title: Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-30 ta' Novembru 1998 li tiċċara l-Anness A tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nr 2223/96 dwar is-sistema Ewropea tal-kontijiet nazzjonali u reġjonali fil-Komunità f' dak li għandu x' jaqsam mal-prinċipji tat-tiqjis ta' prezzijiet u volumi (notifikati taħt id-dokument numru C (1998) 3685)Test b'relevanza għaż-ŻEE.

eurovoc_concepts:
European accounting system
national accounts

text: 10/Vol. 1 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 139 31998D0715 16. 12. 1998 IL-GURNAL UFFICJALI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ L 340/33 ID-DECIŻJONI TAL-KUMMISSJONI tat-30 ta' Novembru 1998 li ticcara l-Anness A tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nr 2223/96 dwar is-sistema Ewropea tal- kontijiet nazzjonali u regjonali fil-Komunità f' dak li ghandu x' jaqsam mal-principji tat-tiqjis ta' prezzijiet u volumi (notifikati taht id-dokument numru C (1998) 3685) (test b' relevanza ghaż-ŻEE) (98/715/KE) IL-KUMMISSJONI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ, (4) Wara li kkunsidrat it-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, Wara li kkunsidrat ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nr 2223/96 tal-25 ta' Gunju 1996 fuq is-sistema Ewropea tal-kontijiet naz- fil-Komunità (1), kif emendata skond ir- zjonali u regjonali Regolament l- Artikolu 2(2) ta' dan, (KE) Nr 448/98 (2), u b' mod partikolari (1) (2) (3) lejn l-applikazzjoni ta' Billi huwa necessarju li tittejjeb il-komparabbilità bejn l- Istati Membri fid-data dwar il-prodott domestiku gross (GDP) reali, kemm b' viżjoni l- Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nr 1467/97 tas-7 ta' Lulju 1997 biex tithaffef u tigi ccarata l-impli- tad-deficit eccessiv (3) u r- mentazzjoni riżoluzzjoni tal-Kunsill Ewropew fuq il-Patt ta' l-Istabbi- lità u t-Tkabbir (Amsterdam, 17 ta' Gunju 1997) (4) u ghall-ghan ta' surveljanza multilaterali b' mod aktar generali; tal-proceduri l-implimentazzjoni u s-superviżżjoni Billi l-Unjoni Ekonomika u Monetarja tinhtieg informazzjoni kompa- rabbli, aggornata u affidabbli fuq l-istruttura u l-isvolgi- ment ekonomiku ta' kull Stat Membru; ta' Billi l-Kummissjoni ghandha rwol fl-amministrazzjoni ta' l-Unjoni Ekonomika u Monetarja, u b' mod partikolari, trid tirraporta lill-Kunsill dwar il-bilanc u l-ammont ta' dejn nazzjonali fl-Istati Membri; (1) GU L 310, tat-30. 11. 1996, p. 1. (2) GU L 58, tas-27. 2. 1998, p. 1. (3) GU L 209, tat-2. 8. 1997, p. 6. (4) GU L 236, tat-2. 8. 1997, p. 1. (5) (6) (7) (8) Billi l-kontijiet ekonomici f'termini reali, jigifieri emen- dati biex jiehdu in konsiderazzjoni tibdil fil-prezzijiet, huma ghodda fundamentali biex tigi analizzata il-qaghda li ta' l-ekonomija u l-estimi dawn jigu migbura fuq il-bażi li mhumiex miftuha ghal interpretazzjonijiet differenti; billi ghal dan il-ghan ir-rikomandazzjonijiet ghall-kalkoli fil-kwadru tar-Regolament fissi tad-data fuq prezzijiet (KE) Nr 2223/96 ghandhom jigu iffandati u issodati; tal-pajjiż, bil-kondizzjoni l-istess principji ta' l-Kummissjoni ghandha tuża kontijiet nazzjonali Billi globali f'termini reali ghall-ghan tal-politika tal-Komunità u, b'mod partikolari, ghas-superviżjoni tal-patt ghall- istabbilità u t-tkabbir; Billi biex tivvalwa l-gravità tar-recessjoni ekonomika ta' l-Istati Membri trid generalment tiehu bhala referenza kwalunkwe tnaqqis annwali fil-GDP reali ta' mill-inqas 0,75 %; billi huwa biss meqjus eccezzjonali li jinqabeż il- valur ta' riferiment wara recessjoni ekonomika gravi jekk il-GDP f'termini reali jimmarka tnaqqis annwali ta' inqas minn 2 %; reali f'termini r-riżultati tal-kontijiet tal-Membri Billi Stati kollha migbura skond il-proceduri introdotti b' din id-Deciżjoni ghandhom jigu disponibbli ghall-pubbliku specifici, b' mod partikolari mill-Kummissjoni f'dati tal-konvergenza ekonomika u rigward is-superviżjoni monetarja; l-proceduri introdotti b' din id-Deciżjoni huma l- Billi ewwel passi lejn regoli ta' kontijiet komuni ghall-konti- l-Istati Membri f'termini reali ghar-rekwizi tal- jiet ta' Komunità, permezz ta' dan isir possibli li jigu ottienuti riżultati li huma komparabbli bejn l-Istati Membri u li huma ta' kwalità sufficjenti; 140 (9) (10) (11) MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 10/Vol. 1 f'termini reali ghar-rekwizi tal-kontijiet Billi r-riżultati tal-Komunità ghandhom ikunu suggett trattament ta' statistiku jew ta' komunikazzjoni ghall-Kummissjoni fid- dati stabbiliti bir-Regolament (KE) Nr 2223/96 u bir- Regolament (KE) Nr 3605/93 tat-22 ta' Novembru 1993 fuq l-applikazzjoni tal-Protokoll fuq il- proceduri tad-deficit eccessiv (1); tal-Kunsill mill-ewwel trażmissjoni tad-data lil l-Eurostat skond ir-Regola- ment (KE) Nr 2223/96 il quddiem, huma mniżżla f'Partijiet II u III ta' l-Anness I tad-Deciżjoni preżenti. Billi, madankollu, minhabba l-importanza tal-kontijiet in kwistjoni u l-importanza tad-dettall, kif ukoll il-qaghda dwar l-istatistici ta' iżjed żmien li fih l-Istati Membri, iridu jigu introdotti dawn il-proceduri ghandu jigi kon- cess b' eccezzjonijiet l-Istati Membri li, imparzjalment, ma jkunux ser ikunu f'pożiz- jkunu konformi ma' din id-Deciżjoni meta r- zjoni Regolament (KE) Nr 2223/96 jigi implimentat; jew temporanjament lil li Billi l-miżuri ipprovduti f'din id-deciżjoni jaqblu ma' l- opinjoni tal-Kumitat tal-Programm Statistiku tal-Komu- nità Ewropea (SPC), stabbilit mid-Deciżjoni tal-Kunsill 89/382/KEE, Euratom (2), u l-Kumitat l-Istatistici Monetarji, Finanzjarji u ta' Hlas (CMFB), stabbiliti bid- Deciżjoni 91/115/KEE (3), ta' ADOTTAT DIN ID-DECIŻJONI: Artikolu 1 Ghan L-ghan ta' din id-Deciżjoni huwa li jigu ccarati l-principji ghat- tiqjis ta' prezzijiet u volumi li jinsabu f'Kapitolu 10 ta' l-Anness A tar-Regolament (KE) Nr 2223/96, b'konsiderazzjoni lejn il- bżonn li jigu armonizzati l-miżuri ta' prezzijiet u volumi. Il-kjarifikazzjonijiet moghtija f'din id-Deciżjoni, ghandhom jin- tużaw ghat-trażmissjoni tad-data lil l-Eurostat mill-ewwel traż- missjoni tad-data konformi mar-Regolament (KE) Nr 2223/96 'il quddiem, ghall-inqas ghad-data li tirreferi ghas-snin 1995 jew wara. Artikolu 2 Il-kjarifikazzjonijiet tal-principji generali ghat-tiqjis ta' prezzijiet u volumi Il-kjarifikazzjonijiet tal-principji generali li ghandhom jappli- kaw fit-tiqjis ta' prezzijiet u volumi inklużi f'Kapitolu 10 ta' l- Anness A tar-Regolament (KE) Nr 2223/96, partikolarment kif jikkoncernaw il-livell elimentarju tal-globalizzazzjoni, l-ghażla tal-formula ta' l-indici u l-ghazla tas-sena bażi, huma mniżżla f'Parti I ta' l-Anness I tad-Deciżjoni preżenti. Artikolu 3 Il-klassifikazzjoni ta' metodi skond il-prodott Il-klassifikazzjoni ta' metodi f'metodi ahjar ghal certi tipi ta' prodotti, alternattivi li jistghu jintużaw jekk l-ahjar metodi ma jistawx jigu applikati, u metodi li m' ghandhomx jigu wżati sa (1) GU L 332, tal-31. 12. 1993, p. 7. (2) GU L 181, tat-28. 6. 1989, p. 47. (3) GU L 59, tas-6. 3. 