,0 0,7 2,0 3,3 2,3 2,0 -0,9 1,0 1,3 - 0,3 3,7 - 3,5 2,9 2,1 -2. 4 4,1 4,2 3,3 2,9 8. 7 4,0 4,1 3,8 3,0 3,7 4,7 5,0 0,3 2,3 6,9 6,1 2,7 0,0 0,4 0,2 5,6 3,3 1,7 1,6 10,6 1. 3 3,3 -2,1 3,5 -21,9 5,7 3,3 2,5 0,5 1,0 0,8 3,1 4,6 1,4 1,6 3,4 - Μ 2,4 0,9 4,2 1,3 1,0 2,7 3,1 0,2 2,2 1,1 6,4 5,2 2,4 0,0 4,3 0,9 2,6 2,1 4,1 1,7 1. 2 2,3 3,4 3,6 2,8 1,2 11,3 5,9 2,0 4,6 4,7 1,5 3,1 2,0 7,3 - 14,4 6,0 3,6 1. 3 1,7 0,8 1,7 3,2 2,7 1,9 - 0,3 1,2 0,2 0,4 2,5 -2,0 2,4 1,8 -1,7 3,9 3,7 3,1 2,5 8,2 4,2 3,8 2,8 3,6 2,4 4,1 3,7 1,0 2,1 5,4 5,5 2,9 0,5 0,9 0,5 6,8 3,7 1,7 2,3 7,6 1,4 3,3 -0,3 4,2 - 19,5 5,8 3. 3 Αποπληθωρισμένοι δείκτες τιμών εισροών, ενδιάμεση κατανάλωση EU-15 1990 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100. 0 100,0 1991 1992 1993 97,5 97,0 96,7 98,3 104,7 96,0 97,9 97. 3 96,0 98,7 96,8 98,8 94,5 102,8 95. 3 97. 9 95,2 94,5 94,1 96,0 103. 5 92,0 96,2 94,3 92,8 96,0 95,2 96,2 89,1 102,4 92. 9 97,2 93,5 90,9 92,7 91,9 101,5 91,0 94,2 92,9 95,7 91,4 90,9 93,7 79,9 102,0 88,3 100,1 1994 91,3 88,6 89,1 90,0 98,4 89,5 92,6 91,7 93,1 89,5 87. 5 88,9 76,2 96,6 88. 1 98. 0 1995 90,9 87,2 87,6 88,5 95,1 88. 3 92,6 90,8 97. 9 89,0 88,7 85,2 75,7 74,7 90. 8 97,9 92,3 89,1 88,6 89,8 95,3 88,7 94,4 92,7 97,1 91. 1 90,9 87,7 73. 4 75,9 96,6 101,3 1997 91,1 89,2 87,0 91,1 91,8 88,7 94,4 90,1 93,5 90,7 88,6 88,9 69,3 77,4 97,2 96. 8 (1990 = 1(H)) 19%/1995 - 1. 3 0,1 - 1,6 0,1 - 2 ,6 -0,1 0. 4 - 2 ,9 -3,6 - 0 ,4 - 2 ,6 1,6 - 5 ,9 2. 0 0,5 - 4 ,6 Belgique/Belgié Daninark Deut. schiand Ελλάδα (Eildda) Espana France Ireland Italia Luxembourg Nederland Ôsterreich Portugal Suomi/Finland Sverige United Kingdom 58 ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ τιμών ενδιάμεσων καταναλο')σεων). Ο τελευταίος αυτός δείκτης επιδεινώθηκε σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη, και ειδικότερα στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ιρλανδία, στη Σουηδία, στη Φινλανδία, στη Γαλλία, στην Πορτογαλία και την Ιταλία. Αντίθετα, βελτιώθηκε κάπως στις Κάτω Χιϋρες, στην Ελλάδα και σε μικρότερο βαθμό στη Γερμανία και τη Δανία. 185. Πρέπει πάντως να υπομνησθεί ότι ο δείκτης αυτός απόλεσε εν μέρει την οικονομική του σημασία από την έναρξη ισχύος της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ, λόγω της καθιέρωσης των αντισταθμιστικών ενισχύσεων σε αντάλλαγμα της μείωσης των θεσμικών τιμών που αποφασίστηκε στο πλαίσιο της εν λόγω μεταρρύθμισης. Οι ενισχύσεις αυτές, οι οποίες εμφανίζονται στη θέση «επιδοτήσεις» των γεωργικών οικονομικών λογαριασμών, αποτελούν στο εξής σημαντική συνιστώσα στο σχηματισμό των γεωργικών εισοδημάτων, τουλάχιστον όσον αφορά τα σιτηρά και το βόειο κρέας. Το 1996, οι επιδοτήσεις εκμετάλλευσης που έλαβε ο γεωργικός κλάδος στο σύνολο του ανήλθαν σε ποσοστό περίπου 3Θ % της ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της γεωργίας στην Ευρώπη των Δεκαπέντε, αλλά το ποσοστό αυτό είναι πιθανότατα πολύ υψηλότερο στους τομείς των σιτηρών και του βοείου κρέατος. 186. Όσον αφορά την εξέλιξη των γεωργικών εισοδημάτων το 1997, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι αυτά εξαρτώνται όχι μόνο από την εξέλιξη των τιμών παραγωγού και των τιμών των αγαθών και υπηρεσιών που αγοράζονται από τη γεωργία, των οποίων συνοπτική επισκόπηση έγινε παραπάνω, αλλά και από άλλους σημαντικούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων είναι ιδίως η εξέλιξη του όγκου της παραγωγής, ο αυξανόμενος ρόλος που διαδραματίζουν οι άμεσες ενισχύσεις στο σχηματισμό του εισοδήματος, καθώς και η εξέλιξη της γεωργικής εργασίας για τους δείκτες εισοδήματος ανά μονάδα εργασίας. Εάν ληφθούν υπόψη όλοι οι παράγοντες αυτοί και με βάση τα στοιχεία που ήταν διαθέσιμα τη στιγμή της σύνταξης του παρόντος κεφαλαίου της έκθεσης, θα πρέπει να αναμένει κανείς οικονομικά αποτελέσματα λιγότερο ευνοϊκά από τα αποτελέσματα των τριών τελευταίων περιόδων, κατά τις οποίες σημειώθηκαν αισθητές αυξήσεις των εισοδημάτων, αλλά πολύ περισσότερο ισορροπημένα στο σύνολο τους απ' ό,τι το προηγούμενο έτος. Πράγματι, ακόμη και αν σε ορισμένους τομείς παραγωγής, όπως τα σιτηρά, διαπιστωθεί σχετική πτώση των εισοδημάτων το 1997, λόγω της πτώσης των τιμών παραγωγού, η οποία θα ανέλθει, σύμφωνα με τις πρώτες εκτιμήσεις, σε 9 % κατά μέσο όρο σε σχέση με το προηγούμενο έτος, δεν πρέπει να λησμονείται ότι οι τομείς αυτοί είχαν επωφεληθεί, κατά ττ) διάρκεια της τελευταίας διετίας, από ιδιαίτερα ευνοϊκά οικονομικά αποτελέσματα. Αντίθετα, είναι πιθανό ότι η βοοτροφία κρεοπαραγωγικής κατεύθυνσης θα σημειώσει το 1997 κάποια ανάκαμψη σε σχέση με την καταστροφική κατάσταση που γνώρισε μετά την κρίση των «τρελών αγελάδων». Ό π ως αναφέρθηκε ήδη, η συγκυρία ήταν επίσης αρκετά ευνοϊκή το 1997 για τη χοιροτροφία και την πτηνοτροφία, καθώς και για τα ζαχαρότευτλα. ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ 59 Δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΛΠ) Εισοδήματα των γεωργικών εκμεταλλεύσεων 187. Η μεικτή παραγωγή, το κόστος και τα εισοδήματα των επαγγελματικών εκμεταλλεύσεων (') στην Ευρωπαϊκή Ένωση (2) υπολογίζονται βάσει δεδομένων που διαπιστώνονται και συλλέγονται στο πλαίσιο έρευνας επί των εναρμονισμένων λογαριασμών τιον γεωργικών εκμεταλλεύσεων (3) (βλέπε κεφάλαιο VII, πίνακα 3. 2. 1). Η έρευνα αυτή παρέχει πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με τη διακύμανση των γεωργικών εισοδημάτων στις εκμεταλλεύσεις, η οποία καλύπτεται πίσω από γενικούς μέσους όρους, στα αποτελέσματα που αφορούν τον γεωργικό τομέα ως σύνολο. Στο παρόν τμήμα παρατίθενται οι διακυμάνσεις ανάλογα με το είδος της παραγωγής (το κεφάλαιο VII πίνακας 3. 2. 2, παρέχει εξηγήσεις σχετικά με τις διάφορες τεχνικοοικονομικές κατευθύνσεις). 188. Όλα τα αποτελέσματα που παρατίθενται στην παρούσα έκθεση απορρέουν από παρατηρήσεις και οι διακυμάνσεις υπολογίζονται σε πραγματικούς όρους (μη συμπεριλαμβανομένου του πληθωρισμού). Τη στιγμή της σύνταξης, ορισμένα αποτελέσματα δεν ήταν ακόμα διαθέσιμα (4). Οι πίνακες 3. 2. 3 και 3. 2. 4, στο κεφάλαιο VII, παρέχουν λεπτομερή αποτελέσματα (σε τρέχουσες τιμές ECU) για τις διάφορες τεχνικοοικονομικές κατευθύνσεις και για διάφορα επίπεδα δραστηριότητας ή τα διάφορα οικονομικά μεγέθη τιον εκμεταλλεύσεων. Εισοδήματα ανά τεχνικοοικονομική κατεύ)θυνση 189. Οι μεγάλες διαφορές που υφίστανται μεταξύ των μέσων εισοδημάτων των διαφόρων (βλέπε γραφική παράσταση 1) είναι κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αντιπροσωπευτικές της ίδιας της διάρθρωσης της γεωργίας των χωρών αυτών. Τα κράτη μέλη που έχουν τα υψηλότερα μέσα εισοδήματα είναι εν γένει αυτά που έχουν σημαντικό αριθμό εκμεταλλεύσεων μεγάλου μεγέθους, οι οποίες είναι κατ' εξοχήν εξειδικευμένες στις αροτραίες καλλιέργειες ή στους πλέον ανταγωνιστικούς τομείς παραγωγής (χοίροι ( ' ) Εκμεταλλευθείς που διαθέτουν σε εμπορία τον κύριο όγκο της παραγωγής τους και έχουν ένα ελάχιστρ επίπεδο οικονομικής δραστηριότητας. (2) Τα αποτελέσματα αναφέρονται στα 15 κράτη μέλη της Ένωσης. C) Γνωστή με την ονομασία δίκτυο γεωργικής λογιστικής πληροφόρησης (ΔΓΑΠ). Οι έρευνες αφορούν 58 000 περίπου εκμεταλλεύσεις στην Ευρο>πη τοιν Δεκαπέντε' καλύπτουν μία κοινοτική παραγα>γή η οποία αντιπροσο>πεύει περισσότερο από 90% της συνολικής προστιθέμενης αξίας στην πρωτογενή γεωργική παραγωγή. (4) Τα αποτελέσματα για το 1995/96 δεν καλύπτουν ούτε τη Γερμανία ούτε τμήμα του Ηνωμένου Βασιλείου (Σκοτία), δεδομένου ότι τα πλήρη στοιχεία για τα δύο αυτά κράτη μέλη δεν είναι ακόμη διαθέσιμα. Ως εκ τούτου, δεν παρέχονται μέσα αποτελέσματα 1995/96 σχετικά με την Ευρώπη των Δώδεκα και την Ευρώπη των Δεκαπέντε. 60 ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ ή/και πουλερικά, καλλιέργεια δενδροκηπευτικών και γαλακτοκομική παραγωγή). Τα κράτη μέλη του νοτίου τμήματος της Ευρώπης με μεγάλο αριθμό μικρών εκμεταλλεύσεων επιδίδονται στη μεικτή καλλιέργεια (καλλιέργεια + κτηνοτροφία) ή προσανατολίζονται προς «άλλες μόνιμες καλλιέργειες» (μείγμα διαφόρων δραστηριοτήτων καλλιέργειας) και έχουν μέσο εισόδημα κατώτερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Belgique/Belgié Danmarfc Deutschland ΕλΛάδα (Elâda) Espana France Ireland Italia Luxembourg Nederland ôsterreich Portugal Suomi/Finland Srerfge United Kingdom Πραγματικό εισόδημα ανά εκμετάλλευση Οικογενειακό γεωργικό εισόδημα (ΟΓΕ) wm Λ » «Λ ψ* WJMf >,«/. ·. »<><$ \ >V,/ β Η 1 9 9 4 / 95 1995/96 liBililiîiili^^ £££jj||j 0 100 200 300 400 Δείκτης (μέσος όρος EUR 12, 1994/95, όλες οι εκμεταλλεύσεις = 100) Πηγή: ΕΕ-ΔΓΛΠ, ΓΔ VI/A. 3. Γραφική παράσταση Ι 190. Κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 1995/96 (τρίτο έτος εφαρμογής της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ του 1992), τα μέσα γεωργικά εισοδήματα αυξήθηκαν σε πραγματικούς όρους, σε σχέση με το 1994/95 σε πολλά κράτη μέλη. Αυτό αφορά τη Δανία, τη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, το Λουξεμβούργο, την Πορτογαλία και το Ηνωμένο ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ 61 Βασίλειο. Αντίθετα, για τα άλλα κράτη μέλη, παρατηρήθηκε μείωση σε σχέση με τα μέσα αποτελέσματα για το 1994/95. 191. Από τη γραφική παράσταση 2 προκύπτει μεγάλη διαφορά εξελίξεων όσον αφορά τα εισοδήματα για κάθε τεχνικοοικονομική κατεύθυνση στο επίπεδο των διαφόρων κρατών μελίόν. Από τη γραφική αυτή παράσταση προκύπτει επίσης ότι τα αποτελέσματα που διαπιστώνονται για τις κατευθύνσεις παραγωγής, οι οποίες υπέστησαν σε μεγαλύτερο βαθμό τις συνέπειες της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ του 1992, επηρέασαν σημαντικά τις εξελίξεις των μέσων αποτελεσμάτων, για όλες τις εκμεταλλεύσεις, τα οποία διαπιστώνονται σε ορισμένα κράτη μέλη. Κατ' αυτό τον τρόπο, σημειώθηκε αύξηση του μέσου εισοδήματος των εκμεταλλεύσεων αροτραίων καλλιεργειών στη Δανία, στη Γαλλία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ αντίθετη τάση παρατηρήθηκε για τον ίδιο τύπο εκμεταλλεύσεων στο Βέλγιο, στην Ελλάδα, στην Ισπανία και τις Κάτω Χώρες. Στην Ιταλία, στην Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, υπήρξε επίσης μια αύξηση του μέσου εισοδήματος των εξειδικευμένων παραγωγών στον τομέα του βοείου κρέατος, ενώ το μέσο εισόδημα των παραγωγών αυτών μειώθηκε στο Βέλγιο και την Ισπανία. Στη Γαλλία, η μείωση του μέσου εισοδήματος των εξειδικευμένων εκμεταλλεύσεων στην παραγωγή βοείου κρέατος συνέβαλε στον περιορισμό της αύξησης του μέσου γεωργικού εισοδήματος. Αντίθετα, στις Κάτω Χώρες, η αρνητική εξέλιξη του μέσου γεωργικού εισοδήματος μετριάσθηκε με την αύξηση του μέσου εισοδήματος των εξειδικευμένων εκμεταλλεύσεων στην παραγωγή βοείου κρέατος. 192. Για την Ιρλανδία, το μέσο εισόδημα των εκμεταλλεύσεων αροτραίων καλλιεργειών μειώθηκε ελαφρά, ενώ το αντίστοιχο εισόδημα των εξειδικευμένων εκμεταλλεύσεων στην παραγιογή βοείου κρέατος παρέμεινε σταθερό. Στην Ιρλανδία, όπως και στο Λουξεμβούργο, η αύξηση του εθνικού μέσου εισοδήματος συνδέεται ουσιαστικά με τις θετικές διακυμάνσεις του μέσου εισοδήματος που παρατηρήθηκαν για τις εκμεταλλεύσεις που προσανατολίζονται προς την παραγωγή γάλακτος και προς τη μεικτή παραγωγή. 193. Τα μέσα αποτελέσματα, για όλες τις εκμεταλλεύσεις, ορισμένων κρατών μελών εξηγούνται επίσης βάσει αποτελεσμάτων που διαπιστώθηκαν για τις εκμεταλλεύσεις που υπάγονται σε άλλες κατευθύνσεις παραγωγής, εκτός αυτών που έχουν υποστεί σε μεγαλύτερο βαθμό τις συνέπειες της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ του 1992. Κατ' αυτόν τον τρόπο, για παράδειγμα, η μείωση του μέσου γεωργικού εισοδήματος που παρατηρείται στις Κάτω Χώρες δεν απορρέει μόνο από τη μείωση του μέσου εισοδήματος των εκμεταλλεύσεων «μεγάλων καλλιεργειών» αλλά επίσης από αυτές που έπληξαν τις εξειδικευμένες εκμεταλλεύσεις στην καλλιέργεια δενδροκηπευτικών και στη γαλακτοκομική παραγωγή. Επίσης, η θετική εξέλιξη του μέσου γεωργικού εισοδήματος στην Ιταλία εξηγείται επίσης βάσει της αύξησης των μέσων εισοδημάτων που διαπιστώνεται για τις αμπελουργικές εκμεταλλεύσεις και γι' αυτές που ακολουθούν κατευθύνσεις «άλλες μόνιμες καλλιέργειες» ή «γάλα». 62 ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ 62 ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ Πηγή: ΕΕ - ΔΓΛΠ, ΓΔ VI/A. 3. Πηγή: ΕΕ - ΔΓΛΠ, ΓΔ VI/A. 3. Γραφική παράσταση 2 Γραφική παράσταση 2 ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ 63 Παραγωγή (αξία) ανά εκμετάλλευση, χωρίς την επιδότηση 1994/95 1995/96 Belgique/Belgié Denmark Deutschland Ελλάδα (EHada) Espana France Ireland Italia Luxembourg Nederland Osterreich Portugal Suomi/Flnland Sverige United Kingdom 0 100 200 300 400 500 Δείκτης (μέσος όρος ΕΕ-12 1994/95, όλες οι εκμεταλλεύσεις = 100) Πηγή: ΕΕ-ΔΓΛΠ, ΓΔ VI/A. 3. Γραφική παράσταση 3 Τρίτο έτος εφαρμογής της μεταρρύθμισης 194. Η γραφική παράσταση 3 καταδεικνύει ότι η αξία της παραγωγής της μέσης εκμετάλλευσης (εκτός επιδοτήσεων και μη συμπεριλαμβανομένου του πληθωρισμού) αυξήθηκε σε όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης των Δώδεκα, πλην του Βελγίου, της Ελλάδας και της Ισπανίας, όπου παρατηρήθηκαν μειώσεις, καθώς και πλην της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας, όπου η αξία της παραγωγής της μέσης εκμετάλλευσης παρέμεινε κατά κύριο λόγο σταθερή σε σχέση με το προηγούμενο έτος. 195. Από τη γραφική παράσταση 4 προκύπτει ότι, κατά τη διάρκεια του τρίτου έτους εφαρμογής της μεταρρύθμισης, το εισόδημα που προκύπτει από τις άμεσες πληρωμές συνέχισε να αυξάνεται. Τα καθαρά δημόσια έσοδα ανά εκμετάλλευση (όλες οι ενισχύσεις και οι επιδοτήσεις που καταβάλλονται άμεσα στην εκμετάλλευση, συμπεριλαμβανομένων 64 ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ των εθνικών ενισχύσεων και των αντισταθμιστικών πληρωμών, μείον τους φόρους στην παραγωγή) αυξήθηκαν σε όλα τα κράτη μέλη της Ένωσης των Δώδεκα, πλην της Ελλάδας και της Ισπανίας (αλλά τα στοιχεία είναι ακόμη προσωρινά για τις δύο αυτές χώρες). Καθαρές δημόσιες εισπράξεις ανά εκμετάλλευση IB9SWKX ΉΆ 1994/95 1995/96 Danmark Deutschland Ελλάδα (Elada) Espana France Ireland Italia Luxembourg Nederland #1 mmmmmn ôsterreich KS8& Portugal Suomi/Finland ) g a a | a ! S 8 a B B ! s a M e^^ Sverige United Kingdom ι ι 0 100 200 300 400 500 Δείκτης (μέσος όρος ΕΕ-12 1994/95, όλες οι εκμεταλλεύσεις = 100) Πηγή: ΕΕ-ΔΓΛΠ, ΓΔ VI/A. 3. Γραφική παράσταση 4 196. Εξάλλου, σύμφωνα με τα στοιχεία που αφορούν το 1995/96, σε όλα τα κράτη μέλη πλην της Ελλάδας, ο όγκος των δημοσίων επιδοτήσεων στον συνολικό κύκλο εργασιών του τομέα της γεωργίας (συμπεριλαμβανομένων των δημοσίων επιδοτήσεων) και στο γεωργικό εισόδημα συνεχίζει να αυξάνεται. Κατ' αναλογία του συνολικού κύκλου εργασιών του τομέα της γεωργίας κατά το 1995/96, το ποσοστό αυτό κυμαίνεται από 2,4 % για τις Κάτω Χώρες σε 16 % για την Ιρλανδία (το 1994/95, τα ίδια ποσοστά για τις δύο αυτές χώρες ήταν 2,3 και 14,4 %, αντιστοίχως). Το 1995/96 πάντα, οι δημόσιες επιδοτήσεις ανήλθαν σε ποσοστό του γεωργικού εισοδήματος που κυμαινόταν μεταξύ 14,6 % στις Κάτω Χώρες έως 85,3 % στη Δανία (το 1994/95, τα ποσοστά για τις δύο αυτές χώρες ήταν ΣΥΓΚΥΡΙΑΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΓΕΩΡΓΙΚΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ 65 12,7 και 79 %, αντιστοίχως). Τα ποσοστά αυτά αναφέρονται στους μέσους όρους όλων των εκμεταλλεύσεων, και συμπεριλαμβάνουν κατά συνέπεια επίσης τις τεχνικοοικονομικές κατευθύνσεις, τις οποίες δεν αφορά άμεσα η μεταρρύθμιση του 1992. 197. Σύμφωνα με τα στοιχεία σχετικά με το 1995/96, προκύπτει επίσης ότι ο όγκος των δημοσίων γεωργίας (συμπεριλαμβανομένων των δημοσίων επιδοτήσεων) και στο γεωργικό εισόδημα είναι ακόμη πιο σημαντικός στην Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία. επιδοτήσεων εργασιών συνολικό κύκλο στον της 6& f 63- - Γεωργικές αγορές 198. To παρόν κεφάλαιο παρουσιάζει την κατάσταση της παγκόσμιας και της κοινοτικής αγοράς των κυριότερων γεωργικών προϊόντων καθώς και την εξέλιξη των τιμών και τα κυριότερα μέτρα που προτείνονται ή αποφασίζονται σε κοινοτικό επίπεδο για τη διαχείριση των αγορών αυτών. Σιτηρά Παγκόσμια αγορά 199. Η παγκόσμια παραγωγή σιτηρών κατά τη διάρκεια της περιόδου 1996/97 υπήρξε κατά πολύ ανώτερη αυτής της προηγούμενης περιόδου, ενώ το φαινόμενο αυτό οφείλεται κατά ένα μεγάλο μέρος στην παραγωγή κτηνοτροφικών σιτηρών. Η παραγωγή αραβοσίτου στις Ηνωμένες Πολιτείες ανήλθε σε 236 εκατ. τόνους έναντι 209 εκατ. τόνων κατά την προηγούμενη περίοδο. Η παγκόσμια παραγωγή σίτου από 540 εκατ. τόνους το 1995/96 αυξήθηκε σε 581 εκατ. τόνους το 1996/97 στη συνέχεια της αύξησης της παραγωγής στις περισσότερες μεγάλες χώρες παραγωγής. Η συγκομιδή στην Αυστραλία αυξήθηκε κατά 1/3 ανερχόμενη σε 23,5 εκατ. τόνους, έναντι 17 εκατ. τόνων κατά την περίοδο 1995/96. Η συγκομιδή σίτου στο σύνολο των χωρών της ΚΑΚ υπήρξε ελαφρώς ανώτερη από την αντίστοιχη της προηγούμενης περιόδου. Η Κίνα, ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες σημείωσαν επίσης μεγαλύτερη συγκομιδή, ενώ η Αργεντινή διπλασίασε σχεδόν την παραγωγή της το 1995/96 (16 εκατ. τόνοι έναντι 9,5 εκατ. τόνων). 200. Λόγω των πολύ υψηλών τιμών των σιτηρών κατά τη διάρκεια της περιόδου 1995/96, η καλλιεργούμενη με σιτηρά έκταση επεκτάθηκε το 1996 σε όλες τις μεγάλες χώρες παραγωγής και η παγκόσμια συγκομιδή 1996/97 ανήλθε σε 1 482 εκατ. τόνους, έναντι 1 335 εκατ. τόνων κατά την προηγούμενη περίοδο. Η παραγωγή κτηνοτροφικών σιτηρών από 799 εκατ. τόνους το 1995/96 αυξήθηκε σε 901 εκατ. τόνους το 1996/97 (ήτοι παρατηρείται αύξηση κατά 12,9 % ). 201. Η παγκόσμια κατανάλωση σίτου κατά τη διάρκεια της περιόδου 1996/97 εκτιμάται σε 578 εκατ. τόνους, ήτοι κατά 3 εκατ. τόνους κάτω από το επίπεδο της συγκομιδής, αλλά 68 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ σε άνοδο σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο (554 εκατ. τόνοι). Όσον αφορά τα κτηνοτροφικά σιτηρά, η κατανάλωση εκτιμάται σε 871 εκατ. τόνους, δηλαδή κατά πολύ ανώτερη σε σχέση με αυτήν της προηγούμενης περιόδου (828 εκατ. τόνοι), αλλά κατά πολύ κατώτερη της παραγωγής. Συνολικά, τα παγκόσμια αποθέματα σιτηρών κατόρθωσαν κατά κάποιον τρόπο να ανασυσταθούν σε σχέση με το χαμηλό επίπεδο τους κατά το τέλος της περιόδου 1995/96 (184 εκατ. τόνοι), ανερχόμενα σε 218 εκατ. τόνους, δηλαδή ελαφρώς κάτω από το επίπεδο της περιόδου 1994/95 (229 εκατ. τόνοι), από τα οποία 99 εκατ. τόνοι σίτου και 119 εκατ. τόνοι κτηνοτροφικών σιτηρών. 202. Το παγκόσμιο εμπόριο σιτηρών αφορούσε συνολικό όγκο 183 εκατ. τόνων, από τους οποίους 92 εκατ. τόνοι σίτου έναντι 182 εκατ. τόνων (εκ των οποίων 90 εκατ. σίτου) κατά τη διάρκεια της προηγούμενης περιόδου. Σε γενικές γραμμές, οι περισσότερες χώρες εισαγωγής αγόρασαν την ίδια ποσότητα με αυτήν της προηγούμενης περιόδου, με εξαίρεση τη σημαντική αύξηση των εισαγωγών από το Ιράν και τη σημαντική μείωση των εισαγωγών στην Κίνα. 203. Για την περίοδο 1997/98, οι προβλέψεις συγκομιδής αναφέρουν μείωση της παγκόσμιας παραγωγής ( 1 461 εκατ. τόνοι έναντι 1 482 εκατ. τόνων για την προηγούμενη περίοδο), κυρίως λόγω σημαντικής μείωσης της συγκομιδής κτηνοτροφικών σιτηρών στην Κίνα και ιδίως αραβοσίτου (μείωση κατά 23 εκατ. τόνους), ενώ στις άλλες χώρες παραγωγής παραμένει κατά το μάλλον ή ήττον σταθερή. Στη συνέχεια της προόδου που παρουσίασε η κατανάλωση, η οποία εκτιμάται ότι υπερβαίνει την παραγωγή (1 474 εκατ. τόνοι έναντι 1 449 εκατ. τόνων το 1996/97) τα παγκόσμια αποθέματα ενδέχεται να μειωθούν κατά Κ) εκατ. τόνους και να φθάσουν τα 205 εκατ. τόνους. Όσον αφορά το παγκόσμιο εμπόριο σιτηρών, είναι δυνατόν να αναμένεται ελαφρά αύξηση του όγκου (186 εκατ. τόνοι, εκ των οποίων 94 εκατ. τόνοι σίτου). Κοινοτική αγορά 204. Η κοινοτική παραγωγή 1996/97 εκτιμάται σε 206 εκατ. τόνους για τα 15 κράτη μέλη, ήτοι 29 εκατ. τόνους επιπλέον σε σχέση με την παραγωγή 1995/96, η οποία επλήγη από την ξηρασία στο νότιο τμήμα της Κοινότητας. 205. Η αύξηση της παραγωγής αντικατοπτρίζει αύξηση της καλλιεργούμενης με σιτηρά έκτασης (36,9 εκατ. εκτάρια αντί των 35,6 εκατ. εκταρίων το 1995/96) (ήτοι + 3,7 %) και θεαματικές αποδόσεις 5,58 τόνων/εκτάριο αντί 4,99 τόνων/εκτάριο. 206. Ό λα τα σιτηρά έχουν συμβάλει στην αύξηση αυτή. Οι θεαματικές αποδόσεις συνέβαλαν ώστε η παραγωγή μαλακού σίτου να ανέλθει σε 91,3 εκατ. τόνους (+10,7 εκατ. τόνοι), η παραγωγή κριθαριού να ανέλθει σε 52,5 εκατ. τόνους (+ 9,0 εκατ. τόνοι) και η παραγωγή αραβοσίτου σε 35,3 εκατ. τόνους (+5,5 εκατ. τόνοι). ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 69 207. Η παραγωγή στην Ιβηρική Χερσόνησο επανήλθε στο κανονικό μετά από τέσσερα έτη ξηρασίας. Στις βόρειες περιοχές της Κοινότητας επικράτησαν ιδιαίτερα ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες. 208. Στη συνέχεια του περιορισμού της υποχρέωσης παύσης της καλλιέργειας των γαιών σε ένα ενιαίο ποσοστό 10 %, η απόσυρση των γαιών στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης προς τις αροτραίες καλλιέργειες μειώθηκε από 6,4 εκατ. εκτάρια σε 5,6 εκατ. εκτάρια. Επιπλέον, 4(Χ) (XX) περίπου εκτάρια παραμένουν ακαλλιέργητα στο πλαίσιο της πενταετούς παύσης. Εθελουσία παύση 2 εκατ. περίπου εκταρίων οδήγησε σε ένα πραγματικό ποσοστό παύσης 14,4 %. Κυρίως οι παραγωγοί της Ισπανίας, της Γερμανίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας συμμετείχαν στο εν λόγω καθεστώς. 209. Η μείωση της τιμής των σιτηρών, η οποία προβλέπεται από τη μεταρρύθμιση, καθώς και οι ιδιαίτερα υψηλές τιμές των ελαιούχων και πρωτεϊνούχων φυτών ενίσχυσαν τη χρησιμοποίηση των σιτηρών στη διατροφή των ζώων. Η χρησιμοποίηση αυτή αυξήθηκε ανερχόμενη σε 106 εκατ. τόνους για την Κοινότητα των Δεκαπέντε κατά την περίοδο 1996/97, ήτοι κατά 18 εκατ. τόνους επιπλέον απ' ό,τι κατά την περίοδο που προηγήθηκε της μεταρρύθμισης. 210. Παράλληλα, το εμπόριο σιτηρών μεταξύ των κρατών μελών εξακολούθησε να αναπτύσσεται. 211. Ο εκτιμώμενος όγκος των κοινοτικών εξαγωγών κατά τη διάρκεια της περιόδου 1996/97 (συμπεριλαμβανομένων των μεταποιημένων προϊόντων και της επισιτιστικής βοήθειας) ανέρχεται σε 29 εκατ. τόνους έναντι 19,5 εκατ. τόνων κατά την προηγούμενη περίοδο. Οι εμπορικές εξαγωγές αφορούσαν 16,1 εκατ. τόνους μαλακού σίτου (συμπεριλαμβάνεται το αλεύρι), 8,9 εκατ. τόνους κριθαριού (συμπεριλαμβάνεται η βύνη) και 0,8 εκατ. τόνους σίκαλης και αλευριού σίκαλης. Οι εξαγωγές σκληρού σίτου παρέμειναν σε ένα χαμηλό επίπεδο σε σχέση προς τις κατά παράδοση εξαγωγές. Οι εξαγωγές μεταποιημένων προϊόντων ανέκτησαν μερίδια της αγοράς. 212. Η διατήρηση ενός σημαντικού όγκου εξαγωγών κατά τη διάρκεια της περιόδου 1996/97 και η σημαντική άνοδος της εσωτερικής κατανάλωσης συνέβαλαν, παρά το γεγονός της συγκομιδής ρεκόρ, σε μια περαιτέρω μείωση των αποθεμάτων παρέμβασης, τα οποία από 2,7 εκατ. τόνους κατά την έναρξη της περιόδου μειώθηκαν σε 2,3 εκατ. τόνους κατά το τέλος της περιόδου, από τους οποίους 0,5 εκατ. τόνοι μαλακού σίτου, 0,8 εκατ. τόνοι κριθαριού και 1,0 εκατ. τόνοι σίκαλης. 213. Η κατάσταση αυτή οδήγησε το Συμβούλιο να καθορίσει σε 5 αντί 17,5 % το ενιαίο ποσοστό παύσης της καλλιέργειας για τη συγκομιδή 1997. 70 70 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 71 214. Για την περίοδο 1997/98, το Συμβούλιο αποφάσισε να μειώσει τις μηνιαίες προσαυξήσεις που εφαρμόζονται στην τιμή παρέμβασης από 1,1 ECU ανά τόνο και κατά μήνα σε 1,0 ECU ανά τόνο και κατά μήνα, παράλληλα με τη μείωση του κόστους αποθεματοποίησης. 215. Η κοινοτική συγκομιδή για την περίοδο 1997/98 εκτιμάται σε 200 εκατ. τόνους περίπου για την Κοινότητα των Δεκαπέντε. Η επίπτωση της μείωσης του ποσοστού παύσης, σε όρους αύξησης της παραγωγής, αμβλύνθηκε μέσω της μείωσης της παραγωγής σιτηρών της Ιβηρικής Χερσονήσου λόγω των ελαφρώς χαμηλότερων αποδόσεων σε σύγκριση με τα θεαματικά επίπεδα της προηγούμενης περιόδου. 2/6. Για τη συγκομιδή 1998, το Συμβούλιο αποφάσισε να παρατείνει τη μείωση του ποσοστού υποχρεωτικής παύσης σε 5 %, καθώς και να αναστείλει, για τη νέα περίοδο, την υποχρέωση πραγματοποίησης εξαιρετικής μη αμειβόμενης παύσης, σε περίπτωση υπέρβασης της παραδοσιακά καθοριζόμενης βασικής έκτασης. Ελαιούχοι σπόροι 217. Οι ελαιούχοι σπόροι χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πλακούντων για τις ζωοτροφές. Κατά συνέπεια, η οικονομική κατάσταση του τομέα των ελαιούχων σπόρων εξαρτάται από την εξέλιξη των τιμών των σπόρων, των ελαίων και των πλακούντων. Τα φυτικά έλαια μπορούν να καταναλωθούν ως έχουν υπό μορφή παρασκευασμένων ελαίων ή λιπαρών ουσιών, όπως η μαργαρίνη. 218. Η Ευρο)παϊκή Ένωση είναι σημαντικός εισαγωγέας ελαιούχων σπόρων, φυτικών ελαίων και πλακούντων. Ο ετήσιος όγκος εισαγωγών των προϊόντων αυτών εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από τις σχέσεις των τιμών μεταξύ των ελαιούχων σπόρων, των πλακούντων, των ελαίων και των ανταγωνιστικών προϊόντων (σιτηρά, τροφές με βάση τη γλουτένη φύτρων αραβοσίτου κλπ. ) που προορίζονται για τη διατροφή των ζώων, καθώς και από τις δυνατότητες εξαγωγής από την Ευρωπαϊκή Ένωση των ελαίων και των πλακούντων. Οι συνολικές εισαγωγές ελαιούχων σπόρων ανήλθαν σε 18,5 εκατ. τόνους το 1995/96 και σε 16 εκατ. τόνους το 1996/97. Οι σπόροι σόγιας αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος (80%). 219. Η συνολική ποσότητα ελαιούχων σπόρων που υπέστησαν έκθλιψη στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ-15) ανήλθε σε 30 εκατ. τόνους το 1995/96 έναντι 28,4 εκατ. τόνων το 1996/97. Το μεγαλύτερο μέρος συνίσταται σε σπόρους σόγιας (± 50 % ), και ακολουθούν οι κραμβόσποροι (± 25 %) και οι ηλιανθόσποροι (± 22 % ). 72 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ελαιούχοι σπόροι (σε εκατ. τόνους) Παραγωγή ΕΕ-15 13 • 12 11 10 / Παραγωγή κράμρ σπόρων ηλίανθου ης και σόγιας 1988 1990 1992 1994 1996 ΕΕ-12 Συμπεριλαμβανομένης της πρώην ΛΔΓ (σε εκατ. τόνους) (σε εκατ. τόνους) Ηλίανθος Παραγωγή ΕΕ-15 1988 1990 1992 1994 1996 1988 1990 1992 1994 1996 Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ VI «Γεωργία». Γραφική παράσταση 6 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 73 220. Από την περίοδο εμπορίας 1993/94, το καθεστώς στήριξης των παραγωγών ελαιούχων σπόρων (κραμβόσποροι, ηλιανθόσποροι και σόγια) αποτελεί μέρος του καθεστώτος στήριξης των παραγωγών ορισμένων αροτραίων καλλιεργειών (σιτηρά, ελαιούχοι σπόροι, πρωτεϊνούχα προϊόντα και ελαιούχο λίνο), το οποίο περιλαμβάνει υποχρεωτική παύση της καλλιέργειας για τους παραγωγούς που συμμετέχουν στο γενικό καθεστώς. Στο πλαίσιο του καθεστώτος αυτού χορηγήθηκε πληρωμή 433,50 ECU/εκτάριο. Το ποσό που καταβάλλεται στους παραγωγούς κατανέμεται κατά περιοχές σε συνάρτηση με την παραδοσιακή απόδοση των σιτηρών ή των ελαιούχων σπόρων, προσαρμοζόμενο ενδεχομένως στις διακυμάνσεις της διεθνούς τιμής που διαπιστώνεται πέραν ενός συγκεκριμένου ορίου. 221. Για την περίοδο εμπορίας 1996/97, έκταση 4 691 803 εκταρίων έτυχε της ειδικής αντισταθμιστικής πληρωμής για τους ελαιούχους σπόρους* η έκταση αυτή είναι σαφώς κατώτερη από την εγγυημένη μέγιστη έκταση (ΕΜΕ) που ανερχόταν σε 4 993 800 εκτάρια. Κατά συνέπεια δεν υπήρξαν προσαρμογές της αντισταθμιστικής πληρωμής λόγω υπέρβασης της ΕΜΕ. Αντίθετα, η τιμή αναγωγής για την περίοδο καθορίστηκε σε 223,551 ECU/τόνο, ήτοι κατά 13,593 % άνω της προσωρινής τιμής αναγωγής (196,8 ECU/τόνο)· λαμβανομένου υπόψη του ορίου απαλλαγής του 8 % η τιμή αυτή οδήγησε σε μείωση των αντισταθμιστικών πληρωμών κατά 5 %. 222. Η συνολική παραγωγή ελαιούχων σπόρων το 1996/97 ανέρχεται σε 15 εκατ. τόνους περίπου (εκ των οποίων 1,2 εκατ. τόνοι μη εδώδιμης παραγωγής) έναντι 12 εκατ. τόνων (εκ των οποίων 2,1 εκατ. τόνοι μη εδώδιμης παραγωγής) το 1995/96. Πίσα, κουκιά, φούλια και γλυκά λούπινα 223. Τα προϊόντα αυτά, των οποίων η κυριότερη αγορά είναι η βιομηχανία ζωοτροφών, υφίστανται τον ανταγωνισμό ενός μεγάλου φάσματος πρώτων υλών. 224. Από την περίοδο εμπορίας 1993/94, το καθεστώς ενισχύσεων στους μεταποιητές και εκείνο της ελάχιστης τιμής αντικαταστάθηκαν από το καθεστώς ενισχύσεων σε ορισμένες αροτραίες καλλιέργειες (σιτηρά, ελαιούχοι σπόροι, πρωτεϊνούχα προϊόντα και ελαιούχο λίνο) το οποίο περιλαμβάνει παύση της καλλιέργειας για τους παραγωγούς που συμμετέχουν στο γενικό καθεστώς. Η ενίσχυση που χορηγείται στις περιφέρειες υπολογίζεται με βάση 78,49 ECU που πολλαπλασιάζονται με την κατά παράδοση απόδοση των σιτηρών. 225. Οι εκτάσεις στις οποίες χορηγήθηκε αντισταθμιστική ενίσχυση το 1996/97 ήταν της τάξεως των 1,086 εκατ. εκταρίων. Η συνολική παραγωγή ανερχόταν σε 4,4 εκατ. τόνους. 74 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Μη κλωστικό λίνο 226. Η καλλιέργεια λίνου στην Ευρωπαϊκή Ένωση περιλαμβάνει, αφενός, το κλωστικό λίνο, το οποίο καλλιεργείται κυρίως για τις ίνες του, με σημαντική όμως απόδοση σε σπόρο\-ς, και, αφετέρου, το ελαιούχο λίνο το οποίο καλλιεργείται αποκλειστικά για τους σπόρους του. Οι σπόροι χρησιμοποιούνται όπως έχουν ή εκθλίβονται για να παραχθεί έλαιο (για βιομηχανική χρήση) και πλακούντες, οι οποίοι προορίζονται για τη διατροφή των ζώων. 227. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει σημαντικές ποσότητες λιναρόσπορου (περίπου 5(Χ) (XX) τόνους κατ' έτος)· ο Καναδάς είναι ο κύριος προμηθευτής της. 228. Προκειμένου να συγκρατηθεί η παραγωγή, αναζητήθηκε μια καλύτερη ισορροπία μεταξύ της στήριξης που παρέχεται στους λιναρόσπορους και στις άλλες τρέχουσες καλλιέργειες. Κατ' αυτό τον τρόπο, από την περίοδο 1993/94, η καλλιέργεια ελαιούχου λίνου προστέθηκε στις αροτραίες καλλιέργειες, οι οποίες τυγχάνουν ενισχύσεων ανά εκτάριο, οι οποίες προβλέπονται από τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, που αποφασίστηκε το 1992. Χορηγείται αντισταθμιστική πληρωμή 105,1 ECU ανά τόνο, η οποία πολλαπλασιάζεται με την απόδοση των σιτηρών. 229. Η αμειψισπορά ελαιούχου λίνου το 1996 αφορούσε έκταση 171 000 εκταρίων, ενώ το 1997 εκτιμάται σε 200 (XX) εκτάρια. Η αύξηση οφείλεται ουσιαστικά στην επέκταση της καλλιεργούμενης έκτασης στη Γερμανία (+14 (XX) εκτάρια) και στο Ηνωμένο Βασίλειο (78 000 εκτάρια το 1997 έναντι 48 000 το 1996). Ρύζι 230. Η παγκόσμια συγκομιδή το 1996 υπήρξε σαφώς ανώτερη αυτής του 1995 (563,2 έναντι 550 εκατ. τόνων ρυζιού paddy) λόγω των εξαιρετικών συγκομιδών στις χώρες της Ασίας (Κίνα, Ινδονησία, Μπανγκλαντές) και στην Αφρική. 231. Κατά τη διάρκεια του έτους 1996, ο όγκος του διεθνούς εμπορίου μειώθηκε κατά 2,1 εκατ. τόνους περίπου σε σχέση με το επίπεδο του 1995 (από 21 σε 18,9 εκατ. τόνους), κυρίως λόγω των καλών συγκομιδών στις κυριότερες χώρες που είναι αποκλειστικοί εισαγωγείς ρυζιού. 232. Οι τιμές του ρυζιού στην παγκόσμια αγορά μειώθηκαν κατά τη διάρκεια του 1996 λόγω μικρότερης παγκόσμιας ζήτησης ρυζιού σε σχέση με το προηγούμενο έτος. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 75 233. Το 1996, η κοινοτική παραγωγή που πωλήθηκε στην αγορά ανήλθε σε 2,5 εκατ. τόνους ρυζιού paddy (αναποφλοίωτο ρύζι) έναντι 2,1 εκατ. τόνων το 1995, χάρη στο γεγονός ότι έπαυσε πλέον η ξηρασία στην Ισπανία και στην αύξηση της παραγωγής ρυζιού indica- αυτή από 438 (XX) τόνους το 1995 έφθασε τους 632 000 τόνους το 1996. Η παραγωγή ρυζιού japonica αυξήθηκε επίσης κατά 15% σε σχέση προς 1,65 εκατ. τόνους ρυζιού paddy το προηγούμενο έτος. 234. Καθ' όλτ) τη διάρκεια της περιόδου 1996/97, οι τιμές του κοινοτικού ρυζιού υπήρξαν κατώτερες από την τιμή παρέμβασης για όλες τις ποικιλίες ρυζιού. Υπήρξαν ιδιαίτερα χαμηλές στην Ισπανία και την Ελλάδα, δεδομένου ότι το ρύζι indica που παράγεται στις δύο αυτές χώρες αντιμετώπισε τον ανταγωνισμό του εισαγόμενου από τρίτες χώρες ρυζιού. 235. Για πρώτη φορά μετά από περισσότερα έτη, κατά τη διάρκεια της περιόδου 1996/97, έγινε αποδεκτή από την παρέμβαση ποσότητα άνω των 162 000 τόνων ρυζιού paddy, από την οποία 130 (XX) τόνοι περίπου ρυζιού indica. Η κατάσταση αυτή οφείλεται στην καλή συγκομιδή καθώς και σε σημαντικό όγκο εισαγωγών. 236. Το 1996/97, ο όγκος εισαγωγών (κυρίως ρυζιού indica) παρέμεινε αμετάβλητος σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, ήτοι περίπου 522 000 τόνοι σε ισοδύναμο λευκασμένου ρυζιού, ενώ οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 86 % περίπου (από 146 000 τόνους το 1995/96 σε 261 (XX) τόνους, συμπεριλαμβανομένης της επισιτιστικής βοήθειας το 1996/97). 237. Οι εισαγωγές με μηδενικό δασμό ημιλευκασμένου ρυζιού καταγωγής των υπερπόντιων χωρών και εδαφών (ΥΧΕ) ανήλθαν σε 160 000 τόνους το 1995/96 έναντι 212 (XX) τόνων σε ισοδύναμο λευκασμένου ρυζιού το 1995/96. Η μείωση αυτή οφείλεται στα δύο μέτρα διασφάλισης που εφαρμόστηκαν από την Επιτροπή και το Συμβούλιο τον Ιανουάριο και τον Μάιο του 1997, στη συνέχεια των διαταραχών που προκλήθηκαν από τις εισαγωγές αυτές στην κοινοτική αγορά ρυζιού. 238. Οι εισαγωγές ρυζιού καταγωγής χωρών ΑΚΕ αυξήθηκαν σημαντικά από 7 000 σε 27 (XX) τόνους σε ισοδύναμο αποφλοιωμένου ρυζιού στη συνέχεια των μέτρων διασφάλισης για το ρύζι ΥΧΕ και εν αναμονή τροποποίησης του καθεστώτος εισαγωγής για το ρύζι ΑΚΕ. 239. Προκειμένου να τεθεί σε εφαρμογή μια συμφωνία που συνήφθη μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών υπό μορφή ανταλλαγής επιστολών στο πλαίσιο του άρθρου XXIV. 6 της GATT, η Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 703/97 που θεσπίζει, από την 1η Ιουλίου 1997 και για δοκιμαστική περίοδο ενός έτους, ένα σύστημα σωρευτικής είσπραξης (ΣΣΕ) για το αποφλοιωμένο ρύζι, σκοπός του οποίου είναι να επιτρέψει την προσαρμογή τιυν ποσών των δασμών που εισπράττονται ελλιπώς ή καταβάλλονται επιπλέον. 76 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 240. Η μεταρρύθμιση της κοινής οργάνωσης αγοράς στον τομέα του ρυζιού εφαρμόστηκε για πρώτη φορά κατά την περίοδο 1996/97, κυρίως όσον αφορά τον περιορισμό της περιόδου παρέμβασης σε τέσσερις μήνες (Απρίλιος-Ιούλιος), τον καθορισμό των βασικών εκτάσεων και των νέων κανόνων σχετικά με την ποιότητα που προσφέρεται στην παρέμβαση. Η μείωση της τιμής παρέμβασης και το σύστημα των αντισταθμιστικών πληρωμών θα παράγουν αποτελέσματα από την περίοδο 1997/98. 241. Για την περίοδο 1997/98 οι προβλέψεις αναφέρουν καλλιεργούμενη έκταση 417 000 εκταρίων, από τα οποία 95 000 εκτάρια ρυζιού indica. Η ποιότητα της συγκομιδής διαφαίνεται ότι θα είναι καλή. Λόγω των περιορισμών κατά την εξαγωγή που προβλέπονται από τη συμφωνία του Γύρου της Ουρουγουάης (151 200 τόνοι ισοδυνάμου λευκασμένου ρυζιού), προβλέπονται σημαντικές ποσότητες στην παρέμβαση. Ζάχαρη Παγκόσμια αγορά 242. Κατά τη διάρκεια της περιόδου 1996/97, και για τρίτη συνεχή φορά, η παραγωγή υπερέβη την παγκόσμια κατανάλωση ζάχαρης. Προς το παρόν το εν λόγω πλεόνασμα παραγωγής εκτιμάται σε +2,7 εκατ. τόνους παρά τη σημαντική αύξηση (+3,2 εκατ. τόνοι) της κατανάλωσης κατά την ίδια περίοδο. Κατ' αυτόν τον τρόπο, το επίπεδο των τελικών αποθεμάτων για την εν λόγω περίοδο θα ανέλθει σε 48,4 εκατ. τόνους ή 40,2 % της κατανάλωσης, δηλαδή πέραν του ποσοστού του 30 % που επικρατούσε κατά το τέλος της δεκαετίας του '80. Εξέλιξη της παγκόσμιας αγοράς (m ιχητ. τόνους <«' μειχτή αξύί) Περίοδος Παραγωγή Κατανάλωση Πλεόνασμα ή έλλειμμα 1987/1988 1988/1989 1989/1990 1990/1991 1991/1992 1992/1993 1993/1994 1994/1995 1995/1996 1996/1997 (πρό^λιψη) ΙΙηγη: \ Ο l. ichl (1) 104,7 104,6 109,1 115,7 116,9 112,7 111,4 116,1 125,9 123,2 (2) (3) = (1) - (2) 107,2 107,0 109,6 110,4 111,1 111,9 112,2 114,0 117,3 120,5 -2,5 -2,4 -0,5 + 5,8 + 5,9 + 0,8 - 1,2 + 2,1 + 8,6 + 2,7 Απόθεμα σε % κατανάλωσης (4) 31,2 29,0 27,9 31,7 36,0 35,6 33,6 34,1 39,8 40,2 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 77 243. Όμως, παρά την αύξηση αυτή κατά +1,7 εκατ. τόνους των παγκοσμίων αποθεμάτων κατά το τέλος της περιόδου, η εξέλιξη των τιμών στην παγκόσμια αγορά δεν αντικατοπτρίζει πλήρως την αναμενόμενη πτωτική πίεση. Πράγματι, σχέσεις αποθεμάτων/κατανάλωσης παρόμοιες με αυτές του 1996/97 προκάλεσαν στο παρελθόν πτώσεις το>ν τιμο')ν κάτω των 20 ECU/εκατόκιλο για τη λευκή ζάχαρη και κάτω των 12 ECU/εκατόκιλο για την ακατέργαστη. Πράγματι, οι τιμές της ακατέργαστης ζάχαρης παρέμειναν σχεδόν σταθερές (10-12 cts/λίβρα) καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου, και μόνο αυτές της λευκής ζάχαρης δέχθηκαν την πτωτική πίεση, αν και σε πολύ μικρό βαθμό σε σχέση με ό,τι είχε προβλεφθεί κατά την έναρξη της περιόδου. Μέσες τιμές για άμεσες παραοόσεις • Χρηματιστήριο Παρισιού ζάχαρη) (λευκή m Χρηματιστήριο Νέας Υόρκης (ακατέργαστη ζάχαρη) = 30,69 ECU/100 kg 26,99 ECU/100 kg 21,58 ECU/100 kg ECU/100 kg 21,18 = 1995/1996 1996/1997 (-12,1 1995/1996 1996/1997 (-1. 9 244. Η εν λόγιο απώλεια μεταβλητότητας των τιμών της παγκόσμιας αγοράς έχει τις ρίζες της κατά κύριο λόγο στις διαρθρωτικές μεταβολές που επήλθαν κατά τα τελευταία έτη παγκοσμίως στον τομέα της ζάχαρης -τάση αυτοεφοδιασμού στις αναπτυσσόμενες χώρες, υποκατάσταση της ζάχαρης με άλλα γλυκαντικά στις εκβιομηχανισμένες χώρες, κατάρρευση της Σοβιετικής Ένιοσης- και κατά δεύτερο λόγο στην πολιτική αποθεματοποίησης που εφήρμοσαν ορισμένες χώρες. Αν κατά την τελευταία περίοδο ήταν οι Ινδίες η χώρα που διατηρούσε ένα μεγάλο μέρος των αποθεμάτων πλεονασμάτων, κατά το τρέχον έτος είναι οι εκβιομηχανισμένες χώρες που συνέβαλαν στην αύξηση των αποθεμάτων τους (± 3,0 εκατ. τόνοι), αναστέλλοντας την εξέλιξη των τιμών καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου. 245. Όσον αφορά τη ζήτηση στον τομέα των εισαγωγών, προς το παρόν εκτιμάται σε 36,0 εκατ. τόνους, σημειώνοντας μείωση κατά 1,8 εκατ. τόνους περίπου σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Η ρευστοποίηση των αποθεμάτων που παρατηρήθηκε στις χώρες εισαγωγής (± 2,4 εκατ. τόνοι) υπονοεί κυρίως την εξέλιξη αυτή, παρά την αύξηση της κατανάλωσης σε παγκόσμιο επίπεδο, η οποία σημειώθηκε κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου. Οι εισαγωγές ακατέργαστης ζάχαρης παρέμειναν σε επίπεδο (± 19,0 εκατ. τόνοι) παρόμοιο με αυτό της προηγούμενης περιόδου, ενώ μειώθηκαν οι εισαγωγές λευκής ζάχαρης. Δεδομένου ότι οι μονάδες ραφιναρίσματος που βρίσκονται στην Εγγύς Ανατολή δεν έχουν ακόμη αξιοποιήσει πλήρως το δυναμικό τους, ορισμένες χώρες εισαγωγής κατέφυγαν στα αποθέματα, πράγμα που αποτελεί το λόγο για τη μείωση αυτή. 78 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 79 246. Εξάλλου, από τις πρώτες μόλις εκτιμήσεις της συγκομιδής 1997/98 προκύπτει, για πρώτη φορά εδώ και τρεις περιόδους εμπορίας, έλλειμμα της παραγωγής επί της παγκόσμιας κατανάλωσης. Με στασιμότητα της παραγωγής, η προβλεπόμενη αύξηση της κατανάλωσης ενδέχεται να οδηγήσει σε έλλειμμα έως 2,0 εκατ. τόνων περίπου. Δεδομένου ότι το άθροισμα των αποθεμάτων των τριών τελευταίων περιόδων αρκεί για να αντιμετωπιστεί το έλλειμμα, σύμφωνα με τα προγνωστικά, οι τιμές της ζάχαρης θα πρέπει να παραμείνουν σταθερές κατά τη διάρκεια της περιόδου, με μια ορισμένη συγκράτηση κατά την έναρξη του 1998 λόγω των συγκεκριμένων καταστάσεων τάσης μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. Σε κοινοτικό επίπεδο (ΕΕ-15) οι εκτάσεις που καλλιεργήθηκαν με ζαχαρότευτλα το 1996 (2 020 (XX) εκτάρια) μειώθηκαν ελαφρά σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο. Η μέση απόδοση σε ζάχαρη ανήλθε σε 8,2 τόνους (χνά εκτάριο, πράγμα που αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 9,3 % σε σχέση με το 1995 λόγω βελτίωσης των συνΟηκανν καλλιέργειας. Έτσι, οι αποδόσεις αυτές κατέληξαν σε παραγωγή, η οποία υπολογίζεται σε αξία λευκής ζάχαρης, σε 16,837 εκατ. τόνους, από τους οποίους 16,515 εκατ. τόνοι από ζαχαρότευτλα, 0,275 εκατ. τόνοι από ζαχαροκάλαμο και 0,047 εκατ. τόνοι από μελάσσες. 247. Στο πλαίσιο της παραγωγής αυτής, οι εξαγωγές κοινοτικής ζάχαρης, σε φυσική κατάσταση, με επιστροφή, όπως και κατά την προηγούμενη περίοδο, κυμάνθηκαν γύρω στους 2,75 εκατ. τόνους, συμπεριλαμβανομένων ακόμη 1,6 εκατ. τόνων που αντιστοιχούν στις προτιμησιακές εισαγωγές. Λαμβανομένης υπόψη της αύξησης της συνολικής παραγωγής, οι εξαγωγές ζάχαρης C αυξήθηκαν κατά 0,8 εκατ. τόνους, ανερχόμενες σε 2,4 εκατ. τόνους περίπου. Η μεταφορά ζάχαρης C αυξήθηκε επίσης, ανερχόμενη σε 0,917 εκατ. τόνους. Σε συνάρτηση με τα στοιχεία αυτά, στην Κοινότητα σημειώθηκε αύξηση του επιπέδου των τελικών αποθεμάτων κατά 250 000 τόνους περίπου, που διαδραμάτισαν σταθεροποιητικό ρόλο στις τιμές της παγκόσμιας αγοράς. 248. Όσον αφορά τη συνολική κατανάλωση ζάχαρης στην Κοινότητα, αυτή φαίνεται ότι σταθεροποιείται γύρω στα 12 600 000 τόνους, εμφανίζοντας παρ' όλα αυτά μια ελαφρά αυξητική τάση, παρά την εξέλιξη της παραγωγής σιροπιού ινουλίνης. Πράγματι, η αύξηση της παραγωγής σιροπιού ινουλίνης επιβεβαιώθηκε το 1996/97 με 0,177 εκατ. τόνους (0,128 εκατ. τόνους το 1995/96). Αντίθετα, όσον αφορά την παραγωγή ισογλυκόζης, η παραγωγή αυτή παραμένει σταθερή γύρω στα 0,302 εκατ. τόνους, πράγμα που αντιστοιχεί στις ποσοστώσεις που έχουν καθοριστεί για το προϊόν αυτό. 249. Εξάλλου, το Συμβούλιο αποφάσισε να παγώσει τις θεσμικές τιμές κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας 1996/97 και μείωσε κατά 6,7 % το ποσό απόδοσης των εξόδων αποθεματοποίησης, για να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη των επιτοκίων. 250. Από την πλευρά της, η Επιτροπή μείωσε την εισφορά αποθεματοποίησης, η οποία από 3,62 ECU/εκατόκιλο το 1995/96 έφθασε σε 2,0 ECU/εκατόκιλο για την περίοδο 1997/98, πράγμα που προϋποθέτει μείωση στις πραγματικές εγγυημένες τιμές κατά 2,4 %, υπέρ της κατανάλωσης. 80 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 251. Όσον αφορά τις εισφορές στην παραγωγή, η Επιτροπή καθόρισε για την ίδια περίοδο την εισφορά Β σε 36,5 % της τιμής παρέμβασης. Ελαιόλαδο 252. Η παγκόσμια παραγωγή ανέρχεται, κατά μέσο όρο, σε 2 000 000 περίπου τόνους, από τους οποίους 78 % για την Ευρωπαϊκή Ένωση (περίπου 1 550 000 τόνοι), ενώ οι άλλοι κυριότεροι παραγωγοί είναι η Τυνησία (155 000 τόνοι), η Τουρκία (90 000 τόνοι), η Συρία (75 0000 τόνοι) και το Μαρόκο (45 000 τόνοι). Η παραγωγή ποικίλλει σημαντικά από το ένα έτος στο άλλο, αλλά η παγκόσμια αγορά παρουσιάζει διακυμάνσεις οι οποίες συνδέονται άμεσα με την κοινοτική αγορά. 