title: Έγγραφο συνολικής αξιολόγησης - Περιοδικές εκθέσεις της Επιτροπής για την πρόοδο κάθε μίας από τις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησης

eurovoc_concepts:
Central and Eastern European Countries
Cyprus
Türkiye
accession to the European Union
economic situation

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 17. 12. 1998 COM(1998) 712 τελικό ΕΓΓΡΑΦΟ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Περιοδικές εκθέσεις της Επιτροπής για την πρόοδο κάθε μίας από τις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησης ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΓΓΡΑΦΟ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Περιοδικές εκθέσεις τής Επιτροπής για την πρόοδο κάθε μίας από τις υποψήφιες χώρες στο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησης Ι. II. ΕΙΣΑΓΩΓΗ σ. 2 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΩΣΗ σ 4 /. Πολιτικά κριτήρια 2. Οικονομικά κριτήρια α) Η ύπαρξη οικονομίας της αγοράς που να λειτουργεί β) Η ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς εντός της Ένωσης 3. Αλλες υποχρεώσεις που απορρέουν από την προσχώρηση α) Οι στόχοι της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης β) Υιοθέτηση του κεκτημένου γ) Διοικητική και δικαστική ικανότητα για την εφαρμογή του o\ 5 o. 7 a. 9 o. 11 a. 13 a. 13 a. 15 κεκτημένου III. ΚΥΠΡΟΣ IV. ΤΟΥΡΚΙΑ V. ΜΑΛΤΑ VI. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗΣ 1. Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη 2. Διαδικασία της προσχώρησης a. 21 o. 24 o. 25 σ. 26 σ. 26 σ. 26 σ. 27 α) Η ενίσχυση της προενταξιακής στρατηγικής υπέρ των - χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης σ. 27 β) Αναλυτική εξέταση του κοινοτικού κεκτημένου (screening) σ. 31 i) Αναλυτική εξέταση για τις χώρες για τις οποίες έχουν ανοιχθεί οι διαπραγματεύσεις ii) Αναλυτική εξέταση για τις χώρες για τις οποίες δεν έχουν ανοιχθεί ακόμα διαπραγματεύσεις γ) Διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων προσχώρησης δ) Ευρωπαϊκή στρατηγική για την Κύπρο ε) Ευρωπαϊκή στρατηγική για την Τουρκία VII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ σ. 32 σ. 32 σ. 33 σ. 34 σ. 34 σ. 34 ΕΓΓΡΑΦΟ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ Περιοδικές εκθέσεις της επιχροπής για χην πρόοδο κάθε μίας από χις υποψήφιες χώρες σχο πλαίσιο της διαδικασίας προσχώρησης 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου, το Δεκέμβριο 1997, κάλεσε την Επιτροπή να υποβάλλει περιοδικές εκθέσεις για την πρόοδο που σημειώνει κάθε μία από τις υποψήφιες χώρες, όσον αφορά την προετοιμασία της για την προσχώρηση, ορίζοντας τα εξής: "Η εξέταση της προόδου κάθε υποψηφίου κράτους της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης προς την κατεύθυνση της προσχώρησης, σε σχέση με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης και ειδικότερα ως προς τον ρυθμό υιοθέτησης του κεκτημένου της Ένωσης, θα περιλαμβάνεται, για το καθένα από τα κράτη αυτά, σε τακτικές εκθέσεις της Επιτροπής προς το Συμβούλιο, συνοδευόμενες ενδεχομένως από συστάσεις για την έναρξη διμερών διακυβερνητικών διασκέψεων. Πριν από τις εν λόγω εκθέσεις, η εφαρμογή των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση και η πρόοδος υιοθέτησης χου κεκχημένου θα εξεχάζονχαι με κάθε υποψήφιο κράχος, σχο πλαίσιο χων οργάνων χων ευρωπαϊκών συμφωνιών. Οι εκθέσεις της Επιτροπής θα χρησιμεύουν ως βάση για τις αναγκαίες αποφάσεις στα πλαίσια του Συμβουλίου όσον αφορά τη διεξαγωγή ή την επέκταση των διαπραγματεύσεων προσχώρησης και σε άλλους υποψηφίους. Στα πλαίσια αυτά, η Επιτροπή θα συνεχίσει να ακολουθεί τη μέθοδο που επελέγη με το Πρόγραμμα Δράσης 2000 για την εκτίμηση της ικανότητας των υποψηφίων κρατών να πληρούν τα οικονομικά κριτήρια και να εκπληρούν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από την προσχώρηση. Θα πρέπει να διατηρηθεί μία δυναμική προσέγγιση στην αξιολόγηση της προόδου που σημειώνεται από τα υποψήφια κράτη στο πλαίσιο των τακτικών εκθέσεων που θα υποβάλλει η Επιτροπή στο Συμβούλιο. " Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ ζήτησε να υποβληθούν καχά χο χέλος χου 1998 εκθέσεις και για χην Κύπρο και την Τουρκία και ανέφερε σχετικά ότι: "Στην περίπτωση της Τουρκίας, οι εκθέσεις θα έχουν ως βάση το άρθρο 28 της συμφωνίας σύνδεσης και τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Λουξεμβούργου. " Ακολουθώντας τη μέθοδο που χρησιμοποιήθηκε στις Γνώμες σχετικά με το Πρόγραμμα Δράσης 2000, η Επιτροπή υποβάλλει στο Συμβούλιο έγγραφο συνολικής αξιολόγησης, το οποίο πραγματοποιεί σύνθεση της αναλυτικής εξέτασης που πραγματοποιήθηκε στις εκθέσεις και διατυπώνει συστάσεις. Το παρόν έγγραφο αναφέρεται επίσης στο στάδιο των διαπραγματεύσεων και στην ενίσχυση της προενταξιακής στρατηγικής. 2. Καχά την εκπόνηση των περιοδικών εκθέσεων για τις υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, η Επιτροπή προσπάθησε να αναλύσει αν, στο πλαίσιο των κριτηρίων της Κοπεγχάγης, πραγματοποιήθηκαν, από τον Ιούλιο 1997 μέχρι σήμερα, οι αναγγελθείσες ή υποδειχθείσες μεταρρυθμίσεις. Όσον αφορά τις εν λόγω μεταρρυθμίσεις και, ιδίως, αυτές που απαιτούνται για τη μεταφορά του κοινοτικού κεκτημένου στο εθνικό δίκαιο, η Επιτροπή εξέτασε εκείνες που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί και όχι αυτές που βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας ή της έγκρισης. Η εν λόγω μέθοδος είναι η μόνη που επιτρέπει τη σύγκριση και την εκτίμηση, με αντικειμενικά κριτήρια, της προόδου που πράγματι σημειώθηκε στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την προσχώρηση. Στις περιοδικές εκθέσεις η Επιτροπή ανέλυσε επίσης την πρόοδο όσον αφορά την ικανότητα κάθε υποψήφιας χώρας να εφαρμόσει το κεκτημένο. Όπως ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης, η Επιτροπή εξακολούθησε να ενισχύει τα μέτρα για την προσαρμογή χων διοικηχικών διαρθρώσεων, ενόψει της χαχύχερης δυναχής υιοθέτησης του κεκτημένου. Θα πρέπει να σημειωθεί, ότι σημαντικό στοιχείο της προεχοιμασίας χων υποψηφίων χωρών για την προσχώρηση αποτελεί η διατήρηση ή η επιτάχυνση του ρυθμού των μεταρρυθμίσεων που απαιτούνται για την όσο το δυνατό ταχύτερη συμμόρφωση τους με τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η ιδιότητα του κράτους μέλους. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή παραπέμπει στην ανάλυση που περιέχεται στο Πρόγραμμα Δράσης 2000. Οι υποψήφιες χώρες θα πρέπει να καταβάλουν πολλές περαιτέρω προσπάθειες στο πλαίσιο της προετοιμασίας τους για την προσχώρηση. Η Επιτροπή εξακολουθεί να πιστεύει, ότι όλες οι υποψήφιες χώρες, συμπεριλαμβανομένων αυτών που θα είναι περισσότερο σε θέση να αναλάβουν τις υποχρεώσεις του μέλους μεσοπρόθεσμα, θα κατορθώσουν να το πράξουν μόνο «υπό τον όρο ότι θα καταβάλουν τις προπαρασκευαστικές τους προσπάθειες με αποφασιστικότητα». Η Επιτροπή χρησιμοποίησε Η εκτίμηση της πραγματικής προόδου από τη δημοσίευση των Γνωμών βασίζεται σε πολλές πηγές πληροφοριών. Κατ'αρχάς βασίζεται στις πληροφορίες, που παρείχαν οι υποψήφιες χώρες για την αναπροσαρμογή των στοιχείων που χρησιμοποιήθηκαν για τις Γνώμες. επίσης πληροφορίες που συγκεντρώθηκαν κατά τις συνεδριάσεις που διενεργήθηκαν στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών συμφωνιών και από την αναλυτική εξέταση (screening) του κοινοτικού κεκτημένου. Συνέκρινε, επίσης, χις πληροφορίες που συνέλεξε από χις πηγές αυχές με εκείνες που περιέχονχαι σχα εθνικά προγράμμαχα για την υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου. Όπως και για τις Γνώμες, η Επιτροπή βασίστηκε επίσης στις εκθέσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στις εκτιμήσεις των κρατών μελών, στις εργασίες διαφόρων διεθνών οργανισμών, συγκεκριμένα του Συμβουλίου της Ευρώπης και του ΟΑΣΕ, των Διεθνών Χρηματοδοτικών Οργανισμών καθώς και μη κυβερνητικών οργανώσεων. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ έκανε ευνοϊκά δεκτή την πρόθεση χης Επιχροπής να υποβάλει εκθέσεις «για την πρόοδο κάθε υποψήφιας χώρας προς την ένταξη». Επομένως, η Επιτροπή επίσης ετοίμασε μια έκθεση για την Κύπρο. Σε αυτήν την έκθεση, η Επιτροπή αναπροσάρμοσε τη Γνώμη του 1993 βάσει, ιδίως, των αποτελεσμάτων της αναλυτικής εξέτασης και των απαντήσεων που δόθηκαν στα ερωτηματολόγια. Όπως και κατά το 1993, όμως, η Επιτροπή διαθέτει ελλιπείς πληροφορίες για την κατάσταση στο βόρειο τμήμα της νήσου. Η έκθεση για την Τουρκία δεν αρκείται απλώς σε αναπροσαρμογή της Γνώμης του 1989, δεδομένου ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ, τον Ιούνιο, ζήτησε από την Επιτροπή να αξιολογήσει την κατάσταση στο πλαίσιο των συμπερασμάτων του Λουξεμβούργου. Η Επιτροπή ακολούθησε τη μεθοδολογία των Γνωμών για τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. Στο πλαίσιο του έργου αυτού, ωστόσο, συνάντησε ορισμένες δυσκολίες, όσον αφορά την ταχεία συγκέντρωση όλων των πληροφοριών που κρίθηκαν αναγκαίες για την αξιολόγηση της ικανότητας της Τουρκίας να υιοθετήσει το κοινοτικό κεκτημένο σε τομείς που υπερβαίνουν την τελωνειακή ένωση και σε αυτούς που προτείνονται στην ευρωπαϊκή στρατηγική για την εν λόγω χώρα. II. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ ΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΑ ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗΣ ΣΤΗΝ ΕΝΩΣΗ προς την ανάληψη Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ όρισε στα συμπεράσματα του ότι "Αυτό που προέχει για την Ένωση είναι να εξακολουθήσει να λειτουργεί η διαδικασία του διεύρυνσης για τις χώρες που αναφέρονται στα συμπεράσματα Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Λουξεμβούργου, στα πλαίσια της οποίας οι χώρες αυτές δύνανται να προωθούν ενεργά την υποψηφιότητα τους και να προχωρούν μέλους, συμπεριλαμβανομένων των κριτηρίων της Κοπεγχάγης. Κάθε υποψήφια χώρα θα κριθεί βάσει των ίδιων κριτηρίων και θα προχωρήσει στην υποψηφιότητα της με το δικό της ρυθμό, ανάλογα με το βαθμό προετοιμασίας της. Πολλά θα εξαρτηθούν από τις προσπάθειες των ίδιων των υποψήφιων χωρών να εκπληρώσουν τα κριτήρια. Όλες θα επωφεληθούν από τη σύσφιξη των σχέσεων με την Ένωση, μεταξύ άλλων, μέσω του πολιτικού διαλόγου και στρατηγικών ειδικά διαμορφωμένων για να τις βοηθήσουν να προετοιμαστούν για την προσχώρηση. " υποχρεώσεων των του Για την αξιολόγηση των υποψηφίων χωρών η Επιτροπή βασίζεται, συνεπώς, στα ίδια ακριβώς αντικειμενικά κριτήρια που ίσχυσαν για τις Γνώμες του προηγουμένου ισότιμη μεταχείριση όλων των έτους. Διασφαλίζεται κατ'αυτόν τον τρόπο υποψηφίων χωρών. Δεν υπάρχουν πρόσθετοι παράγοντες ή νέα κριτήρια που να μεταβάλουν το ουδέτερο πλαίσιο που εφαρμόστηκε στις Γνώμες. Η Επιτροπή ακολούθησε αυστηρά χους όρους χων Ευρωπαϊκών Συμβουλίων της Κοπεγχάγης και της Μαδρίτης, όπου οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων υπογράμμισαν τη σημασία της προσαρμογής χων διοικηχικών διαρθρώσεων χων υποψηφίων χωρών. Η Επιχροπή λαμβάνει επίσης υπόψη της, όπως ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου, τις εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση, οι οποίες παραθέτουν τις προτεραιότητες που πρέπει να τηρηθούν καχά την υιοθέτηση του κεκτημένου της Ένωσης. /. Πολιτικά κριτήρια Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης όρισε ότι "για τη συμμεχοχή, η υποψήφια χώρα απαιτείται να έχει επιτύχει τη σταθερότητα των θεσμών που εγγυώνται τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα δικαιώματα του ανθρώπου και το σεβασμό και την προστασία των μειονοτήτων. " Όταν τεθεί σε ισχύ η συνθήκη του Άμστερνταμ, το ισχύον άρθρο Ξ της συνθήκης θα τροποποιηθεί για να συμπεριλάβει τη συνταγματική αρχή, σύμφωνα με την οποία "Η Ένωση βασίζεται στις αρχές της ελευθερίας, της δημοκρατίας, του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου". Στις Γνώμες, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι όλες οι υποψήφιες χώρες, εκτός από μία, πληρούν τα πολιτικά κριτήρια, παρά το γεγονός ότι ορισμένες από αυτές χρειάζεται να πραγματοποιήσουν πρόοδο σχετικά με την εφαρμογή της δημοκρατίας και την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Η Επιτροπή έκρινε ότι μόνο η Σλοβακία δεν πληροί τα πολιτικά κριτήρια. Οι πρόσφατες εκλογές, όμως, έφεραν μια νέα κυβέρνηση στην εξουσία, η οποία αναμένεται να προβεί σε μεταρρυθμίσεις, οι οποίες ενδέχεται να αλλάξουν την παρούσα κατάσταση. Όσον αφορά τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, η Επιτροπή εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η δημοκρατία στην πράξη και δεν περιορίστηκε σε τυπικές περιγραφές χων πολιχικών θεσμών. Γενικά, η Επιχροπή κρίνει όχι η όλη καχάσχαση παραμένει ικανοποιηχική, δεδομένου όχι εδραιώνονχαι οι δημοκραχικές εξελίξεις στις υποψήφιες χώρες, ενισχύοντας τις θετικές τάσεις που επισημαίνονται στις Γνώμες. Κατά τους τελευταίους δεκαοχτώ μήνες διεξήχθησαν ελεύθερες και άψογες εκλογές, τόσο κοινοβουλευτικές όσο και προεδρικές, στην Πολωνία, την Ουγγαρία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Λιθουανία και τη Λεττονία. Στις περιπτώσεις αυτές, οι υποψήφιες χώρες απέδειξαν ότι διαθέτουν σταθερούς θεσμούς που συμβάλλουν στην ορθή άσκηση της δημόσιας εξουσίας και στην εδραίωση της δημοκρατίας. Η Σλοβακία κινείται μάλλον προς αυτή την κατεύθυνση. Παρά τις συγκεκριμένες θετικές εξελίξεις, υπάρχουν ορισμένες περιπτώσεις όπου δεν έχουν καταβληθεί επαρκείς προσπάθειες για την αντιμετώπιση των ελλείψεων που εντοπίστηκαν στις Γνώμες για το θεσμικό τομέα. Κοινό πρόβλημα για τις υποψήφιες χώρες αποτελεί η αδυναμία της δικαστικής εξουσίας, που απαιτεί την επιμόρφωση των δικαστών και διαδικαστικές μεταρρυθμίσεις, με σκοπό την αντιμετώπιση των υπερβολικών καθυστερήσεων κατά την εκδίκαση των υποθέσεων. Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα σοβαρή στην Πολωνία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Σλοβενία και την Εσθονία. Σοβαρό πρόβλημα στη Σλοβακία αποτελεί η ανεξαρτησία των δικαστών της. Ενώ η Ουγγαρία κατέβαλε προσπάθειες για να βελτιώσει τη λειτουργία του δικασχικού της συστήματος, οι υπόλοιπες χώρες σημείωσαν ελάχιστη σχετική πρόοδο από την έκδοση των Γνωμών και μετά. Ο αγώνας κατά της διαφθοράς χρειάζεται περαιτέρω ενίσχυση. Οι προσπάθειες των υποψηφίων χωρών δεν είναι πάντοτε ανάλογες με τη σοβαρότητα του προβλήματος. Αν και ορισμένες χώρες εφαρμόζουν νέα προγράμματα για τον έλεγχο και την πρόληψη, είναι πολύ νωρίς για να εκτιμηθεί η αποτελεσματικότητα αυτών των μέτρων. Παρατηρείται κάποια έλλειψη αποφασιστικότητας για την αντιμετώπιση του θέματος της διαφθοράς και την εξάλειψη της σε ορισμένες υποψήφιες χώρες. Όσον αφορά τα δικαιώματα του ανθρώπου και το σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, οι υποψήφιες χώρες παρέχουν γενικά σχετικές εγγυήσεις. Οι περισσότερες από τις υποψήφιες χώρες κυρώνουν τις κύριες νομοθετικές πράξεις για τα δικαιώματα του ανθρώπου. Η Επιτροπή, ωστόσο, εξακολουθεί να πιστεύει ότι η ανεξαρτησία του ραδιοφώνου και της τηλεόρασης χρειάζεται να ενισχυθεί σε ορισμένες περιπτώσεις. Στη συγκεκριμένη περίπτωση της Ρουμανίας, η κυβέρνηση συνέχισε τη θέσπιση μέτρων, με τη βοήθεια του προγράμματος Phare, για τη βελτίωση της προσχασίας 100. 