1991, p. 19. Artikolu 4 Il-programm tar-ricerka Ghal dawk il-prodotti ghal-liema mhux imniżżla l-klassifikaz- zjoni ta' metodi kif iddefinita fl-Artikolu 3 fl-Anness I tad- Deciżjoni preżenti, din il-klassifikazzjoni tigi iddefinita b' konsi- derazzjoni lejn ir-riżultati ta' programm ta' ricerka, li ghandu jitlesta sa l-ahhar tas-sena 2000, u wara deciżjoni ta' l-SPC. Artikolu 5 Perjodi tranżitorji Perjodi tranżitorji ghall-applikazzjoni tal-principji kif iccarati fl-Artikolu 2, huma mniżżla, ghal kull Stat Membru, fl- Anness II tad-Deciżjoni preżenti. L-Istati Membri jistghu jistaqsu, barra minn dan, biex jigu mogh- tija perjodi tranżitorji ghall-applikazzjoni tal-metodi irreferuti fl-Artikolu 3, li ghandhom jigu deciżi sa mhux aktar tard mill- ahhar tas-sena 1998. Fil-każ ta' Stat Membru li gie moghti perjodu tranżitorju, u li jippreżenta ghal sena partikolari tnaqqis fil-GDP f'termini reali ikkalkolati l-Istat Membru ghandu jaghti bl-iktar mod komplet l-ghajnuna lil l-Eurostat biex tigi ivvalutata l-iskala ta' l-effett ta' kull devjazzjoni mill- principji ikkontenuti fid-Deciżjoni preżenti. fuq il-metodi nazzjonali fil-post, Artikolu 6 Inventarju L-Istati Membri ghandhom jipprovdu lil l-Eurostat, mill-inqas sa l-ahhar tas-sena 2000, b' inventarju komplet tal-proceduri u statistici bażici wżati ghat-tiqjis tal-GDP f'termini reali u l-kom- ponenti tieghu. L-inventarju ghandu mill-inqas jinkludi fih il- metodi wzati ghall-kontijiet finali. 10/Vol. 1 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 141 Artikolu 7 Destinatarji Din id-Deciżjoni hija indirizzata lil l-Istati Membri. Maghmul fi Brussel, it-30 ta' Novembru 1998. Ghall-Kummissjoni Yves-Thibault DE SILGUY Membru tal-Kummissjoni 142 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 10/Vol. 1 L-ANNESS I PARTI I PRINCIPJI GENERALI GHAT-TIQJIS TA' PREZZIJIET U VOLUMI. I. 1. Dahla In-natura tal-valutazzjonijiet fuq prezzijiet fissi hija differenti minn dik ta' valutazzjonijiet fuq prezzijiet kurrenti, f'każi- jiet fundamentali. F'termini semplici, kontijiet kurrenti ta' prezzijiet jistghu jigu ikkunsidrati bhala l-globalizzazzjoni fi kwadru ta' kontijiet ta' operazzjonijiet li sehhew u li jistghu jigu murija bic-car. Kontijiet ta' prezzijiet fissi madankollu jiddeskrivu l-qaghda ekonomika ta' sena partikolari fil-prezzijiet ta' sena ohra. Fir-realtà l-operazzjonijiet tas-sena kur- renti ma kienux ikunu possibbli b' manjiera identika bil-prezzijiet ta' sena ohra. Il-valuri tat-transazzjoni ghandhom jigu analizzati f'komponenti tal-prezz u tal-volum. Fil-principju, il-komponenti tal- prezz ghandhom jinkludu tibdil li jirriżulta biss minn tibdil fil-prezz, filwaqt li kull tibdil iehor ghandu jigi inkluż fil- komponent tal-volum (ESA 95, punt 10. 01). Ghal hafna prodotti madankollu, mhu xejn car kif ghandha ssehh din l-ana- liżi fil-prattika (ESA 95, punt 10. 06). Ghaldaqstant, sett ta' regoli ghat-tiqjis ta' prezzijiet u volumi ghandhom jigu adot- tati, mil-liema regoli r-riżultati ghandhom japprossimaw l-analiżi teoretika ideali bejn il-prezz/il-volum, u li ghandha tapplika b' mod komparabbli fl-Istati Membri kollha. F'din l-I Parti huma esposti l-principji generali ta' dan il-kwadru, fil-waqt li fit-II u fit-III Parti huma diskussi f'aktar det- tall il-proceduri ta' valutazzjoni respettivament tal-metodi ta' kif jigu indirizzati l-produzzjoni u l-infiq. Il-principji mniżżla f'din id-deciżjoni japplikaw ghad-data annwali. Ovvjament, bhala principju ta' gwida il-kontijiet ta' kull kwart tas-sena ghandhom ikunu konsistenti mal-kontijiet annwali, sabiex il-kontijiet ta' kull kwart tas-sena jservu ta' previżjoni ghar-riżultati definittivi b' mod l-aktar preciż possibbli. Kwistjonijiet specifici relatati mal-kontijiet ta' kull kwart tas-sena bi prezzijiet fissi jigu diskussi fil-manwal li ghad irid johrog dwar il-kontijiet ta' kull kwart tas-sena. Il-Kapitolu 10 ta' l-ESA 95 jesprimi bic-car il-preferenza ta' sistema integrata ta' kif jigu mahduma l-kontijiet minn kal- koli fuq prezzijiet fissi (ESA 95, punti 10. 04 u 10. 08). Fis-sistema ta' kif jinhadmu l-kontijiet, in-naha tal-produzzjoni u l-infiq tal-GDP bi prezzijiet fissi tista' tigi ibbilancjata fuq livell ta' prodott iddettaljat billi jintużaw twavel ta' provvisti u konsum. Bl-użu ta' twavel iddettaljati dwar il-provvisti u l-konsum tigi iggarantita l-konsistenza ta' l-indici. Kif ukoll, dawk il-fatturi minn sorsi differenti li jikkagunaw id-deflazzjoni, per eżempju CPIs u PPIs migbura separatament jistghu jigu ikkomparati u ikkontrollati wiehed ma' l-iehor. F'sistema ibbażata fuq twavel ta' provvisti u konsum l-ahjar miż- żewg nahat (jigifieri s-sistemi ta' kif jigu ittrattati l-produzzjoni u l-infiq) jistghu jigu maghquda flimkien, kemm ghall- prezzijiet kurrenti kif ukoll ghal dawk fissi. ESA 95, minn punti 10. 12 sa 10. 23, tiddefinixxi dak li ghandu jigi inkluż fil-komponent tal-prezz u dak fil-komponent tal-volum. Il-komponent tal-volum ghandu jinkludi l-effetti tat-tibdil fil-kwalità tal-prodotti. Dan ifisser li l-indikaturi tal- prezz u tal-volum użati biex tigi ikkalkolata d-data tal-kontijiet nazzjonali ghandhom jigu emendati ghal dan it-tibdil fil- kwalità. Il-konsistenza ta' l-emendi fil-kwalità li tkun saret fid-diversi indikaturi ghandha tigi immonitorjata mill-qrib. Jekk ikunu jeżistu differenzi kbar f'diversi indici tal-prezzijiet ghall-istess prodott, dan jista' li jkun irriżulta mill-użu ta' proceduri differenti biex tigi emendata l-kwalità. L-indikaturi tal-volum ghandhom mill-inqas jigu ikkalkolati b' analiżi iddettaljati sufficjenti, sabiex jigi ikkunsidrat it-tib- dil fl-istruttura. Per eżempju n-numru ta' kilometri li jaghmlu l-passiggiera fit-trasport tal-ferrovija ghandu mill-inqas jigi maqsum f'dawk il-passiggiera ta' l-ewwel klassi u dawk tat-tieni klassi. Din tippermetti li l-effetti ta' varjazzjoni fl-ishma tal-biljetti ta' l-ewwel u t-tieni klassi jigu inklużi fil-komponent tal-volum aktar milli f'dak tal-prezz. Id-deflazzjoni tal-valuri ta' sena kurrenti bl-użu ta' indici ta' prezzijiet approprjati huwa generalment ippreferut mill- estrapolazzjoni ta' valuri ta' sena bażi bl-użu ta' indici ta' volum jew kwantità (ESA 95, punt 10. 32), minhabba li l-effetti ta' tibdil fil-kwalità jistghu jigu ikkunsidrati b' mod ahjar. Barra dan, il-prezzijiet relattivi normalment ghandhom varjaz- zjoni iżghar mill-kwantità relattiva, li jniedu żbalji iżghar fil-kampjuni ghall-indici tal-prezzijiet. Jekk il-valuri jigu ikkalkolati billi jintuża trattament mill-punt di vista tal-kwantità tal-prezz, din l-informazzjoni hawn taht imniżżla dwar il-prezzijiet u l-kwantità tista' (ESA 95, punt 10. 33). F'dan il-każ, iridu jsiru emendi espliciti ghal tibdil fil-kwalità. ikkalkolata d-data tal-prezzijiet tintuża biex tigi fissi 10/Vol. 1 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 143 Il-kumplament ta' l-I Parti ta' dan l-Anness tiddiskuti dawk il-principji fl-ESA 95 li ghalihom tinhtieg kjarifikazzjoni. I. 2. Il-livell elimentarju tal-globalizzazzjoni It-tiqjis tal-prezzijiet u tal-volumi ghandu jibda minn analiżi iddettaljata tal-prodotti ghall-kategoriji differenti tat-transaz- zjonijiet. Ghal kull prodott maghżul ghal kull kategorija ta' transazzjoni, ghandu jinstab indici tal-prezz ma' liema l- prezz kurrenti jista' jigi iddeflazzjonat, jew inkella ghandu jinstab indikatur tal-volum sabiex jigi estrapolat valur ta' sena bażi. Fil-każ ideali, kull prodott ghandu jigi maghżul separatament, u t-tibdil pur tal-prezz u l-volum ta' dak il-prodott jista' jigi ivvalutizzat. Fil-prattika statistika, madankollu, huwa necessarju li tghaqqad flimkien il-prodotti, li jfisser li tibdil fil-prezz u fil-volum ta' prodotti differenti jrid jigi ikkalkolat ghat-tiqjis flimkien. Is-sorsi statistici mil-liema jigu estratti l-indici tal-prezzijiet u l-indikaturi tal-volum, jistghu jużaw metodologiji differenti ghall-kalkoli tat-tiqjis (jigifieri formuli differenti jew snin ta' bażi differenti). Fil-kontijiet nazzjonali, madankollu, ghandha tintuża metodologija wahda konsistenti ghall-kalkoli tat- tiqjis (ghandha tigi diskussa fis-sezzjonijiet li gejjin). Jekk indici b' kalkoli ta' tiqjis differenti minn dak użat ghall-kontijiet nazzjonali jigi wżat ghall-kontijiet nazzjonali, implicitament wiehed jassumi li l-indici wżati huma