253. Η κοινοτική παραγωγή η οποία είναι επιλέξιμη για ενίσχυση για το 1996/97 ανέρχεται περίπου σε 1 859 400 τόνους, έναντι 1 481000 τόνων που παράχθηκαν το 1995/96. Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις που έλαβαν τα κράτη μέλη κατά τον καθορισμό των αποδόσεων σε λάδι και ελιές για την περίοδο 1996/97, ο αριθμός των παραγωγικών δένδρων είναι σχεδόν 500 εκατ. Η ελαιοκομία αφορά περίπου 2 εκατ. εκμεταλλεύσεις. 254. Η κοινοτική κατανάλωση ήταν το 1995/96 1 390 (XX) τόνοι περίπου (75 % της παγκόσμιας κατανάλωσης). Σύμφωνα με τις πλέον πρόσφατες προβλέψεις, η κατανάλωση θα πρέπει να ανέλθει το 1996/97 σε ανώτερα επίπεδα, κυρίως λόγω της σημαντικής μείωσης των τιμών. Η κατανάλωση σε συσκευασίες κάτω των 5 kg αποτελεί τη βασική μορφή κατανάλωσης, με ποσοστό ανώτερο του 90 % επί του συνόλου, κυρίως υπό την επίδραση του καθεστώτος ενίσχυσης στην κατανάλωση, το οποίο θεσπίστηκε το 1979. Κατά την έναρξη της περιόδου 1996/97, τα αποθέματα παρέμβασης ανέρχονταν σε 12 000 τόνους· κατά το τέλος της περιόδου ανέρχονται σε 8 000 τόνους περίπου. 255. Η Ελλάδα και η Ισπανία είναι οι συνήθεις κύριοι προμηθευτές, ενώ η Ιταλία, αν και παραγωγός και εξαγωγέας, παραμένει ο κύριος αγοραστής. Οι εισαγωγές ανήλθαν κατά την περίοδο 1996/97 σε 46 000 τόνους. Οι εξαγωγές ανήλθαν σε 140 000 τόνους περίπου, ποσότητα ανώτερη σε σχέση με τους 135 000 τόνους της περιόδου 1995/96, και η οποία προσεγγίζει το όριο το οποίο επιβάλλεται κατ' εφαρμογή των συμφωνιών της GATT. 256. Το καθεστώς κοινοτικής στήριξης περιλαμβάνει από την περίοδο 1987/88, έναν δημοσιονομικό σταθεροποιητή, με μια μέγιστη εγγυημένη ποσότητα (ΜΕΠ) 1,35 εκατ. τόνων. Όταν η παραγωγή υπερβαίνει τη ΜΕΠ, ενδεχομένως προσαυξημένη κατά τη μεταφορά από την προηγούμενη περίοδο, η ενίσχυση στην παραγωγή (που καταβάλλεται στους ελαιοκάλλιε. ργητές) μειώνεται κατ' αναλογία. Κατά το 1995/96 σημειώθηκε υπέρβαση της ΜΕΠ, πράγμα που επέφερε μείωση της ενίσχυσης. Σύμφωνα με τις προβλέψεις για το 1996/97 θα πρέπει να σημειωθεί υπέρβαση της ΜΕΠ και για αυτή την περίοδο. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 81 Ποσότητες για τις οποίες αναγνωρίζεται στην Ένωση το δικαίωμα για ενίσχυση στην παραγωγή (at xiku'iàtç τόνονς) Χώρα 1988/89 1989/90 1990/91 1991/92 1992/93 1993/94 1994/95 1995/96 Ελλάδα Ισπανία Γαλλία Ιταλία Πορτογαλία Σύνολο 319,2 408,0 1,2 390,0 24,6 1 143,0 316,4 573,0 2,8 585,0 35,1 1 5123 170,9 700,0 2,3 148,0 20,0 1 041,2 430,1 610,0 3,4 650,0 35,0 1 728,5 314,4 636,0 1,8 410,0 17,1 13793 323,2 588,0 2,4 550,0 27,5 1 491,1 389,9 583,0 2,4 458,7 29,2 1 463,2 445,0 375,0 2,5 625,0 34,0 1 481,5 1996/97 (προβλέ ψεις) 409,0 964,0 2,4 445,0 39,0 1 859,4 257. Τελευταία, οι υπηρεσίες της Επιτροπής μελετούν σχέδια μεταρρύθμισης του καθεστώτος στήριξης για την ελαιοκομία. Ελαιόλαδο (σε εκατ. τόνους) Παραγωγή - Χρησιμοποίηση. # ^· J-. # / Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ VI «Γεωργία». Γραφική παράσταση 8 82 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Αποξηραμένες ζωοτροφές 258. Οι αποξηραμένες ζωοτροφές περιλαμβάνουν προϊόντα πλούσια σε πρωτεΐνες (15 % κατ' ελάχιστο όριο) που λαμβάνονται με τεχνητή αποξήρανση (αφυδάτωση) ή φυσική αποξήρανση (αποξήρανση στον ήλιο) της μηδικής, άλλων ψυχανθών και ορισμένων αγρωστωδών. 259. Η εξέλιξη της παραγωγής με βάση τις αιτήσεις χορήγησης ενίσχυσης περιλαμβάνεται περιληπτικά στον κατωτέρω πίνακα. Παραγωγή αποξηραμένων ζωοτροφών (ΕΕ-15) (') (οε εκατ. τόνονς) Αφυδατωμένες Αποξηραμένες στον ήλιο Σύνολο (')Ε1·-12 έως 1994/95. 1992/93 1993/94 4 236 446 4 682 4 576 420 4 996 1994/95 4 468 455 4 923 1995/96 1996/97 ' 4 070 402 4 473 3 818 253 4 071 260. Στις αρχές της δεκαετίας του '90, η αύξηση της παραγωγής αποξηραμένων ζωοτροφών συνοδευόταν από την αύξηση των δαπανών του προϋπολογισμού, γεγονός που ανάγκασε την Επιτροπή να προτείνει στο Συμβούλιο τη μεταρρύθμιση του τομέα από την περίοδο εμπορίας 1995/96. 261. Η μεταρρύθμιση που εγκρίθηκε από το Συμβούλιο [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 603/95 της 2ας Φεβρουαρίου 1995] παρουσιάζει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά στοιχεία: 1 ) αντικατάσταση της κυμαινόμενης ενίσχυσης που καταβαλλόταν έως τότε από μια πάγια ενίσχυση ανά τόνο, ύψους 68,83 ECU για τις αφυδατωμένες ζωοτροφές και 38,64 ECU για τις αποξηραμένες στον ήλιο ζωοτροφές· 2) θέσπιση μέγιστων εγγυημένων ποσοτήτων (ΜΕΠ): α) 4,349 εκατ. τόνοι για τις αφυδατωμένες ζωοτροφές (4,412 εκατ. τόνοι μετά την προσχώρηση της Σουηδίας, της Φινλανδίας και της Αυστρίας), β) 443 500 τόνοι για τις αποξηραμένες στον ήλιο ζωοτροφές. Αυτές οι μέγιστες εγγυημένες ποσότητες υποδιαιρούνται σε εθνικές εγγυημένες ποσότητες (ΕΕΠ), που κατανέμονται στα κράτη μέλη με βάση τη μέση παραγωγή τους που επιδοτήθηκε κατά τη διάρκεια των περιόδων αναφοράς 1992/93 και 1993/94. Σε περίπτωση υπέρβασης των ΜΕΠ, οι ενισχύσεις μειώνονται, για να αποφευχθεί κάθε υπέρβαση των προβλεπομένων κονδυλίων του προϋπολογισμού, και στην αξιολόγηση των υπερβάσεων οι πρώτες πέντε εκατοστιαίες μονάδες εφαρμόζονται για όλα τα κράτη μέλη χωρίς διάκριση· πάνω από το ποσοστό αυτό η ευθύνη καθίσταται εθνική· ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 83 3) ενίσχυση των ελέγχων μέσω του ολοκληρωμένου συστήματος ελέγχου που εφαρμόζεται στις αροτραίες καλλιέργειες και στην κτηνοτροφία, έτσι ώστε να καταστεί δυνατός ο εντοπισμός όλων των αγροτεμαχίων στα οποία καλλιεργούνται οι ζωοτροφές που πρόκειται να αποξηρανθούν, με σκοπό την καταπολέμηση της συσσώρευσης των ενισχύσεων. 262. Κατά την περίοδο εμπορίας 1996/97, τη δεύτερη της νέας κοινής οργάνωσης αγοράς, η ενίσχυση χορηγήθηκε αντίστοιχα για 3 817 894 τόνους (αφυδατωμένες ζωοτροφές, 87 % της ΜΕΠ) και για 252 823 τόνους (αποξηραμένες στον ήλιο ζωοτροφές, 57 % της ΜΕΠ). Οσπριοειδή (ρεβίθια, λαθούρια και φακές) 263. Ειδικό μέτρο υπέρ των οσπριοειδών ελήφθη το 1989 στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 762/89. Συνεπάγεται ενίσχυση ανά εκτάριο για μέγιστη εγγυημένη έκταση (ΜΕΕ). Η ισχύς του μέτρου αυτού παρατάθηκε επανειλημμένως· η τελευταία παράταση χρονολογείται από το 1996 και περιλαμβάνεται στον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1577/96. 264. Η ενίσχυση ανά εκτάριο έχει καθοριστεί σε 181 ECU και η ΜΕΕ ανέρχεται σε 400 000 εκτάρια. Υπέρβαση της εν λόγω ΜΕΕ οδηγεί σε κατ' αναλογία μείωση της ενίσχυσης κατά τη διάρκεια της αντίστοιχης περιόδου. 265. Το 1996/97, η έκταση που καλλιεργείται με οσπριοειδή ήταν 550 000 εκτάρια- η υπέρβαση της ΜΕΕ οδηγεί σε προσαρμογή της ενίσχυσης, η οποία καθορίστηκε σε 131,69 ECU ανά εκτάριο. Για την περίοδο 1997/98 η έκταση αυτή εκτιμάται σε 500 000 εκτάρια. Οπωροκηπευτικά Νωπά οπωροκηπευτικά Κατάσταση της παγκόσμιας αγοράς 266. Η παγκόσμια αγορά νωπών οπωροκηπευτικών εμφανίζει συνεχή αύξηση. Το 1995 ανερχόταν σε 890 εκατ. τόνους περίπου, δηλαδή παρουσίασε αύξηση κατά 1,0% σε σχέση με το 1994 και κατά 8,9 % σε σχέση με τη μέση παραγωγή της περιόδου 1989-1991 ('). Το ποσοστό των λαχανικών (συμπεριλαμβανομένων και των πεπονιών) στο εν λόγω σύνολο είναι 55 % περίπου. Με 102 περίπου εκατ. τόνους, η Κοινότητα υπήρξε το 1995 ο τρίτος στον κόσμο παραγωγός μετά την Κίνα (169 εκατ. τόνους) και την Ινδία (104 εκατ. τόνους) (') Πηγή: FAO. Production Yearbook, Τόμος 49, 1995. 84 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ και προηγείτο των Ηνωμένων Πολιτειών (64 εκατ. τόνους), της Βραζιλίας (39 εκατ. τόνους) και της Τουρκίας (32 εκατ. τόνους). Μεταξύ των κυριοτέρων παγκοσμίων τομέων παραγωγής, συγκαταλέγονται οι τομάτες (78 εκατ. τόνοι για το 1995), τα πορτοκάλια (58 εκατ. τόνοι), τα μήλα (50 εκατ. τόνοι) και τα κρεμμύδια (32 εκατ. τόνοι). 267. Όσον αφορά τα εσπεριδοειδή, οι πρώτες εκτιμήσεις όσον αφορά την περίοδο 1996/97 ( ' ) αναφέρουν μια παγκόσμια παραγωγή εσπεριδοειδών 85 εκατ. τόνων περίπου, εμφανίζοντας αύξηση κατά 1,3 % σε σχέση με το 1995/96, κατά 10% σε σχέση με το 1993/94 και κατά 87 % σε σχέση με τον μέσο όρο των περιόδων 1971/72 έως 1975/76. Με παραγωγή εκτιμώμενη σε 8 εκατ. τόνους περίπου, η Κοινότητα βρίσκεται, για την περίοδο 1996/97, παγκοσμίως σε τρίτη θέση, με την Κίνα (7,9 εκατ. τόνους), μετά τη Βραζιλία (17,7 εκατ. τόνους) και τις Ηνωμένες Πολιτείες (17,5 εκατ. τόνους) και πριν από το Μεξικό (4 εκατ. τόνους) και την Αίγυπτο (2,5 εκατ. τόνους). Σε ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής, και σε σχέση με τον μέσο όρο των περιόδων 1971/72 έως 1975/76, παρατηρείται σημαντική αύξηση για την Κίνα (από 1,6 σε 9,3 %) και τη Βραζιλία (από 13 σε 21 %) και μείωση για την Κοινότητα (από 14 σε 9,4 % ), για τις Ηνωμένες Πολιτείες (από 27 σε 21 %) και για την Ιαπωνία (από 8,5 σε 1,9 % ). Διεθνείς συναλλαγές 268. Ο όγκος των διεθνών συναλλαγών νωπών οπωροκηπευτικών κυμαίνεται ανάλογα με τα προϊόντα. Για την περίοδο 1993-1995 και βάσει των εισαγωγών, τα νωπά οπωροκηπευτικά αντιπροσώπευαν κατά μέσο όρο 13 % της παγκόσμιας παραγωγής για τα λεμόνια, 11 % για τα πορτοκάλια και τα μικρά εσπεριδοειδή, 11 % για τα αχλάδια, 9,6 % για τα κρεμμύδια, 9,4 % για τα μήλα, 8,3 % για τα ροδάκινα και 3,8 % για τις τομάτες. Για το 1995, το μερίδιο των κοινοτικών εξαγωγών στις εν λόγω διεθνείς συναλλαγές ήταν 15 % για τα λεμόνια, 11 % για τα πορτοκάλια και τα μικρά εσπεριδοειδή, 8,8 % για τα μήλα, 7,8 % για τις τομάτες και 6,3 % για τα αχλάδια. 269. Η Κοινότητα παρουσιάζει έλλειμμα σε νωπά οπωροκηπευτικά. Το 1996, οι εξαγωγές αντιπροσώπευαν 86 % των εισαγωγών για τα λαχανικά, 53 % για τα εσπεριδοειδή και 44 % για τα άλλα φρούτα. Το έλλειμμα αυτό επιδεινώθηκε το 1995 (- 2,5 εκατ. τόνοι) και το 1996 (-2,6 εκατ. τόνοι), ενώ η διακύμανση των εξαγωγών (+9,1 % για τα λαχανικά, -2,9 % για τα εσπεριδοειδή και+21 % για τα άλλα φρούτα) δεν αντιστάθμισε την αύξηση των εισαγωγών (+ 1,3 % για τα λαχανικά, +11 % για τα εσπεριδοειδή και + 7,0 % για τα άλλα φρούτα). (') Πηγή: FAO, Ν<υπά και μεταποιημένα ισπεριόοειόή, ετήσιες οπιτιατικές, 1997. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 85 Κοινοτική αγορά 270. Με 9 εκατ. τόνους περίπου, η κοινοτική παραγωγή μήλων για την περίοδο 1996/97 παρουσιάζει αύξηση κατά 6,2 % σε σχέση με την περίοδο 1995/96. Η μέση αυτή εξέλιξη αποτελεί ωστόσο συνισταμένη πολύ διαφορετικών καταστάσεων ανάλογα με τα κράτη μέλη: μεγάλη αύξηση (+45 %) στη Γερμανία και στο Αουξεμβούργο (+33 %) και μεγάλη μείωση στο Βέλγιο (-42 %) και στις Κάτω Χώρες (-22 % ), μεταβλητή κατάσταση (από - 11 έως + 14 %) στα άλλα κράτη μέλη. Η εν λόγω εξέλιξη της παραγωγής αντικατοπτρίζεται, τουλάχιστον εν μέρει, στην εξέλιξη τιυν τιμών στην παραγωγή των «προϊόντων-πιλότων», δηλαδή αυτών για τα οποία το Συμβούλιο θεσπίζει τιμές βάσης και αγοράς. Για την περίοδο 1996/97 και σε σχέση με το 1995/96, οι τιμές αυτές αυξήθηκαν στη Γαλλία (+ 16 % μετά από μια κακή περίοδο 1995/96), στο Βέλγιο (+ 3,7 %) και στις Κάτω Χώρες και μειώθηκαν σημαντικά στην Ελλάδα (-22 %) και τη Γερμανία (-16 % ). Όσον αφορά τον κοινοτικό μέσο όρο, η μείωση είναι της τάξης του 12 %. Η εν λόγω εξέλιξη της παραγωγής και των τιμών εκφράζεται με αύξηση των ποσοτήτων που αποσύρθηκαν από την αγορά, οι οποίες από 2,4 %, για το 1995/96, αυξήθηκαν σε 3,9 % της κοινοτικής παραγωγής. 271. Η κοινοτική παραγωγή αχλαδιών για την περίοδο 1996/97 ξεπερνά τα 2,9 εκατ. τόνους, παρουσιάζοντας αύξηση κατά 6,6 % σε σχέση με το 1995/96 και 6,8 % σε σχέση με τον μέσο όρο των περιόδων 1991/92 έως 1995/96. Η αύξηση αυτή οφείλεται κυρίως στην Ισπανία (+ 26 % σε σχέση με την περίοδο 1995/96), στη Γαλλία (+ 10 %) και στην Ιταλία (+9,4 % ). Για την περίοδο 1996/97, οι τιμές στην παραγωγή μειώνονται, κατά μέσο όρο για την Κοινότητα, κατά 3,5 % σε σχέση με το 1995/96, με σημαντικές διακυμάνσεις ανάλογα με τα κράτη μέλη (από + 2 6% στη Δανία έως - 3 4% στην Ισπανία). Οι ποσότητες που αποσύρθηκαν από την αγορά ανέρχονται σε 6,1 % της παραγωγής έναντι 1,8 % για το 1995/96. 272. Η περίοδος 1996 όσον αφορά τα ροδάκινα εμφανίζει μέση παραγωγή (+ 19 % σε σχέση με το 1995 αλλά μόνο + 1,8 % σε σχέση με τον μέσο όρο των περιόδων 1991 έως 1995), στασιμότητα της μέσης κοινοτικής τιμής στην παραγωγή (-0,2 % σε σχέση με το 1995, αλλά - 26 % στην Ιταλία και + 29 % στην Πορτογαλία) και αποσύρσεις, οι οποίες παραμένουν σημαντικές (16 % της παραγωγής). 273. Σύμφίονα με τα διαθέσιμα στοιχεία, η παραγωγή επιτραπέζιων σταφυλιών για την περίοδο 1996 αυξάνεται κατά 14% σε σχέση με το 1995, διακύμανση που οφείλεται κατά κύριο λόγο στην Ιταλία, η οποία αντιπροσωπεύει μόνη της 64 % της κοινοτικής παραγωγής. Οι τιμές στην παραγωγή εξακολουθούν να παρουσιάζουν αύξηση για έκτη συναπτή περίοδο (+ 5,7 % για την Κοινότητα σε σχέση με το 1995 αλλά - 14 % στην Ιταλία). Οι ποσότητες που αποσύρθηκαν παραμένουν αμελητέες (0,5 % της παραγωγής). 86 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Φρούτα Παραγωγή συγκομιδής (σε εκατ. τόνους) (σε εκατ. τόνους) 1988 1990 1992 1994 1996 1988 1990 1992 1994 1996 (σε εκατ. τόνους) (σε εκατ. τόνους) Πορτοκάλια Σταφύλια 1988 1990 1992 1994 1996 1988 1990 1992 1994 1996 Πηγή: Ευρωπαϊκό Επιτροπή, ΓΔ VI ««Γεωργία». Γραφική παράσταση 9 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 87 274. Η παραγωγή βερίκοκων παρουσιάζει ανάκαμψη για την περίοδο 1996 (+ 36 % σε σχέση με τη χαμηλή παραγωγή 1995). Αυτή συνοδεύεται από μείωση κατά 17 % της κοινοτικής τιμής στην παραγωγή, ενο') η εν λόγω μέση εξέλιξη συγκαλύπτει μείωση κατά 35 % στη Γαλλία και αύξηση κατά 116 % στην Πορτογαλία. Οι ποσότητες που αποσύρθηκαν έχουν αυξηθεί, αλλά δεν υπερβαίνουν το 3,6 % της παραγωγής. 275. Στον τομέα των εσπεριδοειδών δεν είναι ακόμη διαθέσιμο κανένα συνολικό στοιχείο ούτε για την περίοδο 1995/96 ούτε και για την περίοδο 1996/97. Παρατηρείται ωστόσο μια σταθερότητα της κοινοτικής παραγωγής πορτοκαλιών σε 5,3 εκατ. τόνους έναντι 5,6 εκατ. τόνων για την περίοδο 1994/95. Με 1,3 εκατ. τόνους για το 1996/97, η παραγωγή λεμονιών παρουσιάζει αύξηση μετά από δύο περιόδους περιορισμένης παραγωγής· παραμένει, ωστόσο, κάτω από τον μέσο όρο των περιόδων 1991/92 έως 1995/96 (1,4 εκατ. τόνοι). Αντίθετα, η παραγωγή μανταρινιών και κλημεντινών παρουσιάζει μείωση κατά 6,1 και 12 %, αντιστοίχως, σε σχέση με το 1995/96. Α πς το 1995/96 έως το 1996/97, η μέση κοινοτική τιμή στην παραγωγή παρουσιάζει μείωση για τα πορτοκάλια (-13 %) και για τα μανταρίνια (-6,6 % ), είναι σταθερή για τις κλημεντίνες (+ 0,7 %) και παρουσιάζει αύξηση για τα λεμόνια (+3,1 % ). Οι ποσότητες που αποσύρθηκαν κατά την περίοδο 1996/97 παρουσιάζουν μείωση σε σχέση με την περίοδο 1995/96· αντιπροσωπεύουν 2,0 % της κοινοτικής παραγωγής για τα πορτοκάλια, 0,9 % για τα μανταρίνια, 0,6 % για τις κλημεντίνες και 0,3 % για τα λεμόνια. 276. Κανένα συνολικό στοιχείο δεν είναι ακόμη διαθέσιμο, εδώ και περισσότερες περιόδους όσον αφορά την παραγωγή κουνουπιδιών. Για την περίοδο 1996/97 και σε σχέση με το 1995/96, παρατηρείται σταθερότητα στην Ιταλία (-1,0 % ) και αισθητή μείωση στη Γαλλία (- 12 % ). Για την ίδια περίοδο, οι τιμές στην παραγωγή παρουσιάζουν σημαντική πτώση σε όλα τα κράτη μέλη (- 14 % στην Ισπανία έως - 34 % στην Πορτογαλία), με εξαίρεση τη Δανία (+ 1,4 %) και οι ποσότητες που αποσύρθηκαν εμφανίζουν αισθητή άνοδο σε σχέση με το 1995/96 (+ 47 % ). 277. Οι μερικές πληροφορίες που είναι διαθέσιμες για τις τομάτες καταδεικνύουν, για την περίοδο 1996/97 και σε σχέση με το 1995/96, αύξηση της παραγωγής στην Ελλάδα (+ 11 % ), στην Ισπανία (+ 34 %) και στην Ιταλία (+ 26 % ), μείωση στο Βέλγιο (-17 % ), αύξηση κατά 17 % της κοινοτικής τιμής στην παραγωγή και σημαντική αύξηση (+83 %) των ποσοτήτων που αποσύρθηκαν, οι οποίες όμως παραμένουν αμελητέες (λιγότερο από 1 %) σε σχέση με την παραγωγή. Κυριότερες νομοθετικές και πολιτικές εξελίξεις 278. Η περίοδος 1997/98 είναι η πριότη, στην οποία θα εφαρμοστεί η μεταρρύθμιση της κοινής οργάνίοσης αγοράς (ΚΟΑ) που αποφασίστηκε από το Συμβούλιο το 1996. Η νέα 88 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ αυτή ΚΟΑ τέθηκε πράγματι σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 1997 και οι λεπτομέρειες εφαρμογής της τέθηκαν προοδευτικά σε ισχύ κατά τη διάρκεια του έτους 1997. 279. Η Επιτροπή καθόρισε κατά πρώτον τους όρους αναγνώρισης και προαναγνώρισης των οργανώσεων παραγωγών, καθώς και τις λεπτομέρειες χορήγησης ενίσχυσης για την έναρξη της λειτουργίας των εν λόγω οργανώσεων παραγωγών. Στη συνέχεια, θέσπισε τις λεπτομέρειες εφαρμογής όσον αφορά, αφενός, τα επιχειρησιακά προγράμματα και τα επιχειρησιακά ταμεία και, αφετέρου, το καθεστώς παρεμβάσεων. Τέλος, έλαβε απόφαση σχετικά με τους κανόνες εφαρμογής του καθεστώτος ενίσχυσης στη μεταποίηση εσπεριδοειδών. 280. Η Επιτροπή θέσπισε επίσης, σύμφωνα με τη μεταρρύθμιση, τις λεπτομέρειες εφαρμογής των ειδικών μέτρων που προβλέπονται για τον τομέα των μεταποιημένων σπαραγγιών, καθώς και αυτές σχετικά με μία κατ' αποκοπή ενίσχυση για τα φουντούκια συγκομιδής των περιόδων 1997/98, 1998/99 και 1999/2000. 281. Σύμφωνα με την απόφαση που επήλθε το 1996, τη στιγμή που αποφασίστηκε η μεταρρύθμιση της ΚΟΑ, το Συμβούλιο κατάρτισε ένα πρόγραμμα εκρίζωσης των μηλιών, αχλαδιών, ροδακινιών και νεκταρινιών. Το πρόγραμμα αυτό αφορά μέγιστη έκταση 20 000 εκταρίων, που κατανέμεται ίσα για τις μηλιές και τις αχλαδιές, αφενός, και για τις ροδακινιές και τις νεκταρινιές, αφετέρου. Προβλέπεται ότι η αρχική κατανομή των εκτάσεων αυτών μεταξύ των κρατών μελών μπορεί να προσαρμοστεί εκ των υστέρων, για να ληφθούν υπόψη οι πραγματικές αιτήσεις. 282. Για να αποφευχθεί κάθε κίνδυνος δημοσιονομικών δυσχερειών, οι οποίες θα οφείλονταν σε έναν πολύ σημαντικό όγκο αποσύρσεων, η Επιτροπή καθόρισε όρια παρέμβασης, για την περίοδο 1997/98, για τις τομάτες (360 000 τόνοι), τα κουνουπίδια (111 300 τόνοι), τα μήλα (387 300 τόνοι), τα ροδάκινα (272 400 τόνοι), τα νεκταρίνια (89 800 τόνοι), τα πεπόνια (176 600 τόνοι), τα καρπούζια (197 400 τόνοι), τα επιτραπέζια σταφύλια (162 200 τόνοι), τα λεμόνια (93 500 τόνοι), τα πορτοκάλια (408 500 τόνοι), τα satsumas (23 300 τόνοι), τα μανταρίνια (36 000 τόνοι) και τις κλημεντίνες (133 400 τόνοι). 283. Η Επιτροπή καθόρισε για τις τομάτες, τα κεράσια, τα αγγούρια, τα πορτοκάλια, τα μανταρίνια, τα λεμόνια και τα επιτραπέζια σταφύλια, τα όρια ενεργοποίησης που εφαρμόζονται για την περίοδο 1997/98, σύμφωνα με την ειδική ρήτρα διασφάλισης που προβλέπεται από τις συμφωνίες, οι οποίες προκύπτουν από τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης («συμφωνίες της GATT»). 284. Μετά από αίτηση των πορτογαλικών αρχών, το Συμβούλιο παρέτεινε μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου 1999 το πρόγραμμα δράσης για τη βελτίωση της εφαρμογής των ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 89 κοινοτικών κανόνων για τα οπωροκηπευτικά και για την ενίσχυση του ελέγχου της τήρησης των εν λόγω κανόνων που ισχύουν στην Πορτογαλία. 285. Η Επιτροπή παρέτεινε κατά ένα έτος την ισχύ του μηχανισμού πλαισίωσης των εισαγωγών σκόρδων καταγωγής Κίνας. 286. Η κοινοτική δασμολογική ποσόστωση που εφαρμόζεται στα φουντούκια που εισάγονται από την Τουρκία αυξήθηκε αυτόνομα για το 1997, από 25 0(Χ) σε 34 060 τόνους, για να ληφθούν κυρίως υπόψη τα καθεστώτα συναλλαγών του εν λόγω προϊόντος που υφίσταντο μεταξύ των νέο>ν κρατών μελών και της Τουρκίας. 287. Καθορίστηκε ειδική τιμή εισόδου, στα πλαίσια ποσόστωσης, για τα πορτοκάλια που εισάγονται από την Κύπρο. 288. Το καθεστώς επιστροφής κατά την εξαγωγή τροποποιήθηκε, προκειμένου να καταστεί δυνατή η προσαρμογή του επιπέδου των ποσών επιστροφής στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς. Μεταποιημένα οπωροκηπευτικά Παγκόσμια και κοινοτική αγορά 289. Οι διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τον τομέα των μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα οπωροκηπευτικά παραμένουν πολύ τμηματικές. Για την Κοινότητα, αυτές αφορούν αποκλειστικά σχεδόν τα προϊόντα, τα οποία τυγχάνουν ενίσχυσης στη μεταποίηση. 290. Η παγκόσμια παραγωγή τομάτας που προορίζεται για μεταποίηση ανήλθε σε 25,8 εκατ. τόνους περίπου για την περίοδο 1996/97, ήτοι κατά 1,0 εκατ. τόνους ανώτερη από αυτή του 1995/96. Σε σχέση με την τελευταία αυτή περίοδο, σημειώνεται αποκλίνουσα εξέλιξη στους τρεις πρώτους παγκόσμιους παραγωγούς: σταθερότητα στις Ηνωμένες Πολιτείες ( 10,3 εκατ. τόνοι το 1996/97 έναντι 10,2 για το 1995/96), αύξηση στην Κοινότητα (7,9 εκατ. τόνοι έναντι 6,8) και μείωση κατά 8 % στην Τουρκία (1,7 εκατ. τόνοι). 291. Η αύξηση της κοινοτικής παραγωγής οφείλεται στην αύξηση της παραγωγής τοματοπολτού (+0,7 εκατ. τόνο, ήτοι + 16,5 %) και της ομάδας «άλλα προϊόντα» (+0,3 εκατ. τόνοι, ήτοι +37 %). Από την εν λόγω ποσότητα των 7,9 εκατ. τόνων μεταποιημένης τομάτας στην Κοινότητα σε προϊόντα που μπορούν να τύχουν ενίσχυσης στη μεταποίηση, μόνο 6,3 εκατ. τόνοι, δηλαδή το 80%, έτυχαν πράγματι κοινοτικής ενίσχυσης (6,2 εκατ. τόνοι για το 1995/96). Τα δύο τρίτα περίπου των ποσοτήτων αυτών χρησιμοποιούνται 90 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ για την παρασκευή τοματοπολτού. Μεταξύ των άλλων προϊόντων που λαμβάνουν ενίσχυση, παρατηρείται σταθερή μείωση του ποσοστού που αντιπροσωπεύουν οι αποφλοιωμένες τομάτες. 292. Από την εν λόγω παγκόσμια περίοδο 1996/97, προκύπτει μείωση 25 % περίπου της τιμής του τοματοπολτού και της αποφλοιωμένης τομάτας, διάθεση, κυρίως προς τη Ρωσία, των τουρκικών αποθεμάτων και ύπαρξη σημαντικών αποθεμάτων τοματοπολτού στις Ηνωμένες Πολιτείες και αποφλοιωμένης τομάτας στην Ιταλία. 293. Για την περίοδο 1997/98, αναμένεται μείωση της παραγωγής, όχι μόνο στην Κοινότητα, αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο. 294. Ποσότητα 494 (XX) τόνων ροδάκινων υπέστη μεταποίηση σε κονσέρβες με σιρόπι ή/και σε φυσικό χυμό στην Κοινότητα για την περίοδο 1996/97, έναντι 470 (XX) τόνων για την προηγούμενη περίοδο. Η Ελλάδα παραμένει ο κύριος παραγωγός στην Κοινότητα (60 % του συνόλου) προηγούμενη της Ισπανίας (26 %) και της Ιταλίας (11 % ). Η Κοινότητα παραμένει εξαγωγέας του προϊόντος αυτού (150 000 τόνοι περίπου). 295. Η κοινοτική παραγωγή αχλαδιών Williams και Rocha, τα οποία μεταποιούνται σε κονσέρβες σε σιρόπι ή/και σε φυσικό χυμό ανέρχεται σε ποσότητα άνω των 126 000 τόνων για την περίοδο 1996/97 έναντι περίπου 125 000 τόνων για την προηγούμενη περίοδο. Η Ιταλία παραμένει ο κύριος κοινοτικός παραγωγός (47 % του συνόλου) προηγούμενη της Ισπανίας (30 %) και της Γαλλίας (17 % ). Η Κοινότητα παρουσιάζει έλλειμμα για το προϊόν αυτό: το 1996 οι εξαγωγές ανέρχονταν σε 9 300 τόνους τελικού προϊόντος έναντι εισαγωγών 33 (XX) τόνων. Κυριότερες νομοθετικές και πολιτικές εξελίξεις 296. Η κοινή οργάνωση αγοράς που διέπει τον τομέα αυτό, καλύπτει, όλα τα μεταποιημένα προϊόντα με βάση τα οπωροκηπευτικά. Ωστόσο, η κοινοτική στήριξη συγκεντρώνεται σε ορισμένα προϊόντα: τα ροδάκινα, τα αχλάδια, τις τομάτες, τα ξηρά δαμάσκηνα, τα ξηρά σύκα και τους ανανάδες (ενίσχυση στη μεταποίηση με την επιφύλαξη της τήρησης μιας ελάχιστης τιμής στον παραγωγό), τις σταφίδες και τα ξηρά σύκα (παρέμβαση και ενίσχυση στην αποθεματοποίηση κατά το τέλος της περιόδου, οι οποίες συνοδεύονται από μια ενίσχυση ανά εκτάριο για τις σταφίδες) και τα μανιτάρια (ποσοστώσεις με απαλλαγή εισαγωγικών δασμών). Επιπλέον, ισχύει ένα καθεστώς ελάχιστης τιμής κατά την εισαγωγή για τις σταφίδες και για ορισμένα μεταποιημένα προϊόντα με βάση τα κεράσια, καθώς και για τις εισαγωγές ερυθρών καρπών προέλευσης ορισμένων τρίτων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 91 των βαλτικών χωρών. Τέλος, τα σμέουρα που προορίζονται για μεταποίηση και οι σταφίδες τυγχάνουν ειδικών μέτρων για τη βελτίωση της ποιότητας τους και της εμπορίας τους. 297. Η μεταρρύθμιση της εν λόγω ΚΟΑ, που αποφασίσθηκε το 19%, τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 1997. Χρειάστηκε λοιπόν προσαρμογή των λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστοπος ενίσχυσης στη μεταποίηση, καθώς και αυτών του καθεστώτος ποσοστώσεων των μεταποιημένων προϊόντων με βάση τις τομάτες. 298. Σύμφωνα με τη συμφωνία που επήλθε με την ευκαιρία της «δέσμης τιμών», το Συμβούλιο τροποποίησε την κατανομή μεταξύ προϊόντων της ποσόστωσης που είχε χορηγηθεί στη Γαλλία από το καθεστώς ενισχύσεων στα μεταποιημένα προϊόντα με βάση τις τομάτες. 299. Για την περίοδο 1997/98, και σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, η ελάχιστη τιμή στον παραγωγό διατηρήθηκε, πλην της περιπτώσεως της τομάτας (-2,0 %) και των ροδάκινων (-2,0 % ). Όσον αφορά τις ενισχύσεις στη μεταποίηση, αυτές μειώθηκαν κατά 9,6 % για τις τομάτες, κατά 6,2 % για τα ροδάκινα που είναι διατηρημένα σε σιρόπι ή/και φυσικό χυμό, 14 % για τα αχλάδια Williams και Rocha που είναι διατηρημένα σε σιρόπι ή/και σε φυσικό χυμό, 7,8 % για τις κονσέρβες ανανά και 2,7 % για τα ξηρά δαμάσκηνα. Η εξέλιξτ) αυτή συνδέεται με αυτή της τιμής της πρώτης ύλης στις τρίτες χώρες, η οποία εκφράζεται σε ECU. Tiu τα αχλάδια, η μείωση της ενίσχυσης έχει επιδεινωθεί λόγω της υπέρβασης του ορίου εγγύησης. 300. Για τις σταφίδες, το βασικό ποσό της ενίσχυσης ανά εκτάριο διατηρήθηκε σε 2 785 ECU. Η ενίσχυση αυτή καταβάλλεται μόνο για εξειδικευμένες εκτάσεις, οι οποίες ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένα κριτήρια απόδοσης. 301. Η Κοινότητα και η Τουρκία συμφώνησαν να τροποποιήσουν το καθεστώς κατά την εισαγωγή στην Κοινότητα τοματοπολτού καταγωγής Τουρκίας. Το νέο αυτό καθεστώς άρχισε να ισχύει την 1η Σεπτεμβρίου 1997. Προβλέπει για κάθε έτος, δύο εξαμηνιαίες δασμολογικές ποσοστώσεις 15 000 τόνων εκάστη, με απαλλαγή δασμών. Ειδικές διατάξεις προβλέπονται για την περίοδο από 1η Σεπτεμβρίου μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1997. 302. Η Κοινότητα εφάρμοσε, πρόωρα, από 1ης Ιουλίου 1997, το νέο καθεστώς της ελάχιστης τιμής κατά την εισαγωγή ορισμένων ερυθρών καρπών καταγωγής Βουλγαρίας, Ουγγαρίας, Πολωνίας, Ρουμανίας, Σλοβακίας και Τσεχικής Δημοκρατίας, το οποίο είχε συμφωνηθεί κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων ενόψει της σύναψης συμπληρωματικών πρωτοκόλλων που επισυνάπτονται στις ευρωπαϊκές συμφωνίες. Το νέο αυτό καθεστώς προβλέπει ότι οι ελάχιστες τιμές κατά την εισαγωγή εφαρμόζονται μόνιμα, και όχι πλέον βάσει απόφασης ad hoc της Επιτροπής. Το παλαιό καθεστώς διατηρήθηκε, αντιθέτως, για τις εισαγωγές προέλευσης βαλτικών χωρών. 92 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 303. Τα ποσά των επιστροφών κατά την εξαγωγή προσαρμόστηκαν προκειμένου να ληφθεί υπόψη η εξέλιξη της συναλλαγματικής ισοτιμίας του δολαρίου. Η κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα της μπανάνας 304. Από τον απολογισμό των τεσσάρων πρώτων ετών εφαρμογής της ΚΟΑ στον τομέα της μπανάνας (') προκύπτουν δύο βασικά αποτελέσματα τα οποία οφείλονται στην ενοποίηση των αγορών: - μια τάση σύγκλισης των τιμών, - καλύτερο μείγμα των προελεύσεων. 305. Ο εφοδιασμός με μπανάνες εξασφαλίζεται από τρεις κύριες ομάδες προμηθευτών (βλέπε πίνακα, σ. 93): - τις περιοχές κοινοτικής παραγωγής (μερίδιο αγοράς: 17 %), - τις χώρες ΑΚΕ (20%), - τις χώρες της Νότιας και Κεντρικής Αμερικής (63 %). 306. Στο πλαίσιο της ΚΟΑ, προβλέπονται διαφορετικές διατάξεις γι' αυτές τις τρεις ομάδες προμηθευτών, στο πλαίσιο της τήρησης των υποχρεώσεων που υπέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση (βλέπε πίνακα, σ. 93): - για την κοινοτική παραγωγή: αντισταθμιστική ενίσχυση για μέγιστη ποσότητα 854 000 τόνων και ενισχύσεις στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων - για τις μπανάνες ΑΚΕ: εισαγωγές με απαλλαγή δασμού, εντός του ορίου των 857 700 τόνων, κατανεμημένων ανά χώρα ΑΚΕ με την ιδιότητα του παραδοσιακού προμηθευτή- - για τις μπανάνες τρίτων χωρών εκτός των παραδοσιακών ΑΚΕ: δασμολογική ποσόστωση 2 553 εκατ. τόνων (ΕΕ-15), με είσπραξη ενός δασμού 75 ECU ανά τόνο* στο πλαίσιο αυτής της ποσόστωσης, μια ποσότητα 90 000 τόνων προορίζεται για την εισαγωγή, με απαλλαγή από δασμούς, μη παραδοσιακών μπανανών ΑΚΕ. 3Θ7. Η σύγκλιση των τιμών στην ενοποιημένη αγορά συνεπάγεται μείωση των τιμών για τις κοινοτικές μπανάνες. Για να αντιμετωπίσουν αυτό το αποτέλεσμα της εφαρμογής της ΚΟΑ οι ομάδες παραγωγών εισπράττουν ενίσχυση που αντισταθμίζει τη διαφορά μεταξύ της κατ' αποκοπή μέσης είσπραξης αναφοράς που καθορίστηκε κατά το 1991 για τις τέσσερις ζώνες παραγωγής και της μέσης είσπραξης ενός δεδομένου έτους: για τις μπανάνες που διατέθηκαν στο εμπόριο κατά το 1996, το ύψος της αντισταθμιστικής (') Κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 404/93, της 13ης Φεβρουαρίου 1993 (ΕΕ L 47 της 25. 2. 1993, α. 1). ενίσχυσης(') ανέρχεται σε 29 ΕίΟΙΙ/ΙΘΟ ^ με συμπλήρωμα ενίσχυσης 3,8 Ε(Γυ/1(Χ) Κ& και 5,9 ΕΓϋ/ΙΘΟ Κ^ αντιστοίχως υπέρ των μπανανών Πορτογαλίας και Γουαδελούπης· ο δε όγκος που διατέθηκε στο εμπόριο ανήλθε σε 684 605 τόνους. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 93 IIOIHAMMIII MflH) 1. EE Αντισταθμιστική ενίσχυση Kuvuoioi. Ni'|ooi ri)i«X(VXoVim| Muouvixa Maot'oa xiii Xouii '. <; Kof|Ti|, Aaxmvia Aaufioc; (yia 3 xai 4) Mfyun»| miooTT|Ta (or xaOaooi'ic; TOVOIK;) 854 000 420 000 150 000 219 000 50 000 15 000 857 700 2. 3. riaoaoootaxee; AKE Ποσότητες ανά χώρα Απαλλαγή 'OXcc; oi jiQorkevaiK; txtoq a»6 1 xai 2 UJIO tig OJIOU:?: Δασμολογική ποσόστωση 75 ΕΟυ/τόνο 2200 000(') 3. a) Mt| naoaooaiaxii AKE Υποποσόοτωση κατανεμημένη ανά χώρα Απαλλαγή 3$) Xti>Ofc; «ov|iiJ>u>viuc;-nXauHo\)» Υποποαόατωαη (οε %) 75 ΕΟυ/τόνο 90 000 KoXo|i|5i(i Koura Pixa B» VTCOWXU NIX(IO(XYOI'<« 3. y) AXXrc; 21 23,40 3 2 4. OXfc; oi JiooFXruaeii; Εκτός ποσόστωσης Yin noooit)TE; ntYaXvtEyn; ano TIJ ftaaixoXoYixri jtoa6atu>at| 4(i) AKH |irY<iXi'ttKOf<; ano 2 xai 3. a) 4. (5) AXXrc 75 ΕΓυ/τόνο 850 ΕΟΙΙ/τόνο, μείωση 20 % αε 6 έτη Χωρίς όριο Διαφορά κατά Ι (Κ) ΕΠΙ/τόνο αε (ΐχέοη με τον πλήρη δασμό Μέχρι τον Ιούλιο 1997: 793 ΕΟυ/τόνο (') Λαομολογική ποοόοτωοη ποΓ ΓφΟαοΓ για το 1995. 19% και 1997 οε 2,553 εχατ. τόνους, λόγω της δΐ£ύρυνσης. 308. Ααμβανομένων υπόψη, αφενός, του σχετικά χαμηλού επιπέδου των τιμών κατά το 1996 και, αφετέρου, της αύξησης του όγκου που διατέθηκε στο εμπόριο (+4 % από το 1995 έως το 1996), οι δαπάνες που καλύπτει η αντισταθμιστική ενίσχυση για το 1996 αυξήθηκαν και έφθασαν περίπου τα 203 εκατ. ΕίΖΙΙ σε σχέση με 180 εκατ. ΕΟϋ το 1995. (') Κανονιομος (ΕΚ) αοι(). 898/97, της 20ής Μαΐου 1997 (ΕΕ Ε 128 της 21. 5. 1997, ο. 12). 94 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 3W. ( )ι προβλέψεις παραγωγής στην Κοινότητα εμφανίζουν αύξηση για το 1997. Σύμφωνα με τις πριότες εκτιμήσεις, η εμπορία κοινοτικής μπανάνας θα πρέπει να ανέλθει σε 790 (XX) τόνους σε σχέση με 685 (XX) τόνους το 1996. 310. Το 1996, οι εισαγωγές παραδοσιακής μπανάνας ΑΚΕ ανήλθαν σε 733 (XX) τόνους, λαμβανομένου υπόψη το>ν πιστοποιητικών «τροπικές καταιγίδες». Οι εισαγωγές θα πρέπει να είναι της τάξης των 7(Χ) (XX) τόνων το 1997. 311. Η δασμολογική ποσόστωση που ανοίχθηκε για την εισαγωγή μπανάνας τρίτων χωρών και μη παραδοσιακής μπανάνας ΑΚΕ καθορίστηκε, για το έτος 1997, σε 2 553 (XX) τόνους, θα (χυξηθεί, δηλαδή, κατά 353 (XX) τόνους, λόγω της προσχώρησης της Αυστρίας, της Σουηδίας και της Φινλανδίας. Επισημαίνεται ότι η Επιτροπή αναγκάστηκε, όπως και κατά το 1996, να ορίσει η ίδια αυτή την αύξηση της δασμολογικής ποσόστωσης, διότι το Συμβούλιο δεν έλαβε απόφαση όσον αφορά την πρόταση (') που του υποβλήθηκε τον Απρίλιο του 1995. Πράγματι, τα κράτη μέλη παραμένουν διαιρεμένα, κυρίως όσον αφορά τις προσαρμογές που συνεπάγεται η διεύρυνση, σε τέτοιο βαθμό ώστε το Συμβούλιο δεν έλαβε απόφαση για τις διάφορες προτάσεις τροποποίησης της ΚΟΑ (2). 312. Η ΚΟΑ της μπανάνας αποτελεί αντικείμενο μιας καταγγελίας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Η καταγγελία κατατέθηκε στα τέλη του 1995 από μια ομάδα τεσσάρων χωρίον -τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Γουατεμάλα, την Ονδούρα και το Μεξικό- στις οποίες προστέθηκε και ο Ισημερινός, χώρα που κατέστη μέλος του ΠΟΕ κατά το 1996. Η έκθεση της επιτροπής διαιτησίας καταδίκασε περισσότερες διατάξεις της οργάνωσης αγοράς. Η απόφαση αυτή επιβεβαιώθηκε στις αρχές Σεπτεμβρίου 1997 από το δικαστήριο στο οποίο ασκήθηκε έφεση. Οίνος 313. Ο κοινοτικός αμπελώνας κατά την περίοδο 1993/94-1995/96 μειώθηκε προοδευτικά από 3,4 εκατ. εκτάρια κατά την περίοδο 1993/94 σε 3,3 κατά την περίοδο 1995/96, με εκτιμώμενη απώλεια 4 % της αρχικής έκτασης. Οι πιο σημαντικές διακυμάνσεις παρατηρήθηκαν στην Ελλάδα (-18 % ), την Ισπανία (-6 %) και την Ιταλία (-4 % ). Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στην πολιτική εκρίζωσης που ακολούθησε η Επιτροπή από το 1988. Πράγματι, μπορούμε να εκτιμήσουμε ότι κατά τη διάρκεια της περιόδου 1988-1996, η συνολική έκταση που αποτέλεσε αντικείμενο εκρίζωσης ανήλθε σε 490 000 εκτάρια (προσωρινά στοιχεία). Το εν λόγω καθεστώς παρατάθηκε μέχρι την περίοδο 1997/98. (') Π ) Μ ( ν 5) 1 15 (Ι-Ε C 13ο της 3. 6. 1995). (:) COM(95) 114 όπως τροποποιήθηκε α πό το COM(%) 37 (ΕΕ C 92 της 23. 3. 1996) και αυμπληρ<ό0ηκε α πό το ( Ό Μ ( %) 82 ( ΕΕ C 121 της 25. 4. 1996). ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 95 314. Όσον αφορά τις αποδόσεις, κατά την ίδια περίοδο, ο αμπελώνας υπέστη σποραδικές όιακι>μάνοεις σε εθνικό επίπεδο, ενώ σε σε κοινοτικό επίπεδο από 46,3 εκατόλιτρα/εκτάριο κατά την περίοδο 1993/94 παρουσίασε μείωση με 45,7 εκατόλιτρα/εκτάριο κατά την περίοδο 1994/95. Αν και δεν υπάρχει διαθέσιμο ακριβές στοιχείο, διαπιστώνεται κατά τη διάρκεια της περιόδου 1995/96 μια μετέπειτα μείωση. Πράγματι, ενώ η μείωση των εκτάσεων είναι περιορισμένη, παρατηρείται σημαντική μείωση της παραγωγής. 315. Η Ευριοπαϊκή Ένωση κατέχει παγκοσμίως την πρώτη θέση στον αμπελοοινικό τομέα με, κατά μέσο όρο, 60 % της παγκόσμιας παραγωγής και 55 % της κατανάλωσης. Για το έτος 1995, τα ποσοστά αυτά ήταν, αντιστοίχως, 62 και 60 %. Οι άλλοι κυριότεροι παραγοιγοί είναι, κατά φθίνουσα σειρά παραγωγής, η Αργεντινή, οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι χιόρες της Ανατολικής Ευρώπης στο σύνολο τους (Βουλγαρία, Ουγγαρία, Ρουμανία, πρώην Γιουγκοσλαβία, Τσεχική Δημοκρατία και Σλοβακία), η πρώην Σοβιετική Ένωση (για τις 11 αμπελουργικές δημοκρατίες) και η Νότια Αφρική. 316. Απέναντι σε μια παγκόσμια παραγωγή η οποία ανέρχεται σε 250 εκατ. εκατόλιτρα (μέσος όρος 1993-1995), η ετήσια κατανάλωση ανέρχεται σε 217 εκατ. εκατόλιτρα (μέσος όρος 1993-1995). Το παγκόσμιο πλεόνασμα, το οποίο ανέρχεται σε 30 εκατ. εκατόλιτρα περίπου, χρησιμοποιείται κατά κύριο λόγο για την παραγωγή εδώδιμης αλκοόλης. Αν δεν ληφθούν υπόψη οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές, οι οποίες αντιπροσωπεύουν 30 εκατ. εκατόλιτρα ( 12 % της παγκόσμιας παραγωγής), το διεθνές εμπόριο οίνου αφορά 24 εκατ. εκατόλιτρα περίπου, πράγμα που αντιπροσωπεύει 10 % περίπου της παγκόσμιας παραγο>γής. 317. Το 1996, διαπιστώθηκε μια ελαφρά αύξηση των εμπορικών συναλλαγών της Ένωσης με τις τρίτες χώρες: 10 418 754 εκατόλιτρα εξάχθηκαν έναντι 9 793 000 εκατολίτρων το 1995. Η Γαλλία (3 409 942 εκατόλιτρα), η Ιταλία (3 022 968 εκατόλιτρα) και η Ισπανία (2 358 864 εκατόλιτρα) είναι οι κύριοι εξαγωγείς, ενώ οι σημαντικότεροι οικονομικοί εταίροι είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες (25 % ), ο Καναδάς (8 %) και η Ιαπωνία (7 % ). Οι εξαγωγές προς τη Ρωσία, οι οποίες υπήρξαν σχετικά σημαντικές, είναι στο εξής πρακτικά αμελητέες ( 3 % ). 318. Οι εισαγωγές οίνου στην Ένωση υπέστησαν το 1996, λόγω μικρών εσωτερικών διαθέσιμων ποσοτήτων προϊόντος, σημαντική αύξηση (+57 % σε σχέση με το 1995) και ανήλθαν σε 5 748 812 εκατόλιτρα. Οι κυριότεροι εισαγωγείς είναι το Ηνωμένο Βασίλειο (36 % ), η Γερμανία (21 %) και η Ισπανία (16 % ). Ποσοστό 45 % των εισαγωγών του Ηνωμένου Βασιλείου (917 374 (XX) εκατόλιτρα) προμηθεύουν η Αυστραλία και η Νότια Αφρική. Οι κυριότεροι προμηθευτές της Ένωσης είναι οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης στο σύνολο τους (32 % ), η Αργεντινή (18 % ), η Αυστραλία (14 % ), ενώ μόνο 10 % εισάγεται από τη Νότια Αφρική και 9 % από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι εξαγωγές της Αργεντινής που διατίθενται στην ισπανική αγορά (0,938 εκατ. εκατόλιτρα) αποτελούν ασύνηθες φαινόμενο που οφείλεται στην έλλειψη του προϊόντος λόγω της ξηρασίας που έπληξε ορισμένες περιοχές της χώρας αυτής. 96 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Οίνος (σε εκατ. hi) 1988/89 1989/90 1990/91 1991/92 1992/93 1993/94 1994/95 199998 0 Υποχρεωτικές και προαιρετικές αποστάξεις, εκτός της Πορτογαλίας (1979 έως 1991). Τα αριθμητικά στοιχεία για το 1992 περιλαμβάνουν την Πορτογαλία. Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ VI «Γεωργία». Γραφική παράσταση 10 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 97 319. Η παραγωγή της Ένωσης κατά τη διάρκεια της αμπελουργικής περιόδου 1996/97 έχει υπολογισθεί (προσωρινά στοιχεία) σε 165 εκατ. εκατόλιτρα για το σύνολο των οίνων (επιτραπέζιοι οίνοι, v. q. p. r. d. και άλλοι οίνοι). Δεδομένου ότι η συγκομιδή 1995/96 ήταν η μικρότερη των τελευταίων δεκαετιών (151 εκατ. εκατόλιτρα), η εν λόγω παραγωγή εμφανίζει αισθητή αύξηση. Οι τιμές προσανατολισμού για τους επιτραπέζιους οίνους του τύπου AI, RI και RII δεν υπέστησαν διακυμάνσεις σε σχέση με το 1995-96 και καθορίστηκαν σε 3,828 Ε(Γυ/%/νοΙ/εκατόλιτρο. Οι δηλώσεις τιμών για τους επιτραπέζιους οίνους υπήρξαν διαφορετικές ανάλογα με τις περιφέρειες παραγωγής: 56 έως 127 % των τιμών προσανατολισμού. 320. Η άμεστ) ανθρώπινη κατανάλωση οίνου, αν και εντάσσεται σε μια πτωτική τάση, Τ] οποία αποτελεί κύριο χαρακτηριστικό του τομέα επί μεγάλο χρονικό διάστημα, θα πρέπει να παραμείνει σχετικά σταθερή σε σχέση με τις προηγούμενες περιόδους (128 εκατ. εκατόλιτρα), καθώς και οι βιομηχανικές χρήσεις για την παραγωγή βερμούτ και ξιδιού (3,8 εκατ. εκατόλιτρα). 321. Τα αποθέματα στην παραγωγή και στο εμπόριο ανήλθαν, κατά την έναρξη της περιόδου, σε 114 εκατ. εκατόλιτρα. Κατά το τέλος της περιόδου, θα πρέπει να ανέλθουν σε 119 εκατ. εκατόλιτρα περίπου. 322. Παρά το γεγονός ότι υπάρχει μια αυξημένη παραγωγή (165 εκατ. εκατόλιτρα) και αποθέματα έναρξης της περιόδου που ανέρχονται σε 114 εκατ. εκατόλιτρα, αποφεύχθηκε, το 1996/97, η υποχρεωτική απόσταξη. Προκειμένου να αντιμετωπισθεί η κατάσταση, αποφασίστηκε η διενέργεια προληπτικής απόσταξης και απόσταξης στήριξης και οι σχετικές ποσότητες που αποστάχθηκαν ήταν περίπου 11 εκατ. εκατόλιτρα (από τα οποία 10,7 στην προληπτική απόσταξη και 0,3 στην απόσταξη στήριξης). 323. Από 16 Δεκέμβριοι) 1996 έως 15 Φεβρουαρίου 1997, τα μακροπρόθεσμα συμφωνητικά αποθεματοποίησης (9 μήνες) αφορούσαν 10 320 Θ(Χ) εκατόλιτρα (επιτραπέζιος οίνος: 6 832 (XX)· γλεύκος: 2 837 (XX)· συμπυκνωμένα και ανακαθαρισθέντα γλεύκη: 651 000) έναντι 6 5(Χ) (XX) εκατόλιτρων κατά το προηγούμενο έτος. 324. Η αναμενόμενη παραγωγή για οινοποίηση (1997/98) εκτιμάται κατά την έναρξη της περιόδου σε 161 εκατ. εκατόλιτρα (έναντι 165 της προηγούμενης περιόδου), πράγμα που αντιστοιχεί σε μία ελαφρώς ανώτερη ποσότητα από τον μέσο όρο των ποσοτήτων που παράχθηκαν κατά τις τρεις τελευταίες περιόδους. Πρέπει, ωστόσο, να τονιστεί ότι η περίοδος αυτή περιλαμβάνει μια περίοδο (1995/96) μεταξύ των πιο περιορισμένων, από άποιμη όγκου παραγωγής, των τελευταίων δεκαετιών. 98 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Βαμβάκι 325. Σύμφωνα με το Υπουργείο Γεωργίας των Ηνωμένων Πολιτειών, η παγκόσμια έκταση που καλλιεργήθηκε με βαμβάκι το 1997/98 ανέρχεται σε 33,8 εκατ. εκτάρια περίπου, ενώ η παραγωγή προβλέπεται να είναι της τάξης των 19 εκατ. τόνων (87,3 εκατ. δέματα βαμβακιού) ('), έναντι 33,7 εκατ. εκταρίων και 19,3 εκατ. τόνων κατά το 1996/1997. 326. Το μη εκκοκκισμένο βαμβάκι δεν αποτελεί αντικείμενο διεθνών συναλλαγών, αλλά η Κοινότητα, που διαθέτει πολύ μεγαλύτερο δυναμικό νηματοποίησης σε σχέση με την παραγωγή της σε ίνες, εισάγει σημαντικές ποσότητες: άνω του 1 εκατ. τόνων από το 1986 έως το 1990 και 895 (XX) τόνους κατά το 1995. 327. Οι κυριότερες προμηθεύτριες χώρες της Ένωσης είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες, η πρώην Σοβιετική Ένωση, η Συρία, η Αργεντινή και η Αυστραλία, σε ορισμένες περιόδους. Αντίθετα, οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές παραμένουν περιορισμένες, αν και παρουσιάζουν αύξηση. 328. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το βαμβάκι έχει περιορισμένη σημασία τόσο λόγω των εκτάσεων όσο και λόγω του αριθμού των παραγωγών. Εντούτοις, το βαμβάκι συγκεντρώνεται σε ορισμένες περιοχές της Ελλάδας και της Ισπανίας, όπου η καλλιέργεια αυτή διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό κοινωνικοοικονομικό ρόλο. Οι κοινοτικές εκτάσεις βαμβακιού αυξήθηκαν από 501 000 εκτάρια κατά το 1996 σε 510 000 εκτάρια κατά το 1997 (423 000 εκτάρια στην Ελλάδα και 113 500 εκτάρια στην Ισπανία), ενώ η κοινοτική παραγωγή υπολογίζεται σε 1 475 000 τόνους μη εκκοκκισμένου βαμβακιού (1 100 000 τόνοι στην Ελλάδα και 375 (XX) τόνοι στην Ισπανία) έναντι 1 500 000 τόνων κατά το 1996. Πρέπει να σημειωθεί ότι, μετά από τις δυσμενείς κλιματικές συνθήκες που επικράτησαν περί το τέλος 1996 στην Ανδαλουσία, ορισμένες χειμερινές καλλιέργειες (σιτηρά, ζαχαρότευτλα και κυρίως γεώμηλα) υπέστησαν σοβαρές ζημίες. Προκειμένου να περιορισθεί η μείωση εισοδήματος που έχει άμεση σχέση με τις απώλειες που υπέστησαν οι εν λόγω συγκομιδές, οι ισπανοί παραγωγοί έσπειραν βαμβάκι σε ένα όχι αμελητέο τμήμα των εκτάσεων αυτών οι οποίες ήταν πλέον διαθέσιμες για άλλες κερδοσκοπικές δραστηριότητες: εξ αυτού προκύπτει συνολική έκταση 113 500 εκταρίων, σαφώς ανώτερη αυτής της προηγούμενης περιόδου (79 (XX) εκτάρια). Ο βαθμός αυτάρκειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ίνες βαμβακιού είναι της τάξης του 25 έ(υς 30 %, ενώ η κατανάλωση της ανέρχεται σε 1,250 εκατ. τόνους περίπου. 