000 περίπου παιδιών που έχουν εγκαχαλειφθεί σχα κραχικά ορφανοχροφεία. Έχουν καχαβληθεί προσπάθειες για τη στήριξη της επανένταξης χων παιδιών σχις οικογένειες χους ή χης ανάληψης χους από ανάδοχες οικογένειες. Όσον αφορά χις μειονότητες, η ΕΕ εξέφρασε ήδη την ικανοποίηση της για τα αποτελέσματα του πρόσφατου δημοψηφίσματος στη Λεττονία σχετικά με το νόμο περί ιθαγενείας, επειδή θα διευκολυνθεί στη συνέχεια η απόκτηση της ιθαγενείας από άτομα που στερούνται ιθαγενείας και από τα παιδιά τους. Το κοινοβούλιο της Εσθονίας δεν έχει, δυστυχώς, εγκρίνει ακόμη τις τροποποιήσεις του νόμου περί ιθαγενείας που θα επιτρέψει σε παιδιά που στερούνται ιθαγενείας να αποκτήσουν το καθεστώς του υπηκόου. Η κατάσταση των Ρόμα εξακολουθεί να είναι προβληματική, δεδομένου ότι οι ενδιαφερόμενες υποψήφιες χώρες πραγματοποίησαν μικρή πρόοδο στην ανχιμεχώπιση χου θέμαχος. Παρά χο γεγονός όχι χο νομικό χους καθεσχώς και χα δικαιώμαχά χους παραμένουν σχαθερά, οι Ρόμα υποφέρουν από διακριχική μεχαχείριση και κοινωνικό αποκλεισμό, ιδίως σχην Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Βουλγαρία και την Τσεχική Δημοκρατία. Η Ρουμανία, στην οποία διαμένουν μερικά εκατομμύρια Ρόμα, χρειάζεται να αυξήσει τις προσπάθειες της για τη βελτίωση της κατάστασης της εν λόγω μειονότητας. Όσον αφορά την ουγγρική μειονότητα στη Ρουμανία, η κατάσταση δείχνει να βελτιώνεται σε όλα τα επίπεδα του δημόσιου βίου, συμπεριλαμβανομένης της απόφασης των ρουμανικών αρχών να διευθετήσουν το θέμα ίδρυσης ουγγρογερμανικού πανεπιστημίου. Η κατάσταση της ουγγρικής μειονότητας στη Σλοβακία εξακολούθησε μέχρι σήμερα να δημιουργεί κάποιες ανησυχίες. Η συμμετοχή εκπροσώπων της ουγγρικής μειονότητας στη νέα σλοβακική κυβέρνηση αποτελεί αισιόδοξο μήνυμα για την ουγγρική μειονότητα όσον αφορά το καθεστώς της στη Σλοβακία. Φαίνεται γενικά ότι, ενώ δεν παρουσιάζονται νέα προβλήματα ή υποτροπές προβλημάτων στη δημοκρατική λειτουργία των πολιτικών και νομικών συστημάτων των υποψηφίων χωρών, οι προσπάθειες κατά τους τελευταίους δεκαοχχώ μήνες παρέμειναν μάλλον σχάσιμες χωρίς να ενισχυθούν. Γενικά, χο πρόβλημα χων μειονοτήχων εξακολουθεί να δημιουργεί ανησυχίες σχο πλαίσιο χης προοπχικής της διεύρυνσης. 2. Οικονομικά κριτήρια Οι Γνώμες έκριναν ότι όλες οι υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης είχαν πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο, όσον αφορά τη μετάβαση τους σε οικονομία της αγοράς μετά την κατάρρευση του πρώην κομμουνιστικού εμπορικού συνασπισμού. Αναγνωρίζοντας ότι τα σημεία εκκίνησης των εν λόγω χωρών ήταν διαφορετικά, οι Γνώμες θεώρησαν εξαιρετικά σημαντική τη συνεπή εφαρμογή συνόλου μεταρρυθμίσεων για τη δημιουργία οικονομίας της αγοράς και την ενίσχυση οικονομικών πολιτικών. Ταυτόχρονα, η ανάλυση κατέδειξε ότι, αν και ορισμένες υποψήφιες χώρες πέτυχαν μεγάλη οικονομική ανάπτυξη, πολλές από αυτές να αντιμετωπίζουν σημαντικούς μακροοικονομικούς κινδύνους. εξακολουθούν Από την έκδοση των Γνωμών, η οικονομική ανάπτυξη στις δέκα υποψήφιες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης δεν επηρεάστηκε ιδιαίτερα από την επιδείνωση του διεθνούς περιβάλλοντος και τις διαταραχές των χρημαχοοικονομικών αγορών. Ο αναμενόμενος, για χο χρέχον έχος, μέσος συνχελεσχής αύξησης πραγμαχικής παραγωγής ανέρχεχαι σε 3,5% για χις δέκα χώρες, ενώ σχις περισσόχερες από αυχές σημειώθηκε αύξηση χης τάξης του 4- 7%, δηλαδή μεταξύ των υψηλότερων στον κόσμο. Οι υψηλότεροι συντελεστές παρατηρούνται στην Εσθονία, τη Λεττονία και την Πολωνία. Η αύξηση της παραγωγής υπαγορεύεται από την εγχώρια ζήτηση και τις πάγιες επενδύσεις ειδικότερα. Η συμμετοχή των καθαρών εξαγωγών είναι οριακά αρνητική, επειδή η αύξηση των εισαγωγών υπερβαίνει την αύξηση των εξαγωγών. Σε αντίθεση με τη γενική θετική αύξηση, το πραγματικό ΑΕΠ στη Ρουμανία και την Τσεχική Δημοκρατία μειώθηκε, αλλά για λόγους που δεν έχουν σχέση με την υποβάθμιση του διεθνούς οικονομικού περιβάλλοντος. Ο ρόλος του κράτους στη Ρουμανία εξακολουθεί να είναι υπερβολικά έντονος σε πολλούς τομείς της οικονομίας. Η Τσεχική Δημοκρατία χρειάζεται περαιτέρω ενίσχυση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων για την εξάλειψη της στενής σχέσης μεταξύ των επιχειρήσεων και των τραπεζών. Η Βουλγαρία βρίσκεται σε στάδιο ανάκαμψης από την προηγούμενη υποχώρηση της οικονομίας της και η αύξηση θα είναι θετική το τρέχον έτος. Οι άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) εξακολούθησαν να αυξάνονται παρά το γεγονός ότι εξακολουθούν να είναι χαμηλές σε σχέση με αυτές της Δυτικής Ευρώπης. Οι χώρες στις οποίες η ιδιωτικοποίηση και οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις εξελίσσονται σταθερά ή έχουν επιταχυνθεί πρόσφατα, όπως η Ουγγαρία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Εσθονία, η Σλοβενία, η Λεττονία και η Λιθουανία, δέχθηκαν τις μεγαλύτερες κατά κεφαλή εισροές επενδύσεων. Ιδιαίτερα η Λεττονία προσέλκυσε το 1997 εισροές ΑΞΕ ύψους 7,6% του ΑΕΠ, το υψηλότερο ποσοστό στην περιοχή. Οι ΑΞΕ στη Λιθουανία διπλασιάστηκαν το 1997 για δεύτερο συνεχές έτος φθάνοντας ποσοστό 3,4% του ΑΕΠ. Η Βουλγαρία εξακολούθησε, επίσης, να προσελκύει ΑΞΕ αν και σε μικρότερη έκταση το 1998. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν, ότι οι συστάσεις που περιέχονταν σχις Γνώμες δεν απομάκρυναν χις ΑΞΕ από χις χώρες με χις οποίες δεν έχουν αρχίσει ακόμη διαπραγμαχεύσεις, πράγμα για το οποίο είχαν εκφραστεί φόβοι αρχικά. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ορισμένων χωρών, εκφραζόμενο σε ισότιμο αγοραστικής δύναμης, προσεγγίζει το ΑΕΠ ορισμένων κρατών μελών (Σλοβενία 68% και Τσεχική Δημοκρατία 63% του μέσου όρου της Κοινότητας). Η ανεργία μειώνεται στη Λεττονία, την Πολωνία, την Ουγγαρία και τη Λιθουανία. Οι τιμές πληθωρισμού μειώνονται και μάλιστα σε μονοψήφιο επίπεδο για τη Σλοβενία, την Τσεχική Δημοκρατία, τη Σλοβακία, τη Λεττονία και τη Λιθουανία. Τα δημοσιονομικά ελλείμματα είναι μικρά, ενώ ορισμένες χώρες (Εσθονία και για ορισμένα έτη Λεττονία) παρουσιάζουν πλεόνασμα. Τα εμπορικά ισοζύγια είναι αρνητικά, επειδή οι οικονομίες των υποψηφίων χωρών επεκτείνονται, αν και σε ορισμένες χώρες (Εσθονία, Λεττονία, καθώς και Λιθουανία, Τσεχική Δημοκρατία, Πολωνία και Σλοβακία) το έλλειμμα αυτό μπορεί να είναι εξαιρετικά μεγάλο. Οι τρέχουσες συναλλαγές είναι επίσης έντονα αρνητικές στην Εσθονία, τη Σλοβακία και τη Λιθουανία. Το εξωτερικό χρέος της Ρουμανίας αυξάνεται. Οι οικονομικές επιπτώσεις της ρωσικής κρίσης στις υποψήφιες χώρες αναμένεται ότι θα παραμείνουν περιορισμένες σ'αυτό το στάδιο, για δύο κύριους λόγους. Πρώτον, από την έναρξη της μεταβατικής διαδικασίας, οι υποψήφιες χώρες άλλαξαν προοδευτικά και επιτυχώς την κατεύθυνση του εμπορίου τους από τον πρώην σοβιετικό συνασπισμό στην ΕΕ. Πέτυχαν υψηλό βαθμό ολοκλήρωσης του εμπορίου και το 60% του διασυνοριακού εμπορίου τους διενεργείχαι με χην ΕΕ. Ο δεύχερος και σημανχικόχερος λόγος συνίσχαχαι στην προοπχική της προσχώρησης σχην ΕΕ και η σχαδιακή εφαρμογή χου κοινοχικού κεκτημένου είχε ευνοϊκές συνέπειες για την αγορά. Ωστόσο, οι συνθήκες στις διεθνείς κεφαλαιαγορές κατέστησαν δυσχερέστερες. Πριν από την κρίση, οι υποψήφιες χώρες είχαν τη δυνατότητα να λαμβάνουν σημαντικά ποσά στο πλαίσιο ξένων χρηματοδοτήσεων με σχετικά ευνοϊκούς όρους. Σήμερα, οι αγορές παρέχουν κεφάλαια με υψηλό μόνο κόστος και οι χώρες με αδύνατη οικονομία θίγονται περισσότερο από άλλες. Η κατάσταση αυτή αναμένεται ότι θα δημιουργήσει σημαντικό κίνητρο για τις υποψήφιες χώρες να επιταχύνουν τη διαρθρωτική τους μεταρρύθμιση και να ενισχύσουν την οικονομική τους πολιτική. Στην παρούσα νέα αξιολόγηση η Επιτροπή ακολούθησε, ως προς αυτό το θέμα, τη μεθοδολογία που εφαρμόστηκε στις Γνώμες. Εξέτασε, λοιπόν, την πρόοδο που επιτεύχθηκε σχετικά με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης για να καταλήξει σε εκτίμηση χων συνολικών επιχευγμάχων μέχρι σήμερα. Τα κριτήρια εφαρμόστηκαν στην ίδια βάση με αυτή που ίσχυσε για τις Γνώμες. Η πρώτη αναθεώρηση, ωσχόσο, λαμβάνει υπόψη συμπληρωμαχικές παρατηρήσεις για δεκαοχτώ μήνες μετά τις Γνώμες. Η Επιχροπή εξέθεσε όσο χο δυναχό σαφέσχερα στις Γνώμες τις απόψεις της σχετικά με τα κριτήρια της Κοπεγχάγης. Αυτό που έχει σημασία, ωστόσο, είναι η αλληλεπίδραση όλων των στοιχείων καθώς και τα αμοιβαία αποτελέσματα τους για την οικονομία. Παράγοντες που λήφθηκαν, επίσης, υπόψη στο Πρόγραμμα Δράσης 2000 είναι η σημαντική διάσταση του χρόνου και ο απολογισμός των αποτελεσμάτων. Ως απολογισμός των αποτελεσμάτων νοείται η αμετάκλητη, διαρκής και επαληθεύσιμη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και των πολιτικών για αρκετά μακρά περίοδο που επιτρέπει τη συνεχή μεταβολή, όσον αφορά τις προσδοκίες και τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων και τη διαπίστωση ότι τα αποτελέσματα θα έχουν διάρκεια. Το κριτήριο της οικονομίας της αγοράς πρέπει να πληρούται σήμερα ενώ το δεύτερο κριτήριο - δηλαδή η ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς στο εσωτερικό της Ένωσης - αποχελεί μεσοπρόθεσμο κριτήριο. α) Η ύπαρξη οικονομίας της αγοράς που να λειτουργεί Η ύπαρξη οικονομίας της αγοράς που λειτουργεί εκτιμάται με βάση τους παρακάτω παράγοντες: • η ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης καθορίζεται ελεύθερα από τις δυνάμεις της αγοράς· οι τιμές, καθώς και οι συναλλαγές, ελευθερώνονταν • δεν υπάρχουν σημαντικά εμπόδια για την είσοδο (δημιουργία νέων επιχειρήσεων) και την έξοδο τους από την αγορά (πτωχεύσεις)· • • υπάρχει το νομικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένης της ρύθμισης των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας· είναι δυνατή η εφαρμογή των νόμων και των συμβάσεων έχει επιτευχθεί μακροοικονομική σταθερότητα, με αποτέλεσμα τη δέουσα σταθερότητα των τιμών και τη βιωσιμότητα των δημοσίων οικονομικών και των εξωτερικών συναλλαγών • υπάρχει ευρεία συναίνεση για τα κύρια στοιχεία της οικονομικής πολιτικής· • ο χρηματοπιστωτικός τομέας είναι επαρκώς ανεπτυγμένος για τη διοχέτευση των αποταμιεύσεων προς τις παραγωγικές επενδύσεις. Η έκθεση αξιολογεί κάθε υποψήφια χώρα στο πλαίσιο της προόδου που έχει σημειώσει σε σχέση με τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις. Η Επιτροπή κρίνει ότι η Τσεχική Δημοκρατία, η Εσθονία, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Σλοβενία είναι δυνατό να θεωρηθούν ως οικονομίες αγοράς που λειτουργούν. Και οι πέντε έχουν πραγματοποιήσει πρόοδο σε σχέση με το παρελθόν έτος, αν και σε όλες τις περιπτώσεις απαιτείται η ωρίμανση ορισμένων σημαντικών τομέων, όπως των χρηματαγορών. Η Σλοβενία απαιτείται επίσης να βελτιώσει τη λειτουργία των μηχανισμών της αγοράς. Μια έκτη υποψήφια χώρα, η Σλοβακία, έχει σημειώσει εξαιρεχική προσέγγιση όσον αφορά χη νομοθεσία και χα χαρακχηρισχικά χου συστήματος, αλλά η υπερβολική κυβερνητική παρέμβαση και η έλλειψη διαφάνειας δεν συμβιβάζεται με χη λειχουργία χης οικονομίας χης αγοράς· επίσης, η μακροοικονομική σχαθερόχηχα υποβαθμίσχηκε. Δύο άλλες υποψήφιες χώρες, η Λεχχονία και η Λιθουανία, πραγμαχοποίησαν ουσιασχική πρόοδο όσον αφορά χη μετατροπή τους σε οικονομίες της αγοράς. Η ολοκλήρωση εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων που έχουν ήδη αρχίσει θα επιτρέψει στη Λεττονία να ανταποκριθεί στο πρώτο οικονομικό κριτήριο στο άμεσο μέλλον. Έχουν σημειωθεί σημαντικές βελτιώσεις στη μακροοικονομική κατάσταση και στη δημιουργία του νομικού και θεσμικού πλαισίου οικονομίας της αγοράς στην εν λόγω χώρα. Τα εμπόδια στην είσοδο και έξοδο από την αγορά έχουν μειωθεί και έχει ενισχυθεί η ευρεία συναίνεση για την οικονομική πολιτική. Αν και η Λιθουανία έχει πραγματοποιήσει σημαντική πρόοδο, απαιτείται η συνεχής εφαρμογή του εναπομένοντος μεταρρυθμιστικού προγράμματος, ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία μετατροπής της σε οικονομία της αγοράς. Ν Λεττονία και, σε μικρότερη έκταση, η Λιθουανία προσεγγίζουν την κατάσταση της Εσθονίας το 1997, αλλά σε ορισμένους τομείς, η εφαρμογή της οικονομικής πολιτικής και των μεταρρυθμίσεων είναι εξαιρετικά πρόσφατη και δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να συμπεράνει, ότι οι χώρες μπορεί να θεωρηθούν σήμερα ως οικονομίες της αγοράς που λειτουργούν. Η Βουλγαρία δεν μπορεί να θεωρηθεί ως οικονομία της αγοράς που λειτουργεί, αν και έχει σημειώσει ουσιαστική πρόοδο όσον αφορά τη θέσπιση των αναγκαίων μέτρων και την εγκαθίδρυση μακροοικονομικής σταθερότητας. Η μόνη εναπομένουσα πρόκληση για τη Βουλγαρία είναι η ενίσχυση της εφαρμογής νομοθετικών και θεσμικών μεταρρυθμίσεων για να αποφύγει την επιστροφή στη μακροοικονομική αστάθεια και την ανατροπή των πολιτικών που έχει εφαρμόσει. Μόνο η Ρουμανία δεν έχει σημειώσει βελτίωση όσον αφορά το πρώτο κριτήριο. 11 ρουμανική κυβέρνηση δεν μπόρεσε ακόμη να θεσπίσει τα αναγκαία μέτρα, κυρίως, λόγω της έλλειψης πολιτικής συναίνεσης. Επίσης, η μακροοικονομική κατάσταση υποβαθμίστηκε. Γενικά, οι υποψήφιες χώρες πραγματοποίησαν σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη μετατροπή τους σε οικονομίες της αγοράς, αν και οι οικονομικές τους συνθήκες εξακολουθούν να ποικίλλουν σημαντικά λόγω των διαφορετικών σημείων εκκίνησης. Αυτές που κληρονόμησαν συγκριτικά σταθερές πολιτικοκοινωνικές συνθήκες, δηλαδή η Ουγγαρία και η Πολωνία, ανέλαβαν με αποφασιστικότητα τις μεταρρυθμίσεις και εξακολουθούν να πραγματοποιούν σταθερή πρόοδο. Η Εσθονία εμπίπτει, επίσης, σ'αυτή την κατηγορία. Η Τσεχική Δημοκρατία και η Σλοβενία, αν και ακολουθούν σε πολύ μικρή απόσταση, δεν έδειξαν την ίδια αποφασιστικότητα, σε πολιτικό επίπεδο, για μεταρρυθμίσεις της αγοράς. 