indici elimentari, ghaldaqstant wiehed jassumi li l-iskema tal-kalkolu tat-tiqjis moghtija hawn taht hija wahda irrelevanti. Imbaghad, wie- hed jista' jassumi per eżempju li l-indici Laspeyres mahduma fuq kalkoli tat-tiqjis fissi huma ugwali ma' l-indici Paasche, jew ma' l-indici Laspeyres mahduma fuq kalkoli tat-tiqjis ta' sena ta' qabel. Huwa car, li l-ipotesi implicita li l-indici wżati huma indici elimentari tapplika l-iżjed meta tigi applikata fuq livell iddettaljat hafna. Ghaldaqstant, aktar mhu iddettaljat l-analiżi tal-prodott, aktar hu possibli li wiehed jistenna li jkollu riżultati preciżi Fuq livell iddettaljat wiehed jista' jassumi li l-prodotti huma aktar omogenji, li ghalhekk iniedu indici li huma eqreb lejn indici elimentari, kif ukoll lejn skemi ta' kalkoli tat-tiqjis aktar iddettaljati. Il-livell preciż tal-globalizzazzjoni fejn l-ipoteżi li l-indici wżati huma indici elimentari tigi applikata fil-kontijiet nazzjo- nali hija maghrufa, ghall-ghan ta' dan it-test, bhala l-livell elimentarju tal-globalizzazzjoni. Normalment dan huwa ugwali man-numru ta' prodotti maghżula fit-twavel tal-provvisti u tal-konsum li huma wżati ghall-ghanijiet ta' bilanc. L-Istati Membri ghandhom jaghmlu hilithom sabiex jibnu analiżi iddettaljati ta' prodotti ghall-ghanijiet ta' deflazzjoni. Il-livell elimentarju tal-globalizzazzjoni, ghall-produzzjoni kif ukoll ghall-kategoriji kollha (intermedjarji u finali) tal-kon- sum, ghandu jkun iddettaljat mill-inqas skond il-livell tal-P60 ta' l-ESA 95, li ghandu jintuża ghall-preżentazzjoni tat- twavel tal-provvisti u tal-konsum lil l-Eurostat. Fit-II Parti ta' dan l-Anness (mil-lat tal-produzzjoni) ser nispecifikaw aktar analiżi minimi ghal xi kategoriji ta' prodotti li ghandhom jigu wżati fil-valutazzjoni ta' dawk il-fatturi li qeghdin jikkago- naw id-deflazzjoni jew ta' indikaturi tal-volum. L-1 Principju: Fit-tiqjis tal-prezzijiet u tal-volumi ghandu jintuża livell iddettaljat tal-globalizzazzjoni tal-prodotti. Dan il-livell ta' globalizzaz- zjoni, irreferut bhala l-livell elimentari tal-globalizzazzjoni, mill-inqas ghandu jkun iddettaljat daqs il-livell tal-P60 ta' l-ESA 95, ghall-produzzjoni kif ukoll ghal kull kategoriji (intermedjarju u finali) tal-konsum. Fil-każ tad-derogi moghtija fir-Regolament ta' l-ESA 95 fuq il-provvista tad-data bil-livell P60, ghandha tigi wżata l-aktar data nazzjonali iddettaljata li hija disponibbli. I. 3. L-ghazla tal-formula ta' l-indici Wara li gie iddefenit il-livell elimentarju tal-globalizzazzjoni, l-indici tal-prezzijiet u l-volumi disponibbli fuq dan il-livell ghandhom jigu ikkalkolati ghat-tiqjis sabiex jigu ottienuti miżuri ta' prezzijiet u volumi tal-kontijiet globali kollha tan- nazzjon. Ghal dan il-ghan, l-ewwel ghandha tintghażel formula ta' l-indici. ESA 95, punti 10. 62 sa 10. 64, tesprimi preferenza lejn l-indici tal-prezzijiet u l-volumi ta' Fischer, filwaqt li l-volum ta' Laspeyres u l-indici tal-prezzijiet ta' Paasche jipprovdu alternattivi accetabbli. Fil-prattika, l-indici ta' Fischer fihom hafna żvantaggi, fost dawn il-bżonn ta' data akbar, il-fatt li d-data volumetrika ma tistax tigi maghduda, u l-ispjegazzjoni aktar difficli lill-utenti. Ghaldaqstant, fil-prattika huwa ippreferut li wiehed juża l-volum ta' Laspeyres u l-indici tal-prezzijiet ta' Paasche biex jghaqqad flimkien il-miżuri tal-prezzijiet u tal-volumi derivati fil-livell elimentari tal-globalizzazzjoni. 144 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 10/Vol. 1 It-2 Principju: Il-miżuri volumetrici disponibbli fil-livell elimentari tal-globalizzazzjoni ghandhom jigu maghquda flimkien permezz ta' l-użu tal- formula ta' Laspeyres sabiex jigu ottienuti l-miżuri volumetrici tal-kontijiet globali tan-nazzjon. Il-miżuri tal-prezzijiet disponibbli fil-livell elimentarju tal-globalizzazzjoni ghandhom jigu maghquda flimkien permezz ta' l-użu tal-formula ta' Paasche sabiex jigi ottienuti l-miżuri tal-prezzijiet tal-kontijiet globali kollha tan-nazzjon. Madankollu wiehed ghandu jinnota li l-ESA 95 tippermetti l-użu ta' l-indici ta' Fischer. Barra minn dan, ghandu jigi enfasizzat, li dan il-principju ma japplikax ghall-fonti ta' data fuq prezzijiet u volumi wżati fil-kontijiet nazzjonali: data li taqa' taht il-livell elimentari tal-globalizzazzjoni m' ghandhiex ghalfejn tigi ikkalkolata skond dan il-principju. I. 4. L-ghażla tas-sena bażi L-indici volumetriku ta' Laspeyres juża valuri minn sena specifika biex jikkalkola t-tiqjis tat-tibdil volumetriku tal-kom- ponenti tat-total. Issa hemm il-bżonn li wiehed jiddefinixxi minn liema sena jridu jigu mehuda dawn il-kalkoli tat-tiqjis Ghal dan il-ghan, l-ewwel m' ghandhom jigu iddefiniti huma t-termini sena bażi u sena ta' referenza. Definizzjonijiet: — is-sena bażi hija s-sena li minnha jigu wżati l-valuri tal-prezzijiet kurrenti biex jigu ikkalkolati ghat-tiqjis il-miżuri tal-prezz u tal-volum derivati fil-livell elimentarju tal-globalizzazzjoni, — is-sena ta' referenza hija s-sena wżata ghas-sottomissjoni u ghal-preżentazzjoni tad-data fissa tal-prezzijiet. F'serje ta' numri ta' l-indici hija s-sena li tiehu l-valur ta' 100. Per eżempju halli wiehed jiehu s-serje ta' numri ta' l-indici li gejjin: 1990 100 1991 105 1992 108 1993 112 1994 120 Suppost dawn in-numri gew ikkalkolati permezz ta' kalkoli tat-tiqjis mis-sena 1990. Ghaldaqstant l-1990 hija s-sena bażi. Din hija wkoll is-sena ta' referenza, minhabba li l-1990 = 100. Is-sena ta' referenza tista' facilment tinbidel f'per eżempju 1993 (iddividi kollox b'112/100, biex taghtik l-1993 = 100): 1990 1991 1992 1993 1994 100/1,12 105/1,12 108/1,12 112/1,12 120/1,12 Procedura bhal din ma tibdilx is-sena bażi, minhabba li l-varjazzjonijiet bejn sena u ohra huma xorta ikkalkolati minn kalkoli tat-tiqjis mill-1990. Minflok wiehed jiehu sena ta' bażi fissa bhal l-eżempju ta' fuq, ta' kull sena wiehed jista' jiehu l-kalkoli tat-tiqjis tas-sena ta' qabel. Dan jista' jwassal per eżempju ghas-segwenti serje ta' tibdil minn sena ghall-ohra: 1990 100 1991 105 1992 102 1993 103 1994 106 Ghal kull wiehed minn dawn l-indici huwa veru li: t-1 = 100, ghaldaqstant is-sena ta' referenza hija ugwali mas-sena bażi, iżda tinbidel ta' kull sena. Huwa facilment possibli biex tesprimi din is-serje fuq sena ta' referenza wahda, permezz ta' “referenzi mtennija”. Dan iwassal ghal: 1990 100 1991 105 1992 107,1 1993 110,3 1994 116,9 (107,1 = 105 x 102/100; 110,3 = 107,1 x 103/100; ecc. ). Huwa importanti li t-tibdil tas-sena ta' referenza ma jaffetwax l-indici ta' minn sena ghal sena. Dan huwa evidenti ghall- serje singolari bhal f'dan l-eżempju, iżda meta l-fattur varjabbli jikkonsisti f'aktar taqsimiet varjabbli dan ma jibqax aktar evidenti. Sabiex ir-rati kollha tat-tkabbir ta' kull fattur varjabbli minn sena ghal sena ma jinbidlux meta s-sena ta' refe- renza tinbidel, wiehed ghandu jerga' jaghti referenza mill-gdid lil kull fattur varjabbli, kemm jekk huwa indici elimentari, total parzjali jew ammont totali bhall-GDP. Il-konsegwenza hija li, fid-data fissa tal-prezzijiet ta' sena ta' referenza fissa, ser jitfaccaw deskrepanzi bejn elementi individwali u t-total taghhom. Din hija l-famuża problema tal-“fatturi li mhu- miex addizzjonali” “Dawn id-deskrepanzi m” ghandhom bl-ebda mod jigu mnehhija (ESA 95, punt 10. 67), ghax dan jerga' jwassal ghat-taghwig fir-rati tat-tkabbir. Ara l-eżempju fl-ahhar ta' din is-sezzjoni ghal aktar kjarifikazzjoni. 