329. Το καθεστώς χορήγησης κοινοτικών ενισχύσεων προβλέπει μια τιμή στόχου ( 106,30 ECU/100 kg από την περίοδο εμπορίας 1995/96) και ενίσχυση ίση με τη διαφορά μεταξύ (') 1 δέμα = περίπου 217,7 kg. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 99 της εν λόγω τιμής και της παγκόσμιας τιμής που χορηγείται στα εκκοκκιστήρια, που καταβάλλουν μια ελάχιστη τιμή στον παραγωγό. Εάν η παραγωγή μη εκκοκκισμένου βαμβακιού υπερβεί τη μέγιστη εγγυημένη ποσότητα (ΜΕΠ), η τιμή στόχου και το ύψος της ενίσχυσης μειώνονται κατ' αναλογία. 330. Μετά το πρώτο έτος εφαρμογής της μεταρρύθμισης του καθεστώτος ενισχύσεων, το Συμβούλιο, λαμβάνοντας υπόψη τις δυσχέρειες που αντιμετωπίστηκαν, αποφάσισε να καταργήσει το μηχανισμό προκαθορισμού και να τροποποιήσει το σύστημα προκαταβολών. 331. Η μείωση της ενίσχυσης σε κάθε κράτος μέλος είναι ανάλογη της υπέρβασης της ΕΕΠ που καθορίζεται σε 782 000 τόνους για την Ελλάδα και σε 249 000 τόνους για την Ισπανία. Η μείωση αυτή (έκπτωση) είναι απεριόριστη, πραγματοποιείται, όμως, εφόσον το επίπεδο της παγκόσμιας τιμής επιτρέπει τον περιορισμό των δαπανών του καθεστώτος ενίσχυσης. Για το 1997/98, η προσωρινή έκπτωση υπολογίζεται σε 31 % της τιμής στόχου για την Ελλάδα και σε 37 % για την Ισπανία. Μεταξοσκώληκες 332. Η εκτροφή μεταξοσκωλήκων που πραγματοποιείται στην Ελλάδα, στην Ιταλία, καθώς και, σε μικρότερο βαθμό, στη Γαλλία, αντιπροσωπεύει ελάχιστο τμήμα της κοινοτικής γεωργικής δραστηριότητας και της παγκόσμιας σηροτροφίας. Αποτελεί, ωστόσο, μια διόλου αμελητέα δραστηριότητα και μια τεχνική που αξίζει να διατηρηθεί σε ορισμένες περιοχές, και ιδίως στη Θράκη, στη Βενετία και στην περιοχή Marche. 333. Η παγκόσμια παραγωγή ακατέργαστου μεταξιού αυξήθηκε σαφώς κατά τα τελευταία έτη. Σύμφιονα με τα στοιχεία της FAO, ανήλθε κατά το 1994 σε 114 000 τόνους (68 000 τόνοι κατά μέσο όρο από το 1979 έως το 1981). Η δραστηριότητα αυτή είναι σχεδόν αποκλειστικά ασιατική (112 000 τόνοι): η Κίνα (84 000 τόνοι), η Ινδία (17 000 τόνοι), η Κορέα (5 000 τόνοι) και η Ιαπωνία (4 000 τόνοι) εξασφαλίζουν συνολικά ποσοστό άνω του 90 % της παγκόσμιας παραγωγής. 334. Η κοινοτική εκτροφή αντιμετωπίζει δυσκολίες για να διατηρηθεί* η αύξηση του κόστους εκτροφής δεν αντισταθμίζεται πάντα από την εξέλιξη των τιμών της αγοράς. Η παραγωγή μειώνεται ιδίως στην Ελλάδα. 335. Το 1996, παρήχθησαν 1 943 κυτία μεταξοσπόρου έναντι 1 736 κυτίων το 1995. Παρήχθησαν 41 831 kg κουκουλιών. Για το 1997/98, η ενίσχυση καθορίστηκε σε 133,26 ECU ανά κυτίο. 1(Χ) ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Κλωστικό λίνο και καννάβι Κλωστικό λίνο 336. Η παγκόσμια έκταση που καλλιεργείται με κλωστικό λίνο ανέρχεται σε 750 000 εκτάρια περίπου, ενώ η παραγωγή ινών είναι της τάξης των 600 000 τόνων. Εντούτοις, θα πρέπει να σημειωθεί το γεγονός ότι, αφενός, οι πολιτικές εξελίξεις στην Ανατολική Ευρώπη διατάραξαν την παραγωγή λίνου, και, αφετέρου, δεν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία σχετικά με την παραγωγή στην Κίνα, η οποία αποτελεί επίσης σημαντικό παραγωγό κλωστικού λίνου. Το λίνο σε άχυρο δεν αποτελεί αντικείμενο σημαντικών συναλλαγών μεταξύ της Κοινότητας και των τρίτων χωρών. Αντίθετα, οι εισαγωγές ινών φθάνουν ενίοτε σε μη αμελητέα επίπεδα ικανά να διαταράξουν την κοινοτική αγορά. Η Κοινότητα παρουσιάζει έλλειμμα σε ίνες μέσης και χαμηλής ποιότητας τις οποίες εισάγει από την Ανατολική Ευρώπη, την Αίγυπτο και την Κίνα. Αντίθετα, η Κοινότητα εξάγει σ' όλο τον κόσμο ίνες καλής και πολύ καλής ποιότητας, οι οποίες δεν παράγονται αλλού. Έτσι, η Κοινότητα εξήγαγε, κατά το 1995,69 500 τόνους από τους οποίους 43 500 τόνους μακρών ινών και 26 (ΚΧ) τόνους κοντών ινών. 337. Οι κοινοτικές εκτάσεις κλωστικού λίνου σημείωσαν σημαντική αύξηση μεταξύ 1992 (44 000 εκτάρια) και 1996 (132 000 εκτάρια). Η αύξηση της έκτασης αυτής ήταν ιδιαίτερα υπερβολική σε σχέση με την ικανότητα μεταποίησης του άχυρου λίνου σε ίνες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Γι' αυτό το λόγο το Συμβούλιο καθιέρωσε, από την περίοδο 1997/98, την υποχρέωση σύναι|>ης συμβάσεων μεταξύ παραγωγών και εγκεκριμένων πρώτων μεταποιητών. Το μέτρο αυτό έχει ως αποτέλεσμα, αφενός, τη σταθεροποίηση των εκτάσεων (133 (XX) εκτάρια καλλιεργήθηκαν το 1997) και, αφετέρου, την ανάπτυξη του τομέα της πρώτης μεταποίησης, κυρίως στην Ισπανία, και σε μικρότερο βαθμό στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η Γαλλία, το Βέλγιο και οι Κάτω Χώρες είναι κατά παράδοση τα κυριότερα κράτη μέλη παραγωγής. Η καλλιέργεια όμως αυτή άρχισε και πάλι, εδώ και ορισμένα χρόνια στη Γερμανία και κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ισπανία. Ενώ οι δύο αυτές τελευταίες χώρες αντιπροσώπευαν το 1993, αντιστοίχως, μόνο 4 και 0,4 % της κοινοτικής έκτασης, το μερίδιο τους ανέρχεται το 1997 σε 14 και 37 %. Το άχυρο λίνου υφίσταται μεταποίηση σε ίνες από 150 περίπου επιχειρήσεις διάβρεξης-αποφλοίωσης που είναι συγκεντρωμένες στο βορειοδυτικό τμήμα της Γαλλίας (30), στο Βέλγιο (100), στις Κάτω Χώρες, στη Γερμανία και τη Δανία. Υφίστανται επίσης δυνατότητες διάθεσης για διάφορες μη κλωστοϋφαντουργικές χρήσεις (κυρίως στη χαρτοποιία). 338. Η κατάσταση, που ήταν ελάχιστα ευνοϊκή επί σειρά ετών στην αγορά ινών λίνου, παρουσίασε ανάκαμψη κατά τα τέλη της περιόδου εμπορίας 1992/93, αφενός, λόγω σημαντικής κοινοτικής συγκομιδής, η οποία επί τρεις περιόδους παρουσιάζει σαφή μείωση, και, αφετέρου, λόγω της ανάκαμψης που παρουσίασε η κατανάλωση λίνου. Η ισορροπία αυτή της αγοράς εξακολούθησε καθ' όλη τη διάρκεια των περιόδων εμπορίας 1994/95 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 101 και 1995/96. Εντούτοις, κατά τη διάρκεια των επομένων περιόδων εμπορίας, η διάθεση του αποφλοιωμένου λίνου κατέστη λιγότερο ευχερής. Η αγορά αυτή, παρά τις προσπάθειες διαφοροποίησης που καταβάλλονται μέσω της αναζήτησης νέων δυνατοτήτων διάθεσης, εξαρτάται πολύ από τις τάσεις που επικρατούν στον ενδυματολογικό τομέα. 339. Για το κλωστικό λίνο, η ενίσχυση για την περίοδο 1997-1999 καθορίστηκε σε 815,86 ECU/εκτάριο. Η ενίσχυση αυτή διαφοροποιείται ανάλογα με τις ζώνες παραγωγής και τον τρόπο συγκομιδής, σε συνάρτηση με την κατά παράδοση απόδοση των σπόρων ανά εκτάριο. Καννάβι 340. Η παγκόσμια έκταση που καλλιεργείται με καννάβι μειώθηκε έντονα κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών: σπάρθηκαν 100 (XX) έως 150 (XX) εκτάρια έναντι 480 (XX) κατά μέσο όρο για την περίοδο 1979-1981. Οι κυριότεροι παραγωγοί είναι η Κίνα, η Βόρεια Κορέα, η Ινδία και η Ρωσία. Σε κοινοτική κλίμακα, η καλλιέργεια αυτή είναι πολύ περιορισμένη· συγκεντρώνεται κατά παράδοση, κυρίως, στη Γαλλία και, λιγότερο, στην Ισπανία, αλλά, εδώ και μερικά χρόνια, ορισμένα άλλα κράτη μέλη (Ηνωμένο Βασίλειο, Κάτω Χώρες, Αυστρία) επιχειρούν να αναπτύξουν και πάλι την εν λόγω καλλιέργεια. Το ίδιο ισχύει και από το 1996 για τη Γερμανία. Η συγκομιδή του 1997 στην Ευρωπαϊκή Ένωση αφορούσε περίπου 22 000 εκτάρια. Οι συναλλαγές με τις τρίτες χώρες είναι ιδιαίτερα περιορισμένες. Η ενίσχυση για το καννάβι καθορίστηκε σε 716,63 ECU/εκτάριο. Καπνός 341. Το 1996, η παγκόσμια παραγωγή καπνού σημείωσε σημαντική αύξηση σε σχέση με τη συγκομιδή του 1995 (+ 10,2 %) και έφθασε στους 7,2 εκατ. τόνους. Με 41,7 % της παγκόσμιας παραγωγής (με αύξηση 17 % σε σχέση με τη συγκομιδή της του 1995) η Κίνα εξακολουθεί να παραμένει σαφέστατα ο μεγαλύτερος παραγωγός του κόσμου, ακολουθούμενη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ινδία και τη Βραζιλία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, με 5,1 % της παγκόσμιας παραγωγής, παραμένει στην πέμπτη θέση: η παραγωγή της το 1996 φθάνει τους 337 (XX) τόνους καπνού σε φύλλα, πράγμα το οποίο αντιπροσωπεύει ελαφρά αύξηση σε σχέση με το 1995 (+1,2 %) και διατηρεί το ποσοστό της στην παγκόσμια παραγωγή. 342. Οι τιμές αυξάνονται στις αγορές του Μαλάουι και της Ζιμπάμπουε, αγορές που θεωρούνται ενδεικτικές για την εξέλιξη των διεθνών τιμών (κυρίως των ποικιλιών «flue- cured» και «light air-cured»). Οι τιμές αυξάνονται και στην ευρωπαϊκή αγορά και ιδίως για τις ποικιλίες ανατολικού τύπου. 102 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 343. Η αύξηση της παγκόσμιας κατανάλωσης καπνού σε φύλλα ήταν λιγότερο σημαντική (+ 1,5 %) μεταξύ του 1995 και 1996. 344. Το 1996, οι εξαγωγές καπνού της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τον υπόλοιπο κόσμο ανέρχονται σε 219 3(Χ) τόνους (283 9(Χ) τόνοι το 1995) και αφορούν, ιδίως, τις ποικιλίες ανατολικού τύπου που έχουν μεγάλη ζήτηση για το άρωμα τους. Διαπιστώνεται σημαντική πτώση των κοινοτικών εξαγωγών, η οποία εξηγείται από τη ση μαντική μείωση των εξαγωγών καπνού «flue-cured» το 1996. Η ευρωπαϊκή βιομηχανία χρησιμοποιεί περίπου 707 0(Χ) τόνους δεματοποιημένου καπνού, από τους οποίους 543 (XX) (76,8 %) εισάγονται. 345. Η κοινοτική παραγωγή σταθεροποιήθηκε. Αυτό είναι αποτέλεσμα της εφαρμογής της μεταρρύθμισης της κοινής οργάνωσης αγοράς στον τομέα του ακατέργαστου καπνού. Η μεταρρύθμιση αυτή καθιέρωσε ένα καθεστώς ποσοστώσεων ανά κράτος μέλος και ανά ομάδα ποικιλιών (υπάρχουν οκτώ ομάδες ποικιλιών αντί των 34 στην πρώην ΚΟΑ) και κατάργησε την παρέμβαση και τις επιστροφές στην εξαγωγή. 346. Η συνολική ποσόστωση ήταν 350 323 τόνοι για τη συγκομιδή του 1996, ενώ η κοινοτική παραγωγή ήταν κατά 3,8 % μικρότερη από την εν λόγω ποσόστωση. 347. Η Επιτροπή υπέβαλε έκθεση στο Συμβούλιο και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τη λειτουργία της ΚΟΑ στον τομέα του καπνού [COM(96) 554 τελικό της 18ης Δεκεμβρίου 1996]. Προβλέπει την εις βάθος μεταρρύθμιση του σημερινού συστήματος με την εφαρμογή, από τη συγκομιδή του 1999, μιας διαφοροποίησης της πριμοδότησης σε συνάρτηση με την τιμή αγοράς, ώστε να ευνοηθεί η βελτίωση της ποιότητας της κοινοτικής παραγωγής. 348. Η προβλεπόμενη μεταρρύθμιση στοχεύει εξάλλου στο να ληφθούν καλύτερα υπόψη οι επιταγές της δημόσιας υγείας και της προστασίας του περιβάλλοντος και, τέλος, έχει επίσης το στόχο της ενίσχυσης των ελέγχων και της βελτίωσης της διαχείρισης του συστήματος των ποσοστώσεων παραγωγής. Λυκίσκος Παγκόσμια αγορά 349. Η παγκόσμια έκταση που καλλιεργείται με λυκίσκο φθάνει περίπου τα 82 408 εκτάρια, από τα οποία τα 69 000 περίπου καλλιεργούνται στις χώρες μέλη της διεθνούς επιτροπής καλλιέργειας του λυκίσκου (ΔΕΚΑ) και στις χώρες παραγωγής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημαντική είναι επίσης και η παραγωγή της Κίνας για την οποία δεν διατίθενται ακριβή αριθμητικά στοιχεία, αλλά μόνο κατά προσέγγιση εκτιμήσεις. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 103 350. Όσον αφορά τη ΔΕΚΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι εκτάσεις που καλλιεργούνται με λυκίσκο μειώθηκαν κατά 3,41 % το 1996 και οι μεγαλύτερες μειώσεις σημειώθηκαν στην Ουκρανία (-28 % ), στη Βουλγαρία (- 19 %) και στη Ρωσία (- 13 % ). Μεταξύ των λίγων χωρών που σημειώνουν αύξηση των εκτάσεων, αναφέρονται κυρίως η Πολωνία (4 %) και οι Ηνωμένες Πολιτείες (2 % ). 351. Η παγκόσμια παραγωγή του 1996 με 2 549 306 Ztr(') περίπου πλησίασε πολύ (- 0,16 %) τη συγκομιδή του 1995. Η ποιότητα της παραγωγής είναι καλύτερη με περιεκτικότητα σε άλφα οξέα 7,37 % και παραγωγή άλφα οξέων 9 395 τόνους (8 584 τόνους το 1995). 352. Χιυρίς να φτάσει τα πρωτοφανή επίπεδα της συγκομιδής του 1993, η συγκομιδή του 1996 είναι εντούτοις μεγαλύτερη κατά 8 % -από την άποψη της απόδοσης- από τον μέσο όρο των 20 τελευταίων ετών. 353. Η παγκόσμια παραγωγή ζύθου που προβλέπεται για το 1997 ανέρχεται σε 1 250 εκατ. εκατόλιτρα. Η προσθήκη λυκίσκου 5,8 γραμμαρίων άλφα οξέων ανά εκατόλιτρο ζύθου στις ζυθοποιίες απαιτεί τη χρησιμοποίηση περίπου 6,4 γραμμαρίων/εκατόλιτρο περίπου. Η διαφορά οφείλεται σε απώλειες λόγω της αποθεματοποίησης και της μεταποίησης των λυκίσκων. Κατά συνέπεια, χρειάζονται 8 000 τόνοι άλφα οξέων για την παραγωγή αυτής της ποιότητας ζύθου και, επομένως, η ποσότητα άλφα οξέων που παρήχθη κατά τη συγκομιδή του 1996 είναι πλεονασματική (1 395 τόνοι) σε σχέση με τις ανάγκες. 354. Επιπλέον, φαίνεται ότι οι ζυθοποιίες διαθέτουν ακόμη αποθέματα που τους επιτρέπουν να καλύψουν παραγωγή πολλών μηνών. Θα πρέπει να προστεθεί επίσης το γεγονός ότι χρειάζονται λιγότερα άλφα οξέα α π' ό,τι προηγουμένως, λόγω της τάσης που υπάρχει για παραγωγή λιγότερο πικρής μπίρας και λόγω της συνεχούς τεχνολογικής προόδου. Κοινοτική αγορά 355. Στην Ένωση, ο λυκίσκος καλλιεργείται σε οκτώ κράτη μέλη (Βέλγιο, Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Αυστρία, Πορτογαλία και Ηνωμένο Βασίλειο), ενώ η Γερμανία συγκεντριόνει το 80 % της κοινοτικής έκτασης που καλλιεργείται με λυκίσκο, η οποία ανέρχεται συνολικά σε 27 325 εκτάρια. Σε σχέση με τη συγκομιδή του 1995, οι εκτάσεις μειώθηκαν κατά 173 εκτάρια, δηλαδή κατά 0,63 %. (') Ι Ζΐι = 50 kg 104 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 356. Από ποσοτική άποψη, η συγκομιδή του 1996 ήταν πολύ υψηλότερη από εκείνη του 1995 (12,61 %). Με 946 060 Ztr, η μέση απόδοση ανά εκτάριο ανήλθε σε 1,48 τόνους/εκτάριο ή 34,62 Ztr. 357. Η παραγωγή ήταν καλής ποιότητας και η περιεκτικότητα σε άλφα οξέα 7,68 % κατά μέσο όρο στο σύνολο της Κοινότητας για τις τρεις κατηγορίες ποικιλιών, και αντιστοιχούσε σε 3 631 τόνους άλφα οξέων-113 kg ανά εκτάριο-για την παραγωγή ζύθου το 1997. 358. Συνολικά, η μέση τιμή του λυκίσκου που πωλήθηκε στο πλαίσιο συμβάσεων ανέρχεται σε 194 ECU/Ztr, δηλαδή 3 ECU/Ztr λιγότερο απ' ό,τι για τη συγκομιδή του 1995. 359. Η μέση τιμή του λυκίσκου που πωλήθηκε στην ελεύθερη αγορά σημείωσε έντονη πτώση (από 140 ECU/Ztr το 1995 σε 98 ECU/Ztr το 1996). 360. Στο πλαίσιο της κοινής οργάνωσης αγοράς του λυκίσκου, η Ένωση έχει δεσμευτεί χρηματοδοτικά κατά δύο τρόπους. Πρώτον, χορηγεί ενίσχυση στους παραγωγούς λυκίσκου για να τους παράσχει τη δυνατότητα να εξασφαλίσουν ικανοποιητικό εισόδημα. Για τη συγκομιδή του 1996, το Συμβούλιο καθόρισε την ενίσχυση σε 480 ECU ανά εκτάριο για όλες τις ποικιλίες αδιακρίτως. Δεύτερον, χορηγείται ειδική ενίσχυση με σκοπό να ενθαρρύνει τους παραγωγούς λυκίσκου να μετατρέψουν ένα μέρος των πικρών ποικιλιών τους σε ποικιλίες περισσότερο προσαρμοσμένες στις ανάγκες της αγοράς. Η Επιτροπή ενέκρινε σχέδια μετατροπής που αντιστοιχούν σε 3 241 εκτάρια, στις 31 Δεκεμβρίου 1996 -ημερομηνία λήξης αυτού του προγράμματος. 361. Οι εκτιμήσεις σχετικά με τη συγκομιδή του 1997 δείχνουν κοινοτική συγκομιδή λιγότερο καλή από εκείνη του προηγούμενου έτους. 362. Το Συμβούλιο θέσπισε στις 22 Ιουλίου 1997 [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1554/97 - ΕΕ L 208 της 2. 8. 1997, σ. 1) μεταρρύθμιση της κοινής οργάνωσης αγοράς του λυκίσκου. Οι κυριότερες τροποποιήσεις συνίστανται: - τη χορήγηση μιας ετήσιας κατ' αποκοπή ενίσχυσης ανά εκτάριο με βάση τον παραδοσιακό μέσο όρο, χωρίς καμία διάκριση μεταξύ των διαφόρων ομάδων ποικιλιών και στην πληρωμή αυτής της ενίσχυσης σε μία ημερομηνία που πλησιάζει αυτή της συγκομιδής· - στη δυνατότητα να πραγματοποιηθεί η πόικιλιακή μετατροπή σε μόνιμη βάση, δηλαδή χωρίς περιορισμό έκτασης και χρόνου, ενώ η πληρωμή της συμπεριλαμβάνεται στην κατ' αποκοπή ενίσχυση ανά εκτάριο που αναφέρεται ανωτέρω. Σπόροι προς σπορά ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 105 363. Η κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα των σπόρων προς σπορά προβλέπει τη χορήγηση ενίσχυσης στην παραγωγή βασικών σπόρων προς σπορά και πιστοποιημένων σπόρων προς σπορά 40 περίπου ειδών γεωργικών φυτών, συμπεριλαμβανομένων και διαφόρων κτηνοτροφικών ειδών, του ρυζιού και του λίνου. 364. Το 1996, η συνολική έκταση που διατέθηκε για την παραγωγή σπόρων προς σπορά, επιλέξιμων για τη χορήγηση κοινοτικής ενίσχυσης, ανήλθε σε 324 925 εκτάρια. Όσον αφορά το σύνολο των κρατών μελών, παρατηρείται, σε σχέση με το προηγούμενο έτος, αύξηση κατά 8 % περίπου της συνολικής έκτασης. 365. Η έκταση που καλλιεργήθηκε με σπόρους προς σπορά κτηνοτροφικών ψυχανθών και με σπόρους προς σπορά αγρωστωδών ήταν, αντίστοιχα, 153 453 εκτάρια και 114 900 εκτάρια. Σε σχέση με το 1995, διαπιστώνεται επομένως, για το σύνολο των κρατών μελών, αύξηση της έκτασης που καλλιεργείται για την παραγωγή σπόρων κτηνοτροφικών ψυχανθών (περίπου 6,8 % ) και αύξηση της έκτασης που αφορά τους σπόρους προς σπορά κτηνοτροφικών αγρωστωδών (περίπου 7,4 % ). 366. Η συνολική έκταση που καλλιεργήθηκε με σπόρους προς σπορά ρυζιού ανήλθε σε 18 594 εκτάρια, με αύξηση κατά 1,6 % περίπου σε σχέση με το 1995. Διαπιστώνεται ιδίως ελαφρά μείωση για το είδος indica (3 134 εκτάρια, δηλαδή, μείωση κατά 9,7 % σε σχέση με το 1995) και αύξηση για το είδος japonica (15 460 εκτάρια, δηλαδή, αύξηση κατά 23,2 % σε σχέση με το 1995). 367. Η έκταση που χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή σπόρων προς σπορά κλωστικού λίνου και ελαιούχου λίνου έφθασε, αντίστοιχα, σε 22 521 εκτάρια και σε 13 672 εκτάρια. Για το σύνολο των κρατών μελών και σε σχέση με το 1995, υπάρχει λοιπόν αύξηση κατά 0,2 % περίπου για το κλωστικό λίνο και 22,4 % για το ελαιούχο λίνο. 368. Η έκταση που σπάρΟηκε με σπόρους προς σπορά υβριδίου αραβοσίτου ανέρχεται σε 55 192 εκτάρια. Για το σύνολο των κρατών μελών, αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση 0,8 % περίπου σε σχέση με το 1995. 369. Όσον αφορά τους σπόρους προς σπορά που ήταν επιλέξιμοι για την κοινοτική ενίσχυση κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας 1995/96, οι συνολικές εισαγωγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης (35 523 τόνοι) εξακολούθησαν να υπερβαίνουν τις εξαγωγές προς τις τρίτες χώρες ( 13 496 τόνοι), επιβεβαιώνοντας έτσι την τάση που παρατηρήθηκε κατά τη διάρκεια της προηγούμενης δεκαετίας. Οι εισαγ(υγές σπόρων προς σπορά υβριδίων αραβοσίτου ανήλθαν σε 35 565 τόνους, από τους οποίους 28 (Χ)6 τόνοι (περίπου 78,7 % του συνόλου) αποτελούνται από απλούς σπόρους προς σπορά υβριδίων. 106 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Ζωντανά φυτά και προϊόντα ανθοκομίας 370. Ο τομέας αυτός χαρακτηρίζεται από μεγάλη ποικιλία προϊόντων που καλύπτονται από την κοινή οργάνωση αγορών: βολβοί και κρεμμύδια, ζωντανά φυτά (διακοσμητικά φυτά καθώς και προϊόντα φυτωρίου), κομμένα άνθη και φυλλώματα. Η κοινή οργάνωση αγοράς περιλαμβάνει ποιοτικά πρότυπα και δασμούς, χωρίς άλλο ειδικό μέτρο προστασίας κατά την εισαγωγή, με εξαίρεση ενδεχόμενα μέτρα διασφάλισης. 371. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η παραγωγή και το εμπόριο αυξήθηκαν στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και στις τρίτες χώρες. 372. Η συνολική έκταση που καλύπτεται από τη διακοσμητική ανθοκομία είναι της τάξης των 115 000 εκταρίων, από τα οποία περίπου 22 (XX) εκτάρια προορίζονται για την παραγωγή βολβών με κυριότερο παραγωγό τις Κάτω Χώρες. 373. Οι συνολικές κοινοτικές εισαγωγές προέλευσης τρίτων χωρών ανήλθαν κατά το 1996 σε 286 000 τόνους (αξίας 875 εκατ. ECU), πράγμα το οποίο αντιπροσωπεύει αύξηση σε σχέση με το 1998 κατά 113 % περίπου. Το ήμισυ σχεδόν των εν λόγω ποσοτήτων ήταν νωπά κομμένα άνθη, μια και στον τομέα αυτό η Ένωση αποτελεί τη σημαντικότερη αγορά στον κόσμο. Πρέπει να σημειωθεί ότι τα περισσότερα από τα άνθη αυτά (περίπου το 80 %) εισάγονται αδασμολόγητα, στο πλαίσιο συμφωνιών που συνήφθησαν με τρίτες χώρες, όπως είναι το σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων με την Κολομβία, ή άλλες χώρες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, ή με τις χώρες ΑΚΕ στο πλαίσιο της Σύμβασης της Αομέ. 374. Για πέντε χώρες της Μεσογείου (Ισραήλ, Μαρόκο, Ιορδανία, Κύπρος, Υπεριορδανία και Λωρίδα της Γάζας), η δασμολογική απαλλαγή χορηγείται στο πλαίσιο ποσοστώσεων και υπό τον όρο, για ορισμένα κομμένα άνθη (τριαντάφυλλα και γαρύφαλλα) να εφαρμόζεται μια τιμή κατά την εισαγωγή η οποία δεν δύναται να είναι μικρότερη από ένα ορισμένο ποσοστό της κοινοτικής τιμής για τα εν λόγω προϊόντα. 375. Το Ισραήλ παραμένει πάντα ο κύριος προμηθευτής της Ένωσης όσον αφορά τα κομμένα άνθη (37 000 τόνοι), ακολουθούμενο από την Κένυα (29 000 τόνοι), και την Κολομβία (20 000 τόνοι). 376. Οι συνολικές κοινοτικές εξαγωγές προς τις τρίτες χώρες ανήλθαν κατά το 1996 σε 263 000 τόνους περίπου, αξίας 868 ECU. Οι εν λόγω εξαγωγές αφορούν κυρίως και κατά σειρά σπουδαιότητας: τα ζωντανά φυτά και προϊόντα φυτωρίων, τους βολβούς, τα νωπά κομμένα άνθη και τα φυλλώματα. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 107 377. Το ισοζύγιο του εξωτερικού εμπορίου για το σύνολο του εν λόγω τομέα θεωρείται αρνητικό (6 εκατ. ECU) για το έτος 1996, ενώ το 1995 ήταν ακόμη θετικό. Η κατάσταση αυτή δημιουργήθηκε επειδή, για δύο υποτομείς, δηλαδή για τα νωπά κομμένα άνθη και τα φυλλυ')ματα, το πλεόνασμα της παραγωγής έφθασε, αντίστοιχα, σε 204 εκατ. ECU και 184 εκατ. ECU. Ζωοτροφές 378. Για τη διατροφή των ζώων χρησιμοποιούνται σημαντικές ποσότητες γεωργικών προϊόντ<υν. Ο τομέας αυτός αποτελεί κύρια δυνατότητα διάθεσης της κοινοτικής παραγωγής σιτηρών και ελαιούχων προϊόντων και επίσης τη σχεδόν αποκλειστική δυνατότητα διάθεσης των μόνιμων λειμώνων και των χορτονομών των αρόσιμων γαιών. Συνολικά, η διατροφή των ζώων αποτελεί το χρήστη των τριών τετάρτων της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης (ΧΓΕ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Εξάλλου, το σύνολο των ζωοτροφών φθάνει μέχρι το 70 % του συνολικού κόστους παραγωγής του χοιρείου κρέατος και του κρέατος πουλερικών. 379. Η συνολική ζήτηση (ι) παρουσιάζει ελαφρά αύξηση από το 1993, που οφείλεται κυρίως στην αύξηση της ζήτησης στον τομέα των πουλερικών. Η συνολική προσφορά (2) εξασφαλίζεται κατά το ήμισυ σχεδόν (200 εκατ. τόνοι MX) από ζωοτροφές οι οποίες εν γένει δεν διατίθενται στο εμπόριο (βοσκότοποι, άχυρα, προϊόντα που αποθηκεύονται σε σιλό) και που χρησιμοποιούνται κυρίως για τη διατροφή των μηρυκαστικών. Το άλλο ήμισυ, που χρησιμοποιείται για το σύνολο των ζώων, περιλαμβάνει ζωοτροφές που διατίθενται στο εμπόριο (σιτηρά, υποκατάστατα, πλακούντες, κλπ. ), για τις οποίες ο ανταγωνισμός (τιμή, θρεπτική αξία) είναι εντονότερος. Από την εφαρμογή της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ το 1993, και αντίθετα με τα προηγούμενα έτη, οι ποσότητες σιτηρών που χρησιμοποιήθηκαν για τη διατροφή των ζώων αυξήθηκαν σε βάρος των υποκατάστατων που κατά κανόνα εισάγονται. 380. Η συνολική κατανάλωση βασικών εμπορεύσιμων προϊόντων από τα ζώα (3) εκτιμάται στην Ένωση σε 194 εκατ. τόνους κατά το 1996/97 (αύξηση κατά 2 εκατ. τόνους σε σχέση ( ' ) Π εριλαμβάνεται το σύνολο των ζωοτροφών, όσων διατίθενται στο εμπόριο και όσων δεν διατίθενται- εκτίμηση για την ΕΕ-15. (2) Εκτίμηση σύμφωνα με το ισοζύγιο για τις ζωοτροφές εκφραζόμενο σε MX (μονάδα χορτονομής), η οποία είναι ισοδύναμη με την ενέργεια που προκύπτει κατά μέσο όρο από 1 kg κριθής. Πηγή: Eurostat. (') Καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος τα>ν ζωοτροφίόν που μπορούν να διατεθούν στο εμπόριο και χρησιμοποιούνται στην Έν<οση από τη βιομηχανία παραγο>γής συνθέτων ζο>οτροφών και από το αγρόκτημα (αυτοκατανάλωση και αγορές πρώτων υλών) και αξιολογείται στον αναλυτικό πίνακα «Ι(ιοζύγιο των εμπορεύσιμων βασικών προϊόντων που καταναλώνονται από τα ζώα (εκτιμήσεις ΕΕ-15)» και στη γραφική παράσταση 11. Πηγή: ΓΔ VI. 108 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ με την περίοδο 1995/96). Η κατανάλωση αυτή προέρχεται, αφενός, από τα εγχώρια προϊόντα που υπολογίζονται σε 144 εκατ. τόνους (παρατηρείται αύξηση κατά 6 εκατ. τόνους σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο εμπορίας, λόγω, κυρίως, της αύξησης της χρησιμοποίησης εγχιυρίων σιτηρών) και, αφετέρου, των προϊόντων και εισάγονται από τρίτες χώρες και εκτιμώνται σε 52 εκατ. τόνους περίπου, μείωση δηλαδή κατά 4 εκατ. ECU σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο εμπορίας (κυρίως λόγω της μείωσης της εισαγωγής πλακούντων). Οι εξαγωγές παραμένουν σταθερές στους 2 εκατ. τόνους περίπου. 381. Όσον αφορά τα υποκατάστατα που εισάγονται υπό καθεστώς ποσοστώσεων εισαγα>γής, πρέπει να αναφερθεί ότι, το 1996, το ποσοστό χρησιμοποίησης των ποσοστώσεων που ανοίχθηκαν για την εισαγωγή μανιόκας διατηρήθηκε στο 56 % περίπου για τη μανιόκα καταγωγής Ταϊλάνδης, ενώ είχε αυξηθεί από 14% το 1995 σε 40% περίπου το 1996 για τη μανιόκα καταγωγής Ινδονησίας· για τη μανιόκα που κατάγεται από τις άλλες χώρες ΓΣΔΕ, το ποσοστό αυτό μειώθηκε σε 23 % κατά το 1996· για τη μανιόκα που κατάγεται από χώρες μη μέλη της ΓΣΔΕ, συμπεριλαμβανομένης και της Κίνας, το ποσοστό αυτό παρέμεινε σε 0 % κατά το 1996, κυρίως, λόγω της απότομης μείωσης των εξαγωγών της Κίνας. Το ποσοστό χρησιμοποίησης της ποσόστωσης γλυκοπατάτας καταγωγής Κίνας μειώθηκε από 6 % το 1995 σε 0 % το 1996. 382. Η συνολική βιομηχανική παραγωγή συνθέτων ζωοτροφών στην Ένωση εκτιμάται σε 120,1 εκατ. τόνους το 1996 ('), δηλαδή αυξήθηκε ελαφρώς κατά 0,8 εκατ. τόνους σε σχέση με το 1995. Η αύξηση αυτή εξηγείται κυρίως με την αύξηση της παραγωγής ζωοτροφών για χοίρους (+ 1,2 εκατ. τόνοι) και πουλερικά (+ 0,6 εκατ. τόνοι), ενώ η παραγωγή συνθέτων ζωοτροφών για βοοειδή μειώθηκε κατά 1 εκατ. τόνους περίπου κατά την ίδια περίοδο σε μεγάλο βαθμό λόγω της κρίσης στον τομέα των βοοειδών. Βιομηχανική παραγωγή σύνθετων ζωοτροφών της ΕΕ ανά κατηγορία ζώων Σύνθετες ζωοτροφές - για χοίρους - για πουλερικά (παραγωγής αυγών) - για άλλα - για βοοειδή (γάλα και κρέας) 1996 41,5 34,0 8,2 36,5 Σύνολο 120,1 (at εχατ. τόνονς) Διαφορά σε σχέση με το 1995 Διακύμανση σε % 1,2 0,6 0 1,0 0,8 3,1 1,9 -2,8 0,7 383. Ανά κράτος μέλος το 1996 και για τη συνολική παραγωγή συνθέτων ζωοτροφών, τα μεγαλύτερα ποσοστά αύξησης παρατηρήθηκαν στη Γαλλία, στη Γερμανία, στο Ηνωμένο (') Προσωρινά στοιχεία για την ΕΕ-15 χωρίς την Ελλάδα και το Λουξεμβούργο, πίνακας 4. 13. 7. 3, μέρος 2. Πηγή: Ευρωπαϊκή Ένωση Παραγωγών Συνθέτων Ζωοτροφών (FEFAC). ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 109 Βασίλειο και την Αυστρία, ενώ τα σημαντικότερα ποσοστά μείωσης διαπιστώνονται την Ιταλία, στις Κάτω Χώρες και την Ιρλανδία. 384. Η ενσωμάτωση των πρώτων υλών το 1996 στις σύνθετες ζωοτροφές που παρήχθησαν από τη βιομηχανία στην ΕΕ σημειώνει νέα πρόοδο της θέσης των σιτηρών(*), φθάνοντας από 40,9 εκατ. τόνους το 1995 σε 43,3 εκατ. τόνους το 1996· το φαινόμενο αυτό εξηγείται από τις τιμές τα>ν πρώτων υλών που ήταν ευνοϊκές για τα σιτηρά, ιδίως τις υψηλές τιμές των πριυτεϊνών και των πλακούντων σόγιας και από τη σπάνη ορισμένων υποκατάστατων σιτηρών καθώς και από την αύξηση της ζήτησης στους τομείς των χοίρων και των πουλερικών. Η αύξηση της χρησιμοποίησης των σιτηρών διαπιστώθηκε αυτή την περίοδο σε όλα τα κράτη μέλη, με εξαίρεση τις Κάτω Χώρες (η κατάσταση παρέμεινε αμετάβλητη). 385. Ο καθοριστικός παράγοντας για τη σύνθεση των ζωοτροφών εξακολουθεί να είναι οι τιμές των πρώτιον υλών και η σχετική τους εξέλιξη καθώς και το μερίδιο των διαφόρων κατηγοριών ζώων. 386. Η μέση σταθμισμένη τιμή των εμπορεύσιμων βασικών προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση παρέμεινε το 1996/97 στο ίδιο επίπεδο με εκείνο του 1995/96, αλλά υπήρχαν σημαντικές διαφορές ανάλογα με τις ομάδες των βασικών προϊόντων: έντονη αύξηση της μέσης τιμής των πρωτεϊνών (+ 26 %) και μείωση της μέσης εσωτερικής τιμής των σιτηρών (-9 %) και των υποκατάστατων (-5 % ). Εξέλιξη της μέσης σταθμισμένης τιμής των εμπορευμάτων βασικών προϊόντων (') Μέσος όρος ΕΕ (εκτιμήσεις) 1992/93 1993/94 1994/95 1995/% 1996/97 (m ECU/uivii) Διακύμανση σε % από το 1995/% έως 1996/97 Ι Σιτηρά 11 Υποκατάστατα III Πρωτεΐνες IV Σύνολο 182,9 124. 6 154,0 163,3 157,6 120,4 171,9 153,6 149,3 115,9 136,6 140,2 151,7 121,4 169,0 150,6 138,7 115,3 213,0 150,7 -9 -5 26 0 (') Δείχτης της εξέλιξης στην Γι'ρωπαική Ένιοση το»; μέσου όρου των τιμών των βασικών εμπορεύσιμων προϊόντων και των κυριοτέρων συστατικών τους, που σταθμίζεται με Βάση το βάρος καθενός από τα συστατικά αυτά στη συνολική κατανάλωση. Fui κάθε σιτηρό υπολογίζεται μια μέση τιμή Ι:. Ρ. με στάθμιση της μέσης αριθμητικής τιμής οε κάθε κράτος μέλος βάσει της κατανάλωσης ζωοτροφών σε κάθε κράτος^ιελ<< Για τους πλακούντες και τα υποκατάστατα, που κατά κανόνα εισάγονται, ελήφθη υπόψη η μέση τιμή αί του Kixicidiim. //»/>"/ ΓΛ VI 387. Για το 1997/98, η κατανάλωση σιτηρών από τα ζώα θα επιβεβαιωθεί μόνο σε συνάρτηση με την εξέλιξη της ζήτησης ζωικού κεφαλαίου, των τιμών των εισαγομένων προϊόντων και των νομισματικών ισοτιμιών. (') Πίνακας 4. 13. 7. 5, μέρος 2. Πηγή: Ευρα>παϊκή Ένωση Παραγωγών Συνθέτων Ζωοτροφών (FEFAC). Ισοζύγιο των εμπορεύσιμων βασικών προϊόντων που καταναλώνονται από τα ζώα (εκτιμήσεις ΕΕ-15) n^oiov Υν<>:ΐ':>ν Αιιιίμι. ιν ΧϋΤιι την π,κινι. ,γη 1Υ94 95 Κατ. ιναλυχϊη <ι. πο τα ^ Ι ΛΙ 1 W 96 KllT( Iva/. UKIT) (l. TO Til X. UHI 1 9V*> <*" ; f i K. IT, v. r. uoii ii. io in ^ua ΕΚ (Ειι* γ ω γ ί ^ Ε ξι ivwvr; Zi'Vd/. o EK (Eu laYiuyrdESi tyur/r c Xrvo/. o EK *, • Y ^E |t«vujVE- Ivvo/. o lot iw. iix xovm zi Z. T ' yi <Jii>n. iuii' MuMiy. nc IIITO; KV. MO'1 AI>IC|!OIIITO; A/. /. u fi'Vllijl OITT|(M»v YrcKxuriiiTtdJn irtti nuoiioTtiud aixt](>tui- nov A ix nui' nnokov: avwpii>i>vuu M a v n v. ii D ••/. o. TitTiiTi; n. ,H'Tf\T| l((l(l|{lHIITOI' n. lTOIV<( n»u'/. <>i'\Ti; <pi'Ti>ii>v iti>((|{<MiiT(iv E|W>>. i>i citrus ril'/. TO; (l. TD^'lyUllrVlilV Tt'VT>. (llV K(iTci/. iHrr<i t i ' O o ^ o i i u; x ui o ^ n t m c ^ t ); Anupooit 1'^oXf. imutTa iKtiiitftbv Acxrrit «FVFvjYFmxt|;» <<£i(«c, itV-vo/. o EX TUIV oiroimv: Mt/. iiiKi <I>ITIXII xiei uinixii >. i. li| XvvoXo Tyo<J)in(iiv |i£ |IEY<(>. T| FVEtfYfiuxt'i <»*i<< flkuxiiiiTec xXuxtivvxwr at oxoQOVi. ex xajv mtoimv: cXtunvfiuv imnQtuv xm loo/tvvxt/io Z<V/l([ Ku<qi|it, H/. iiivOo; AiJ. ii A o c ru :Ttf<iiTFi v017. it, ovvoX. o EX T(IIV tutoitnv: ritHiiTFtvopxa JiootovTu A ^ O | T | J ) ( « | I E V F; tnnvrooipE; x ui E£O|IOIOI''|IEVU. TOOIOVTK lxOv(i/. Fi\Mi x ui xoEUTu/. fVou A. TOXOOV<p(!l|lFVO VU>. (1 (IF (JXOVT) Zi'voJui TQO(D<DV ffrUivaimv oe ;TOIIITEIVEC TEVIXO OVV0X. O TlUV fkuUXIUV ;TOOIOVT(j>V JiixTt; jhiuocwv nQoiovxutv 100 - 1994/95 - AEIXTII; x(iT(iv<i). ioan; - AEIXTTJ; l;t|Ti|(Tj|; Τ τ τ τ 6 'Ό ς τ υοτ 0 0 τ 00 οο υο οο οο τ 4-17 "-„ 0 00 00 οο οο 2-5 % 0 0-9 % Ο 0-2 % 0 Τ 32. υ 29. 4 22. 5 10. 1 94. (1 19. 7 - - 1. 4 10. 8 0. 2 - 5. 0 1. 9 0,4 0. 9 0. 3 0. 6 20. 6 6,5 0,7 3. 5 2. 3 - 13,0 4. 7 4. 9 2. 8 0. 6 19. 5 134. 1 - - 1. 6 0" 2. 3 15. 3 }7 0. 5 5. 9 0. 1 0. 8 2. 0 0. 7 0. 8 0. 8 4. 1 3. 7 0. 4 19. 5 33. 0 24. 9 1,4 2. 3 4,5 2. 4 υ 0. 2 1. 0 - 35. 5 57,2 96,3 32. 0 29. 4 24,0 10. 9 9 64 34,5 31. 0 21,3 11,7 98. 5 - - 1. 7 1. 2 2. 9 35,0 20,1 14. 0 3. 7 0,5 7. 3 - - 1. 5 10,9 10. 8 1. 0 2. 0 5,7 2,7 1. 2 4,9 3,9 1. 0 0,2 - 5. 3 1. 9 0. 4 1,3 0. 7 0,6 2. 9 0. 0 5,9 0,1 0,7 2,0 0. 8 0. 8 0,9 4. 1 3,7 0. 4 39,9 21. 3 18. 2 38,4 24,7 4. 7 4. 5 4. 4 14,4 5,9 4. 9 3. 0 0,6 5,8 0,7 3,9 1,2 - 11,6 3,8 4,5 2. 7 0. 6 52,7 17,4 189,0 137. 2 32. 8 23. 8 1,2 3. 2 4,6 2. 4 1. 3 0,3 0. 8 - 35,2 56. 3 - - - - - _ - - - - - - - - - 0. 1 0,1 - 0. 1 1,2 0,9 0. 2 0,0 0. 1 /,/ 0. 1 0. 2 0,8 - 2J 2,4 189,0 189. 0 - 189,0 100,0 100,0 101. 4 34. 5 31,0 23. 0 12. 9 36. 6 32. (1 23. 6 12. 5 101. 4 104. "' 34. 1 2a 2 2. 9 0. 0 7. 4 10. 9 0. 9 2. 0 6,1 2. 7 1. 3 5,4 4. 4 1,0 - - 1. 5 10,8 0. 2 - 5. 4 1. 9 0. 4 1. 3 0. 7 0. 6 39,5 21. 5 37. 8 23. 8 5. 0 4. 4 4. 6 13. 0 5. 1 4. 6 2. 7 0. 6 6. 4 0. 8 3. 5 2. 1 - 11. 3 3. 9 4. 1 2. 7 0. 6 50,7 17. 7 - - - - - _ - - - - - - - - - - - - - 0. 9 0. 7 0. 1 0. 0 0. 1 1,0 0. 0 0,1 0. 8 - 1,8 1. 8 191,7 143. 9 191,7 191. 7 0,0 191,7 101,4 101,4 - - 11. 9 0. 6 1. 5 13. 4 2. 9 - >. 5 0. 0 0. 7 2. 0 0. 8 0. 6 0. 9 4. 1 •^ "7 0. 4 17. 5 30. 4 22. 1 1. 3 2. 5 4. 5 2. 3 1. 2 0. 3 0. 8 - 32. 7 51. 7 - - - - - - _ -. - - - - • - - - - - - - - 0. 9 0. 7 0. 1 - 0. 1 0. 9 - 0,1 0. 8 - 1. 8 1. 8 193. 8 0. 0 193,8 106. 2 36. 6 32. (1 24. * 13. 1 1064 33,6 2. 9 - 7. 0 10,8 0. 9 2. 0 6. 2 2. 5 1. 3 5. 4 4. 4 1. 0 39,0 35. 9 22. 2 4. 7 4. 6 4. 4 12. 7 5. 1 4. 3 2. 7 0,6 48. 6 193. 8 193. 8 102,6 102,6 Σηαείωση: (Ε) - Εκτίμηση, Τ = δασμός α. τό την 1η Ιουλίου 1995, 0 = παγιωμένο α πό την ΟΑΤΤ, 0 = απαλλαγμένο δασμών, % = δασμός Εΐσόόου α πό την 1η Ιουλίου 1995 Εξέλιξη της μέσης σταθμισμένης τιμής και της κατανάλωσης από τα ζώα των κυριοτέρων εμπορεύσιμων προϊόντων ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 111 (σε ECU τόνο) \ / \ Πρωτεΐνες •Α \ - Ν. \ ^^ Σιτηρά Τιμή (σε εκατ. τόνους) ΕΕ-12 +Πρώην ΛΔΓ ÊÊ-T5 ΕΕ-12 Σύνολο Κατανάλωση Σιτηρά. Σύνολο \ «*-. Υποκατάστατα σιτηρών Πρωτείνες _ Υποκατάστατα σιτηρών 1Μ7/Μ 1989/90 1991/92 1993Τ94 1995796 1997/98 1987/ββ 1989/90 1991/92 199394 199S/M 1997/98 Σημείωση: 1996/97: εκτιμήσεις. /7rçy/j: ΓΔ VI «Απολογισμός για τα κυριότερα προϊόντα». Γραφική παράσταση 11 Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα Παγκόσμια αγορά 388. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Οργάνωσης για τη Διατροφή και τη Γεωργία των Ηνωμένων Εθνών (FAO), η παγκόσμια παραγωγή γάλακτος (συμπεριλαμβανομένου του γάλακτος αγελάδας, βουβάλου, προβατίνας και αίγας) αναμένεται να αυξηθεί μόλις κατά 0,4 %, δηλαδή κατά 2 εκατ. τόνους σε σχέση με το 1996 και θα φθάσει τους 539 εκατ. τόνους. Πράγματι, η αύξηση θα σημειωθεί στην Ινδία στον τομέα της παραγωγής γάλακτος βουβάλου, δεδομένου ότι η παραγωγή του γάλακτος αγελάδας θα σημειώσει ύφεση, όπως συνέβη και το 1996. Αυτό οφείλεται στη μείωση της παραγωγής στην Ανατολική Ευρώπη και στις πρώην χώρες της Σοβιετικής Ένωσης, δεδομένου ότι στον υπόλοιπο κόσμο η παραγωγή γάλακτος αυξάνεται. 389. Στην Ασία, η αύξηση της γαλακτοκομικής παραγωγής στην Ινδία (που είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός των αναπτυσσομένων χωρών και ο τρίτος παγκοσμίως μετά 112 ΓΈΩΡΠ Κ ΕΣ ΑΓΟΡΕΣ την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες), κατά τη διάρκεια του έτους 1995, είχε αναχαιτισθεί λόγω της ανεπάρκειας ζωοτροφών σε ορισμένες περιοχές. Για το έτος 1996, αυξήθηκε κατά 4 % φθάνοντας τους 67 εκατ. τόνους και αναμένεται να φθάσει τους 70 εκατ. τόνους το 1997. Το Πακιστάν θα υπερβεί τους 20 εκατ. τόνους, πράγμα που το καθιστά πέμπτη χώρα παραγωγής παγκοσμίως. 390. Στη Λατινική Αμερική, στις περισσότερες χώρες σημειώνεται αύξηση της παραγωγής το 1996, η οποία αναμένεται να συνεχιστεί το 1997. Η Βραζιλία, ο μεγαλύτερος παραγωγός της πιριοχής, θα σημειώσει σημαντική αύξηση, η οποία οφείλεται στην ανάπτυξη της γαλακτοκομικής παραγωγής εκτός των παραδοσιακών περιοχών, χάρη στη βελτίωση των εισοδημάτων των γαλακτοπαραγωγών το 1997, και θα υπερβεί τους 20 εκατ. τόνους. Στην Αργεντινή, στη Χιλή και στην Ουρουγουάη, αναμένεται επίσης αύξηση της παραγωγής. Στο Μεξικό, η κατάργηση του ελέγχου των τιμών από το κράτος είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση της παραγωγής το 1996, όπως συνέβη και σε άλλες χώρες της περιοχής κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '80. 391. Στις περισσότερες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, συνεχίζεται η μείωση της παραγωγής που προκλήθηκε από τη μείωση του ζωικού κεφαλαίου και λόγω των ξηρών και θερμών κλιματολογικών συνθηκών. Ο εφοδιασμός σε ζωοτροφές θα παραμείνει περιορισμένος και, κατά συνέπεια, το ζωικό κεφάλαιο μειώνεται ακόμη περισσότερο. Παρά τη μείωση της παραγωγής, σε ορισμένες από αυτές τις χώρες, η αύξηση των τιμών αποθάρρυνε την κατανάλωση, πράγμα το οποίο προκάλεσε πλεονάζουσα προσφορά σε σχέση με τη ζήτηση. Σε αυτό προστίθεται η νέα τάση των καταναλωτών για υποκατάστατα λιγότερο ακριβά όπως τα φυτικά έλαια. Ενώ τα παραδοσιακά γαλακτοκομικά προϊόντα μειώνονται, το γάλα μακράς διαρκείας, τα μαλακά τυριά, τα παγωτά και τα επιδόρπια σημειώνουν μεγάλη επιτυχία. 392. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, το 1996, η παραγωγή μειώνεται ελαφρά παρ' όλες τις προβλέψεις σύμφωνα με τις οποίες επρόκειτο να σημειωθεί αύξηση της παραγωγής χάρη στο πρόγραμμα BST. Για το 1997, προβλέπεται επίσης στασιμότητα. Στον Καναδά, η παραγωγή παραμένει αμετάβλητη λόγω της διατήρησης των ποσοστώσεων γάλακτος για μεταποίηση. 393. Στην Ωκεανία, τις ιδιαίτερα ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες για τη γαλακτοκομική παραγωγή του 1996 διαδέχθηκε ξηρασία που έπληξε μεγάλο μέρος της Αυστραλίας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να ακριβύνουν οι ζωοτροφές, λόγω της έλλειψης χορτονομών και της αύξησης των τιμών των σπόρων και η γαλακτοκομική παραγωγή θα παραμείνει κάτω από τους 9 εκατ. τόνους που παρήχθησαν το 1996. Στη Νέα Ζηλανδία, το 1996, η γαλακτοκομική παραγιογή σημείωσε μεγάλη αύξηση (πάνω από 9 %) χάρη στις καλές κλιματικές συνθήκες για τη βοσκή. Το 1997, αναμένεται αύξηση κατά 1 %, λόγω λιγότερο ευνοϊκών κλιματικών συνθηκών και των επιπτώσεων της μείωσης των τιμών που έλαβαν οι παραγωγοί κατά τη διάρκεια του έτους. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 113 Κοινοτική αγορά 394. Όσον αφορά την κοινοτική αγορά, στα τέλη του 1997, το κοινοτικό κεφάλαιο, το οποίο είχε ήδη μετριασθεί το 1996 λόγω της κρίσης της ΣΕΒ, θα συνεχίσει την πτωτική τάση (-2,3 % ). Ο αριθμός των ζώων που προβλέπεται για τα τέλη του 1997 είναι 21,6 εκατ. , πράγμα το οποίο αντιπροσωπεύει μείωση κατά 500 000 ζώα. 395. Η μείωση του αριθμού των αγελάδων αντισταθμίζεται από την αύξηση της απόδοσης, 5 435 kg/αγελάδα το 1996 και 5 534 το 1997, δηλαδή + 1,8 %, ποσό ελαφρώς χαμηλότερο από τον ετήσιο μέσο όρο (+ 2 % ). 396. Από το 1992, η παραγωγή γάλακτος παραμένει πολύ σταθερή κυμαινόμενη γύρω στους 120 εκατ. τόνους· κατά τον ίδιο τρόπο, και για τρίτο διαδοχικό έτος, οι παραδόσεις παραμένουν σταθερές, περίπου 113 εκατ. τόνοι. Το 1995, τόσο η παραγωγή όσο και οι παραδόσεις αυξήθηκαν κατά 1 εκατ. τόνους και από τότε η παραγωγή παραμένει σταθερή. Ωστόσο, η εξέλιξη της περιεκτικότητας του γάλακτος σε λιπαρά εξακολούθησε να αυξάνεται, πράγμα που συνεπάγεται όλο και μεγαλύτερες διορθώσεις προς τα άνω από αυτές που προβλέπονται στη ρύθμιση των ποσοστώσεων. 397. Η παραγωγή βουτύρου, η οποία παρουσιάζει γενικά μέση ετήσια πτώση κατά 2,9 % ήταν 1,87 εκατ. τόνοι το 1995 και 1996, το οποίο αντιπροσωπεύει αύξηση σε σχέση με το 1994 και, κατά συνέπεια, αντιστροφή της τάσης. Για το 1997 αναμένεται ότι η παραγωγή θα αυξηθεί κατά 3,1 %. 398. Η παραγωγή τυριών αυξήθηκε κατά 1,6 % το 1996 και έφθασε στους 6,48 εκατ. τόνους· το 1997, θα παραμείνει σχεδόν σταθερή στους 6,46 εκατ. τόνους, δηλαδή -0,4%, λόγο) της πτώσης της παραγωγής τυριών από άλλα είδη γάλακτος καθώς και της στασιμότητας της παραγωγής τυριών από γάλα αγελάδας. Αυτό επιβεβαιώνει τα συμπτώματα εξάντλησης της αύξησης που είχαν ήδη επισημανθεί το 1996, όταν η αύξηση ήταν ήδη λιγότερο έντονη από τον ετήσιο μέσο όρο (+2,4 %) που είχε διαπιστωθεί από την καθιέρωση του καθεστώτος των ποσοστώσεων. 399. Η παραγωγή γάλακτος σε σκόνη (όλες οι σκόνες γάλακτος αδιακρίτως) συνέχισε πολύ ήπια την πτωτική τάση το 1995 και το 1996 και έφθασε στους 2,24 και 2,15 εκατ. τόνους αντίστοιχα. Το 1997, παραμένει σχεδόν σταθερή σε 2,16 εκατ. Εντούτοις, η εξέλιξη διαφέρει ανάλογα με το είδος της σκόνης. Έτσι, η παραγωγή αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη παρουσιάζει σαφώς πτά>ση, -3,5 % το 1997. Η παραγωγή των άλλων ειδών γάλακτος σε σκόνη σημείωσε πτώση το 1996 και άνοδο το 1997. 114 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Γάλα (σε εκατ. τόνους) Παραδόσεις Εσωτερική χρησιμοποίηση Μη επιδοτούμενη κατανάλωση 1990 1992 1994 1996 ΕΕ-12 + Συμπεριλαμβανομένης της πρώην ΛΔΓ ΕΕ-15 Η κατανάλωση υπολογίστηκε με βάση ένα γενικό ισοζύγιο για το γάλα, που εκφράζεται σε ισοδύναμο γάλακτος (με αναφορά στην περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες). Η κατανάλωση 1988 συμπεριλαμβάνει 3,245 εκατ. τόνους για διατροφή ζώων. (σε εκατ. τόνους) 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 120 100 80 1988 0,50, 0,25 0,00 Ο Αποθέματα που αναφέρονται στο άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 804/68 (βούτυρο: δημόσια + ιδιωτικά αποθέματα κατά την 31η Δεκεμβρίου). Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ VI «Γεωργία». Γραφική παράσταση 12 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 115 400. Η παραγωγή συμπυκνωμένου γάλακτος και γάλακτος εβαπορέ χαρακτηρίζεται (χπό μια ιστορική πτωτική τάση (-1,7 % ) η οποία διακόπηκε το 1995 με άνοδο κατά 4,4 % · το 1996, μειώθηκε κατά 0,7 % και το 1997 αναμένεται να αυξηθεί κατά 1,9 % για να φθάσει στους 1,37 εκατ. τόνους. Η καζείνη που παρήχθη το 1996 ήταν 133 000 τόνοι, δηλαδή -6 % σε σχέση με το 1995· το 1997, θα παραμείνει σταθερή. 401. Η συνολική κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αφού παρουσίασε αύξηση κατά 3 % το 1994, υποχώρησε κατά 2 % το 1995 και αυξάνεται ελαφρώς κατά το 1996. Για το 1997, προβλέπεται ότι θα αυξηθεί ελαφρώς υπερβαίνοντας τους 105 εκατ. τόνους. 402. Η συνολική κατανάλωση υγρού γάλακτος μεταξύ του 1995 και 1997 παραμένει σχεδόν σταθερή και αναμένεται ότι θα αυξηθεί το 1997 κατά 0,8 % και θα φθάσει λίγο κάτω από τους 29 εκατ. τόνους. Το πλήρες γάλα αντιπροσωπεύει σήμερα μόνο το 47 % της κατανάλωσης, ενώ το 1986 αντιπροσώπευε τα 2/3, δηλαδή το διπλάσιο της ποσότητας των ειδών γάλακτος με χαμηλή περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες. Μόνον η κατανάλωση ημιαποκορυφωμένου γάλακτος αυξάνεται σαφώς, ενώ η κατανάλωση πλήρους γάλακτος παραμένει σταθερή και αυτή του αποκορυφωμένου γάλακτος μειώνεται από το 1992 κατά 1 % ετησίως. 403. Η κατανάλωση τυριών το 1996 απορροφά το 93 % της παραγωγής και τοποθετείται στους 5,98 εκατ. τόνους, δηλαδή αυξήθηκε κατά 1 %, ενώ προβλέπεται επιπλέον αύξηση 0,3 % το 1997. 