10 β) Η ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς εντός της Ένωσης Το δεύτερο οικονομικό κριτήριο, δηλαδή η των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς εντός της Ένωσης, αξιολογήθηκε με βάση τους εξής παράγοντες: ικανότητα αντιμετώπισης επαρκή βαθμό την ύπαρξη λειχουργικής οικονομίας χης αγοράς με μακροοικονομικής σχαθερότητας, ώσχε οι οικονομικοί φορείς να είναι σε θέση να λαμβάνουν αποφάσεις σε κλίμα σχαθερόχητας και προβλεψιμότητας· την επάρκεια, με ανεκτό κόστος, ανθρώπινου δυναμικού και φυσικών πόρων, μεταξύ των οποίων υποδομής (παροχή ενέργειας, τηλεπικοινωνίας, μεταφορές κλπ), εκπαίδευσης και έρευνας, καθώς και την ύπαρξη μελλοντικών προοπτικών σε αυτόν τον τομέα· την έκταση στη οποία η κυβερνητική πολιτική και η νομοθεσία επηρεάζουν την ανταγωνιστικότητα δια μέσου της εμπορικής πολιτικής, της πολιτικής ανταγωνισμού, των κρατικών ενισχύσεων, της στήριξης των MME κ. λπ. · τον βαθμό και τον ρυθμό της εμπορικής ενσωμάτωσης της χώρας με την Ένωση πριν από τη διεύρυνση. Αυτό αφορά τόσο τον όγκο όσο και τον χαρακτήρα των εμπορευμάτων που ήδη αποτελούν το αντικείμενο του εμπορίου με τα κράτη μέλη· χην αναλογία χων μικρών επιχειρήσεων, αφενός διόχι οι μικρές επιχειρήσεις έχουν την τάση να επωφελούνται περισσότερο όταν επέρχεται βελτίωση στην πρόσβαση στην αγορά και, αφετέρου, διότι η κυριαρχία μεγάλων επιχειρήσεων ίσως αποτελεί ένδειξη ότι δεν έχουν επέλθει στον βαθμό που πρέπει οι αναγκαίες προσαρμογές. Η αξιολόγηση της κατάστασης μιας χώρας όσον αφορά το δεύτερο κριτήριο, είναι ακόμη δυσχερέστερη από ό,τι για το πρώτο, διότι: (ί) το κριτήριο είναι πιο πολύπλοκο, (ii) τα συμπεράσμαχα πρέπει να συναχθούν με μεσοπρόθεσμη προοπχική, (iii) η εκπλήρωση αυχού χου κριτηρίου εξαρτάται εν μέρει από την εκπλήρωση του πρώτου, και (ίν) ακόμη και όταν λαμβάνονται σωστά πολιτικά μέτρα, χρειάζεται κάποιος χρόνος ώστε αυτά να ενεργήσουν στην οικονομία και να έχουν πλήρη αντίκτυπο στην ικανότητα της χώρας να αντεπεξέλθει στις ανταγωνιστικές πιέσεις. Ως εκ τούτου, ιδιαίτερη σημασία ενέχει και πάλι η παρακολούθηση της πορείας των μέτρων. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι δύο χώρες, η Ουγγαρία και η Πολωνία, εξακολούθησαν να βελτιώνουν χην ικανόχηχα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και αναμένεται ότι θα είναι σε θέση μεσοπρόθεσμα να εκπληρώνουν απολύτως το δεύτερο κριτήριο. Η Σλοβενία επίσης αναμένεται ότι θα είναι σε θέση μεσοπρόθεσμα να αντεπεξέλθει στις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης υπό τον όρο ότι θα επιταχύνει την εφαρμογή των σχεδιαζόμενων μεταρρυθμίσεων. Η Τσεχική Δημοκρατία μπορεί επίσης να θεωρηθεί ότι είναι σε θέση να εκπληρώσει το δεύτερο κριτήριο, έστω και αν έχει χάσει έδαφος σε σχέση με το περασμένο έτος. Οι προοπτικές της Σλοβακίας όσον αφορά την ικανότητα να αντεπεξέλθει στις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης μεσοπρόθεσμα είναι καλές, εφόσον η κυβέρνηση λάβει επειγόντως μέτρα για την εγκαθίδρυση πλήρως λειτουργικής 11 οικονομίας αγοράς. Η Εσθονία βρίσκεχαι σε παρόμοια θέση, αλλά χα σημαντικά εξωχερικά ελλείμμαχα που παρουσιάζει εξακολουθούν να αποχελούν πρόβλημα για χη διαρκή ανάπτυξη, παρά τις πρόσφατες βελτιώσεις. II Αετχονία σημείωσε πρόσφαχα σημαντική πρόοδο, αλλά πρέπει να αποδειχθεί η βιωσιμότητα των μεχαρρυθμίσεών της. Η διαδικασία ιδιωτικοποίησης ολοκληρώθηκε, αλλά απαιτούνται περαιτέρω προσπάθειες στον του χρημαχοπισχωχικού χομέα, χης αύξησης της προσχιθέμενης αξίας σε ορισμένους βασικούς εξαγωγικούς χομείς και της απλούσχευσης χου νομικού πλαισίου για χη λειχουργία χων επιχειρήσεων. εποπτείας τομέα της Παρόμοια πρόοδο σημείωσε η Λιθουανία, η οποία χρειάζεται ακόμη να ολοκληρώσει τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης, να προβεί σε μεταρρύθμιση του ενεργειακού τομέα και να διασφαλίσει την ομαλή λειτουργία της νομοθεσίας περί πτωχεύσεων. Η Βουλγαρία σημείωσε επίσης πρόοδο πρόσφατα, αν και η διαδικασία ιδιωτικοποίησης φαίνεται ότι επιβραδύνεται. Χρειάζονται περαιτέρω προσπάθειες για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας. Η θέση της Ρουμανίας επιδεινώθηκε, λόγω του γεγονότος ότι η κυβέρνηση δεν επέδειξε τη δέουσα αποφασιστικότητα όσον αφορά τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, με αποτέλεσμα η χώρα να έχει ακόμα να διανύσει πολύ δρόμο. Επομένως, συνολικά έξι χώρες, η Ουγγαρία, η Πολωνία, η Τσεχική Δημοκραχία, η Εσθονία, η Σλοβενία και η Σλοβακία αναμένεχαι όχι θα είναι σε θέση μεσοπρόθεσμα να ανχεπεξέλθουν σχις ανχαγωνισχικές πιέσεις και χις δυνάμεις χης αγοράς ενχός χης Ένωσης. Ενχούχοις, η Τσεχική Δημοκραχία οφείλει να μεριμνήσει ιδιαιχέρως, ώσχε να εξασφαλίσει όχι οι εν εξελίξει μεχαρρυθμίσεις θα εφαρμοσχούν πλήρως. Η Εσθονία θα πρέπει να εξακολουθήσει να εφαρμόζει χις μακροοικονομικές πολιτικές που απαιτούνται για τον περιορισμό χων κινδύνων που απορρέουν από χο εκχεχαμένο εξωχερικό έλλειμμα. Η Σλοβακία οφείλει να ανχιμεχωπίσει χα χελευχαία διαρθρωχικά προβλήμαχα καχά χρόπο διαφανή και με βάση χις αρχές της αγοράς. Η Λεχχονία, και σε μικρόχερο βαθμό η Λιθουανία, αναμένεχαι όχι θα σημειώσουν την απαραίτητη πρόοδο, ώστε να είναι σε θέση να αντεπεξέλθουν μεσοπρόθεσμα στις ανταγωνιστικές πιέσεις και τις δυνάμεις της αγοράς εντός της Ένωσης, εφόσον εξακολουθήσουν να εφαρμόζουν απαρέγκλιτα το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων. Εν κατακλείδι, αν συνεκτιμηθούν τα δύο κριτήρια, διαπιστώνεται ότι σήμερα καμία από τις υποψήφιες χώρες δεν εκπληρώνει πλήρως χα κριτήρια της Κοπεγχάγης, όπως συνέβαινε και κατά την εποχή που δημοσιεύθηκαν οι γνώμες της Επιτροπής. Η Ουγγαρία και η Πολωνία προσεγγίζουν περισσότερο τα κριτήρια, ενώ η Τσεχική Δημοκρατία και η Σλοβενία, αν και εξακολουθούν να προηγούνται των άλλων χωρών, έχουν χάσει κάπως έδαφος. Η Εσθονία εξακολούθησε να σημειώνει πρόοδο· μπορεί να θεωρηθεί χώρα με οικονομία αγοράς και αναμένεται ότι μεσοπρόθεσμα θα είναι σε θέση να αντεπεξέλθει στις ανχαγωνισχικές πιέσεις. Η Λεχχονία, και σε μικρόχερο βαθμό η Λιθουανία, σημείωσαν πρόσφαχα σημανχική πρόοδο, αλλά δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί όχι πληρούν απολύχως οποιοδήποχε από χα ανωχέρω κριτήρια, ιδίως διότι πολλά μέτρα ελήφθησαν μόλις πρόσφατα. Η Βουλγαρία και η Ρουμανία δεν πληρούν κανένα από τα κριτήρια. Ωστόσο, η Βουλγαρία πέτυχε πρόσφατα ορισμένες σημαντικές βελτιώσεις και δείχνει ότι είναι αποφασισμένη να πραγματοποιήσει μεταρρυθμίσεις, αλλά η προσπάθεια της άρχισε από πολύ χαμηλό σημείο. Η καχάσχαση στη Ρουμανία σημείωσε επιδείνωση 12 σε σχέση με χο περασμένο έχος. Ενόψει ενδεχόμενων αλλαγών σχην οικονομική πολιχική της Σλοβακίας, μετά τις πρόσφατες εκλογές, είναι πολύ νωρίς για να επιχειρηθεί αξιολόγηση της ικανότητας της Σλοβακίας να εκπληρώσει μεσοπρόθεσμα οποιοδήποτε από τα κριτήρια. 3) Άλλες υποχρεώσεις που απορρέουν από την προσχώρηση Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Κοπεγχάγης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι για την προσχώρηση απαιτείται "η ικανότητα ανάληψης των υποχρεώσεων του μέλους, συμπεριλαμβανομένης της προσχώρησης στους στόχους της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης". α) Οι στόχοι της πολιτικής, οικονομικής και νομισματικής ένωσης Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας Οι υποψήφιες χώρες εξακολούθησαν να εναρμονίζονται με την ΚΕΠΠΑ της Ένωσης, αποδεικνύοντας τη βούληση τους να συμβάλουν στην αποτελεσματική ανάληψη δράσης στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας, μέσω του πολιτικού διαλόγου και συγκεκριμένων ενεργειών. Εκτός από το κυπριακό πρόβλημα, στις γνώμες της Επιτροπής αναφέρονται ορισμένα άλλα θέματα, στα οποία δεν έχει ακόμη εξευρεθεί λύση. Σε αυτά τα θέματα περιλαμβάνεται η διαφορά μεταξύ Σλοβενίας και Κροατίας για την Ακτή του Πιράν, το θέμα των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ Λεττονίας και Λιθουανίας και οι συνομιλίες μεταξύ Ουγγαρίας και Σλοβακίας για το φράγμα του Γκαμπτσίκοβο. Η Λεττονία και η Εσθονία είναι ήδη έτοιμες να υπογράψουν μεθοριακές συμφωνίες με τη Ρωσία, μόλις είναι έτοιμη να το πράξει και αυτή. Στο Πρόγραμμα Δράσης 2000, η Επιτροπή τόνιζε ότι οι υποψήφιες χώρες οφείλουν να καταβάλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για την επίλυση των μεθοριακών και των άλλων διαφορών τους με τρίτες χώρες, πριν από την προσχώρηση. Οικονομική και Νομισματική Ένωση Η ΟΝΕ αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του κοινοτικού κεκτημένου. Ωστόσο, χρειάζεται να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ της συμμετοχής στην ΟΝΕ1, η οποία είναι υποχρεωτική για όλα τα κράτη μέλη, και της θέσπισης του ευρώ ως ενιαίου νομίσματος. Τα νέα κράτη μέλη δεν αναμένεχαι όχι θα υιοθετήσουν χο ενιαίο νόμισμα αμέσως μεχά χην προσχώρηση, μολονόχι θα λαμβάνουν μέρος σχην ΟΝΕ. Η συμμεχοχή στην ΟΝΕ Η διαδικασία της ΟΝΕ βρίσκεται πλέον στη δεύτερη φάση της. Την 1η Ιανουαρίου 1999, θα αρχίσει η τρίτη και τελική φάση, οπότε δεν θα είναι πλέον ακριβές να αναφέρεται ότι η ΟΝΕ βρίσκεται στην τρίτη φάση της. Η διαδικασία θα ολοκληρωθεί και η ΕΕ θα είναι στην ΟΝΕ, έστω και εάν για ορισμένα μέλη ισχύουν παρεκκλίσεις. Οι νομικές απαιτήσεις που συνδέονται με τη δεύτερη και την τρίτη φάση και η ικανότητα εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ΟΝΕ θα έχουν καταστεί το κεκτημένο της ΟΝΕ. 13 συνεπάγεχαι χη σχαδιακή ανάπτυξη των οικονομιών των υποψήφιων χωρών με στόχο την τελική υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος, καθώς μελλοντικά όλα τα κράτη μέλη οφείλουν να καθιερώσουν ως νόμισμα το ευρώ. Σε αυτή την πορεία μπορεί κανείς να διακρίνει τρία διαφορετικά προπαρασκευαστικά στάδια : 1 ) το προενταξιακό στάδιο, που καλύπτει την περίοδο μέχρι την προσχώρηση, 2) το σχάδιο της προσχώρησης, που καλύπτει την περίοδο από την προσχώρηση έως την υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος, και 3) την τελική φάση του ευρώ, με την υιοθέτηση ως νομίσματος του ευρώ. Κάθε στάδιο περιλαμβάνει ένα συγκεκριμένο κεκτημένο. Προενταξιακό στάδιο : σε αυτή τη φάση, οι υποψήφιες χώρες προβαίνουν στις οικονομικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την εκπλήρωση των οικονομικών κριτηρίων της Κοπεγχάγης που αφορούν την ύπαρξη λειτουργικής οικονομίας της αγοράς και την ικανότητα αντιμετώπισης των ανταγωνιστικών πιέσεων και των δυνάμεων της αγοράς εντός της Ένωσης, το τελευταίο κριτήριο μεσοπρόθεσμα. Με την εκπλήρωση των οικονομικών κριτηρίων θα είναι βέβαιο ότι το γενικό οικονομικό πλαίσιο, συμπεριλαμβανομένων των θεσμικών οργάνων και των πολιτικών σε αυτές τις χώρες, είναι σε μεγάλο βαθμό συμβατό με την ΟΝΕ, έστω και εάν εξακολουθούν ενδεχομένως να απαιτούνται περαιτέρω βελτιώσεις. Επίσης, χρειάζεται να υιοθετηθούν συγκεκριμένα τμήματα της κοινοτικής νομοθεσίας που αφορούν την ΟΝΕ, ώστε να έχουν τεθεί σε εφαρμογή κατά τη στιγμή της προσχώρησης, ήτοι: Η ολοκλήρωση της μεθοδικής ελευθέρωσης των κινήσεων κεφαλαίων Η απαγόρευση οποιασδήποτε άμεσης χρηματοδότησης του δημόσιου τομέα από την Κεντρική Τράπεζα και της προνομιακής πρόσβασης του δημόσιου τομέα στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα· Η εναρμόνιση του καταστατικού της εθνικής Κεντρικής Τράπεζας με τη Συνθήκη, συμπεριλαμβανομένης της ανεξαρτησίας των νομισματικών αρχών και της τήρησης του στόχου της σταθερότητας των τιμών. Οι ως άνω απαιτήσεις, μαζί με τη συνεχή εφαρμογή των κατάλληλων οικονομικών πολιτικών και μεταρρυθμίσεων θα παράσχει τη δυνατότητα στις υποψήφιες χώρες να συμμετάσχουν στην ΟΝΕ αμέσως μετά την προσχώρηση, χωρίς να υιοθετήσουν ως νόμισμα το ευρώ. Το οικονομικό και νομικό πλαίσιο που θα θεσπιστεί, θα διασφαλίζει την ικανότητα εκπλήρωσης και των άλλων υποχρεώσεων σε αυτόν τον τομέα. Στάδιο προσχώρησης: Τη στιγμή της προσχώρησης, τα νέα κράτη μέλη συμμετέχουν στην ΟΝΕ και οφείλουν να συμμορφωθούν με τον τίτλο VI της Συνθήκης. Αυτή η συμμόρφωση περιλαμβάνει τις ακόλουθες υποχρεώσεις: Αποδοχή των στόχων της οικονομικής και νομισματικής ένωσης· Αντιμετώπιση της πολιτικής συναλλαγματικών ισοτιμιών ως τομέα κοινού ενδιαφέροντος και, πιθανόν, συμμετοχή στον μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών Αντιμετώπιση της οικονομικής πολιτικής ως ζητήματος κοινής μέριμνας και συντονισμός χων οικονομικών πολιχικών μεχαξύ χων κραχών μελών, μέσω της 14 συμμεχοχής χους στις κοινοτικές διαδικασίες· Αποφυγή των υπερβολικών κρατικών ελλειμμάτων και αποδοχή των σχετικών διατάξεων του συμφώνου σταθερότητας και ανάπτυξης· Περαιτέρω προσαρμογή του καταστατικού των εθνικών Κεντρικών Τραπεζών, με στόχο την ενσωμάτωση στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ)· Πρόοδος προς την εκπλήρωση των κριτηρίων σύγκλισης του Μάαστριχτ (όσον αφορά τα δημόσια οικονομικά, τον πληθωρισμό, τις συναλλαγματικές ισοτιμίες και τα μακροπρόθεσμα επιτόκια). Τελικό στάδιο του ευρώ: Η συμμετοχή των νέων κρατών μελών στη ζώνη ευρώ θα αποφασιστεί αφού ληφθεί υπόψη κατά πόσον πληρούν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος και αφού εξεταστεί κατά πόσον έχουν επιτύχει υψηλό βαθμό βιώσιμης σύγκλισης. Ωστόσο, πριν την προσχώρηση, δεν υπάρχει θεσμοθετημένη απαίτηση για την αξιολόγηση της προόδου που έχει σημειωθεί όσον αφορά τα κριτήρια σύγκλισης. Εν κατακλείδι, στις Γνώμες της Επιτροπής αξιολογείτο η πρόοδος που είχε επιτευχθεί κατά το προενταξιακό στάδιο. Συναγόταν το συμπέρασμα ότι η συμμετοχή μεσοπρόθεσμα της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Εσθονίας, της Ουγγαρίας, της Πολωνίας, της Σλοβενίας και της Σλοβακίας στην ΟΝΕ, ως χωρών που δεν συμμετέχουν στη ζώνη ευρώ, δεν θα έθετε κανένα ή πολύ μικρά προβλήματα, υπό τον όρο ότι κάθε χώρα θα ελάμβανε τα απαραίτητα μέτρα που αναφέρονταν στις επιμέρους Γνώμες. Όσον αφορά τη Βουλγαρία, τη Λεττονία, τη Λιθουανία και τη Ρουμανία, η Γνώμη συνήγε το συμπέρασμα ότι η συμμετοχή τους στο τρίτο στάδιο της ΟΝΕ, ως χώρες που δεν συμμετέχουν στη ζώνη ευρώ, θα έθετε σοβαρά προβλήματα. Όσον αφορά το σύνολο των χωρών, οι Γνώμες κατέληγαν στο συμπέρασμα ότι ήταν ακόμη πολύ νωρίς για να κριθεί πότε αυτές θα ήταν έτοιμες να υιοθετήσουν το ευρώ. Σε γενικές γραμμές, οι περιοδικές εκθέσεις επιβεβαιώνουν την αξιολόγηση που περιείχαν οι Γνώμες της Επιτροπής. Εντούτοις, η πρόοδος που σημείωσαν πρόσφατα η Λεττονία και η Λιθουανία δείχνει ότι αυτές οι χώρες θα μπορούσαν μεσοπρόθεσμα να είναι σε θέση να συμμετάσχουν στην ΟΝΕ, ως χώρες που δεν συμμετέχουν στη ζώνη ευρώ, με μικρά προβλήματα, υπό τον όρο ότι θα συνεχίσουν με αποφασιστικότητα την εφαρμογή των μεταρρυθμιστικών προγραμμάτων τους. Μετά τη σημαντική βελτίωση της μακροοικονομικής κατάστασης της, η συμμετοχή της Βουλγαρίας στην ΟΝΕ μεσοπρόθεσμα μπορεί πλέον να θεωρείται ενδεχόμενη, υπό τον όρο ότι αυτή η χώρα θα συνεχίσει τη μεταρρυθμιστική πορεία της. Παρ'όλα αυτά, η συμμετοχή της Ρουμανίας στην ΟΝΕ θα προκαλούσε σοβαρά προβλήματα, λόγω της επιδείνωσης που σημειώθηκε στην εν γένει οικονομική κατάσταση της χώρας. β) Υιοθέτηση του κεκτημένου Η υιοθέτηση του κεκτημένου συνεπάγεται τη διαδικασία της μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο, της εφαρμογής και της επιβολής του. Απαιτείται να πραγματοποιηθεί σε ένα στρατηγικό πλαίσιο με ρεαλιστικά χρονοδιαγράμματα και να υποστηριχθεί με τους απαραίτητους διοικητικούς και δημοσιονομικούς πόρους. 