10/Vol. 1 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 145 L-ghażla tas-sena bażi u l-ghażla tas-sena ta' referenza mhumiex fil-principju kwistjonijiet relatati. Ghall-ghan ta' din id- Deciżjoni tal-Kummisssjoni, jigifieri l-kjarifikazzjoni tal-principji ta' kif jigu ikkalkolati l-miżuri tal-prezzijiet u tal-volum, hija biss relevanti l-problema ta' l-ghażla tas-sena bażi. Huwa car li, ghal akbar komparabbilità ta' miżuri ta' prezzijiet u volumi bejn il-pajjiżi, il-pajjiżi ghandhom jużaw l-istess sena bażi. Barra minn dan, biex wiehed jidderivi r-rati tat-tkabbir l-aktar preciżi, ghandha tintuża s-sena bażi l-aktar ricenti possibli, minhabba li f'dak il-każ huma wżati l-kalkoli tat-tiqjis l-aktar aggornati, u tigi mnaqqsa l-problema ta' prodotti li jigu eliminati u ta' prodotti godda. F'daqqa, dawn il-konsiderazzjonijiet iwasslu ghall-metodu ta' kif wiehed jidderivi dejjem il-kalkoli tat-tiqjis fuq is-sena ta' qabel. It-3 Principju: Il-miżuri volumetrici derivati fil-livell elimentarju tal-globalizzazzjoni ghandhom jigu igglobalizzati permezz ta' l-użu ta' kalkoli tat- tiqjis derivati mis-sena ta' qabel. Jekk Stat Membru ghandu perjodu tranżitorju rigward il-principju 3, allura dan ghandu jbiddel is-sena bażi kull hames snin mill-1995 matul il-perjodu tranżitorju. Eżempju: Referenzi moghtija mill-gdid lil ammonti globali u komponenti taghhom Ikkunsidra żewg prodotti A u B, u t-total taghhom. Assumi li dawn huma prodotti omogenji, dan ifisser li nistghu nid- determinaw l-indici tal-prezzijiet u tal-volum ghal dawn il-prodotti li ma jiddependux fuq xi skema msejjsa ta' kalkoli tat-tiqjis, jigifieri dawn huma indici elimentari. Madankollu l-indici volumetrici u tal-prezzijiet ghat-total ta' A u B jiddependi fuq kif A u B jigu ikkalkolati ghat-tiqjis. Fl-iskema segwenti t-tibdil fil-volum ghat-total bejn T-1 u T huwa ikkalkolat ghat-tiqjis permezz tal-valuri tal-prezzijiet kurrenti tas-sena T-1. Minhabba li dawn il-kalkoli tat-tiqjis huma dawk l-aktar aggornati dawn ir-rati tat-tkabbir huma meqjusa bhala dawk l- aktar preciżi. 1990 prezzijiet kurrenti Tibdil fil-volum 90-91 1991 prezz ta' 1990 Tibdil fil- prezzijiet 90-91 1991 prezzijiet kurrenti Tibdil fil-volum 91-92 1992 prezz ta' 1991 Tibdil fil- prezzijiet 91-92 1992 prezzijiet kurrenti Tibdil fil-volum 92-93 1993 prezz ta' 1992 Tibdil fil- prezzijiet 92-93 1993 prezzijiet kurrenti A B Total 100 300 400 105,0 110,0 108,8 105 330 435 110,0 95,0 98,6 115,5 313,5 429,0 102,0 90,0 93,2 117,8 282,2 400,0 108,0 105,0 105,9 127,2 296,3 423,5 103,0 95,0 97,4 131,1 281,4 412,5 105,0 102,0 103,0 137,6 287,1 424,7 Issa suppost li din id-data trid tigi mfissra f'sena ta' referenza fissa, per eżempju l-1990. L-uniku mod ta' kif wiehed jista' jaghmel dan bla ma jghawweg ir-rati tat-tkabbir tat-total huwa li jaghti referenza mill-gdid lil kull serje separatament. Fil-forma ta' l-indici (1990 = 100) din issir: A B Total 1990 1991 1992 1993 100 100 100 105,0 107,1 110,3 110,0 99,0 108,8 101,4 94,1 98,8 fejn 101,4 = 108,8 x 93,2/100 u 98,8 = 101,4 x 97,4/100 Fit-termini ta' volumi b' sena ta' referenza l-1990: A B Total A + B 1990 1991 1992 1993 100 105,0 107,1 110,3 300 330,0 297,0 282,2 400 435,0 405,6 395,0 400 435,0 404,1 392,5 Huwa car li, l-ghadd ta' bejn A u B m' ghadux jammonta ghat-total. Din hija l-famuża “problema ta' fatturi li mhux addizzjonali”. Minkejja din il-problema, il-volum “korrett” ghal-1993 huwa 395 u mhux 392,5, minhabba li din hija l- unika figura konsistenti mal-kalkoli precedenti tar-rati tat-tkabbir tat-total. Barra dan, ir-rati tat-tkabbir ta' minn sena ghal sena ma jinbidlux ma' bidla tas-sena ta' referenza. Id-deskrepanzi bejn A, B u t-total taghhom m' ghandux jitnehha, iżda jigi spjegat lil l-utenti. Dawn id-deskrepanzi ma jistawx jigu interpretati bhala indikazzjoni ta' kredibbilità tar-rizultati. 146 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 10/Vol. 1 PARTI II TIQJIS TA' PREZZIJIET U VOLUMI MILL-PUNT TAL-VISTA TAL-PRODUZZJONI II. 1. Klassifikazzjoni ta' metodi Is-segwenti klassifikazzjoni ta' metodi ser tigi wżata matul il-kumplament ta' dan l-Anness: Metodi A: metodi l-aktar adattati Metodi B: dawk il-metodi li jistghu jintużaw f'każ li metodu A ma jistax jigi applikat Metodi C dawk il-metodi li m' ghandhomx jigu wżati II. 2. Il-produzzjoni ghas-suq u l-produzzjoni ghall-fini ahharija personali F'din is-sezzjoni jigu ikkunsidrati l-kalkoli ghall-produzzjoni ghas-suq u ghall-produzzjoni ghall-fini ahharija personali. L-ewwel, huma stabbiliti xi principji rigward il-metodi varjati ta' kif jigi ikkalkolat valur miżdud ma' prezzijiet fissi. Dawn il-principji jipprovdu l-kriterji generali ta' kif jigu ikklassifikati metodi ta' kalkolu fil-metodu A, B u C. Madankollu dawn il-principji ghandhom l-ewwel jigu applikati fuq bażi ta' prodott, prodott, ghal kull tip ta' produzzjoni ghas-suq, sabiex tinghata gwida specifika fuq il-metodi li jridu jigu applikati f'kull każ. B' konsiderazzjoni lejn l-ghazla bejn metodi b' indikaturi doppji u dawk b' indikaturi singolari, tista' tinghata l-klassifi- kazzjoni segwenti: Metodu A: L-ESA 95 tistabbilixxi bic-car (punt 10. 28) li d-deflazzjoni doppja hija teoretikament il-metodu korrett, min- habba li l-valur tal-prezz kurrenti li qed jigi maghdud huwa stmat ukoll bhala d-differenza bejn il-konsum tal-produz- zjoni finali u dik intermedjarja. Fil-fatt dan l-argoment huwa veru ghall-metodi kollha b' indikaturi doppji (per eżempju estrapolazzjoni tal-produzzjoni b' indikaturi tal-volum u deflazzjoni ta' konsum intermedjarju). Hemm xi ftit iżjed ragu- nijiet li wiehed jista' jsemmi ghalfejn metodi b' indikaturi doppji huma ippreferuti: — l-indikaturi li huma wżati huma indikaturi ta' produzzjoni jew ta' input ghall-produzzjoni. Fil-metodi b' indikaturi singolari, dawn l-indikaturi huma direttament applikati mal-valur miżdud li huwa anqas addattat, — metodi b' indikaturi doppji jaghtu valutazzjoni indipendenti tat-tibdil fil-produttività. Metodu B: Fil-prattika jista' jkun necessarju li jintużaw indikaturi singolari, minhabba, per eżempju, data insufficjenti fuq il-konsum intermedjarju, jew minhabba li l-kredibbilità tad-data mhux sufficjenti. B' harsa lejn kemm huma adattati l-indikaturi li ser jigu ntużati jew fid-deflazzjoni tal-valuri tas-sena kurrenti jew fl- estrapolazzjoni tal-valuri tas-sena bażi, jistghu jigu wżati l-kriterji segwenti: — il-kompletezza li biha l-indikatur ikopri l-kategorija tal-prodott. Per eżempju, jekk l-indikatur ikoprix il-prodotti kollha taht il-kategorija jew selezzjoni biss minnhom, per eżempju jekk hux biss dawk il-prodotti mibjugha lill- familji, — il-bażi tal-valutazzjoni ta' l-indikatur. Ghall-produzzjoni ghas-suq, dawn ghandhom ikunu l-prezijiet bażici, aktar milli, per eżempju, il-prezzijiet tal-konsumatur jew il-prezz ta' l-input, — l-indikatur ghandu jiehu in konsiderazzjoni t-tibdil fil-kwalità, u jniżżilhom fl-istimi tal-volum, — il-konsistenza koncettwali bejn l-indikatur u l-koncetti tal-kontijiet nazzjonali. Dawn il-kriterji jwasslu ghall-konklużżjonijiet generali segwenti dwar kemm l-indikaturi huma adattati, iżda, kif digà ntqal aktar il quddiem, dawn il-konklużżjonijiet generali jridu jigu applikati fuq il-bazi ta' prodott, prodott, ghal kull tip ta' produzzjoni ghas-suq, sabiex jaghtu gwida specifika fuq il-metodi li jridu jigu wżati f'kull każ. Il-kriterji segwenti biex jigu maghżula l-metodi A, B u C huma kriterji assoluti, jigifieri dawn ma jiddependux fuq id-disponibbilità tad-data. Fil- prattika jista' jaghti l-każ li mhux possibli li wiehed jottieni l-metodi A, u wiehed ghandu jfittex konvenzjonijiet fuq metodi B. Metodu A: Mil-lat tal-produzzjoni, fil-principju, l-użu ta' indici tal-prezzijiet tal-produzzjoni adattati, normalment irrefe- ruti bhala l-Indici tal-Prezz tal-Produzzjoni (PPIs), ikun il-metodu A. Kull prodott ghandu jigi iddeflazzjonat