404. Η ζήτηση βουτύρου μειώνεται συνεχώς από το 1988, εκτός από το 1994 οπότε σημειώθηκε αύξηση κατά 2,9 % λόγω της μείωσης της τιμής παρέμβασης του βουτύρου κατά 2 % το 1993 και κατά 3 % το 1994. Από το 1995 παραμένει γύρω στους 1,75 εκατ. τόνους. 405. Τα δημόσια κοινοτικά αποθέματα το 1996 σημείωσαν ιστορική πτώση. Τον Μάρτιο του 1996, στα δημόσια αποθέματα δεν υπήρχε σχεδόν κανένας τόνος διαθέσιμος τόσο βουτύρου όσο και αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη. Μόνον οι χώρες της Ωκεανίας είχαν επαρκή αποθέματα. Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι διαθέσιμες ποσότητες ήταν ανεπαρκείς για την εσωτερική ζήτηση, γεγονός που είχε ως συνέπεια τον τριπλασιασμό των εσωτερικών τιμών του βουτύρου. Το 1997 η κατάσταση των διαθέσιμων ποσοτήτων δεν βελτιώθηκε. 406. Οι εσωτερικές τιμές των γαλακτοκομικών προϊόντων το 1997 άρχισαν να ανέρχονται κατά την έναρξη του έτους υπερβαίνοντας κατά πολύ, στην αρχή του καλοκαιριού, τις τιμές παρέμβασης. Αυτό οφείλεται στη σταθεροποιημένη ή ακόμη και στη χαμηλότερη παραγωγή προϊόντων παρέμβασης (όπως είναι η περίπτωση του αποκορυφωμένου 116 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ γάλακτος σε σκόνη), σε συνδυασμό με υψηλή ζήτηση για εξαγωγές προς τη Ρωσία στην περίπτωση του βουτύρου. 407. Οι επιστροφές που πληρώθηκαν κατά την εξαγωγή τροποποιήθηκαν επανειλημμένως για να τηρηθούν τα όρια που απορρέουν από τις δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης της ΓΣΔΕ. Από την 1η Ιανουαρίου 1997, οι επιστροφές μειώθηκαν κατά 5 % για το βούτυρο, το βουτυρέλαιο, το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη, το πλήρες γάλα σε σκόνη και το συμπυκνωμένο γάλα, κατά 53 % για το υγρό γάλα, κατά 9 % για τα ανακατεργασμένα τυριά και κατά 5 έως 24 % ανάλογα με τα είδη τυριών. 408. Όπως είχε προβλεφθεί, οι εξαγωγές γαλακτοκομικών προϊόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 1996 σημείωσαν πτώση κατά 2,2 εκατ. τόνους σε ισοδύναμο γάλακτος. Πράγματι, το 1995 ήταν μια εξαιρετική περίπτωση, η καλύτερη από το 1989, η οποία δεν αναμένεται να επαναληφθεί κατά τα επόμενα έτη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσώπευε το 1996 το 41 % του παγκόσμιου εμπορίου, το οποίο έφτασε στους 29,5 εκατ. τόνους, δηλαδή περίπου 2 εκατ. λιγότερο α π' ό,τι το 1995. Οι εισαγωγές έφτασαν τους 1,3 εκατ. τόνους. Ο όγκος του παγκόσμιου εμπορίου εξελίσσεται με την αύξηση ή τη συρρίκνωση των κοινοτικών εξαγωγών. Αυτό οφείλεται στη σημασία του ευρωπαϊκού εμπορίου, διότι, όπως δείχνουν οι πίνακες στο παράρτημα, ο δεύτερος προμηθευτής, η Νέα Ζηλανδία, δεν αντιπροσωπεύει παρά μόνο το 21 %. Βόειο κρέας 409. Η παγκόσμια παραγωγή βοείου κρέατος, η οποία εκτιμάται σε 56,5 εκατ. τόνους για το 1996, αυξήθηκε άνω του 1% το 1996, όπως και το 1995, και αντιπροσωπεύει ακόμη λίγο περισσότερο από το 1/4 της συνολικής παραγωγής κρέατος. 410. Η παραγωγή βοείου κρέατος της Ευρωπαϊκής Ένωσης η οποία ανερχόταν σε 7 950 εκατ. τόνους περίπου δεν αντιπροσωπεύει προς το παρόν παρά το 14 % περίπου της παγκόσμιας παραγωγής. 411. Η προσφορά βοείου κρέατος σημείωσε αύξηση στη Βόρεια Αμερική και στις χώρες παραγωγής της Λατινικής Αμερικής, ορισμένες από τις οποίες αναγνωρίζονται προς το παρόν ως απαλλαγμένες από τον αφθώδη πυρετό. 412. Λόγω της ξηρασίας, η παραγωγή βοείου κρέατος μειώθηκε στην Αυστραλία και, εξαιτίας των συνθηκών της αγοράς, οι εξαγωγές των δύο χωρών της Ωκεανίας μειώθηκαν και έφτασαν κάτω από το μερίδιο τους της δασμολογικής ποσόστωσης της παραδοσιακής βορειοαμερικανικής αγοράς εξαγωγών τους. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 117 413. Στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και κυρίως στη Ρωσία η παραγωγή συνέχισε να συρρικνώνεται, ενώ το μέγεθος τιον αγελών τους και η παραγωγικότητα ανά βοοειδές μειώνεται. 414. Σε μια παγκόσμια αγορά που χαρακτηρίζεται από δυναμική οικονομική ανάπτυξη και έντονη τάση για κατανάλωση κρέατος στις αναπτυσσόμενες χώρες, η κατανάλωση βοείου κρέατος αναχαιτίστηκε από τους φόβους που προκλήθηκαν στους καταναλωτές (χπό τη σπογγώδη εγκεφαλοπάθεια των βοοειδών (ΣΕΒ). 415. Οι παγκόσμιες συναλλαγές βοείου κρέατος έφτασαν το 1996 σε 4,86 εκατ. τόνους περίπου, ή στο 8,6 % της παραγωγής, η οποία αυξήθηκε κατά 2 % περίπου το 1995. 416. Αυτή η ανάκαμψη του παγκόσμιου εμπορίου ευνοήθηκε από τις αυξανόμενες ανάγκες εισαγωγών βοείων κρεάτων της νοτιοανατολικής Ασίας, το μερίδιο της οποίας αντιπροσωπεύει προς το παρόν περίπου το 1/4 των συναλλαγών και θα συνεχιστεί το 1997 λόγω κυρίως της απαγόρευσης των εξαγωγών χοιρείου κρέατος από την Ταϊβάν (αφθώδης πυρετός). 417. Εξάλλου, οι δύο χώρες εξαγωγής της Λατινικής Αμερικής, δηλαδή η Αργεντινή και η Ουρουγουάη, οι οποίες προς το παρόν αναγνωρίζονται ως απαλλαγμένες από τον αφθώδη πυρετό, θα αυξήσουν τις εξαγωγές νωπών/διατηρημένων σε ψύξη βοείων κρεάτων προς τις αγορές της Βόρειας Αμερικής που είναι πιο προσοδοφόρες. 418. Αναμένεται λοιπόν, λόγω των ευνοϊκότερων συνθηκών πρόσβασης σε ορισμένες αγορές εισαγωγής από εκείνες του 1997 να σημειωθεί αντιστροφή της τάσης στις διεθνείς (χγορές βοείου κρέατος και, επομένως, κάποια επανασταθεροποίηση των τιμών του βοείου κρέατος σε παγκόσμια κλίμακα. 419. Πράγματι, στις αρχές του 1997, το κεφάλαιο βοοειδών τείνει να μειωθεί σε πολλές χώρες, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται ιδίως οι ΗΠΑ όπου η μείωση φθάνει σε -2 % περίπου. 420. Έτσι, για το 1997, προβλέπεται στασιμότητα της παγκόσμιας παραγωγής ενώ η μεσοπρόθεσμη εξελικτική της τάση είναι της τάξης του + 0,7 % ετησίως. 421. Η κοινοτική αγορά βοείου κρέατος βρίσκεται αυτή την περίοδο εμπορίας 1996/97 στην κορυφή του κύκλου παραγωγής, η οποία όμως παρουσιάζει κάμψη λόγω των σφαγών για υγειονομικούς λόγους που οφείλονται στη ΣΕΒ, σφαγές οι οποίες αφορούν τους μόσχους και κυρίως τα ενήλικα βοοειδή, ιδίως στο Ηνωμένο Βασίλειο. 118 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ Παραγωγή βοείου κρέατος 1994 1995 19% 1997 ΗΠΑ Ιαπωνία Αργιντινή Βραζιλία Αυστραλία Ινήία Κίνα Ρωαία Ουκρανία Ε Ε 11 194 11 585 11 749 11 617 602 2 486 4 639 1 825 2 496 2 455 3 240 1 427 7 831 601 2 466 4 783 1 803 2 550 3 010 2 733 1 158 7 964 555 2 485 4 691 1 702 2 600 3 220 2 543 1 037 7 950 550 2 500 4 715 1 700 2 650 3 350 2 400 960 7900 Κόομος 55 300 55 900 56 500 56 450 (οι χιλιιίΑες τόνονς βάρους αφαγων) Διακύμανση (οε %) 1996/95 + 1,4 -7,7 + 0. 8 - 1,9 -0,6 + 2,0 + 7,0 -7,0 - 10,4 -0,2 + ι,ι 1997/% + ι,ι -0,9 -0,6 + 0,5 -0,1 + 1,9 + 4,0 -5,6 -7,4 -0,6 -0,1 · 422. Πράγματι, εφαρμόστηκαν προγράμματα εξάλειψης της ΣΕΒ σε πολλά κράτη μέλη και κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο· τα προγράμματα αυτά προβλέπουν -παράλληλα με τον κτηνιατρικό και υγειονομικό έλεγχο των αναγνωρισμένων αγελών και των ζωοτροφών- την εξάλειψη της τροφικής αλυσίδας του κρέατος που προέρχεται από ζώα που ενδέχεται να έχουν προσβληθεί από τη ΣΕΒ: μέχρι τις αρχές του Σεπτεμβρίου 1997 εσφάγησαν άνω του 1,730 εκατ. βοοειδών, ιδίως αγελάδες γαλακτοπαραγωγής στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης. 423. Επίσης, για να εξυγιανθεί η αγορά του μοσχαρίσιου κρέατος που είχε εξασθενήσει λόγιο της κρίσης της ΣΕΒ, οι πριμοδοτήσεις πρόωρης διάθεσης στην αγορά μόσχων καθώς και αυτές που αφορούν τη μεταποίηση μόσχων έφθασαν μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου 1997 σε 1 020 εκατ. κεφαλές και 1 130 εκατ. κεφαλές αντίστοιχα. 424. Η μείωση του δυναμικού των αγελών βοοειδών που παρατηρήθηκε τον Ιούνιο του 1997 προαναγγέλλει την κυκλική μείωση της παραγωγής κατά τα επόμενα έτη, ιδίως των αρσενικών βοοειδών. 425. Οι τιμές της αγοράς της ποιότητας αναφοράς (χονδρά αρσενικά βοοειδή της κατηγορίας R3) εξακολούθησαν να εξελίσσονται πάνω από το 80% της τιμής παρέμβασης, κατώτατο όριο ενεργοποίησης των μέτρων στήριξης: - οι άμεσες αγορές στην αγορά έφθασαν μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου 1997 σε 225 εκατ. τόνους, - καταβλήθηκαν αντισταθμίσεις για τη μείωση των εισοδημάτων, ιδίως με τη μορφή προσαυξημένοι πριμοδοτήσεων. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 119 (σε εκατ. τόνους) Κρέατα 1988 1990 1992 1994 ΕΕ-12 + Συμπεριλαμβανομένης της πρώην ΛΔΓ -a 1996 +, ΕΕ-15 (σε εκατ. τόνους) 1,25 1,00 0,75 1988 Πρόβειο και αίγειο κρέας 1990 1992 1994 1996 ΕΕ-15 Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ\/Ι «Γεωργία». Γραφική παράσταση 13 120 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 426. Η κατανάλωση βοείου κρέατος, μολονότι παρουσίασε αξιοσημείωτη ανάπτυξη, αν και μόνο εν μέρει σε σχέση με αυτή του 1996, παραμένει ακόμη σε χαμηλότερο από το κανονικό επίπεδο. 427. Το χαμηλό επίπεδο των εισαγωγών, δηλαδή 395 εκατ. τόνοι το 1996 έναντι 422 εκατ. τόνων το 1995, είναι αποτέλεσμα των απαιτήσεων των σημερινών καταναλωτών ως προς την προέλευση του κρέατος που προσφέρεται στην άμεση πώληση. 428. Οι εξαγωγές βοείου κρέατος προς τις τρίτες χώρες που ανήλθαν σε 1,1 εκατ. τόνους το 1996 συνέχισαν να είναι σχετικά υψηλές παρά τις δυσχέρειες που αντιμετωπίστηκαν λόγω της κρίσης της ΣΕΒ. 429. Ο μτ) εμβολιασμός κατά του αφθώδους πυρετού θα επιτρέψει να εξαχθούν στο μέλλον σε νέες αγορές φορείς και έτσι θα αντισταθμιστεί η προγραμματισμένη μείωση των εξαγωγών μας που τυγχάνουν επιστροφών. 430. Μετά από την πολύ ισχυρή πτώση των τιμών της αγοράς το 1996, ιδίως του κρέατος αγελάδας (περίπου -15 % από το ένα έτος στο άλλο), παρατηρείται εδώ και κάποιους μήνες ανάκαμψη των τιμών του βοείου κρέατος, ιδίως της ποιότητας αναφοράς, κατά 80 % περίπου της τιμής παρέμβασης. 431. Κατά τα τελευταία έτη οι τιμές της αγοράς χαρακτηρίστηκαν από μέση πτώση περίπου 15 %, λόγω της κρίσης της ΣΕΒ και της μείωσης της τιμής στήριξης κατά 15 % η οποία πραγματοποιήθηκε σε τρία στάδια, ενώ η τιμή των ζωοτροφών μειώθηκε μόνο κατά 10 %. Πρόβειο και αίγειο κρέας 432. Η παγκόσμια παραγωγή πρόβειου και αιγείου κρέατος εκτιμάται σήμερα σε 10 εκατ. τόνους περίπου ετησίως, αλλά παρουσιάζει πτωτική τάση λόγω πολλών παραγόντων, όπως η πτώοη της τιμής του μαλλιού, η μείωση του ζωικού κεφαλαίου και η μείωση των κερδών που αποφέρει ο τομέας σε σχέση με άλλους. Το παγκόσμιο κεφάλαιο αιγοπροβάτων ανέρχεται σε 1 700 εκατ. κεφαλές, από τις οποίες άνω του 60 % βρίσκονται στην Ασία και την Αφρική. 433. Στις διεθνείς συναλλαγές κυριαρχούν η Νέα Ζηλανδία, η οποία εξάγει μέχρι 400 (Χ)0 τόνους ετησίως, και η Αυστραλία, της οποίας οι ετήσιες εξαγωγές, συχνά υπό μορφή ζωντανών ζώων, υπερβαίνουν τους 300 000 τόνους. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι ο υπ' αριθ. 3 παραγωγός στον κόσμο, μετά από την Κίνα και τα κράτη που αποτελούν την πρώην ΕΣΣΔ, και είναι ο πρώτος εισαγωγέας και ο πρώτος καταναλωτής στον κόσμο. Οι εξαγο>γές της Ένωσης παραμένουν ασήμαντες. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 121 434. Στην κοινοτική αγορά, η παραγωγή το 1997 αναμένεται ότι θα μειωθεί, σύμφωνα με τις προβλέψεις, κατά 2,4% και θα φθάσει στους 1145 εκατ. τόνους, το οποίο οφείλεται κυρίως σε αισθητή μείωση στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία. Παρά τη σημαντική πτώση της κατανάλωσης στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κοινοτική κατανάλωση παραμένει σταθερή το 1997, ιδίως χάρη στην καλή εικόνα που έχουν οι καταναλωτές για το πρόβειο κρέας. 435. Το ενδοκοινοτικό εμπόριο αναπτύσσεται συνεχώς: το 1996, οι συναλλαγές υπερέβησαν τους 286 000 τόνους, ενώ η Γαλλία παραμένει ο κύριος αποδέκτης και το Ηνωμένο Βασίλειο ο κύριος εξαγωγέας. 436. Κατά τη διάρκεια του πρώτου τριμήνου του 1997, αφού έφθασαν σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο το 1996 οι τιμές της κοινοτικής αγοράς παρέμειναν πολύ υψηλές μέχρι τις αρχές της άνοιξης. Από τον Ιούνιο, οι τιμές υπερέβησαν και πάλι αυτές του 1996, λόγω της ανατίμησης της λίρας στερλίνας σε σχέση με την πράσινη ισοτιμία. Η μέση τιμή του αμνού στην κοινοτική αγορά, το 1997, έφθασε τα 376 ECU για 100 kg, δηλαδή περίπου 4 % περισσότερο α π' ό,τι το 1996. 437. Οι εισαγωγές στην Κοινότητα γίνονται ιδίως στο πλαίσιο των ποσοστώσεων ΓΣΔΕ με μηδενικό δασμό, οι οποίες επιτρέπουν να εισαχθούν συνολικά 317 000 τόνοι το 1997, δηλαδή λίγο περισσότερο απ1 ό,τι το 1996, αύξηση η οποία οφείλεται στις ευρωπαϊκές συμφωνίες με τις ΧΚΑΕ. 438. Εκτιμάται ότι οι εισαγωγές στην Ένωση θα φθάσουν τους 265 000 τόνους το 1997, δηλαδή λίγο λιγότερο απ' ό,τι το 1996, λόγω ιδίως της μείωσης των εξαγωγών των ΧΚΑΕ, η οποία οφείλεται κατά κύριο λόγο στη μείωση του ζωικού κεφαλαίου αυτής της περιοχής κατά τα τελευταία έτη. 439. Η κοινοτική πριμοδότηση για την προβατίνα είχε καθοριστεί για το 1996 σε 16,869 ECU και η πριμοδότηση για τον «αγροτικό κόσμο» σε 6 641 ECU ανά προβατίνα. Το 1996 έγινε χρήση της ιδιωτικής αποθεματοποίησης μόνον για 85 τόνους στη Φινλανδία. 440. Το 1997, καθορίστηκαν δύο προκαταβολές της πριμοδότησης στην προβατίνα, για σύνολο 9 196 ECU. Το 1997 έγινε χρήση της ιδιωτικής αποθεματοποίησης μόνο για 300 τόνους οτη Φινλανδία. 122 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 441. Οι προοπτικές που διαγράφονται προαναγγέλλουν για το 1998 σταθερότητα της κοινοτικής παραγωγής και κατανάλωσης. Η μείωση που αναμένεται στο Ηνωμένο Βασίλειο αντισταθμίζεται από ελαφρά αύξηση στα άλλα κράτη μέλη. Δεδομένου ότι οι εισαγωγείς ενδέχεται να προσπαθήσουν να επωφεληθούν από τις καλές συνθήκες της αγοράς, οι τιμές θα μπορούσαν να μειωθούν σε σχέση με το πολύ υψηλό τους επίπεδο του 1997. Οι ενδοκοινοτικές συναλλαγές θα εξακολουθήσουν να αναπτύσσονται. Παρόμοια τάση δύναται να προβλεφθεί και μεσοπρόθεσμα. Χοίρειο κρέας 442. Η παγκόσμια παραγωγή χοιρείου κρέατος συνέχισε να αυξάνεται το 1996. Παρήχθησαν συνολικά 86 εκατ. τόνοι, το οποίο αντιπροσωπεύει αύξηση κατά 2 εκατ. περίπου σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Η Κίνα, με παραγωγή εκτιμώμενη άνω των 40 εκατ. τόν<υν, είναι πάντα η πρώτη χώρα παραγωγής στον κόσμο, ακολουθούμενη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία παρήγαγε 16,3 εκατ. τόνους το 1996, σημείωσε δηλαδή αύξηση κατά 2,3 % σε σχέση με το 1995. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η οποία είναι η τρίτη χώρα παραγωγής στον κόσμο, η παραγωγή μειώθηκε φθάνοντας τα 7,8 εκατ. τόνους συνολικά το 1996. 443. Το μεγαλύτερο μέρος των ετών 1996 και 1997 ήταν πολύ ευνοϊκό για την πλειονότητα των παραγωγών χοιρείου κρέατος της Ένωσης. Οι τιμές ήταν μάλλον υψηλές κατά τη διάρκεια του μεγαλύτερου μέρους αυτής της περιόδου, εξασφαλίζοντας έτσι καλή αποδοτικότητα, παρά το σχετικά υψηλό κόστος των ζωοτροφών. Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι επιπτώσεις της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών βοήθησαν στη στήριξη τιυν τιμών του χοιρείου κρέατος, χάρη στην αύξηση της κατανάλωσης του από το τελευταίο τρίμηνο του 1996 και όταν, την άνοιξη του 1997, ο παράγων αυτός ατόνησε, ακολούθησαν νέα δραματικά γεγονότα με αρκετά σημαντικά θετικά αποτελέσματα στο επίπεδο των τιμών του χοιρείου κρέατος στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 444. Στις Κάτω Χώρες σημειώθηκαν τα σοβαρότερα κρούσματα κλασικής πανώλους των χοίρων που γνώρισε ως σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση. Το καλοκαίρι του 1997, ο αριθμός των χοίρων που εσφάγησαν στην προσπάθεια να καταπολεμηθεί αυτή η ασθένεια ανήλθε στο μισό του συνόλου των αγελών χοίρων των Κάτω Χωρών. 445. Από την άνοιξη του 1997, ο ανταγωνισμός στην αγορά της Ιαπωνίας μειώθηκε σημαντικά, μετά από την αναστολή όλων των φορτίων χοιρείου κρέατος από την Ταϊβάν λόγω πολλ(όν κρουσμάτων αφθώδους πυρετού. Αναμένεται ότι οι εξαγωγές χοιρείου κρέατος της Ταϊβάν θα συνεχίσουν να παρεμποδίζονται για αρκετό χρονικό διάστημα. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 123 (σε εκατ. τόνους) Κρέατα 1988 1990 1992 1994 1996 ΕΕ-12 + Συμπεριλαμβανομένης της πρώην ΛΔΓ ΕΕ-15 (σε εκατ. τόνους) 15 13 11 1988 r Κατανάλωση Χοίρειο κρέας 1990 1992 1994 1996 ΕΕ-12 + Συμπεριλαμβανομένης της πρώην ΛΔΓ ΕΕ-15 Πηγή: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ΓΔ VI «Γεωργία». Γραφική παράσταση 14 124 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 446. Το 1996, οι εξαγωγές παρέμειναν σε αρκετά υψηλό επίπεδο, παρά τη συμφωνία στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ η οποία επέβαλε όρια στις επιδοτούμενες εξαγωγές. Εξήχθησαν από την Ένιοση 820 (XX) τόνοι, από τους οποίους περίπου το 60 % χωρίς επιστροφές. Συνολικά, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 5 % σε σχέση με το επίπεδο του 1995. Όσον αφορά τις εισαγωγές, η μεγάλη πλειονότητα των προϊόντων με βάση το χοίρειο κρέας εισήλθε στην Ένωση στο πλαίσιο των συμφωνιών σύνδεσης ή των συμφωνιών ΓΣΔΕ με προτιμησιακούς δασμούς. Ο κύριος προμηθευτής της Ένωσης εξακολουθεί να είναι η Ουγγαρία, με 36 000 τόνους επί συνόλου 42 000 τόνων εισαγωγών το 1996. 447. Ακόμη και αν η παραγωγή χοιρείου κρέατος αυξάνεται σε ορισμένα κράτη μέλη της Ε Ε το 1997, η πτώση της παραγωγής των Κάτω Χωρών θα είναι τόσο σημαντική ώστε το καθαρό αποτέλεσμα για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα είναι να μειωθεί η συνολική παραγωγή χοιρείου κρέατος της ΕΕ άγνωστο κατά πόσο. Κρέας πουλερικών 448. Από το 1991, η παγκόσμια παραγωγή κρέατος πουλερικών αυξάνεται τακτικά, άνω του 6 % ετησίως. Στις μεγάλες περιοχές παραγωγής, η παραγωγή αυξάνεται με ρυθμό μεγαλύτερο από τον μέσο όρο στην Κίνα (24 % ετησίως από το 1991 έως το 1995) αλλά μειώνεται στη Ρωσία καθώς και στην Ιαπωνία. Στην ανατολική Ευρώπη παρατηρείται και πάλι ανοδική τάση από το 1994/95. 449. Η παγκόσμια αγορά εξακολουθεί να αναπτύσσεται ελαφρώς από το 1996, χάρη, κυρίως, στις αυξανόμενες ανάγκες της Ρωσίας, της Κίνας και της Ιαπωνίας. Οι εισαγωγές στη Σαουδική Αραβία αναμένεται να μειωθούν το 1996 και το 1997 λόγω της ανάπτυξης της εσωτερικής παραγωγής. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν την πρώτη θέση μεταξύ των εξαγωγικών χωρών το 1996 (αύξηση κατά 18 %) και προφανώς και το 1997, χάρη ιδίως στις εξαγωγές μερών χαμηλής αξίας και στα διάφορα προγράμματα προώθησης. Οι κοινοτικές εξαγωγές αυξήθηκαν λιγότερο από 1 % το 1996. Η αύξηση του δολαρίου ευνόησε τις εξαγωγές της Ένωσης κατά τους πρώτους μήνες του 1997. 450. Το 1997, η συνολική παραγωγή κρέατος πουλερικών στην κοινοτική αγορά αναμένεται να αυξηθεί ακόμη κατά 3,1 % (ΕΕ-15). Η οικονομική κατάσταση της παραγωγής παρέμεινε καλή κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 1997. 451. Για το κρέας πουλερικών δεν χορηγείται ενίσχυση στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς. Τα μέτρα που διέπουν τις συναλλαγές με τις τρίτες χώρες έχουν προσαρμοστεί με σκοπό την τήρηση των κανόνων του ΠΟΕ και ιδίως τη μείωση των εξαγωγών με επιστροφή κατά 30 (XX) τόνους περίπου ετησίως (375 (XX) για το 1997/98). Ο περιορισμός αυτός οδήγησε σε σαφή προσδιορισμό των επιστροφών τόσο σε επίπεδο των χωρών προορισμού όσο και των προϊόντων. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 125 Παραγωγή κρέατος πουλερικών Βραζιλία Κίνα ΗΠΑ Ουγγαρία Ιαπωνία ΕΣΣΔ ή Ρωσία ΕΕ-12 Αλλες Παγκόομια παραγωγή 1 680 1 879 8 262 445 1 421 2 998 5 443 7 165 29 283 (οε χιλαϊοες τόνονς) 5. 7 6,4 28,2 1,5 4,9 10,2 18,6 24,5 100,0 Ι 865 Ι 997 2 139 2 416 2 691 2 932 3 211 3 491 4 140 2 040 2 744 2 820 3 229 9 105 9 272 9 931 10 645 3 950 11 204 4 540 11 885 5 736 12 396 7 550 13 206 9 347 13 786 470 465 420 426 320 320 307 320 368 1 465 3 126 1 471 3 107 1 423 3 233 1 391 1 357 1 367 1 368 1258 1 282 3 169 1 751 1 428 1 277 1 142 893 5 784 5997 6108 6 336 6 766 6 933 6 915 7 259 7 555 7416 7 640 6 279 31 271 32 693 32 353 6 182 33 794 7 661 8 168 8 413 8 803 35 700 37 573 39 623 43 029 9 471 46 532 11,4 24,0 5,3 3,6 -1,4 - 15,5 2,8 5,4 6,8 4 140 4 160 9 347 13 786 11 000 14 516 368 365 1 282 1241 859 765 ΕΕ-15 7 781 8128 9 471 47 034 9 730 49 905 8,3 22,0 29,1 0,7 2,5 1,5 16,3 19,5 100,0 4 330 12 500 15 285 370 1 240 719 8 354 10 088 52 886 1986 Μερίδιο αγοράς 1986 1987 1988 1989 Ι99() 1991 1992 1993 1994 1995 % ΦΠΑ 1995/91 1995 1996 Μερίδιο αγοράς 1996 1997 % ΦΠΑ 1997/95 Ση/ιεύιχη/. 2,3 15,6 5,3 0,3 - 1 ,7 -8,5. 3,6 3,2 6,0 1')%: εκτιμήσεις, 1997: προβλέψεις. Από to 1991, τα κοινοτικά στοιχεία περιλαμβάνουν τα στοιχεία της πρώην Ανατολικής Γερμανίας (ΛΛΓ). Μέχρι το 1990, ΕΕΣΔ από το 1991, Ρωσία. ΙΙηγές: Κοινότητα, Αύγουστος 1997, και Υπουργείο Γεωργίας των ΙΙΙΙΛ, Μάρτιος 1998, 452. Στο πλαίσιο των συμφωνιών σύνδεσης (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβακία, Ρουμανία, Βουλγαρία, χώρες της Βαλτικής) εξακολουθούν να εφαρμόζονται ποσοστώσεις κατά την εισαγωγή με μειωμένους δασμούς. Εξάλλου, στο πλαίσιο των ποσοστώσεων της ελάχιστης πρόσβασης με μειωμένους δασμούς, δύναται να εισάγονται αδασμολόγητοι ετησίως 15 500 τόνοι κρέατος πουλερικών χωρίς κόκαλα και 2 500 τόνοι κρέατος γαλοπούλας στους οποίους προστίθενται 4 800 τόνοι κατά το 1997/98 (Ιούλιος/Ιούνιος). Αβγά 453. Η παγκόσμια παραγωγή αυξήθηκε κατά 4,4 % (κατά μέσο όρο) από το 1991 έως το 1995 και θα συνεχίσει να αυξάνεται με αυτόν το ρυθμό από το 1995 έως το 1997. Η αύξηση ήταν μικρή στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Κοινότητα, στην Κίνα όμως 126 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ παρατηρήθηκε υψηλό ποσοστό αύξησης: 12 % από το 1991 έως το 1995 και 7 % στη συνέχεια με παραγωγή περίπου τετραπλάσια από εκείνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παραγωγή αβγών Κίνα 1ΙΙ1Λ Ανατολική Ευρώπη Ιαπωνία Μεξικό ΕΕΣΛ ή Ρίοσίά ΕΕ-12 Αλλες ΙΙαγκόσμια παραγωγή 118 70 34 37 82 81 90 512 (αϊ Auitnat. τεμάχιο) 1987 Μερίδιο αγοράς 1987 23,0 13,7 6,6 7,2 16,0 15,9 17,5 100,0 139 141 159 184 204 236 260 290 69 67 68 70 71 72 74 75 34 20 15 13 12 11 11 11 40 40 40 42 43 43 43 42 18 18 20 20 20 22 22 85 85 82 47 43 40 39 38 82 79 79 83 82 80 82 83 89 47 38 69 67 65 64 66 538 496 500 528 541 568 595 628 12,0 2,0 -3,9 0,5 2,3 -5,2 0,0 -1,1 4,4 335 360 51,3 385 75 76 10,9 79 10 11 1,6 12 42 43 6,1 43 26 26 3,7 27 34 32 4,6 32 ΕΕ-15 88 87 65 66 674 702 12,4 88 9,5 100,0 69 734 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 % ΦΠΑ 1995/91 1995 1996 Μερίδιο αγοράς 1996 1997 % ΦΠΑ 1997/95 Ση/οίακη/: 7,1 3,0 8,3 1,2 1,4 - 3,3 0,3 2,9 4,3 19%: εκτιμήσεις, 1997: προβλέψεις. Από το 1991, τα κοινοτικά στοιχεία περιλαμβάνουν τα στοιχεία της πρώην Ανατολικής Γερμανίας (ΛΛΓ). Μέχρι το 1990, EHA- από το 1991, Ρωσία. ΙΙι/γίς: Κοινότητα. Αύγουστος 1997, και Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ. Μάρτιος 1998. 454. Οι συνολικές συναλλαγές παραμένουν αρκετά σταθερές από το 1992. Οι κυριότερες χώρες εισαγωγής εξακολουθούν να είναι η Ιαπωνία (προϊόντα αβγών) και το Χονγκ Κονγκ (αβγά με κέλυφος). Ο όγκος των κοινοτικών εξαγωγών αυξήθηκε κατά 17 % το 1996 και οι πρώτες ενδείξεις για το 1997 δείχνουν σταθερότητα. 455. Στην κοινοτική αγορά, το ζωικό κεφάλαιο των ωοτόκων ορνίθων αναμένεται να αυξηθεί κατά 3,6 % το 1997. Η οικονομική κατάσταση των παραγωγών ήταν πολύ ευνοϊκή κατά τους πρώτους έξι μήνες του 1997 σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους. 456. Η κοινή οργάνωση αγοράς είναι ανάλογη με εκείνη του κρέατος πουλερικών. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 127 457. Όσον αφορά τις συναλλαγές, οι επιστροφές περιορίζονται στην ποσότητα των 115 2(Χ) τόνων (ισοδύναμων αβγών με κέλυφος κατά την περίοδο 1997/98). Από το καλοκαίρι του 1996, οι ποσότητες που εξήχθησαν παρέμειναν κάτω από αυτό το όριο. 458. Οι συμφωνίες σύνδεσης που συνήφθησαν με την Πολωνία, την Ουγγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Σλοβακία και τη Βουλγαρία συνεπάγονται μείωση κατά 80 % των δασμών για ορισμένα προϊόντα αβγών. Στο πλαίσιο της ελάχιστης πρόσβασης, έχουν ανοιχθεί ποσοστώσεις κατά την εισαγωγή με μειωμένους δασμούς για ετήσιο όγκο 113 479 τόνων το 1997/98 οι οποίες κατανέμονται σε τρεις ομάδες προϊόντων, από τις οποίες μόνο εκείνη των προϊόντων των αβγών τις χρησιμοποιεί 100 %. Γεώμηλα 459. Η αύξηση των σπαρμένων με γεώμηλα εκτάσεων που παρατηρήθηκε το 1995 συνεχίζεται το 1996. Η εξέλιξη αυτή συνοδεύεται με αύξηση των αποδόσεων και της παραγωγής. 460. Τα γεώμηλα είναι από τα γεωργικά προϊόντα για τα οποία δεν υφίσταται κοινή οργάνωση αγοράς. Με προοπτική την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς, η Επιτροπή υπέβαλε, εδ(ό και τέσσερα χρόνια, πρόταση σχετικά με την κοινή οργάνωση αγοράς των γεωμήλων. Το Συμβούλιο δεν έχει λάβει οριστική απόφαση σχετικά μ' αυτό το θέμα. 461. Με συνολική καλλιεργούμενη έκταση 1 500 εκατ. εκταρίων περίπου, τα γεώμηλα αντιπροσωπεύουν έναν σημαντικό τομέα της φυτικής παραγωγής στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το προϊόν αυτό καλλιεργείται σε όλα τα κράτη μέλη, μολονότι, για λόγους κλιματολογικούς και εδαφολογικούς, καλλιεργείται περισσότερο στις βόρειες περιοχές. 462. Η Ένωση είναι αυτάρκης σε γεώμηλα, εκτός όσον αφορά τις πρώιμες ποικιλίες. Οι ποικιλίες αυτές εισάγονται το χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης από τις μεσογειακές χώρες, όταν η κοινοτική παραγωγή είναι περιορισμένη ή ανύπαρκτη. Οι κύριοι προμηθευτές είναι η Κύπρος, η Αίγυπτος και το Μαρόκο. Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, περίπου 400 000 τόνοι κατά μέσο όρο πρώιμων γεωμήλων εισάγονται κάθε χρόνο από τρίτες χώρες. Μέλι 463. Το 1996, η παγκόσμια παραγωγή μελιού έφθασε σε 1,1 εκατ. τόνους, γεγονός που αντιπροσωπεύει μείωση κατά 8 % σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Με τη μείωση αυτή 128 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ σημειιόνεται μια ρήξη στη σταθερότητα της παγκόσμιας παραγωγής των πέντε τελευταίων ετών η οποία ανερχόταν γύρω στους 1,2 εκατ. τόνους. 464. Ο βαθμός αυτάρκειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθε σε 50,4 % κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας 1995/96, γεγονός το οποίο σημαίνει ότι έφθασε και πάλι στο επίπεδο της περιόδου εμπορίας 1993/94 σε σχέση με την πτώση που είχε διαπιστωθεί την προηγούμενη περίοδο εμπορίας. Το φαινόμενο αυτό οφείλεται στην εντονότερη αύξηση της παραγωγής σε σχέση με τις εισαγωγές. 465. Κατά συνέπεια, η κατανάλωση από τον άνθρωπο αυξήθηκε επίσης και έφθασε τα 0,8 kg ανά κεφαλή και ανά έτος, το οποίο αντιπροσωπεύει 200 γραμμάρια περισσότερο απ' ό,τι κατά την προηγούμενη περίοδο εμπορίας. 466. Το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1221/97 για τους γενικούς κανόνες εφαρμογής για τις ενέργειες που αποσκοπούν στη βελτίωση της παραγωγής και της εμπορίας του μελιού ('). Η Επιτροπή προπαρασκευάζει για το τελευταίο τρίμηνο την έγκριση των λεπτομερειών εφαρμογής αυτού του κανονισμού. Τα κράτη μέλη πρέπει να διαβιβάσουν τα εθνικά τους προγράμματα που προβλέπονται στον κανονισμό του Συμβουλίου πριν από τις 15 Δεκεμβρίου 1997. Καλλιέργεια μη βρώσιμων ειδών σε εκτάσεις οι οποίες τελούν υπό καθεστώς παύσης καλλιέργειας 467. Ο κανονισμός της Επιτροπής ο οποίος θεσπίζει τους λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής για την καλλιέργεια μη βρώσιμων ειδών σε εκτάσεις υπό καθεστώς παύσης καλλιέργειας τροποποιήθηκε και κωδικοποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1586/97 της Επιτροπής. Ως εκ τούτου, καταργήθηκε ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 334/93 της Επιτροπής, αλλά θα συνεχίσει να εφαρμόζεται σχετικά με τις συμβάσεις καλλιέργειας μη βρώσιμων ειδών οι οποίες είχαν συναφθεί πριν από τη θέση σε ισχύ του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1586/97. Οι τροποποιήσεις που θεσπίστηκαν προβλέπουν απλούστευση του καθεστώτος καθώς και εναρμόνιση και διασάφηση των κανόνων που αφορούν την παράδοση πρώτων υλών και την εφαρμογή του συστήματος εγγυήσεων. 468. Τα προσωρινά στοιχεία δείχνουν ότι στις εκτάσεις που τελούν υπό καθεστώς παύσης καλλιέργειας και χρησιμοποιούνται για την παραγωγή μη βρώσιμων προϊόντων καλλιεργήθηκαν συνολικά το 1996/97 στην Ευρωπαϊκή Ένωση 725 000 εκτάρια, σε σύγκριση με τα 1 050 (XX) εκτάρια το 1995/96. Η συνολική έκταση που καλλιεργήθηκε με μη βρώσιμα είδη το 1997/98 υπολογίζεται σε 440 0(Χ) εκτάρια. Το χαμηλότερο ποσοστό (') EEL 173 της 1. 7. 1997, ο. 1. ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 129 καλλιέργειας μη βρώσιμων ειδών σε εκτάσεις που τελούν υπό καθεστώς παύσης καλλιέργειας σε σύγκριση με εκείνο του 1995/96 οφείλεται στο χαμηλότερο υποχρεωτικό ποσοστό παύσης καλλιέργειας. 469. Τα 725 000 εκτάρια το 1996/97 περιλαμβάνουν 660 000 εκτάρια που σπάρθηκαν με ελαιούχους σπόρους, το 60 % των οποίων χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή βιοκαυσίμων. Το υπόλοιπο 40% χρησιμοποιείται για τεχνικά έλαια καθώς και στη χημική βιομηχανία. Αλλα μη βρώσιμα είδη που καλλιεργήθηκαν σε εκτάσεις που τελούν υπό καθεστώς παύσης καλλιέργειας είναι σιτηρά, φαρμακευτικά φυτά, φυτά παραγωγής ινών και πρώτες ύλες για άμεση καύση. 470. Η ρήτρα 7 του μνημονίου συμφωνίας για ορισμένους ελαιούχους σπόρους μεταξύ της ΕΚ και των ΗΠΑ στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ περιορίζει το ποσό των υποπροϊόντων που παράγονται από την καλλιέργεια γογγυλόσπορου, κραμβόσπορου, ηλιανθόσπορου και σόγιας σε εκτάσεις υπό καθεστώς παύσης καλλιέργειας, το οποίο προορίζεται για την αγορά τροφίμων ή ζωοτροφών, σε 1 εκατ. μετρικούς τόνους ετησίως εκφραζόμενους σε ισοδύναμο σογιάλευρου. Όσον αφορά την περίοδο εμπορίας 1996/97, τα 660 000 εκτάρια ελαιούχων σπόρων αντιπροσωπεύουν περίπου 600 000 τόνους υποπροϊόντων σε ισοδύναμο σογιάλευρου. Καθεστώς για την παραγωγή αμύλων 471. Η παραγωγή αμύλων στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσώπευε, το 1996, περίπου 7,1 εκατ. τόνους. Επί του συνόλου αυτού, το άμυλο αραβοσίτου αντιπροσώπευε το 49 % με 3,5 εκατ. τόνους, το άμυλο σίτου 25 % με 1,77 εκατ. τόνους και το άμυλο γεωμήλων 26 % με 1,9 εκατ. τόνους. 472. Ο όγκος των χρησιμοποιούμενων πρώτων υλών αντιπροσώπευε περίπου 18,6 εκατ. τόνους περίπου, 51 % για τα αμυλώδη γεώμηλα, 30 % για τον αραβόσιτο και 19 % για το σιτάοι. 473. Το έτος 1996, και ιδιαίτερα το πρώτο εξάμηνο, χαρακτηρίστηκε από σταθερότητα των τιμών της αγοράς του αραβοσίτου και του σίτου σε σύμπνοια με την παγκόσμια αγορά. Η βιομηχανία γεωμήλων επωφελήθηκε από μια πολύ καλή συγκομιδή από ποσοτική άποψη (απόδοση ανά εκτάριο) και ποιοτική (περιεκτικότητα σε άμυλο των γεωμήλων), χάρη στις ευνοϊκές κλιματικές συνθήκες, έτσι ώστε η παραγωγή να υπερβεί ελαφρώς την ποσόστωση (διαπιστώθηκαν υπερβάσεις στη Δανία, στη Γερμανία, στη Φινλανδία και στις Κάτω Χώρες). 130 ΓΕΩΡΓΙΚΕΣ ΑΓΟΡΕΣ 474. Η μεγαλύτερη ποσότητα διαθέσιμων αμύλων είχε ως αποτέλεσμα λιγότερο υψηλές τιμές καθώς και την αύξηση των εξαγομένων ποσοτήτων. 475. Οι δαπάνες για τα αμυλώδη προϊόντα μειώθηκαν σημαντικά λόγω της μείωσης του μοναδιαίου ποσοστού των επιστροφών κατά την εξαγωγή εξαιτίας της σταθερότητας της παγκόσμιας αγοράς: η μέση επιστροφή κατά την εξαγωγή ανέρχεται σε 40 ECU/τόνο αραβοσίτου έναντι 61 ECU/τόνο αραβοσίτου που είχε παρατηρηθεί την προηγούμενη περίοδο εμπορίας. 476. Το καθεστώς επιστροφών κατά την εξαγωγή, το οποίο αποσκοπεί στον ανεφοδιασμό των παρασκευαστών ορισμένων μη προστατευομένων κατά την εισαγωγή προϊόντων με άμυλα σε διεθνείς τιμές, δεν εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια ενός μέρους του έτους 1996, λόγω της σύγκλισης των διεθνών τιμών και των τιμών της Ένωσης. Οι σχετικές με τις επιστροφές στην παραγωγή δαπάνες μειώθηκαν κατά 50 % σε σχέση με τις δαπάνες των δύο προηγουμένων ετών. Το μοναδιαίο ποσοστό των επιστροφών έφθασε από 22 ECU/τόνο αμύλου στις αρχές του έτους για τη γενική επιστροφή με βάση τον αραβόσιτο σε 0 μεταξύ Απριλίου και Οκτωβρίου 1996, λόγω της σταθερότητας των διεθνών τιμών. 131 IV - Αγροτική ανάπτυξη Τα προβλήματα του αγροτικού κόσμου 477. Οι αγροτικές περιοχές καλύπτουν πάνω από το 80 % του εδάφους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συγκεντρώνουν πάνω από το 1/4 του πληθυσμού της. Σήμερα όμως, ο αγροτικός κόσμος υφίσταται όλο και περισσότερες πιέσεις που απειλούν την ήδη εύθραυστη ισορροπία του. Για το λόγο αυτό, το άρθρο 130 Α της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει ότι η Ένωση οφείλει να μειώσει τις διαφορές μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιοχών και την καθυστέρηση των πλέον μειονεκτικών περιοχών, συμπεριλαμβανομένων των αγροτικών περιοχών. 478. Ορισμένα από τα βασικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι αγροτικές περιοχές είναι η εξασθένηση του οικονομικού ιστού, που συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την παρακμή της γεωργικής δραστηριότητας, η δημογραφική αποσταθεροποίηση και ο κίνδυνος της πληθυσμιακής απερήμωσης που οφείλεται στη φυγή των νέων και στη γήρανση του πληθυσμού, η μείωση, ακόμα και η κατάργηση, των υπηρεσιών που είναι απαραίτητες για την εξασφάλιση της ποιότητας της ζωής, κλπ. Κατά την τελευταία δεκαετία, ο γεωργικός τομέας μετασχηματίστηκε ριζικά τόσο από άποψη ειδικού βάρους του στην οικονομία όσο και από άποψη γεωργικής απασχόλησης. Οι εν λόγω μεταλλάξεις είχαν επιπτώσεις στην οικονομία καθώς και στην εξέλιξη της κοινωνίας στα διάφορα κράτη μέλη και τις διάφορες περιφέρειες. 479. Κατά το 1987, το ποσοστό του ενεργού πληθυσμού του απασχολούμενου στη γεωργία, τη δασοκομία, το κυνήγι και την αλιεία ανερχόταν στο 8 % (ΕΕ-12), ενώ κατά το 1995 το ποσοστό αυτό έφθανε μόλις το 5,3 % (ΕΕ-12 και ΕΕ-15). Επίσης, κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, το μερίδιο του γεωργικού τομέα στο ακαθάριστο εγχώριο προϊόν μειώθηκε από 3,5 % (ΕΕ-12) σε 1,8 % (ΕΕ-12) και σε 1,7 % (ΕΕ-15). Τα ποσοστά αυτά, που αντιπροσωπεύουν τους μέσους όρους, δεν εκφράζουν πλήρως την πραγματικότητα των σημαντικιόν διαφορών που παρουσιάζουν μεταξύ τους τα κράτη μέλη. Κατά τον τρόπο αυτό, το 1995, όσον αφορά το ποσοστό του ενεργού πληθυσμού του απασχολούμενου στον γεωργικό τομέα, στο ένα άκρο βρίσκεται η Ελλάδα με 20,4 % 132 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ και η Πορτογαλία με 11,5 % και στο άλλο το Ηνωμένο Βασίλειο με 2,1 % και το Βέλγιο με 2,7 %. Όσον αφορά το μερίδιο του γεωργικού τομέα στο ΑΕγχΠ, το ποσοστό για την Ελλάδα ανερχόταν στο 7,3 % και για την Ιρλανδία στο 4,8 %, ενώ στη Σουηδία ήταν 0,4 % και στο Αουξεμβούργο 0,9 %. Ο αριθμός των εκμεταλλεύσεων μειώθηκε από 8 644 (XX) το 1987 (ΕΕ-12) σε 7 264 (XX) (ΕΕ-12) το 1993. Παράλληλα, το μέσο μέγεθος των εκμεταλλεύσεων αυξήθηκε, ενώ η ΧΓΕ ανά εκμετάλλευση αυξήθηκε από 12,5 εκτάρια το 1985 (ΕΕ-12) σε 16,4 εκτάρια το 1993 (ΕΕ-12 και ΕΕ-15). Εντούτοις, παρατηρούνται μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών. Κατά τον τρόπο αυτό, όσον αφορά τη ΧΓΕ ανά εκμετάλλευση, στο ένα άκρο βρίσκεται η Ελλάδα με 4,3 εκτάρια, η Ιταλία με 5,9 και η Πορτογαλία με 8,1 εκτάρια και στο άλλο άκρο το Ηνωμένο Βασίλειο με 67,1 εκτάρια, το Αουξεμβούργο με 42,3 εκτάρια και η Δανία με 37 εκτάρια. 480. Από το 1987 έως το 1993 ο συνολικός αριθμός των εργαζομένων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις μειώθηκε από 17,7 εκατ. σε 15 εκατ. στην Ευρώπη των Δώδεκα, παρουσίασε δηλαδή μείωση της τάξης του 17 %. 481. Οι προαναφερθείσες ενδείξεις αποδεικνύουν ότι, παρά το γεγονός ότι η εξέλιξη είναι κοινή για το σύνολο των κρατών μελών, ποικίλλει ωστόσο μεταξύ των διαφόρων κρατών μελών εκφράζοντας οπωσδήποτε την πολυμορφία του γεωργικού τομέα και του αγροτικού κόσμου στην Ευρώπη, καθώς επίσης και τις διαφορές ως προς την ένταση των κοινωνικοοικονομικών προβλημάτων των διαφόρων κρατών μελών: - Στον γεωργικό τομέα παρατηρούνται έντονες μεταλλάξεις οι οποίες έχουν άμεσες συνέπειες στην οικονομική και κοινωνική συνοχή των αγροτικών ζωνών. Οι μεταλλάξεις αυτές, οι οποίες προκύπτουν από τον εκσυγχρονισμό και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της γεωργίας, δεν έχουν ολοκληρωθεί. - Οι εξελίξεις της οικονομίας και της γεωργικής πολιτικής, όπως και η υφιστάμενη κατάσταση το>ν γεωργικών διαρθρώσεων, επιτρέπουν τη βραχυπρόθεσμη και μεσοπρόθεσμη πρόγνωση των εξελίξεων που έχουν ήδη αρχίσει. Πράγματι, το 30 % περίπου των 7,3 εκατ. επικεφαλής γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην Ευρώπη των Δώδεκα ήταν άνω των 55 ετών το 1993. Η αναλογία αυτή έφθανε ακόμη και στο 42 % περίπου στην Ελλάδα και στο 50 % στην Πορτογαλία. Η παρακμή της γεωργικής δραστηριότητας οδήγησε σε προσαρμογή της οικονομίας των εν λόγω χωρών, αιτιολογώντας τη λήψη ενδεδειγμένων μέτρων υπέρ της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. - Εντούτοις, εκτός από το ρόλο τους, που συνίσταται στην παραγωγή ποικίλων πρώτων υλών που προορίζονται ή όχι για τη διατροφή, οι γεωργοί καλούνται να διαδραματίσουν έναν όλο και πιο σημαντικό ρόλο στο επίπεδο της διάρθρωσης και της κατοχής του εδάφους καθώς και της διατήρησης και προιΰθησης πολιτιστικών και περιβαλλοντικών αγαθών, σε ένα πλαίσιο αυξανόμενης ολοκλήρωσης της πολιτικής τ(ον γε(οργικ(όν αγορών και της πολιτικής της αγροτικής ανάπτυξης. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 133 - Στο υφιστάμενο πλαίσιο της δεύτερης περιόδου της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων (1994-1999) τα κοινοτικά προγράμματα στους διάφορους στόχους -1, 5 α), 5 β) και 6- συμβάλλουν στην ανάπτυξη βιώσιμων αγροτικών κοινοτήτων. Τα εν λόγω προγράμματα θα τεθούν σε εφαρμογή μέχρι το τέλος του 1999. 482. Εντούτοις, η Επιτροπή υπέβαλε τον Ιούλιο τις γενικές κατευθύνσεις για τη χάραξη κοινοτικών πολιτικών από το έτος 2000, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. Το «πρόγραμμα δράσης 2000» 483. Στις 15 Ιουλίου 1997 και στις 18 Μαρτίου 1998 (βλέπε σημεία 56 έως 64), η Επιτροπή εξέδωσε τις προτάσεις της για την περίοδο 2000-2006, σχετικά με τις οικονομικές προοπτικές καθώς και τη σχεδιαζόμενη ανάπτυξη των βασικών πολιτικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο πλαίσιο της μελλοντικής διεύρυνσης. Οι προτάσεις αυτές αφορούν ιδίως την εξακολούθηση της μεταρρύθμισης της κοινής γεωργικής πολιτικής για να προετοιμαστεί η ευρωπαϊκή γεωργία για τις προκλήσεις των προσεχών ετών (διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο της ΚΟΑ) και τη διατήρηση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής χάρη στη δράση των διαρθρωτικών ταμείων, Η πολιτική της αγροτικής ανάπτυξης θα πρέπει στο μέλλον να ενσωματώσει στο πλαίσιο των εν λόγω δύο πολιτικών την αναγκαιότητα για μια ολοκληρωμένη πολιτική αγροτικής ανάπτυξης, στο σύνολο του εδάφους της Κοινότητας, πολιτική που θα αποτελέσει ένα σύνολο μαζί με την πολιτική των αγορών που θα γίνεται όλο και εντονότερα αισθητή. Θα πρέπει να συμβιβαστεί ο στόχος της ανταγωνιστικότητας με τη διατήρηση ενός υγιούς και σύμφωνου με το ευρωπαϊκό πρότυπο κοινωνίας αγροτικού ιστού, ενσωματώνοντας περισσότερο τις περιβαλλοντικές πτυχές. 484. Τα μέτρα που αφορούν τις γεωργικές διαρθρώσεις και την αγροτική ανάπτυξη θα εξακολουθήσουν, όπως και κατά την τρέχουσα περίοδο, να χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του στόχου 1 με βάση το ολοκληρωμένο πρότυπο προσέγγισης· τα τρία ταμεία, μεταξύ των οποίων και το τμήμα Προσανατολισμού του ΕΓΤΠΕ, θα εξακολουθήσουν τη χρηματοδότηση ενεργειών ανάλογα με τη φύση τους· τα 2/3 των πιστώσεων θα διατεθούν στον εν λόγω στόχο 1 του οποίου ωστόσο η γεωγραφική κάλυψη θα μειωθεί με την αυστηρή εφαρμογή του κριτηρίου του 75 % του μέσου όρου του ΑΕγΧΠ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Προτείνεται μια σημαντική μεταβολή: η χρηματοδότηση των υφιστάμενων αντισταθμιστικών αποζημιώσεων στις μειονεκτικές περιφέρειες θα διασφαλίζεται στο εξής από το τμήμα Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ, όπως ήδη συμβαίνει επί του παρόντος για τα τρία συνοδευτικά μέτρα που εγκρίθηκαν κατά το 1992. 485. Για τις περιφέρειες όπου υπάρχουν ανάγκες αναδιάρθρωσης προτείνεται ένας νέος στόχος 2. Ο στόχος αυτός θα αφορά τις ζώνες σε οικονομική μεταλλαγή: βιομηχανικές 134 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ζώνες, αγροτικές ζώνες και ζώνες που εξαρτώνται από την αλιεία, αστικοί οικισμοί που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Δεδομένου ότι στις ζώνες αυτές παρατηρείται σημαντική ανεργία ή απερήμωση, δημιουργούνται προβλήματα ανασυγκρότησης. Θα πρέπει να ενισχυθούν οι απαραίτητες προσαρμογές και να διευκολυνθεί η οικονομική διαφοροποίηση. Όσον αφορά τις αγροτικές ζώνες, πρέπει να διασφαλιστούν ικανοποιητικότερες συνδέσεις μεταξύ της υπαίθρου και των επαρχιακών πόλεων. Στις αγροτικές ζώνες που είναι επιλέξιμες στο πλαίσιο του στόχου 2, τα μέτρα των πρώην στόχων 5 α) και 5 β) καθώς και τα συνοδευτικά μέτρα θα χρηματοδοτηθούν από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων θα υπάρξει επίσης παρέμβαση του ΕΤΠΑ, του ΕΚΤ και ενδεχομένως του ΧΜΠΑ. 486. Σε ύλες τις αγροτικές ζώνες που δεν υπάγονται στο πλαίσιο των στόχων 1 και 2, θα συγχρηματοδοτηθούν από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, μέτρα αγροτικής ανάπτυξης προοριζόμενα να συνοδεύσουν τις πολιτικές για την αγορά και να τις συμπληρώσουν θα περιλαμβάνουν τα μέτρα που χρηματοδοτούνται επί του παρόντος από το τμήμα Προσανατολισμού και θα υλοποιηθούν αποκεντρωμένα στην κατάλληλη κλίμακα, με πρωτοβουλία των κρατών μελών. γεωργικό τομέα, το συνοδευτικό 487. Ααμβανομένης υπόψη της αυξανόμενης σπουδαιότητας της περιβαλλοντικής διάστασης στον μέτρο που αφορά τα γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα θα καταστεί υποχρεωτικό, ανταποκρινόμενο κατά τον τρόπο αυτό σε έναν βασικό προβληματισμό της κοινωνίας για την προστασία του περιβάλλοντος και τη διατήρηση του φυσικού τοπίου. Πρέπει να ενθαρρυνθούν μέτρα όπως η βιολογική καλλιέργεια, η διατήρηση του ημιφυσικού ενδιαιτήματος, η συντήρηση παραδοσιακών δενδρόκηπων και δασωδών αγροτικών περιοχών, η διατήρηση της ορεινής κτηνοτροφίας και η συντήρηση ελών. 488. Όσον αφορά τις κοινοτικές πρωτοβουλίες, η Επιτροπή προτείνει να μειωθούν από 13 σε τρεις, εκ των οποίων μία θα αφορά την αγροτική ανάπτυξη. Ευρωπαϊκό συνέδριο Leader 489. Από τις 9 έως τις 11 Νοεμβρίου πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες συνέδριο με 1 000 περίπου συμμετέχοντες που αντιπροσώπευαν τις δικαιούχες ομάδες στο πλαίσιο της κοινοτικής πρωτοβουλίας Leader II, τους διαχειριστές 102 προγραμμάτων, τους εκπροσώπους εθνικών διοικήσεων, κοινοτικών θεσμικών οργάνων, διεθνών οργανισμών, των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης και της Κύπρου. Θέμα του εν λόγω συνεδρίου ήταν ο διάλογος με τους επιτόπου φορείς, έτσι ώστε να σχεδιαστεί η μελλοντική κοινοτική πρωτοβουλία της αγροτικής ανάπτυξης με βάση την κτηθείσα πείρα στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Leader II. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 135 Οριζόντια μέτρα Μέτρα βελτίωσης και εκσυγχρονισμού 490. Περίπου 41 (XX) εκμεταλλεύσεις τυγχάνουν ετησίως επενδυτικών ενισχύσεων στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, οι οποίες προβλέπουν την υλοποίηση μεμονωμένων επενδυτικών σχεδίων με σκοπό τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, τον εκσυγχρονισμό των συνθηκών παραγωγής και τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων, καθώς και τη διατήρηση του περιβάλλοντος, τη βελτίωση των συνθηκών υγιεινής των εκτρεφομένων ζώων καθώς και την καλή διαβίωση των ζώων. Οι ενισχύσεις αυτές υπόκεινται σταδιακά σε περιορισμούς για να υπάρχει συνοχή μεταξύ των διαρθρωτικών μέτρων και της κατάστασης των αγορών και για να εξασφαλιστεί μακροπρόθεσμα η αειφόρος ανάπτυξη των διαφόρων παραγωγικών τομέων. Οι νέοι γεωργοί 491. Οι ενισχύσεις στους νέους γεωργούς, συμπεριλαμβανομένων της πριμοδότησης για την εγκατάσταση και των ενισχύσεων στις επενδύσεις, χορηγούνται στο πλαίσιο των άρθρων 10 και 11 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 950/97, και έχουν ως σκοπό να τεθούν επικεφαλής στη διαχείριση γεωργικών εκμεταλλεύσεων νέοι ικανοί να προσαρμοστούν στις νέες πραγματικότητες της γεωργίας, παρέχοντας τους τα μέσα για την αντιμετώπιση των δαπανών εγκατάστασης τους. 492. Στις 4 Σεπτεμβρίου 1996, η Επιτροπή εξέδωσε έκθεση για τους νέους γεωργούς και το πρόβλημα της ανάκτησης του ρόλου των γεωργικών εκμεταλλεύσεων στην ευρωπαϊκή γεωργία, με σκοπό την υποβολή της στο Συμβούλιο και στο Κοινοβούλιο, καθώς και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών. 493. Η έκθεση αυτή, η οποία αποτελεί τη συμβολή της Επιτροπής στη συζήτηση για την εγκατάσταση των νέων στη γεωργία, αναλύει τις οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γεωργοί που βρίσκονται σε φάση εγκατάστασης, καθώς και τα προβλήματα νομικού και φορολογικού χαρακτήρα. Η έκθεση εξετάζει στη συνέχεια τα υφιστάμενα κοινοτικά μέσα που αποσκοπούν στην προώθηση της εγκατάστασης και στην παροχή βοήθειας στους νέους σε αγροτικό περιβάλλον, περιγράφοντας την εφαρμογή τους και τα αποτελέσματα τους στα διάφορα κράτη μέλη. Η έκθεση παρουσιάζει επίσης ορισμένους προσανατολισμούς και συστάσεις για τα μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να ληφθούν σε κοινοτικό και εθνικό επίπεδο, με σκοπό την προώθηση μεγαλύτερης συνοχής και μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας της δράσης υπέρ τ<ι>ν νέων γεωργών στην Ένωση. 136 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Γεωργικές μειονεκτικές περιοχές 494. Πρόκειται για τις ειδικές ενισχύσεις στους γεωργούς των μειονεκτικών γεωργικών περιοχών που καταλαμβάνουν την πρώτη θέση στις αναλήψεις υποχρεώσεων του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού, στο πλαίσιο των μέτρων που υπάγονται στο στόχο 5 α και αφορούν τους γεωργούς. 495. Συνεχίστηκε η χορήγηση αντισταθμιστικών αποζημιώσεων στις ορεινές και άλλες μειονεκτικές γεωργικές περιοχές με σκοπό τη διευκόλυνση της διατήρησης της γεωργικής δραστηριότητας και του πληθυσμού. Οι ενισχύσεις αυτές, που προορίζονται για την αντιστάθμιση του κατά κανόνα υψηλότερου κόστους παραγωγής, χορηγούνται σε μεγάλη κλίμακα. Οι αποζημιώσεις για την ορεινή γεωργία και τη γεωργία στις μειονεκτικές περιοχές χορηγούνται σε περισσότερες από 1,2 εκατ. γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Το σύνολο των μειονεκτικών γεωργικών περιοχών ανέρχεται στο 56 % της γεωργικής έκτασης της Ένωσης των Δεκαπέντε. 496. Πολλά κράτη μέλη παρουσίασαν στην Επιτροπή τις απόψεις τους για την ενίσχυση της κοινοτικής πολιτικής υπέρ των ορεινών περιοχών. Η Επιτροπή συνεχίζει το διάλογο της με τα κράτη μέλη για να προσαρμόσει τα εν λόγω μέτρα στις συγκεκριμένες ανάγκες των διαφόρων ορεινών περιοχών. Μέτρα για τη μεταποίηση και την εμπορία γεωργικών και δασοκομικών προϊόντων 497. Η εφαρμογή των μέτρων βελτίωσης των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των γεωργικών και δασοκομικών προϊόντων, όπως προβλέπεται από τους κανονισμούς (ΕΚ) αριθ. 951/97(') και (ΕΟΚ) αριθ. 867/9θ(2), συνεχίστηκε στο πλαίσιο του προγραμματισμού των διαρθρωτικών ταμείων για την περίοδο 1994-1999. Για τις περιοχές που υπάγονται στους στόχους 1 και 6, ο εν λόγω προγραμματισμός καθώς και τα λοιπά μέτρα του στόχου 5 α), ενσωματώθηκαν στα σχετικά ενιαία έγγραφα προγραμματισμού. 498. Στα τέλη του έτους 1996, η Επιτροπή ενέκρινε 47 έγγραφα προγραμματισμού δυνάμει των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 951/97 και (ΕΟΚ) αριθ. 867/90: • εννέα ενιαία έγγραφα προγραμματισμού εθνικού χαρακτήρα για τη Γαλλία, την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τις Κάτω Χώρες, τη Δανία, το Λουξεμβούργο, την Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία (εκτός των περιφερειών των στόχων 1 και 6)· (') EEL 142 της 2. 6. 1997, α. 22. (2) EEL 91 της 6. 4. 1990, ο. 7. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 137 • 13 ενιαία έγγραφα προγραμματισμού περιφερειακού χαρακτήρα για τη Γερμανία (σε επίπεδο ομόσπονδων κρατών) και το Βέλγιο (σε επίπεδο περιφερειών)· • ένα κοινοτικό πλαίσιο στήριξης για την Ιταλία που περιλαμβάνει 13 περιφερειακά λειτουργικά προγράμματα για τη βελτίωση των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας των γεωργικών προϊόντων, καθώς και ένα πολυπεριφερειακό λειτουργικό πρόγραμμα, και για τη δασοκομία δώδεκα λειτουργικά προγράμματα για τη βελτίωση των συνθηκών μεταποίησης και εμπορίας δασοκομικών προϊόντων, για τις ιταλικές περιφέρειες που δεν καλύπτονται από το στόχο 1. 499. Κατά το 1997, τροποποιήθηκαν ορισμένα έγγραφα προγραμματισμού, ιδίως για την Ισπανία, τις Κάτω Χώρες, ορισμένες γερμανικές περιφέρειες, καθώς και ένα κοινοτικό πλαίσιο στήριξης για την Ιταλία. Οι εν λόγω τροποποιήσεις αφορούν κυρίως την προσθήκη νέων τομέων, τροποποιήσεις των χρηματοδοτικών σχεδίων και των μεταφορών χρηματοδοτικών πόρων στο πλαίσιο του στόχου 5 α). Η βελτίωση των διαδικασιών παρακολούθησης και αξιολόγησης του μέτρου εξακολούθησε στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης. Ό λα τα έγγραφα προγραμματισμού θα ισχύσουν μέχρι το τέλος του έτους 1999. 500. Μια έκθεση επί της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 952/97 σχετικά με τις οργανώσεις παραγωγών και τις ενώσεις τους που προσανατολίζονται στη συγκέντρωση της προσφοράς και στην προσαρμογή της παραγωγής στις απαιτήσεις της αγοράς βρίσκεται στο στάδιο της προετοιμασίας και θα υποβληθεί από την Επιτροπή στο Συμβούλιο. Μέτρα περιφερειακού χαρακτήρα Στόχος 1 501. Το μεγαλύτερο μέρος των κοινοτικών περιφερειών του στόχου 1 βρίσκεται κυρίως σε αγροτικές περιοχές, όπου οι γεωργικές και δασοκομικές δραστηριότητες αποτελούν τη βασική χρήση γης και διαδραματίζουν βασικό ρόλο στα εισοδήματα και την απασχόληση. Στις περισσότερες από τις περιοχές του στόχου 1, οι άλλοι τομείς της οικονομίας είναι υποανάπτυκτοι και η γεωργία αποτελεί στις αγροτικές περιοχές σημαντική πηγή απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα (περίπου το 15 % της απασχόλησης στη γεωργία). 502. Στα κοινοτικά πλαίσια στήριξης ή στα ενιαία έγγραφα προγραμματισμού περιλαμβάνονται μέτρα για την ανάπτυξη των εν λόγω περιφερειών, ενώ η χρηματοδότηση προβλέπεται, για ένα φάσμα μέσων, από τα τρία διαρθρωτικά ταμεία και το ΧΜΠΑ στο πλαίσιο ολοκληρωμένων αναπτυξιακών προγραμμάτων. Μεταξύ άλλων αναπτυξιακών μέτρων, τα μέσα για την αγροτική ανάπτυξη και τη γεωργία προβλέπονται κυρίως σε ολοκληρωμένες πολυτομεακές δέσμες, οι οποίες ενσωματώνουν τα τρία διαρθρωτικά 138 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ταμεία με σκοπό τη διαφοροποίηση της γεωργικής δραστηριότητας και τη διεύρυνση των οικονομικών δραστηριοτήτων που, προς το παρόν, εξαρτώνται σε υπερβολικό βαθμό από τη γεωργία. 503. Από το 1994, τα μέτρα του στόχου 5 α) έχουν ενσωματωθεί στα προγράμματα αυτά, έτσι ώστε να εξασφαλίζεται συντονισμός και συνέργια με τα άλλα μέτρα. Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι αντισταθμίσεις που καταβάλλονται σε μειονεκτικές περιοχές διαδραματίζουν θεμελιώδη ρόλο στα κοινοτικά πλαίσια στήριξης ή στα ενιαία έγγραφα προγραμματισμού, περιορίζοντας τις δυνατότητες χρηματοδότησης άλλων μέτρων, περισσότερο αναπτυξιακού χαρακτήρα. 504. Οι πιστώσεις στο πλαίσιο του στόχου 1 αντιπροσωπεύουν το 70 % περίπου του συνόλου των πιστώσεων των διαρθρωτικών ταμείων. Τα μέτρα για τη βελτίωση αγροτικών περιοχών χρηματοδοτούνται πλήρως από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού, αλλά επίσης και, εν μέρει και με περιορισμένο τρόπο, από τα δύο άλλα ταμεία. 505. Η πολιτική αγροτικής ανάπτυξης συμβάλλει κατά τρόπο αξιοσημείωτο στη βελτίωση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής στις μη αστικές περιοχές που είναι ιδιαίτερα σημαντικές στις περιφέρειες που καλύπτονται από τον εν λόγω στόχο. 506. Τα ικανοποιητικά αποτελέσματα που επιτεύχθηκαν λόγω των δράσεων που αναπτύχθηκαν στις αγροτικές περιοχές, στο πλαίσιο της υλοποίησης λειτουργικών προγραμμάτων, και ιδίως μέσω της ενσωμάτωσης του στόχου 5 α) στον ενιαίο προγραμματισμό και τη διαχείριση, αποδεικνύουν την αναγκαιότητα μιας ενισχυμένης πολιτικής για την αγροτική ανάπτυξη στις ζώνες του στόχου 1. 507. Μετά από φυσικές καταστροφές, εντοπίστηκαν στις Αζόρες ειδικότερα προβλήματα. Η έλλειψη πιστώσεων εμφανίστηκε σε χώρες όπως στην Ελλάδα όπου η ανάληψη δράσης ήταν ιδιαίτερα ταχεία. 508. Στα νέα ομόσπονδα γερμανικά κράτη (Lander), η γεωργική ανασυγκρότηση κατέληξε ήδη σε ικανοποιητικά αποτελέσματα. Στις περιοχές αυτές, η γεωργία κατέστη ένας από τους πλέον παραγωγικούς τομείς της Ένωσης, με παράλληλη προστασία του περιβάλλοντος και του φυσικού τοπίου. Ααμβάνοντας υπόψη το ιστορικό πλαίσιο και την αναγκαιότητα μιας κοινωνικής αναζωογόνησης, η πολιτική της ανάπτυξης αγροτικών οικισμών αποδείχτηκε βασικό μέσο. 509. Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται η κατανομή της συμβολής της Ένωσης ανά κράτος μέλος και ανά ταμείο, καθώς και το συνολικό κόστος. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 139 Στόχοι 1 και 6 - 1994-1999 Ενιαίο έγγραφο προγραμματισμού (ΕΕΠ) ή λειτουργικό πρόγραμμα (ΕΠ) Κατάσταση την 1η Σεπτεμβρίου 1997 AmO. I. KI1 i'| ΚII AmoOomnxo Τ(ΐμιίο (or IXUT. ECU) 1 6 14 14 6 3 10 1 1 5 1 1 3 66 1995. 730,0 13 640,0 13 980,0 26 300,0 2 190,0 5 620. 0 14 860,0 150,0 165,6 13 980,0 459,9 252,0 2 359,8 94 687. 6 515,9 6 820,0 9 489,5 15 944,2 1 194,9 2 562,0 9 660. 0 80. 0 107,7 8 723,9 172,5 122. 6 1 331,8 56 725,1 PI Π A EKT ΕΓΓΠΕ ΧΜΠΑ EXUT ECU 'X, EXUT. ECU 70,7 50,0 67. 9 60,6 54. 6 45,6 65,0 53,3 65. 0 62,4 37,5 48,7 56,4 166. 7 4 092,0 2 560. 5 6 047. 0 525,5 1 953,0 2 7. 39,0 40,0 33,1 3 148,7 105,8 63,9 747,2 % 22. 8 30,0 18. 3 23,0 24,0 34. 8 18,4 26,7 20,0 22,5 23,0 25,4 31. 7 Εκατ. ECU 47,0 2 644,5 1 800,0 3 313,8 431,4 1 058,0 2 228,0 21,5 24,8 1 894,2 177,6 61,4 245. 9 13 948,1 % 6,4 19. 4 12,9 12,6 19,7 18. 8 15. 0 14,3 15,0 13. 5 38,6 24,4 10,4 14,7 Εκατ. ECU 0,4 83,5 130,0 995,0 38,2 47,0 233. 0 8,5 0,0 213,2 4,0 4,1 34,9 I 791,8 59. 9 22 222. 4 23,5 Συνολικό χι'κιτος Εκατ. ECU 2411. 7 58 466,8 25 954. 6 47 702,8 5 005. 4 10 383. 2 27 525. 3 958. 7 831,4 26 713. 4 1 326. 1 635,0 5 670,7 213 585. 1 % 0. 1 0,6 0,9 3. 8 1. 7 0,8 1,6 5,7 0. 0 1. 5 0,9 1,6 1,5 1. 9 Κο<ίτο< (ΐίλος Bclgique/Uclgië IX-utschland Γ. λλάοα (Kllâda) l-ixpaila I-ranee Ireland Italia Nederland Osterreich (') Portugal Suomi/linland (') (2) Sverige (') (2) United Kingdom HE 8 Από Ιη Ιανουαρίου Στόχις 6. Βέλγιο 510. Το τμήμα του ΕΓΤΠΕ, που αποτελεί ένα μικρό μόνο μέρος του χρηματοδοτικού όγκου που διατίθεται για τη βελγική περιοχή Hainaut στο πλαίσιο του στόχου 1, υλοποιείται χωρίς ιδιαίτερες δυσκολίες. Το μεγαλύτερο τμήμα των δαπανών εμπίπτει στο πλαίσιο των οριζόντιων κανονισμών [(ΕΚ) αριθ. 950/97 και 951/97] σχετικά με τα κοινοίνικοδιαρΟρωτικά μέτρα και την ενίσχυση στον τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής. Tu ειδικότερα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης είναι περισσότερο ευαίσθητα ως προς την υλοποίη<τή τους και αποσκοπούν στην τόνωση ή τη διαφοροποίηση της γεωργικής δραστηριότητας. Με τη συνεπή διαχείριση του εν λόγω προγράμματος επιχειρείται η αποφυγή των διαταραχών που θα μπορούσαν να προκύψουν από το ποσοστό της ενίσχυσης για το στόχο 1 στην περιφέρεια αυτή σε σχέση με τις όμορες περιφέρειες. Γερμανία 511. Ο κυριότερος στόχος της πολιτικής για την προώθηση της γεωργίας και των αγροτικών χώρων στις περιφέρειες του στόχου 1 στη Γερμανία, είναι η δημιουργία μόνιμων θέσεων απασχόλησης· συμβάλλει επίσης στη σταθεροποίηση της αγροτικής οικονομίας και στη βελτίωση της περιβαλλοντικής κατάστασης. Η απορρόφηση των πιστώσεων για τα προγράμματα ήταν ιδιαίτερα ικανοποιητική και οι ενδιάμεσες περιφερειακές εκθέσεις αξιολόγησης επιβεβαίωσαν τη χρησιμότητα της ολοκληρωμένης προσέγγισης που διαμορφ(ί>νεται στα λειτουργικά προγράμματα. 140 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ελλάόα 512. Το εθνικό πρόγραμμα του γεωργικού τομέα, που επωφελήθηκε από τον αποπληθωριστή 1995 και 1996 του ΚΠΣ, εξακολούθησε την ταχεία εξέλιξη του επιτρέποντας την ανάληψη της δόσης 1998 πριν από το τέλος του 1997. Μια νέα τροποποίηση, με αύξηση των ποσοΥν του ΕΓΤΠΕ, πραγματοποιήθηκε στις 30 Δεκεμβρίου 1997. 513. Το τμήμα της αγροτικής ανάπτυξης των περιφερειακών ΠΠΠ σημείωσε ποικίλους ρυθμούς προόδου. Εντούτοις, διαπιστώθηκε σφαιρικά ελαφρά βελτίωση του βαθμού υλοποίησης των ενεργειών. 514. Τα χρηματοδοτούμενα μέτρα στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2019/93 (ειδικά μέτρα υπέρ των μικρών νήσων του Αιγαίου Πελάγους) εφαρμόστηκαν με τον συνήθη ρυθμό τους από το 1995. Σύμφωνα με τον εν λόγω κανονισμό, η Επιτροπή κατάρτισε το 1996 την πρώτη της έκθεση εφαρμογής για τα δύο πρώτα έτη· στην έκθεση αυτή παρέχονται τα στοιχεία τα σχετικά με την πρόοδο ως προς την εφαρμογή των διαφόρων μέτρων καθώς και ορισμένα αιτήματα της Ελλάδας για την προσαρμογή ορισμένων καθεστώτων έτσι ώστε να καταστεί αποτελεσματικότερη η υλοποίηση της ενέργειας αυτής. Η εν λόγω έκθεση εξετάστηκε από το Συμβούλιο και διαβιβάστηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η έκθεση για το τρίτο έτος εφαρμογής βρίσκεται στο στάδιο της κατάρτισης. Εξάλλου, κατά το 1998 θα υποβληθεί έκθεση αξιολόγησης· με βάση τα σχετικά πορίσματα, θα προταθούν ενδεχομένως τροποποιήσεις. Ισπανία 515. Η προώθηση της αγροτικής ανάπτυξης και ο εκσυγχρονισμός του γεωργικού τομέα αποτελούν τους στόχους των παρεμβάσεων που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού, στις ισπανικές περιφέρειες του στόχου 1. 516. Κατά τη διάρκεια του 1996 εγκρίθηκαν από την Επιτροπή: τον Ιούνιο, το πρόγραμμα «Ανάπτυξη και διαφοροποίηση αγροτικών περιοχών», με συνδρομή του ΕΓΤΠΕ ύψους 170 εκατ. ECU, και τον Οκτώβριο, το ΠΠΠ «Τεχνική βοήθεια για την ενημέρωση των στατιστικών στοιχείων» με συνδρομή από το ΕΓΤΠΕ ύψους 15 εκατ. ECU. 517. Η κατάσταση εκτέλεσης του συνόλου των διαφόρων λειτουργικών προγραμμάτων δύναται να θεωρηθεί ως ικανοποιητική. Εντούτοις, η γενικευμένη καθυστέρηση ως προς την εθνική δημόσια συγχρηματοδότηση θα μπορούσε να προκαλέσει δυσχέρειες στην τελική υλοποίηση των εν λόγω προγραμμάτων κατά το 1999. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 141 Γαλλία 518. Οι καθυστερήσεις ως προς την υλοποίηση διαφόρων ενιαίων εγγράφων προγραμματισμού φαίνονται να καλύπτονται. Κατά το 1996 ελήφθησαν τροποποιητικές αποφάσεις για να ληφθούν υπόψη οι καθυστερήσεις και να ανακάμψει η κατανάλωση των πιστώσεων. Το 1997 αναμένεται να επιτρέψει την επιτάχυνση της υλοποίησης των προγραμμάτων μέσω τροποποιήσεων στις οποίες θα λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων αξιολογήσεων. 519. Η περιοχή του διαμερίσματος Nord που είναι επιλέξιμη στο πλαίσιο του στόχου 1 (γαλλικό Hainaut) αντιμετωπίζει δυσκολίες ως προς την κατανάλωση των πιστώσεων σε σημείο που να σχεδιάζεται μεταφορά μη χρησιμοποιηθεισών πιστώσεων για μέτρα που χρηματοδοτούνται από άλλα ταμεία. Ιρλανδία 520. Το λειτουργικό πρόγραμμα εφαρμόζεται από το 1994 και η ενδιάμεση ανασκόπηση του προγράμματος ολοκληρώθηκε κατά το έτος 1997. 521. Επιπλέον χρηματοδότηση ύψους 18 εκατ. ECU χορηγήθηκε για τον έλεγχο της ρύπανσης γεωργικών εκμεταλλεύσεων και για τα υγειονομικά μέτρα στον γαλακτοκομικό τομέα. 522. Το επιμέρους πρόγραμμα για τα τρόφιμα, το οποίο αποτελεί τμήμα του λειτουργικού προγράμματος «Βιομηχανία», εξετάστηκε επίσης στο πλαίσιο της ενδιάμεσης ανασκόπησης του εν λόγω λειτουργικού προγράμματος και η χρηματοδότηση για το πρόγραμμα μειώθηκε κατά 28 εκατ. ECU με βάση τα αποτελέσματα της εν λόγω επανεξέτασης. 523. Το λειτουργικό πρόγραμμα για την τοπική αστική και αγροτική ανάπτυξη, το οποίο περιλαμβάνει ένα μέτρο για την αναπαλαίωση αγροτικών οικισμών, αποτέλεσε επίσης το αντικείμενο της ενδιάμεσης επανεξέτασης, δεν προτάθηκαν όμως για το μέτρο αυτό σημαντικές μεταβολές. Ιταλία 524. Τα προγράμματα για τις οκτώ περιφέρειες του Mezzogiorno είχαν εγκριθεί κατά το 1994 και 1995. Για τα εν λόγω δύο πρώτα έτη, οι πραγματοποιηθείσες δαπάνες αφορούν κατά προτεραιότητα τα μεταβατικά μέτρα που ελήφθησαν για τη διευκόλυνση της μετάβασης από το παλαιό στο νέο σύστημα, ενσωματώνοντας το στόχο 5 α) στον 142 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ προγραμματισμό του στόχου 1. Τα μέτρα αυτά επέτρεψαν να καλυφθεί η σωρευθείσα καθυστέρηση, για παράδειγμα στις πληρωμές των επιδοτήσεων που προβλέπονται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2328/91 (κυρίως όσον αφορά την αντισταθμιστική αποζημίωση για τους γεωργούς μειονεκτικών περιοχών) και από τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 1204/82 (πρόγραμμα για τα εσπεριδοειδή). Οι λοιπές παρεμβάσεις που προβλέπονται στα προγράμματα άρχισαν ουσιαστικά το 1996 και το 1997 μετά από ευρεία παροχή πληροφοριών και τη διαβίβαση σημαντικού αριθμού σχεδίων. 525. Για το πολυπεριφερειακό πρόγραμμα σχετικά με τις δραστηριότητες στήριξης των υπηρεσιών για την ανάπτυξη της γεωργίας, το αρμόδιο υπουργείο εξακολούθησε την τακτική χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων διάδοσης και τον Ιούνιο του 1997 κίνησε τις διαδικασίες για την υλοποίηση του μέτρου που αφορά την έρευνα. 526. Το δεύτερο πολυπεριφερειακό πρόγραμμα σχετικά με την ανάπτυξη μεσογειακής γεωργικής παραγωγής εγκρίθηκε από την Επιτροπή κατά το τέλος του 1996. Τον Ιούλιο του 1997 επελέγησαν οι οργανισμοί που θα υλοποιήσουν το πρόγραμμα. Κάτω Χώρες 527. Σημαντική καθυστέρηση διαπιστώθηκε στην υλοποίηση ορισμένων μέτρων που αφορούν την ενθάρρυνση νέων γεωργικών δραστηριοτήτων, την αναπαλαίωση αγροτικών οικισμών, τον αγροτικό τουρισμό και τις οικολογικές διαρθρώσεις. 528. Οι προταθείσες τροποποιήσεις στο πλαίσιο της ενδιάμεσης αναθεώρησης αναμένεται να συμβάλουν στην επιτάχυνση της υλοποίησης των μέτρων στον γεωργικό τομέα και των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης. Α υστρία 529. Οι παρεμβάσεις του ΕΓΤΠΕ στο πλαίσιο της διαρθρωτικής πολιτικής για το Burgenland είχαν ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα για την αγροτική οικονομία. Σύμφωνα με την ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης, το λειτουργικό πρόγραμμα είναι ικανοποιητικά προσαρμοσμένο στις ανάγκες της περιφέρειας. Η ολοκληρωμένη προσέγγιση για τη βελτίωση της οικονομικής και περιβαλλοντικής κατάστασης όχι μόνο απέδειξε αύξηση της παραγωγικότητας αλλά και ικανοποιητικότερο προσανατολισμό των προϊόντων στην αγορά. 530. Η απορρόφηση των πιστώσεων είναι ικανοποιητική. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 143 Πορτογαλία 531. Η υλοποίηση των τεσσάρων πολυταμειακών προγραμμάτων που εγκρίθηκαν κατά το 1994, στα οποία συμμετέχει το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού, εξελίσσεται κατά κανόνα σύμφωνα με τις προβλέψεις. 532. Ειδικότερα το πρόγραμμα PEDRA σχετικά με την ανάπτυξη της αυτόνομης περιφέρειας τιον Αζόρων, έχει υψηλότερο ποσοστό εκτέλεσης/ σε σχέση με τον προγραμματισμό: η ετήσια δόση του 1998 ανελήφθη ήδη κατά το 1997. Στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων ενδιάμεσης αξιολόγησης, το τμήμα του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού, αναμένεται να ενισχυθεί. 533. Το υποπρόγραμμα «Γεωργία» του ΠΠΠ «Εκσυγχρονισμός του οικονομικού ιστού» εφαρμόστηκε φυσιολογικά. Ορισμένες αναπτυξιακές προτεραιότητες θα μπορούσαν να επαναπροσδιορισθούν κατά την ενδιάμεση αξιολόγηση. 534. Έ να πέμπτο πολυταμειακό πρόγραμμα εγκρίθηκε στις 28 Ιουλίου 1997 σχετικά με την ολοκληρωμένη ανάπτυξη της περιοχής του Alqueva (Pediza) και η κοινοτική συνδρομή ανέρχεται σε 203,133 εκατ. ECU, εκ των οποίων 70 εκατ. ECU επιβαρύνουν το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού. Ηνωμένο Βασίλειο ΒΟΡΕΙΑ ΙΡΛΑΝΔΙΑ 535. Όλα τα μέτρα εφαρμόζονται πλήρως με εξαίρεση την ενίσχυση για τη μεταποιητική βιομηχανία τροφίμων, για την οποία η βρετανική κυβέρνηση έχει μειώσει την εθνική συγχρηματοδότησή της. Το υποπρόγραμμα αποτέλεσε το αντικείμενο ενδιάμεσης επανεξέτασης και πραγματοποιήθηκαν διάφορες συστάσεις για την τροποποίηση ορισμένων πτυχών του προγράμματος. Ιδιαίτερη προσοχή δόθηκε στο πρόβλημα της χρηματοδότησης της ενίσχυσης για τη βιομηχανία τροφίμων. HIGHLAND ΚΑΙ ΝΗΣΟΙ ΤΗΣΣΚΟΤΙΑΣ 536. Κατά το 1997 πραγματοποιήθηκε ενδιάμεση ανασκόπηση των μέτρων για τη γεωργία και την αγροτική ανάπτυξη, δεν προτάθηκαν όμως σημαντικές μεταβολές. MEKSEYSIDE 537. Κατά τη διάρκεια του έτους, αποφασίστηκε να μειωθεί η χρηματοδότηση από το ΕΓΤΠΕ σε 1,1 εκατ. ECU, λόγω της απόφασης της κυβέρνησης του Ηνωμένου Βασιλείου > %• 144 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ να μην παράσχει περαιτέρω χρηματοδότηση για την εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 951/97 [πρώην κανονισμός (ΕΟΚ) αρίθ. 866/90]. Άκρως απομακρυσμένες περιφέρειες. 538. Για να ληφθεί υπόψη η οικονομική και κοινωνική καθυστέρηση των εν λόγω περιφερειών, η οποία επιδεινώνεται από μόνιμους διαρθρωτικούς1 παράγοντες (απομάκρυνση, νησιωτικός χαρακτήρας και μικρής κλίμακας τοπικές αγορές) και σύμφωνα με τη δήλωση για τις άκρως απομακρυσμένες περιφέρειες η οποία προσαρτάται στο παράρτημα της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Κοινότητα κατάρτισε το 1991 και το 1992 τρία διαφορετικά προγράμματα: το Poseidom (γαλλικά ΥΔ: Μαρτινίκα, Γουαδελούπη, Γουιάνα και Ρεουνιόν), το Poseima (πορτογαλικά αρχιπελάγη της Μαδέρας και των Αζορών) και το Poseican (Κανάριοι Νήσοι). Τα προγράμματα αυτά προσαρμόστηκαν στα ειδικά χαρακτηριστικά κάθε περιφέρειας και καλύπτουν πολλούς τομείς. Η αγροτική πτυχή έχει ιδιαίτερα μεγάλη σημασία και περιλαμβάνει συμπληρωματικές ενισχύσεις της ΚΓΠ ή ειδικές ενισχύσεις για μεγάλη ποικιλία προϊόντων. Χρηματοδοτείται από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, και προβλέπει δύο είδη μέτρων: 539. Ειδικό καθεστώς εφοδιασμού: η Επιτροπή καταρτίζει στο πλαίσιο της επιτροπής διαχείρισης, ετησίως ή ανά περίοδο εμπορίας, προσωρινό ισοζύγιο εφοδιασμού για τα βασικά γεωργικά προϊόντα που προορίζονται για την κατανάλωση από τον άνθρωπο και για τοπική μεταποίηση. Κατά την εισαγωγή από τρίτες χώρες δεν επιβάλλεται κανένας δασμός για τις εν λόγω ποσότητες προϊόντων. Για τις εισαγωγές με προέλευση την Κοινότητα, χορηγείται ενίσχυση ισοδύναμη προς το πλεονέκτημα που προκύπτει από την απαλλαγή από τους δασμούς κατά την εισαγωγή. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζεται επί του παρόντος, στη διυπηρεσιακή ομάδα για τις άκρως απομακρυσμένες περιφέρειες, η βελτίωση της αποτελεσματικότητας του εν λόγω καθεστώτος με την ενδεχόμενη προσαρμογή των τεχνικών λεπτομερειών υπολογισμού της ενίσχυσης. 540. Για τα γεωργικά προϊόντα των περιφερειών αυτών χορηγούνται συμπληρωματικές ενισχύσεις στην παραγωγή, την εμπορία ή τη μεταποίηση. 541. Ο βασικός κανονισμός του γεωργικού Poseidom [κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 3763/91 ) τροποποιήθηκε τον Νοέμβριο του 1995 [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 2598/95] μετά από έκθεση της Επιτροπής για την εφαρμογή των μέτρων και μετά από αιτήματα των γαλλικών αρχών. Κατά τη διάρκεια του 1997, θεσπίστηκαν από την Επιτροπή οι λοιποί κανονισμοί που αφορούν τις λεπτομέρειες εφαρμογής. 542. Επί του παρόντος πραγματοποιούνται προπαρασκευαστικές εργασίες για την αναθεώρηση των βασικών κανονισμών Poseican και Poseima [κανονισμοί (ΕΟΚ) αριθ. 1601/92 και 1600/92]. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 145 Στόχος 6 543. Στο πλαίσιο της πρόσφατης διεύρυνσης της Ένωσης κατά τις αρχές του 1995, δημιουργήθηκε ο νέος αυτός στόχος της διαρθρωτικής πολιτικής. Όσον αφορά το σύστημα παρέμβασης των διαρθρωτικών ταμείων, ο στόχος 6 αντιστοιχεί στην προσέγγιση του στόχοι) 1, μολονότι με ελαφρά μικρότερη ένταση της ενίσχυσης ανά κάτοικο. Το 50 % περίπου της συνολικής έκτασης της Σουηδίας και το 60 % της Φινλανδίας εντάσσονται στις περιοχές που υπάγονται στο στόχο 6. 544. Παρά τις ουσιαστικές προσπάθειες που καταβάλλονται για την ανάπτυξη της δραστηριότητας του ιδιωτικού και του τριτογενή τομέα, οι εν λόγω περιφέρειες εξαρτώνται μακροπρόθεσμα από την κρατική ενίσχυση, λόγω των ιδιαίτερα κακών κλιματολογικών συνθηκών και της υπερβολικά χαμηλής πυκνότητας πληθυσμού. Ο βασικός στόχος της κοινοτικής διαρθρωτικής πολιτικής στις περιοχές αυτές είναι η πρόληψη της γεωργικής εξόδου και η ενίσχυση των μέσων διαβίωσης στην ύπαιθρο. Επιπλέον, δίδεται έμφαση στην αυξανόμενη προστιθέμενη αξία των πρώτων υλών που λαμβάνονται από την περιφέρεια και υφίστανται μεταποίηση επιτόπου καθώς και στις ενέργειες αξιοποίησης του υφιστάμενου ενδογενούς δυναμικού. 545. Στις περιοχές του στόχου 6, που χαρακτηρίζονται από κακές κλιματολογικές συνθήκες, οι πληρωμές που καταβάλλονται για τις μειονεκτικές περιοχές αποτελούν βασικό στοιχείο. Τούτο είναι κατανοητό, δεδομένου ότι οι βασικές δραστηριότητες είναι η γεωργική και η δασοκομική. Οι στόχοι για την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της επιτόπου μεταποίησης και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση του ενδογενούς δυναμικού σημειώνουν πρόοδο, παρά το γεγονός ότι ο ρυθμός προόδου θα μπορούσε να επιταχυνθεί. Φινλανδία 546. Το μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης του ΕΓΤΠΕ διατίθεται για αντισταθμιστικές αποζημιώσεις, μολονότι το ποσοστό συγχρηματοδότησης για το εν λόγω πρόγραμμα είναι σχετικά χαμηλό. Επιπλέον, εφαρμόζονται μέτρα για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του γεωργικού τομέα και της μεταποιητικής βιομηχανίας τροφίμων. Παρά την καθυστερημένη έναρξη της εφαρμογής των ειδικών ενεργειών στον αγροτικό χώρο, έχουν ήδη εγκριθεί στο πλαίσιο του εν λόγω προγράμματος περισσότερα από 300 αναπτυξιακά σχέδια χρηματοδοτούμενα από το ΕΓΤΠΕ, τα οποία δημιουργούν περίπου 350 νέες θέσεις απασχόλησης. Τούτο έχει ζωτική σημασία για την περιοχή αυτή, δεδομένου ότι το συνολικό πρόγραμμα δεν έχει επιτύχει να αποφευχθεί η ταχεία μείωση του αριθμού των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, ούτε να δημιουργήσει επαρκείς θέσεις απασχόλησης εκτός του γειοργικού τομέα. Οι περιορισμένες επιδοτήσεις για την αγροτική ανάπτυξη έχουν εν μέρει αντισταθμιστεί από μια δέσμη αντισταθμίσεων που χρηματοδοτούνται σε εθνική κλίμακα. 146 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Σουηδία 547. Με τη βοήθεια αναπτυξιακών προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ και τέθηκαν σε εφαρμογή το 1996, θα δημιουργηθούν ή θα διατηρηθούν περί τις 300 θέσεις απασχόλησης. Εθνικές ενισχύσεις 548. Σύμφωνα με το άρθρο 142 της πράξης προσχώρησης, η Φινλανδία και η Σουηδία δύνανται να εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν, μετά από έγκριση της Επιτροπής, τις ίδιες μακροπρόθεσμες εθνικές ενισχύσεις υπέρ της γεωργίας των βορείων περιοχών τους, ενισχύσεις οι οποίες εφαρμόζονταν πριν από την έναρξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η έγκριση αυτή χορηγείται υπό τον όρο ότι δεν θα αυξηθούν ο όγκος της παραγωγής και το ύψος της ενίσχυσης. Η Επιτροπή ενέκρινε, με τις αποφάσεις της της 4ης Μαΐου 1995 για τη Φινλανδία και της 28ης Φεβρουαρίου 1996 για τη Σουηδία, τα καθεστώτα των εν λόγω ενισχύσεων που εφαρμόζονται από την 1η Ιανουαρίου 1995 στις συγκεκριμένες περιοχές (κατά κανόνα βορείως των 62° βορείου πλάτους) που καλύπτουν αντιστοίχως το 55,5 % της χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης της Φινλανδίας και το 14 % της Σουηδίας. Μετά από αιτιολογημένα αιτήματα των δύο κρατών μελών, η Επιτροπή τροποποίησε τις αποφάσεις στις 4 Απριλίου 1997 για τη Φινλανδία και στις 17 Ιουλίου 1997 για τη Σουηδία. 549. Η Επιτροπή κατάρτισε την έκθεση 1995 σχετικά με την υλοποίηση των εν λόγω ενισχύσεων στη Φινλανδία και την υπέβαλε στο Συμβούλιο το οποίο την εξέτασε. Η έκθεση σχετικά με τη Σουηδία βρίσκεται στη φάση της κατάρτισης. Στόχος 5 β) 550. Οι δραστηριότητες των επιτροπών παρακολούθησης, που ξεκίνησαν κατά το 1995 και το 1996, συνεχίστηκαν εντατικά κατά το 1997. είναι αρμόδια επιτροπή παρακολούθησης 551. Η των συγχρηματοδοτούμενων ενεργειών στα κοινοτικά προγράμματα. Η εν λόγω επιτροπή έχει ως πρόεδρο έναν εκπρόσωπο του κράτους μέλους και αποτελείται από εκπροσώπους των διοικήσεων που συγχρηματοδοτούν και, ορισμένες φορές, από εκπροσώπους των οικονομικών και κοινωνικών φορέων. Η επιτροπή αυτή έχει επίσης ως μέλημα να εξετάζει τις ενδεχόμενες δυσχέρειες υλοποίησης και τις απαραίτητες τροποποιήσεις. Ενδεχομένως, προτείνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σημαντικές τροποποιήσεις των προγραμμάτο>ν. έλεγχο τον για 552. Κατά το 1997, η κυριότερη δραστηριότητα των επιτροπών αφορούσε την προετοιμασία και την πραγματοποίηση ενδιάμεσων μελετών αξιολόγησης. Σκοπός είναι ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 147 να διατεθεί στις επιτροπές ένα βασικό μέσο έτσι ώστε να εξαχθούν αποτελεσματικά τα πιθανά αποτελέσματα από τις ενέργειες που βρίσκονται στο στάδιο της υλοποίησης και, στο μέτρο του δυνατού, να διασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή επίπτωση, ιδίως όσον αφορά τη δημιουργία και τη διατήρηση θέσεων απασχόλησης. Στόχος, ιδίως στο πλαίσιο της εφαρμογής του άρθρου 130 Α της Συνθήκης, είναι να διασφαλιστεί η μείωση -ή τουλάχιστον να αποφευχθεί η αύξηση- των διαφορών μεταξύ των αγροτικών και των λοιπών περιοχών από άποψη επιπέδου ανάπτυξης (εισοδήματα και απασχόληση). 553. Οι διάφορες επιτροπές προέβησαν στην επιλογή των αξιολογητών και στην έγκριση των οδηγιών εκτέλεσης που αφορούν τις εκθέσεις που πρόκειται να συνταχθούν. Σε όλες τις περιπτώσεις, οι επιτροπές επέλεξαν εξωτερικούς αξιολογητές με ανοικτούς διαγωνισμούς και η πρακτική αυτή έχει ως στόχο την ενίσχυση της εγκυρότητας των εκθέσεων που πρόκειται να συζητηθούν και να εγκριθούν από τις επιτροπές. 83 εκθέσεις αξιολόγησης αποτέλεσαν το αντικείμενο σύμβασης, συνοδευόμενης συχνά από συμπληρωματικές ειδικές και τομεακές μελέτες. Με βάση τις εν λόγω εκθέσεις, πολλές επιτροπές έχουν ήδη προτείνει τροποποιήσεις των προγραμμάτων. Κατά το 1997 συζητήθηκαν και εγκρίθηκαν 61 αποφάσεις τροποποίησης. 554. Η ενδιάμεση αξιολόγηση αποδείχθηκε τόσο σημαντική όσο και δύσκολη. Ορισμένα κράτη μέλη, τα οποία δεν είχαν εφαρμόσει κατά το παρελθόν την πρακτική αυτή, αντιμετώπισαν περισσότερες δυσκολίες. Ως εκ τούτου, οι αξιολογήσεις καθυστέρησαν σε ορισμένα κράτη μέλη. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ωστόσο τη χρησιμότητα της μεθόδου και τα πλεονεκτήματα από την εφαρμογή της. Επομένως, οι επιτροπές παρακολούθησης ήταν σε θέση να εξετάσουν τον ικανοποιητικότερο τρόπο βελτίωσης των αναμενόμενων αποτελεσμάτων κατά το τέλος των προγραμμάτων. 555. (Οσον (χφορά την υλοποίηση από καθαρά χρηματοδοτική άποψη, όλες οι αρμόδιες αρχές για κάθε διαρθρωτικό ταμείο είχαν ήδη εφαρμόσει τις διαδικασίες αιτιολόγησης των πληρωμών κατά το πρώτο έτος εφαρμογής κάθε προγράμματος [υπενθυμίζεται ότι ένα σημαντικό τμήμα των προγραμμάτων (30) είχαν πράγματι εγκριθεί κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1995 (στη Σουηδία κατά το 1996)]. 556. Παρά το γεγονός ότι το 1996 ήταν το πρώτο έτος πλήρους εφαρμογής για το σύνολο των προγραμμάτων, το 1997 ήταν το έτος της επαλήθευσης της εκτέλεσης για πολλές περιφέρειες που εντάσσονται στο στόχο 5 β). Πράγματι, οι οικονομικές και χρηματοδοτικές συνθήκες, οι οποίες ορισμένες φορές είχαν ως αποτέλεσμα την επιβολή αυστηρότερης δημοσιονομικής πειθαρχίας, δημιούργησαν δυσκολίες για τις αρχές που είναι αρμόδιες για την εθνική ή περιφερειακή συγχρηματοδότηση που συνοδεύει την κοινοτική συμμετοχή. Η κατάσταση αυτή ήταν μεταξύ άλλων η αιτία αύξησης των καθυστερήσεων (περίπτωση του Ηνωμένου Βασιλείου), ή πηγή καθυστερήσεων στις περιπτώσεις που δεν είχαν σημειωθεί καθυστερήσεις κατά το παρελθόν (ορισμένες περιφέρειες της Ισπανίας). Η κοινοτική μέθοδος πληρωμής απαιτεί, για κάθε ετήσια δόση, να αιτιολογεί το κράτος 148 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ μέλος στην Επιτροπή τις πραγματοποιηθείσες πληρωμές στους τελικούς δικαιούχους των προγραμμάτων, έτσι ώστε να λαμβάνει τις προκαταβολές για κάθε επόμενη ετήσια δόση. Είναι σαφές το γεγονός ότι για τα προγράμματα των οποίων καθυστερήθηκε ή έναρξη, οι αναλήψεις υποχρεώσεων για το 1997 χαρακτηρίστηκαν από καθυστερήσεις. 557. Εντούτοις, δύναται να θεωρηθεί ότι, κατά κανόνα, οι δαπάνες που αφορούν τα προγράμματα αυξήθηκαν και ότι, πράγματι, οι κοινοτικές αναλήψεις αυξήθηκαν πολύ περισσότερο σε σχέση με τα έτη έναρξης των προγραμμάτων, κατά τα οποία δημιουργήθηκαν δυσχέρειες λόγω της καθυστερημένης έγκρισης των ενιαίων εγγράφων προγραμματισμού. Πολλές περιφέρειες απέδειξαν ότι ήταν δυνατόν, ακόμα και για προγράμματα που αφορούσαν ευαίσθητες οικονομικά περιοχές, να διατηρηθεί ικανοποιητικός ρυθμός δαπανών. Πράγματι, πολλές περιφέρειες μπόρεσαν να σημειώσουν πρόοδο ως προς τις αναλήψεις της δόσης που αντιστοιχούσε στο 1998. Ως εκ τούτου, καλύφθηκαν ορισμένες καθυστερήσεις που είχαν σημειωθεί στην αρχή, και τούτο θα πρέπει να τονιστεί (ορισμένες περιφέρειες της Ισπανίας και της Γερμανίας)· σε άλλες περιπτώσεις, η καθυστέρηση δεν καλύφθηκε, ο ρυθμός όμως εμφανίζεται να είναι ικανοποιητικός (Γαλλία). 558. Παρατηρείται επομένως σημαντική προσπάθεια η οποία θα πρέπει να εξακολουθήσει για την εναπομένουσα περίοδο. Πρόκειται για ένα σημαντικό ζήτημα τα οποίο θα πρέπει να εξεταστεί με τα κράτη μέλη, ιδίως ενόψει των πιθανών δυσκολιών που θα αντιμετωπίσουν ορισμένα κράτη για να εξασφαλίσουν τη συγχρηματοδότηση των ενεργειών που προβλέπονται σε κάθε ενιαίο έγγραφο προγραμματισμού. Ανακεφαλαιωτικός πίνακας της χρηματοδότησης των κοινοτικών ΕΕΠ του στόχου 5 β) για την περίοδο 1994-1999 (οε εχοτ. ECU) (') Κράτος μέλος ΕΕΠ Belgié/Belgique Dan mark Deutschland Espana France Italia Luxembourg Nederland Ôsterreich Suoini/Finland Sverige United Kingdom Σύνολο ΕΕ 3 1 8 7 21 13 1 5 7 2 5 11 84 Σύνολο διαρθρωτικών ταμείων 78,1 54,0 1 240,8 676,2 2 250,9 904,3 6,0 150,0 411,0 194,0 141,0 820,5 6 926,7 Ε1ΤΠΕ ΕΤΠΑ ΕΚΤ 23,8 21,6 527,8 423,4 1 010,9 411,1 2,2 50,6 164,2 66,7 40,2 151,2 2 893,6 41,1 21,6 479,5 163,1 945,9 370,6 3,1 81,8 175,0 94,5 70,6 535,0 2 981,6 13,2 10,8 233,5 89,7 294,1 122,6 0,8 17,6 71,8 32,8 30,3 134,3 1 051,5 Συνολικές δημόσιες δαπάνες C) 183,1 112,2 5 072,1 1 336,0 4 952,0 2 247,5 20,5 510. 6 1 089,5 457,1 447,7 1 763,4 18 191,6 Συνολικό κόστος (') 266. 2 202,3 7 588,4 1 838,5 7 948,7 4 700,6 25,5 595,4 2 679,9 624. 0 727,1 1 972,1 29 168. 7 ',) Τρέχουσες τιμε; (:) Συμπεριλαμβανομένης της συμμετοχής (') Συμπεριλαμβανομένων των κονδυλίων των κρατών μελών. που προέρχονται από ιδιωτικούς πόρους. 559. Τέλος, ορισμένα κράτη μέλη φαίνεται να αντιμετωπίζουν ειδικές δυσχέρειες τις οποίες η Επιτροπή παρακολουθεί προσεκτικά στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 149 Βέλγιο ΦΛΑΝΔΡΑ 560. Στο πλαίσιο του προγραμματισμού 1994-1999, τα δύο φλαμανδικά προγράμματα (Meetjesland και Westhoek) έχουν ως γενικό στόχο την ενίσχυση και τη διατήρηση της απασχόλησης στον γεωργικό τομέα, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στους αγροτικούς οικισμούς και τη διαφοροποίηση της γεωργίας και της φυτοκαλλιέργειας. 561. Τα δύο αυτά προγράμματα εμμένουν στην ολοκληρωμένη προσέγγιση της αγροτικής ανάπτυξης, η οποία πρέπει να αντιμετωπίζεται σε μια σφαιρική προοπτική χρήσης του χώρου, μέσω της αξιοποίησης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων διαφόρων περιοχών. Ο τουρισμός θεωρείται ως κύριος μοχλός της ανάπτυξης των περιφερειών, ενώ θα πρέπει να προωθείται η δυνατότητα εγκατάστασης επιχειρήσεων. 562. Ορισμένες περιβαλλοντικές ενέργειες εφαρμόστηκαν στο πλαίσιο των δύο φλαμανδικών ενιαίων εγγράφων προγραμματισμού. Οι ενέργειες αυτές αφορούν κυρίως τη δημιουργία ενός κέντρου συντονισμού, ενίσχυσης των επιχειρήσεων από περιβαλλοντική άποψη και περιβαλλοντικής αξιολόγησης των επιχειρήσεων της περιφέρειας. 563. Οι δύο επιτροπές παρακολούθησης συνεδρίασαν δύο φορές κατά τη διάρκεια του έτους. Διαπίστωσαν ότι η πρόοδος ως προς την υλοποίηση άλλων σχεδίων, εκτός των αυστηρώς γεωργικών, ήταν σχετικά βραδεία. Η καθυστέρηση αυτή οφείλεται σε. μεγάλο μέρος στα προβλήματα συγχρηματοδότησης από τη φλαμανδική κυβέρνηση. Έχει αναληφθεί για τα τρία ταμεία μόνο η δόση του 1994. Οι πληρωμές της κοινοτικής συμμετοχής περιορίζονται στην πρώτη δόση του έτους 1994 (δεύτερη δόση του έτους 1994 για το ΕΓΤΠΕ). εκτιμά 564. Υποβλήθηκε μια σειρά από προτάσεις τροποποίησης των προγραμμάτων. Η Επιτροπή έγγραφα προγραμματισμού με βάση τις ενδιάμεσες εκθέσεις αξιολόγησης. Κατά τον τρόπο αυτό, όλοι οι νέοι προγραμματισμοί των φλαμανδικών ενιαίων εγγράφων προγραμματισμού αναμένεται να πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου του 1998. την αναγκαιότητα να τροποποιηθούν ενιαία τα ΒΑΛΛΟΝΙΑ 565. Το ενιαίο έγγραφο προγραμματισμού [στόχος 5 β)] της περιφέρειας της Βαλλονίας, για το οποίο ο ρυθμός υλοποίησης κατά το 1996 ήταν σχετικά βραδύς, κατέστη δυνατό να σημειοόσει σημαντική πρόοδο κατά το τρέχον έτος. Πράγματι, το 47 % περίπου των 150 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ κοινοτικιόν πιστιόσειυν ανελήφθησαν από την έναρξη της περιόδου 1994-1999. Ο προγραμματισμός πραγματοποιείται επομένως κατά κανόνα ικανοποιητικά, οι προσπάθειες όμως θα πρέπει να εξακολουθήσουν για να επιταχυνθεί η επιτόπου υλοποίηση από τη στιγμή που θα ολοκληρωθεί η εξέταση των διοικητικών φακέλων. 566. Οι τομείς της δασοκομίας στους οποίους οργανώθηκε παρέμβαση κατά προτεραιότητα, λόγω του δυναμικού που αντιπροσωπεύουν στην εν λόγω περιφέρεια, αποτέλεσαν το αντικείμενο παρεμβάσεων των διαρθρωτικών ταμείων, που καλύπτουν θέματα ευαισθητοποίησης του κοινού και των ιδιοκτητών μέχρι την πρώτη μεταποίηση, συμπεριλαμβανομένης της ενίσχυσης για την ορθή δασοκομική διαχείριση σημαντικών δασωμένων εκτάσεων. Προτεραιότητα δίδεται στο συγκερασμό των διαφόρων λειτουργιών του δάσους: λειτουργία παραγωγής ξυλείας, τουριστική λειτουργία χάρη στην προσέλκυση περιπατητών, οικολογική και περιβαλλοντική λειτουργία, θα πρέπει να ενισχυθεί περισσότερο δραστήρια το επιμέρους μέτρο που αφορά τη φύτευση και τη συντήρηση δρυμών, μέτρο του οποίου η εφαρμογή προσκρούει σε ορισμένες δυσκολίες. 567. Στον τομέα της γεωργίας, ο κατά προτεραιότητα προσανατολισμός στη διαφοροποίηση συνοδεύεται από μια έντονη δράση προς όφελος της παραδοσιακής παραγωγής και ειδικότερα για τη βελτίωση της ποιότητας. 568. Η επιτροπή παρακολούθησης για το στόχο 5 β) της περιφέρειας της Βαλλονίας συνεδρίασε δύο φορές κατά το 1997 και διαπίστωσε ευνοϊκή δημοσιονομική κατάσταση για το ΕΓΤΠΕ και το ΕΚΤ (ανάληψη των τριών πρώτων δόσεων για το ΕΓΤΠΕ και των τεσσάρων πρώτων δόσεων για το ΕΚΤ), διαπιστώθηκε όμως κάποια καθυστέρηση για το ΕΤΠΑ (μόνο η πρώτη δόση έχει αναληφθεί). 569. Η επιτροπή παρακολούθησης προβαίνει, με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης, στη ρύθμιση του προγράμματος με σκοπό ιδίως να παρασχεθεί η δυνατότητα κάλυψης των διαπιστωθεισών καθυστερήσεων σε επίπεδο ΕΤΠΑ. Δανία 570. Οι περιοχές της Δανίας που υπάγονται στο στόχο 5 β) καλύπτουν το 19,6 % της συνολικής έκτασης και το 7 % του πληθυσμού. Το πρόγραμμα έχει συνολικό προϋπολογισμό, για την περίοδο 1994-1999, ύψους 202 εκατ. ECU (σε τιμές 1994). Οι κυριότεροι στόχοι είναι η δημιουργία και η διατήρηση ευκαιριών μόνιμης απασχόλησης, καθώς και η βελτίωση του επιπέδου των εισοδημάτων στις περιοχές αυτές, ενώ, παράλληλα, δίδεται ιδιαίτερη προσοχή στην προστασία και τη βελτίωση του περιβάλλοντος. Οι βασικές αναπτυξιακές προτεραιότητες είναι τρεις: διαφοροποίηση και προστασία του περιβάλλοντος στη γεωργία και τη δασοκομία, ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και ανάπτυξη του τουρισμού. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 1 5 1 571. Η επιτροπή παρακολούθησης του προγράμματος συνεδρίασε στις 12 Ιουνίου 1997. Το βασικό σημείο της ημερήσιας διάταξης ήταν η ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης. Σύμφωνα με την έκθεση, η επιτευχθείσα πρόοδος ήταν ικανοποιητική, λαμβανομένης υπόψη της καθυστερημένης έναρξης της εφαρμογής του. Εντούτοις, για την επίτευξη των στόχων είναι απαραίτητο να προωθηθούν περισσότερο δραστήρια ορισμένα από τα μέτρα που χαρακτηρίζονται από αργούς ρυθμούς. Στην έκθεση αξιολόγησης αναφέρονταν, ως παράδειγμα επιτυχούς και δραστήριας προώθησης των μέτρων, τα αποτελέσματα που είχαν επιτευχθεί στην κομητεία του S0nderjylland, στον τομέα της μετατροπής της παραδοσιακής γεωργικής παραγωγής σε παραγωγή με βιολογικούς τρόπους. Οι καταβληθείσες προσπάθειες είχαν ως αποτέλεσμα την εφαρμογή πολλών σχεδίων που συνέβαλαν στην επίτευξη των βασικών στόχων του προγράμματος για την εξασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας για τον πληθυσμό της περιοχής καθώς και όσον αφορά την προστασία και τη βελτίωση του περιβάλλοντος. Ο αξιολογητής δεν θεώρησε ότι απαιτούνταν τροποποιήσεις ως προς τη δομή του προγράμματος στην παρούσα φάση, πρότεινε όμως να επανεξεταστεί η κατάσταση κατά το 1998. Παρά την έντονη ζήτηση συμπληρωματικών πόρων για ορισμένα μέτρα, η επιτροπή αποφάσισε να ακολουθήσει τις συστάσεις του αξιολογητή. Αποφασίστηκε επίσης να αναβληθεί μέχρι το 1998 η λήψη απόφασης σχετικά με την κατανομή πόρων για την τιμαριθμική αναπροσαρμογή. Γερμανία 572. Σύμφωνα με το στόχο 5 β), συγχρηματοδοτήθηκαν από την Επιτροπή οκτώ διαφορετικά περιφερειακά προγράμματα στη Γερμανία με συνολικές επενδύσεις ύψους 5 200 εκατ. ECU, που συμπεριλαμβάνουν 523 εκατ. ECU από κονδύλια του ΕΓΤΠΕ, 475 εκατ. ECU του ΕΤΠΑ και 231 εκατ. ECU του ΕΚΤ και καλύπτουν το 17 % του γερμανικού εδάφους και το 9,7 % του πληθυσμού του. 573. Κατά τις διάφορες συνόδους των επιτροπών παρακολούθησης ελήφθησαν, στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης, τροποποιητικές αποφάσεις με σκοπό τη διασφάλιση της ομαλής εφαρμογής των προγραμμάτων. Οι αποφάσεις περιελάμβαναν ανακατανομή των ετήσιων δόσεων στο πλαίσιο των επιμέρους προγραμμάτων και ενίσχυση τ-ων επιτυχών μέτρων. Τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων αξιολογήσεων επιβεβαιώνουν το γεγονός ότι η αγροτική ανάπτυξη στη Γερμανία διαδραματίζει πρωταρχικό ρόλο στις γερμανικές περιφερειακές πολιτικές και ότι τα προγράμματα στο πλαίσιο του στόχου 5 β) συμβάλλουν κατά τον ικανοποιητικότερο τρόπο στην προώθηση των εν λόγω πολιτικών και στην ανάπτυξη αγροτικών περιοχών. 574. Η επιτευχθείσα πρόοδος του προγράμματος ήταν συνολικά ιδιαίτερα ικανοποιητική, ιόίίος στα ομόσπονδα γερμανικά κράτη όπου οι αγροτικές ζώνες δεσπόζουν. To Schleswig- Holslein, η Βαυαρία, το Baden-Wiirttemberg και το Niedersachscn έχουν αναπροσαρμόσει τον αρχικό ρυθμό τους και οι δαπάνες έχουν επιταχυνθεί. Έχουν υποβάλει αίτηση για 152 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ανάλτμ|π) της δόσης 1998 έτσι ώστε να αντιμετωπιστεί η πρόοδος ως προς την εφαρμογή. Με βάση την κτηθείσα πείρα κατά τη διάρκεια της περιόδου 1989-1993, τα προγράμματα πέτυχαν επίσης ικανοποιητικότερη ενσωμάτωση των πολιτικών για τους ανθρώπινους πόρους στο πλαίσιο των ενεργειών αγροτικής ανάπτυξης. Ισπανία 575. Τα ισπανικά προγράμματα του στόχου 5 β) εξακολούθησαν να σημειώνουν ικανοποιητική πρόοδο κατά το 1997, τόσο από άποψη χρηματοδοτική όσο και από άποψη εκτέλεσης· κατά το τέλος του έτους οι επτά περιφέρειες του στόχου 5 β) είχαν προβεί στην ανάληψη της δόσης 1997 για τα τρία ταμεία και σε ορισμένες περιπτώσεις (Ναβάρρα, Αραγονία) είχαν προβλέψει την ανάληψη της δόσης του 1998· πολλές περιφέρειες άρχισαν ήδη να διαπιστώνουν την εξάντληση των πιστώσεων που είχαν διατεθεί για ορισμένα μέτρα. Στην περίπτωση της Ναβάρρα, για ένα πρόγραμμα που αποτελεί πρότυπο σε ευρωπαϊκή κλίμακα, το σύνολο των πιστώσεων θα έχει διατεθεί κατά τις αρχές του 1999. 576. Οι επιτροπές παρακολούθησης των επτά περιφερειών προέβησαν στον απολογισμό της υλοποίησης για την περίοδο 1994-1996, με βάση τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης· οι εξετασθείσες εκθέσεις παρέχουν γενικά μια θετική εικόνα των επιπτώσεων από τα εν λόγω προγράμματα, προτείνοντας παράλληλα πιθανές βελτιώσεις ως προς το συντονισμό μεταξύ των οργανισμών διαχείρισης των διαφόρων μέτρων, καθώς και σχετικά με την ενημέρωση των αγροτικών εταίρων στο πλαίσιο των αναληφθεισών Οράσεων. Οι αξιολογητές συνιστούν ένταση των προσπαθειών για την υλοποίηση των μέτρων στο πλαίσιο του ΕΚΤ, ιδίως για την ένταξη των ενεργειών αξιοποίησης των ανθρώπινων πόρων στο πλαίσιο των λοιπών ενεργειών του προγράμματος. 577. Ααμβανομένης υπόψη της εφαρμογής των μέτρων 1994-1996 και των ενδιάμεσων εκθέσεων αξιολόγησης, πολλές περιφέρειες πρότειναν την προσαρμογή της ισορροπίας μεταξύ μέτρων και των αξόνων προτεραιότητας για την ανάπτυξη που είχαν αρχικά εγκριθεί κατά το 1994, έτσι ώστε να επιτευχθούν ικανοποιητικότερα οι στόχοι των προγραμμάτων. Μετά την εξέταση και την έγκριση από τις επιτροπές παρακολούθησης, οι εν λόγω τροποποιήσεις καθώς και η χρησιμοποίηση του αποπληθωριστή, εγκρίθηκαν με απόφαση της Επιτροπής. Γαλλία 578. Κατά τη διάρκεια του έτους 1997, οι επιτροπές παρακολούθησης του στόχου 5 β) επικέντρωσαν τις δραστηριότητες τους στην εξέταση των ενδιάμεσων εκθέσεων αξιολόγησης, προβαίνοντας σε έναν πρώτο απολογισμό σχετικά με την υλοποίηση και ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 153 τα αποτελέσματα των προγραμμάτο)ν. Στο στάδιο αυτό, εξακολούθησαν να μην είναι διαθέσιμοι οι δείκτες των επιπτώσεων εντούτοις, οι εργασίες αξιολόγησης επέτρεψαν την προσαρμογή πολλών ενιαίων εγγράφων προγραμματισμού. 579. Παρά την καθυστέρηση που οφείλεται στις προθεσμίες έγκρισης και στην εφαρμογή των προγραμμάτων, ο ρυθμός προόδου αποδείχθηκε συνολικά ικανοποιητικός και ανταποκρίνεται στο σύνολο του προβλεπόμενου ετήσιου σχεδιασμού. 580. Σε ορισμένες περιοχές που δεν είχαν ταξινομηθεί προηγουμένως (ιδίως στην Haute- Normandie και σε τέσσερα από τα πέντε διαμερίσματα της περιοχής Pays de la Loire), η λειτουργική υλοποίηση του προγράμματος και η διοικητική και χρηματοδοτική διαχείριση του κατέδειξαν δυσκολίες που οφείλονται στην έλλειψη προηγούμενων μεθόδων για κοινοτικά προγράμματα, σε προβλήματα σε επίπεδο διαχειριστών, ιθυνόντων και αναδόχων του έργου, καθώς και στις αναπόφευκτες προθεσμίες έγκρισης του προγράμματος από τους ενδιαφερομένους φορείς. Η κατάρτιση του εθνικού προγράμματος τεχνικής βοήθειας κατά το 1997 αναμενόταν να συμβάλει στην αντιμετώπιση της εν λόγω ανισότητας μεταξύ περιφερειών, να προωθήσει την αυξανόμενη εναρμόνιση ως προς τη διαχείριση των προγραμμάτων και να διευκολύνει το έργο των υπευθύνων με ενέργειες κατάρτισης, ανταλλαγές και μεταφορές πληροφοριών και εμπειριών καθώς και μέσω της επιλογής ενός αποδοτικού και συμβατού μεταξύ των περιφερειών ηλεκτρονικού μέσου. 581. Οι ενέργειες που αφορούν την ποιότητα των γειυργικών προϊόντων περιλαμβάνονται σε όλα σχεδόν τα προγράμματα: για παράδειγμα, στο ενιαίο έγγραφο προγραμματισμού PACA, με συλλογικές ενέργειες οργανωμένες σε προηγούμενα και επόμενα στάδια της παραγωγής στο σύνολο των γεωργικών τομέων, με σκοπό την πιστοποίηση προϊόντων ποιότητας, όπως, στη Βουργουνδία, με τη χάραξη, κατά το 1996, ενός προγράμματος συμβατικής παραγωγής βοείου κρέατος ποιότητας για να παρασχεθούν κίνητρα στους νέους κτηνοτρόφους να καταστούν (εκ νέου) επίσης παχυντές, ή ακόμα στην Κάτω Νορμανδία, στο πλαίσιο παραδοσιακών τομέων, ιδίως με τη «νορμανδοποίηση» της αγέλης. 582. Διαπιστώνονται συχνά δυσχέρειες στην εφαρμογή λειτουργιών οικονομικού χαρακτήρα, ιδίως στον τομέα των γεωργικών προϊόντων διατροφής, λόγω του μικρού αριθμού ενδιαφερομένων για σχέδια στον αγροτικό χώρο. Ορισμένες περιφέρειες, ιδίως η Βουργουνδία, η Franche-Comté, η Limousin, εφάρμοσαν αντίθετα με επιτυχία προγράμματα ξυλείας-ενέργειας ή μεταποίησης της ξυλείας, με σκοπό την αξιοποίηση των τοπικών δασοκομικών πόρων. 583. Στον τομέα του τουρισμού, οι περισσότερες ενέργειες, που είναι ιδιαίτερα πολυάριθμες, είναι κατά κανόνα αρκετά κατακερματισμένες και προσκρούουν σε δυσκολίες χάραξης σφαιρικών πολιτικών (συγκέντρωσης εξοπλισμού, χωροταξικού σχεδιασμού αγροτικών οικισμών και θέσπισης λειτουργικών δομών). Ανάλογη διαπίστιοση αφορά 154 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ την ανάπτυξη και την αναπαλαίωση αγροτικών οικισμών, καθώς η αναπαλαίωση μεμονωμένων κοινοτικών κτιρίων προτιμάται συχνά σε σχέση με συνολικά χωροταξικά προγράμματα, που είναι πολύπλοκα στη σύλληψη τους και στην υλοποίηση τους, με πρωτοβουλία μικρών δήμων. Εφαρμόζονται ωστόσο ορισμένα μακρόπνοα προγράμματα με σφαιρικό σχεδιασμό, όπως είναι η κελτική πολιτιστική πορεία στην Βουργουνδία. 584. Η προστασία και η αξιοποίηση της φυσικής κληρονομιάς αποτελούν βασικό άξονα των προγραμμάτων, για παράδειγμα στην περιοχή Midi-Pyrénées, με τη χρηματοδότηση συντονισμένων ενεργειών που αφορούν ευαίσθητα οικοσυστήματα, στην Κάτω Νορμανδία με τον έντονο προγραμματισμό ενεργειών που αφορούν την προστασία των υδάτινων πόρων και τη διευθέτηση ποταμών, στη Βρετάνη με την αξιοποίηση σημαντικών εκτάσεων φυσικής κληρονομιάς. Οι προβλεπόμενες ενέργειες ενισχύονται ή προσδιορίζονται ορισμένες φορές με βάση την ανάπτυξη τοπικών προβληματισμών όπως για παράδειγμα στη Βρετάνη για την καταπολέμηση της ρύπανσης γεωργικής προέλευσης και την αποκατάσταση της ποιότητας του ύδατος, στην περιοχή του κέντρου, με την προσθήκη νέων ειδών δράσης που αφορούν την επεξεργασία γεωργικών αποβλήτων, ή ακόμα στην περιοχή Limousin, με τη χρησιμοποίηση αποπληθωρισμένων πιστώσεων για την κάλυψη σημαντικών αναγκών στον τομέα της πολιτικής της διαχείρισης των αποβλήτων. 585. Για ορισμένα προγράμματα εφαρμόστηκε με επιτυχία μια μέθοδος βασισμένη στην τοπική ανάληψη ευθυνών και στη δυνατότητα δράσης από μέρους των τοπικών φορέων, όπως στην περίπτωση των περιοχών Rrrune-Alpes, Midi-Pyrénées και Βουργουνδίας όπου η ζώνη 5 β) υποδιαιρείται σε επτά «μικρές περιφέρειες»· το σχετικό ενιαίο έγγραφο προγραμματισμού αποτελεί κατά τον τρόπο αυτό το αντικείμενο πρωτότυπης διαχείρισης σε τρία επίπεδα (περιφέρεια/νομός/«συντονισμένο περιφερειακό πρόγραμμα ανάπτυξης» για κάθε «μικρή περιφέρεια»), ανάλογα με τον τομέα. Το μέσο αυτό ευνόησε τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό και προσφέρει αναπτυξιακές προοπτικές σε τοπική κλίμακα, ενώ παράλληλα επιτρέπει τη χάραξη ενός σφαιρικού σχεδίου. Ιταλία 586. Κατά κανόνα, η υλοποίηση των προγραμμάτων επιβεβαίωσε την εγκυρότητα των στρατηγικών που αποφασίστηκαν κατά την έγκριση του προγράμματος. Η συλλογική προσέγγιση, με βάση μια εδαφική ή τομεακή λογική, υιοθετήθηκε στις επενδύσεις των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, γεγονός που επέτρεψε την ενίσχυση των επιπτώσεων των ενεργειών στο χώρο. Στο Veneto για παράδειγμα, οι συντονισμένες επενδύσεις απορρόφησαν το 60 έως 80 % των πόρων που χορηγούνται για τη βελτίωση και τη διαφοροποίηση της γεωργικής παραγωγής. 587. Ολοένα και μεγαλύτερη προσοχή δίδεται στα μέτρα στήριξης της απασχόλησης. Το πρόγραμμα της περιφέρειας της Τοσκάνης συμπεριέλαβε νέες δράσεις για την ενίσχυση ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 155 της απασχόλησης (ενισχύσεις για προσλήψεις, για τη δημιουργία επιχειρήσεουν, κλπ). Η προστασία και η αξιοποίηση του περιβάλλοντος ελήφθησαν ιδιαίτερα υπόψη στην επαρχία του Bolzano, όπου χορηγήθηκαν ενισχύσεις σε 37 ορεινά καταφύγια και σε πολλές εκατοντάδες ζωοτεχνικών εκμεταλλεύσεων, στο πλαίσιο διαφόρων ειδών επενδύσεων περιβαλλοντικού χαρακτήρα. 588. Οι επιτροπές παρακολούθησης των εν λόγω 13 περιφερειών συνεδριάζουν τακτικά και η ενδιάμεση αξιολόγηση βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης. Η επιτευχθείσα πρόοδος ως προς τη χρηματοδότηση των προγραμμάτων παρουσιάζει ακόμα κάποια καθυστέρηση, ιδίως λόγω του πολύπλοκου χαρακτήρα των διαδικασιιόν υλοποίησης, που επηρεάζει κυρίως τις πληρωμές. Η αναμενόμενη επιτάχυνση κατά το 1997 διαπιστώθηκε κυρίως στις περιφέρειες που είχαν επωφεληθεί από τα μέτρα του στόχου 5 β) κατά τη διάρκεια της προηγούμενης φάσης (1989-1993), ενώ οι περιφέρειες που επωφελούνται για πρώτη φορά εξακολουθούν να παρουσιάζουν μεγαλύτερες καθυστερήσεις. Λουξεμβούργο 589. Το πρόγραμμα στηρίζεται σε μια στρατηγική που στρέφεται γύρο) από τους ακόλουθους άξονες προτεραιότητας: την αναζωογόνηση των τομέων της γεωργίας και της δασοκομίας, με παράλληλη προστασία του περιβάλλοντος, τη δημιουργία και τη διατήρηση μόνιμων θέσεων απασχόλησης και τις επενδύσεις για τον τουρισμό και την ποιότητα της ζιυής. 590. Μετά από μια ιδιαίτερα σημαντική καθυστέρηση στην υλοποίηση του προγράμματος, (χπό τη διεξαγωγή της δεύτερης συνεδρίασης της επιτροπής, κατά τα μέσα του 1997, διαφάνηκε η βούληση να τεθεί σοβαρά σε εφαρμογή η διαδικασία ελέγχου. 591. Το ποσοστό υλοποίησης από τα ταμεία, με βάση τις πληρωμές, βελτιώθηκε σε σχέση με το παρελθόν [για το ΕΓΤΠΕ (46,3 % ) και για το ΕΚΤ (30,2 % ) ενώ για το ΕΤΠΑ είναι μάλλον χαμηλό (22,5 % ) ]. Ορισμένα μέτρα του ΕΓΤΠΕ σχετικά με τον μελλοντικό χωροταξικό σχεδιασμό του φυσικού δρυμού του Our, την προστασία του περιβάλλοντος, τη διατήρηση του φυσικού τοπίου, καθώς και τη δημιουργία γεωργικών καταλυμάτων, δεν είχαν ακόμα την κατάλληλη υποδοχή από τους φορείς προώθησης των σχεδίων. 592. Η επιτροπή παρακολούθησης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο επαναπρο- σανατολισμός ορισμένων μέτρων πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά το έτος 1998, με βάση την ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης- η έκθεση αυτή αναμένεται να εγκριθεί κατά τις αρχές του 1998. 156 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 593. Ο νέος προγραμματισμός του σχεδίου χρηματοδότησης αποφασίστηκε από την εν λόγω επιτροπή και η μεταφορά των μη χρησιμοποιηθεισών πιστώσεων στις δόσεις 1997, 1998 και 1999 εγκρίθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Κάτω Χώρες 594. Οι βασικές προτεραιότητες των ολλανδικών προγραμμάτων [στόχος 5 β)] είναι η ενίσχυση των οικονομικών δραστηριοτήτων και η βελτίωση του περιβάλλοντος, η σταθερή ανάπτυξη της περιφέρειας, μέσω της ταυτόχρονης βελτίωσης της ποιότητας της οικονομικής διάρθρωσης με σκοπό τη διατήρηση, ή ακόμα και τη βελτίωση του επιπέδου της απασχόλησης και των εισοδημάτων, καθώς και η ποιότητα του φυσικού περιβάλλοντος. 595. Οι επαρχίες (Friesland, Groningcn/Drenthe, Overijsscl και Limburg) επικεντρώνονται κατά κανόνα στη δημιουργία νέων επιχειρήσεων, τον τουρισμό και την ανάπτυξη του τοπίου, ενώ η επαρχία του Zeeland δίνει ειδικότερη έμφαση στη διαφοροποίηση στον γεωργικό τομέα. 596. Οι πραγματοποιούνται δύο φορές το χρόνο, διεξήχθησαν ικανοποιητικά. επιτροπών παρακολούθησης, συνεδριάσεις των πέντε οι οποίες 597. Η ενδιάμεση αξιολόγηση κάθε προγράμματος υποβλήθηκε και εγκρίθηκε κατά το πρώτο εξάμηνο του 1997. Η μεγάλη πλειοψηφία των φορέων προώθησης των σχεδίων διαπιστώνουν ότι τα σχετικά έργα δεν θα ήταν δυνατόν να εξακολουθήσουν χωρίς την κοινοτική συμμετοχή και ότι οι ενισχύσεις επέτρεψαν την επιτάχυνση του βαθμού εκτέλεσης καθώς και μια προσέγγιση σε μεγαλύτερη κλίμακα. Τα αποτελέσματα των εν λόγω εκθέσεων αξιολόγησης επέτρεψαν την επανεξέταση των ενδεχόμενων τροποποιήσεων που πρέπει να πραγματοποιηθούν. 598. Η υλοποίηση των εν λόγω προγραμμάτων εξελίσσεται ικανοποιητικά. Ανελήφθη το 41,5 % των προβλεπομένων πιστώσεων για τη διάρκεια προγραμματισμού 1994-1999 για το σύνολο των περιφερειών 5 β) στις Κάτω Χώρες και πραγματοποιήθηκε το 28,9 % των πληρωμών. Οι υποχρεώσεις των ταμείων είναι της τάξης του 52,2 % για το ΕΓΤΠΕ, του 40,3 % για το ΕΤΠΑ και του 16,5 % για το ΕΚΤ και οι πληρωμές αντιπροσωπεύουν το 40,7 % για το ΕΓΤΠΕ, το 26,7 % για το ΕΤΠΑ και το 10,1 % για το ΕΚΤ. 599. Κατά κανόνα, η παρακολούθηση της επιτόπου εκτέλεσης καθώς και της χρηματοδοτικής εκτέλεσης των σχεδίων είναι ικανοποιητική για το σύνολο των περιφερειών του στόχου 5 β) στις Κάτω Χώρες. 600. Το περιβαλλοντικό στοιχείο είναι σχετικά έντονο στα ολλανδικά προγράμματα. Πράγματι, το μεγαλύτερο μέρος των πιστώσειυν που προορίζονται για περιβαλλοντικές ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 157 δράσεις απορροφάται για την επαρχία του Fricsland σε ενέργειες προστασίας της φύσης και σε μέτρα που προορίζονται για την ενίσχυση των γεωργικοΥν δραστηριοτήτων στις οποίες λαμβάνεται υπόψη το περιβάλλον. Η επαρχία του Groningen/Drenthe διαθέτει το 12 % των κονδυλίων για την προστασία του περιβάλλοντος, των δασών και του τοπίου, στο πλαίσιο έργων για τη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων, τον χωροταξικό σχεδιασμό ενός φυσικού δρυμού και τη μετατόπιση ορισμένων γεωργικών εκμεταλλεύσεων. 601. 'Οσον αφορά τις ενέργειες ενημέρωσης και διαφήμισης, θα πρέπει να αυξηθεί ο βαθμός διαφάνειας των προγραμμάτων 5 β) στις Κάτω Χώρες, δεδομένου ότι μέχρι σήμερα ο βαθμός διαφάνειας ήταν σχετικά χαμηλός. Πράγματι, θα τεθεί σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα ενημέρωσης και διαφήμισης έτσι (όστε να ευαισθητοποιηθούν περισσότερο οι ιδιώτες δικαιούχοι και προβλέπεται επίσης να διευρυνθεί η συμμετοχή στην επιτροπή διαχείρισης με άλλους εκπροσώπους εκτός εκείνων που ανήκουν σε δημόσιους οργανισμούς. Α υστρία 602. Οι επτά αυστριακές περιφέρειες 5 β) καλύπτουν το 60 % περίπου της συνολικής έκτασης και το 29 % του συνολικού πληθυσμού. Το σύνολο των επενδύσεων ανέρχεται σε 2 700 εκατ. ECU εκ των οποίων 411 εκατ. ECU αποτελούν τη συμμετοχή της Επιτροπής. Κατά τα πρώτα έτη, τα προγράμματα επικεντρώθηκαν κυρίως στη δημιουργία δομών εφαρμογής. Η διοίκηση ήταν υποχρεωμένη να καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για να προσαρμοστεί στο σύστημα των κοινοτικών διαρθρωτικών ταμείων. Κατά συνέπεια, η καθυστέρηση στη χρηματοδοτική εκτέλεση των προγραμμάτων κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους προγραμματισμού εξακολούθησε να μην καλύπτεται (απόφαση της Επιτροπής: Δεκέμβριος 1995), παρά το γεγονός ότι οι πιστώσεις του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου για το 1997 έχουν ήδη διατεθεί για τις περιφέρειες Oberosterreich, Sal/burg και Steiermark. 603. Για να επιταχυνθεί ο ρυθμός επιτροπές παρακολούθησης αποφάσισαν τις απαραίτητες τροποποιήσεις, συμπεριλαμβανομένης της ανακατανομής των κονδυλίων ΕΚΤ και της αναπροσαρμογής των προγραμμάτων κρατικών ενισχύσεων που αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των προγραμμάτων. Σημαντικές προσπάθειες επικεντρώθηκαν στις ενδιάμεσες αξιολογήσεις, τα πρώτα αποτελέσματα των οποίων θα είναι διαθέσιμα τον Μάρτιο του 1998. εφαρμογής προγράμματος, οι Φινλανδία 604. Οι φινλανδικές περιοχές του στόχου 5 β) καλύπτουν πληθυσμό 1,1 εκατ. , που αποτελεί το 1/5 του συνολικού πληθυσμού της χώρας και αντιστοιχεί στο 1/4 της συνολικής 158 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ έκτασης. Η περιοχή του στόχου 5 β) καλύπτει 14 περιφέρειες που βρίσκονται στην κεντρική και τη νότια Φινλανδία καθώς και στα νησιά Eland. Η περιοχή είναι ιδιαίτερα αραιοκατοικημένη, με πυκνότητα πληθυσμού 11,5 κατοίκων/m2. 0 ρόλος του πρωτογενούς τομέα εξακολουθεί να είναι σημαντικός. Το ποσοστό των θέσεων απασχόλησης στον πρωτογενή τομέα υπερβαίνει το 20 %, παρουσιάζοντας σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των περιφερειών και φθάνοντας μέχρι το 30 % σε ορισμένες περιφέρειες. Κατά συνέπεια, η περιφέρεια επηρεάζεται σημαντικά από τις διαρθρωτικές αλλαγές στον πρωτογενή τομέα. Το συνολικό κόστος των προγραμμάτων του στόχου 5 β) για την περίοδο 1995-1999 ανέρχεται σε 624 εκατ. ECU, εκ των οποίων 194 εκατ. ECU αποτελούν τη συμμετοχή της ΕΕ. 605. Η διαχείριση του προγράμματος πραγματοποιείται σε περιφερειακό επίπεδο. Κατά το 1995 συνεστήθη μια περιφερειακή επιτροπή διαχείρισης για κάθε περιφέρεια, με σκοπό τη διαχείριση των σχεδίων. Η εν λόγω επιτροπή αποτελείται από εκπροσώπους διαφόρων διοικητικών τομέων, αρχών της τοπικής αυτοδιοίκησης και εμπειρογνωμόνων στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης. Τα περιφερειακά συμβούλια συντονίζουν το έργο του προγραμματισμού και διασφαλίζουν τη σύνδεση με τις περιφερειακές στρατηγικές. Για την απλούστερη λειτουργία της περιφερειακής διοίκησης, οι τοπικές υπηρεσίες του Υπουργείου Γεωργίας, του Υπουργείου Εμπορίου και Βιομηχανίας καθώς και του Υπουργείου Εργασίας, υπάγονταν στον ίδιο περιφερειακό φορέα. Η εν λόγω νέα διοικητική δομή θεσπίστηκε τον Σεπτέμβριο του 1997. Η απλούστευση αυτή αναμένεται να βελτιώσει μελλοντικά την εφαρμογή των πολιτικών των διαρθρωτικών ταμείων και την εταιρική σχέση σε περιφερειακή κλίμακα. 606. Οι στόχοι των φινλανδικών προγραμμάτων είναι η διαφοροποίηση και η ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, η ανάπτυξη υπηρεσιών στην ύπαιθρο και η βελτίωση των αγροτικών περιοχών έτσι ώστε να καταστούν περισσότερο ελκυστικές. Ένας σημαντικός στόχος είναι επίσης η συμβολή στην προσαρμογή των αγροτικών περιοχών στην κοινή γεωργική πολιτική και η διαφοροποίηση των γεωργικών και μη γεωργικών δραστηριοτήτων. Η διάρθρωση του πρωτογενούς τομέα θα βελτιωθεί μέσω της ανάπτυξης νέων προϊόντων ποιότητας και της ενίσχυσης της συνεργασίας μεταξύ των γεωργικών εκμεταλλεύσεων και των λοιπών αγροτικών φορέων. 607. Κατά το 1997 το έργο της επιτροπής παρακολούθησης επικεντρώθηκε στην εξεύρεση μέσων για την επιτάχυνση της εφαρμογής του προγράμματος και για τη βελτίωση του προγράμματος ελέγχου. Για τη βελτίωση της εφαρμογής του προγράμματος οι φινλανδικές αρχές προσέφυγαν και σε άλλους διαχειριστές προγραμμάτων, βελτίωσαν τις ενέργειες πληροφόρησης και διαφήμισης και δημιούργησαν τοπικές ομάδες πρωτοβουλίας, χρηματοδοτούμενες σε εθνικό επίπεδο, για τη δραστηριοποίηση του σχεδίου. 608. Στην έκθεση αξιολόγησης, που υποβλήθηκε το φθινόπωρο, διαπιστώνεται βελτίωση της εταιρικής σχέσης καθώς και της προώθησης του προγράμματος. Στην έκθεση ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 159 διαπιστοννεται επίσης η ανάγκη βελτίωσης των διοικητικών δομιόν του προγράμματος, καθώς και η ανάγκη διευκρίνισης του ρόλου των περιφερειών. 609. Μία από τις διαπιστώσεις της μελέτης είναι ότι οι περιφερειακές ανισότητες φαίνεται να αυξάνονται στη Φινλανδία, δηλαδή οι αγροτικές περιφέρειες χάνουν τη σπουδαιότητα τους από άποψη πληθυσμού σε σχέση με άλλες φινλανδικές περιφέρειες. 610. Η Επιτροπή γνωστοποίησε επανειλημμένα στις φινλανδικές αρχές την ανησυχία της σχετικά με την ανεπάρκεια που παρατηρείται, τόσο όσον αφορά τον έλεγχο όσο και τις δαπάνες. Εντούτοις, διαπιστώθηκαν επίσης θετικές εμπειρίες στη Φινλανδία. Καταρτίστηκαν αρκετά τοπικά αναπτυξιακά προγράμματα με σκοπό τη διαφοροποίηση της οικονομικής διάρθρωσης, τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης, την ανάπτυξη τοπικών υπηρεσιών και την αντιμετώπιση περιβαλλοντικών προβλημάτων (νότια Osiroboihnia). Σε άλλες περιπτώσεις, καταβλήθηκαν προσπάθειες για την προώθηση της μεταποίησης δασικών προϊόντων (άγριων μούρων, μηχανική μεταποίηση της ξυλείας) και για την ανάπτυξη πολιτιστικών εκδηλώσεων βασισμένων στα πολιτιστικά χαρακτηριστικά των κατοίκων της Καρέλιας και στον ορθόδοξο πολιτισμό (επαρχία του Savo). Πολλές φινλανδικές περιφέρειες εφαρμόζουν προγράμματα με στόχο τη δικτύωση αγροτικών επιχειρήσεων, αυξάνοντας κατά τον τρόπο αυτό την ανταγωνιστικότητα τους και μειώνοντας τις αρνητικές επιπτώσεις που έχουν οι μακρές αποστάσεις. Σουηδία 611. Η εφαρμογή του ενιαίου εγγράφου προγραμματισμού στις πέντε σουηδικές περιφέρειες του στόχου 5 β) (που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 8 Μαΐου 1996) άρχισε στην πράξη το φθινόπωρο του 1996. Για το εν λόγω κράτος μέλος, η θέσπιση του συστήματος των διαρθρωτικών ταμείων σήμαινε τη δημιουργία νέων διοικητικών δομών, για τις οποίες απαιτήθηκε χρόνος. Τούτο αιτιολογεί τους χαμηλούς ρυθμούς έναρξης της εφαρμογής των προγραμμάτων. Εντούτοις, κατά το πρώτο εξάμηνο του 1997, παρατηρήθηκε στις περισσότερες περιφέρειες αξιοσημείωτη επιτάχυνση της εφαρμογής των προγραμμάτων και σύμφωνα με τις προβλέψεις αναμένεται να εξακολουθήσει η εν λόγω πρόοδος. Τα αρχικά προβλήματα διοικητικής φύσης είχαν επίσης επιπτώσεις στην κατάσταση των πληρωμών, αλλά και στην περίπτωση αυτή, το πρόβλημα αυτό αναμένεται να αντιμετωπιστεί, δεδομένης της επιτάχυνσης των αναλήψεων υποχρεώσεων και της βελτίωσης των επαναλαμβανόμενων δραστηριοτήτων. 612. Η ενδιάμεση αξιολόγηση για τα πέντε προγράμμ(:. τα ολοκληρώθηκε το φθινόπωρο του 1997. Συνολικά, τα προγράμματα εξακολουθούν να είναι έγκυρα και δεν αναμένονται βασικές τροποποιήσεις. Εντούτοις, παρατηρήθηκε ότι οι περιορισμοί των δημόσιων τα προϋπολογισμών να καταστήσουν δυσχερέστερα στο μέλλον ενδέχεται 160 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ συγχρηματοδοτούμενα από το δημόσιο προγράμματα. Η γενική εξέλιξη της κατάστασης της απασχόλησης ενδέχεται να καταστήσει σε ορισμένες περιφέρειες δυσχερή την επίτευξη των στόχων των προγραμμάτων σχετικά με την απασχόληση. Επισημάνθηκαν επίσης τα αρχικά διοικητικά προβλήματα χαι η ανάγκη να ληφθούν μέτρα για την επιτάχυνση της εφαρμογής των ενεργειών που παρουσιάζουν βραδείς ρυθμούς προόδου. Ηνωμένο Βασίλειο 613. Τα ένδεκα προγράμματα υιοθέτησαν μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ανάπτυξη των εν λόγω αγροτικών περιοχών. Οι ενέργειες στον τομέα της γεωργίας και της περιβαλλοντικής ανάπτυξης συνδέονται, στο βαθμό του δυνατού, με την ανάπτυξη άλλων τομέων της τοπικής οικονομίας. 614. Η ενδιάμεση αξιολόγηση γνα όλα τα ένδεκα προγράμματα έχει σχεδόν ολοκληρωθεί. Από τα αποτελέσματα προκύ^τεν ότι οι αρχικές στρατηγικές και η αρχική κατανομή των κονδυλίων μεταξύ των διαφό,ρων προτεραιοτήτων σε κάθε πρόγραμμα εξακολουθούν να ισχύουν και μόνο σε ελάχιστες, περιπτώσεις προτείνονται τροποποιήσεις στα χρηματοδοτικά σχέδια. Στις μελέτες επισημαίνεται η ανάγκη αυστηρότερου ελέγχου και εκτίμησης των αποτελεσμάτων και οι συστάσεις έχουν ενσωματωθεί στα συστήματα διαχείρισης των προγραμμάτων. 615. Η προφανής έλλειψη εθνικής ουγχρηματοδότησης για τη γεωργική διαφοροποίηση και τον γεωργ^ίό τουρισμό αποτελεί ειδικό πρόβλημα για το ΕΓΤΠΕ στην αγροτική Ουαλία, όπου το 1/3 περίπου των πιστώσεων θα μπορούσε να παραμείνει αχρησιμοποίητο. 616. Πα©ά ΤΟ γεγονός ότι εκφράστηκαν ορισμένες επιφυλάξεις στις αξιολογήσεις σχετικά με τις εκθέσεις για ορισμένες προβλέψεις, είναι πιθανό να είναι σημαντικότερα τα αποτελ£αμ$τα σε σχέση με τις προβλέψεις στον τομέα της δημιουργίας θέσεων απασχόΑηρης. 617. Η χρηματοδοτική πρόοδος εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από βραδείς ρυθμούς για κάθε ταμείο. Εντούτοις, όσον αφορά την κατανομή των κονδυλίων για τα προγράμματα, έχει επιτευχθεί πολύ μεγαλύτερη πρόοδος, η οποία δύναται να φθάσει για το ΕΓΤΠΕ μέχρι το 70 % των π ό °ων του προγράμματος σε ορισμένες περιφέρειες· τα εν λόγω προγράμματα απομένη να ολοκληρωθούν και να πραγματοποιηθούν οι τελικές πληρωμές. Ικανοποιητική πρόοδος παρατηρείται στη Σκοτία και την Ουαλία, όπου έχουν καταβληθεί ιδιαίτερες προσπάθειες για την προώθηση περιβαλλοντικών επενδύσεων με τη συνδρομή του ΕΓΤΠΕ. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 161 Κοινοτικές πρωτοβουλίες (ΚΠ) και καινοτόμες ενέργειες Leader II 618. Η κοινοτική πρωτοβουλία Leader αποσκοπεί στη στήριξη των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης, τα οποία καταρτίζουν και διαχειρίζονται οι τοπικοί εταίροι σε αγροτικό περιβάλλον, δίνοντας έμφαση στον καινοτόμο χαρακτήρα των ενεργειών, καθώς και τη δυνατότητα επίδειξης τους και μεταβίβασης τους. 619. Το Leader II αποτελεί συνέχεια του Leader Ι και στρέφεται γύρω από τρεις άξονες: - τη στήριξη καινοτόμων και μεταβιβάσιμων σχεδίων με δυνατότητα επίδειξης τους, τα οποία περιλαμβάνουν νέους τρόπους αγροτικής ανάπτυξης· - την ενίσχυση της ανταλλαγής εμπειριών και της μεταφοράς τεχνογνωσίας· - τη στήριξη σχεδίων διακρατικής συνεργασίας. 620. Κατά το τέλος του έτους 1995, είχαν εγκριθεί από την Επιτροπή 67 προγράμματα στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Leader II. Στις 31 Δεκεμβρίου 1996, είχαν εγκριθεί 31 ακόμα προγράμματα. Κατά το 1997, εγκρίθηκαν τα τέσσερα τελευταία προγράμματα. Οι διαθέσιμες πιστώσεις είναι της τάξης του 1,7 δισεκατ. ECU. 621. Η κατάσταση ανά χώρα παρουσιάζεται ως εξής: Βέλγιο 622. Τα προγράμματα Leader II για το Mcetjesland και το Westhoek, τα οποία θεσπίστηκαν στις 24 Οκτωβρίου 1994, αποτέλεσαν το αντικείμενο πολλών συζητήσεων και αναθεωρήσεων κατά τη διάρκεια μιας ιδιαίτερα μακράς περιόδου διαπραγματεύσεων. Η Επιτροπή κατέβαλε προσπάθεια για να εξασφαλίσει τα απαραίτητα στοιχεία της πρωτοβουλίας, ιδίως τον προσδιορισμό των δικαιούχων των κοινοτικών ενισχύσεων (ομάδες τοπικής δράσης και ομάδες συλλογικού χαρακτήρα), καθώς και την τήρηση της αρχής της συγκέντρωσης, έτσι ώστε να διασφαλιστούν οι επιπτώσεις των προγραμμάτων. Τα προγράμματα εγκρίθηκαν στις 12 Δεκεμβρίου 1997. 623. Το πρόγραμμα Leader II για την επαρχία Hainaut εγκρίθηκε στις 8 Ιουλίου 1997. Η κοινοτική συμμετοχή ανέρχεται συνολικά σε 4,1 εκατ. ECU (ΕΓΤΠΕ: 1,9 εκατ. ECU και ΕΤΠΑ: 2,2 εκατ. ECU), ενώ το συνολικό ύψος των δημοσίων και ιδιωτικών επενδύσεων ανέρχεται σε 9, 3 εκατ. ECU. 624. Η Επιτροπή ενέκρινε στις 19 Ιουνίου 1997 το πρόγραμμα LEADER II 5 β) για τη Βαλλονία, το οποίο περιλαμβάνει κοινοτική συνδρομή της τάξης των 3,3 εκατ. ECU. Δίδεται 162 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ έμφαση στη στήριξη της δημιουργίας «ομάδων τοπικής δράσης» που θα είναι σε θέση να προτείνουν και στη συνέχεια να υλοποιούν καινοτόμα τοπικά προγράμματα ανάπτυξης. Η καινοτομία της προσέγγισης αυτής, που αφορά το σύνολο των τομέων της οικονομίας και θέτει τις «επίσημες δομές στήριξης της ανάπτυξης» στην υπηρεσία των εν λόγω «τοπικών ομάδων», αιτιολογεί τη μακρά προθεσμία που απαιτείται για τη λήψη απόφασης από την Επιτροπή. Δανία 625. Το πρόγραμμα Leader \\ της Δανίας έχει συνολικό προϋπολογισμό, για την περίοδο 1994-1999, ύψους 26 εκατ. ECU (σε τιμές 1994). Ο μακροπρόθεσμος στόχος είναι η διατήρηση και η εκ νέου ανάπτυξη των περιοχών για να καταστούν δραστήριες, ζωντανές και βιώσιμες τοπικές κοινότητες. Έχουν επιλεγεί ένδεκα τοπικές ομάδες δράσης, έχουν οριστεί οι αρμόδιοι ανάπτυξης, έχει θεσπιστεί ένας αριθμός σχεδίων στο πλαίσιο της προτεραιότητας Α [απόκτηση προσόντων («Acquiring skills»)] και έχουν εφαρμοστεί δραστηριότητες προώθησης. Καθώς τα αποτελέσματα των εν λόγω μέτρων γίνονται αισθητά, η πρόοδος του εν λόγω προγράμματος αναμένεται να επιταχυνθεί. Γερμανία 626. Οι 50 τοπικές ομάδες δράσης *αΐ ομάδες άλλων συλλογικών φορέων του Leader II στο πλαίσιο του στόχου 1 καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για τη βελτίωση της οικονομικής κατάστασης χωριώγ, ιδίως στον τομέα των υπηρεσιών και των δραστηριοτήτων που δεν αφορούν ρταθερή εγκατάσταση. 627. Μια σημαντική πτυχή της αγροτίΜήξ ανάπτυξης είναι η συντήρηση του πολιτιστικού χώρου και η διατήρηση του. 628. Η απορρόφηση των πιστώσεων εξελίσσεται σύμφωνα με τα προβλεπόμενα. Έχουν οριστεί οι αξιολογητές για την ενδιάμεση εκτίμηση και θα υποβάλουν τις εκθέσεις τους τον Απρίλιο του 1998. 629. Συνολικά, οι διαθέσιμες πιστώσεις για την περίοδο 1994-1999 ανέχονται σε 50 εκατ. ECU για το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού· 630. Στο πλαίσιο του στόχου 5 β) έχουν επί του παρόντος αρχίσει να αναπτύσσουν σχέδια σε διάφορους τομείς δραστηριότητας 119 ομάδες Leader. Το γεγονός αυτό έχει ήδη εξασφαλίσει, για τα τρία από τα επτά γερμανικά προγράμματα, κονδύλια του επιπλέον αποθεματικού και της τιμαριθμικής αναπροσαρμογής, ενώ για τα λοιπά προγράμματα ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 163 τ) πρόοδος ως προς την εφαρμογή τους από άποψη πληρωμών εξακολουθεί να μην είναι ικανοποιητική. Οι ενδιάμεσοι αξίολογητές ορίστηκαν από την επιτροπή παρακολούθησης τις για κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις. εφαρμογής και να αξιολογήσουν τα προβλήματα να αναλύσουν 631. Δημιουργήθηκε ένα εθνικό δίκτυο Leader, που συγχρηματοδοτείται από την Επιτροπή, για την προώθηση των προσπαθειών δικτύωσης. Ελλάδα 632. Το 1997 άρχισε η εφαρμογή του Leader II με την υπογραφή των συμβάσεων μεταξύ των τοπικών ομάδων δράσης και των ενδιάμεσων οργανισμών, καθώς και με την ανάληψη δράσεων από τις τοπικές ομάδες δράσης μαζί με τους φορείς προώθησης των προγραμμάτων. Ισπανία 633. Οι περισσότερες ομάδες δράσης για τα περιφερειακά προγράμματα Leader II στο πλαίσιο του στόχου 1, οι οποίες ξεκίνησαν με την απόκτηση αρμοδιότητας, υπέβαλαν καινοτόμα σχέδια που βρίσκονται στην εναρκτήρια φάση τους. 634. Όσον αφορά το στόχο 5 β), κατά το 1997 περατώθηκαν οι τελευταίες ενέργειες επιλογής των τοπικών ομάδων δράσης, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα να αποκτήσει η επιτόπου εκτέλεση τον συνήθη ρυθμό της· η υλοποίηση από χρηματοδοτική άποψη, η οποία βρίσκεται ακόμα σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, αναμένεται να σημειώσει ιδιαίτερα ταχεία πρόοδο. Τα προγράμματα Leader II προβλέπουν ιδιαίτερα χαμηλή δημόσια συμμετοχή, γεγονός που έρχεται σε αντίθεση με τον υψηλό βαθμό καινοτομίας και ποιότητας που απαιτείται για τα προγράμματα. Για να ενισχυθούν οι ποιοτικές επιπτώσεις των εν λόγω προγραμμάτων και μετά από προτάσεις των επιτροπών παρακολούθησης, η Επιτροπή τροποποίησε τις αποφάσεις για το Leader II, προορίζοντας τις πιστώσεις που προέρχονται από την ενίσχυση των κοινοτικών πρωτοβουλιών και του αποπληρωριστή 1994-1997, για την αύξηση του ποσοστού της κοινοτικής συγχρηματοδότησης. Γαλλία 635. Μετά την κατανομή του αποθεματικού και του αποπληθωριστή, τα συνολικά κονδύλια που διατέθηκαν για 18 προγράμματα Leader II, στο πλαίσιο του στόχου 5 β), ανέρχονται σε 223,090 εκατ. ECU. Οι περιφέρειες ολοκλήρωσαν την επιλογή των τοπικιόν 164 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ομάδων δράσης και ορισμένες επιφυλάσσονται να ξεκινήσουν μια δεύτερη πρόσκληση για την υποβολή σχεδίων. Εντούτοις, η διαδικασία προγραμματισμού εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται από σχετικά βραδείς ρυθμούς και πολλοί τοπικοί φορείς αμφισβητούν τη δυσκίνητη διαχείριση που δημιουργεί εμπόδια στην κοινοτική πρωτοβουλία σε περιφερειακό επίπεδο. 636. Στο στόχο 1, υπάρχουν ενδείξεις ότι καλύπτονται οι καθυστερήσεις ως προς την υλοποίηση της κοινοτικής πρωτοβουλίας Leader Η. Ιρλανδία 637. Πραγματοποιήθηκε ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος Leader II, από έναν ανεξάρτητο αξιολογητή στον οποίο ανατέθηκε από την επιτροπή παρακολούθησης η επανεξέταση της επιτευχθείσας προόδου στην παρούσα φάση. Αποφασίστηκαν ορισμένες τροποποιήσεις του προγράμματος. Κατανεμήθηκε στις ομάδες η συμπληρωματική χρηματοδότηση από το αποθεματικό των κοινοτικών πρωτοβουλιών. Ιταλία 638. Τα προγράμματα Leader II των οκτώ ιταλικών περιφερειών στο πλαίσιο του στόχου 1 εγκρίθηκαν μεταξύ του 1995 και του 1996. Μέχρι τις αρχές του 1997, οι οργανισμοί λήψης απόφασης στις περιφέρειες Abruzzo, Campania, Calabria και Σαρδηνία, επέλεξαν 41 σχέδια τοπικής δράσης που υποβλήθηκαν από τις τοπικές ομάδες δράσης ή από συλλογικούς φορείς. Οι λοιπές περιφέρειες ολοκλήρωσαν την εν λόγω δραστηριότητα κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1997. Τα προγράμματα εφαρμόζονται κατά κανόνα σε περιοχές μειονεκτικές από άποψη οικονομικής δραστηριότητας και απασχόλησης. Οι παρεμβάσεις είναι ορισμένες φορές συμπληρωματικές σε σχέση με τις παρεμβάσεις των λειτουργικών προγραμμάτων, κατά κανόνα όμως προτείνεται η διατήρηση ή αναζωογόνηση χαρακτηριστικά τοπικών δραστηριοτήτων στον τομέα της γεωργίας και της χειροτεχνίας. 639. Η δεύτερη φάση της πρωτοβουλίας Leader II στις 13 ιταλικές περιφέρειες του στόχου 5 β) παρουσιάζει έντονο ενδιαφέρον για τους δυνητικούς δικαιούχους, γεγονός που οδήγησε σε πολλές περιπτώσεις τους τοπικούς φορείς στην απόφαση δημιουργίας τοπικών εταιρικών σχέσεων. 640. Επελέγησαν 52 ομάδες τοπικής δράσης· η επιλογή δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί στο La/io και το Picmonte. Η επιλογή των τοπικών ομάδων δράσης σε περιφερειακό επίπεδο αποδείχθηκε ιδιαίτερα πολύπλοκη: βασιζόμενη σε ποσοτικοποιημένα ποιοτικά κριτήρια είχε ιδίως ως στόχο τη διασφάλιση ικανοποιητικού βαθμού περιφερειακής συγκέντρωσης. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 165 Λουξεμβούργο 641. Στο πρόγραμμα Leader II, το οποίο εγκρίθηκε το 1995, επελέγη μια στρατηγική που βασίστηκε πλήρως στον καινοτόμο και μεταβιβάσιμο χαρακτήρα των ενεργειών. Αφορά συγκεκριμένα σχέδια τοπικής ανάπτυξης τα οποία εφαρμόζονται σε όλους τους οικονομικούς και πολιτιστικούς τομείς. 642. Η πρωτοβουλία πέτυχε να συνενώσει όλους τους τοπικούς φορείς στο πλαίσιο μιας περιφερειακής εταιρικής σχέσης σε όλους σχεδόν τους κοινωνικοοικονομικούς τομείς. 643. Παρά το γεγονός ότι προέκυψαν ορισμένες δυσκολίες σε θεσμικό και διοικητικό επίπεδο, διαπιστώνεται ότι η πρόοδος του προγράμματος Leader II είναι ικανοποιητική. 644. Οι τοπικοί φορείς συγκεντρώνονται σε δύο ομάδες τοπικής δράσης (ομάδες τοπικής δράσης Clcrvaux-Vianden και Redange-Wiltz). 645. Το λειτουργικό πρόγραμμα με ενιαία δόση προβλέπει συνολικό κόστος ύψους 4 883 3(Χ) ECU, ενώ η κοινοτική συμμετοχή ανέρχεται σε 1 000 000 ECU, δηλαδή στο 20 % περίπου της συνσλικής δαπάνης. Το 40 % των κοινοτικών πληρωμών έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. 646. Η ενδιάμεση αξιολόγηση του προγράμματος προβλέπεται για το πρώτο εξάμηνο του 1998. Η επιτροπή παρακολούθησης, η οποία συνεδρίασε κατά το 1997, ενέκρινε την ανάγκη να επαναπροσανατολιστούν δύο ενέργειες «καινοτόμες επενδύσεις MME» και «ενίσχυση της τηλεργασίας σε αγροτικό περιβάλλον», έτσι ώστε να παγιωθεί ικανοποιητικότερα ο πρότυπος χαρακτήρας των εν λόγω ενεργειών για την περιφέρεια και τις επιχειρήσεις της. Κάτω Χώρες 647. Το ολλανδικό εθνικό δίκτυο Leader II εγκρίθηκε επίσημα από την Επιτροπή στις 2 Απριλίου 1997. Τέθηκε υπό την αιγίδα της επαρχίας Friesland και έχει ως στόχο την ανταλλαγή εμπειριών, την αμοιβαία συνεργασία, τη διοργάνωση επισκέψεων και θεματικών μελετών. 648. Η παρακολούθηση των τριών προγραμμάτων Leader II (βορειοδυτικό Friesland, βορειοδυτικό Groningen και βορειοανατολικό Friesland-Drenthc) εξασφαλίζεται από τις επιτροπές παρακολούθησης του στόχου 5 β) και η ορθή εφαρμογή των σχεδίων διασφαλίζεται από τις σχετικές τρεις ομάδες τοπικής δράσης. Τα εν λόγω προγράμματα, 166 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ που αποσκοπούν κυρίως στην προσομοίωση μονίμων οικονομικών και γεωργικών δραστηριοτήτων και σε τουριστικές δραστηριότητες, εφαρμόζονται κατά τρόπο ικανοποιητικό. Η κοινοτική συμμετοχή για τα τρία προγράμματα Leader II για τις ζώνες του στόχου 5 β) ανέρχεται σε 6,34 εκατ. ECU. Το 30 % περίπου των πληρωμών έχουν πραγματοποιηθεί. 649. Η υλοποίηση του προγράμματος Leader II για το Flevoland εξελίσσεται σύμφωνα με τις προβλέψεις. Αυστρία εγκαταστάσεων 650. Το πρόγραμμα Leader II στο Burgenland επέτρεψε τη διεύρυνση και τη διασύνδεση να καταστούν Tow αποτελεσματικότερες και περισσότερο προσαρμοσμένες στις ανάγκες. Ενισχύθηκαν τα κίνητρα και οι ικανότητες του πληθυσμού. και υπηρεσιών, έτσι ώστε υποδομής 651. Συνολικά, οι διαθέσιμες πιστώσεις για την περίοδο 1995-1999 ανέρχονται σε 1,1 εκατ. ECU για το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού. 652. Όσον αφορά το στόχο 5 β), κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους εφαρμογής της πρωτοβουλίας Leader, οι δραστηριότητες επικεντρώθηκαν κυρίως στη δημιουργία ομάδων δράσης Leader, εκ των οποίων 40 έχουν στο μεταξύ ξεκινήσει την εφαρμογή των σχετικών μέτρων. Η χρηματοδοτική πρόοδος εξακολουθεί να είναι πενιχρή. Στο μεταξύ, αρκετά σχέδια που βρίσκονται στο στάδιο της εφαρμογής θα επιφέρουν έντονη επιτάχυνση της υλοποίησης του προγράμματος κατά τη διάρκεια του προσεχούς έτους. 653. Για να βελτιωθεί η επικοινωνία μεταξύ των διαφόρων ομάδων, δημιουργήθηκε κατά το 1997 ένα εθνικό δίκτυο Leader. Η Επιτροπή αποφάσισε να συγχρηματοδοτήσει το 50% των σχετικών συνολικών δαπανών (250 000 ECU). Πορτογαλία 654. Η διαπιστωθείσα κατά το 1996 καθυστέρηση σχετικά με την υλοποίηση του Leader II καλύφθηκε κατά το 1997. Τον Μάιο του 1997 ελήφθη απόφαση για τον νέο προγραμματισμό λαμβάνοντας υπόψη την ουσιαστική εκτέλεση του προγράμματος καθώς και τους αποπληθωριστές και το αποθεματικό των κοινοτικών πρωτοβουλιών. Το σύνολο της κοινοτικής συμμετοχής ανέρχεται σε 130,9 εκατ. ECU εκ των οποίων 71,7 επιβαρύνουν το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 167 Φινλανδία 655. Η στρατηγική του προγράμματος Leader II συνίσταται στην ενθάρρυνση του αγροτικού πληθυσμού και των τοπικών κοινοτήτων για να δημιουργήσουν νέες ομάδες τοπικής δράσης με σκοπό την \>λοποίηση μιας καινοτόμου διαδικασίας ανάπτυξης, έτσι ώστε να προσαρμοστούν στις νέες προκλήσεις που δημιουργεί η προσχώρηση, η παρακμή του γεωργικού τομέα και το χαμηλό συνολικό ποσοστό της απασχόλησης. Τα δύο προγράμματα, ένα για την περιοχή του στόχου 5 β) και ένα για την περιοχή του στόχου 6, εγκρίθηκαν κατά το 1996. Συνολικά εντοπίστηκαν 22 ομάδες τοπικής δράσης, εκ των οποίων δέκα στην περιοχή του στόχου 6 και δώδεκα στην περιοχή του στόχου 5 β). Οι ομάδες τοπικής δράσης ξεκίνησαν στη φάση Α με ενέργειες για τη βελτίωση της γνώσης του αντικειμένου και την τελειοποίηση των σχεδίων δράσης και στη συνέχεια έθεσαν σε εφαρμογή το μέτρο Β, κατά τα τέλη της άνοιξης του 1997. Οι αγροτικές περιοχές επιδιώκουν την ενίσχυση και τη διαφοροποίηση των εμπορικών δραστηριοτήτων τους, καθώς και τη χρησιμοποίηση τοπικών και περιφερειακών πόρων. 656. Τον Ιούλιο, το εθνικό δίκτυο Leader II εγκρίθηκε από την Επιτροπή (με συγχρηματοδότηση του 50% των συνολικών δαπανιόν του). Στόχος του εθνικού δικτύου είναι να αποτελέσει έναν ενημερωτικό σύνδεσμο μεταξύ των ομάδων τοπικής δράσης σε εθνικό επίπεδο, καθώς και μεταξύ των εθνικών και ευρωπαϊκών ομάδων, παρέχοντας τεχνική βοήθεια σε ευρωπαϊκή κλίμακα σε όλες τις ομάδες Leader εντός της ΕΕ. Σουηδία 657. Ο στόχος του προγράμματος Leader II είναι η προώθηση μιας διαδικασίας στο πλαίσιο της οποίας οι αγροτικές περιοχές να αποτελούν μελλοντικό απόθεμα δυναμικού και να αυξηθεί η δυνατότητα έλξης των αγροτικών περιοχών. Κατά τον τρόπο αυτό ενθαρρύνεται όχι μόνο ο πληθυσμός που διαμένει επί του παρόντος στις περιοχές αυτές αλλά προσελκύονται και νέοι κάτοικοι από άλλες περιοχές. Κατά το 1996 εντοπίστηκαν τρεις ομάδες τοπικής δράσης στην περιοχή του στόχου 6 και εισήλθαν άμεσα στη φάση Β για την εφαρμογή των επιχειρηματικών τους σχεδίων. 658. Οι εννέα ομάδες τοπικής δράσης στις περιοχές 5 β) ξεκίνησαν τις εργασίες τους κατά τα τέλη του 1996. Ορισμένα προβλήματα διοίκησης και ενημέρωσης είχαν ως αποτέλεσμα να καθυστερήσει η έναρξη. Τα εν λόγιο προβλήματα επισημάνθηκαν επίσης στην ενδιάμεση έκθεση αξιολόγησης που υποβλήθηκε το φθινόπωρο του 1997. Εντούτοις, όσον αφορά τα διοικητικά προβλήματα, οι αξιολογητές θεώρησαν ότι τα προβλήματα είχαν επιλυθεί σε μεγάλο μέρος και ότι υπήρχαν ενδείξεις ότι η εφαρμογή εξελισσόταν ικανοποιητικά. Οι αξιολογητές υπογράμμισαν τη σημασία της αυξημένης εκπροσώπησης των τοπικών επιχειρήσεων στο πλαίσιο της εταιρικής σχέσης. 168 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 659. Δημιουργήθηκε ένα εθνικό δίκτυο που συγχρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ. Το δίκτυο αυτό θα βοηθήσει τις ομάδες τοπικής δράσης να εφαρμόσουν τα σχέδια τους και θα τις ωθήσει επίσης να δημιουργήσουν διεθνείς επαφές στους τομείς όπου μέχρι σήμερα οι δραστηριότητες ήταν περιορισμένες. Ηνωμένο Βασίλειο ΒΟΡΕΙΑ ΙΡΛΑΝΔΙΑ 660. Το πρόγραμμα Leader II εξακολουθεί να εφαρμόζεται ικανοποιητικά και διατέθηκαν συμπληρωματικά κονδύλια για το πρόγραμμα στη Βόρεια Ιρλανδία από το αποθεματικό της πρωτοβουλίας Leader II. Η ενδιάμεση αξιολόγηση και η επανεξέταση του προγράμματος ολοκληρώθηκε, δεν προτάθηκαν όμως σημαντικές μεταβολές για το πρόγραμμα. HIGHLAND ΚΑΙ ΝΗΣΙΑ ΤΗΣ ΣΚΟΤΙΑΣ 661. Το πρόγραμμα αποτέλεσε το αντικείμενο ενδιάμεσης αξιολόγησης και επανεξέτασης. Η επιπλέον χρηματοδότηση από το αποθεματικό και τον αποπληθωριστή Leader II οδήγησαν σε τροποποίηση της αρχικής απόφασης της Επιτροπής. Στόχος 5 β) 662. Είναι σαφές το γεγονός ότι εφόσον οι 31 ομάδες τοπικής δράσης που δημιουργήθηκαν στον πλαίσιο της πρωτοβουλίας Leader II λειτουργήσουν πλήρως, ο ρυθμός της προόδου θα επιταχυνθεί. Εντούτοις, εκφράζονται ανησυχίες ότι η εν λόγω επιτάχυνση δεν θα είναι επαρκώς ταχεία, έτσι ώστε να απορροφηθούν όλοι οι πόροι. Ένα από τα προβλήματα πολλών ομάδων ήταν η δυσχέρεια να εξασφαλιστεί τοπική δημόσια συγχρηματοδότηση παράλληλα με τους πόρους του Leader II που προέρχονται από τα διαρθρωτικά ταμεία και τούτο επιβράδυνε αναμφισβήτητα το ρυθμό εκτέλεσης. 663. Πολλές ομάδες έχουν ξεκινήσει την ανάπτυξη διακρατικών επαφών με σκοπό την κατάρτιση κοινών σχεδίων. Το γεγονός αυτό είναι ενθαρρυντικό δεδομένου ότι κατά το παρελθόν αποδείχθηκε ότι οι εν λόγω ενέργειες ήταν ιδιαίτερα δύσκολο να εφαρμοστούν. 664. Στο Ηνωμένο Βασίλειο η έλλειψη ενός εθνικού δικτύου συγχρηματοδοτούμενου από την ΕΕ αποδεικνύεται προβληματική. Η έλλειψη ομόφωνης έγκρισης σχετικά με την πηγή της εθνικής συγχρηματοδότησης θέτει σε κίνδυνο μια πρωτοβουλία την οποία οι ομάδες τοπικής δράσης θεωρούν απαραίτητη. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 169 Λοιπές πρωτοβουλίες 665. Οι άλλες κοινοτικές πρωτοβουλίες, με συμμετοχή του ΕΓΤΠΕ, αφορούν κυρίως το REGIS II και το Interreg Π. Βέλγιο 666. Το πρόγραμμα Interreg II εγκρίθηκε στις 15 Ιουλίου 1996. Η χρηματοδότηση από το ΕΓΤΠΕ είναι πενιχρή: 0,7 εκατ. ECU επί συνόλου 27,9 εκατ. ECU σε κοινοτική κλίμακα. Ελλάδα 667. Το τμήμα του ΕΓΤΠΕ ενσωματώθηκε στο κεφάλαιο «Εξωτερικά σύνορα» της κοινοτικής πρωτοβουλίας Interreg II στις 30 Ιουλίου 1996. Η παρέμβαση του ΕΓΤΠΕ, η οποία καλύπτει την περίοδο 1996-1999, ανέρχεται σε 33,5 εκατ. ECU, ενώ η συνολική κοινοτική συμμετοχή ανέρχεται σε 314 εκατ. ECU. Γαλλία 668. Τα προγράμματα της πρωτοβουλίας REGIS II που αφορούν τη Ρεουνιόν, τη Μαρτινίκα, τη Γουαδελούπη και τη Γουιάνα έχουν εγκριθεί. Η συμμετοχή του ΕΓΤΠΕ ανέρχεται σε 68 εκατ. ECU για τα τέσσερα υπερπόντια γαλλικά διαμερίσματα. Τα εν λόγω προγράμματα περιλαμβάνουν μέτρα που αντιστοιχούν σε διάφορες κοινοτικές πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η Leader II. 669. Το πρόγραμμα Interreg II για το γαλλικό Hainaut εγκρίθηκε στις 15 Ιουλίου 1996. Η χρηματοδότηση από το ΕΓΤΠΕ είναι πενιχρή: 1,47 εκατ. ECU επί συνόλου 29,4 εκατ. ECU. 670. Τα προγράμματα Interreg II για την Κορσική-Σαρδηνία και την Κορσική-Τοσκάνη εγκρίθηκαν αντίστοιχα στις 27 Σεπτεμβρίου και στις 26 Σεπτεμβρίου 1996. Η συμμετοχή του ΕΓΤΠΕ είναι ιδιαίτερα περιορισμένη και κυμαίνεται μεταξύ 0,5 και 0,27 εκατ. ECU. 170 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Ιρλανδία και Ηνωμένο Βασίλειο 671. Ειδικό πρόγραμμα ενίσχυσης για την ειρήνη και τη συμφιλίωση: το τμήμα του ΕΓΤΠΕ στο πρόγραμμα αυτό αύξησε το επίπεδο του όσον αφορά τις αναλήψεις υποχρεώσεων και τις δαπάνες κατά τη διάρκεια του έτους. Το αγροτικό κοινοτικό δίκτυο και το αγροτικό συμβούλιο ανάπτυξης διέθεσαν όλα τα κονδύλια τους και το Υπουργείο Γεωργίας κατάρτισε ένα «πρόγραμμα βελτίωσης των εκμεταλλεύσεων και της υπαίθρου» το οποίο υποδέχθηκαν με ικανοποίηση οι αγρότες. Ολοκληρώθηκαν η ενδιάμεση αξιολόγηση και επανεξέταση και η βασική πρόταση ήταν ότι για τα εναπομένοντα δύο έτη του προγράμματος τα κονδύλια θα πρέπει να κατανεμηθούν με βάση την αποδοτικότητα κατά τα τρία πρώτα έτη εφαρμογής του προγράμματος. Το ΕΓΤΠΕ εξακολούθησε κατά το 1997, στο πλαίσιο του εν λόγω προγράμματος, να ενισχύει την αναπαλαίωση αγροτικών οικισμών καθώς και τα προγράμματα διαχείρισης της ποιότητας του ύδατος στην Ιρλανδία. 672. Interreg: ολοκληρώθηκε η ενδιάμεση αξιολόγηση και επανεξέταση βάσει της οποίας προτάθηκε η στενότερη συνεργασία και η αποτελεσματικότερη διαχείριση του προγράμματος. Κατά τη διάρκεια του έτους ξεκίνησε η εφαρμογή ενός σημαντικού σχεδίου στον τομέα της κτηνοτροφίας, με το οποίο συνδέονται δύο απομακρυσμένες αγροτικές περιοχές. Πορτογαλία 673. Το πρόγραμμα REGIS II που αφορά τις Αζόρες και τη Μαδέρα αποτέλεσε το αντικείμενο τροποποίησης τον Ιούνιο του 1997, έτσι ώστε να προσαρμοστεί ο προγραμματισμός στη χρηματοδοτική εκτέλεση του 1994 και του 1995, να ληφθεί υπόψη ο αποπληθωριστής και να θεσπιστεί μια νέα δράση χρηματοδοτούμενη από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού, στη Μαδέρα για τη βιολογική καταπολέμηση της μεσογειακής μύγας. Το συνολικό ύψος της κοινοτικής συμμετοχής ανέρχεται σε 126,5 εκατ. ECU, εκ των οποίων 8,2 εκατ. ECU επιβαρύνουν το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού. Φινλανδία II Interreg π ρ ό γ ρ α μ μα 674. Το (Φινλανδία/Σουηδία/Νορβηγία) περιλαμβάνει μέτρα για την ενίσχυση της συνεργασίας στο πλαίσιο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων μικρής κλίμακας στον αγροτικό χώρο, τη βελτίουση των περιβαλλοντικών συνθηκών καθώς και των συνθηκών διαβίωσης στις αγροτικές περιοχές και την ενίσχυση των παραδοσιακών μορφών διαβίωσης των πληθυσμών Sami. Calotte β ό ρ ε ια α φ ο ρά π ου τη ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 171 675. Η χρηματοδότηση II -φινλανδικό/ρωσικό, της Καρέλιας και της νοτιοανατολικής Φινλανδίας- επικεντρώνεται στη στήριξη της μετατροπής και της ανάπτυξης του γεωργικού και αγροτικού χώρου. τα δύο προγράμματα του ΕΓΤΠΕ Interreg για 676. Τα τρία προγράμματα εγκρίθηκαν στις 30 Ιουλίου 1996 και χρηματοδοτήθηκαν με ένα αρκετά μικρό συνολικό ποσό ύψους 3,5 εκατ. ECU το οποίο επιβάρυνε το ΕΓΤΠΕ. Σουηδία 677. Το πρόγραμμα Interreg II που αφορά «τη βόρεια πράσινη ζώνη» (Σουηδία και Νορβηγία) χρηματοδοτείται από το ΕΓΤΠΕ και αφορά ενέργειες τοπικής ανάπτυξης, ιδίως τη συνεργασία μεταξύ διαφόρων μονάδων έρευνας και επιμόρφωσης και ομάδων αγροτικών οικισμών. Το πρόγραμμα εγκρίθηκε στις 23 Ιουλίου 1996 και χρηματοδοτήθηκε με 5,5 εκατ. ECU εκ των οποίων 1 εκατ. ECU επιβάρυνε το ΕΓΤΠΕ. 678. Το πρόγραμμα Interreg II για τη βόρεια Calotte (Φινλανδία/Σουηδία/Νορβηγία) περιλαμβάνει μέτρα για την ενίσχυση της συνεργασίας στο πλαίσιο επιχειρηματικών δραστηριοτήτων μικρής κλίμακας στον αγροτικό χώρο, τη βελτίωση των συνθηκών περιβάλλοντος και διαβίωσης στις αγροτικές περιοχές και την ενίσχυση των παραδοσιακών μορφών διαβίωσης των πληθυσμών Sami. Το πρόγραμμα εγκρίθηκε στις 30 Ιουλίου 1996 και χρτιματοδοτήθηκε με 12,2 εκατ. ECU εκ των οποίων 1,6 εκατ. ECU επιβάρυνε το ΕΓΤΠΕ. Αξιολόγηση των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης 679. Κατ' εφαρμογή των υφιστάμενων κανονιστικών διατάξεων και με την προοπτική μιας υγιούς και αποτελεσματικής διαχείρισης, όπως αυτής που εφαρμόστηκε από το SEM 2000, οι υπηρεσίες της Επιτροπής παρέλαβαν όλες σχεδόν τις ενδιάμεσες εκθέσεις αξιολόγησης των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης, τόσο για τις περιφέρειες του στόχου 1 όσο και για εκείνες του στόχου 5 β). Για το στόχο 5 β) εκπονήθηκε σύνθεση των εν λόγω αξιολογήσεων έτσι ώστε να εξαχθούν τα βασικά συμπεράσματα όσον αφορά την υλοποίηση από χρηματοδοτική και πρακτική άποψη (με βάση τον κατάλογο των ποσοτικοποιημένων δεικτών), τις κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις των ενεργειών, τις λεπτομέρειες εφαρμογής των προγραμμάτων καθώς και τα προβλήματα διαχείρισης. Τα πορίσματα υποβλήθηκαν στις αντίστοιχες επιτροπές παρακολούθησης, οι οποίες χρησιμοποίησαν τα συμπεράσματα αυτά για να επιφέρουν τις απαραίτητες προσαρμογές στο εν εξελίξει πρόγραμμα τους. Οι εν λόγω εκθέσεις επιτρέπουν επίσης στην Επιτροπή να βελτιώσει την πολιτική αγροτικής ανάπτυξης με σκοπό την προετοιμασία για το επόμενο στάδιο. 172 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 680. Η ενδιάμεση έκθεση για την εκ των υστέρων αξιολόγηση του Leader Ι (1989-1994) υποβλήθηκε στην Επιτροπή. Καλύπτει τα δώδεκα κράτη μέλη και περιλαμβάνει ανάλυση της διαδικασίας εξέλιξης της πρωτοβουλίας και το συλλογικό χαρακτήρα της, ενώ παρέχει παράλληλα μια τυπολογία των 217 ομάδων τοπικής δράσης, με βάση το χώρο δραστηριοτήτων τους, τις ενέργειες τους και τον βαθμό επιτυχίας. Μια περισσότερο εμπεριστατωμένη έρευνα βρίσκεται εν εξελίξει σε ορισμένες ομάδες, έτσι ώστε να καθοριστούν οι συγκεκριμένες επιπτώσεις των ενεργειών. 681. Τέλος, μετά από το ψήφισμα του Συμβουλίου της 2ας Δεκεμβρίου 1996 (ΕΕ C 386 της 20. 12. 1996, α. 1) για να ληφθεί υπόα|π] η ισότητα ευκαιριών στο πλαίσιο των διαρθρωτικών ταμείων, η εν λόγω διάσταση συμπεριελήφθη στις αξιολογήσεις. Συνοδευτικά μέτρα Περιβάλλον 682. Ο κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2078/92 συνεχίζει και διευρύνει σημαντικά τις ενέργειες που προβλέπονται στο άρθρο 19 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2328/91, ο οποίος εφαρμόστηκε πριν από τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ. Τα προγράμματα προβλέπουν ότι οι γεωργοί θα υιοθετούν περιβαλλοντικές μεθόδους παραγωγής ή θα προβαίνουν σε ενέργειες για την προστασία της φύσης και του τοπίου. Οι εν λόγω αναλήψεις υποχρεώσεων αφορούν τουλάχιστον πέντε έτη (ή 20 έτη σε περίπτωση μακροπρόθεσμης παύσης της καλλιέργειας για περιβαλλοντικούς λόγους). Οι ενισχύσεις καθορίστηκαν σε σχέση με την έκταση και το είδος συγκομιδής που προβλέπονται στην ανάληψη υποχρέίυσης. 683. Τα δύο πρώτα έτη εφαρμογής του μέτρου αυτού χαρακτηρίστηκαν από τον βραδύ ρυθμό εφαρμογής ορισμένων προγραμμάτων και από την ελλιπή χρησιμοποίηση του χρηματοδοτικού πλαισίου. Τούτο οφείλεται σε διάφορους λόγους, μεταξύ άλλων και στο γεγονός ότι επρόκειτο για μέτρα που απαιτούσαν νέο προσανατολισμό των γεωργών και προσαρμογές σε διοικητικό επίπεδο. Κατά το 1996, για πρώτη φορά ήταν λειτουργικά σχεδόν όλα τα γεωργοπεριβαλλοντικά προγράμματα των κρατών μελών. Το 1996 ήταν επίσης το πρώτο πλήρες έτος εφαρμογής των προγραμμάτων των νέων κρατών μελών. Κατά το 1997, πολλά προγράμματα που εγκρίθηκαν κατά το 1993 συμπλήρωσαν τον πρώτο πενταετή κύκλο τους. 684. Η Επιτροπή ενέκρινε 130 γεωργοπεριβαλλοντικά προγράμματα ή ομάδες προγραμμάτων που υποβλήθηκαν από τα κράτη μέλη ή τις περιφέρειες, συμπεριλαμβανομένης της Φινλανδίας, της Σουηδίας και της Αυστρίας, στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2078/92. Εξάλλου, η Επιτροπή ενέκρινε, για 50 από τα εν λόγω ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 173 προγράμματα τροποποιήσεις τις οποίες ζήτησαν τα κράτη μέλη με βάση τις πρώτες εμπειρίες που αποκόμισαν από την εφαρμογή τους. 685. Τον Απρίλιο του 1996, η Επιτροπή θέσπισε τις λεπτομέρειες εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2078/92('), στόχος των οποίων ήταν να διευκρινίσουν το πλαίσιο που ορίζεται από τον εν λόγω κανονισμό, να εξασφαλίσουν τη συνοχή μεταξύ των γεωργοπεριβαλλοντικιΰν μέτρων και των λοιπών μέτρων που υπάγονται στις διάφορες κοινοτικές πολιτικές, να καθορίσουν ορισμένους όρους χορήγησης των ενισχύσεων, να διασφαλίσουν κάποιο βαθμό ευελιξίας των απαραίτητων δεσμεύσεων για την επιτυχία της εφαρμογής του κανονισμού και να εισαγάγουν διατάξεις διοικητικής φύσης και διατάξεις που αφορούν τη χρηματοδοτική και διοικητική παρακολούθηση καθώς και την αξιολόγηση και, τέλος, τους ελέγχους και τις κυρώσεις. Για τα περισσότερα προγράμματα, η εφαρμογή ενός συστήματος παρακολούθησης των δαπανών επέτρεψε τη στενή παρακολούθηση της εξέλιξης των δαπανών για τα γεωργοπεριβαλλοντικά μέτρα και, κατά τον τρόπο αυτό, να διασφαλιστεί η αποτελεσματική υλοποίηση των προγραμμάτων. 686. Η Επιτροπή προσδίδει μεγάλη σημασία στην παρακολούθηση και την αξιολόγηση των γεωργοπεριβαλλοντικών μέτρων. Οι λεπτομέρειες εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 746/96 εισάγουν κανόνες για την εν λόγω παρακολούθηση και αξιολόγηση και η Επιτροπή άρχισε, μαζί με τα κράτη μέλη, να μελετά σε βάθος τα σχέδια, τις μεθόδους και τα πρώτα αποτελέσματα της παρακολούθησης και των αξιολογήσεων που κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του κανονισμού εφαρμογής. Η Επιτροπή μεριμνά για την αποτελεσματική και ενιαία εφαρμογή του εν λόγω συνοδευτικού μέτρου στα κράτη μέλη. Για την εφαρμογή του κανονισμού έχει συνταχθεί έκθεση, που απευθύνεται στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, και η εν λόγω έκθεση θα συμπληρωθεί από μία σειρά εγγράφων εργασίας για τη στήριξη της βιολογικής γεωργικής παραγωγής, τους γενετικούς πόρους, την αξιολόγηση και την παρακολούθηση, καθώς και την υλοποίηση στα κράτη μέλη. Το κοινοτικό καθεστώς ενισχύσεων στην πρόωρη συνταξιοδότηση 687. Το κοινοτικό καθεστώς ενισχύσεων στην πρόωρη συνταξιοδότηση, κατ' εφαρμογή του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2079/92, έχει ως στόχο να ευνοήσει την αντικατάσταση των ηλικιωμένων κατόχων γεωργικών εκμεταλλεύσεων από νεότερους γεωργούς οι οποίοι θα μπορέσουν να βελτιώσουν γεωργικών εκμεταλλεύσεων. τη βιωσιμότητα των υφιστάμενων (') Κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 746/96, ΕΕ L 102 της 25. 4. 1996, ο. 19. 174 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 688. Επί του παρόντος, δέκα κράτη μέλη εφαρμόζουν το εν λόγω καθεστώς ενισχύσεων υπό μορφή πολυετών εθνικών ή περιφερειακών προγραμμάτων. Το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Κάτω Χώρες και το Αουξεμβούργο δεν εφαρμόζουν το μέτρο αυτό, ενώ, μεταξύ των νέων κρατών μελών, το εφαρμόζει μόνο η Φινλανδία. 689. Το σύνολο των προγραμμάτων αποσκοπεί στην αναχώρηση περίπου 205 (XX) κατόχων γεωργικών εκμεταλλεύσεων και 7 500 μισθωτών εργαζομένων. Η προβλεπόμενη έκταση που θα αποδεσμευθεί ανέρχεται περίπου σε 4 εκατ. εκτάρια, εκ των οποίων ένα μέρος θα διατεθεί για μη γεωργικές χρήσεις, όπως η δασοκομία και η δημιουργία προστατευομένων από οικολογική άποψη περιοχών. Το υπόλοιπο της αποδεσμευόμενης έκτασης θα μεταβιβαστεί σε γεωργούς, κατά προτεραιότητα σε νέους, οι οποίοι θα το χρησιμοποιήσουν για να μεγαλώσουν την εκμετάλλευση τους ή για να εγκατασταθούν ως γεωργοί κατά κύρια δραστηριότητα. Δασοκομικά μέτρα στον γεωργικό τομέα 690. Στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2080/92 για την καθιέρωση κοινοτικού καθεστώτος ενισχύσεων για τα δασικά μέτρα στη γεωργία, αποφασίστηκαν από την Επιτροπή πολλές τροποποιήσεις τεχνικού και χρηματοδοτικού χαρακτήρα των υφιστάμενων προγραμμάτων, έτσι ώστε να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της εκτέλεσης των προγραμμάτων αυτών στα κράτη μέλη, καθώς και να προσαρμοστούν τα χρηματοδοτικά μέσα τους. 691. Σύμφωνα με τον κανονισμό αυτό, θα υποβληθεί στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, στα τέλη του 1997, έκθεση στην οποία θα περιγράφονται η εφαρμογή των εν εξελίξει μέτριυν της περιόδου 1993-1996 και η αποτελεσματικότητα τους για τις κοινοτικές πολιτικές (ΚΓΠ, περιβάλλον, δασική πολιτική). 692. Επιπλέον το Συμβούλιο ενέκρινε την παράταση, για περίοδο πέντε ετών (1997-2001 ), της εφαρμογής των κοινοτικών ενεργειών που αφορούν την προστασία των δασών από την ατμοσφαιρική ρύπανση [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 307/97 για την παράταση της ισχύος του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3528/86] και από τις πυρκαγιές [κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 308/97 για την παράταση του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2158/92]. 693. Στο πλαίσιο τ(ον εν λόγω δύο ενεργειών, η Επιτροπή έχει εξάλλου χορηγήσει συνδρομή ύψους 18,7 εκατ. ECU για σχέδια τα οποία υπέβαλαν τα κράτη μέλη για το 1997. 694. Στο πλαίσιο της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1615/89 του Συμβουλίου, του οποίου η ισχύς παρατάθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 400/94 του Συμβουλίου, ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 175 για ττ] θέσπιση ενός ευρωπαϊκού συστήματος πληροφόρησης και ανακοίνωσης στον δασοκομικό τομέα, εξακολούθησαν οι προσπάθειες με σκοπό την εναρμόνιση και τη βελτίωση της ποιότητας των στατιστικών στοιχείων στον δασοκομικό τομέα σε ευρωπαϊκή κλίμακα. Παγιώθηκαν οι διαβουλεύσεις στον τομέα αυτό με τους διεθνείς οργανισμούς, όπως την Οικονομική Επιτροπή (του ΟΗΕ) για την Ευρώπη, καθώς και την FAO. Αρθρο 8 695. Τα μέτρα που προβλέπονται στο άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4256/88 ('), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2085/93 (2), περιλαμβάνουν: - πρότυπα προγράμματα ή σχέδια επίδειξης· - τεχνική βοήθεια- - μελέτες αξιολόγησης* - τα μέτρα που απαιτούνται για τη διάδοση των αποτελεσμάτων. 696. Στόχοι των μέτρων αυτών είναι: - Τ) -αναζήτηση καινοτόμων αναπτυξιακών δυνατοτήτων, οι οποίες θα λειτουργήσουν ως καταλύτες για την ανάπτυξη αγροτικών περιοχών - η αξιολόγηση και η εκτίμηση της αποτελεσματικότητας άλλων κοινοτικών μέτρων - η διάδοση, σε κοινοτικό επίπεδο, των γνώσεων, των εμπειριών και των αποτελεσμάτων των δραστηριοτήτων στον τομέα της αγροτικής ανάπτυξης και της βελτίωσης των γεωργικών διαρθρώσεων. 697. Μια πρόσκληση υποβολής προτάσεων για πρότυπα σχέδια ή σχέδια επίδειξης για τις γυναίκες στον αγροτικό χώρο δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων τον Σεπτέμβριο του 1996(Λ). Κατά τα τέλη Φεβρουαρίου 1997 υποβλήθηκαν λίγο περισσότερες από 400 προτάσεις, οι οποίες εξετάστηκαν κατά τη διάρκεια του έτους. Η Επιτροπή θα αποφασίσει σχετικά με την επιλογή των εγκριθέντων σχεδίων κατά τις αρχές του 1998. (') EEL 374 της 31. 12. 1988, α. 24. (:) ΕΕ L 193 της 31. 7. 1993, ο. 44. C) EEC 284 της 27. 9. 1996, u. 21. 176 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ Γεωργική έρευνα 698. Κατά το 1997, η γεωργική έρευνα χρηματοδοτήθηκε μέσω δύο ειδικών προγραμμάτων από τον προϋπολογισμό της κοινοτικής έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης: 1) «γεωργία και βιομηχανία γεωργικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένης της αλιείας (AIR), 1990-1994» ('), 2) «γεωργία και αλιεία (συμπεριλαμβανομένης της βιομηχανίας γεωργικών προϊόντων, των τεχνολογιών τροφίμων, της δασοκομίας, της υδατοκαλλιέργειας και της αγροτικής ανάπτυξης) (FAIR), 1994-1998» (2). 699. Κατά το 1997 υποβλήθηκαν τελικές εκθέσεις και πραγματοποιήθηκαν τελικές πληρωμές για εννέα σχέδια στο πλαίσιο του προγράμματος AIR που βρίσκεται στο στάδιο της ολοκλήρωσης. 700. Σημαντικό τμήμα (260 εκατ. ECU) του συνολικού προϋπολογισμού των 650 εκατ. ECU για το εν εξελίξει πρόγραμμα FAIR διατίθεται για τη γεωργία, τη δασοκομία και την αγροτική ανάπτυξη. 701. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα και τις διαθέσιμες δημοσιεύσεις, τα 43 σχέδια που επελέγησαν από την πρώτη δέσμη (3) των 520 προτάσεων που υποβλήθηκαν κατά το 1995 για το πρόγραμμα FAIR, για τα οποία διατέθηκαν 43 εκατ. ECU, βρίσκονται στη φάση επίτευξης του στόχου τους, ο οποίος ήταν η επίλυση ορισμένων προβλημάτων που έχουν προκύψει στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και της αγροτικής ανάπτυξης. 702. Από τις 518 προτάσεις για τη γεωργία, τη δασοκομία και την αγροτική ανάπτυξη, στο πλαίσιο της δεύτερης δέσμης προτάσεων (4) που υποβλήθηκαν κατά το 1996 για το πρόγραμμα FAIR, χρηματοδοτήθηκαν συνολικά 77 σχέδια με 62 εκατ. ECU και επί του παρόντος βρίσκονται στο στάδιο της εκτέλεσης. 703. Μέχρι την τελευταία προθεσμία για την υποβολή της τρίτης δέσμης προτάσεων (5) που υποβλήθηκαν το 1997 για το πρόγραμμα FAIR, είχαν παραληφθεί 338 προτάσεις στο πλαίσιο της χρηματοδότησης ύψους 46 εκατ. ECU. Επελέγησαν 63 σχέδια που αφορούν την επιστημονική έρευνα στη γεωργία, τη δασοκομία και την αγροτική ανάπτυξη. Παραμένουν εφεδρικά οκτώ ακόμα προγράμματα τα οποία ενδέχεται να χρηματοδοτηθούν (') EEL 265 της 21. 9. 1991. (:) EEL 334 της 22. 12. 1994. (') EEC 357 της 15. 12. 1994. (4) EEC 337 της 15. 12. 1995. C) EEC 381 της 17. 12. 1996. σε περίπτωση εξοικονόμησης κονδυλίων στο πλαίσιο της χρηματοδότησης του βασικού καταλόγου των προτάσεων. ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ 177 Έρευνα για τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες 704. Ως πριότο σημαντικό στάδιο του ερευνητικού προγράμματος δράσης για τις μεταδοτικές σπογγώδεις εγκεφαλοπάθειες (ΜΣΕ), που εγκρίθηκε από την Επιτροπή στις 13 Νοεμβρίου 1996, μετά από τα συμπεράσματα που εξήχθησαν από τις εργασίες μιας ομάδας επιστημόνων υπό τη διεύθυνση του καθηγητή κ. Weissmann, προκηρύχθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 1996 πρόσκληση υποβολής προτάσεων, της οποίας η ισχύ έληξε στις 14 Φεβρουαρίου 1997('), στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος FAIR, στον τομέα «Γεωργία, δασοκομία και αγροτική ανάπτυξη», με χρηματοδότηση ύψους 8,8 εκατ. ECU. Παρελήφθησαν συνολικά 24 προτάσεις εκ των οποίων οκτώ εγκρίθηκαν για χρηματοδότηση. Σημαντικές προσπάθειες κατεβλήθησαν ιδίως για την πραγματοποίηση διαγνωστικών δοκιμασιών σε ζώντα ζώα και σφάγια, ανάλυσης των γενετικών παραγόντων που επηρεάζουν το βαθμό ευαισθησίας σχετικά με τη ΣΕΒ και την τρομώδη νόσο του προβάτου, καθώς και για την εκπόνηση μελετών με σκοπό την αξιολόγηση της μεταδοτικότητας των ΜΣΕ σε διάφορα είδη. 705. Μετά από την ειδική πρόσκληση υποβολής προτάσεων για το πρόγραμμα FAIR, ακολούθησε κοινή πρόσκληση υποβολής προτάσεων για τα προγράμματα Biomed, Biotech και FAIR. Το πρόγραμμα FAIR θεσπίστηκε στις 29 Απριλίου 1997 και η ισχύς του έληξε στις 15 Ιουλίου 1997(2). Η Επιτροπή πρότεινε, στον τομέα αυτόν, κονδύλι ύψους 35 εκατ. ECU, το οποίο εγκρίθηκε από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο στο πλαίσιο μιας συμπληρωματικής χρηματοδότησης για το εν εξελίξει πρόγραμμα-πλαίσιο κοινοτικής έρευνας. Συνολικά παρελήφθησαν 66 προτάσεις εκ των οποίων 23 συμπεριελήφθησαν στους καταλόγους προτεραιότητας, δηλαδή θεωρήθηκαν ότι διέθεταν την απαραίτητη επιστημονική ποιότητα για να εξεταστούν με σκοπό την ενδεχόμενη κοινοτική χρηματοδότηση. Γενετικοί πόροι στη γεωργία 706. Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 1467/94(3) για τη διατήρηση, το χαρακτηρισμό, τη συλλογή και τη χρησιμοποίηση των γενετικών πόρων στη γεωργία περιλαμβάνει πενταετές πρόγραμμα με προϋπολογισμό ύψους 20 εκατ. ECU. Αποσκοπεί στη διασφάλιση και τη (') E EC 381 της 17. 12. 1996. (:) E EC Ι 34 της 29. 4 1997 (') ΕΕ L 159 της 28. 6. 1994, ο. 1. 178 ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ βελτίωση της διατήρησης, του χαρακτηρισμού, της τεκμηρίωσης, της αξιολόγησης και της χρησιμοποίησης των φυτικών και ζωικών γενετικών πόρων που είναι χρήσιμοι για τη γεωργία στην Ε Ε. 707. Στο πλαίσιο της πρώτης πρόσκλησης υποβολής προτάσεων, επελέγησαν κατά το 1995 δέκα προτάσεις για κοινοτική χρηματοδότηση και στη δεύτερη πρόσκληση υποβολής προτάσεο>ν το 1996 επελέγησαν πέντε προτάσεις. Δεδομένου ότι ο διαθέσιμος προϋπολογισμός για το 1997 ήταν περιορισμένος (0,2 εκατ. ECU), οι ενέργειες επικεντρώθηκαν σε συνοδευτικά μέτρα, που συνίσταντο στη διοργάνωση συνεδριάσεων και ομάδων εργασίας για τη διατήρηση των γενετικών πόρων. Κατά το δεύτερο εξάμηνο του 1996 θα προκηρυχθεί τρίτη πρόσκληση υποβολής προτάσεων με σκοπό την κοινοτική χρηματοδότηση κατά το 1997. \^°> V - Χρηματοδότηση της ΚΓΠ κατά το 1997 Τμήμα Εγγυήσεων του ΕΓΤΠΕ 708. Το οικονομικό έτος 1997 εγγράφεται στο γενικό πλαίσιο δημοσιονομικής λιτότητας στα κράτη μέλη. Η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή είχε προβεί στην κατ' αποκοπή μείωση των πιστώσεων του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, της τάξης του 1 εκατ. ECU, διατηρώντας παράλληλα τη χρηματοδότηση στον τομέα του βοείου κρέατος, καθορίζοντας κατά τον τρόπο αυτό τις συνολικές πιστώσεις σε 40 805 εκατ. ECU, δηλαδή στο επίπεδο του αρχικού προϋπολογισμού του 1996, που ήταν 40 828 εκατ. ECU. Εντούτοις, οι δαπάνες παραμένουν στο εσωτερικό του δημοσιονομικού κονδυλίου. Το αποτέλεσμα επιτεύχθηκε ιδίως χάρη στην ανεπαρκή χρησιμοποίηση πιστώσεων ύψους 800 εκατ. ECU στους τομείς του βοείου κρέατος (λιγότερες αγορές στην παρέμβαση, ελάχιστες «πρόωρες σφαγές» μόσχων) και 6(Χ) εκατ. ECU περίπου στον τομέα του πρόβειου και αιγείου κρέατος (υψηλές πάντα τιμές στην αγορά που μειώνουν το επίπεδο των πριμοδοτήσεων που καταβάλλονται). Στα ποσά αυτά προστίθεται η χαμηλότερη κατανάλωση πιστώσεων στον τομέα της ζάχαρης (-200 εκατ. ECU- λιγότερες εκμεταλλεύσεις ζάχαρης υπό καθεστώς ποσοστώσεων) και σιτηρών (- 200 εκατ. ECU- λιγότερες αγορές στην παρέμβαση) και η είσπραξη για υπέρβαση των ποσοστώσεων της συμπληρωματικής εισφοράς για το γάλα, που αφορά ποσό ύψους 460 εκατ. ECU περίπου. Κατά τον τρόπο αυτό, προκύπτουν επαρκή περιθώρια για να παρασχεθεί η δυνατότητα χρηματοδότησης της προκαταβολής του 50% της ενίσχυσης για τις καλλιέργειες ελαιούχων προϊόντων για το 1997 (1 300 εκατ. ECU), πληρωμής η οποία δεν προβλεπόταν κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού, καθώς και για να διασφαλιστούν οι δαπάνες της αγοράς που ήταν της τάξης των 470 εκατ. ECU και επιβάρυναν τον προϋπολογισμό του 1997 στο πλαίσιο των έκτακτων μέτρων που προορίζονταν για την εξάλειψη της επιζωοτίας της κλασικής πανώλης των χοίρων που είχε εμφανιστεί κατά τις αρχές του 1997 και που αναπτύχθηκε σε μεγάλη κλίμακα, ιδίως στις Κάτο) Χώρες, καθ' όλη τη διάρκεια του έτους. 709. θα πρέπει εντούτοις να σημειωθεί το γεγονός ότι είναι ιδιαίτερα δυσχερής κάθε εκτίμηση που αφορά τις μελλοντικές δαπάνες στον γεωργικό τομέα. Πράγματι, μεταξύ της πρόβλεψης και της εκτέλεσης ορισμένων δαπανών, παρέρχεται διάστημα μέχρι 20 μηνών, ενιυ πολλά απρόβλεπτα στοιχεία, τόσο εξωτερικά όσο και εσωτερικά, 180 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 συμπεριλαμβανομένης της ισοτιμίας Ε(Γυ/δολαρίου, δύνανται να επηρεάσουν σημαντικά τις δαπάνες. 710. Επιπλέον, οι δημοσιονομικές προβλέψεις της Επιτροπής εξαρτώνται έντονα από τις προβλέψεις δαπανών και ορισμένες προβλέψεις παραγωγής τις οποίες τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να πραγματοποιούν και να διαβιβάζουν στην Επιτροπή υπό τους όρους που καθορίζονται από τις ρυθμίσεις. Η Επιτροπή δηλαδή εξετάζει τις δυνατότητες βελτίωσης των όρων χρηματοδοτικής διαχείρισης και θέτει σε εφαρμογή, προς το σκοπό (χυτό, ένα πρόγραμμα ενεργειών στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ζητά από τα κράτη μέλη να συμμετάσχουν στην εν λόγω προσπάθεια βελτίωσης, εφαρμόζοντας τις ρυθμίσεις, δηλαδή βελτιώνοντας την ποιότητα και τις προθεσμίες διαβίβασης των απαιτουμένων στοιχείων. Η δημοσιονομική πειθαρχία Η κατευθυντήρια γραμμή 711. Ό π ως και κατά τα προηγούμενα οικονομικά έτη, το 1997 εξακολουθεί να υπόκειται στις απαιτήσεις της δημοσιονομικής πειθαρχίας και ειδικότερα στην τήρηση της κατευθυντήριας γραμμής («^υϊάεΐίηο») που προκύπτει από τη συμφωνία που επιτεύχθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο των Βρυξελλών του Φεβρουαρίου 1988 και επεκτάθηκε, στις ίδιες βάσεις, μέχρι το 1999 κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εδιμβούργου, τον Δεκέμβριο του 1992. Υλοποιώντας την ανάγκη πλαισίωσης των δαπανών της ΚΓΠ, η εν λόγω κατευθυντήρια γραμμή περιορίζει τον ετήσιο ρυθμό εξέλιξης των εν λόγω δαπανών. 712. Από το 1991, η συνολική εξέλιξη των δαπανών του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, δύναται να αποδοθεί συνοπτικά ως εξής: KaTf. uOi>vn'](Hu Y0«1M«1. 12 511 35 039 36 657 36 465 37 944 40 828 41 805 ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 (σι κχατ. ΕΟΙ) AandvEC x w,l ll u T 0^0 T 0 1 }lu : v F? inunrQixo rr\c x<muOuvrt'|(Hac ( , TO YQ«m"W ri£Ql0<i)(HO 30 961 31 119 34 590 32 970 34 503 39 108 40 805 1 550 3 920 2 067 3 495 3 441 1 720 1 000 (2) ZUVOXIXKC o u n t i v ix (') 31 784 31 950 34 590 32 970 34 503 39 108 40 805 (2) (') Λπό το 1993. ολα τα Είδη δαπανών χρηματοδοτούνται ιιτο ΓΟιυτΓριχό της κατευθυντήριας γραμμής. (") Μρικτιυρινά ιττοιχΓία. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 181 713. Για το οικονομικό έτος 1997, η κατευθυντήρια γραμμή καθορίστηκε σε 41 805 εκατ. ECU (χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πιστώσεις που έχουν εγγραφεί στο πλαίσιο του νομισματικού αποθεματικού: 500 εκατ. ECU). Η εκτίμηση των αναγκών σε πιστώσεις κατά την κατάρτιση του προσχεδίου του προϋπολογισμού βρισκόταν στο επίπεδο της κατευθυντήριας γραμμής. Εντούτοις, η αρμόδια για τον προϋπολογισμό αρχή προέβη σε κατ' αποκοπή μείωση των πιστώσεων κατά 1 δισεκατ. ECU και ενέκρινε προϋπολογισμό ύ\|ιους 40 805 εκατ. ECU, στο επίπεδο δηλαδή του αρχικού προϋπολογισμού 1996 (40 828 εκατ. ECU). 714. Η γραφική παράσταση 15 παρουσιάζει την εξέλιξη της κατευθυντήριας γραμμής από το 1988 έως το 1997 και των δαπανών από το 1987 έως το 1996, καθώς και το επίπεδο των πιστώσεων που έχουν εγγραφεί στον προϋπολογισμό του 1997. Εξέλιξη των δαπανών του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων (σε δισεκατ. ECU) (') Πα το 1997, πιστώσεις στο πλαίσιο του προϋπολογισμού. Πηγές: Γα VI και ΕΓΤΠΕ. 1994 1995 1996 1997 0 Γραφική παράσταση 15 182 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 Το νομισματικό) αποθεματικό) 715. Οι μηχανισμοί λειτουργίας του εν λόγω αποθεματικού παρατίθενται στις σελίδες 146 και 147 της έκθεσης του 1995 για την κατάσταση της γεωργίας. 716. Σύμφωνα με την απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη δημοσιονομική πειθαρχία, η δημοσιονομική ισοτιμία του δολαρίου έναντι του ECU, που διατηρήθηκε για το οικονομικό έτος 1997, είναι ίση με τη μέση ισοτιμία του δολαρίου του Ιανουαρίου, Φεβρουαρίου και Μαρτίου 1996 και καθορίζεται σε 1 USD = 0,78 ECU. Ο μέσος όρος των όιαπιστωθεισών ισοτιμιών του δολαρίου από την 1η Αυγούστου 1996 έως την 31η Ιουλίου 1997 είναι 0,84 ECU και τούτο συνεπάγεται εξοικονόμηση 244 εκατ. ECU. Το ποσό της εξοικονόμησης που υπερβαίνει το όριο των 200 εκατ. ECU θα αποτελέσει το αντικείμενο πρότασης μεταφοράς προς το νομισματικό αποθεματικό. θέση του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, στον γενικό προϋπολογισμό 717. Στον γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το οικονομικό έτος 1997, ο οποίος φθάνει συνολικά στο ύψος των 80 880 εκατ. ECU (σε πιστώσεις πληρωμών που εγγράφηκαν στον προϋπολογισμό 1997), διατέθηκαν πιστώσεις πληρωμών ύψους 41 305 εκατ. ECU στο ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, δηλαδή το 51 % (συμπεριλαμβανομένου του νομισματικού αποθεματικού και των πιστώσεων που είναι εγγεγραμμένες στο κεφάλαιο ΒΘ-40 «πιστώσεις και προμήθειες»). Κατά το 1996 οι δαπάνες του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων αντιπροσώπευαν το 48 % των δαπανών του γενικού προϋπολογισμού. 718. Η εξέλιξη του τμήματος του προϋπολογισμού του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων στον γενικό προϋπολογισμό από το 1988 εμφαίνεται στη γραφική παράσταση 16* το τμήμα αυτό παρουσιάζει γενική μείωση επακόλουθη της ανάπτυξης άλλων κοινών πολιτικών και της βούλησης να πλαισιωθεί η εξέλιξη των γεωργικών δαπανών. Η φύση των δαπανών 719. Οι δαπάνες στο πλαίσιο των κοινών οργανώσεων των γεωργικών αγορών που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, αφορούν κυρίως: - - τη στήριξη των αγορών (δαπάνες ύψους 11 668,7 εκατ. ECU κατά το 1996), τις άμεσες ενισχύσεις (δαπάνες ύαλους 27 807,4 εκατ. ECU κατά το 1996). 720. Η στήριξη της αγοράς περιλαμβάνει τις επιστροφές κατά την εξαγωγή (δαπάνες ύψους 5 699,8 εκατ. ECU κατά το 1996), την αποθεματοποίηση (1 391,6 εκατ. ECU το 1996), τις πριμοδοτήσεις προσανατολισμού (886,6 εκατ. ECU το 1996), τις ενισχύσεις για τη μεταποίηση και την εμπορία (1 433,5 εκατ. ECU το 1996), τις ενισχύσεις για την κατανάλωση (1 636,6 εκατ. ECU το 1996), τις αποσύρσεις και ανάλογες ενέργειες (111,9 εκατ. ECU το 1996) και διάφορες δαπάνες (508,7 εκατ. ECU το 1996). ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 183 Εξέλιξη των δαπανών του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, σε σχέση με τις συνολικές δαπάνες του γενικού προϋπολογισμού (σε δισεκατ. ECU) Συνολικές δαπάνες του γενικού προϋπολογισμού Δαπάνες ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων 9 0- 8 0- 7 0- 6 0- 5 0- 4 0- 3 0- 2 0- 10- 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 (') (1) Πιστώσεις στο πλαίσιο του προϋπολογισμού. Πηγές: ΓΔ VI και ΕΓΤΠΕ. Γραφική παράσταση 16 721. Κατά συνέπεια, οι άμεσες ενισχύσεις για την αντιστάθμιση των τιμών είναι επί του παρόντος σαφώς το σημαντικότερο είδος παρέμβασης· πρόκειται ιδίως για άμεσες ενισχύσεις στους παραγωγούς οι οποίες διευρύνθηκαν με τη μεταρρύθμιση (αροτραίες καλλιέργειες: 15 838,1 εκατ. ECU το 1996, βόειο κρέας: 3 809,2 εκατ. ECU το 1996). 722. Επιπλέον, μετά τον επαναπροσανατολισμό και στη συνέχεια τη μεταρρύθμιση της ΚΓΠ, το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, κατέληξε να χρηματοδοτεί πλήρως ή εν μέρει ορισμένα ειδικά μέτρα διαχείρισης των γεωργικών αγορών, όπως είναι η διανομή γε(οργικών προϊόντων στους απόρους της Κοινότητας, οι ενέργειες καταπολέμησης της απάτης, καθώς και μέτρα που έχουν στόχο την αντιστάθμιση της απομακρυσμένης γεωγραφικής θέσης των γαλλικών υπερπόντιων διαμερισμάτων (Poseidom), των νήσων Μαδέρας και ΑζοροΥν (Poseima), των Καναρίιον Νήσων (Poseican) καθώς και των νήσων του Αιγαίου Πελάγους. Επίσης, στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ΚΓΠ θα πρέπει να 184 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 αναφερθούν τα συνοδευτικά μέτρα που προορίζονται για τους παραγωγούς που καταβάλλουν προσπάθειες με σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος, τη διατήρηση του φυσικού τοπίου, την αξιοποίηση δασικών πόρων ή την εγκατάλειψη της εκμετάλλευσης τους για να τύχουν πρόωρης συνταξιοδότησης. 723. Στη γραφική παράσταση 17 εμφαίνεται η σημαντική μεταβολή που προέκυψε από τη μεταρρύθμιση, με την παρουσίαση του επιπέδου των διαφόρων τύπων χρηματοδότησης κατά το 1996 σε σχέση με το επίπεδο της προηγούμενης χρήσης, πριν από τη μεταρρύθμιση. Καθίστανται σαφείς η μείωση των δαπανών αποθεματοποίησης λόγω της εξυγίανσης των αγορών, η μείωση των δαπανών για τις επιστροφές και το σημαντικό τμήμα που καταλαμβάνουν οι νέες ενισχύσεις που εφαρμόστηκαν ή αναπτύσσονται με τη μεταρρύθμιση. Εξέλιξη των δαπανών του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, ανά είδος χρηματοδότησης (σε δισεκατ. ECU) (') «Αρνητικές δαπάνες» διότι αποτελούνται από ανακτήσεις εκκαθάρισης και εισφορά γάλακτος. Πηγές: ΓΔ VI και ΕΓΤΠΕ. Γραφική παράσταση 17 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 185 Η κατανομή των δαπανών ανά τομέα 724. Η κατανομή των δαπανών του προϋπολογισμού 1997 εμφαίνεται στη γραφική παράσταση 18. Κατανομή των πιστώσεων του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, Δαπάνες «1997» (σε εκατ. ECU) Οπωροκηπευτικά Πρόβειο και αίγειο κρέας Καπνός 1043 Οίνος 850 Άλλα προϊόντα και άλλα μέτρα 2 190 Ι Συνοδευτικά μέτρα 1866 Ελαιόλαδο 2 168 Γαλακτοκομικά προ/ιόνια 3 625 7 451 Πηγές. TAV! και ΕΓΤΠΕ. Γραφική παράσταση 18 725. Θα πρέπει να υπενθυμιστεί το γεγονός ότι το κεφάλαιο 10 «αροτραίες καλλιέργειες» περιλαμβάνει τις πιστώσεις του 1997 για τα σιτηρά, τα ελαιούχα προϊόντα και τα πρωτεϊνούχα προϊόντα· οι ενισχύσεις ανά εκτάριο (συμπεριλαμβανομένης της παύσης της καλλιέργειας γαιών) καταλαμβάνουν ιδιαίτερα σημαντικό τμήμα (15 046 εκατ. ECU). 726. Η αύξηση του ύψους των πιστώσεων που διατέθηκαν στο κεφάλαιο Β1-21, βόειο κρέας, για την κάλυψη των δαπανών που απαιτούνται με σκοπό την εξάλειψη της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών (ΣΕΒ) και τη στήριξη των εισοδημάτων τίον κτηνοτρόφων, οδήγησε σε σημαντική αύξηση του μεριδίου του εν λόγω τομέα στο 186 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΓΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 σύνολο των δαπανών του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων. Οι συμπληρωματικές δαπάνες για το εν λόγω οικονομικό έτος δύνανται να υπολογισθούν σε 1,2 δισεκατ. ECU. Δεν συμπεριλαμβάνονται στο ποσό αυτό οι δαπάνες των επιστροφών και της δημόσιας αποθεματοποίησης, στο μέτρο που, σε επίπεδο δαπανών, δεν είναι εύκολο να απομονωθεί το τμήμα που αφορά την κρίση της ΣΕΒ. 727. Η εξέλιξη των δαπανών του ΕΓΤΠΕ ανά τομέα και ανά κράτος μέλος και η λεπτομερής κατανομή των δαπανών των πιστώσεων του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, στον προϋπολογισμό του 1997 ανά τομέα και ανά οικονομική φύση εμφαίνονται στους πίνακες 3. 4. 1, 3. 4. 2, 3. 4. 3 και 3. 4. 4 (στατιστικό τμήμα της έκθεσης). Δημόσια αποθέματα 728. Οπως εμφαίνεται στον πίνακα 3. 4. 5 (στατιστικό τμήμα της έκθεσης), η εξέλιξη μεταξύ της 31ης Δεκεμβρίου 1995 και της 31ης Δεκεμβρίου 1996 εκφράζεται με ελαφρά αύξηση της λογιστικής αξίας των αποθεματοποιημένων προϊόντων, σε σχέση με το 1995. Πράγματι, μεταξύ του 1994 και του 1995 η εν λόγω αξία μειώθηκε από 1 133,4 εκατ. ECU σε 501,6 εκατ. ECU, σημείωσε δηλαδή πτώση κατά 56 %. Αντίθετα, κατά τα τέλη του 1996, παραμένει στο επίπεδο των 552,5 εκατ. ECU, παρουσιάζει δηλαδή ελαφρά αύξηση κατά 10 %. 729. Η εξέλιξη αυτή χαρακτηρίζεται από: - σημαντική μείωση των αποθεμάτων όλων των σιτηρών (-79 % )· τα αποθέματα σόργου και μη αρτοποιήσιμου μαλακού σίτου έχουν εξαφανιστεί- - μείωση των ποσοτήτων των αποθεμάτων ελαιολάδου κατά 62 % και κατάργηση της παρέμβασης για τον καπνό· - σημαντική αύξηση των αποθεμάτων γαλακτοκομικών προϊόντων (+ 80 %)· - ιδιαίτερα έντονη αύξηση των αποθεμάτων βοείου κρέατος (+96 % ), λόγω των αγορών στην παρέμβαση που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο της στήριξης αγοράς βοείου κρέατος (βλέπε κατωτέρω). 730. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 1997, η εξέλιξη ήταν η ακόλουθη: - οι επιπτώσεις των δημοσίων αγορών βοείου κρέατος εξακολούθησαν να είναι αισθητές, ενώ τα εν λόγω αποθέματα ανήλθαν πράγματι από 294,7 εκατ. ECU στις 31 Δεκεμβρίου 1996 σε 467,7 εκατ. ECU στις 30 Ιουνίου 1997· - αυξήθηκαν τα αποθέματα αποκορυφωμένου γάλακτος σε σκόνη και βουτύρου. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 187 731. Θα πρέπει να σημειωθεί το γεγονός ότι οι δυνατότητες αγοράς στην παρέμβαση για τον καπνό καταργήθηκαν το 1995· τα τελευταία αποθέματα διατέθηκαν το 1996. 732. Οι εν λόγω εξελίξεις εμφαίνονται στη γραφική παράσταση 19. Λογιστική αξία των προϊόντων οε δημόσια αποθεματοποίηση στους οργανισμούς παρέμβασης (σε εκατ. ECU) 1000 750 500 250 # J ><f <r JF <f χ* r & * ^ Jf· JS^ J? S tr Πηγές: ΓΔ VI και ΕΓΤΠΕ Γραφική παράσταση 19 Εκκαθάριση των λογαριασμών 733. Η εκκαθάριση των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, αποτελεί την οριστική αναγνώριση των δαπανών που πραγματοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής, μετά από επαλήθευση των αιτήσεων δηλώσεων, επιτόπου ελέγχους των διαφόρων φακέλων και μετά από τη διεξαγωγή διοικητικών και φυσικών ελέγχων που θα πρέπει να πραγματοποιηθούν σε επαρκή αριθμό από τις αρμόδιες υπηρεσίες των κρατών μελών. 188 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 734. Κατά το 1997, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 23 Απριλίου 1997 και στις 30 Ιουλίου 1997, Τις αποφάσεις σχετικά με την εκκαθάριση των λογαριασμών των κρατών μελών στο πλαίσιο των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, για το δημοσιονομικό έτος 1993. 735. Στο πλαίσιο της νέας διαδικασίας «εκκαθάριση των λογαριασμών» η Επιτροπή εξέδωσε, στις 5 Μαΐου 1997 και στις 30 Ιουλίου 1997, αποφάσεις σχετικά με την εκκαθάριση λογαριασμών (λογιστική εικόνα των κρατών μελών) στο πλαίσιο των δαπανών που χρηματοδοτήθηκαν από το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, για το οικονομικό έτος 1996. 736. Η ολοκλήρωση της εκκαθάρισης των λογαριασμών του οικονομικού έτους 1994 βρίσκεται στο στάδιο της εκτέλεσης και έχουν διεξαχθεί οι διάλογοι με τα κράτη μέλη σχετικά με την εκκαθάριση των λογαριασμών του οικονομικού έτους 1995. 