15 Η πρόοδος που σημειώθηκε όσον αφορά χην υιοθέχηση χου κεκχημένου μεχά χη δημοσίευση χης Γνώμης χης Επιχροπής ποικίλλει σημανχικά μεχαξύ χων υποψηφίων χωρών και μεχαξύ χων επί μέρους χομέων. Επισκόπηση ανά χώρα Σχη συνέχεια αξιολογείχαι η πρόοδος που έχουν σημειώσει οι υποψήφιες χώρες με βάση χις γενικόχερες προοπχικές, σε σχέση κυρίως με τη νομοθεσία της εσωτερικής αγοράς και όσον αφορά τόσο την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από την ευρωπαϊκή συμφωνία όσο και τις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση. Από αυτή την αξιολόγηση και με σειρά υποβολής των αιχήσεων προσχώρησης χων υποψήφιων χωρών, προκύπχει ότι: II Ουγγαρία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη διαδικασία προσέγγισης κατά τρόπο ισορροπημένο. Ο ρυθμός μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο παρέμεινε σταθερός και, γενικά, συνοδεύτηκε από τη θέσπιση των κατάλληλων θεσμικών και χρηματοδοτικών διατάξεων που διευκολύνουν την εφαρμογή της νομοθεσίας. Η επιβράδυνση του ρυθμού μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο σε ορισμένους τομείς, όπως το περιβάλλον, συνοδεύτηκε από μεγαλύτερη επικέντρωση στην ενίσχυση των δομών εφαρμογής. Αυτό σημαίνει ότι επιδιώκεχαι περισσόχερο ο σχόχος της αποτελεσματικής εφαρμογής και όχι η απλή μεταφορά στο εθνικό δίκαιο. Διαρκή μέριμνα αποτελεί η ολοκλήρωση του νομοθετικού πλαισίου της εσωτερικής αγοράς. Παρ'όλο που η Ουγγαρία ανταποκρίθηκε στις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης για την προσχώρηση στον τομέα της οικονομικής μεταρρύθμισης, στον τομέα της ενίσχυσης των ελεγκτικών οργάνων του κτηνιατρικού, του φυτοϋγειονομικού και του χρηματοπιστωτικού τομέα, καθώς και στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων, δεν επέδειξε τη δέουσα προσοχή όσον αφορά την ενίσχυση των δομών περιφερειακής ανάπτυξης, τις προτεραιότητες της εσωτερικής αγοράς που αφορούν χην εναρμόνιση χης νομοθεσίας περί δικαιωμάχων πνευμαχικής ιδιοκτησίας και περί δημοσίων συμβάσεων, καθώς και χην επιβολή χης νομοθεσίας για χις κραχικές ενισχύσεις. Η Πολωνία σημείωσε άνισες επιδόσεις καχά χη μεχαφορά σχο εθνικό δίκαιο και χην εφαρμογή χης νομοθεσίας. Η πρόοδος όσον αφορά χην υιοθέχηση χης νομοθεσίας εσωχερικής αγοράς δεν ήχαν η αναμενόμενη, λόγω καθυσχερήσεων σχην έγκριση χης νέας προσέγγισης και σχη θέσπιση χων ανχίσχοιχων θεσμικών δομών σχον χομέα χων προχύπων και χης πιστοποίησης. Επίσης, οφείλει να θεσπίσει ένα αξιόπισχο σύστημα ελέγχου χων κραχικών ενισχύσεων. Βασική αδυναμία όσον αφορά γενικά την προσέγγιση χων νομοθεσιών αποχελεί ο χομέας χου περιβάλλονχος, όπου σημειώθηκε περιορισμένη πρόοδος. Από χην άλλη πλευρά, παρά χο γεγονός όχι εξακολουθούν να εκκρεμούν αρκεχά εμπορικά θέμαχα, η Πολωνία έδειξε όχι είναι αποφασισμένη να ανχιμεχωπίσει ορισμένα βασικά ζητήματα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συμφωνίας, προκειμένου να εξεύρει διαρκείς και βιώσιμες λύσεις στα διάφορα εμπορικά και βιομηχανικά προβλήματα. Η Πολωνία έχει ανταποκριθεί εν μέρει στις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης για την προσχώρηση στους τομείς της οικονομικής μεταρρύθμισης, της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης (ιδιαίτερα όσον αφορά τον άνθρακα και τον χάλυβα), χης δικαιοσύνης και χων εσωχερικών υποθέσεων, χης εσωχερικής αγοράς και χης περιφερειακής ανάπτυξης. Ανεπαρκής είναι η σημασία που αποδόθηκε στις προτεραιότητες που αφορούν τη γεωργία, το περιβάλλον και τη θεσμική και διοικητική ικανότητα. Η Ρουμανία επιτάχυνε τον ρυθμό μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο στους τομείς της γεωργίας, της ενέργειας, των μεταφορών, της περιφερειακής ανάπτυξης και ορισμένων 16 χομέων χης εσωχερικής αγοράς. Ωσχόσο η χώρα δεν έχει ακόμη αναπτύξει επαρκώς τις ικανότητες εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας, ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματική εφαρμογή της. Η Ρουμανία κατέβαλε προσπάθειες για να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις χης σχο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συμφωνίας και επέλυσε τα περισσόχερα από χα εμπορικά ζητήματα που εκκρεμούσαν. Αν και η Ρουμανία ανταποκρίθηκε σε ορισμένες πτυχές των βραχυπρόθεσμων προτεραιοτήτων που έθετε η εταιρική σχέση για την προσχώρηση όσον αφορά τη διοικητική ικανότητα (περιφερειακή ανάπτυξη), δεν ανταποκρίθηκε κατά τρόπο ικανοποιητικό στις προτεραιότητες που αφορούν την εσωτερική αγορά (αναδιάρθρωση του τραπεζικού τομέα, δημόσιες συμβάσεις, κρατικές ενισχύσεις), τη δικαιοσύνη και τις εσωτερικές υποθέσεις (καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος και της διαφθοράς, διαχείριση συνόρων, απαλλαγή της αστυνομίας από τον στρατιωτικό χαρακτήρα) και το περιβάλλον. Ο ρυθμός μεταφοράς της κοινοτικής νομοθεσίας στο εθνικό δίκαιο της Βουλγαρίας επιταχύνθηκε στους περισσότερους τομείς. Εντούτοις, η πρόοδος όσον αφορά την εναρμόνιση σε ορισμένους καίριους τομείς, όπως οι δημόσιες συμβάσεις, τα πρότυπα και η πιστοποίηση, η προστασία των προσωπικών δεδομένων και η εποπτεία των κρατικών ενισχύσεων, υπήρξε περιορισμένη, ενώ γενικότερα η ικανότητα εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας πρέπει να ενισχυθεί. Αυτό αποτελεί την κυριότερη πρόκληση, λαμβανομένης υπόψη της έλλειψης διοικητικών και χρηματοδοτικών πόρων, ενώ είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί κατά πόσον η νομοθεσία που πρόσφατα μεχαφέρθηκε σχο εθνικό δίκαιο θα εφαρμοσθεί καχά χρόπο αποχελεσμαχικό. Η Βουλγαρία έχει καχαβάλει σημαντικές προσπάθειες για να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της στο» πλαίσιο της ευρωπαϊκής συμφωνίας, η δε σημασία που απέδωσε στην ενίσχυση της νομοθεσίας πλαισίου για την πνευματική ιδιοκτησία και της ικανότητας επιβολής αυτής της νομοθεσίας αντανακλά κατά τρόπο θετικό τη βούληση της χώρας να υιοθετήσει και να εφαρμόσει βασικά στοιχεία της νομοθεσίας. Η Βουλγαρία έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά την αντιμετώπιση ορισμένων πτυχών του συνόλου των βραχυπρόθεσμων προτεραιοτήτων που τάσσει η εταιρική σχέση για την προσχώρηση. Ο εν γένει ρυθμός προσέγγισης της Σλοβακίας επιβραδύνθηκε, η πρόοδος όσον αφορά την ενίσχυση των δομών εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας είναι περιορισμένη και η έλλειψη αποφασιστικότητας σε ορισμένους τομείς, όπου απαιτείται να καταβληθούν συντονισμένες προσπάθειες (π. χ. εσωτερική αγορά, περιβάλλον), είναι αξιοσημείωτη. Αν και ο αριθμός των εμπορικών διαφορών με τη Σλοβακία μειώθηκε, ο τρόπος αντιμετώπισης αυτών των διαφορών δείχνει ότι οι σλοβακικές αρχές δεν έχουν κατανοήσει πλήρως και δεν τηρούν τις υποχρεώσεις που τους αναλογούν στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συμφωνίας. Χρειάζονχαι περισσόχερες προσπάθειες για να επιχευχθεί και πάλι ενχαχικός ρυθμός υιοθέτησης της νομοθεσίας στον καίριο τομέα της εσωτερικής αγοράς, και ενίσχυσης της ικανότητας εφαρμογής και επιβολής αυτής της νομοθεσίας. Η Σλοβακία δεν έχει ανταποκριθεί κατά τον δέοντα τρόπο στις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης για την προσχώρηση. Αν και διενεργήθηκαν ελεύθερες και δίκαιες εκλογές, δεν σημειώθηκε καμία πρόοδος όσον αφορά την αντιμετώπιση των άλλων πολιτικών προτεραιοτήτων. Εκτός από την υιοθέτηση της νομοθεσίας στον τομέα της πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας, δεν έχει αποδοθεί επαρκής σημασία στις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες όσον αφορά τους τομείς της εσωτερικής αγοράς, της διοικητικής ικανότητας και του περιβάλλοντος. Η Λεττονία σημείωσε σημαντική πρόοδο όσον αφορά τη νομοθετική εναρμόνιση και την εγκαθίδρυση δομών εφαρμογής, ιδιαίτερα στους τομείς του ανταγωνισμού, των τραπεζικών υπηρεσιών, των μεταφορών και των προτύπων και της πιστοποίησης. Καθώς 17 μεγάλο χμήμα χης νομοθεσίας θεσπίστηκε πρόσφατα, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα, με την οποία αυτή η νομοθεσία θα εφαρμοστεί σε ορισμένους τομείς. Η Λεττονία τήρησε τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συμφωνίας και ανταποκρίθηκε κατά τρόπο ικανοποιητικό στις περισσότερες από τις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης για την προσχώρηση, ιδίως όσον αφορά τη διευκόλυνση της διαδικασίας πολιτογράφησης. Θα πρέπει να θεσπίσει νομοθεσία στον τομέα της πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας και της προστασίας χων προσωπικών δεδομένων, ενώ οφείλει να αποδώσει ιδιαίχερη σημασία σχην πληρέσχερη ανχιμεχώπιση χων προχεραιοτήτων που αφορούν τη διοικητική ικανότητα. Η Εσθονία σημείωσε γενικά πρόοδο όσον αφορά τη διαδικασία προσέγγισης, αν και απαιτείται να αποδοθεί μεγαλύτερη σημασία στην ενίσχυση αφενός της νομοθεσίας στον τομέα της εσωχερικής αγοράς (ιδιαίχερα σχην πνευμαχική ιδιοκτησία, τα πρότυπα και χην πισχοποίηση και χις κραχικές ενισχύσεις) και αφεχέρου χης στρατηγικής για την καθιέρωση της επιβολής δασμών και τη συγκρόχηση χης αντίστοιχης διοίκησης. Η Εσθονία πραγματοποίησε σημαντικά βήματα όσον αφορά τη θέσπιση της νομοθεσίας και τη σύσταση των απαραίτητων δομών στον τομέα της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. Η Εσθονία τήρησε τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής συμφωνίας και ανταποκρίθηκε σε ορισμένες πτυχές όλων των βραχυπρόθεσμων προτεραιοχήχων που χάσσει η εταιρική, σχέση για την προσχώρηση. Εντούτοις, χρειάζεται να ενισχυθούν οι προσπάθειες όσον αφορά τις προτεραιότητες στον τομέα της διοικητικής ικανότητας και της εσωτερικής αγοράς. Οι επιδόσεις της Λιθουανίας είναι άνισες. Απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες για την ολοκλήρωση του νομοθετικού πλαισίου και την ενίσχυση των θεσμικών οργάνων στον χομέα χης εσωχερικής αγοράς. Σε άλλους χομείς, όπως σχο περιβάλλον, όπου ο ρυθμός μεχαφοράς σχο εθνικό δίκαιο υπήρξε εντυπωσιακός, χρειάζεται να διασφαλισθεί ότι οι δομές εφαρμογής και επιβολής της νομοθεσίας είναι κατάλληλες, ώστε να καθιστούν δυνατή την εφαρμογή των νόμων. Η Λιθουανία προσέφυγε στα όργανα που προβλέπει η ευρωπαϊκή συμφωνία, προκειμένου να αντιμετωπίσει εκκρεμή ζητήματα διμερούς εμπορίου και συνεργασίας. Η Λιθουανία έλαβε μέτρα για να ανταποκριθεί σε ορισμένες από τις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης για την προσχώρηση. Ωστόσο, χρειάζονται ακόμα σημαντικές προσπάθειες προκειμένου η χώρα να ανταποκριθεί πλήρως στις προτεραιότητες στον τομέα της ενέργειας (χάραξη (κατάρτιση οικονομικών ενεργειακής ικανότητας προγράμματος), μεσοπρόθεσμου (δημοσιονομικός έλεγχος και περιφερειακή ανάπτυξη), της εσωτερικής αγοράς (δημόσιες συμβάσεις, πνευματική ιδιοκτησία και κρατικές ενισχύσεις) και της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων (βελτίωση της διαχείρισης των συνόρων). μεταρρυθμίσεων διοικητικής στρατηγικής), οικονομικού των της II Τσεχική Δημοκρατία σημείωσε περιορισμένη μόνο πρόοδο όσον αφορά τη διαδικασία προσέγγισης εν γένει. Σε σχέση με την εσωτερική αγορά, σημειώθηκε επαρκής πρόοδος στον τομέα των προτύπων και της πιστοποίησης και, σε μικρότερο βαθμό, στον τομέα της εποπχείας χου χραπεζικού χομέα και χης κεφαλαιαγοράς. Σε άλλους καίριους χομείς χης εσωτερικής αγοράς, όπως η πνευματική και βιομηχανική ιδιοκτησία, οι δημόσιες συμβάσεις, η προστασία των προσωπικών δεδομένων, οι ασφάλειες και ο έλεγχος των κρατικών ενισχύσεων σημειώθηκε ελάχιστη πρόοδος. Η Τσεχική Δημοκρατία έχει παραβεί τις υποχρεώσεις της που απορρέουν από την ευρωπαϊκή συμφωνία όσον αφορά ορισμένες γεωργικές εισαγωγές και τη νομοθεσία περί λαχείων. Αν και η Τσεχική Δημοκρατία έχει ανταποκριθεί στις βραχυπρόθεσμες 18 προχεραιότητες της εταιρικής σχέσης για την προσχώρηση στον μακροοικονομικό, τον τραπεζικό και τον χρηματοπιστωτικό τομέα, καθώς και στους τομείς των προτύπων και της πιστοποίησης, της περιφερειακής ανάπτυξης και στον κτηνιατρικό τομέα, δεν έχει ακόμη ανταποκριθεί κατά τρόπο ικανοποιητικό στις προτεραιότητες στους τομείς της βιομηχανικής αναδιάρθρωσης, της διοικητικής ικανότητας, της εσωτερικής αγοράς (εναρμόνιση της νομοθεσίας για την πνευματική ιδιοκτησία, την καταπολέμηση των μονοπωλίων και τις κρατικές ενισχύσεις) και της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων (επιβολή της νομοθεσίας στα σύνορα, δικαστική εξουσία). Η Σλοβενία δεν έχει σημειώσει πρόοδο όσον αφορά την εν γένει προσπάθεια προσέγγισης. Απουσιάζουν βασικά τμήματα της νομοθεσίας για την εσωτερική αγορά. Η αποφασιστικότητα των σλοβένικων αρχών στην αντιμετώπιση καίριων ζητημάτων όπως είναι η κατάργηση των καταστημάτων αφορολογήτων, η έγκαιρη καθιέρωση του ΦΠΑ και η θέσπιση νομοθεσίας για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης δεν υπήρξε σταθερή. Με εξαίρεση τις προτεραιότητες που αφορούν την οικονομική μεταρρύθμιση, η Σλοβενία δεν ανταποκρίθηκε κατά τον ενδεδειγμένο τρόπο στις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες της εταιρικής σχέσης για την προσχώρηση. Κατάσταση ανά τομέα Η πρόοδος που σημειώθηκε στην υιοθέτηση του κεκτημένου ποικίλλει σημαντικά από τον έναν χομέα σχον άλλο. Χωρίς βέβαια χα ακόλουθα να καλύπχουν πλήρως κάθε πλευρά χου κεκχημένου, μπορούν να υπογραμμισχούν ορισμένες γενικές χάσεις. Αν και οι περισσόχερες χων υποψηφίων χωρών συνέχισαν να έχουν ως προχεραιότητα την νομοθεσία για την εσωτερική αγορά, η υιοθέτηση του κεκτημένου ήταν αργή και η πρόοδος που σημειώθηκε περιοριζόταν σε ορισμένα μόνο στοιχεία εκ μέρους όλων των υποψηφίων χωρών. Στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, π. χ. καμία χώρα δεν έχει ένα σύστημα ελέγχου των ενισχύσεων που να λειτουργεί κατά τρόπο ικανοποιητικό (νομοθεσία σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις, συνδυασμένη με ένα σύστημα παρακολούθησης, καθοδήγησης και αποτελεσματικής εφαρμογής από μία αρχή ελέγχου). Ορισμένες χώρες υιοθέτησαν νομοθετικά μέτρα και ολοκλήρωσαν τα πρώτα στάδια στην καθιέρωση κατάλληλων οργανισμών ελέγχου. Ωστόσο, απαιτείται να καταβληθεί προσπάθεια σε όλες τις υποψήφιες χώρες προκειμένου να καταστεί λειτουργικό το σύστημα ελέγχου. Η εφαρμογή ενός συστήματος προτύπων και πιστοποίησης παρόμοιου με εκείνο που υπάρχει στην Ένωση, δεν έχει ολοκληρωθεί σε καμία χώρα. Ορισμένες υποψήφιες χώρες (Σλοβακία, Βουλγαρία, Πολωνία, Σλοβενία και Λιθουανία) δεν έχουν υιοθετήσει το απαραίτητο νομοθετικό πλαίσιο, ούτε οργανισμούς προσαρμοσμένους στο πλαίσιο αυτό (διαχωρισμός μεταξύ των καθηκόντων νομοθεσίας, τυποποίησης, πιστοποίησης και δημιουργία μηχανισμών παρακολούθησης της αγοράς). Τα προβλήματα που συνδέονται με την αναγνώριση των υποχρεωτικών πιστοποιήσεων, οι καθυστερήσεις στην υιοθέτηση της νομοθεσίας περί ευθύνης σχετικά με προϊόντα, οι καθυστερήσεις στην καθιέρωση μηχανισμών παρακολούθησης της αγοράς και η ακατάλληλη προετοιμασία του ιδιωτικού τομέα για την προαιρεχική πισχοποίηση πρέπει να χύχουν της