separata- ment b' PPI adattat. PPI adattat jissodisfa dawn il-kriterji: — huwa indici tal-prezz(ijiet) (domestiku(ci)i u ghall-esportazzjoni) ta' dak il-(grupp ta') prodott(i) eżatt, — jiehu in konsiderazzjoni tibdil fil-kwalità tal-prodott(i), 10/Vol. 1 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 147 — huwa ivvalutat fuq prezzijiet bażici, — il-koncetti li hemm fil-bażi tieghu huma konsistenti mal-koncetti tal-kontijiet nazzjonali. Kull metodu li jista' jigi muri bhala ekwivalenti kompletament ma' l-użu tal-PPIs jista' jigi meqjus bhala metodu A. Metodu B: Jekk mhuwiex disponibbli PPI adattat, jeżistu diversi tipi ta' indikaturi alternattivi. Per eżempju, is-segwenti normalment ikunu metodi B: — PPI anqas adattat, per eżempju indici bla aggustamenti ghall-kwalità, jew li jkopru ammont izghar jew ikbar mill- kategorija tal-prodott, — Indici tal-Prezz tal-Konsumatur (CPI). L-istess tlett kriterji wżati ghall-PPIs japplikaw (is-CPIs normalment iridu jigu emendati ghat-taxxi, sussidji, u margni sabiex tigi ottienuta valutazzjoni bi prezzijiet bażici), u barra dan, il-kalkolu tat-tiqjis ghandu jkun adattat u l-koncetti ghandhom jikkorrispondu mal-koncetti tal-kontijiet nazzjonali, — indikaturi tal-volum tal-produzzjoni. Indikaturi tal-volum ghandhom jiehdu in konsiderazzjoni t-tibdil fil-kwalità. Dan jista' jsir parzjalment billi jigu wżati indikaturi tal-volum b' dettall sufficjenti sabiex jittiehdu in konsiderazzjoni tibdil fl-istruttura. Indikaturi bhal dawn generalment ma jirrispettawx l-erba' kriterji mniżżla hawn fuq. Metodu C: L-użu ta' xi indikaturi possibli ohra, kif ser jigi muri, normalment ikunu metodi C. — metodi ibbażati fuq l-input tal-produzzjoni (ghall-użu tal-produzzjoni ghas-suq), — indikaturi sekondarji, jigifieri indikaturi li mhumiex direttament relatati mal-produzzjoni, — PPIs, CPIs jew indikaturi tal-volum li ma jikkorrispondu xejn mal-prodott(i) in kwistjoni, per eżempju s-CPI totali. Indikaturi bhal dawn, generalment, jaqghu il boghod hafna milli jirrispettaw l-erba' kriterji, hafna aktar mill-metodi B. Dawn il-kriterji issa ser jigu applikati ghall-prodotti ta' kull kategorija tas-CPA imsemmija hawn taht. Il-produzzjoni ghas-suq u l-produzzjoni ghal l-użu ahhari personali ser jigu trattati flimkien. ESA 95, punt 3. 49 tistabbilixxi li il-pro- duzzjoni ghal l-użu ahhari personali ghandha tigi ivvalutata fuq il-prezzijiet bażici ta' prodotti simili mibjugha fis-suq'. Ghaldaqstant, il-principji ghad-deflazzjoni tal-produzzjoni ghal l-użu ahhari personali huma l-istess bhal dawk ghall-pro- duzzjoni ghas-suq. Ghal kull tip ta' prodott, l-ghan huwa li jigu definiti l-metodi A, B, u C. Jekk, ghal certu tip ta' prodott, l-użu ta' PPIs adattati ma johloqx problemi specifici (jigifieri l-metodu A huwa possibbli), il-mod ta' kif indikaturi partikolari ohrajn jirrispettaw il-kriterji mhux diskuss. Ghal numru sinifikanti ta' tipi ta' prodotti ghadu mhux possibli li jigu definiti l- metodi A, B u C. Dan isir mill-programm tar-ricerka. Il-programm tar-ricerka jista' jinvestiga wkoll fuq aktar titjib tal- klassifikazzjonijiet ta' dawk il-prodotti ghal-liema hija moghtija klassifikazzjoni inizjali hawn taht. Dan it-test jiddiskutti maggorment il-valutazzjoni tal-produzzjoni bi prezzijiet fissi. Ghall-metodi b' indikaturi doppji, huwa wkoll necessarju li wiehed jiddeflazzjona l-konsum intermedjarju. Il-metodu ippreferut biex jigi iddeflazzjonat il- konsum intermedjarju huwa dak ta' prodott, prodott, bl-użu ta' data genwina tal-prezzijiet fl-użu intermedjarju, migbura minghand il-konsumatur. Madankollu hafna drabi fil-prattika dan mhux disponibbli. Ghaldaqstant, il-konsum intermed- jarju tal-prodotti domestici jista' jigi iddeflazzjonat bl-istess mod deskritt hawn taht ghall-produzzjoni ta' dak il-prodott, b' konsiderazzjoni lejn id-differenza fil-valutazzjoni (il-konsum intermedjarju huwa ivvalutat bil-prezzijiet tal-konsuma- tur). Trid tittiehed attenzjoni specjali ghad-diflazzjoni tal-konsum intermedjarju tal-prodotti li jigu importati. Barra minn dan, ghandhom jigu ikkunsidrati d-differenzi fil-prezzijiet ghal utenti differenti. Eżempju ta' dan huwa l-elettriku, fejn diskriminazzjoni kbira fil-prezzijiet tista' teżisti bejn kategoriji ta' utenti differenti. Meta tigi ikkunsidrata l-valutazzjoni tal-konsum intermedjarju bi prezzijiet fissi, fattur importanti li jrid jittiehed in kon- siderazzjoni huwa kif l-impatt ta' valutazzjonijiet mhux kredibbli tal-produzzjoni bi prezzijiet fissi, (per eżempju ghal tip ta' servizz kummercjali) jista' jigi immitigat ghal-livell tal-GDP globali bi prezzijiet fissi. Mil-lat tal-produzzjoni l- impatt ta' fatturi mhux kredibbli li qeghdin jikkawżaw deflazzjoni jew fatturi impliciti li qeghdin jikkawżaw deflazzjoni ghal xi prodotti fuq valutazzjonijiet tal-GDP bi prezzijiet fissi huwa imminimizzat jekk: — il-kontijiet bi prezzijiet fissi huma migbura fil-kwadru tal-provvisti u tal-konsum — metodi b' indikaturi doppji huma wżati matul il-kontijiet kollha — kull haga mhux kredibbli li qeghda tikkawża deflazzjoni ghall-produzzjoni hija wżata wkoll ghad-deflazzjoni tal- konsum intermedjarju. L-użu tat-twavel tal-provvisti u tal-konsum ghall-integrazzjoni tal-valutazzjonijiet, flimkien ma' deflazzjoni doppja, ghal- daqstant ghandu rwol car sabiex jimminimizza ineżattezzi fil-livell tal-GDP globali bi prezzijiet fissi. 148 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 10/Vol. 1 CPA A: Prodotti ta' agrikoltura, kacca u li ghandhom x' jaqsmu max-xjenza tal-foresti CPA B: Hut Hafna mill-kalkoli tal-prezzijiet kurrenti ta' dawn il-prodotti huma ibbażati fuq informazzjoni tal-prezzijiet u l-kwantita- jiet. Din l-informazzjoni tista' u ghandha tigi wżata biex tigi ikkalkolata l-produzzjoni bi prezzijiet fissi. Kull fejn hu adattat l-informazzjoni dwar il-kwantità ghandha tigi emendata ghat-tibdil fil-kwalità F'certu każijiet, huma migbura wkoll PPIs genwini. Dawn il-metodi kollha huma metodi A. CPA C: Prodotti mill-minjieri u barrieri tal-gebel CPA D: Prodotti tal-manifattura CPA E: Energija elettrika, gass, fwar u ilma jahraq Ghal dawn it-tlett gruppi ta' prodotti, l-Istati Membri digà jissottomettu hafna PPIs lil l-Eurostat. L-użu ta' dawn il-PPIs, jekk il-kriterja hawn fuq imsemmija tigi issodisfata, huwa l-metodu A ghal dawn il-prodotti Din id-data ghandha mba- ghad tigi wżata fil-kalkoli tal-prezzijiet fissi Hemm xi problemi importanti fit-tiqjis tal-prezzijiet u tal-volumi ta' prodotti specifici. Din tirrigwarda b' mod partiko- lari: — kompjuters u ekwipagg iehor li jipprocessa l-informazzjoni — ekwipagg kbir, bhal ajruplani u vapuri. Ghal dawn il-prodotti, it-tiqjis tal-prezzijiet huwa normalment difficli hafna, filwaqt li ekonomikament huma konsedere- volment sinifikanti. Hemm bżonn li jigi studjat titjib fil-proceduri ta' dawn il-prodotti fil-programm tar-ricerka. CPA F: Xoghol ta' kostruzzjoni it-tiqjis tal-prezz u tal-volum huwa ikkomplikat hafna drabi, per eżempju, bil-karattru uniku ta' Ghall-kostruzzjoni, hafna mill-prodotti. Il-problemi metodologici; kif tigi ivvalutata l-produzzjoni fil-kostruzzjoni bi prezzijiet fissi trid tigi studjata fil-programm tar-ricerka. CPA G: Servizzi tan-negozju bl-ingrossa u bl-imnut, riparazzjoni ta' vetturi bil-mutur, motocikletti u affarijiet ghal l-użu personali jew ghad-dar 50: Bejgh, manutenzjoni u servizzi ta' riparazzjoni ta' vetturi bil-mutur u motocikletti; sevizz ta' negozju bl-imnut ta' fjuwil ghall-awtomotivi Dan il-grupp jikkonsisti f'żewg tipi ta' prodotti:: — produzzjoni ta' servizz ghall-manteniment u riparazzjoni ta' vetturi bil-mutur u motocikletti — produzzjoni tal-margni tan-negozju ghall-bejgh ta' vetturi bil-mutur, motocikletti u fjuwil ghall-awtomotivi. Ghall-ewwel tip ta' produzzjoni, PPIs jistghu jkunu disponibbli, f'liema każ dawn jikkostitwixxu l-metodu A. Jekk dawn ma jkunux disponibbli, il-prodotti jistghu jigu iddeflazzjonati billi jintużaw CPIs (ikkoreguti ghal kwalunkwe taxxi jew sussidji), li huma metodu B, minhabba li jista' jaghti l-każ li ma tkoprix l-ispejjeż tan-negozju. Ghad-deflazzjoni tal-margni tan-negozju l-istess proceduri ghandhom jigu adottati kif deskritti hawn taht ghan-negozju bl-ingrossa. 