737. Η Επιτροπή προέβη εξάλλου στη διεξαγωγή ελέγχων καταλληλότητας σχετικά με τις δηλωθείσες δαπάνες για το δημοσιονομικό έτος 1996, που αντιστοιχούν σε ποσό ύψους 39 δισεκατ. ECU, στους οργανισμούς πληρωμής και σε εκείνους που είναι επιφορτισμένοι με την επαλήθευση της καταλληλότητας των αιτήσεων σε σχέση με τις κοινοτικές ρυθμίσεις. 738. Κατά τη διάρκεια του 1997, οι υπηρεσίες της Επιτροπής αποφάνθηκαν σχετικά με το πρώτο έτος εφαρμογής των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 1287/95 και 1663/95 για τη νέα διαδικασία εκκαθάρισης των λογαριασμών. Τα περισσότερα κράτη μέλη εφάρμοσαν μέχρι τις 15 Οκτωβρίου 1996 όλα τα κριτήρια που προβλέπονται στις κοινοτικές ρυθμίσεις σχετικά με την έγκριση των οργανισμών πληρωμής και ιδίως με τη δημιουργία ενός κεντρικού συντονιστικού οργανισμού, την πιστοποίηση των λογιστικών τους, τη δημιουργία οργάνων εσωτερικού ελέγχου στους οργανισμούς πληρωμής, τη συστηματοποίηση των διαδικασιών διαχείρισης, ελέγχου και πληρωμής. Ορισμένα κράτη μέλη θα πρέπει να εξακολουθήσουν να καταβάλλουν προσπάθειες προς την κατεύθυνση αυτή. 739. Οι λεπτομέρειες της διαδικασίας λογαριασμών δημοσιεύονται κάθε χρόνο από την Επιτροπή στην οικονομική έκθεση που αφορά το ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων. Η 26η οικονομική έκθεση για το οικονομικό έτος 1996 (') παρουσιάζει κυρίως με λεπτομέρεια τις δραστηριότητες του συμβιβαστικού οργάνου που θεσπίστηκε με τη μεταρρύθμιση της διαδικασίας εκκαθάρισης. (') «Εικοστή έκτη δημοσιονομική έκθεση για το οικονομικό έτος 1996», COM(97) 589 τελικό. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 189 Εξέλιξη τοιν δαπανών των γεωργικών αγορών κατά το 1997 740. Η κατανάλωση των πιστώσεων για το οικονομικό έτος 1997 ( ' ) ανέρχεται σε 40,423 εκατ. ECU, ήτοι 99,1 % των πιστώσεων των εγγεγραμμένων στον προϋπολογισμό. Στο τέλος του οικονομικού έτους, πιστώσεις ύψους 310,0 εκατ. ECU δεν είχαν χρησιμοποιηθεί. Το υπόλοιπο αυτό μειώνεται σε 286,0 εκατ. ECU, λαμβάνοντας υπόψη μεταφορά ποσού 20 εκατ. ECU εκ του κεφαλαίου ΒΟ-40 στην υποδιαίρεση Β1 του προϋπολογισμού και μεταφοράς ποσού 44 εκατ. ECU στο νομισματικό απόθεμα. 741. Έτσι, τα κύρια κεφάλαια σε υποκατανάλωση είναι εικείνα του βοείου κρέατος (-870,6 εκατ. ECU), του αιγείου και πρόβειου κρέατος (-553,9 εκατ. ECU) και του γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντιον (-523,6 εκατ. ECU). Για το βόειο κρέας, αυτή η υποκατανάλωση εξηγείται από την περισσότερο έντονη αύξηση της κατανάλωσης παρά την κρίση της σπογγώδους εγκεφαλοπάθειας των βοοειδών (ΣΕΒ) συνέπεια της οποίας είναι λιγότερες αγορές στην παρέμβαση από ό,τι προβλεπόταν (350 (XX) τόνοι αντί 530 000 τόνων). Για το αίγειο και πρόβειο κρέας, η υποτιμών αγοράς οι οποίες επέφεραν μικρότερη ανάγκη πιστώσεων για την βασική πριμοδότηση στην προβατίνα. Όσον αφορά τον τομέα του γάλακτος, η είσπραξη των συμπληρωματικών εισφορών στο πλαίσιο της συμμετοχής των παραγωγή γάλακτος καθώς και το πολύ χαμηλό επίπεδο των επιστροφών στην εξαγωγή για τα τυριά αποτελούν τους κύριους λόγους της υποκατανάλωσης. 742. Είναι σκόπιμο να σημειωθεί ότι, κατ' αρχήν, δύο κεφάλαια (αροτραίες καλλιέργειες και χοίρειο κρέας) βρίσκονται σε σημαντική αύξηση. Όσον αφορά τις αροτραίες καλλιέργειες, η υπέρβαση προκύπτει από την απουσία απόφασης του Συμβουλίου να μεταθέσει την ημερομηνία πληρωμής των ενισχύσεων ανά εκτάριο για τα ελαιούχα προϊόντα, για την περίοδο εμπορίας 1997/98, προς το οικονομικό έτος 1998, πράγμα το οποίο οδηγεί σε συμπληρωματική δαπάνη ύψους 1 313 εκατ. ECU το 1997. Όσον αφορά το χοίρειο κρέας, η Επιτροπή αναγκάσθηκε να αντιμετωπίσει σοβαρές δαπάνες οι οποίες έφθασαν τα 400 περίπου εκατ. ECU, προκειμένου να αποζημιώσει τους παραγωγούς, συνεπεία τιυν μέτρων υγιεινής τα οποία ελήφθησαν για την εξάλειψη της επιζωοτίας της κλασικής πανώλης των χοίρων, ειδικότερα έντονης στις Κότω ώώρες. Η εξέλιξη της ισοτιμίας ECU/δολαρίου επέφερε οικονομίες 244 εκατ. ECU. Πράγμτι, η υπολογισθείσα ισοτιμία για τον προϋπολογισμό ανερχόταν σε 1 δολάριο = 0,78 ECU ενώ ο μέσος όρος των δηλώσεων των τιμών τοποθετείται σε 1 δολάριο = 0,84 ECU. Τμήμα Προσανατολισμού του ΕΓΤΠΕ 743. Η εφαρμογή της μεταρρύθμισης των διαρθρωτικών ταμείων από την 1 η Ιανουαρίου 1989 άλλαξε προοδευτικά τη φύση των ενισχύσεων που χορηγούνται από το ΕΓΤΠΕ, (') Τ») οικονομικό έτος του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Εγγυήσεων, αρχίζει οτις 16 Οκτιυβρίου του ημερολογιακού έτους και τελειώνει OTIC 15 Οκτωβρίου του επομένου ημερολογιακού έτους. 190 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 τμήμα προσανατολισμού. Πράγματι, ένα συνεχώς αυξανόμενο μέρος των κοινοτικών συνδρομών αποτελείται από συγχρηματοδοτήσεις επιχειρησιακών προγραμμάτων (99,4 % του συνόλου το 1996, σε σχέση με 52% το 1993 και 40% το 1991). Η δεύτερη μεταρρύθμιση των διαρθρωτικών ταμείων, η οποία ετέθη σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1994, επέτρεψε να ολοκληρωθεί το σύστημα παρεμβάσεων προς την κατεύθυνση εκείνη κατά την οποία το σύνολο της χρηματοδότησης για το ΕΓΤΠΕ, τμήμα προσανατολισμού, πραγματοποιείται μέσω πολυετών προγραμματισμών μέτρων, τα οποία χαρακτηρίζονται από την εταιρική σχέση και την επικουρικότητα μεταξύ της Επιτροπής και των κρατών μελών. 744. Η τρέχουσα περίοδος προγραμματισμού, η οποία καλύπτει τα έτη 1994 έως 1999, χαρακτηρίζεται από την παγίωση των αρχών οι οποίες αποτελούσαν βάση για την πρώτη περίοδο μετά τη μεταρρύθμιση των ταμείων. Περιλαμβάνει επίσης μια ορισμένη απλούστευση των διαδικασιών, για παράδειγμα, για τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 951/97(') (μέτρα σχετικά με την εμπορία και τη μεταποίηση των γεωργικών προϊόντων). Εξάλλου, ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 950/97 (2) για τα μέτρα που αφορούν τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των γεωργικών διαρθρώσεων τροποποιήθηκε έτσι ώστε να πλαισιώνει τη χρηματοδότηση τους με τρόπο ανάλογο με αυτόν που εφαρμόζεται για τους άλλους στόχους, γεγονός το οποίο επιτρέπει την εναρμόνιση των χρηματοδοτικών οργανισμών. Έτσι, αυτά τα κοινοτικά καθεστώτα που εφαρμόζονται από τα κράτη μέλη και αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος των χρηματοδοτήσεων του τμήματος Προσανατολισμού (σχέδιο βελτίωσης των εκμεταλλεύσεων, αντισταθμιστικές αποζημιώσεις, κλπ. ) οδηγούν σε επιστροφές εντός του ορίου των ποσών που προβλέπονται στα πολυετή τους προγράμματα. , 745. Τα μέτρα που ελήφθησαν με βάση πρωτοβουλίες των κρατών μελών στα κοινοτικά πλαίσια στήριξης συμπληρώνονται από εκείνα που θεσπίστηκαν από την Επιτροπή, δηλαδή τα προγράμματα κοινοτικών πρωτοβουλιών όπως τα Leader II ή REGIS II, Interreg II και PEACE, καθώς και τις ενέργειες που χρηματοδοτούνται στο πλαίσιο του άρθρου 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4256/88 και τα μεταβατικά μέτρα. Πραγματοποιηθείσες χρηματοδοτήσεις 746. Η εξέλιξη των δαπανών του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού, ανά κράτος μέλος, για την περίοδο 1991-1996, παρουσιάζεται στον κατωτέρω πίνακα. 747. Είναι επίσης ενδιαφέρον να παρουσιαστεί η κατανομή ανά στόχο προτεραιότητας των διαρθρωτικών ταμείων. Υπενθυμίζεται ότι το ΕΓΤΠΕ, τμήμα προσανατολισμού, παρεμβαίνει στο πλαίσιο των εξής τεσσάρων στόχων: (') ΕΕ L 142 της 2. 6. 1997, σ. 22 [πρώην κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 866/90]. (2) ΕΕ L 142 της 2. 6. 1997, σ. 1 [πρώην κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2328/91]. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 191 - στόχος 1 (περιφέρειες με αναπτυξιακή καθυστέρηση)· - στόχος 5 α) (γεωργικές διαρθρώσεις για το σύνολο των περιφερειών)· - στόχος 5 β) (αγροτική ανάπτυξη ορισμένων περιορισμένων περιοχών)· στόχος 6 (βόρειες περιφέρειες), λόγιο της ένταξης των νέων κρατών μελών. 748. Στον ακύλου()ο πίνακα γίνεται επίσης διάκριση, για το 1994,1995 και 1996, ανάμεσα στις δαπάνες στο πλαίσιο των κοινοτικών πρωτοβουλιών και σ' αυτές που υπάγονται· (ττο άρθρο 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4256/88 (χρηματοδότηση ενεργειών τεχνικής βοήθειας, μελετών γενικού χαρακτήρα, πρότυπων έργων και έργων επίδειξης) καθώς και στις μεταβατικές ενέργειες (παλαιές ενέργειες που δεν δύναται να υπαχθούν σε έναν καθορισμένο στόχο από τη νέα κανονιστική ρύθμιση). Δαπάνες του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού (πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων) Κι>άτΐ) μκλη IWI 1992 Belgique/België Oanmark Deutschland Ελλάδα (Eildda) Espana France Ireland Italia Luxembourg Nederland Osterreich Portugal Suoini/Finland Sverige United Kingdom Λοιπά 30,488 18,038 200. 192 274,205 514,155 425,262 168,501 326,511 6,666 20,496 28,178 23. 518 253,758 392,200 633,600 554,359 194,510 375. 874 6,362 21,899 1993 41. 702 19,986 348,724 402,853 412,906 633. 502 165. 709 624,978 9,014 19,526 313,402 289,775 313,946 110,243 100,781 99,495 1994 37,598 42,491 700,181 266,288 544,770 619,763 178. 317 263,187 9,802 32,068 0,000 510,490 0,000 0,000 130,470 1995 40,0 16,7 807,9 463,8 709,5 347,8 157,3 454,2 6,0 13,1 97,7 282,7 109,8 24,7 74,1 3,7 3 609,1 (οε εχαι. ECU) 19% 39,9 29,1 805,1 328,3 695,0 526,3 261,1 428,1 4,3 27,3 122,6 379,5 102,4 65,4 116,0 4,1 3 934,5 Σύνολο 2 408,159 2 874,814 3 093,3970) 3 335,425 (') Συμπεριλαμβανομένων των 0,975 πολλαπλών κρατών μελών. 749. Παρατηρείται ότι οι δαπάνες που αφορούν το στόχο 1, οι οποίες αυξήθηκαν από το 1991, σταθεροποιήθηκαν στο τέλος της πρώτης περιόδου και άρχισαν να αυξάνονται το 1994, 1995 και 1996. 192 ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 750. Οι δαπάνες οι σχετικές με το στόχο 5 α) σταθεροποιήθηκαν κάπο)ς κατά τη διάρκεια της υπό μελέτη περιόδου σημειώνοντας, ωστόσο, μια αιχμή κατά το 1994, η οποία προκλήθηκε από την αλλαγή του συστήματος χρηματοδότησης για τις λεγόμενες «έμμεσες ενέργειες» [πρώην κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 2328/91 ], η οποία οδήγησε στον καταλογισμό σ' αυτό το οικονομικό έτος των επιστροφών που αφορούν το έτος 1994. Οι σχετικές με το στόχο 5 β) δαπάνες αυξήθηκαν αισθητά από το 1990 μέχρι το 1993, αντικατοπτρίζοντας την έμφαση που δόθηκε στην πολιτική της αγροτικής ανάπτυξης, αλλά μειώθηκαν σημαντικά το 1994, μετά τις καθυστερήσεις που σημειώθηκαν στην έναρξη εφαρμογής του νέου προγραμματισμού και οι οποίες καλύφθηκαν το 1996. 751. Όσον αφορά τις μεταβατικές ενέργειες, δεδομένου ότι πρόκειται για μέτρα που πρόκειται να θεσπιστούν, διαπιστώνεται ότι οι σχετικές δαπάνες μειώθηκαν από το 1991. Εξέλιξη της εκτέλεσης ανά στόχο XTOXOI 1991 1992 1993 1994 1995 19% (<η εχιιτ. ΕΠΙ) Koivoxatd nXaioui axrjoi^rjq XTOXOC; 1 (jteouj)Eoeif. c; |ic avanTi)^iaxT| xu(hK)Tf. oT|<n|) ZTOXOC; 5 a) (YCIDOVIXEC; oiaoOpiooeic;) 1 440. 827 1 634,683 1 599,218 1 904,274 2 395,2 2 416,5 631. 252 701,333 923,884 1 131,599 655,9 802,4 STOXOC; 5 P) (aypoxixtg Jiepioxec;) 260,152 475,798 508,644 271,836 249,5 508. 4 ETOXOC; 6 (Popcifc; neoioxf?) Koivoxixtq jiQtoxofiovXkq Leader Interreg REGIS Envireg PEACE POSEI Ι Ιεριλαμβ άνονται στις ( ιλλες στήλες ApOoo 8 TOU xavoviofiov (EOK) aoiQ. 4256/88 MfTaPattxpe; EvepyEtfc; 75,928 63,000 61. 655 (') 47,7 44,7 235,9 12,8 4,1 0,0 1,3 0,0 0,6 10,3 83,1 31,3 17,0 0,0 8,1 0,0 15,4 7,6 2,667 4,249 0,005 5,849 0,000 5,184 9,762 (') Συμπεριλαμβανομένων των 0,975 πολλαπλών κρατών μελών. EuvoXo 2 408. 159 2 874,814 3 093397 (') 3 335,425 3 609. 1 3 934,5 752. Ενώ για έτη 1991 έως 1993, τα ποσά που υπάγονται στους στόχους 1 και 5 β) αφορούν τόσο τα μέτρα που καλύπτονται από τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης όσο και αυτά που λαμβάνονται σε εφαρμογή των κοινοτικών πρωτοβουλιών και του άρθρου 8 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 4256/88, από το 1994, τα ποσά αυτών των τελευταίων μέτρων αποτελούν αντικείμενο χωριστών τίτλων. ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 193 Εκτέλεση του προϋπολογισμού 753. Σε σχέση με τις διαθέσιμες πιστώσεις, που περιλαμβάνουν τις πιστώσεις που εγγράφονται αρχικά στον προϋπολογισμό, τον διορθωτικό προϋπολογισμό μετά τη διεύρυνστ), τις μεταφορές από τον προηγούμενο προϋπολογισμό και μεταξύ κονδυλίων (3 987,2 εκατ. ECU σε πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων και 4 093,1 εκατ. ECU σε πιστώσεις πληρωμών), η εκτέλεση του προϋπολογισμού 1996 για το σύνολο του ΕΓΤΠΕ, τμήμα Προσανατολισμού, ήταν 98,7 % για τις πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων και 86,3 % για τις πιστώσεις πληρωμών. 754. Οι εγγεγραμμένες πιστώσεις στον προϋπολογισμό 1997 ανέρχονται σε 4 253,1 εκατ. ECU για τις πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων και σε 3 761,8 εκατ. ECU για τις πιστιυσεις πληρωμών. Στους αριθμούς αυτούς συμπεριλαμβάνονται πιστώσεις που προβλέπονται για τις κοινοτικές πρωτοβουλίες. Ό π ως κατά το προηγούμενο έτος, τα προαναφερόμενα ποσά περιλαμβάνουν και το μέρος των πιστώσεων πληρωμών που κατανέμονται, δυνάμει του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 3575/90, στα νέα ομόσπονδα κράτη της Γερμανίας, καθώς και τα ποσά που προορίζονται για την υλοποίηση των προγραμμάτων που αφορούν τις εξαιρετικά απομακρυσμένες από το κέντρο περιφέρειες, τα οποία περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο «Διαρθρωτικά ταμεία». Το σύνολο που αποτελείται από τις πιστώσεις αναλήψεων υποχρεώσεων δεν περιλαμβάνει τις πιστώσεις που χορηγούνται για τις ενέργειες στον τομέα της αλιείας, δεδομένου ότι ο τομέας αυτός είναι χωριστός από τον γεωργικό τομέα. Ίδιοι πόροι γεωργικής προέλευσης 755. Το ΕΓΤΠΕ αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του κοινοτικού προϋπολογισμού· ως εκ τούτου, οι πιστώσεις του αποφασίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία του προϋπολογισμού, όπως συμβαίνει και με τις λοιπές κοινοτικές δαπάνες. Εξέλιξη των εσόδωνεισπράξεις στο πλαίσιο των ιδίων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προκύπτουν από την κοινή γεωργική πολιτική Φι'ιοη των εισπράξεων Εισφορές Εισφορές για τη ζάχαρη από τις οπούς: - Παραγωγή (') - Έξοδα αποθεματοποίησης - Αλλα 1992 1 206,8 1 002,4 1993 1 029,1 1 115,3 1994 922. 5 1995 944,3 1996 810,1 Ι 382,1 1 316,3 1 213,7 606,8 388,6 7,0 698,4 416,7 0,2 809,9 572,2 0,0 766,2 542,0 7,8 2 304,6 2 160,6 711,5 490,8 11,4 2 023,8 (οε εχιιτ. ECU) 1997 873,4 1 366,0 842,4 513,4 10,0 2 239,4 Σύνολο (') Συμπεριλαμβανομένης της συμπληρωματικής εισφοράς απορρόφησης. 2 209,2 2 144,4 194 Χ Ι Ή ΜΛ ΓΟΛΟΊ ΙΙΣΗ ΤΗΣ ΚΓΠ ΚΑΤΑ ΤΟ 1997 756. Μ γειοργική πολιτική αποφέρει επίσης έσοδα, χάρη στις εισπράξεις που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο το>ν κοινών οργανώσεων αγορών. Γα έσοδα αυτά τα οποία αποτελούν μέρος ιδύον πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνίστανται σε: εισφορές, οι οποίες είναι μεταβλητοί φόροι που εισπράττονται επί των εισαγωγών γευ>ργικ<υν προϊόντων που υπάγονται σε κοινές οργανώσεις αγορών και προέρχονται από τρίτες χώρες· οι φόροι αυτοί προορίζονται για την αντιστάθμιση της διαφοράς μεταξύ των τιμιυν της διεθνούς αγοράς και των τιμών που έχουν συμφωνηθεί για το εσωτερικό της Ένωσης. Μετά τη συμφωνία για τη γεο)ργία, στο πλαίσιο των πολυμερών εμπορικών όιαπραγματεύσειον του Γύρου της Ουρουγουάης, οι εισφορές αντικαταστάθηκαν, από την περίοδο εμπορίας 1995, από σταθερούς δασμούς κατά την εισαγωγή· - εισφορές που εισπράττονται στο πλαίσιο της κοινής οργάνωσης αγοράς της ζάχαρης· οι εισφορές αυτές διακρίνονται σε εισφορές στην παραγωγή ζάχαρης και ισογλυκόζης, εισφορές στην αποθεματοποίηση της ζάχαρης, συμπληρωματική εισφορά απορρόφησης· με τις εισφορές που εισπράττονται από τους γεωργούς και τις βιομηχανίες ζάχαρης εξασφαλίζεται η χρηματοδότηση του κόστους που προκύπτει από τη διάθεση των πλεονασμάτιυν της κοινοτικής παραγωγής σε σχέση με την κατανάλωση στο εσωτερικό της Ένωσης. 757. Με. την ευκαιρία αυτή θα πρέπει να υπενθυμιστεί το γεγονός ότι υπάρχουν και άλλα έσοδα γεωργικής προέλευσης: πράγματι, στο πλαίσιο της κοινής οργάνωσης αγοράς του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, οι παραγωγοί καταβάλλουν, σε περίπτωση υπέρβασης των ποσοστώσεων παραγωγής γάλακτος, συμπληρωματική εισφορά. Τα έσοδα αυτά δεν έχουν ωστόσο χαρακτήρα ιδίου πόρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και θεωρούνται ότι αποτελούν μέρος των παρεμβάσεων που προορίζονται για τη ρύθμιση των γεωργικών αγορών. Ως εκ τούτου, αφαιρούνται άμεσα από τις γειοργικές δαπάνες του οικονομικού έτους στους συγκεκριμένους τομείς. Ids VI - Εξωτερικές σχέσεις Σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες 758. Σύμφωνα με την ανταλλαγή επιστολών μεταξύ της ΕΚ και των ΗΠΑ, το 1996, σχετικά με τη ρύθμιση για τα σιτηρά και το ρύζι, θεσπίστηκε δοκιμαστικά, τον Ιούλιο του 1997, ένα σωρευτικό σύστημα ανάκτησης, ενώ για το 1996 καθιερώθηκε ένας συντελεστής δασμολογικής ποσόστωσης για το κριθάρι ζυθοποιίας. 759. Εξακολουθούν οι συνομιλίες για την επίτευξη σφαιρικής συμφωνίας για τον οίνο μεταξύ ΕΚ και ΗΠΑ, συμφωνίας που αναμένεται να παράσχει μεγαλύτερη προστασία των ονομασιών προέλευσης της ΕΕ και να επιτρέψει τις εισαγωγές αμερικανικών οίνων που παρασκευάζονται με ορισμένες οινολογικές πρακτικές οι οποίες δεν είναι εγκεκριμένες στην ΕΚ. 760. Πραγματοποιήθηκαν διμερείς διαβουλεύσεις σχετικά με τα μέτρα στήριξης στην ΕΚ για τα φρούτα σε κονσέρβες. 761. Μετά από διαπραγματεύσεις επιτεύχθηκε διμερής συμφωνία ισοδυναμίας στον κτηνιατρικό τομέα, που καλύπτει υγειονομικά μέτρα σχετικά με τις συναλλαγές ζώντων ζώων και ζωικών προϊόντιον και η Επιτροπή διαβίβασε πρόταση για τη σύναψη της συμφιονίας στο Συμβούλιο. 762. Διεξήχθησαν συνομιλίες μεταξύ της Επιτροπής και των αμερικανικών αρχών σε μια προσπάθεια να αντιμετωπισθούν οι ανησυχίες των ΗΠΑ σχετικά με τις εμπορικές επιπτίόσεις της απόφασης ΕΚ για τα ειδικά υλικά κινδύνου. 763. Πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις σε διμερή βάση σχετικά με τις εξαγωγές γλουτένης σίτου από την ΕΚ στις ΗΠΑ. Η ομάδα ελέγχου των ζωοτροφών από γλουτένη αραβοσίτου εξακολούθησε να συνεδριάζει τακτικά. 196 ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Σχέσεις με τον Καναδά 764. Τον Δεκέμβριο του 1996 η ΕΕ και ο Καναδάς υπέγραψαν πολιτική δήλωση και πρόγραμμα δράσης που αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην ενίσχυση και την επέκταση των οικονομικών και εμπορικών σχέσεων ΕΕ-Καναδά. Σύμφωνα με τους όρους του προγράμματος, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να ανταλλάξουν, μέχρι τον Οκτώβριο του 1997, κοινές μελέτες σχετικά με τα εμπόδια στις συναλλαγές μεταξύ των δύο χωρών, έτσι ώστε να διευκολυνθεί το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών καθώς και η μείωση, ή η κατάργηση, των δασμολογικών και μη δασμολογικών εμποδίων. 765. Διεξάγονται συνομιλίες μεταξύ της Επιτροπής και των αρχών του Καναδά σε μια προσπάθεια επίλυσης των προβλημάτων που αφορούν την ερμηνεία και την εφαρμογή των κοινοτικών δεσμεύσεων για τους δασμούς των σιτηρών στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. 766. Τον Μάρτιο του 1997 η ΕΚ και ο Καναδάς κατέληξαν σε συμφωνία επί της αρχής σχετικά με ένα σχέδιο κειμένου για τη σύναψη νέας συμφωνίας ισοδυναμίας που αφορά κτηνιατρικά μέτρα στις συναλλαγές. Η διαδικασία έγκρισης καθυστέρησε λόγω της ανησυχίας της ΕΕ για τα νέα υγειονομικά μέτρα περιορισμού των εισαγωγών για προϊόντα βοοειδών που προσβάλλονται από τη ΣΕΒ. Σχέσεις με το Μεξικό 767. Ο πρώτος γύρος των διαπραγματεύσεων για τη σύναψη μιας νέας πολιτικής, οικονομικής και εμπορικής συμφωνίας μεταξύ της ΕΚ και των Ηνωμένων Κρατών του Μεξικού πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες τον Ιούνιο του 1997. Οι συνομιλίες κατέληξαν σε ένα σχέδιο συμφωνίας οικονομικής εταιρικής σχέσης, πολιτικού συντονισμού και συνεργασίας, καθώς και σε ένα σχέδιο προσωρινής συμφωνίας για εμπορικά θέματα και ζητήματα που αφορούν τις συναλλαγές. Οι συζητήσεις για τις λεπτομερείς πτυχές των συμφωνιών θα αρχίσουν κατά τα τέλη του 1997 μετά από την πλήρη επικύρωση τους από το Συμβούλιο. 768. Στις 27 Μαΐου 1997, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και η κυβέρνηση των Ηνωμένων Κρατών του Μεξικού υπέγραψαν συμφωνία που αφορά την αμοιβαία αναγνώριση και την προστασία ονομασιών στον τομέα των αλκοολούχων ποτών. Σκοπός της συμφωνίας είναι η αμοιβαία προστασία των ονομασιών των αλκοολούχων ποτών που παράγονται στο έδαφος των δύο συμβαλλομένων μερών. Θα πρέπει να σημειωθεί το γεγονός ότι η εν λόγω συμφωνία είναι η πρώτη συμφωνία για τα αλκοολούχα ποτά που υπεγράφη με μια χο')ρα της Αατινικής Αμερικής. Σχέσεις με την Κοινή Αγορά του Νότου (Mercosur) και τη Χιλή ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ 197 769. Κατά τη συνεδρίαση της μεικτής επιτροπής EK/Mercosur, που συνεστήθη με τη διαπεριφερειακή συμφωνία συνεργασίας που υπεγράφη τον Δεκέμβριο του 1995, υπενθυμίστηκε η προσωρινή εφαρμογή, μέχρι την επικύρωση της συμφωνίας-πλαίσιο. Στο πλαίσιο αυτό, διευκρινίστηκαν οι εμπορικοί στόχοι που προβλέπονται στη συμφωνία καθώς και η επιβεβαίωση των οργάνων που έχουν συσταθεί από την υπογραφή της συμφωνίας, και ειδικότερα της εμπορικής υποεπιτροπής. 770. 11 εμπορική υποεπιτροπή επιφορτίσθηκε να εξετάσει, με τη βοήθεια τριών ομάόιυν εργασίας, θέματα εμπορικού χαρακτήρα. Ο γεωργικός τομέας θα εξεταστεί στο πλαίσιο της ομάδας «Biens», της οποίας οι εργασίες σχετικά με την ανάλυση της κατάστασης των συναλλαγών αναμένεται να ολοκληρωθούν κατά τα τέλη του 1997. 771. Η ίδια διαδικασία μελέτης των συναλλαγών μεταξύ της ΕΕ και της Χιλής βρίσκεται επί του παρόντος εν εξελίξει. Σχέσεις με την Ιαπωνία και τη Δημοκρατία της Κορέας 772. Οι εργασίες με την Ιαπωνία και τη Δημοκρατία της Κορέας εξακολούθησαν να επικεντρώνονται σε θέματα πρόσβασης στην αγορά και απορύθμισης, ιδίως σε σχέση με ττ) συνεχιζόμενη άρση των εμποδίων στις συναλλαγές στους τομείς της υγείας των ψυτοϊν και των ζοχυν. Τον Μάρτιο του 1997 ο επίτροπος κ. Fischlcr πραγματοποίησε επίσκεψη έξι ημεριυν στην Ιαπωνία, συνοδευόμενος από 20 ανώτατα ευρωπαϊκά επιχειρησιακά στελέχη, για την προώθηση των ευρωπαϊκών εξαγωγών γεωργικών προϊόντιυν και τροφίμων στην Ιαπωνία και για την ενίσχυση των επαφών με την ιαπωνική κυβέρνηση. Η επίσκεψη θεωρήθηκε ως άκρως επιτυχής. Σοβαρή δυσκολία προέκυψε λόγω της απόφασης της Κορέας να επιβάλει περιοριστικές ποσοστώσεις, τον Μάρτιο του 1997, στις εισαγωγές μείγματος γάλακτος σε σκόνη (προϊόν για το οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ο κυριότερος προμηθευτής) με βάση τις ρήτρες διασφάλισης του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Η ΕΕ δεν αποδέχεται την εγκυρότητα των εν λόγω μέτρων και ως εκ τούτου εξακολουθούν οι διαβουλεύσεις με την Κορέα. Σχέσεις με τη Νέα Ζηλανδία 773. Στις 17 Δεκεμβρίου 1996 το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση για τη σύναψη συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Νέας Ζηλανδίας σχετικά με τη λήψη υγειονομικών 198 ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ μέτρων στις συναλλαγές ζώντων ζώων και ζωικών προϊόντων. Η εν λόγω συμφωνία είναι η πριυτη του είδους αυτού μεταξύ της Κοινότητας και μιας τρίτης χώρας και αποσκοπεί στην περαιτέρω μείωση των υφιστάμενων κανονιστικών εμποδίων. Με τη συμφωνία αυτή τίθενται σε εφαρμογή οι διατάξεις της συμφωνίας του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου σχετικά με την εφαρμογή υγειονομικών και φυτοϋγειονομικών μέτρων και θα διευκολύνει τις συναλλαγές ζώντων ζώων και ζωικών προϊόντων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και της Νέας Ζηλανδίας, μέσω σταδιακής αναγνώρισης της ισοτιμίας των υγειονομικών μέτρο>ν, της αποδοχής της αρχής της περιφερειοποίησης και της βελτίωσης της επικοινωνίας και της συνεργασίας. 774. Διεξήχθησαν επίσης συνομιλίες σχετικά με την ερμηνεία της επιλεξιμότητας του βουτύρου για μεύυση των δασμών στο πλαίσιο μιας δασμολογικής ποσόστωσης ΠΟΕ. Σχέσεις με τη Δημοκρατία της Νότιας Αφρικής 775. Κατά το 1997, η Νότια Αφρική κατέστη πλήρως δικαιούχος του γενικευμένου συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων. 776. Με βάση οδηγίες διαπραγμάτευσης του Συμβουλίου, η διαδικασία για τη σύναψη συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών με τη Νότια Αφρική εξακολούθησαν σε τεχνικό και υπουργικό επίπεδο. Ο υπουργός γεωργίας της Νότιας Αφρικής κ. Derek Hanekom συναντήθηκε με τον επίτροπο κ. Fischler στις 27 Ιουνίου 1997 για την παγίωση της προόδου κατά τις διαπραγματεύσεις και για την εξέταση διμερών ζητημάτων που αφορούν τις συναλλαγές. Οι δύο πλευρές εξέφρασαν την επιθυμία να επιταχυνθεί η πρόοδος για τη σύναψη διμερούς σφαιρικής συμφωνίας που θα καθιερώνει ένα χώρο ελευθέρων συναλλαγών μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής. Η συμφωνία αυτή θα καλύπτει τις συναλλαγές, την ανάπτυξη και μια σειρά από άλλες πτυχές συνεργασίας με βάση τρεις αρχές: πλήρη συμβατότητα με τους κανόνες του ΠΟΕ, σεβασμός των συμφερόντων σε ευαίσθητους τομείς και προϊόντα, καθώς και οφέλη για την περιοχή της Νότιας Αφρικής. 777. Αρχισαν χωριστές διαπραγματεύσεις με σκοπό τη σύναψη συμφωνίας για τους οίνους και τα αλκοολούχα ποτά μεταξύ της ΕΕ και της Νότιας Αφρικής. Σχέσεις με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) 778. Κατά τις αρχές του έτους πραγματοποιήθηκαν διαπραγματεύσεις με σκοπό την προσαρμογή των εμπορικών παραχωρήσεων που περιλαμβάνονται στις ευρωπαϊκές ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ 199 συμφωνίες (συμφωνίες σύνδεσης) με τις χώρες του Βίσεγκραντ (την Ουγγαρία, την Πολωνία, την Τσεχική Δημοκρατία και τη Σλοβακία), τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και με τις χώρες της Βαλτικής (την Εσθονία, τη Αεττονία και τη Αιθουανία). Στην εν λόγω προσαρμογή αναμενόταν να ληφθεί υπόψη η διεύρυνση της ΕΕ και τα αποτελέσματα του Γύρου της Ουρουγουάης στο πλαίσιο της ΓΣΔΕ. 779. Για τις χώρες του Βίσεγκραντ, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, τα υφιστάμενα αυτόνομα μέτρα που προβλέπουν τη διατήρηση των παραχωρήσεων προς τις εν λόγω χώρες παρατάθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 1997 και στη συνέχεια αντικαταστάθηκαν από την 1η Ιουλίου 1997 από νέα αυτόνομα μέτρα που υλοποιούν πλήρως τα αποτελέσματα των διαπραγματεύσεων. Για τις χώρες της Βαλτικής, εξακολούθησαν να εφαρμόζονται τα αυτόνομα μέτρα που θεσπίστηκαν από 1ης Ιουλίου 1996. Οι δύο δέσμες μέτρων θα εξακολουθήσουν να ισχύουν μέχρι την τελική έγκριση των συμπληρωματικών πρωτοκόλλων στις ευρωπαϊκές συμφωνίες. 780. Η νέα ευρωπαϊκή συμφωνία με τη Σλοβενία, η οποία περιελάμβανε αμοιβαίες παραχωρήσεις στον γεωργικό τομέα, άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1997. Μια συμφωνία συνεργασίας με την πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (FYROM), που αφορά δασμολογικές παραχωρήσεις της Κοινότητας, υπεγράφη στις 29 Απριλίου 1997 με σκοπό να τεθεί σε ισχύ κατά το τέλος του έτους. 781. Εξακολουθούν οι διαπραγματεύσεις με σκοπό τη σύναψη συμφωνιών για τον οίνο και τα οινοπνευματώδη ποτά με την Τσεχική Δημοκρατία, τη Σλοβακία και τη Σλοβενία, καθώς και η επαναδιαπραγμάτευση των υφιστάμενων συμφωνιών με τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία. 782. Εξακολούθησαν οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνιών ισοδυναμίας στον τομέα της φυτοϋγειονομικής προστασίας και της καλής διαβίωσης των ζώων με τις χώρες του Βίσεγκραντ, τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία, ενώ ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις με την Τσεχική Δημοκρατία. 783. Η Επιτροπή δημοσίευσε τις γνώμες της σχετικά με τις αιτήσεις προσχώρησης των δέκα χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ) στην ΕΕ και υπέβαλε ορισμένες προτάσεις (στο πλαίσιο του εγγράφου της «Πρόγραμμα δράσης 2000») σχετικά με την προενταξιακή χρηματοδοτική ενίσχυση (συμπεριλαμβανομένου του γεωργικού τομέα) στις ΧΚΑΕ. Σχέσεις με τις μεσογειακές χώρες 784. Σύμφωνα με την εταιρική σχέση Ευρώπης-Μεσογείου που συμφωνήθηκε με τους μεσογειακούς εταίρους της ΕΕ τον Νοέμβριο του 1995 στη Βαρκελύνη, πρέπει να 200 ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για τη σύναψη νέων συμφωνιών σύνδεσης οι οποίες θα αντικαταστήσουν τις συμφωνίες συνεργασίας της δεκαετίας του '70. Ήδη κατά το 1995 ολυκληρίόΟηκαν οι διαπραγματεύσεις με την Τυνησία, το Ισραήλ και το Μαρόκο. Κατά το 1997, συνήφθη συμφωνία με τις παλαιστινιακές αρχές. Διεξάγονται επί του παρόντος διαπραγματεύσεις με την Αλγερία, την Ιορδανία, την Αίγυπτο και τον Λίβανο. Η συμφωνία με την Ιορδανία αναμένεται να υπογραφεί μέχρι το τέλος του 1997. Διερευνητικές συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν με τη Συρία το 1997 και οι διαπραγματεύσεις ενδέχεται να αρχίσουν κατά το 1998. Οι νέες συμφωνίες με το Ισραήλ, το Μαρόκο, την Τυνησία και τις παλαιστινιακές αρχές θα αρχίσουν να ισχύουν, μετά την επικύρωση από τα εθνικά κοινοβούλια, κατά πάσα πιθανότητα το 1998. Οι εν λόγω συμφωνίες θα ενισχύσουν τις συναλλαγές και θα παράσχουν αμοιβαίες εμπορικές παραχωρήσεις για γεωργικά προϊόντα. 785. Με το Ισραήλ και τις παλαιστινιακές αρχές, οι αμοιβαίες παραχωρήσεις στον γεωργικό τομέα, οι οποίες περιλαμβάνονται στις νέες συμφωνίες, άρχισαν να ισχύουν προσωρινά κατά το 1996 και το 1997 αντιστοίχως. Ελήφθησαν επίσης ειδικές αποφάσεις για ορισμένα προϊόντα, έτσι ώστε να ληφθούν ήδη υπόψη ορισμένες διατάξεις των νέων συμφωνιών με το Μαρόκο και την Τυνησία, για να διατηρηθούν οι παραδοσιακές ροές γεωργικών προϊόντων. 786. Με την Τουρκία, οι διαπραγματεύσεις σχετικά με τις προσαρμογές στις προτιμησιακές ρυθμίσεις στον γεωργικό τομέα ολοκληρώθηκαν κατά το 1997. Οι εν λόγω προσαρμογές επεκτείνουν την εφαρμογή του προτιμησιακού καθεστώτος για τουρκικά προϊόντα που εισάγονται από την ΕΚ· προβλέπουν επίσης αμοιβαίες τουρκικές παραχωρήσεις για την εξαγωγή κοινοτικών γεωργικών προϊόντων στην Τουρκία. Με τις προσαρμογές αντιμετωπίζονται επίσης τα προβλήματα μεταξύ της ΕΚ και της Τουρκίας σχετικά με την εφαρμογή των μέτρων της ΓΣΔΕ στο πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης, καθώς και με τη διεύρυνση της ΕΕ. Η δέσμη των εν λόγω μέτρων αναμένεται να τεθεί σε ισχύ το 1998, ενώ ορισμένα στοιχεία θα εφαρμοστούν από τον Σεπτέμβριο του 1997. 787. Κατά το 1996 κατέληξαν οι διαπραγματεύσεις με την Κύπρο για να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες από την εφαρμογή των μέτρων στο πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης, έτσι ώστε να εγκριθούν κατά το 1997 και να εφαρμοστούν από 1ης Ιανουαρίου 1998. Σχέσεις με τις χώρες ΕΖΕΣ 788. Κατά το 1997, η Κοινότητα εξακολούθησε τις διαπραγματεύσεις με την Ελβετία με σκοπό τη σύναψη νέας διμερούς συμφωνίας στον γεωργικό τομέα. Οι εν λόγω διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν στο πλαίσιο μιας γενικής εντολής διαπραγματεύσεων σε έξι άλλους τομείς. Στον γεωργικό τομέα, οι διαπραγματεύσεις αφορούν αμοιβαίες δασμολογικές παραχωρήσεις, καθώς και τη μείωση των τεχνικών εμποδίων στις συναλλαγές ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ 201 (ιδίως στους τομείς της κτηνιατρικής και φυτούγειονομικής προστασίας, των σπόρων προς σπορά, της βιολογικής γεωργίας, των ζωοτροφών, των οίνων και των αλκοολούχων ποτών). 789. Η σύναψη της εν λόγιο συμφωνίας συνδέεται με την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων στους λοιπούς τομείς. Πράγματι, σύμφωνα με τις οδηγίες του Συμβουλίου, πρέπει να διατηρηθεί ο ενδεδειγμένος παραλληλισμός μεταξύ των εν λόγω διαφορετικών τομέων. 790. Το 1997, η Κοινότητα διεξήγαγε διαπραγματεύσεις με τη Νορβηγία με σκοπό τη σύναψη μιας νέας διμερούς συμφωνίας στον γεωργικό τομέα. Οι διαπραγματεύσεις αυτές, που βασίζονται στην αρχή της αμοιβαιότητας, έχουν ως στόχο την επέκταση των παραχωρήσεων που προβλέπονται στις υφιστάμενες συμφωνίες και την προώθηση μεγαλύτερου βαθμού φιλελευθεροποίησης των συναλλαγών στον εν λόγω τομέα. Πολυμερής συνεργασία και διεθνείς οργανισμοί Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) 791. Μεταξύ της 9ης και 13ης Δεκεμβρίου 1996, πραγματοποιήθηκε στη Σιγκαπούρη η πρώτη διετής υπουργική συνεδρίαση του ΠΟΕ με σκοπό την αξιολόγηση της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων τ<υν μελών του. Στη συνδιάσκεψη επισημάνθηκε η επιτευχθείσα πρόοδος στο πρόγραμμα μεταρρύθμισης του γεωργικού τομέα, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής των παραχωρήσεων που αφορούν την πρόσβαση στις αγορές και των υποχρεώσεων που αφορούν την εσωτερική στήριξη και τις επιδοτήσεις των εξαγωγών. Οι υπουργοί ενέκριναν την έκθεση της Επιτροπής Γεωργίας στην οποία δηλώνεται ότι: 792. «Οι διαπραγματεύσεις για την εξακολούθηση της εφαρμογής της διαδικασίας μεταρρύθμισης που αναφέρεται στο άρθρο 20 της συμφωνίας στον γεωργικό τομέα θα πραγματοποιηθούν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα και σύμφωνα με όλες τις λοιπές διατάξεις τις οποίες περιλαμβάνει το εν λόγω άρθρο. Η Επιτροπή Γεωργίας θα αποκτήσει χρήσιμη εμπειρία έτσι ώστε να εξακολουθήσει κατά το 1997 και μετέπειτα: - - την αξιολόγηση της εκπλήρωσης των εν λόγω υποχρεώσεων, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για πλήρη και έγκαιρη τήρηση των υποχρεώσεων και την ανάλυση και ανταλλαγή πληροφοριών, σύμφωνα με όλες τις σχετικές διατάξεις της συμφωνίας για τη γεωργία. 793. Τούτο θα επιτρέψει στα μέλη του ΠΟΕ να κατανοήσουν περισσότερο τα συγκεκριμένα θέματα και να εντοπίσουν τα συμφέροντα τους πριν από τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων που προβλέπονται στο άρθρο 20. » 202 ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ 794. Κατά το 1997 η Επιτροπή Γεωργίας του ΠΟΕ πραγματοποίησε τακτικές συνεδριάσεις και ορισμένες άτυπες διαβουλεύσεις στις οποίες εξετάστηκε η επιτευχθείσα πρόοδος ως προς την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης. 795. Η Υγειονομική και Φυτοϋγειονομική Επιτροπή του ΠΟΕ ελέγχει την εφαρμογή των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβειτα μέλη του ΠΟΕ και καθορίζει τις κατευθυντήριες γραμμές όσον αφορά την εν λόγω τήρηση, ενώ αναπτύσσει ένα σύστημάνελέγχου της διαδικασίας εναρμόνισης σε διεθνή κλίμακα, Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμμετέσχε δραστήρια στις εργασίες των εν λόγω δύο επιτροπών. Πρόσβαση στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου 796. Η Επιτροπή διαπραγματεύτηκε με τις υποψήφιες χώρες τις γεωργικές πτυχές της προσχώρησης στον ΠΟΕ, ιδίως με την Κίνα, την Ταϊβάν, τη Ρωσία, τις χώρες της Βαλτικής, τη Σαουδική Αραβία και τα νέα ανεξάρτητα κράτη. Διαβουλεύσεις και ρύθμιση διαφορών στο πλαίσιο του ΠΟΕ 797. Η ομάδα εμπειρογνωμόνων που συνεστήθη με αίτημα του Ισημερινού, της Γουατεμάλας, της Ονδούρας, του Μεξικού και των Ηνωμένων Πολιτειών για να εξετάσει το θέμα του καθεστώτος εισαγωγής των ευρωπαϊκών μπανανών υπέβαλε την έκθεση της στις 22 Μαΐου 1997. Η ΕΚ προέβαλε ένσταση κατά της εν λόγω έκθεσης ενώπιον του αρμόδιου οργάνου του ΠΟΕ το οποίο υπέβαλε την έκθεση του στις 9 Σεπτεμβρίου 1997. Το εν λόγω όργανο διαπίστωσε ότι ορισμένες πτυχές του καθεστώτος για τις ευρωπαϊκές μπανάνες δεν ήταν σύμφωνες με τις διατάξεις του ΠΟΕ. 798. Με αίτημα των Ηνωμένων Πολιτειών και στη συνέχεια και του Καναδά, συνεστήθη μια επιτροπή για να εξετάσει τα μέτρα της ΕΚ που απαγορεύουν τη χρησιμοποίηση αυξητικών ορμονών στην κτηνοτροφία και υπέβαλε την έκθεση της στις 18 Αυγούστου 1997. Η ΕΚ υπέβαλε στη συνέχεια προσφυγή κατά της εν λόγω έκθεσης ενώπιον του αρμόδιου οργάνου. 799. Με αίτημα της Βραζιλίας συνεστήθη επιτροπή για να εξετάσει το θέμα των εισαγωγών πουλερικών στην ΕΚ. 800. Η ΕΚ συμμετέσχε ως τρίτο μέρος στις διαβουλεύσεις που ζήτησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες με τις Φιλιππίνες σχετικά με τη διαχείριση των δασμολογικών ποσοστώσεων για τους χοίρους και τα πουλερικά από τις Φιλιππίνες. ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ 203 801. Η ΕΚ διεξήγαγε δύο γύρους διαβουλεύσεων με την Ιαπωνία δυνάμει του άρθρου XXII της ΓΣΔΕ σχετικά με την ιαπωνική εφαρμογή των ρυθμίσεων για τις εισαγωγές χοιρινού κρέατος. 802. Η ΕΚ πραγματοποίησε διαβουλεύσεις με την Κορέα τον Σεπτέμβριο του 1997 δυνάμει του άρθρου XXII της ΓΣΔΕ σχετικά με τις περιοριστικές ποσοστώσεις που επιβάλλονται στις εισαγωγές μειγμάτων γάλακτος σε σκόνη, σύμφωνα με τη συμφωνία για τα μέτρα διασφάλισης στο πλαίσιο του ΠΟΕ. Η Αυστραλία συμμετέσχε ως τρίτο μέρος. Το σύστημα γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ) 803. Οι διατάξεις του κανονισμού του Συμβουλίου για την εφαρμογή του νέου πολυετούς συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ) για τα γεωργικά προϊόντα τέθηκαν σε ισχύ από 1ης Ιανουαρίου 1997. Σκοπός του ΣΓΠ είναι να προωθήσει την ένταξη των αναπτυσσόμενων χωρών στην παγκόσμια οικονομία και το πολυμερές σύστημα συναλλαγών. Το νέο πρόγραμμα παρέχει προτιμησιακή πρόσβαση στις αγορές της Κοινότητας για ένα ευρύ φάσμα γεωργικών προϊόντων από τις αναπτυσσόμενες χώρες. Εστιάζεται στις ανάγκες τα>ν φτωχότερων από τις δικαιούχες χώρες, μεταβιβάζοντας σταδιακά προτιμήσεις από τις περισσότερο προηγμένες χώρες στις λιγότερο ανεπτυγμένες. Οι λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες επωφελούνται από τους μηδενικούς δασμούς στις εξαγωγές προς τις αγορές της ΕΕ, για όλα τα προϊόντα που περιλαμβάνονται στο ΣΓΠ. Οργάνωση για τη Διατροφή και τη Γεωργία (FAO) 804. Ως μέλος της FAO η Κοινότητα συμμετέσχε στις εργασίες διαφόρων οργάνων της εν λόγω οργάνωσης, ιδίως στις συνόδους των επιτροπών γεωργίας, παγκόσμιας ασφάλειας των τροφίμων, βασικών προϊόντων και δασών, για να παρουσιάσει τη γεωργική πολιτική της και την προσέγγιση της από άποψη ασφάλειας των τροφίμων. Συμμετέσχε στις τεχνικές διαβουλεύσεις για την αναθεώρηση της διεθνούς σύμβασης που αφορά την προστασία των φυτικών προϊόντων (Ρώμη, 13-17 Ιανουαρίου), με σκοπό την αναθεώρηση της εν λόγω σύμβασης, συμπεριλαμβανομένου του θέματος της συμβατότητας της με την υγειονομική και φυτοϋγειονομική συμφωνία της τελικής πράξης στο πλαίσιο του Γύρου της Ουρουγουάης. Η Κοινότητα συμμετέσχε επίσης ενεργά στην έβδομη σύνοδο της επιτροπής γενετικών πόρων για τη διατροφή και τη γεωργία (Ρώμη, 15-23 Μαίου). Κατά την εν λόγω σύνοδο, η επιτροπή αυτή διαπίστωσε την επιτευχθείσα πρόοδο ως προς την αναθεώρηση των διεθνών δεσμεύσεων στον τομέα αυτόν. Εξάλλου, λαμβανομένης υπόψη της σπουδαιότητας που έχει η διατήρηση και η διαρκής χρησιμοποίηση των φυτογενετικών πόρων για τον γεωργικό τομέα και την παγκόσμια ασφάλεια των τροφίμων, η εν λόγω επιτροπή υπογράμμισε επίσης την ανάγκη να συμμετάσχουν επί υψηλού επιπέδου οι κυβερνήσεις στη συνέχιση των εργασιών. 204 ΕΞΩΊΈΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) και αγορές», «γεωργία/περιβάλλον», 805. Η Κοινότητα εξακολούθησε να συμμετέχει ενεργά στις εργασίες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), και συγκεκριμένα στις εργασίες της Επιτροπής Γεωργίας και των αντίστοιχων ομάδων εργασίας όπως των ομάδων «γεωργικές τομέα», «σχέσεις Ανατολής/Δύσης πολιτικές «γεωργία/συναλλαγές», εξαγωγή», «πιστοποίηση των σπόρων προς σπορά», «πρότυπα για τα οπωροκηπευτικά», κλπ. Συμμετέσχε επίσης σε μεγάλο βαθμό στις εργασίες της ομάδας του συμβουλίου του ΟΟΣΑ για την αγροτική ανάπτυξη, μέσω μιας πολυτομεακής προσέγγισης στον τομέα αυτό. Η Κοινότητα συμμετέχει στην προετοιμασία των ετήσιων εκθέσεων «Προοπτικές στον γεωργικό τομέα» (μεσοπρόθεσμες τάσεις των κυριοτέρων γεωργικών αγορών), «Γεωργικές πολιτικές των χωρών του ΟΟΣΑ», καθώς και στην προετοιμασία της έκθεσης που αφορά τις χώρες με μεταβατική οικονομία (χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, Κίνα και Μογγολία). στον «πιστώσεις κατά την γεωργικό Διεθνής Οργάνωση για τη Ζάχαρη 806. Η Διεθνής Οργάνωση για τη Ζάχαρη υιοθέτησε, στη συνεδρίαση του συμβουλίου της της 29ης Μαΐου 1997, μια μεσοπρόθεσμη στρατηγική, παρέχοντας πρακτικούς προσανατολισμούς για την εφαρμογή της διεθνούς συμφωνίας του 1992 για τη ζάχαρη. Η εν λόγω συμφωνία παρέμεινε επίσης αμετάβλητη και η ισχύς της παρατάθηκε για δύο ακόμα έτη, μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1999. Διεθνής συμφωνία για τους σπόρους (IGA) 807. Η διεθνής συμφωνία του 1995 για τους σπόρους συνίσταται σε δύο χωριστά νομικά μέσα: την εμπορική σύμβαση του 1995 για τους σπόρους και τη σύμβαση επισιτιστικής βοήθειας του 1995. Οι δύο συμβάσεις θα εξακολουθήσουν να ισχύουν μέχρι τις 30 Ιουλίου 1998. 808. Το φθινόπωρο του 1997 άρχισαν διαπραγματεύσεις για την παράταση της ισχύος ή την αντικατάσταση από μια νέα σύμβαση. Επισιτιστική βοήθεια 809. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολούθησε να εφαρμόζει το πρόγραμμα της για την ενίσχυση των αναπτυσσομένων χωρών και των οργανώσεων παροχής βοήθειας. ΕΞΩΤΕΡΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ 205 810. Με βάση τη σύμβαση επισιτιστικής βοήθειας του 1995, την οποία έχουν υπογράψει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της, η ελάχιστη ετήσια συμμετοχή της επισιτιστικής βοήθειας σε ισοδύναμο σίτου ανέρχεται σε 1 755 (ΧΚ) τόνους. Οι ποσότητες που πρέπει να παρασχεθούν για το 1996 παραμένουν επί του παρόντος αμετάβλητες. 811. Στον κανονισμό του (ΕΚ) αριθ. 1292/96 της 27ης Ιουνίου 1996, το Συμβούλιο κατάρτισε ένα νέο πλαίσιο για την πολιτική και τη διαχείριση της επισιτιστικής βοήθειας καθώς και τον κατάλογο των χωρών και των οργανώσεων που ενδέχεται να τύχουν κοινοτικής βοήθειας. ISSN 0254-1483 COM(98) 611 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 03 15 14 17 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-98-601-GR-C Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο 20(ο <&<y