κατάλληλης σοβαρής μεταχείρισης ώστε οι υποψήφιες χώρες να μπορέσουν να ενσωματωθούν ικανοποιητικά στην εσωτερική αγορά. έχουν διαμορφώσει 19 Οι περισσόχερες από χις υποψήφιες χώρες προχώρησαν κάπως στην προσέγγιση της νομοθεσίας όσον αφορά τον ΦΠΑ. Ωστόσο, δεν έχει επιτευχθεί μία πλήρης προσέγγιση από καμία από τις υποψήφιες χώρες. Η μόνη χώρα που δεν διαθέτει ένα σύστημα ΦΠΑ, η Σλοβενία, δεν σημείωσε σημαντική πρόοδο στην εισαγωγή ενός παρόμοιου συστήματος. Όσον αφορά τους έμμεσους φόρους, η πρόοδος που επιτεύχθηκε είναι ακόμα πιο περιορισμένη και χαρακτηρίζεται, ιδιαίτερα, από καθυστερήσεις στην εναρμόνιση των ποσοστών και καθυστερήσεις στην καθιέρωση συστημάτων απαλλαγής δασμών μέσω των οποίων τα αγαθά μπορούν να διαμετακομίζονται ελεύθερα. Η πρόοδος που σημειώθηκε σε άλλους τομείς, όπως είναι ο τομέας των μεταφορών, της ενέργειας και της γεωργίας, είναι άνιση. Η απόδοση στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος είναι μέτρια. Ο ρυθμός προσέγγισης της Ουγγαρίας έχει επιβραδυνθεί αλλά η ίδια ενίσχυσε τις δομές εφαρμογής στον τομέα αυτό. Η Εσθονία, η Λεττονία και η Λιθουανία πραγματοποίησαν σημαντική πρόοδο στη μεταφορά του κεκτημένου χωρίς να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα για την εφαρμογή και για τη χρηματοδότηση επενδύσεων. Η Τσεχική Δημοκρατία και η Σλοβενία ανάπτυξαν προγράμματα και στρατηγικές προσέγγισης, τις οποίες όμως δεν έθεσαν σε πράξη. Η Ρουμανία, η Πολωνία και η Σλοβακία πραγματοποίησαν μικρή πρόοδο στον τομέα του περιβάλλοντος. Με εξαίρεση την Ουγγαρία, η οποία έχει σημειώσει συνεχή πρόοδο στον τομέα του δημοσιονομικού ελέγχου, όλες οι υποψήφιες χώρες πρέπει ακόμα να καταβάλουν μεγάλες προσπάθειες για να εξασφαλίσουν έναν αποτελεσματικό δημοσιονομικό έλεγχο. Η ανάπτυξη συστημάτων εσωτερικών ελέγχων απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Στον χομέα χης δικαιοσύνης και χων εσωχερικών υποθέσεων, ξεχωρίζουμε χρεις κατηγορίες χωρών: εκείνες που φανερά υιοθέχησαν μία σαφή σχραχηγική και την εφαρμόζουν οικειοθελώς και μεθοδικά, έχοντας έτσι αισθητά αποτελέσματα στους περισσότερους από τους τομείς (Εσθονία, Ουγγαρία, Πολωνία)· εκείνες οι οποίες, αν και έχουν πραγματοποιήσει πρόοδο που πρέπει να υπογραμμισθεί, έχουν περισσότερο άνισα αποτελέσματα λόγω έλλειψης μεθόδου ή λόγω δυσκολιών στο να περάσουν από τη φάση της υιοθέτησης χων κειμένων στη λειχουργική εφαρμογή (Λεχχονία, Βουλγαρία)· εκείνες οι οποίες έχουν σημειώσει ελάχισχα αποχελέσμαχα, είχε γιαχί χαλάρωσαν χις προσπάθειες χους, είχε γιαχί είχαν δυσκολία να προσαρμοσχούν σχο κεκτημένο της Ένωσης, είτε λόγω σοβαρών ελλείψεων στην οργάνωση τους (Τσεχική Δημοκρατία, Σλοβενία, Σλοβακία, Ρουμανία, Λιθουανία). Όλες οι χώρες συνεχίζουν να πραγμαχοποιούν σημαντική πρόοδο όσον αφορά χην έρευνα και χην χεχνολογική ανάπτυξη, την εκπαίδευση και την κατάρτιση και τις τηλεπικοινωνίες. Αντίθετα, η πρόοδος στον οπτικοακουστικό τομέα είναι ιδιαίτερα περιορισμένη και καμία από τις υποψήφιες χώρες δεν έχει πλήρως ευθυγραμμισθεί με την οδηγία "τηλεόραση χωρίς σύνορα". Γενικά, η Ουγγαρία, η Λεχχονία και η Εσθονία διατήρησαν έναν καλό ρυθμό μεταφοράς του κεκτημένου. Η Ουγγαρία έδειξε επίσης την ικανότητα της να εξασφαλίσει την υλοποίηση και την κατάλληλη εφαρμογή της μεταφοράς των νομοθεσιών. Η Βουλγαρία και η Ρουμανία έχουν επιταχύνει τις προσπάθειες τους όσον αφορά τη μεταφορά της νομοθεσίας, ξεκινώντας από πολύ χαμηλότερη βάση. Η Πολωνία και η Λιθουανία έχουν μέτρια αποτελέσματα που χαρακτηρίζονται από σημαντική πρόοδο σε ορισμένους τομείς και από καθυστερήσεις σε άλλους. Ο γενικός ρυθμός μεταφοράς του κεκτημένου έχει μειωθεί σημαντικά στη Σλοβακία, στην Τσεχική Δημοκρατία και στη Σλοβενία. Η πρόοδος στους τομείς του ανταγωνισμού, των κανόνων και της πιστοποίησης και της 20 προσχασίας χου περιβάλλοντος ήχαν περιορισμένη. Σχους χομείς αυχούς πρέπει να συνεχισχούν οι προσπάθειες από όλες χις υποψήφιες χώρες. Γενικόχερα, ο χομέας χων κραχικών ενισχύσεων δημιουργεί ιδιαίχερες ανησυχίες. Η Επιχροπή υπογραμμίζει την ανάγκη να γίνει ένα ποιοτικό άλμα προς τα εμπρός με την ανάπτυξη αποτελεσματικών συστημάτων ελέγχου. γ) Διοικητική και δικαστική ικανότητα για την εφαρμογή του κεκτημένου Οι σωστά αναπτυγμένες δημόσιες υπηρεσίες και η σωστή διοίκηση της δικαιοσύνης είναι απαραίτητες για να μπορέσουν οι υποψήφιες χώρες να εκτελέσουν τις υποχρεώσεις τους ως κράτη μέλη και να χρησιμοποιήσουν καλύτερα τους διαρθρωτικούς πόρους της Ένωσης. Για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματική εφαρμογή του κεκτημένου, θα πρέπει να ενισχυθούν οι υπάρχοντες φορείς και να δημιουργηθούν νέοι. Για το λόγο αυτό, είναι απαραίτητοι οι κατάλληλοι οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι. Τα προγράμματα κατάρτισης και ανάπτυξης σταδιοδρομίας έχουν ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο αυτό. Η σοβαρότητα με την οποία οι υποψήφιες χώρες αντιμετωπίζουν την πρόκληση της διοικητικής και δικαστικής μεταρρύθμισης αντικατοπτρίζεται στον λεπτομερή χαρακτήρα των εθνικών τους προγραμμάτων για την υιοθέτηση του κεκτημένου. Ωστόσο, κατά την προετοιμασία των προγραμμάτων τους, καμία από τις υποψήφιες χώρες της συμπεριλαμβάνοντας μία πρόβλεψη του προϋπολογισμού και του πραγματικού κόστους. Τα προγράμματα θα πρέπει να επανεξεταστούν λαμβάνοντας κατά ακριβέστερο τρόπο υπόψη τη θεσμική ανάπτυξη και την ενίσχυση των δικαστικών και διοικητικών δυνατοτήτων. δεν πραγματοποίησε μία πλήρη αξιολόγηση των αναγκών Όλες οι υποψήφιες χώρες έχουν, ωστόσο, αναγνωρίσει τη σημασία που έχει η ανάπτυξη των διοικητικών και δικαστικών δυνατοτήτων τους. Η πρόοδος που πραγματοποιήθηκε στην ενίσχυση των διοικήσεων και των νομοθετικών οργάνων ποικίλλει, ωστόσο, από την μία χώρα στην άλλη. Η Ουγγαρία συνέχισε την πρόοδο που είχε σημειώσει στην ανάπτυξη της διοικητικής της ικανότητας για την εφαρμογή του κεκτημένου. Η ίδια προσέδωσε ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη σειράς μαθημάτων ειδικής κατάρτισης στον τομέα του δικαίου και των κοινοτικών πολιτικών. Η προσοχή αυτή δείχνει τη σοβαρότητα με την οποία εξετάζει την ενίσχυση των διοικητικών της ικανοτήτων στο πλαίσιο της προσχώρησης. Θα πρέπει, ωστόσο, να βελτιώσει σημαντικά την ικανότητα της να χρησιμοποιεί, να πλαισιώνει και να ελέγχει την οικονομική βοήθεια της Ένωσης. Η Πολωνία συνάντησε δυσκολίες κατά την εφαρμογή των ρυθμίσεων που προβλέπονταν στον τομέα της δημόσιας διοίκησης. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές είναι απαραίτητες για να τεθούν οι βάσεις για μία βελτίωση των διοικητικών της ικανοτήτων στους ειδικούς τομείς του κεκτημένου. Η πρόοδος στην ενίσχυση των ικανοτήτων του δικαστικού τομέα είναι περιορισμένη. Είναι απαραίτητο να καταβληθούν προσπάθειες για να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητα της πολωνικής διοίκησης για την εφαρμογή και τον έλεγχο της τήρησης της νομοθεσίας στους κύριους τομείς της εσωτερικής αγοράς (κανόνες και πιστοποίηση, προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας) καθώς και στον τομέα των τελωνείων. Διαπιστώθηκε πρόοδος στους τομείς της περιφερειακής ανάπτυξης και του δημοσιονομικού ελέγχου. Πρέπει να παγιοποιηθούν οι διοικητικές διαρθρώσεις κατά τρόπο διαρκή. 21 Μικρή πρόοδος σημειώθηκε στη Ρουμανία στον τομέα της δημόσιας διοίκησης. Ενώ σημειώθηκε πρόοδος στην καθιέρωση ενός νομοθετικού πλαισίου για τη δημιουργία οργανισμών επιφορτισμένων με την εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας, στην πραγματικότητα ελάχιστοι οργανισμοί δημιουργήθηκαν. Δεν είχε εξασφαλισθεί η διάθεση των απαραίτητων οικονομικών και ανθρώπινων πόρων για τη λειτουργία τους. Σχετικά με το θέμα αυτό, είναι λυπηρό που έχει διαπιστωθεί μικρή πρόοδος όσον αφορά τη διαχείριση των συνόρων, εάν ληφθεί ιδίως υπόψη το αίτημα της Ρουμανίας να αποσυρθεί από τον κοινό κατάλογο των θεωρήσεων. Η ικανότητα της Βουλγαρίας να θέσει σε εφαρμογή το κεκτημένο παρουσιάζει ακόμα αδυναμίες. Έχουν ληφθεί σημαντικά μέτρα στο πλαίσιο της γενικής μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης και στους τομείς των αντιμονοπωλιακών διατάξεων, της έμμεσης φορολογίας και της περιφερειακής πολιτικής. Αν και υπήρχε σαφής θέληση να συνεχισθεί η διαμόρφωση κατάλληλων δομών, η έλλειψη ανθρώπινων και οικονομικών πόρων δεν επέτρεψε να επιτευχθούν συγκεκριμένα αποτελέσματα. Προκειμένου να εξασφαλιστεί μία αποτελεσματική χρησιμοποίηση των κοινοτικών πιστώσεων, επιβάλλεται να δημιουργηθούν οι κατάλληλοι μηχανισμοί δημοσιονομικού ελέγχου και διαφανή συστήματα δημόσιων συμβάσεων. Η Βουλγαρία, στο πλαίσιο του αιτήματος της να αποσυρθεί από τον κοινό κατάλογο των θεωρήσεων, θα πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειες της για τη βελτίωση της διαχείρισης των συνόρων και για την υιοθέτηση του κεκτημένου στους τομείς εσωτερικών υποθέσεων και δικαιοσύνης που συνδέονται μ' αυτόν. Η Σλοβακία σημείωσε μικρή πρόοδο στην ανάπτυξη της διοικητικής και δικαστικής της ικανότητας για την αποτελεσματική εφαρμογή του κεκτημένου. Η υιοθέτηση μιας νομοθεσίας για τη δημόσια διοίκηση καθυστερεί. Η μεταρρύθμιση του νομοθετικού συστήματος δεν έχει σημειώσει παρά ελάχιστη πρόοδο και οι συστάσεις που έχουν γίνει στη Γνώμη για μεταρρυθμίσεις, για ενίσχυση των θεσμών και για να δημιουργηθούν νέοι στον τομέα της εσωτερικής αγοράς δεν έχουν ακολουθηθεί αποτελεσματικά. Η Λεττονία έλαβε ορισμένα σημαντικά μέτρα για να ενισχύσει τη δημόσια διοίκηση της, αναγνωρίζοντας έτσι τη σημασία της εφαρμογής και της ανάπτυξης μιας διοικητικής ικανότητας στους βασικούς τομείς της εσωτερικής αγοράς όπως είναι οι κανόνες και η πιστοποίηση, ο τραπεζικός τομέας, οι κανόνες κατά των μονοπωλίων και οι κανόνες των κρατικών ενισχύσεων. Η ορθολογική οργάνωση που έχει αρχίσει στην τελωνειακή και φορολογική διοίκηση θα πρέπει να συνεχισθεί. Όσον αφορά τον νομοθετικό τομέα, είναι ολοφάνερη η ανάγκη σειράς μαθημάτων κατάρτισης στο κοινοτικό δίκαιο. Θα χρειασθεί χρόνος ώστε οι διοικητικές δομές, που έχουν δημιουργηθεί πρόσφατα να μπορέσουν να παγιοποιηθούν και να δείξουν την αποτελεσματικότητα τους. Στην περίπτωση της Εσθονίας, αν και έχει ολοκληρωθεί κάποια πρόοδος για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και του δικαστικού συστήματος, η πρόοδος είναι αργή και υπάρχουν ανεπάρκειες ακόμα στους βασικούς τομείς όπως ο έλεγχος των χρηματοοικονομικών αγορών, η πλαισίωση των κρατικών ενισχύσεων, οι θαλάσσιες μεταφορές, η κοινωνική πολιτική και η πολιτική της απασχόλησης. Η σημερινή αναδιοργάνωση των οργανισμών που είναι υπεύθυνοι για τον δημοσιονομικό έλεγχο και η ενίσχυση των δομών περιφερειακής ανάπτυξης πρέπει να αναπτυχθούν. Η σταθεροποίηση των δομών αυτών θα πρέπει να καταστήσει ικανή την Εσθονία να χρησιμοποιεί αποτελεσματικά τους κοινοτικούς πόρους. 22 Το δικασχικό σύστημα υποφέρει από σοβαρό πρόβλημα έλλειψης ανθρώπινων πόρων. Οι δικαστές είναι ανεπαρκείς ως προς τον αριθμό και είτε είναι νέοι και δεν έχουν πείρα, ή έχουν λάβει την κατάρτιση τους ως επί το πλείστον υπό το προηγούμενο καθεστώς. Υπάρχει μεγάλη ανάγκη για κατάρτιση και για ανάπτυξη της σταδιοδρομίας στον τομέα αυτό. Οσον αφορά τη Λιθουανία, έχει δημιουργηθεί ορισμένος αριθμός υπηρεσιών και οργανισμών που είναι σημαντικοί από τότε που δημοσιεύθηκε η Γνώμη. Είναι ακόμα πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί η ικανότητα τους για την εφαρμογή, κατά τρόπο αποτελεσματικό, του κεκτημένου. Ο ρυθμός της θεσμικής ανάπτυξης και της ενίσχυσης της διοικητικής ικανότητας θα πρέπει να επιταχυνθεί για να συνοδεύσει το ποσοστό της μεταφοράς, ιδιαίτερα στους τομείς της εσωτερικής αγοράς και του περιβάλλοντος. Υπάρχει σημαντική ανάγκη κατάρτισης για να βελτιωθεί το επίπεδο ειδίκευσης του προσωπικού. Η Τσεχική Δημοκρατία θεώρησε ως προτεραιότητα τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης αλλά δεν έλαβε τα απαραίτητα μέτρα για να εκφράσει αυτή την πολιτική βούληση με συγκεκριμένα μέτρα. Ωστόσο, από τότε που δημοσιεύθηκε η Γνώμη, οι ικανότητες παρακολούθησης στις δημοσιονομικές υπηρεσίες και στον τραπεζικό τομέα έχουν βελτιωθεί. Αναπτύχθηκαν κατάλληλοι οργανισμοί στον τομέα των κανόνων και της πιστοποίησης των κτηνιατρικών ελέγχων. Η Σλοβενία σημείωσε μικρή πρόοδο, από τότε που δημοσιεύθηκε η Γνώμη, στη μεταρρύθμιση της δημόσιας και δικαστικής διοίκησης της. Τα μέτρα που έλαβε για να υποστηρίξει τη διοικητική ικανότητα ποικίλλουν από τον έναν τομέα στον άλλο. Ενώ έχει σημειωθεί κάποια πρόοδος στη διαδικασία παγιοποίησης των θεσμών για τους τομείς των κοινωνικών υποθέσεων και της απασχόλησης, της γεωργίας, των τελωνείων και του περιβάλλοντος, πρέπει ακόμα να καταβληθούν προσπάθειες στους τομείς της εσωτερικής αγοράς, της φορολογίας, των κρατικών ενισχύσεων, της δικαιοσύνης και των εσωτερικών υποθέσεων. Υπάρχει γενική ανάγκη διασάφησης σχετικά με τις υπευθυνότητες των διαφόρων διοικητικών διαρθρώσεων καθώς επίσης και για μεγαλύτερο και πιο ειδικευμένο προσωπικό. *** Συνοψίζοντας, η Ουγγαρία δημιούργησε και ενίσχυσε, κατά τρόπο συνεχή και συνεπή, τη διοικητική και δικαστική της ικανότητα για την εφαρμογή του κεκτημένου και την ενίσχυση του. Η Λεττονία, η Εσθονία και η Λιθουανία σημείωσαν πρόοδο για τη διαμόρφωση των απαραίτητων δομών αλλά θα πρέπει ακόμα να εντείνουν τις προσπάθειες τους. Ορισμένες διαρθρώσεις που δημιουργήθηκαν τελευταία έχουν ανάγκη από μία περίοδο παγιοποίησης για να δείξουν την αποτελεσματικότητα τους. Αν και η Πολωνία, η Τσεχική Δημοκρατία και η Σλοβενία ξεκίνησαν από μία σχετικά στέρεα βάση, δεν επέτυχαν ακόμα σημαντική πρόοδο από τη δημοσίευση της Γνώμης. Η διαδικασία διοικητικής και δικαστικής ενίσχυσης στη Σλοβακία έχει σταματήσει. Η ικανότητα της διοίκησης και του δικαστικού συστήματος παραμένει χαμηλή στη Βουλγαρία και στη Ρουμανία. Η ενίσχυση των διοικητικών της προετοιμασίας για την προσχώρηση ώστε να συμβάλει στο κλίμα αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Η σημασία που πρέπει να δοθεί όχι μόνο στην ενσωμάτωση της κοινοτικής νομοθεσίας στην εθνική, αλλά επίσης στην ανάγκη να εξασφαλισθεί η ικανοτήτων αποτελεί ουσιαστικό στοιχείο 23 αποχελεσμαχική εφαρμογή της από τις κατάλληλες διοικητικές και δικαστικές διαρθρώσεις υπογραμμίστηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης. Πρόκειχαι για ένα στοιχείο που είναι βασικό για τις διαπραγματεύσεις προσχώρησης. Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να αναθεωρήσουν οι υποψήφιες χώρες τα εθνικά τους προγράμματα για την υιοθέτηση του κεκτημένου κατά τρόπο ώστε τα τελευταία να μην αποτελούν μόνο μία καταγραφή νομοθεσιών και χρονοδιαγραμμάτων προσέγγισης αλλά να περιλαμβάνουν επίσης μία λεπτομερή παρουσίαση των διοικητικών και οικονομικών μέσων για την ανάπτυξη της διοικητικής και δικαστικής ικανότητας που απαιτείται για την εφαρμογή και την τήρηση του κεκτημένου. III. ΚΥΠΡΟΣ Η Επιτροπή σημειώνει ότι λόγω της πολιτικής κατάστασης στην Κύπρο, η άσκηση της διαδικασίας screening (αναλυτική εξέταση του κεκτημένου) δεν καλύπτει το σύνολο της Κύπρου και όχι δεν έγινε αποδεκτή η πρόσκληση της κυπριακής κυβέρνησης να συμπεριλάβει στις διαπραγμαχεύσεις. Η Επιτροπή συμφωνεί με το Συμβούλιο στο ότι "η πρόοδος προς την προσχώρηση και προς μία δίκαιη και βιώσιμη λύση του κυπριακού προβλήματος θα ενισχύει φυσικά η μία την άλλη". αντιπροσώπους κοινότητας κυπριακής τουρκικής της Η έκθεση για την Κύπρο επιβεβαιώνει την ανάλυση που περιέχεται στη Γνώμη του 1993 όσον αφορά τις οικονομικές διαφορές στα δύο τμήματα της νήσου. Η οικονομία της Δημοκρατίας της Κύπρου συνέχισε να έχει σχετικά ικανοποιητικά αποτελέσματα από τότε που εκδόθηκε η Γνώμη, ακόμα και αν το ΑΕΠ μειώθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια των δύο τελευταίων ετών. Η γεωργία και ο τουρισμός αντιμετωπίζουν δυσκολίες λόγω των μη ευνοϊκών συνθηκών. Παρ'όλα τα πρόσφατα φορολογικά ολισθήμαχα, οι αρχές δεσμεύτηκαν να διατηρήσουν ένα σταθερό μακροοικονομικό περιβάλλον και ένα ευνοϊκό κλίμα. Η Κύπρος έχασε ανχαγωνισχικότηχα χα χελευχαία χρόνια σχους παραδοσιακούς χομείς (βιομηχανία και χουρισμό). Είναι απαραίτηχο να αναδιαρθρώσει χους χομείς αυχούς με την προοπτική χης προσχώρησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωσχόσο, η σημασία του χριχογενούς χομέα συνέχισε να αυξάνει ενώ καχαβλήθηκαν προσπάθειες για να μειωθεί η ιδιαίχερα μεγάλη εξάρτηση χης οικονομίας από χον χουρισμό. Η οικονομική ανισότηχα μεταξύ του βορρά και του νότου της νήσου αυξήθηκε περισσότερο από το 1993 και μετά. Ωστόσο, η ενσωμάτωση του βόρειου τμήματος της νήσου δεν θα πρέπει να δημιουργήσει σημαντικές οικονομικές δυσκολίες. Όσον αφορά το κεκτημένο, ένα μεγάλο τμήμα των αναγκαίων μέσων για την προοδευτική του υιοθέτηση περιέχεται στο εξής στη Συμφωνία Σύνδεσης και στο Πρωτόκολλο του 1988. Με βάση τα μέσα αυτά, η Κύπρος πραγματοποίησε σημαντική πρόοδο στην υιοθέτηση του κεκτημένου και, ιδιαίτερα, στο πλαίσιο της τελωνειακής ένωσης. Ωστόσο, θα πρέπει να καταβληθούν ακόμα σημαντικές προσπάθειες στον τομέα της εσωτερικής αγοράς· και, "εξωχώριους" τομείς, σε ορισμένες οικονομικές δραστηριότητες που δεν φαίνεται να συμφωνούν πλήρως με την τραπεζική ρύθμιση που ισχύει. Οι θαλάσσιες μεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες καθώς και η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις αποτελούν τους υπόλοιπους τομείς όπου θα πρέπει ακόμα να καταβληθούν προσπάθειες. ιδίως, στους 24 Όσον αφορά χα 16 κεφάλαια που ήδη έχουν αποχελέσει χο αντικείμενο της αναλυχικής εξέχασης, η Κύπρος δεν θα πρέπει να έχει σημαντικά προβλήμαχα για την υιοθέτηση του κεκτημένου. Γενικά, η διοίκηση της φαίνεται να είναι προετοιμασμένη για να εξασφαλίσει τη σωστή εφαρμογή του κεκτημένου. IV. ΤΟΥΡΚΙΑ Όσον αφορά την Τουρκία, η λεπτομερής ανάλυση που πραγματοποίησε η Επιτροπή επιβεβαιώνει τα στοιχεία που υπογραμμίστηκαν στο πρόγραμμα Δράσης 2000. Σε πολιτικό επίπεδο, ορισμένες ανωμαλίες στη λειτουργία των δημοσίων αρχών, η συνέχιση παραβιάσεων των δικαιωμάτων του ανθρώπου και σημαντικές ελλείψεις στη μεταχείριση των μειονοτήτων είναι ανησυχητικές. Η απουσία πραγματικού πολιτικού ελέγχου του στρατού συνιστά επίσης μία ανωμαλία. Όσον αφορά ιδιαίτερα την κατάσταση που επικρατεί στο νοτιοανατολικό τμήμα της Τουρκίας, θα πρέπει να βρεθεί μία πολιτική και όχι στρατιωτική λύση. Μία τέτοια λύση επιβάλλεται ακόμα περισσότερο δεδομένου ότι μεγάλο τμήμα των παραβιάσεων των αστικών και πολιτικών δικαιωμάτων που έχουν διαπιστωθεί στην Τουρκία συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με την κατάσταση που επικρατεί στην περιοχή αυτή. Εκτός από την επίλυση των προβλημάτων αυτών, εξαρτάται από την Τουρκία στο να προβεί στη ρύθμιση του συνόλου των διαφορών της με ορισμένες γειτονικές χώρες, με ειρηνικά μέσα και σε συμφωνία με το διεθνές δίκαιο. Σε οικονομικό επίπεδο, η Τουρκία έχει, σε μεγάλο βαθμό, τα χαρακτηριστικά μιας οικονομίας της αγοράς που διαθέτει, κυρίως, ένα ανεπτυγμένο θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο, ένα δυναμικό ιδιωτικό τομέα και ένα φιλελεύθερο εμπορικό σύστημα. Η έχει δείξει τουρκική οικονομία παρουσιάζει μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης και ικανότητα προσαρμογής, ιδίως στο πλαίσιο της τελωνειακής ένωσης. Τα στοιχεία αυτά θα πρέπει να επιτρέψουν βασικά στην Τουρκία να έχει στη διάθεση της μεσοπρόθεσμα μία βιώσιμη οικονομία αγοράς, που θα της επιτρέψει να αντιμετωπίσει τις πιέσεις του ανταγωνισμού. Για να εξασφαλίσει τη σωστή λειτουργία της οικονομίας της και να επωφεληθεί πλήρως από τα πλεονεκτήματα της, η Τουρκία θα πρέπει να δημιουργήσει, κατά τρόπο συνεχή και αξιόπιστο, ένα σταθερό μακροοικονομικό πλαίσιο. Λαμβάνοντας υπόψη τις πολύ σημαντικές διαφορές ανάπτυξης μεταξύ ορισμένων περιοχών της χώρας, τα μέσα που θα πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή από την ευρωπαϊκή στρατηγική θα πρέπει να βοηθήσουν στη μείωση των διαφορών αυτών. Στο επίπεδο του κεκτημένου, η Τουρκία έδειξε την ικανότητα της να υιοθετεί και να εφαρμόζει, εντός των καθορισμένων προθεσμιών, το μεγαλύτερο τμήμα της νομοθεσίας που προβλέπεται στο πλαίσιο της τελωνειακής ένωσης. Στο μεγαλύτερο τμήμα των τομέων που καθορίζονται από την ευρωπαϊκή στρατηγική, η Τουρκία έχει ήδη αρχίσει μία διαδικασία προσέγγισης με την κοινοτική νομοθεσία. Πρέπει ακόμα να γίνουν σημαντικές προσπάθειες ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία αυτή, ιδιαίτερα όσον αφορά την εσωτερική αγορά (ιδίως τις δημόσιες συμβάσεις), τη γεωργία και το περιβάλλον. Εξάλλου, στους τομείς οι οποίοι δεν καλύπτονται ούτε από την τελωνειακή ένωση, ούτε από την ευρωπαϊκή στρατηγική, πρέπει ακόμα να επιτευχθεί σημαντική πρόοδος όσον αφορά την υιοθέτηση του κεκτημένου. Είναι αδιαμφισβήτητο ότι στο πλαίσιο της τελωνειακής ένωσης, η Τουρκία έδειξε τη διοικητική και δικαστική της ικανότητα να εφαρμόζει το κεκτημένο. Ωστόσο, δεν είναι 25 δυναχόν, σχο σχάδιο αυχό, να αποφανθεί κανείς σχεχικά με τη μελλοντική της ικανότηχα όσον αφορά άλλες πλευρές χου κεκχημένου που δεν έχουν ακόμα μεχαφερθεί. V. ΜΑΛΤΑ Απανχώνχας στην υποψηφιότηχα της Μάλχας για την προσχώρηση, της 16ης Ιουλίου 1990, η Επιχροπή εξέδωσε ευνοϊκή γνώμη σχις 30 Ιουνίου 1993. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επιβεβαίωσε πολλές φορές, και πιο πρόσφαχα σχην Φλωρενχία χον Ιούλιο 1996, όχι οι διαπραγμαχεύσεις προσχώρησης με τη Μάλχα πρέπει να ξεκινήσουν έξι μήνες μεχά την ολοκλήρωση της Διακυβερνητικής Διάσκεψης. Εν χω μεχαξύ, μία νέα κυβέρνηση χης Μάλχας αποφάσισε χον Οκτώβριο 1996 να αποσύρει την υποψηφιότηχα χης προσχώρησης και, επομένως, η Μάλχα δεν πρέπει να λάβει πλέον μέρος στη διαδικασία διεύρυνσης την οποία είχε ξεκινήσει χο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χου Λουξεμβούργου. Η Επιχροπή εξέδωσε, χο Φεβρουάριο 1998, μία ανακοίνωση σχο Συμβούλιο σχεχικά με χις μελλονχικές σχέσεις με τη Μάλχα, εκχός χου πλαισίου χης διεύρυνσης, που επικενχρωνόχαν σχην ενίσχυση χων πολιχικών και οικονομικών δεσμών. Το Συμβούλιο Σύνδεσης με τη Μάλχα χης 28ης Απριλίου 1998 εξέδωσε κοινή δήλωση για χις μελλονχικές σχέσεις μεχαξύ χων μερών. Σε μία επισχολή στην Προεδρία χης Ευρωπαϊκής Ένωσης χης 10ης Σεπχεμβρίου 1998, η Μάλχα υπέβαλε εκ νέου χην υποψηφιότηχα χης για την προσχώρηση. Στη συνεδρίαση χου χης 5ης Οκχωβρίου, χο Συμβούλιο ζήτησε από την Επιχροπή να χου παρουσιάσει αναθεωρημένη εκδοχή της Γνώμης χου 1993. Για να προεχοιμάσει αυχό χο έγγραφο, η Επιχροπή υποβάλλει χώρα σειρά λεπχομερών ερωτήσεων σχις αρχές της Μάλχας, ιδίως σχους χομείς που δεν καλύπχονχαι από τη Γνώμη, όπως η κοινή εξωχερική πολιχική και η πολιτική ασφαλείας, καθώς και η συνεργασία σχον χομέα χης δικαιοσύνης και χων εσωχερικών υποθέσεων. Η Επιχροπή έχει την πρόθεση να παρουσιάσει αυτήν την ανανεωμένη εκδοχή της Γνώμης για τη Μάλχα σχο Συμβούλιο σχις αρχές χου επόμενου έχους. VI. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗΣ Συνολικά η διαδικασία διεύρυνσης στηρίχτηκε στις αποφάσεις που έλαβε χο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με ένα πνεύμα σφαιρικόχηχας και περιεκχικότηχας. 1. Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη συνήλθε για πρώτη φορά σχο Λονδίνο στις 12 Μαρτίου 1998 σε επίπεδο αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. Η Διάσκεψη συνήλθε εκ νέου, στο Λουξεμβούργο, στις 6 Οκτωβρίου σε επίπεδο Υπουργών Εξωτερικών. Και στις δύο περιπτώσεις η Τουρκία αρνήθηκε την πρόσκληση. Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη η οποία καθιερώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου, είναι ο μοναδικός φορέας όπου οι υποψήφιες χώρες μπορούν να συζητήσουν με τα κράτη μέλη θέματα που έχουν διαμεθοριακή διάσταση όπως η δικαιοσύνη και οι εσωτερικές υποθέσεις, ιδίως η καταπολέμηση του εγκλήματος και των ναρκωτικών, το περιβάλλον, η περιφερειακή συνεργασία και η κοινή εξωτερική πολιτική και η πολιτική ασφαλείας. Η Διάσκεψη προκάλεσε το ενδιαφέρον ορισμένων γειτονικών χωρών. Στο βαθμό που ο στόχος της Διάσκεψης είναι να παρέχει ένα ευνοϊκό πλαίσιο για την διεύρυνση, είναι αναγκαίο να περιορισθεί η συμμετοχή σε μόνον τα Κράτη- Μέλη και τις υποψήφιες χώρες. 26 2. Διαδικασία της προσχώρησης Η διαδικασία προσχώρησης ξεκίνησε στις 30 Μαρτίου 1998 στις Βρυξέλλες με μία συνεδρίαση των Υπουργών Εξωτερικών των κρατών μελών, των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και της Κύπρου. Αυτή η διαδικασία προσχώρησης στηρίζεται σε δύο ουσιαστικά στοιχεία : • την ενίσχυση της προενταξιακής στρατηγικής, στόχος της οποίας είναι να μπορέσουν όλες οι υποψήφιες χώρες να εναρμονιστούν όσο το δυνατόν περισσότερο με το κεκτημένο της Ένωσης πριν από την προσχώρηση· • τη διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων με έξι υποψήφιες χώρες. Η διάρθρωση αυτών των δύο στοιχείων αποσκοπεί στο να ρυθμιστούν τα περισσότερα προβλήματα κάθε υποψήφιας χώρας στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής, ώστε να μην εμποδιστούν οι διαπραγματεύσεις από την εξέταση των πολλαπλών μεταβατικών περιόδων. α) Η ενίσχυση της προενταξιακής στρατηγικής υπέρ των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης Οι εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση αποτελούν το κυριότερο μέσο της προενταξιακής στρατηγικής. Επέτρεψαν να καθοριστούν οι προτεραιότητες για την ανάπτυξη του κοινοτικού κεκτημένου και να διαρθρωθεί γύρω από αυτές και ειδικότερα γύρω από τις βραχυπρόθεσμες προτεραιότητες, η βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή θα προτείνει κατά το δεύτερο εξάμηνο του επόμενου έτους, την επανεξέταση των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση με σκοπό να προσαρμοστούν οι προτεραιότητες αυτές στην κατάσταση κάθε χώρας με βάση τα κριτήρια της προσχώρησης. Αυτή η επανεξέταση θα λαμβάνει εξέτασης και των επίσης υπόψη τα αποτελέσματα της αναλυτικής διαπραγματεύσεων. Υπογραμμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν πρέπει να εφαρμόσει τη ρήτρα της αιρεσιμότητας στο βαθμό που διαπιστώνεται επαρκής πρόοδος προς την υλοποίηση των κριτηρίων της Κοπεγχάγης ή που δεν διαπιστώθηκαν παραβιάσεις των δεσμεύσεων που προβλέπονται στις ευρωπαϊκές συμφωνίες. ΙΙρέπει ωστόσο να δοθεί προσοχή στην κατάσταση ορισμένων υποψηφίων χωρών που δεν ήταν σε θέση να εφαρμόσουν βραχυπρόθεσμα τις προτεραιότητες των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση. Κατά τις συνεδριάσεις των επιτροπών και συμβουλίων σύνδεσης των ευρωπαϊκών συμφωνιών, οι όροι εφαρμογής των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση αποτέλεσαν αντικείμενο συζητήσεων με ορισμένες υποψήφιες χώρες ανάλογα με το χρονοδιάγραμμα αυτών των συνεδριάσεων. Όπως το υπογράμμισε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου είναι σημαντικό τα όργανα των ευρωπαϊκών συμφωνιών να συνεχίσουν να αποτελούν για τις υποψήφιες χώρες - είτε έχουν αρχίσει είτε όχι οι διαπραγματεύσεις με αυτές τις χώρες, - το πλαίσιο στο οποίο θα εξετάζεται, σύμφωνα με τις ίδιες λεπτομέρειες, η κατάσταση μεταφοράς του κοινοτικού κεκτημένου. Κάθε υποψήφια χώρα προετοίμασε ένα Εθνικό Πρόγραμμα για την Υιοθέτηση του Κεκτημένου που διευκρινίζει τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστούν οι προτεραιότητες των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση (χρονοδιάγραμμα, 27 διάθεση χων ανθρωπίνων και οικονομικών πόρων). Οι υποψήφιες χώρες κλήθηκαν να εξεχάσουν χα προγράμμαχά χους για να ληφθούν υπόψη οι παραχηρήσεις χης Επιχροπής. Η Επιχροπή θα εκφράσει χη γνώμη της για το κατά πόσον αυτά τα προγράμματα συμφωνούν με τις εταιρικές σχέσεις για την προσχώρηση, όταν θα προτείνει την επανεξέταση τους. Η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη σημασία στη συνάφεια μεταξύ, αφενός, των πληροφοριών που παρέχουν οι υποψήφιες χώρες κατά τις συνεδριάσεις "της αναλυτικής εξέτασης" σχετικά με την βούληση τους να εφαρμόσουν το κεκτημένο και, αφετέρου, των αντίστοιχων ειδικών μέτρων που συμπεριλαμβάνονται, από πλευράς ανθρωπίνων και οικονομικών πόρων, στα εθνικά προγράμματα για την υιοθέτηση του κεκτημένου. Είναι σημαντικό να γίνουν οι ίδιες συζητήσεις γύρω από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων και στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής ειδικότερα στα όργανα των ευρωπαϊκών συμφωνιών. Η συμμετοχή στα κοινοτικά προγράμματα των υποψηφίων χωρών για να μπορέσουν να εξοικειωθούν με τις πολιτικές και μεθόδους εργασίας της Ένωσης, συνεχίστηκε ενεργά. Σήμερα, μετά την έναρξη ισχύος των πρώτων αποφάσεων των Συμβουλίων Σύνδεσης τον Οκτώβριο 1997, το Φεβρουάριο και το Μάρτιο 1998, υπήκοοι της Ρουμανίας, της Ουγγαρίας, της Τσεχικής Δημοκρατίας, της Πολωνίας και της Σλοβακίας συμμετέχουν ενεργά στα προγράμματα στον τομέα της εκπαίδευσης (Socrates), της επαγγελματικής κατάρτισης (Leonardo da Vinci) και των νέων (Νέοι για την Ευρώπη). Ι Ιαρόμοιες αποφάσεις όσον αφορά τα άλλα προγράμματα βρίσκονται στο στάδιο προετοιμασίας. Από το 1999, πολίτες, επιχειρήσεις και εθνικές διοικήσεις όλων των υποψηφίων χωρών θα συμμετέχουν στα δίκτυα συνεργασίας και ανταλλαγών σε διαφορετικούς τομείς όπως οι τομείς της έρευνας, των πολιτιστικών θεμάτων, των οπτικοακουαστικών μέσων, του περιβάλλοντος, της ενέργειας, της δημόσιας υγείας, της κοινωνικής πολιτικής, της απασχόλησης, των MME, του τελωνειακού ελέγχου και της φορολογίας. Εξάλλου, η Επιτροπή θα υποβάλει προσεχώς στο Συμβούλιο προτάσεις για τις λεπτομέρειες συμμετοχής στα κοινοτικά προγράμματα και στις υπηρεσίες καθώς και στους μηχανισμούς εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου, ειδικότερα για τις επιτροπές που είναι επιφορτισμένες να βοηθούν την Επιτροπή στην εκτέλεση των αρμοδιοτήτων που της αναθέτει το Συμβούλιο, στην περίπτωση που θα διαπιστωθεί από το Συμβούλιο Σύνδεσης ότι μία υποψήφια χώρα εφαρμόζει πραγματικά το κεκτημένο. Για να ενισχυθεί η προενταξιακή στρατηγική, η Επιτροπή πρότεινε να διπλασιαστεί η προενταξιακή βοήθεια από το έτος 2000 : • με τη δημιουργία ενός γεωργικού μέσου που θα διαθέτει 500 εκατ. ECU ετησίως· • με τη δημιουργία ενός διαρθρωτικού μέσου που θα διαθέτει 1. 