51: Negozju bl-ingrossa u servizzi tan-negozju ghall-kummissjoni, barra minn dak tal-vetturi bil-mutur u tal-moto- cikletti Il-produzzjoni principali ta' dan il-grupp tikkonsisti f'margni tan-negozju bl-ingross. Ghall-produzzjoni tal-margni jist- ghu jigu isspecifikati r-regoli segwenti: Metodu A: Il-metodu A ghall-produzzjoni tal-margni huwa metodu li jiehu in konsiderazzjoni t-tibdil fil-kwalità tas-ser- vizzi tan-negozju. Dan jista' jsir billi l-bejgh u x-xiri tan-negozjanti jigi iddeflazzjonat separatament (billi jigu ikkunsi- drati sew tibdiliet fl-inventarji). Ghal dan il-ghan, indici tal-prezzijiet ta' kwalità gholja hafna huma necessarji. 10/Vol. 1 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 149 Metodu B: Il-metodu B jista' jintuża bhala ipotesi li l-volum tal-margni isegwi l-volum tal-qligh. Dan jassumi li l-proporz- jonijiet tal-margni huma kostanti fi prezzijiet fissi. Il-mod l-aktar semplici ta' kif tapplika dan huwa li testrapola l-produzzjoni tal-margni totali permezz ta' indici volume- trici tal-qligh. Indici volumetrici tal-qligh jistghu jigu miksuba billi jigi iddeflazzjonat il-qligh permezz ta' indici tal-prezz tal-qligh. Titjib f'dan il-metodu semplici jigu ikkalkolati margni fi prezzijiet fissi fil-kwadru iddettaljat tat-twavel tal-provvista u tal-konsum. Imbaghad, il-proporzjon tal-margni fuq transazzjoni specifika ikkalkolata f'certa sena bażi jista' jigi applikat ghall-volum ta' dik it-transazzjoni fis-sena kur- renti. B' dak il-mod il-volum tal-margni qieghed jikber mal-volum tal-fluss fil-kumdità. jigi maghdud id-dettall tal-prodott, preferibbilment billi jkun li jista' Titjib iehor fil-procedura huwa li wiehed jiehu in konsiderazzjoni tibdil fid-direzzjonijiet tan-negozju (per eżempju l- bidla minn hwienet żghar tad-distrett ghall-ipermerkati kbar). Dak ikun jinkludi ftit mit-tibdil ta' kwalità tas-servizzi tan-negozju fil-komponent tal-volum. Metodi bhal dawn ghandhom jigu meqjusa bhala metodi B, minhabba li t-tibdil fil-kwalità tas-servizzi tan-negozju ma jistghux jigu ikkunsidrati. Metodu C: Kull metodu iehor, per eżempju d-deflazzjoni tal-produzzjoni tal-margni direttament permezz ta' indici tal- prezz tal-qligh. 52: Servizzi tan-negozju bl-imnut, minbarra dak tal-vetturi bil-mutur u motocikletti; riparazzjoni ta' oggetti perso- nali jew ghad-dar Ghall-produzzjoni tal-margni fin-negozju bl-imnut, ghandha tintuża l-istess ipotesi kif spjegata hafif aktar il fuq ghan- negozju bl-ingrossa. Il-vantagg hawnhekk huwa li teżisti miżura tajba ta' l-indici tal-prezz tal-qligh bl-imnut: is-CPI. Sabiex jinkiseb indici volumetriku tal-qligh bl-imnut ta' oggett partikolari, jista' jigi wżat ghad-deflazzjoni l-oggett kor- rispondenti fis-CPI. Ghall-produzzjoni tar-riparazzjoni ta' oggetti personali jew ghad-dar, jista' jigi ntużat is-CPI. Minhabba li jkun hemm ftit spejjeż tan-negozju fuq dawn is-servizzi, is-CPI ikun adattat biżżejjed, u jista' jigi ikkunsidrat bhala metodu A. Madan- kollu, iridu jigu ntużati varji kategoriji tas-CPI minhabba li varji prodotti differenti huma inklużi hawn. Ghaldaqstant, id-deflazzjoni hija necessarja fuq livell iddettaljat sabiex wiehed ikun jista' japplika l-kategoriji varji tas-CPI involuti. CPA H: Servizzi tal-lukandi u tar-ristoranti Il-metodu A ghal-lukandi u ghar-ristoranti huwa d-deflazzjoni permezz ta' PPI adattat. Fil-każ li ma jeżistix PPI, is-CPI jista' jigi ntużat bhala approssimazzjoni. F'dan il-każ dan huwa metodu B, minhabba li l-ispejjez tan-negozju mhumiex ikkunsidrati. CPA I: Servizzi ta' trasport, hżin u komunikazzjoni 60, 61 u 62: Trasport fuq l-art, fuq l-ilma u fl-ajru It-trasport tal-passiggiera u tal-merkanzija ghandu jigi iddefflazzjonat separatament. Ghat-transport tal-passiggiera, segwenti huma metodi B: il-metodu A huwa l-użu ta' PPIs adattati. Fil-każ li mhumiex disponibbli, il-metodi — deflazzjoni permezz ta' CPI sakemm tiehu b' konsiderazzjoni sufficjenti t-tibdil fil-kwalità, — estrapolazzjoni permezz ta' jaghmlu l-passiggiera, sakemm dan l-indikatur huwa disponibbli ghal numru sufficjenti ta' kategoriji tat-trasport. Mill-inqas ghandha ssir distinzzjoni bejn it-tipi differenti ta' klassijiet (per eżempju l-ewwel u t-tieni klassi fit-trasport tal-ferrovija, il-klassi turistika u dik tan- negozju fit-trasport bl-ajru, ecc. ). indikaturi tan-numru ta' kilometri li Dawn il-metodi ghandhom mill-inqas jigu applikati individwalment mas-segwenti tipi ta' trasport (pubbliku), sakemm huma sinifikanti fl-Istati Membri: — trasport permezz tal-ferrovija — trasport iehor fuq l-art 150 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 10/Vol. 1 — trasport fuq l-ilma — trasport bl-ajru. Jekk mhumiex ottienuti analiżi bhal dawn, allura dawn il-metodi huma metodi C. Kull metodi ohrajn (per eżempju l- użu tal-passiggiera bhala indikatur volumetriku) huma wkoll metodi C. Ghat-trasport tal-merkanzija, metodu A huwa wkoll l-użu ta' PPIs adattati. Jekk mhumiex disponibbli, allura l-metodu segwenti huwa metodu B: — jista' wiehed jassumi li l-volum tas-servizz tat-trasport jigi mill-volum ta' l-oggetti ittrasportati. Ghal dan il-ghan, indikatur bhall-kilometri ta' tunnellati li qeghdin jigu ittrasportati huwa adattat, ghalkemm ma jistax jigi ikkunsidrat tibdil fil-kwalità tas-servizz tat-trasport. Aktar m' hemm dettall disponibbli dwar il-kilometri tat-tunnellati ittraspor- tati tat-tipi differenti tat-trasport, aktar huwa tajjeb ir-riżultat. Dan il-metodu ghandu mill-inqas jigi applikat ghas-segwenti tipi ta' trasport (ta' merkanzija), sakemm huma sinifikanti fl-Istati Membri: — trasport permezz tal-ferrovija — transport iehor fuq l-art — trasport permezz ta' sensiela ta' katusi — trasport fuq il-bahar u tal-kosta — trasport fuq l-ilma gewwieni — trasport bl-ajru Jekk analiżi bhal dawn mhumiex ottienuti, allura dawn il-metodi huma metodi C. Kull metodi ohrajn (per eżempju l- użu ta' indikaturi bhat-tunnellatti li qeghdin jigu ittrasportati) huma wkoll metodi C. Kemm ghat-trasport tal-pubbliku u dak tal-merkanzija, fil-principju, deflazzjoni korretta tirrikjedi data ta' prezzijiet kur- renti fl-analiżi hawn fuq imsemmija bhal ma huwa l-użin. Jekk dan id-dettall mhuwiex disponibbli fil-prezzijiet kurrenti, jistghu jigu wzati kalkoli ohrajn tat-tiqjis sabiex jigu ikkalkolati ghat-tiqjis l-indikaturi ghal kull tipi distinti tat-trasport. Dawn il-kalkoli ohra tat-tiqjis ghandhom japprossimaw mill-vicin kemm jista' jkun il-valuri kurrenti. 63: Servizzi tat-trasport sekondarju u dak awżiljarju; servizzi ta' l-agenziji ta' l-ivjaggar Dan il-grupp ikopri varjetà wiesgha ta' servizzi, ghaldaqstant mhuwiex possibli li wiehed jispecifika metodu jew indika- tur partikolari. Ghaldaqstant, jigi irreferut ghall-klassifikazzjoni generali tal-metodi u ta' l-indikaturi. Ghal l-agenziji ta' l-ivjaggar, l-ESA 95 taghmel rikommandazzjonijiet specifici (ara punt 10. 39). 64: Servizzi tal-posta u tat-telekomunikazzjoni Huwa ikkomplikat li tivvalutizza is-servizzi tal-posta u tat-telekomunikazzjoni bi prezzijiet fissi minhabba s-sensiela ta' tipi ta' servizzi differenti u ta' tariffi iddebitati li huma ipprovduti. Ghal din ir-raguni gwida specifika fuq il-modi ta' l- użu ta' dawn il-prodotti ser tigi żviluppata bhala parti mill-programm tar-ricerka. CPA J: Servizzi ta' intermedjazzjoni finanzjarja Ghall-prodotti bhal servizzi ta' intermedjazzjoni finanzjarja mkejjla indirettament (FISIM), margni u assigurazzjoni tas- sigurtajiet u tan-negozju ta' xiri u bejgh ta' flus barranin, il-produzzjoni bi prezzijiet fissi hija definita bhala l-bilanc bejn it-transazzjonijiet differenti. Ghandha tigi isspecifikata definizzjoni u miżura ta' produzzjoni armonizzata bi prezzijiet fissi. Kwistjoni ohra li tirrikjedi aktar konsiderazzjoni hija l-konsiderazzjoni li ghandha tinghata ghat-tibdil fil-kwalità tal- finanzi u fl-assigurazzjonijiet, kif inhi wkoll il-komparibbilità ta' stimi fis-servizzi finanzjarji ghal-liema jigu iddebitati prezzijiet espliciti. Gwidi specifici fuq l-użu ta' dawn il-prodotti ser jigu żviluppati bhala parti mill-programm tar-ricerka. CPA K: Servizzi immobiljarji, ta' kiri u ta' negozju Servizzi ta' abitazzjoni Ghall-valutazzjoni tal-produzzjoni tas-servizzi ta' abitazzjoni bi prezzijiet kurrenti, l-Istati Membri kollha jridu jintro- ducu l-hekk imsejjah metodu ta' stratifikazzjoni sabiex tigi mkejjla l-produzzjoni ghall-ghanijiet tal-GNP sa l-1998 jew l- 1999 (1). (1) Deciżjoni tal-Kummissjoni 95/309/KE, Euratom (GU L 186, tal-5. 8. 1995, p. 59) u Deciżjoni tal-Kummissjoni 97/619/KE, Euratom (GU L 252, tas-16. 9. 1997, p. 33). 10/Vol. 1 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 151 Essenzalment dan il-metodu huwa wiehed fejn il-produzzjoni bi prezzijiet fissi tigi ivvalutizzata b' manjiera oggettiva permezz ta' l-użu ta' data fuq il-kwantità u l-kwalità ta' l-abitazzjonijiet u l-prezzijiet imhalsa ghal l-użu taghhom. Ghal- daqstant, b' definizzjoni, ser ikun hemm l-informazzjoni dwar il-prezz tal-produzzjoni necessarju ghad-deflazzjoni. Din l-istess informazzjoni dwar il-prezz, il-kwalità u l-kwantità ghandha tintuża sabiex tipproduci valutazzjonijiet bi prezzi- jiet fissi. L-applikazzjoni tat-trattament imsemmi hafif aktar il fuq tista' tigi deskritta bhala metodu A. Hija taghti l- opportunità li wiehed jiehu in konsiderazzjoni t-tibdil fil-kwalità fis-servizzi ta' l-abitazzjoni. Servizzi ohra ta' kiri, immobiljarji u tan-negozju Ghal dawn is-servizzi, jista' jkun difficli li tingabar id-data dwar il-prezzijiet tal-produzzjoni, per eżempju, minhabba n- natura unika ta' ftit mill-prodotti. Minhabba f'dan, hafna miżuri differenti u alternattivi tat-tibdil fil-prezz jew fil-volum, hafna drabi miżuri indiretti jew sekondarji, jistghu jigu ntużati minflok. Il-konvenjenza ta' dawn il-miżuri indiretti trid tigi ivverifikata ghal kull servizz taht din il-kategorija. Gwida specifika ser tigi żviluppata bhala parti mill-programm tar-ricerka. Fil-program tar-ricerka ghandha tinghata importanza specjali lid- deflazzjoni tal-produzzjoni tas-software, li hija inkluża wkoll f'dan il-grupp ta' prodotti. CPA M: Servizzi ta' edukazzjoni CPA N: Servizzi ta' sahha u socjali F'xi Stati Membri l-partijiet principali tal-provviżżjoni tas-sahha u ta' l-edukazzjoni huma iddokumentati bhala produz- zjoni ghas-suq, filwaqt li f'xi ohrajn huma iddokumentati bhala produzzjoni li mhux iddestinata ghas-suq. Il-metodi meh- tiega sabiex wiehed jikkalkola l-produzzjoni bi prezzijiet fissi ghandhom jaghtu każ tal-bżonn li wiehed ghandu jasal ghal statistika komparabbli ghaż-żewg gruppi ta' pajjiżi. L-istatistika tal-prezzijiet wżata sabiex tiddeflazzjona l-produzzjoni ghas-suq ghandha tirrifletti l-prezz totali tal-prodott, mhux biss il-kontribuzzjoni tal-konsumatur lejn il-prezz totali jew il-prezz ta' tariffa konvenzjonali. L-istatistika tal-prez- zijiet ghandha tiehu in konsiderazzjoni t-tibdil fil-kwalità tal-prodotti sanitarji u edukattivi. Gwida specifika ta' kif ghandhom jigu applikati dawn il-prodotti, bl-użu ta' statistika tal-prezzijiet jew metodi ohrajn, ser tigi żviluppata bhala parti mill-programm tar-ricerka. Dan il-programm ser ikopri kemm il-produzzjoni ghas-suq ta' dawn is-servizzi kif ukoll, kif imsemmi hawn taht, il-produzzjoni taghhom li mhux iddestinata ghas-suq. CPA O: Servizzi ohra komunitarji, socjali u personali Ghal dawn is-servizzi hafna drabi d-data tal-prezz tal-produzzjoni mhux disponibbli u indikaturi alternattivi huma spiss wżati minflok. Bhal fis-sahha u fl-edukazzjoni, jista' jkun hemm kemm produzzjoni ghas-suq kif ukoll dik li mhux iddestinata ghas-suq ta' ftit mill-attivitajiet taht din il-kategorija, u metodi ta' l-istatistika jridu jaghtu każ ta' dan. Gwida specifika ta' kif ghandhom jigu applikati dawn il-prodotti ser tigi żviluppata bhala parti mill-programm tar- ricerka. CPA P: Postijiet domestici privati b' persuni li huma impjegati Din il-produzzjoni, li hija produzzjoni ghal l-użu ahhari personali, hija ivvalutizzata b' kovenzjoni bhala l-kompensa ta' l-impjegati, inkluż kull tip ta' qligh fin-natura. Il-metodi li jintużaw normalment biex jipproducu l-valutazzjonijiet bi prezzijiet fissi jużaw data tas-CPI jew data tal-pagi ghad-deflazzjoni, jew jużaw estrapolazzjoni volumetrika (bin-numru ta' haddiema bhala l-estrapolatur). Fil-principju, il- fatturi li jikkagonaw id-deflazzjoni li jigu ntużati (data tas-CPI jew tal-pagi) ghandhom jigu ivverifikati sabiex jigi accer- tat li dawn qeghdin jiehdu korrettament in konsiderazzjoni l-qligh fin-natura. Dawn il-metodi ma jiehdux in konsiderazzjoni tibdil fil-produttività, iżda din l-ommissjoni jkollha biss konsegwenzi minuri fuq il-GDP. Dawn il-metodi huma metodi B, sakemm ma jiehdux in konsiderazzjoni t-tibdil fil-produttività (f'liema każ dawn huma metodi A). Taxxi u sussidji fuq prodotti u importazzjoni u VAT L-ESA 95, punti 10. 47 sa 10. 52, tistabbilixxi f'dettall sufficjenti l-principji li jridu jigu ntużati ghall-valutazzjoni tat-taxxi u tas-sussidji fuq prodotti u importazzjoni u VAT bi prezzijiet fissi. Dawn il-pricipji jirrapreżentaw il-metodu A. 152 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 10/Vol. 1 II. 3. Produzzjoni li mhux iddestinata ghas-suq Kif digà msemmi aktar 'il quddiem, metodi ta' l-istatistika ghat-tiqjis tal-produzzjoni bi prezzijiet fissi jridu jaghtu statis- tika komparabbli kemm ghall-produzzjoni iddestinata ghas-suq kif ukoll dik li mhux iddestinata ghas-suq, partikolar- ment ghas-servizzi bhal l-edukazzjoni u s-sahha. Ghas-servizzi li mhux iddestinati ghas-suq, il-produzzjoni bi prezzijiet fissi tista' tigi ivvalutizzata jew bl-użu ta' indika- turi volumetrici ghall-produzzjoni jew b' metodi ta' input (per eżempju, deflazzjoni tax-xoghol jew input iehor, jew estrapolazzjoni tal-volum tas-sena bażi ta' input tax-xoghol). Tista' teżisti xi data tal-prezzijiet li tista' tigi wżata. Id-distinzjoni bejn metodi A, B u C ghas-servizzi li mhux iddestinati ghas-suq ser tigi definita fil-programm tar-ricerka. II. 3. 1. CPA M: Edukazzjoni Produzzjoni edukattiva li mhux iddestinata ghas-suq tista' tigi ivvalutizzata jew bl-użu ta' indikaturi volumetrici tal-pro- duzzjoni jew b' metodi ta' input. Gwida specifika fuq il-metodi li ghandhom jigu wżati ghall-valutazzjoni ta' produzzjoni edukattiva (kemm jekk permezz ta' indikaturi volumetrici tal-produzzjoni, metodi ta' input, jew, ghall-produzzjoni ghas-suq, data ta' prezzijiet) ser tigi żviluppata bhala parti mill-programm tar-ricerka. Dan il-programm ser jivverifika wkoll ir-rendikont moghti lejn tibdil fil-kwalità. II. 3. 2. CPA N (parti): Sahha Produzzjoni sanitarja li mhux iddestinata ghas-suq tista' tigi ivvalutizzata jew bl-użu ta' indikaturi volumetrici tal-pro- duzzjoni jew b' metodi ta' input. Gwida specifika fuq il-metodi li ghandhom jigu wżati ghall-valutazzjoni ta' produzzjoni sanitarja (kemm jekk permezz ta' indikaturi volumetrici tal-produzzjoni, metodi ta' input, jew, ghall-produzzjoni ghas-suq, data ta' prezzijiet) ser tigi żviluppata bhala parti mill-programm tar-ricerka. Dan il-programm ser jivverifika wkoll ir-rendikont moghti lejn tibdil fil-kwalità, li huwa ta' importanza partikolari ghall-produzzjoni tas-servizz sanitarju. II. 3. 3. Produzzjoni ohra li mhux iddestinata ghas-suq Il-produzzjonijiet l-ohrajn li mhux iddestinati ghas-suq jistghu jiehdu hafna forom differenti. Xi whud huma ipprovduti fuq bażi individwali (per eżempju servizzi tas-sigurtà socjali), waqt li ohrajn huma ipprovduti fuq bażi kollettiva (per eżempju servizzi tad-difiża). Xorta wahda ohrajn jista' jkollhom element individwali u element kollettiv (per eżempju servizzi tal-pulizija -ikklassifikati taht servizzi kollettivi b' konvenzjoni fl-ESA 95). L-indikaturi volumetrici tal-produzzjoni jistghu jintużaw ghall-valutazzjoni tal-produzzjoni tas-servizzi ipprovduti fuq bażi individwali, u, forsi, ghal ftit mis-servizzi ipprovduti fuq bażi kollettiva. Metodi ta' input jistghu jigu ntużati ghal dawn is-servizzi kollha. Riżultati komparabbli jinhtiegu armonizzazzjoni tal-mod kif iż-żewg metodi jigu applikati. Gwida specifika dwar il-metodi li jridu jigu ntużati ghal dawn il-prodotti (kemm jekk indikaturi volumetrici tal-produz- zjoni jew metodi ta' input) ser jigu żviluppati bhala parti mill-programm tar-ricerka. PARTI III TIQJIS TA' PREZZIJIET U VOLUMI SKOND IT-TRATTAMENT TAN-NEFQA Mil-lat ta' l-infiq, il-GDP bi prezzijiet fissi huwa s-somma tal-konsum finali, il-formazzjoni tal-kapital gross u l-esportaz- zjoni netta. B' konsiderazzjoni lejn il-konvenjenza ta' l-indikaturi ntużati jew fid-deflazzjoni tal-valuri tas-sena kurrenti jew fl-estra- polazzjoni tal-valuri tas-sena bażi mil-lat ta' l-infiq, tista' tigi ntużata l-kriterja segwenti: — il-kompletezza ta' kemm il-kategorija tal-prodott hija koperta bl-indikatur. Per eżempju, jekk l-indikatur ikoprix il- prodotti kollha taht il-kategorija jew biss selezzjoni minnhom 10/Vol. 1 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 153 — il-bażi tal-valutazzjoni ta' l-indikatur. Ghall-konsum finali u l-formazzjoni tal-kapital gross dan ghandu jkun il-prez- zijiet tal-konsumaturi aktar milli, per eżempju, il-prezzijiet tal-produzzjoni — l-indikatur ghandu jiehu in konsiderazzjoni t-tibdil fil-kwalità, iniżżilhom fil-valutazzjonijiet volumetrici aktar milli fil-valutazzjonijiet tal-prezz — il-konsistenza koncetwali bejn il-koncetti ta' l-indikatur u l-kontijiet nazzjonali. Dawn il-kriterji jwasslu ghas-segwenti konklużjonijiet generali rigward il-proceduri tal-valutazzjoni tat-tiqjis tal-prezz u l-volum. Il-konsum domestiku finali Il-konsum domestiku finali (HFC) ghandu jigi iddeflazzjonat, fejn adattat, kemm jista' jkun permezz ta' informazzjoni mis-CPI. Wiehed jista' jghid li s-CPI hija adattata jekk tissodisfa l-kriterji segwenti: — hija indici li tkopri eżattament dak il-(grupp ta') prodott(i), — tiehu b' mod xieraq in konsiderazzjoni tibdil fil-kwalità tal-prodott(i), — hija ivvalutizzata bi prezzijiet tal-konsumatur inkluż il-VAT, — il-koncetti li fuqhom hija ibbażata s-CPI jikkorrispondu ma' dawk tal-kontijiet nazzjonali. Jekk CPI mhuwiex disponibbli ghal certu prodott, allura indikaturi ohrajn, aktar approssimattivi, ghandhom jigu ntużati. Dawn jistghu jkunu PPIs, indici tal-prezzijiet ta' l-esportazzjoni jew ta' l-importazzjoni, jew forsi, f'certi cirkostanzi, indi- katuri volumetrici. Metodi bhal dawn huma metodi B. Metodi C jinvolvu l-użu ta' indici li ma jikkorrispondu xejn mal-prodott(i) in kwistjoni. Il-konsum finali tal-Gvern (GFC) u l-konsum finali ta' l-NPISHs Ghal dawn l-ahhar kategoriji tal-konsum finali tista' tinghata l-istess osservazzjoni bhal dik ghall-valutazzjoni tal-produz- zjoni li mhux iddestinata ghas-suq fit-trattament tal-produzzjoni (is-Sezzjoni II. 3), minhabba li l-valuri ta' l-oggetti u tas- servizzi maghmula mill-gvern generali u mill-NPISHs huma komponenti principali ta' dawn il-kategoriji (ESA 95, punti 3. 78 sa 3. 79). Xiri ta' oggetti u servizzi maghmula minn produtturi ghas-suq mill-gvern generali li huma fornuti lill-familji -bla ebda trasformazzjoni -bhala trasferimenti socjali fin-natura, li jifformaw parti wkoll mill-konsum finali tal-gvern (ESA 95, punt 3. 79), ghandu jigi iddeflazzjonat b' indici ta' prezzijiet adattati li jikkorrispondu ma' dawn l-oggetti u servizzi (tas- suq). ESA 95, punt 3. 85 tiddeskrivi d-distinzjoni bejn oggetti u servizzi individwali u kollettivi ipprovduti minn unitajiet tal- gvern. Meta din id-distinzjoni hija maghmula allura l-koncett tal-konsum finali attwali jista' facilment jigi derivat. Din ir- rappreżentazzjoni tal-kontijiet ma tintroduci ebda problemi specifici fir-rigward ta' valutazzjonijiet bi prezzijiet fissi. Il-formazzjoni tal-kapital fiss gross Ghall-formazzjoni tal-kapital fiss gross (GFCF) il-metodu A huwa l-użu ta' indici genwini tal-prezzijiet ta' investiment Indici bhal dan ghandu jissodisfa l-kriterja segwenti: — huwa indici li jkopri eżattament dak il-(grupp ta') prodott(i), — jiehu b' mod xieraq in konsiderazzjoni tibdil fil-kwalità tal-prodott(i), — huwa stmat bi prezzijiet tal-konsumatur inkluż il-VAT li ma tistax tigi mnaqqsa, — il-koncetti li fuqhom huwa ibbażat l-indici jikkorrispondu ma' dawk tal-kontijiet nazzjonali. Fil-prattika hafna drabi jigu ntużati PPIs, li huma metodi B jekk ma jergghux jigu ivvalutizzati bi prezzijiet tal-konsuma- tur. Ghall-PPIs ta' prodotti specifici, l-istess rimarki japplikaw bhal dawk maghmula f'Sezzjoni II. 2, inklużi r-riferimenti ghall-programm tar-ricerka. Tibdil fl-inventarji Huwa importanti oggetti residwali tal-kalkoli tal-prezzijiet fissi. li l-hażniet jigu iddeflazzjonati specifikament u indipendentement, u mhux jigu ikkalkolati bhala ESA 95, punt 10. 56 tistabbilixxi li tibdiliet fl-inventarji fi prezzijiet kostanti jistghu jigu ikkalkolati billi jigu iddeflazzjo- nati d-dhul u l-irtirar ta' oggetti fl-inventarji separatament permezz ta' indici tal-prezzijiet adattati. Meta t-tibdil volume- triku u fil-prezzijiet ta' l-inventarji ma jkunx daqshekk kbir, id-deflazzjoni diretta tat-tibdil fl-inventarji ma' indici medju tal-prezzijiet tas-sena tipprovdi alternattiva. 154 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 10/Vol. 1 Hemm erba' tipi ta' inventarji (ESA 95, punt 3 119): — materjali u provvisti: l-istess principji jistghu jigu stabbiliti hawnhekk bhalma kienu stabbiliti ghad-deflazzjoni ta' konsum intermedjarju fis-Sezzjoni II. 2 — xoghol li ghadu qieghed isir: din il-kategorija ghandha tigi mistharga fil-programm tar-ricerka, — oggetti li huma lesti: dawn jistghu jigu iddeflazzjonati bl-użu ta' PPIs fuq prezzijiet bażici, — oggetti ghall-bejgh mill-gdid: dawn huma stmati bil-prezzijiet li kienu mixtrija bihom, ghal-liema PPI ikun normal- ment indikatur tajjeb. Il-problema ta' gwadanji miżmuma ghandha wkoll tigi mistharga mill-programm tar-ricerka Akkwisti naqqas minnhom ir-rimi ta' oggetti ta' valur Din il-kategorija ghandha tigi mistharga fil-programm tar-ricerka. Esportazzjoni u importazzjoni ta' oggetti u servizzi Din il-kategorija ghandha tigi mistharga fil-programm tar-ricerka. 10/Vol. 1 MT Il-Gurnal Ufficjali ta' l-Unjoni Ewropea 155 L-ANNESS II PERJODI TRANŻITORJI Perjodi Tranżitorji ghall-Principju Nr 3 Pajjiż Sa l-Irlanda il-Portugall id-Danimarka il-Finlandja l-Olanda l-Italja il-Germanja il-Belgju ir-Renju Unit Franza Spanja il-Grecja l-Isvezja il-Lussemburgu l-Awstrija 2004 — 2000 (fl-1999 is-sena bażi tkun l-1990) 2005 — 2003 2005 — 2003 — 2003 — — — 2005