000 εκατ. ECU ετησίως, για τη χρηματοδότηση σχεδίων στον τομέα του περιβάλλοντος και των μεταφορών. Έχει επίσης αναπροσανατολίσει το πρόγραμμα PHARE, που θα διέθετε 1. 500 εκατ. ECU ετησίως, και το οποίο επικεντρώνεται στο εξής στην ενίσχυση της 28 ικανόχηχας σ'όλους χους χομείς και σχις διοικηχικής και δικαιοδοχικής επενδύσεις που συνδέονται με τη μεχαφορά χου κεκτημένου στους τομείς οι οποίοι δεν καλύπτονται από τα άλλα δύο μέσα. Συνολικά, θα συγκεντρώνονται περίπου 3 δισεκατ. ECU ετησίως σε μη επιστρεπτέα ενίσχυση. Σ'αυτό προστίθεται η ειδική προσπάθεια που θα καταβάλει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων με τα δάνεια της (7 δισεκατ. ECU). Η συγκέντρωση αυτής της κοινοτικής χρηματοδότησης θα γίνεται στο πλαίσιο της μεταφοράς του κοινοτικού κεκτημένου. Η Επιτροπή πρότεινε επίσης έναν κανονισμό συντονισμού για να εξασφαλίσει τη συνάφεια στις παρεμβάσεις μεταξύ αυτών των τριών μέσων, για τον οποίο το Συμβούλιο "Γενικές Υποθέσεις" της 26ης Οκτωβρίου κατέληξε σε πολιτική συμφωνία. Οι υποψήφιες χώρες πρέπει να λάβουν, από τώρα, τα αναγκαία μέτρα και να καθιερώσουν τις κατάλληλες διαρθρώσεις για να εκτελέσουν αυτά τα μέσα από το έτος 2000, με πολυετή προοπτική. Με βάση αυτόν τον κανονισμό, η προενταξιακή βοήθεια, και σε μία πρώχη φάση χο πρόγραμμα Phare, θα αποκενχρωθεί προοδευχικά, όπως έχει προβλεφθεί σχο Πρόγραμμα Δράσης 2000, υπέρ χων δικαιούχων χωρών, για κάθε χομέα χωρισχά, και για κάθε κράχος χωρισχά, με χην προϋπόθεση όχι θα τηρηθεί σειρά συγκεκριμένων όρων, ειδικότερα στον τομέα του δημοσιονομικού ελέγχου και των δημοσίων συμβάσεων. Αυτή η αποκέντρωση κρίνεται αναγκαία για να προετοιμαστούν οι υποψήφιες χώρες για τη διαχείριση χων κοινοχικών δαπανών, ειδικόχερα σχο πλαίσιο χων διαρθρωχικών χαμείων και της κοινής γεωργικής πολιτικής, όταν θα γίνουν μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στο πλαίσιο του προγράμματος Phare, ξεκίνησε ένα πρόγραμμα αδελφοποίησης μεταξύ των διοικήσεων των κρατών μελών και των υποψηφίων χωρών που θα οδηγήσει το 1999 στην αποσχολή 100 περίπου συμβούλων σε προενχαξιακά θέμαχα σχις υποψήφιες χώρες για να βοηθήσουν αυχές χις χώρες να εφαρμόσουν χο κοινοχικό κεκτημένο. Οι αναγκαίες επενδύσεις στις υποψήφιες χώρες για τη μεταφορά του κεκτημένου είναι, βέβαια πολύ σημαντικές. Η προενταξιακή βοήθεια θα αποτελέσει τον καταλύτη για τη συγκέντρωση των πόρων των Διεθνών Χρηματοδοτικών Οργανισμών. Με αυτό το πνεύμα η Επιτροπή υπέγραψε, στις 2 Μαρτίου 1998, μία συμφωνία εργασίας με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και την Ανάπτυξης (BERD) και την Παγκόσμια Τράπεζα για να ενισχυθεί η συνεργασία και να διευκολυνθούν οι συγχρηματοδοτήσεις. Τέσσερις νέοι εταίροι συνδέθηκαν τον Οκτώβριο 1998 με αυτήν τη συμφωνία: η Nordic Environment Finance Corporation (NEFCO), η Nordic Investment Bank (NIB), η International Financial Corporation (IFC) και το Ταμείο Κοινωνικής Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης. Από τη φετεινή χρονιά, θα συγκεντρωθούν στο πλαίσιο του "μέσου για έργα υποδομής μεγάλης κλίμακας", πάνω από 900 εκατ. ECU (150 από το Phare και 750 από τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς) για τα σχέδια στους τομείς των μεταφορών και του περιβάλλοντος του 1998. Έτσι, 1 ECU ως δωρεά του προγράμματος Phare συγκεντρώνει 5 ECU ως δάνεια Διεθνών Χρηματοδοτικών Οργανισμών, ακόμη και 8 ECU αν προσθέσουμε σ'αυτά τους ιδίους πόρους των υποψηφίων χωρών που επενδύονται στα σχέδια. 29 Αλλά οι ανάγκες χων υποψηφίων χωρών όσον αφορά την εναρμόνιση με τα πρότυπα της ΕΕ, είναι τόσο μεγάλες ώστε δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνον με τις χορηγήσεις της ΕΕ, της ETE ή με δάνεια των Διεθνών Χρηματοδοτικών Οργανισμών. Οι επιχειρήσεις των κρατών μελών της Ένωσης πρέπει επίσης να επενδύσουν περισσότερο από ό,τι σήμερα στις υποψήφιες χώρες. Σε ποιες περιοχές του κόσμου μπορούν να βρουν σήμερα ποσοστά ανάπτυξης 6-7% ετησίως; Ο ιδιωτικός τομέας πρέπει, για παράδειγμα, να παρεμβαίνει περισσότερο στον τομέα του περιβάλλοντος που αποτελεί νέα «αγορά». Πρέπει οι υποψήφιες χώρες να καθιερώσουν το νομικό πλαίσιο (π. χ. παραχωρήσεις των δημοσίων υπηρεσιών) που θα επιτρέψει στον ιδιωτικό τομέα να τις βοηθήσει να αντιμετωπίσουν αυτήν την πρόκληση εναρμόνισης με τα ευρωπαϊκά πρόχυπα με επενδύσεις που οι δημόσιοι προϋπολογισμοί δεν μπορούν να χρημαχοδοτήσουν από μόνοι χους. Τέλος, η Επιχροπή δημιούργησε ένα ειδικό "μέσο" που διαθέχει 100 εκαχ. ECU για χο 1998 και 1999 για χη Βουλγαρία, χη Λιθουανία, τη Λεττονία, τη Σλοβακία και τη Ρουμανία, με επίκεντρο τις παρεμβάσεις στους τομείς προώθησης των επενδύσεων, προστασίας του περιβάλλοντος και καταπολέμησης της διαφθοράς. Η εφαρμογή της προενταξιακής στρατηγικής επεσήμανε ορισμένα ιδιαίτερα ευαίσθητα ζητήματα που πρέπει να επιλυθούν με προοπτική τη διεύρυνση. • Για την εφαρμογή της ενιαίας αγοράς, φαίνεται αναγκαίο να επιβεβαιωθεί ότι "πρέπει να εφαρμοστούν πριν από την προσχώρηση, το σύνολο των μέτρων που περιλαμβάνονται στο Λευκό Βιβλίο για την εσωτερική αγορά" όπως το υπογράμμιζε το Πρόγραμμα Δράσης 2000. Πλην όμως, από την έκδοση της Γνώμης, διαπιστώνεται, ακόμη και εκ μέρους των χωρών που έδειχναν ότι είχαν σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο στην προετοιμασία της ενιαίας αγοράς, μια χαλάρωση κατά την εφαρμογή των σημαντικών μέτρων, ειδικότερα του ανοίγματος των δημοσίων αγορών, της έμμεσης φορολογίας, των ελέγχων των κρατικών ενισχύσεων. Αυτή η χαλάρωση, αν επιβεβαιωθεί, θα είναι αντίθετη από τον κοινό και αναπότρεπτο στόχο της μεγάλης αγοράς κατά την ημερομηνία της προσχώρησης που πρέπει να θεωρηθεί από κάθε υποψήφια χώρα ως καταληκτική, όπως ήταν η ημερομηνία της 31ης Δεκεμβρίου 1992 για τα κράτη μέλη. Πρέπει επομένως οι υποψήφιες χώρες να συνειδητοποιήσουν τον εξαιρετικό χαρακτήρα που μπορεί να έχει για τον τομέα της ενιαίας αγοράς η μεταβατική περίοδος. Ως προς αυτό, πρέπει να φροντίσουμε ώστε οι υποψήφιες χώρες να μην αναβάλουν τις αναπόφευκτες πολιτικές αποφάσεις με το πρόσχημα ότι αναζητούν ένα κατευναστικό μέσο στο πλαίσιο της προενταξιακής στρατηγικής. • Η χορήγηση των κρατικών ενισχύσεων από τις υποψήφιες χώρες, πριν από την προσχώρηση, μπορεί του ανταγωνισμού, καθώς και στις αγορές της Ευρωπαϊκές Ένωσης. Για να αποφευχθεί αυτό, η Επιτροπή προτίθεται να προτείνει την επέκταση του συστήματος κοινοποίησης και έγκρισης των ενισχύσεων και να ενθαρρύνει τις υποψήφιες χώρες να μην διατηρήσουν τις εθνικές προτιμήσεις στις δημόσιες συμβάσεις. να δημιουργήσει διαστρεβλώσεις • Η κατάργηση των συνόρων μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των υποψηφίων χωρών δεν προϋποθέτει μόνο μία προσπάθεια εναρμόνισης των 30 νομοθεσιών, ειδικόχερα εκείνων που συνδέονται με χην εσωχερική αγορά, αλλά επίσης, παράλληλα και μία προσπάθεια ενίσχυσης χων ελέγχων σχα εξωτερικά τους σύνορα που θα γίνουν και τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η καταπολέμηση της μεγάλης εγκληματικότητας, της διακίνησης των ναρκωτικών και της παράνομης μετανάστευσης αποτελεί επιτακτική ανάγκη. Τα κράτη μέλη της Ένωσης πρέπει να εξασφαλίσουν το ότι κατά την ημερομηνία της προσχώρησης θα έχουν καθιερωθεί μέτρα ασφαλείας ισοδύναμα με τα δικά τους. Για το σκοπό αυτό, πρέπει οι στόχοι του προενταξιακού Συμφώνου για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος που συνδέει τα κράτη μέλη και τις υποψήφιες χώρες, να υλοποιηθούν με συγκεκριμένες δράσεις. Η προενταξιακή βοήθεια σε αυτούς τους τομείς στο πλαίσιο του Phare αυξήθηκε σημαντικά τόσο όσον αφορά την κατάρτιση όσο και την παροχή υλικού. Η Βουλγαρία και η Ρουμανία ζήτησαν η καθεμία επανειλημμένως να αποσυρθούν από τον κοινό κατάλογο των θεωρήσεων. Οι δύο χώρες γνωρίζουν ότι είναι αναγκαίο να ενισχύσουν τους ελέγχους στα σύνορα καθώς και τους άλλους ελέγχους που αφορούν την παράνομη μεχανάσχευση για να ικανοποιήσουν χα αιτήματα των κρατών μελών. Η Επιτροπή θα συνεχίσει να υποστηρίζει τη Βουλγαρία και τη Ρουμανία στις προσπάθειες τους εναρμόνισης με το κεκτημένο, πράγμα που θα επιτρέψει, την κατάλληλη στιγμή, στα κράτη μέλη να ανταποκριθούν θετικά στην αίτηση τους. Στο μεταξύ, η Επιτροπή θα ζητήσει από τα κράτη μέλη να επιταχύνουν τη χορήγηση θεωρήσεων και να ελαφρύνουν τις διαδικασίες για ορισμένες κατηγορίες ταξιδιωτών. • Εξάλλου, η σοβαρότητα της κατάστασης των υποψηφίων χωρών σε σχέση με τις απαιτήσεις του κεκτημένου σε θέματα περιβάλλοντος δεν φαίνεται να έχει γίνει ακόμα μία πολιτική προτεραιότητα. Είναι συμπτωματικό ότι, πέρα από ορισμένα μέτρα μεταφοράς του κεκτημένου, οι περισσότερες υποψήφιες χώρες δεν έχουν καθορίσει στρατηγικές όσον αφορά τις χρηματοδοτήσεις των επενδύσεων. Σ'αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή ανησυχεί ιδιαίτερα με την απουσία συγκεκριμένων προγραμμάτων στη Λιθουανία, στη Βουλγαρία και στη Σλοβακία όσον αφορά το κλείσιμο, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που έχουν ήδη αναληφθεί και ιδίως με τις συμφωνίες για τους λογαριασμούς πυρηνικής ασφάλειας και με τις προτεραιότητες των εταιρικών σχέσεων για την προσχώρηση, ορισμένων πυρηνικών εγκαταστάσεων, που δεν μπορούν να εκσυγχρονιστούν σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες ασφαλείας, ενώ η διατήρηση τους σε λειτουργία παρουσιάζει σοβαρούς κινδύνους για ολόκληρη την Ευρώπη. β) Αναλυτική εξέταση του κοινοτικού κεκτημένου (screening) Όπως ζητήθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου, η Επιτροπή διοργάνωσε την αναλυτική εξέταση (screening) του κοινοτικού κεκτημένου με δύο ομάδες χωρών, με εκείνες με τις οποίες οι διαπραγματεύσεις έχουν ήδη ανοίξει και με εκείνες με τις οποίες οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν ανοίξει. Ο σκοπός της αναλυτικής αυτής εξέτασης είναι να εξηγηθεί το κεκτημένο προκειμένου να διευκολυνθεί η υιοθέτηση του, και να εκτιμηθούν οι δυσκολίες των υποψήφιων χωρών όσον αφορά την υιοθέτηση. Όλες οι χώρες ήχαν καλά προεχοιμασμένες για χην άσκηση αυτή που απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Πέρα από την πρόκληση της υιοθέτησης της 31 κοινοχικής νομοθεσίας, όλες οι χώρες ανχιμεχωπίζουν δυσκολίες για χη δημιουργία και χην ενίσχυση χων δομών που είναι αναγκαίες για την αποχελεσμαχική και επαρκή της εφαρμογή. i) Αναλυτική διαπραγματεύσεις εξέταση για τις χώρες για τις οποίες έχουν ανοιχθεί οι Η αναλυτική εξέταση για τα 16 από τα 31 κεφάλαια που αποτελούν αντικείμενο των διαπραγματεύσεων, έγινε από τις 27 Απριλίου έως τα τέλη του Οκτωβρίου 1998 με την Κύπρο, την Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία, την Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Σλοβενία. Για καθένα από αυτά τα κεφάλαια, υποβλήθηκε έκθεση στο Συμβούλιο,- με εξαίρεση τις εκθέσεις για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και για τις εξωτερικές σχέσεις που θα ακολουθήσουν προσεχώς. Εννοείται ότι αυτές οι εκθέσεις μπορούν να αναπροσαρμοστούν, καθώς και να υπάρξει η μεταγενέστερη συμμετοχή της τουρκοκυπριακής κοινότητας στις διαπραγματεύσεις. Η γενική εντύπωση της αναλυχικής εξέχασης είναι όχι οι ανχιπροσωπείες χων υποψηφίων χωρών είναι καλά προεχοιμασμένες, έχουν γενικά ενημερωθεί αρκεχά σχεχικά με χο κεκχημένο και έχουν πλήρως χρησιμοποιήσει χις διμερείς συνεδριάσεις για να συγκεντρώσουν διευκρινίσεις και να επισημάνουν χα προβλήμαχα. Οι αρχικές θέσεις που είχαν ληφθεί καχά χη διάρκεια αυχών χων συνεδριάσεων, έδειξαν όχι οι υποψήφιες χώρες είχαν πλήρη επίγνωση χων όρων χων διαπραγμαχεύσεων, όχι είχαν χη βούληση να μεχαφέρουν χο κεκχημένο και να περιορίσουν χις μεχαβαχικές περιόδους. Επιπλέον, ήχαν ανοικχές για να παρέχουν πληροφορίες σχεχικά με χην καχάσχαση της νομοθετικής και θεσμικής προετοιμασίας τους, υπογραμμίζοντας ότι σκόπευαν να ολοκληρώσουν αυτήν την προετοιμασία μέχρι την ημερομηνία της προσχώρησης με ελάχιστες εξαιρέσεις. Η αναλυτική εξέταση που αφορούσε μέχρι τότε πιο εύκολα κεφάλαια καθώς και άλλα πιο περίπλοκα, είχε έτσι ενθαρρυντικές ενδείξεις. ii) Αναλυτική εξέταση για τις χώρες με τις οποίες δεν έχουν ανοιχθεί ακόμα διαπραγματεύσεις. Η Επιτροπή άρχισε την αναλυτική εξέταση του κοινοτικού κεκτημένου στις 3 Απριλίου 1998 επίσης με τις χώρες με τις οποίες δεν έχουν αρχίσει ακόμα οι διαπραγματεύσεις προσχώρησης : τη Βουλγαρία, τη Λεττονία, τη Λιθουανία, τη Ρουμανία και τη Σλοβακία. Η Επιτροπή μόλις έχει ολοκληρώσει την αναλυτική εξέταση για 28 κεφάλαια του κεκτημένου με αυτές τις 5 χώρες κατά τη διάρκεια της πρώτης-πολυμερούς- φάσης που είναι ουσιαστικά διδακτική. Με εξαίρεση την κοινή γεωργική πολιτική, η εξέταση της οποίας θα συνεχιστεί στις αρχές του επόμενου έτους, το σύνολο του κεκτημένου θα έχει εξεταστεί μέχρι το τέλος του έτους. Μια πιο ακριβής επισήμανση αυτών των προβλημάτων θα γίνει κατά τις διμερείς συνεδριάσεις της αναλυτικής εξέτασης στο πρώτο τρίμηνο του 1999. Μόλις ολοκληρωθεί αυτό το διμερές μέρος της αναλυτικής εξέτασης η Επιτροπή θα μπορέσει να κάνει έναν ακριβή απολογισμό για κάθε υποψήφια χώρα χωριστά. 32 γ) Διεξαγωγή των διαπραγματεύσεων προσχώρησης Σχο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων της 5ης Οκτωβρίου, η Ένωση αποφάσισε να αρχίσει τις πρώτες διαπραγματεύσεις ουσίας με την Κύπρο, την Τσεχική Δημοκρατία, την Εσθονία, την Ουγγαρία, την Πολωνία και τη Σλοβενία. Αυτή η απόφαση στηρίζεται στις διαπραγματευτικές θέσεις που παρουσιάστηκαν από τις υποψήφιες χώρες για 7 κεφάλαια τα οποία αποτέλεσαν αντικείμενο της αναλυτικής εξέτασης, δηλαδή, επιστήμη και έρευνα· τηλεπικοινωνίες και τεχνολογίες πληροφόρησης· εκπαίδευση και κατάρτιση· πολιτιστικά θέματα και πολιτική οπτικοακουστικών μέσων βιομηχανική πολιτική· μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις και κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας. Για καθένα από αυτά τα κεφάλαια και για κάθε υποψήφια χώρα, η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο ένα σχέδιο κοινής θέσης. Για τα περισσότερα από τα εφτά κεφάλαια, οι υποψήφιες χώρες έδειξαν ότι μπορούσαν να αποδεχτούν το κεκτημένο και ότι θα ήταν σε θέση να το εφαρμόσουν εξ ολοκλήρου κατά την ημερομηνία της προσχώρησης. Οι θέσεις των υποψηφίων χωρών στηρίχθηκαν στην υπόθεση εργασίας ότι θα προσχωρήσουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση την 1η Ιανουαρίου 2003 και την 1η Ιανουαρίου 2002 για την Ουγγαρία. Ζητήθηκαν μόνο ορισμένες μεταβατικές περίοδοι. Η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Κύπρος ζήτησαν για τις τηλεπικοινωνίες μεταβατικές περιόδους που υπερβαίνουν τις υποθέσεις εργασίας τους. Η Ουγγαρία ζήτησε μεταβατική περίοδο μέχρι το Δεκέμβριο 2002 για την πλήρη ελευθέρωση των δημοσίων δικτύων φωνητικής τηλεφωνίας. Η Πολωνία ζήτησε μεταβατική περίοδο απροσδιορίστου διάρκειας μέχρι σήμερα, για την πλήρη πρόσβαση σε ορισμένες ζώνες συχνοτήτων για την κινητή τηλεπικοινωνία. Η Κύπρος ζήτησε μεταβατική περίοδο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2003 για την πλήρη ελευθέρωση της αγοράς τηλεπικοινωνιών και τη δημιουργία του κανονιστικού οργανισμού. Σε θέματα βιομηχανικής πολιτικής, η Ουγγαρία ζήτησε μεταβατική περίοδο μέχρι τις 31 Ιουλίου 2002 για το κεκτημένο σε θέματα άνθρακα και χάλυβα, δηλαδή μέχρι το τέλος της ΕΚΑΧ. Στον οπτικοακουστικό τομέα, η Σλοβενία ζήτησε μεταβατική περίοδο 2 ετών για την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας "τηλεόραση χωρίς σύνορα" και η Τσεχική Δημοκρατία μεταβατική περίοδο μέχρι το 2005 για την συνδρομητική και καλωδιακή τηλεόραση. Με την επιφύλαξη των κοινών θέσεων που θα παρουσιάσει η Ένωση στις 10 Νοεμβρίου, αυτά τα 7 κεφάλαια που παρουσιάζουν ελάχιστες δυσκολίες, δεν απαιτούν σ'αυτό το στάδιο ευρύτερες διαπραγματεύσεις. Την κατάλληλη στιγμή, θα αναπροσαρμοστούν σύμφωνα με τις εξελίξεις του κεκτημένου και θα εξεταστούν στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων συνόλου. Όσον αφορά τα άλλα κεφάλαια, ο διάλογος με τις υποψήφιες χώρες πρέπει να συνεχιστεί για να διευκρινιστούν οι θέσεις τους (για παράδειγμα σχετικά με τις αιτήσεις μεταβατικών περιόδων και/ή προετοιμασίας της ικανότητας εφαρμογής). Παράλληλα με αυτές τις εξελίξεις, η Επιτροπή θα συνεχίσει την αναλυτική εξέταση του κεκτημένου με τις υποψήφιες χώρες και θα υποβάλει σχο Συμβούλιο, την κατάλληλη στιγμή, τα σχέδια κοινών θέσεων της Ένωσης. Η Επιτροπή θα ενεργήσει εγκαίρως για τις συνόδους των διαπραγματεύσεων σε 33 επίπεδο αναπληρωχών και υπουργών υπό τη γερμανική Προεδρία το πρώτο εξάμηνο του 1999. δ) Ειδική στρατηγική για την Κύπρο Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου αποφάσισε μία ειδική προενταξιακή στρατηγική για την Κύπρο, με βάση τη συμμετοχή της ταυτόχρονα σε ορισμένα επικεντρωμένα σχέδια και σε ορισμένα κοινοτικά προγράμματα και φορείς καθώς και στην πρόσβαση της στην τεχνική βοήθεια που παρέχει η ΤΑΙΕΧ. Η Κύπρος συμμετέχει ήδη σε τρία κοινοτικά προγράμματα : Leonardo, Socrates και Νέοι για την Ευρώπη. Η Κύπρος ωφελήθηκε πρόσφατα από την τεχνική βοήθεια της ΤΑΙΕΧ για να βελτιώσει την ικανότητα της εφαρμογής του κεκτημένου. Σ'αυτό το πλαίσιο και ανεξάρτητα από το γεγονός ότι είναι ανοιχτή η συμμετοχή τους στα προγράμματα, καμία αντιπροσωπεία της τουρκοκυπριακής κοινότητας δεν έλαβε μέρος στη διαδικασία προσχώρησης. ε) Ευρωπαϊκή στρατηγική για την Τουρκία Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου θεώρησε "σημαντικό να καθοριστεί μία στρατηγική για να προετοιμαστεί η Τουρκία για την προσχώρηση προσεγγίζοντας τη με την Ευρωπαϊκή Ένωση σε όλους τους τομείς. Η στρατηγική πρέπει να συνίσταται σε μία ανάπτυξη των δυνατοτήτων που προσφέρει η συμφωνία σύνδεσης, σε μία εμβάθυνση της τελωνειακής ένωσης, στην εφαρμογή της χρηματοοικονομικής συνεργασίας, στην προσέγγιση των νομοθεσιών και στην υιοθέτηση του κεκτημένου της Ένωσης και στη συμμετοχή, που θα αποφασιστεί για κάθε περίπτωση χωριστά, σε ορισμένα προγράμματα και σε ορισμένους φορείς". Η Επιτροπή διαβίβασε στο Συμβούλιο στις 4 Μαρτίου 1998, ένα πρόγραμμα δράσης που αποσκοπεί στην εμβάθυνση της τελωνειακής ένωσης, στην επέκχασή χης σχους χομείς της γεωργίας και των υπηρεσιών καθώς και στην αυξημένη συνεργασία στους τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες και η κοινωνία πληροφόρησης, το περιβάλλον, η ενέργεια και οι μεταφορές. Η εφαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής αποτέλεσε αντικείμενο των πρώτων ουσιαστικών συζητήσεων μεταξύ της Επιτροπής και των τουρκικών αρχών το Σεπτέμβριο του 1998. Υπενθυμίζοντας την ανάγκη χρηματοδοτικής στήριξης της ευρωπαϊκής στρατηγικής, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ έλαβε γνώση της "πρόθεσης της Επιτροπής να εξετάσει τα μέσα που θα συμβάλουν στην εφαρμογή της ευρωπαϊκής στρατηγικής και να παρουσιάσει τις κατάλληλες προτάσεις για το σκοπό αυτό". Η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο, στις 21 Οκτωβρίου 1997, δύο προτάσεις που αποσκοπούν στη χρηματοδοτική στήριξη της ευρωπαϊκής στρατηγικής. VII. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ 1. Από τη δημοσίευση των Γνωμών και την έναρξη της διαδικασίας προσχώρησης, οι προπαρασκευαστικές εργασίες της διεύρυνσης αναπτύχθηκαν σημαντικά. Οι εκθέσεις που παρουσίασε η Επιτροπή, κατόπιν αιτήσεως του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, εξετάζουν την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την 34 προσχώρηση από χις υποψήφιες χώρες, οι οποίες, σε διάφορους βαθμούς, συνέχισαν χις προσπάθειες χους προσαρμογής σχους περιορισμούς που απαιχούνχαι από τη μελλοντική τους ιδιότητα των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή, αξιολογώντας την κατάσταση κάθε υποψήφιας χώρας, ακολούθησε την περισσότερο αντικειμενική δυνατή προσέγγιση βασιζόμενο στα κριτήρια προσχώρησης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της Κοπενγχάγης στα οποία δεν προστέθηκε τίποτε άλλο. Έτσι πρέπει αυτές οι προσπάθειες προετοιμασίας να κριθούν στο πλαίσιο μιας σφαιρικής και περιεκτικής διαδικασίας ανάλογα με τα. προσόντα κάθε υποψήφιας χώρας. Η ανάλυση της προόδου που σημείωσε κάθε υποψήφια χώρα εδώ και ενάμισυ χρόνο, δεν υποχρεώνει την Επιτροπή να αλλάξει την αξιολόγηση που είχε κάνει τον Ιούλιο του 1997. Δεν θεωρεί επομένως αναγκαίο να προτείνει, με βάση τις εκθέσεις αυτές, νέες συστάσεις "για τη διεξαγωγή ή την επέκταση των διαπραγματεύσεων" όπως προέβλεπε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, κατά περίπτωση, στο τέλος του 1998. 2. Όσον αφορά την μελλοντική επέκταση των διαπραγματεύσεων, η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει την ιδιαίτερη πρόοδο που επιτέλεσε η Λεττονία. Αν διατηρηθεί αυτή η τάση θα είναι πιθανό να επιβεβαιωθεί του χρόνου το ότι η Λεττονία πληροί τα οικονομικά κριτήρια της Κοπεγχάγης και, πριν από το τέλος του 1999, να προταθεί το άνοιγμα των διαπραγματεύσεων. Σημαντική πρόοδος σημειώθηκε επίσης από την Λιθουανία παρόλο που είναι αναγκαίο να γίνουν συμπληρωματικές μεταρρυθμίσεις και να εξεταστεί κατά πόσον ορισμένες πρόσφατες αποφάσεις έχουν μεταφερθεί στην πράξη πριν επιβεβαιωθεί η ιδιότητα της οικονομίας αγοράς γι'αυτήν τη χώρα. Η νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε στη Σλοβακία μετά τις εκλογές, επιτρέπει επίσης να προβλεφθεί το άνοιγμα των διαπραγματεύσεων υπό τον όρο ότι θα επιβεβαιωθεί η τακτική, σταθερή και δημοκρατική λειτουργία των θεσμών. Πρέπει επίσης, πριν από το άνοιγμα των διαπραγματεύσεων, να επαληθευθεί αν η Σλοβακία ανέλαβε την ανόρθωση της οικονομικής κατάστασης και εισήγαγε μεγαλύτερη διαφάνεια στη λειτουργία της. Η Βουλγαρία σημείωσε σημαντική πρόοδο όσον αφορά την μακροοικονομική σταθερότητα και τις μεταρρυθμίσεις που βρίσκονται στο στάδιο εφαρμογής, και παρόλο που είναι ακόμα σε προκαταρκτικό στάδιο, πρέπει επίσης να βελτιώσει τη διεθνή ανταγωνιστική της θέση. Η Ρουμανία δεν σημείωσε νέα πρόοδο μετά την έκδοση της Γνώμης και η οικονομική της κατάσταση είναι ανησυχητική. Είναι αναγκαίο να καταβληθούν μεγαλύτερες προσπάθειες με τη βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της διεθνούς κοινότητας για να επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις και για να σταθεροποιηθεί η κατάσταση στη Ρουμανία. 3. Οι εκθέσεις έδειξαν μία ανησυχητική επιβράδυνση του ρυθμού της μεταφοράς και εφαρμογής του κεκτημένου σε ορισμένα κράτη με τα οποία σήμερα λαμβάνουν χώρα διαπραγματεύσεις, ειδικότερα τη Σλοβενία και την Τσεχική 35 4. 5. 6. 7. 8. Δημοκρατία. Αν διατηρηθεί αυτή η κατάσταση μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα για την ικανότητα αυτών των χωρών να τηρήσουν μεσοπρόθεσμα τις υποχρεώσεις τους ως μελλοντικά κράτη μέλη. Φαίνεται έτσι ότι, όσον αφορά τη μεταφορά του κοινοτικού κεκτημένου και ανεξάρτητα από την κατάσταση κάθε χώρας όσον αφορά τα οικονομικά κριτήρια προσχώρησης, η διαφορά μεταξύ των υποψηφίων για προγράμματα "ins" και "pre-ins" δεν είναι σημαντική, όπως το δείχνει εξάλλου, η αναλυτική εξέταση. Πρόκειται για ένα στοιχείο που προβάλλει το σφαιρικό και περιεκτικό χαρακτήρα της διαδικασίας προσχώρησης. Έτσι όταν την κατάλληλη στιγμή η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αποφασίσει να επεκτείνει τις διαπραγματεύσεις σε άλλες υποψήφιες χώρες, αυτές δεν θα έχουν μεγάλες δυσκολίες στο να διεξάγουν - σε συγκρίσιμο επίπεδο προετοιμασίας - τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις. Αυτό που προέχει είναι τα όργανα των ευρωπαϊκών συμφωνιών - που παραμένουν η βάση των σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με κάθε υποψήφια χώρα, - να παραμείνουν το προνομιακό πλαίσιο στο οποίο θα εξετάζεται τακτικά η κατάσταση μεταφοράς του κοινοτικού κεκτημένου. Η αξιολόγηση της κατάστασης της Τουρκίας με βάση τα ίδια κριτήρια με εκείνα που έχουν ληφθεί υπόψη για τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, δείχνει μια ιδιαιτερότητα αυτής της υποψήφιας χώρας όσον αφορά τα πολιτικά κριτήρια της προσχώρησης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι διατεθειμένη να αυξήσει τη βοήθεια της σ'αυτή τη χώρα στο επίπεδο των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και μεταφοράς του κοινοτικού κεκτημένου στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής. Ωστόσο, μόνη αρμόδια είναι η Τουρκία για να βελτιώσει την κατάσταση της όσον αφορά την πιεστική ανάγκη ενίσχυσης της δημοκρατίας και προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των μειονοτήτων. Η επιβεβαίωση από τη Μάλτα της βούλησης της να συμμετέχει με τις άλλες υποψήφιες χώρες στη διαδικασία προσχώρησης, που θα τύχει βεβαίως ευνοϊκής υποδοχής, θα οδηγήσει κατά τους προσεχείς μήνες με βάση την αναπροσαρμογή της Γνώμης του 1993, στην επέκταση των διαπραγματεύσεων σ'αυτήν την χώρα. Η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη πρέπει σε αυτό το στάδιο να εξακολουθήσει να παρέχει ευνοϊκό πλαίσιο για τη διαδικασία της διεύρυνσης, συγκεντρώνοντας σε ένα φορέα τα Κράτη-Μέλη και τις υποψήφιες χώρες. Πρόωρη διεύρυνση της αρμοδιότητας και του χαρακτήρα της Διάσκεψης θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπερκάλυψη των δραστηριοτήτων της με εκείνες άλλων διεθνών οργανισμών, μειώνοντας έτσι την αξία της και παράλληλα εξασθενίζοντας τη διαδικασία της διεύρυνσης. Τέλος, ανεξάρτητα από τη θέση που κατέχουν οι υποψήφιες χώρες στη διαδικασία προσχώρησης και στις διαπραγματεύσεις, το κυριότερο μήνυμα των εκθέσεων που έχουν διαβιβαστεί στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, είναι ότι ο ρυθμός προετοιμασίας της προσχώρησης πρέπει να επιταχυνθεί για να τηρηθούν όλες οι προθεσμίες. Ανάλογα με τις προσπάθειες προετοιμασίας που έχουν καταβληθεί πρέπει να μετρηθούν, βραχυπρόθεσμα, η βοήθεια της Ένωσης σ'αυτές τις χώρες και μακροπρόθεσμα, το χρονοδιάγραμμα των πρώτων προσχωρήσεων. Πρέπει επομένως, να εξασφαλιστεί με τον πιο αντικειμενικό δυνατό τρόπο η εξέταση της προετοιμασίας κάθε υποψήφιας χώρας για την προσχώρηση. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συμβούλιο, στο τέλος του επόμενου έτους, εκθέσεις 36 για χην πρόοδο που θα έχει σημειωθεί, ώστε να μπορέσει το Συμβούλιο να λάβει, κατά περίπτωση, τις αποφάσεις για τη διεξαγωγή ή την επέκταση των διαπραγματεύσεων. 37 Superficie Superficie Population Population Pays candidats d'Europe centrale et orientale Statistiques de base (année 1997) cou rants du courants du PIB prix PIB prix marche marche Densite Densite PIE PIE J en PPA J en PPA (V (V Agricu Agricu Iture (2) Iture (2) ECU/h en ECU/h en % % moyen moyen comm. comm. mds mds ECU ECU PPA PPA ECU/h ECU/h en en PPA PPA ECU/h ECU/h en en % % moyen moyen comm. comm. ECU/hab ECU/hab 1100 1100 4500 4500 2800 2800 3900 3900 2000 2000 2300 2300 3100 3100 1400 1400 3200 3200 8100 8100 ' ' 2800 2800 15 15 6 6 23 23 15 15 21 21 10 10 12 12 16 16 7 7 17 17 43 43 15 15 36,7 36,7 123,8 123,8 10,3 10,3 90,3 90,3 12,7 12,7 21,3 21,3 291,2 291,2 131,8 131,8 48,2 48,2 25,8 25,8 4400 4400 12000 12000 7000 7000 8900 8900 5100 5100 5800 5800 7500 7500 5800 5800 8900 8900 13000 13000 792 792 11,1 11,1 7500 7500 40 40 23 23 63 63 37 37 47 47 27 27 30 30 40 40 31 31 47 47 68 68 40 40 % % PIB PIB total total 12,8 12,8 2,9 2,9 8 8 5,8 5,8 7,6 7,6 10,2 10,2 6 6 19 19 4,6 4,6 4,4 4,4 % % emploi emploi 23,4 23,4 4,1 4,1 9,2 9,2 8,2 8,2 15,3 15,3 24 24 26,7 26,7 37,3 37,3 6 6 6,5 6,5 •1 •1 1. 7 (3) up; 22,5. 22,5. 5. 1 (3) 5. 1 (3) mds mds ECU ECU 9 9 45,9 45,9 4,2 - 4,2 - 39,6 39,6 4,9 • 4,9 • 8,4 8,4 119,7 119,7 30,6 30,6 17,2 17,2 16,1 16,1 75 75 130 130 33 33 109 109 38 38 57 57 124 124 94 94 110 110 100 100 97 97 85 , 85 , 295,5 295,5 4,1 4,1 1000 km2 1000 km2 millions millions hab/km2 hab/km2 111 111 79 79 45 45 93 93 65 65 65 65 313 313 238 238 49 49 20 20 1078 1078 33 33 8,3 8,3 10,3 10,3 1,5 1,5 10,1 10,1 2,5 2,5 3,7 3,7 38,7 38,7 22,5 22,5 5,4 5,4 2 2 105 105 28 28 Bulgarie Bulgarie Rep. tcheque Rep. tcheque Estonie Estonie Hongrie Hongrie Lettonie Lettonie Lituanie Lituanie Pologne Pologne Roumanie Roumanie Slovaquie Slovaquie Slovenie Slovenie PECO 10 PECO 10 en % UE en % UE sources : sources : ••Eurostat "Thi *» Eurostat "Thi î Economic ACCOL î Economic ACCOL mts of the Ce mts of the Ce indidate Count indidate Count ries in Eastern ar ries in Eastern ar id Central Eut id Central Eut •ope" Sept. •ope" Sept. 1998 1998 ••Agricultural S •*Agricultural S Agriculture an Agriculture an ituation and Pros ituation and Pros d rural developm* d rural developm* Dects in the C Dects in the C snt (June 19£ snt (June 19£ Central and Ea, Central and Ea, )8) )8) stern European c stern European c ountries ountries (1) Les PPA ont été calculées sur la base des nouvelles series de PPA établies par Eurostat (1) Les PPA ont été calculées sur la base des nouvelles series de PPA établies par Eurostat (2) 1996 (2) 1996 (3) moyennes UE (3) moyennes UE ISSN 0254-1483 COM(98) 712 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 11 01 06 02 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-98-639-GR-C Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο