title: Speciaal verslag nr. 22/98 betreffende het beheer door de Commissie van de uitvoering van maatregelen ter bevordering van gelijke kansen voor vrouwen en mannen, vergezeld van de antwoorden van de Commissie (uitgebracht krachtens artikel 188 C, lid 4, tweede alinea, van het EG-Verdrag)

eurovoc_concepts:
EU initiative
European Social Fund
equal treatment
gender equality
labour market
project evaluation

formats: html pdf print

text: C 393/24 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 SPECIAAL VERSLAG Nr. 22/98 betreffende het beheer door de Commissie van de uitvoering van maatregelen ter bevordering van gelijke kansen voor vrouwen en mannen, vergezeld van de antwoorden van de Commissie (uitgebracht krachtens artikel 188 C, lid 4, tweede alinea, van het EG-Verdrag) (98/C 393/02) INHOUD Paragraaf Bladzijde INLEIDING. 1 — 6 Het belang van GK in de begroting. 3 Vrouwen op de arbeidsmarkt. 4 — 6 REIKWIJDTE VAN DE AUDIT. 7 SAMENVATTING VAN DE BEVINDINGEN. 8 — 10 ALGEMENE OPERATIONELE PROGRAMMA’S VAN HET ESF. 11 — 25 Gebrek aan een strategie voor gelijke kansen. 11 — 20 Ontbreken van een overzichtsevaluatie. 21 — 22 Medefinanciering. 23 — 25 HET WERKGELEGENHEIDSINITIATIEF NOW. 26 — 50 Rol van NOW. 26 — 27 Implementatie van NOW. 28 — 32 Toepassing van het grensoverschrijdende aspect. 33 — 41 Technische bijstand (TB). 42 — 44 Controlebevindingen in de lidstaten. 45 — 50 HET PROGRAMMA GELIJKE KANSEN 1996-2000. 51 — 73 Beheer van het programma. 52 — 53 Verlening van technische bijstand. 54 — 65 Transnationaliteit. 66 — 67 Projectbeheer door het TB-bureau van de EU. 68 — 73 CONCLUSIE. 74 — 79 Antwoorden van de Commissie. 25 25 25 26 26 26 26 28 29 29 29 29 30 31 31 32 32 32 34 34 35 36 16. 12. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 393/25 INLEIDING Het belang van GK in de begroting 1. In de kwijtingsresolutie van het Europees Parlement voor het jaar 1995 wordt de Rekenkamer verzocht een bijzonder verslag te publiceren over mainstreaming en maatregelen ter bevordering van gelijke kansen. Dit ver- slag bespreekt de uitvoering door de Commissie (DG V) van de opleidingsacties en andere maatregelen van de EU ter bevordering van gelijke kansen (GK) voor vrouwen. De Rekenkamer heeft dit onderwerp voor het laatst in 1992 bestudeerd (1). Twee in dat verslag gemaakte opmerkingen over de coördinatie van de toezichtcomite´s voor NOW en het Mainstream Europees Sociaal Fonds (ESF) en trage nationale betalingsprocedures zijn niet naar tevredenheid opgelost. De Commissie heeft drie andere kwesties opgelost en heeft de Rekenkamer meege- deeld dat zij in samenwerking met de lidstaten thans gehoor geeft aan de overige opmerkingen. 2. Er bestaan drie communautaire kernprogramma’s op het gebied van gelijke kansen: — de „mainstream (het algemene programma) van het Europees Sociaal Fonds”: de Commissie probeert door middel hiervan de bevordering van gelijke kan- sen op te nemen in alle maatregelen die op het gebied van beroepsopleiding worden medegefinancierd. De programma’s worden in samenwerking met de lidsta- ten beheerd, maar deze stellen de prioriteiten, kiezen de projecten uit en dragen zorg voor het toezicht erop. — het onderdeel NOW van het communautair initiatief „Werkgelegenheid”: de Commissie richt zich hiermee eveneens op de bevordering van gelijke kansen op het gebied van werkgelegenheid door middel van onder- wijs, maar voegt twee aspecten toe: acties die het scheppen van werkgelegenheid van morgen en voor leidinggevend personeel stimuleren krijgen prioriteit en de projectleiders worden verplicht om met min- stens e´e´n partner uit een ander land van de Europese Unie samen te werken. In dit geval worden de projec- ten op nationaal niveau geselecteerd en beheerd, maar de prioriteiten worden op communautair niveau vast- gesteld; — het communautaire actieprogramma voor gelijke kan- sen dat zich niet louter beperkt tot de arbeidsmarkt. Dit heeft uitwisseling van informatie en van goede handelwijzen tussen lidstaten tot doel op al die terrei- nen waar het noodzakelijk blijft om gelijke kansen te bevorderen. In dit geval worden de projecten geselec- teerd en beheerd door de Commissie. (1) Jaarverslag van de Rekenkamer over het begrotingsjaar 1991, hoofdstuk 8. 3. Een volledig overzicht onder alle begrotingslijnen (uit- gaven) van alle jaarlijkse specifieke uitgaven voor bevor- dering van GK is niet beschikbaar. De totale geplande uitgaven van het Europees Sociaal Fonds (ESF) voor het communautaire bestek 1994-1999 (CB2) belopen 48 500 Mio ECU (prijzen van 1997), en uit gegevens van de Commissie (2) blijkt dat de deelname van vrouwen aan opleidingsacties onder doelstellingen 1, 3 en 4, per lid- staat varieert van 15 % tot 66 %. Er is ongeveer 500 Mio ECU gereserveerd voor NOW (3), het communau- taire werkgelegenheidsinitiatief ten behoeve van gelijke kansen. Naast het ESF heeft de Raad 30 Mio ECU opzij gezet voor het actieprogramma inzake gelijke kansen (1996-2000) (hierna het GK-actieprogramma te noe- men). Vrouwen op de arbeidsmarkt 4. In de EU zijn verhoudingsgewijs meer vrouwen werk- loos dan mannen. Terwijl vrouwen 42 % (4) van de (5) uit- beroepsbevolking van 170 miljoen personen maken, is 49 % van de 18 miljoen werklozen in de Europese Unie van het vrouwelijk geslacht (6). Van de totale beroepsbevolking is 10,6 % werkloos. Voor man- nen bedraagt het werkloosheidspercentage 9,2 %, tegen- over 12,5 % voor vrouwen. Deze percentages moeten echter met de nodige voorzichtigheid worden bekeken, aangezien zij het werkelijke niveau van de vrouwelijke werkloosheid meestal onderschatten, omdat vrouwen die werk zoeken zich niet altijd als werkloze laten inschrij- ven (7). Voorts worden vrouwen vaker dan mannen door langdurige werkloosheid getroffen en neemt het werk- loosheidspercentage van jonge vrouwen toe (8). 5. Al vanaf het moment dat het Verdrag van Rome werd opgesteld was duidelijk dat er behoefte is aan voorzienin- (2) Verslag van de eenheid Observatie en beoordeling van DG V van de Commissie, opgesteld door een consultant: „Metho- dology paper for the evaluation of the provision for EO between Men and Women in ESF interventions”, naar de Rekenkamer gezonden op 18 mei 1998. (3) Het acroniem NOW staat voor „New Opportunities for Women” (nieuwe kansen voor vrouwen). (4) Tabel — Participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt en in ESF-interventies, publicatie van de Europese Commissie, „Werkgelegenheid in Europa 1997”, blz. 33. (5) De beroepsbevolking is het totaal van werkenden en niet- werkenden die hiervoor wel in aanmerking komen. (6) Eurostat, september 1997. (7) Zie het eerste verslag van de Commissie (1996) over gelijke kansen, blz. 32-34, en Beieren, Duitsland, halftijds evaluatie- verslag doelstelling 3 (ISG Institut 1996, blz. 9): 161 000 vrouwen waren als werkloos geregistreerd, plus 40 000- 50 000 niet-geregistreerde vrouwen die echter wel werk zoch- ten. (8) Bron: verslag van de Commissie over ESF-workshop in Birmingham van 26 tot 28 mei 1998, door M. C. Lefebvre. C 393/26 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 gen die specifiek gericht zijn op het wegnemen van de bijzondere nadelen waarmee vrouwen op de arbeidsmarkt te maken hebben. Het moederschap dwingt hen bijvoor- beeld hun werk op te geven en herintegratie kan soms moeilijk zijn. Veel van de vrouwen die werk zoeken zijn alleenstaande moeders, die zich in een bijzonder nadelige positie bevinden (9). Daarom hebben zowel de lidstaten als de EU beleid ontwikkeld ten behoeve van GK. 6. De Raad heeft hierop de nadruk gelegd (10) en heeft op de buitengewone Europese Raad van Luxemburg over werkgelegenheid (11) twee hoofdrichtsnoeren op het gebied van GK voor vrouwen gegeven: a) verkleining van het verschil tussen de werkloosheids- percentages van mannen en vrouwen, b) verbetering van de zorg voor kinderen en ouderen, die vaak op de schouders van vrouwen rust. REIKWIJDTE VAN DE AUDIT In de kaderverordening van de Structuurfondsen (12) 7. is bepaald dat de fondsen het beginsel van gelijke kansen voor vrouwen en mannen in acht moeten nemen. Vooral het ESF moet bijdragen tot de bevordering van GK op de arbeidsmarkt. Dit verslag bestudeert het aspect van de GK in de belangrijkste operationele programma’s van het ESF-hoofdprogramma, het communautaire werkgelegen- heidsinitiatief NOW en het GK-programma (dat recht- streeks door de Commissie wordt uitgevoerd). Het is gebaseerd op audits in Duitsland, Griekenland, Spanje, Frankrijk, Italië, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. In totaal zijn 79 projecten gecontroleerd (waarvan 67 uitsluitend op vrouwen gericht waren), met een totale waarde van 21,0 Mio ECU, waarvan 9,8 Mio ECU via het ESF of het GK-programma is gefinancierd. SAMENVATTING VAN DE BEVINDINGEN 8. Naar het oordeel van de Rekenkamer moet de Com- missie haar algemene strategie ten aanzien van GK verbe- (9) Het verslag gelijke kansen 1994-1996 betreffende het opera- tionele programma voor doelstelling 3 in Nederland en een onderzoek van het ministerie van Arbeid van Beieren (Duits- land) onderstrepen het hoge percentage alleenstaande moe- ders. (10) De zesde overweging in de resolutie van de Raad van 2 december 1996 betreffende de integratie van gelijke kansen voor mannen en vrouwen — „mainstreaming” in de Euro- pese Structuurfondsen (PB C 386 van 20. 12. 1996, blz. 1) wijst erop dat de bevordering van gelijke kansen op de arbeidsmarkt een specifieke taak van het ESF is. In de negende en elfde overweging wordt gemeld dat het raadzaam is een actievere benadering aan te moedigen; artikel 3, lid 1 ter, verzoekt de Commissie en de lidstaten gelijke kansen in de Structuurfondsen te bevorderen door dit aspect in alle gefinancierde acties op te nemen en door specifieke acties voor vrouwen te voeren. (11) 21 en 22 november 1997. (12) Verordening (EEG) nr. 2081/93 van de Raad van 20 juli 1993, artikel 7 (PB L 193 van 31. 7. 1993). teren en zorgen voor een doeltreffender evaluatie om te zien in hoeverre de verkregen resultaten in overeenstem- ming waren met de oorspronkelijke doelstellingen (zie de paragrafen 11—22) (13). Op nationaal niveau wordt de zorg voor de ten laste komende personen en het vervoer naar en van de plaats waar de opleiding plaatsvindt niet stelselmatig medegefinancierd teneinde alle kosten te dek- ken, wat een negatieve uitwerking heeft op de deelname van vrouwen aan opleidingsacties (zie de paragrafen 23—25). 9. Het communautaire werkgelegenheidsinitiatief NOW vereist een grensoverschrijdend element. De Commissie heeft pas laat in 1997 voldoende richtsnoeren gegeven ten aanzien van de vraag in hoeverre dit element een rol in de projecten moet spelen en de mogelijkheid om de beste praktijken vast te stellen en te bevorderen heeft daaron- der geleden (zie de paragrafen 33—41). In het GK- programma is transnationaliteit niet duidelijk gedefinieerd en de toepassing ervan moet worden verbeterd (zie de paragrafen 66 en 67). In feite kan zelfs getwijfeld worden aan de doeltreffendheid van het GK-programma in zijn huidige vorm, aangezien de meeste projecten met betrek- king tot de arbeidsmarkt onder NOW of als proefprojec- ten onder het algemene („mainstream”) programma van het ESF hadden kunnen vallen. 10. Er moesten tekortkomingen in het beheer van en de controle op de projecten worden vastgesteld (zie de paragrafen 45—50 en 52 en 53). De uitvoering van projecten heeft te lijden gehad van vertragingen in de financiering door de lidstaten en de Commissie van NOW en het GK-programma (zie de paragrafen 28—32 en 68—70). De technische bijstand (TB) onder NOW moet worden verbeterd (zie de paragrafen 42—44). Het beheer en de uitvoering van het TB-contract waren bij- zonder zwak (zie de paragrafen 54—65). ALGEMENE OPERATIONELE PROGRAMMA’S VAN HET ESF Gebrek aan een strategie voor gelijke kansen 11. De kaderverordening voor de Structuurfondsen stelt bepaalde eisen ten aanzien van GK (14). De wijze waarop GK onder de diverse ESF-acties gestalte zouden moeten krijgen is echter niet in detail vastgelegd. De Commissie heeft onvoldoende aangegeven hoe de GK in de main- stream-beroepsopleidingen en verwante activiteiten moe- ten worden ingepast. Als gevolg ontbreekt een reeks algemene doelstellingen, zoals werkgelegenheidsniveaus, (13) Zie ook het Jaarverslag van de Rekenkamer over het begro- tingsjaar 1991, paragraaf 8. 39. (14) Verordening (EEG) nr. 2081/93 van de Raad van 20 juli 1993, artikel 7: „De acties (. ) moeten in overeenstemming zijn met (. ) de toepassing van het beginsel van gelijke kansen voor mannen en vrouwen. ” Artikel 3, lid 2: „Het ESF draagt (. ) met name bij tot (. ) de bevordering van gelijke kansen op de arbeidsmarkt. ” 16. 12. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 393/27 de instrumenten — waaronder herintegratiepercentages, economische aandachtssectoren en prioritaire groepen (bijvoorbeeld alleenstaande moe- ders) noch heeft de Commissie duidelijk aangegeven welke nodige financieringsmiddelen — gehanteerd moeten worden om elk van deze doelstellingen te bereiken. Het ontbreken van een algemene strategie blijkt uit het feit dat er geen stelselmatig overleg tussen de geografische eenheden van de Commissie en de eenheid GK plaatsvindt. Een derge- lijk overleg had ertoe kunnen bijdragen dat de tenuitvoer- legging van de beleidsdoelstellingen op het gebied van GK zou worden gevolgd en waar nodig aangepast. De Com- missie heeft echter twee belangrijke stappen genomen, zij het met enige vertraging. In februari 1996, twee jaar na de aanvang van het huidige CB, verscheen van haar hand een bericht over de verschillende mogelijkheden voor het volgen en evalueren van de resultaten van het GK-beleid in ESF-acties (15) en in oktober 1997 ontvingen leiding- gevende ambtenaren bij de Commissie een gids (16) over de wijze waarop kan worden beoordeeld of in de diverse acties rekening is gehouden met GK. Hoewel in haar verslag (17) van maart 1998 staat dat de gids een zinvol instrument voor ambtenaren van de Commissie kan zijn, heeft de Commissie echter het gebruik hiervan niet afge- dwongen. De over het mainstream ESF door de lidstaten ingediende verslagen bevatten niet altijd een analyse van GK en wegens de vertragingen bij de opstelling van de verslagen waren deze pas in de tweede helft van 1997 beschikbaar voor de ESF-planning. 12. In de lidstaten werden eveneens tekortkomingen vastgesteld bij het toezicht op de stelselmatige toepassing van de beginselen van GK. In het Verenigd Koninkrijk ziet de „Equal Opportunities Commission” toe op de toepassing van de wetgeving inzake GK, maar zij is geen lid van het toezichthoudend comite´ voor doelstelling 3 en werd evenmin uitgenodigd deel te nemen aan het opstel- len van het Enig Programmeringsdocument (EPD) voor doelstelling 3 in de periode 1994-1996. Ee´n deel van het EPD (bekend als zwaartepunt 4) beschrijft doelgerichte maatregelen die bijdragen aan de totstandbrenging van GK voor mannen en vrouwen. Uitvoering van de kredie- ten voor deze actie lag in 1994 en 1995 echter ongeveer 30 % onder het niveau waarin was voorzien in het EPD, het hoofdinstrument voor ESF-steun in Groot-Brittannië. Het halftijdse evaluatieverslag bevat geen beoordeling van zwaartepunt 4. Bovendien heeft het ESF geen specifieke evaluatieverslagen voor GK geproduceerd. In de overheidsprogramma’s van het Verenigd 13. Koninkrijk „Training for Work” en „Youth Training”, die door het ESF worden gesteund, zijn voorzieningen voor bijvoorbeeld kinderopvang, of financiële tegemoet- komingen om de kosten hiervan te dekken niet stelselma- tig opgenomen, zodat de deelnemers andere vormen van bijstand moesten vinden om de cursussen te kunnen volgen. De regering van het Verenigd Koninkrijk heeft in 1998 maatregelen getroffen om deze situatie te verbete- ren. 14. In de lidstaten zijn GK-acties in de meeste ESF- doelstellingen en communautaire initiatieven opgenomen en worden deze door verschillende organisaties beheerd. De Commissie noch de lidstaten hebben echter een alge- mene beoordeling van hun resultaten verricht om een coördinatie te waarborgen. Zonder dergelijke informatie kunnen zij het rendement van de toegewezen middelen niet beoordelen, noch de waarde van integratie ervan in hoofdprogramma’s van het ESF. 15. Er vond geen stelselmatig overleg plaats tussen de ambtenaren van de lidstaten die belast zijn met het GK-beleid en de GK-eenheid van de Commissie. Als gevolg is er geen volledige uitwisseling van standpunten en ervaringen op EU-niveau geweest, terwijl dit van essentieel belang is voor de toepassing van het GK-beleid en de waarborging van een stelselmatige follow-up van de plannen in de programmeringsdocumenten. Het Raad- gevend Comite´ inzake GK heeft dan ook verzocht om meer overleg over GK-aangelegenheden. 16. De Rekenkamer heeft in het verleden vastgesteld dat er onvoldoende coördinatie tussen de verschillende toe- zichthoudende comite´s bestaat (18). Hoewel de Commissie stappen heeft ondernomen om deze situatie te verbeteren, vond er geen systematische uitwisseling van informatie plaats tussen de comite´s die voor GK-acties onder NOW en onder het ESF-hoofdprogramma verantwoordelijk zijn. Er bstaat nog altijd behoefte aan een betere coördinatie tussen de toezichthoudende comite´s en de instanties die verantwoordelijk zijn voor goedkeuring en controle. (15) Mededeling van de Commissie „Integratie van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen in alle communautaire beleidsvormen en acties”, paragraaf 3, blz. 20 (COM(96) 67 def. van 21 februari 1996). (16) Gids voor intern gebruik bij de Commissie. (17) Voortgangsverslag van de Commissie inzake de follow-up van de mededeling: „Integratie van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen in alle communautaire beleidsvormen en acties” (COM(98) 122 def. van 4 maart 1998). 17. Het CB2 begon zonder enige algemene richtsnoeren van de Commissie over de tenuitvoerlegging van het GK-beleid. Pas drie jaar later — op 1 oktober 1997 — (18) Zie het Jaarverslag van de Rekenkamer over het begrotings- jaar 1995, paragrafen 6. 44—6. 49. C 393/28 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 heeft de Commissie een mededeling gepubliceerd (19) waarin is aangegeven dat er specifieke strategieën moeten worden ontworpen om het ondernemersschap onder vrouwen te bevorderen teneinde hun inzetbaarheid en aanpassingsvermogen te verbeteren en rekening te houden met de bijzondere situatie van vrouwen op de arbeids- markt (20). In een document van de Commissie (21) wordt 18. geraamd dat er in de periode 1994-1999 785 Mio ECU (1,6 % van de uitgaven) zal worden besteed aan GK- projecten van het ESF zoals counseling, begeleiding en training van vrouwen. Het percentage ESF-financierings- middelen die aan deze specifieke acties worden besteed, varieert echter aanzienlijk per lidstaat (22). Terwijl in het eerste jaarverslag van de Commissie (1996) over GK voor vrouwen (23) wordt gesteld dat het noodzakelijk is speci- fieke acties te voeren, worden er geen statistieken gegeven over de belangrijkste groepen vrouwen die zulke speci- fieke acties nodig hebben (een euvel waaraan het GK- programma eveneens lijdt) noch gegevens over de finan- cieringsmiddelen die voor deze groepen bestemd moeten worden. Deze fundamentele tekortkoming is ook door het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comite´ gesignaleerd (24) en wordt bevestigd in de mede- deling van de Commissie van maart 1998 (25). De Com- missie heeft in de begeleidende nota van toelichting bij haar voorstel voor de komende programmeringsperiode (vanaf 2000) meegedeeld dat ernaar wordt gestreefd dat ten minste 15 % van het ESF wordt gereserveerd voor GK-acties voor vrouwen (26). De Rekenkamer kon echter geen gedetailleerde basis vinden voor dit streefpercentage, (19) Mededeling van 1 oktober 1997 (COM(97) 497 def). (20) Zie ook het Jaarverslag van de Rekenkamer over het begro- tingsjaar 1991, paragraaf 8. 20. (21) ESF Info-review nr. 1, februari 1997, blz. 6. (22) Verslag van de Evaluatie- en Observatie-eenheid van DG V van de Commissie, opgesteld door een consultant: „Metho- dology paper for the evaluation of the provision for EO between Men and Women in ESF interventions”, paragraaf 2. 1, naar de Rekenkamer gezonden op 18 mei 1998. (23) Door de Commissie in 1997 goedgekeurd. (24) De resolutie van het Europees Parlement en het advies van het Economisch en Sociaal Comite´ over het eerste verslag van de Commissie over gelijke kansen voor mannen en vrouwen in de Europese Unie — 1996 (PB C 304 van 6. 10. 1997, respectievelijk PB C 296 van 29. 9. 1997). (25) Voortgangsverslag van de Commissie inzake de follow-up van de mededeling: „Integratie van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen in alle communautaire beleidsvormen en acties” (COM(98) 122 def. van 4 maart 1998). (26) Werkdocument COM(98) 131 van maart 1998 en redes van commissaris Flynn voor het Parlement en de Raad in maart/ april 1998. dat optimistisch lijkt, gezien de grote stijging van de huidige uitgavenniveaus onder CB2. 19. Het GK-verslag van de Commissie geeft geen analyse van de verschillen tussen de statistieken van de lidstaten. Er wordt bijvoorbeeld geen verklaring gegeven voor het feit dat het werkloosheidspercentage van vrouwen in sommige lidstaten veel hoger is dan dat van mannen (80 % hoger in Spanje, 65 % hoger in België en 40 % hoger in Oostenrijk) terwijl het in Zweden en het Verenigd Koninkrijk juist lager is (27). 20. De gevolgen van de jurisprudentie van het Europese Hof van Justitie (de zaak Kalenke) (28) over hoe ver men mag gaan met het doorvoeren van positieve acties voor GK voor de ondervertegenwoordigde sekse worden vaak niet begrepen door degenen die in de lidstaten verant- woordelijk zijn voor GK. Bovendien moeten de mogelijke gevolgen van het Verdrag van Amsterdam (29) voor GK nog grondig worden bestudeerd. Op 27 januari 1998 werd tijdens een studiebijeenkomst van de Commissie rechten van de vrouw van het Europees Parlement beves- tigd dat er onzekerheden over GK-acties bestaan (30). De Commissie moet aanwijzingen geven om onzekerheden over positieve acties weg te nemen. Ontbreken van een algehele evaluatie 21. De implementatie van het GK-beleid is niet systema- tisch door de toezichthoudende comite´s noch door de Commissie onderzocht. In het eerste jaarverslag van de Commissie over GK ontbreekt een analyse van het aantal projecten, het aantal deelnemers en de resultaten. Het was de Commissie ook niet mogelijk een zinvol onder- zoek uit te voeren omdat er voor diverse lidstaten geen halftijdse evaluatieverslagen over de operationele pro- gramma’s onder doelstelling 3 bestaan. Eind 1997 was er nog altijd geen algemene (communautaire) analyse van de resultaten van GK-acties voor de periode 1994-1996 uitgevoerd. Een soortgelijk probleem werd door de (27) Eurostat, oktober 1997. (28) Er kunnen opleidingsacties worden gegeven die specifieke voordelen voor vrouwen beogen, teneinde te komen tot een volledige gelijke behandeling. (29) In artikel 2 van het Verdrag van Amsterdam en in het nieuwe artikel 141 in de geconsolideerde tekst is het doel van gelijke behandeling van vrouwen en mannen op alle terreinen opge- nomen. De artikelen 1, 3 en 7 van Verordening (EEG) nr. 2081/93 van de Raad van 20 juli 1993 noemen GK een voorwaarde voor ESF-medefinanciering. (30) In het verslag van de Commissie door M. C. Lefebvre over de ESF-workshop in Birmingham van 26 tot 28 mei 1998 staat dat: „Hitherto, [dat wil zeggen vóór de jurisprudentie van het Hof in 1997] EU action in favour of women had no solid legal basis”. 16. 12. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 393/29 Rekenkamer in haar vorige audit vastgesteld (31). Een aantal halftijdse evaluatieverslagen, bijvoorbeeld het half- tijdse evaluatieverslag van Beieren (Duitsland) over het operationele programma onder doelstelling 3 (1994- 1999) (32), geeft echter een uitvoerige analyse van de acties voor vrouwen, het aantal vrouwelijke deelnemers en de herintredingspercentages. Al geven de evaluaties niet veel aanwijzingen over de algemene strategie, toch blijkt uit het Beierse verslag dat het mogelijk is zinvolle gegevens over de tenuitvoerlegging van het GK-beleid te verstrekken en dat projecten voor de herintegratie van vrouwen op de arbeidsmarkt meer succes hadden dan die voor mannen. 22. In Griekenland zijn er slechts weinig statistische gegevens over werkzoekende vrouwen beschikbaar, aan- gezien de arbeidsbureaus niet zijn opgezet zoals in de operationele programma’s is gepland. Als gevolg daarvan is er geen onderzoek geweest naar bijvoorbeeld de oplei- dingsbehoeften van vrouwen, en is evenmin bekeken of de gegeven cursussen aan hun behoeften voldeden. Er waren dus weinig gegevens beschikbaar om vast te kun- nen stellen of de maatregelen al dan niet succes hebben gehad. Hoewel er indicatoren waren gegeven, zijn er geen evaluaties uitgevoerd om te beoordelen of hieraan is voldaan. Over het algemeen is de betrouwbaarheid van de door de lidstaten vastgestelde indicatoren niet bestu- deerd en verkeert het evaluatiesysteem nog in een ontwik- kelingsstadium. Medefinanciering In verscheidene lidstaten (33) bestaat het grootste 23. deel van de nationale medefinanciering uit werkloosheids- en sociale uitkeringen en is zij niet rechtstreeks aan de opleidingsinspanningen gekoppeld. Hoewel de cursist soms een klein extra bedrag ontvangt voor het volgen van een opleiding, heeft het grootste deel van de uitkering niets te maken met de beroepsopleidingsactiviteit en zou deze toch wel zijn uitbetaald als werkloosheids- of sociale uitkering. De hoogte van de nationale medefinanciering varieert dus per cursist en is afhankelijk van zijn of haar sociale uitkering. Naast het verschijnsel dat de algemene bedragen die voor opleidingsactiviteiten beschikbaar zijn hierdoor kleiner worden, betekent deze situatie dat de nationale overheid (34) de opleidingscursussen en derge- lijke minder controleert, omdat er geen nationale finan- cieringsmiddelen mee zijn gemoeid. 24. Deze wijze van medefinanciering kan gevolgen heb- ben voor de toegang van vrouwen tot GK-acties. In een aantal lidstaten zijn werkloosheidsuitkeringen gebaseerd op het arbeidsverleden van de begunstigde. Als een vrouw weinig arbeidservaring heeft (dat wil zeggen als zij herin- treedster is) en haar echtgenoot heeft een baan, kan het voorkomen dat zij geen recht heeft op een werkloosheids- uitkering of op opleidingstoelagen. Deze doelgroep heeft dus extra problemen om op nationaal niveau medefinan- cieringsmiddelen te ontvangen. In enkele lidstaten (35) draagt de nationale overheid 25. niet stelselmatig en volledig bij aan de financiering van begeleidende maatregelen die noodzakelijk zijn voor een doeltreffende opleiding, zoals kinderopvang en het ver- voer van en naar huis waar geen geschikt vervoer aanwe- zig is. Deze kosten zijn vooral moeilijk op te brengen voor vrouwen in sociale achterstandssituaties; of zij een cursus kunnen volgen kan dan ook afhangen van derge- lijke financiële ondersteuning. Gezien de invloed ervan op de GK-acties, moet de Commissie in samenwerking met de lidstaten ervoor zorgen dat door het ESF gesteunde projecten deze uiterst belangrijke steun ontvangen. HET WERKGELEGENHEIDSINITIATIEF NOW De rol van het werkgelegenheidsinitiatief NOW 26. De controle van NOW-projecten betrof de periode 1995-1997 van het huidige CB, die eind 1997 of in de loop van 1998 afgerond hadden moeten worden. 27. De besluiten ter vaststelling van de nationale pro- gramma’s voor NOW werden pas ver in 1994 genomen, wat zorgde voor een vertraging in de tenuitvoerlegging van het initiatief. Bovendien waren de beoordelingen van de reeds uitgevoerde projecten als gevolg van vertragingen in de afronding van de NOW-programma’s in de voor- gaande periode (1990-1993) in de meeste gevallen niet beschikbaar, wat een negatieve weerslag had op de nieuwe planning. Er bestond ook geen continuïteit tussen beide periodes (36). Zo werd in Frankrijk de nationale technische bijstand, die voornamelijk uit de begroting van de Gemeenschap werd gefinancierd, bijna een jaar lang stopgezet wegens vertragingen in de planning en financie- ring, wat ook een belemmering vormde voor het gebruik van de resultaten van de voorgaande periode. Implementatie van NOW 28. De gecontroleerde NOW-projecten hadden vooral in Frankrijk te lijden onder vertragingen bij de betaling als gevolg van trage administratieve procedures (37). Voor de contracten die in november of december 1995 van kracht (31) Zie het Jaarverslag van de Rekenkamer over het begrotings- (35) Dit is in enkele Franse en Duitse operationele programma’s jaar 1991, paragrafen 8. 16 en volgende. (32) Evaluatieverslag van het operationele programma voor doel- stelling 3, Beieren, Duitsland (1994-1999), december 1996. (33) Met name in Denemarken, Duitsland en Nederland, maar voor een groot deel ook in de meeste andere lidstaten. (34) Met name in Frankrijk en Duitsland. vastgesteld. (36) Ook in de voorgaande audit werd een gebrek aan continuï- teit vastgesteld. Zie het Jaarverslag van de Rekenkamer over het begrotingsjaar 1991, paragraaf 8. 33. (37) Zie ook het Jaarverslag van de Rekenkamer over het begro- tingsjaar 1991, paragraaf 8. 8. C 393/30 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 werden, zijn de eerste betalingen pas in oktober 1997 verricht. De opleidingsinstituten zeiden dat zij leningen moesten afsluiten overeenkomend met e´e´n jaar financie- ring, hetgeen extra kosten voor de projecten met zich meebracht; sommige waren van plan hun betrokkenheid bij NOW in de toekomst te beperken. 29. Een aantal projecten in Beieren (Duitsland) ontvangt pas enkele maanden na de start de definitieve goedkeu- ring van de overheid. Tot die tijd moet men het stellen met een voorlopige goedkeuring, die zelf soms ook pas na de start van het project wordt gegeven. Dit leidt tot onzekerheden en vaak tot hogere kosten aangezien con- tractanten gebruik maken van externe kortlopende con- tracten totdat alles is geregeld. Om de problemen met de vertragingen in de financiering, die soms wel vijf tot zes maanden kunnen duren, het hoofd te bieden, heeft de Beierse overheid een voorschotfonds voor het ESF inge- steld. Desondanks zijn er nog altijd vertragingen soms oplopend tot een aantal maanden in de betaling van het „voorschot” voor een project. 30. In Italië nam de selectie en definitieve goedkeuring van NOW-projecten in 1995 ongeveer een jaar meer in beslag dan in andere lidstaten. De uiterste termijn voor het indienen van projecten was 20 juni 1995. De projec- ten konden niet van start gaan of werden gefinancierd tot de nationale medefinanciering was goedgekeurd. Pas in april 1996 werden voorlopige goedkeuringen afgegeven, maar met de eis de voorstellen te herformuleren om de verlangde bedragen te verlagen. 31. Alle in Italië gecontroleerde projecten hadden met dit probleem te kampen, wat aanvankelijk heeft geleid tot grensoverschrijdende partnerschappen zonder Italiaanse partner. Later, toen de partnerschappen tot stand waren gekomen, hebben de niet-Italiaanse partners hun contrac- ten tussen september en december 1997 afgerond waar- door de Italiaanse partners hun aandeel enkele maanden later alleen moesten afmaken. 32. Het is ook nodig ervoor te zorgen dat de projecten en aspiraties afgestemd zijn op werkelijke kansen op een baan, vooral voor de cursisten die op enige afstand van werkgelegenheidscentra wonen. Dit bleek uit een project in het Verenigd Koninkrijk, waar van de oorspronkelijke 17 cursisten er na de opleiding slechts e´e´n een (deeltijd) baan vond. De totale kosten van het project bedroegen ongeveer 364 000 ECU, waarvan zo’n 99 000 ECU door het ESF was gefinancierd. Toepassing van het grensoverschrijdende aspect worden goedgekeurd (38) stelt transnationale partner- schappen als een voorwaarde. Tussen de lidstaten bestaan grote verschillen wat betreft opleidingsmethoden, werk- praktijken en nationaal beleid voor de integratie van vrouwen en voor GK. Uitwisseling van ervaringen heeft dus zeker zin. Het transnationale aspect van NOW is erop gericht dit te vergemakkelijken, maar het is noodza- kelijk de tenuitvoerlegging ervan grondig te verbeteren. 34. Een grensoverschrijdend partnerschap wordt niet als zodanig goedgekeurd. Elke lidstaat keurt het project op zijn eigen grondgebied goed, onafhankelijk van het part- nerschap. Geen enkele van de oorspronkelijke partners van een Frans project kreeg van zijn eigen nationale overheid goedkeuring. De huidige partners die voor de oorspronkelijke partners in de plaats zijn gekomen, heb- ben belangen in de sectoren ecologie, windkracht, tuin- bouw, werkgelegenheid op het platteland, industriële olie en regionale planning, en hebben weinig gemeenschappe- lijk met de Franse partner die werkzaam is op het gebied van de thuiszorg. 35. De voorbereiding van een project in Nederland vond plaats met de geplande partners uit Spanje, Portugal en Ierland, maar die uit Spanje en Portugal werden niet door hun nationale overheid geselecteerd. Uiteindelijk werden er vervangende partners gevonden in Frankrijk, het Ver- enigd Koninkrijk en Duitsland, maar het evenwicht was verstoord en het project liep 15 maanden vertraging op. Het bureau technische bijstand in het Verenigd Konink- rijk (39) heeft geraamd dat ongeveer twee derde van de goedgekeurde Britse projecten (1994-1996) ten minste e´e´n van de oorspronkelijke partners had verloren. 36. De meeste lidstaten hebben geen specifieke eisen wat betreft het percentage dat aan transnationaliteit wordt besteed, maar in Frankrijk moet hiervoor 15 à 20 % van de projectbegroting worden gereserveerd. Pas ver in 1997 gaf de Commissie richtlijnen over de tenuitvoerlegging van transnationaliteit. In het ideale geval zouden alle partners hun contracten met de andere partners moeten uitwisselen, zodat eenieder inzicht heeft in de verant- woordelijkheden van de ander en in de begrote bedragen. Dit is niet gebeurd: momenteel wordt geen informatie over de begrotingen van iedere partner tussen de lidstaten of de partners uitgewisseld, wat tot coördinatieproblemen heeft geleid en kan leiden tot geldverspilling. Een derge- lijke uitwisseling had ook een goede beoordeling van de mate van succes van het grensoverschrijdende aspect mogelijk gemaakt. 37. Transnationale NOW-partnerschappen hebben geen leider of iemand die verantwoordelijk is voor het beheer van elk transnationaal partnerschap, een tekortkoming die eveneens voor verspilling kan zorgen. De in de lidstaten gecontroleerde projecten toonden zwakke pun- ten, zoals het ontbreken van heldere richtsnoeren over de 33. De mededeling van de Commissie die de criteria aangeeft waaraan projecten moeten voldoen om onder het communautaire werkgelegenheidsinitiatief NOW te (38) Besluit van de Commissie van 15 juni 1994 (PB C 180 van 1. 7. 1994). (39) ECOTEC Research and Consulting Ltd. 16. 12. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 393/31 coördinatie, partners die geen contact met elkaar zochten en de opleiding die niet op de geplande wijze werd afgerond. De verwachte resultaten bleven dan ook uit. Technische bijstand (TB) 38. Uit een analyse van de Rekenkamer blijkt dat men geneigd is partners uit buurlanden te kiezen. Teneinde de uitwisseling van zoveel mogelijk verschillende ervaringen tussen de lidstaten en de verbreiding van de beste praktij- ken mogelijk te maken, zouden de Commissie en het EU-bureau technische bijstand partnerschappen over de hele Europese Unie actief moeten stimuleren (40). Tot op heden is dat niet gebeurd. 39. Een groot deel van de uitgaven van NOW-projecten die onder de post transnationaliteit vallen heeft betrek- king op reis- en verblijfkosten en de kosten voor de ontvangst van partners, met inbegrip van uitgaven voor tolken. Er zijn echter geen duidelijke regels over welke uitgaven er kunnen worden gedeclareerd en door welke partner, met name wat de ontvangst- en vertaalkosten betreft. Dergelijke onzekerheden zouden door EU-regels moeten worden weggenomen. Wanneer er uitgaven wor- den gedeclareerd voor grensoverschrijdende activiteiten, kan de Commissie bijvoorbeeld verlangen dat er bewijs- stukken worden overgelegd (een certificaat of iets derge- lijks) zodat datzelfde bedrag niet ook door een van de overige partners kan worden gedeclareerd. Bovendien moet de Commissie transnationale controles bij project- partners uitvoeren. Eind 1997 had de Commissie derge- lijke controles voor NOW-uitgaven niet verricht (41). 40. Werk dat is uitgevoerd ter voorbereiding van een projectvoorstel voordat dit wordt ingediend, komt niet voor vergoeding in aanmerking. Projectbeheerders (pro- jectleiders) proberen daarom soms kosten van voorberei- ding van voorstellen voor nieuwe projecten op andere projecten te verhalen. In 1996 bracht men in Frankrijk de kosten van voorbereiding en indiening van een voorstel onder een ander programma (Leonardo) ten laste van een NOW-project. Ook in Griekenland is de voorbereiding van andere projecten door een NOW-project gefinan- cierd. Dit geeft aan dat projecten niet op de juiste manier worden gecontroleerd. 41. Over bepaalde grensoverschrijdende aspecten bestaat nog altijd onzekerheid, zoals het probleem van de auteursrechten, het fabricagerecht en het recht op de financiële vruchten van de samenwerking en het recht of de plicht om de resultaten te publiceren. De Commissie moet deze punten verduidelijken, aangezien de onzeker- heid een efficiënte verbreiding van de resultaten van de samenwerking in de weg staat. (40) Het Italiaanse nationale steunbureau voor NOW (Isfol) meldde in zijn verslag over transnationaliteit dat de know- how moet worden overgedragen aan regio’s van doel- stelling 1. (41) Zie ook het Jaarverslag van de Rekenkamer over het begro- tingsjaar 1996, paragrafen 7. 20—7. 29. 42. TB onder het NOW-programma bestaat uit natio- nale ondersteunende agentschappen in iedere lidstaat en uit technische bijstand op Europees niveau, dat door een bureau in Brussel wordt verzorgd. Uit een analyse van de Rekenkamer van het functioneren van het EU-bureau TB (voor NOW) blijkt dat het beheer mettertijd is verbeterd. Voor de periode 1994-1996 was er echter pas in maart 1996 een lijst beschikbaar van de in de lidstaten goedge- keurde projecten (42). 43. De Commissie moet het systeem versterken en volle- dig ontwikkelen om ervoor te zorgen dat de verkregen resultaten op zo groot mogelijke schaal worden benut. Bij succesvolle projecten moet gedacht worden aan navolging in breder verband, dat wil zeggen integratie van de resultaten in de zogenaamde „mainstream”-programma’s van het ESF. Er bestond voor de gecontroleerde projecten geen verplichting deze aspecten op te nemen en te begro- ten. De Rekenkamer is van mening dat dit wel het geval zou moeten zijn. Het ontbreken van een projectleider betekent dat het veel moeilijker is de resultaten op te sommen en er gebruik van te maken. Bovendien bevatten verscheidene projecten geen bijzonderheden over de wijze waarop de resultaten zouden worden verspreid. 44. In Frankrijk en Nederland wisten de meeste gecon- troleerde projectleiders niet welk soort hulp zij van hun nationaal of regionaal ondersteunend bureau kunnen krij- gen; zij verkozen het om zich rechtstreeks tot hun eigen contactorganisaties in het buitenland te wenden. Controlebevindingen in de lidstaten 45. De ESF-verordening biedt de mogelijkheid tot het voeren van acties ter modernisering van beroepsopleiding- stelsels. In Italië waren twee van de vijf gecontroleerde NOW-projecten gericht op een verbetering van bepaalde opleidingsinstituten. Vrouwen profiteerden niet recht- streeks van de verleende subsidie. De nationale vertegen- woordigers verklaarden dat een dergelijke financiering niet ongewoon was en was bedoeld om het absorptie- niveau van kredieten te verhogen, aangezien de organisa- tie en uitvoering van projecten voor de opleiding van medewerkers van opleidingsinstituten minder tijd kost dan opleidingsactiviteiten voor de herintreding van vrou- wen. De Commissie dient een dergelijke aanwending van NOW-middelen zeer kritisch te onderzoeken. 46. In een ander NOW-project bestond de doelgroep uit 135 vrouwelijke gemeenteambtenaren. Er kunnen vraag- tekens worden gezet bij de subsidiabiliteit van deze actie, (42) Zie ook het Jaarverslag van de Rekenkamer over het begro- tingsjaar 1991, paragraaf 8. 38, wat betreft de verlening van technische bijstand. C 393/32 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 die gericht was op GK bij de lokale overheid, aangezien deze niet plaatsvond in een D1 regio. Bovendien kwamen de cursisten zo te zien niet voor steun in aanmerking, omdat zij noch werkloos waren, noch met werkloosheid werden bedreigd. In haar antwoord op paragraaf 7. 26 van het Jaarverslag van de Rekenkamer over het begro- tingsjaar 1996 verklaarde de Commissie dat de ESF- financiering van een opleiding aan ambtenaren in Zwe- den een uitzondering vormde. Dit punt is in de nieuwe selectiecriteria niet tot aller tevredenheid opgelost. De Commissie dient in dit verband een duidelijk en voor de hele EU geldend standpunt in te nemen. de toezichtcomite´s besproken, hetgeen in combinatie met de verslagen over technische bijstand (die op tijd klaar waren) de vertragingen bij de indiening van enkele natio- nale halftijdse verslagen enigszins compenseerde. In okto- ber 1997 stelde de Commissie, met gebruikmaking van de beschikbare gegevens, een ontwerpverslag op over GK, dat met de lidstaten moest worden besproken en waarvan de definitieve versie in juni 1998 werd gepubliceerd. Gezien de problemen die de Rekenkamer heeft vastge- steld, vooral in verband met het grensoverschrijdende aspect valt het te betreuren dat sommige lidstaten hun verslagen met vertraging hebben ingediend. 47. Een Frans project dat begroot was op 318 000 ECU, waarvan 143 000 ECU aan ESF-steun, was bedoeld om vrouwen met weinig of geen opleiding te helpen hun eigen bedrijfje op te zetten. Voor iedere cursiste werden dertig uren begeleiding en counseling in de vorm van modules ingepland. Hoewel het hoogst onwaarschijnlijk is dat 30 uren volstaan om voldoende te leren over lokale wetgeving, werving, personeelsbeleid, bedrijfsongevallen, belastingheffing, boekhouding, verzekeringen enzovoort, hebben maar weinig deelneemsters alle modules afge- maakt. De meesten hebben echter wel deelgenomen aan een verblijf van een week in Spanje of Italië, dat door het project werd gefinancierd. Dergelijke slechte planning kan tot geldverspilling leiden. HET PROGRAMMA GELIJKE KANSEN 1996-2000 51. Uit de controle van de Rekenkamer bleek dat er geen duidelijk verschil bestond tussen projecten onder het GK-programma en ESF-acties, met name onder het werk- gelegenheidsinitiatief NOW of proefprojecten onder het ESF-hoofdprogramma. Dit leidt tot coördinatieproblemen en stelt de waarde van dergelijke apart onder dit pro- gramma uitgevoerde projecten ter discussie. De Rekenka- mer trof tekortkomingen aan bij een aantal projecten, vooral in verband met transnationaliteit en ofschoon de beheerskosten hoog waren, moest er een betere controle op de projecten komen. 48. In een NOW-project in Spanje (totale projectkosten 40 000 ECU) verstrekte de Kamer van Koophandel advies en informatie aan vrouwen die een eigen bedrijf wilden starten of verbeteren. De Kamer wist echter niet dat de regionale overheid in de buurt een soortgelijk project financierde (totale kosten 110 000 ECU) onder hun ope- rationeel programma voor doelstelling 1. Een koppeling van beide projecten had de kwaliteit en de doeltreffend- heid ervan verhoogd. 49. Er zijn ook voorbeelden van onjuiste declaraties. In de uitgaven van een Spaans project is de volledige aan- schafprijs van computerapparatuur ter waarde van 11 500 ECU opgenomen, terwijl enkel de afschrijvingsko- sten van ongeveer 4 000 ECU hadden mogen worden gedeclareerd. Bij het reeds eerder genoemde Franse pro- ject kon men geen bewijsstukken of verklaringen overleg- gen voor hotelkosten noch voor toelagen ten laste van het project, en werden de reiskosten tweemaal gedeclareerd. Beheer van het programma 52. Toezicht op het programma is in handen van de Commissie, die daarin wordt bijgestaan door een bestuur- lijk comite´ bestaande uit 18 leden (nationale ambtena- ren), een voorzitter (Commissie) en een secretaris. Daar- naast bestaat er een raadgevend comite´ voor GK, dat een andere opdracht heeft dan het bestuurlijk comite´, dat 46 leden en 23 waarnemers telt. Beide comite´s komen regel- matig in Brussel bijeen, met dienovereenkomstige kosten. Gezien het aantal te beheren projecten en de beleidslijnen die onder het GK-programma moeten worden ontwik- keld, zou stroomlijning het beheer ten goede komen; de Commissie zou met de lidstaten beide comite´s onder de loep moeten nemen. 53. Ofschoon de Commissie de informatie over het algemeen een week voor de bijeenkomst naar het bestuur- lijk comite´ heeft gezonden, was dit voor de leden soms te laat om zich naar behoren op de vergaderingen voor te kunnen bereiden. 50. Elf van de 17 nationale halftijdse evaluatieverslagen over het CI Werkgelegenheid (met inbegrip van NOW) werden pas halverwege 1997 opgesteld. Ten tijde van deze audit (eind 1997 tot en met begin 1998) waren de verslagen van Italië en Griekenland nog altijd niet beschikbaar. De halftijdse resultaten werden echter door Verlening van technische bijstand 54. De Commissie heeft het dagelijkse operationele beheer van het GK-programma, inclusief het beheer van, 16. 12. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 393/33 en het financiële toezicht op de projecten uitbesteed. De betalingskredieten voor het GK-programma bedragen jaarlijks ongeveer 6,5 Mio ECU. Het TB-contract, dat de enige activiteit van het EU-bureau TB omvat (43), kost 3,1 Mio ECU per jaar; 1,2 Mio ECU daarvan is voor personeels- en huishoudelijke uitgaven. Dit staat in geen verhouding tot de middelen die moeten worden beheerd. (Het saldo van 1,9 Mio ECU is bestemd voor versprei- ding, studiebijeenkomsten, enz. ) 55. Begrotingslijn B3-4 0 1 2 die de operationele uitga- ven voor het GK-programma dekt, legt een bedrag van maximaal 1,75 Mio ECU vast „ter dekking van de uitgaven voor studies, bijeenkomsten van deskundigen, conferenties en congressen, voorlichting en publicaties die rechtstreeks samenhangen met de verwezenlijking van de doelstelling van de actie waarvan zij een integraal onder- deel zijn, met uitzondering van die welke vallen onder het beheer van deze acties of de administratie in het alge- meen”. De rechtstreeks door de Commissie aangegane betalingsverplichtingen voor bovengenoemde acties be- droegen in 1997 in totaal 1 386 526 ECU. Daarnaast was er echter een betalingsverplichting aan het EU-bureau TB van 1 509 396 ECU, die ook voor deze activiteiten van het programma werd gebruikt. De begrotingslimiet van 1,75 Mio ECU werd dus met ongeveer 1,1 Mio ECU overschreden. contract met een van de moedermaatschappijen van het bureau werd een subcontract van 55 000 ECU getekend, dat voor het tweede jaar tot 164 450 ECU is verhoogd voor personeel. Deze in het contract vastgelegde bedragen werden door het EU-bureau TB uitbetaald zonder reke- ning van of de nodige onderbouwing door de moeder- maatschappij voor de werkuren van haar personeel ten behoeve van het EU-bureau TB. De Commissie heeft de Rekenkamer meegedeeld dat zij maatregelen heeft getrof- fen om ervoor te zorgen dat in de toekomst passend bewijsmateriaal kan worden opgeëist. 59. Het eerste contract tussen de Commissie en de geselecteerde inschrijver werd op 19 juli 1996 getekend, waarbij laatstgenoemde het Europese TB-bureau werd. Dezelfde dag heeft de manager van het zojuist benoemde bureau een coördinator aangesteld voor 31 500 FRF per maand en heeft laatstgenoemde een contract voor 85 000 ECU per jaar met de manager van het bureau getekend voor het verlenen van beheersdiensten. Er kleven duide- lijk financiële risico’s aan een dergelijk type overeenkom- sten. De Rekenkamer beveelt aan dat dergelijke contrac- ten worden ondertekend door de raad van bestuur van het ESV. 56. Het contract werd door de Commissie in juni 1997 gecontroleerd. Er werd een follow-up gehouden teneinde de verschillende opgeworpen kwesties op te lossen, maar een aantal problemen zoals subcontracten met deskundi- gen, ondoorzichtige selectieprocedures en forfaitaire honoraria blijft bestaan. 60. Voor bovengenoemd arbeidscontract werd tijdens het eerste jaar het verschil tussen het bedrag in ECU in het contract van het TB-bureau met de Commissie, en het bedrag in Franse frank in het arbeidscontract met het bureau na de contractuele periode uitbetaald aan de moedermaatschappij waar de coördinator het tweede jaar in dienst was en niet aan de betrokken persoon. 57. De aanbestedingsprocedure voor het verlenen van TB is in het Publicatieblad verschenen. De geselecteerde inschrijver kreeg een contract van een jaar, dat viermaal kon worden verlengd voor een periode van telkens een jaar en een vijfde maal voor een termijn van zes maanden (in totaal derhalve vijf en een half jaar) voor een totaal- bedrag van 16,8 Mio ECU. De voorwaarden van het contract van de Commissie zijn niet duidelijk. Zoals de Commissie zelf in haar eigen audit heeft opgemerkt, heeft zij in het contract vastgelegd dat zij tot maximaal het in het contract genoemde bedrag zal uitbetalen, maar dat zij niet heeft toegelicht hoe de uitgaven onder het contract moeten worden berekend. Dit heeft voor vertragingen bij de goedkeuring van de declaratie van het EU-bureau TB gezorgd. In maart 1998 had de Commissie nog altijd niet het verschuldigde bedrag vastgesteld voor het eerste jaar van het contract, dat op 18 juli 1997 eindigde. 58. Het programmabeheer werd door het EU-bureau TB gedeeltelijk onderaanbesteed. In het eerste jaar van het (43) Anima (Europees Samenwerkingsverband ESV). 61. Andere personen kregen contracten van het EU- bureau TB ter uitvoering van hun werk. Zij ontvingen brutobedragen, zonder enige onderbouwing van het werk dat zij hebben verricht in de vorm van een rekening of ander bewijsmateriaal. 62. Als deel van de financiële controle op de projecten verifieert het EU-bureau TB de einddeclaraties en zendt deze ter goedkeuring naar de Commissie. Het totaal- bedrag wordt dan aan het EU-bureau overgemaakt, die daaruit iedere contractant betaalt. In januari 1998 had de Commissie nog geen efficiënte systemen opgezet voor de eindbetalingen. De meeste van de 68 projecten waren op 30 juni 1997 afgesloten. Pas op 16 december heeft de Commissie van het EU-bureau TB een betalingsverzoek voor 28 projecten ontvangen. Op 1 april 1998 waren slechts 13 projecten betaald. Deze vertragingen waren te wijten aan een inefficiënt beheer, aangezien de Commissie pas het EU-bureau uitbetaalt wanneer alle projectdeclara- ties zijn ontvangen en goedgekeurd. C 393/34 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 63. Er heeft geen communautaire evaluatie van de pro- jectresultaten plaatsgevonden. De evaluatie was beperkt tot een „eigen beoordeling” door de contractant, die deel uitmaakt van het eindverslag dat in juli 1997 is inge- diend. 64. Het EU-bureau TB was ook betrokken bij de selectie van twaalf (uit een honderdtal ingediende) onderzoeks- contracten voor verschillende onderwerpen die onder het GK-programma worden gefinancierd. Een Franse profes- sor die krachtens een van de contracten verantwoordelijk was voor het onderzoek, was tot een jaar voor de ondertekening van het contract lid van het bestuur van een van de twee organisaties die het EU-bureau TB samen hebben opgericht. In dat bijzondere geval had het bureau een belangenconflict moeten melden. Hoewel het contract met een Franse universiteit werd gesloten, werden de betalingen rechtstreeks naar de betrokken persoon over- gemaakt. 65. Op verzoek van de Commissie heeft het EU-bureau TB ook voor een totaalbedrag van 365 000 ECU een aantal juridische en GK-deskundigen gecontracteerd. De betalingen werden overeenkomstig de contractbepalingen in fases verricht, zonder rekening of gelijkwaardig finan- cieel bewijsmateriaal. Bovendien werden de deskundigen zelf betaald in plaats van de universiteit of een ander orgaan waarmee het contract voor het leveren van de expertise was gesloten. Transnationaliteit 66. De 15e overweging in het besluit van de Raad betreffende het GK-programma stelt dat „een actief part- nerschap tussen de Commissie (. ) en de niet-gouverne- mentele organisaties (. ) moet worden bevorderd”. De hoofdreden van het bestaan van een door de Commissie beheerd EU-programma is immers het grensoverschrij- dende aspect, aangezien alleen dit het enige onderscheid vormt tussen projecten onder dit programma en proef- projecten onder het ESF-hoofdprogramma (44). Bij het merendeel van de gecontroleerde projecten van het GK- programma worden noch verantwoordelijkheden van elke afzonderlijke partner noch de toewijzingen uit de project- begroting echter vastgelegd. De Commissie had, gebruik- makend van haar uitvoerende bevoegdheden, passende regels neer kunnen leggen (45). 67. Zoals ook opgemaakt kan worden uit de project- beschrijvingen is grensoverschrijdende informatieversprei- (44) Zie artikel 4, lid 1, onder a), van Besluit 95/593/EG van de Raad van 22 december 1995 betreffende een communautair actieprogramma op middellange termijn inzake gelijke kan- sen voor mannen en vrouwen (1996-2000). (45) Besluit 95/593/EEG van de Raad van 22 december 1995, artikel 9. ding een van de hoofddoelen van het programma. Uit de gecontroleerde projecten in de lidstaten onder het GK- programma bleek echter dat de aan verspreiding bestede bedragen ontoereikend waren en in geen verhouding stonden tot de overige uitgaven. Zonder verspreiding van de resultaten is de projectinvestering voor een groot deel weggegooid geld aangezien hun uitwerking dan bijzonder beperkt blijft. Projectbeheer door het EU-bureau TB 68. In het begin gaf het EU-bureau TB vaak geen antwoord op vragen van contractanten of was het bureau laat met het geven van begeleiding. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor het welslagen van de tenuitvoerleg- ging van projecten door contractanten. Deze situatie is verbeterd, aangezien het EU-bureau TB meer ervaring heeft gekregen in projectbeheer. 69. De door het bureau afgegeven contracten gingen per 1 oktober 1996 in, maar waren vaak pas in december 1996 of januari 1997 getekend. Soms waren de onderte- kende contracten niet gedateerd. Vertegenwoordigers van de Commissie beweerden dat het antedateren van con- tracten vanwege de tijdsdruk noodzakelijk was omdat de jaarlijkse kredieten anders wellicht ongebruikt zouden blijven. Dit is apert tegen de regels. Voor de contractan- ten betekende deze onzekerheid dat zij zich niet konden binden, waardoor de projecten nog meer vertraging oplie- pen. 70. Het feit dat een Duits project met een vertraging van drie maanden van start ging, omdat het contract laat werd ondertekend, heeft een negatieve invloed gehad op de doeltreffendheid ervan. Begin 1998, toen de controle werd uitgevoerd, waren andere lidstaten niet van de resultaten op de hoogte hoewel een soortgelijk project in Nederland liep. In zulke omstandigheden dreigt het gevaar van verspilling van EU-middelen. 71. Er is weinig langetermijnplanning geweest. Steun aan het Europese netwerk IRIS, dat in het tweede programma (1988-1992) van de Commissie is opgezet en dat tot doel had de contacten tussen beroepsopleidingsorganen en de uitwisseling van deskundigheid en ervaring over de oplei- ding van vrouwen te vergemakkelijken, is halverwege 1995 door de Commissie gestaakt. Hetzelfde geschiedde met de medefinanciering onder het tweede en derde programma van de Commissie van een netwerk van peuterscholen, dat in het GK-programma (1996-2000) werd stopgezet. Ook is in het derde programma van de Commissie een netwerk van GK-deskundigen opgezet, dat onder het GK-programma evenmin werd voortgezet. Zelfs in het huidige programma heeft het ontbreken van 16. 12. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 393/35 een langetermijnplanning tot verspilling geleid; een ont- worpen Internet-site werd halverwege 1997 stopgezet nadat hiervoor zo’n 24 600 ECU was uitgegeven. In elk van deze voorbeelden hebben de investeringen dus weinig opgebracht (een zwak punt dat ook door het Economisch en Sociaal Comite´ is gemeld) (46). 72. Uit het onderzoek is ook gebleken dat een consul- tant onder twee contracten werkte en organisator was van een ander contract. Uit de teksten van de verrichte studies blijkt dat er betalingen zijn verricht voor varian- ten van hetzelfde verslag over de positie van vrouwen. De Commissie moet het risico van meervoudige financiering onder het GK-programma bestuderen. 73. Een ander project bestond uit het analyseren en publiceren van de vier pagina’s van het Handvest van Rome over GK. Er waren hiervoor acht deskundigen aangetrokken, maar de contractant was niet in staat ieders afzonderlijke rol te rechtvaardigen. Vijf maanden lang werden een mailing- en een gegevensinvoerdeskun- dige betaald (18 000 ECU in totaal) om 2 300 adressen in te voeren en de adressenlabels voor te bereiden — adres- sen die al in ten minste e´e´n ander project onder het GK-programma beschikbaar waren. Voorts is 30 600 ECU uitgegeven aan honoraria voor de projectleider en de directeur. CONCLUSIE 74. De Rekenkamer heeft verscheidene waardevolle GK- opleidingsacties gesignaleerd en de Commissie heeft, in samenwerking met de lidstaten, vorderingen gemaakt wat betreft de ontwikkeling en de tenuitvoerlegging van het GK-beleid. Desalniettemin heeft de tenuitvoerlegging van het GK-beleid onder het ESF-hoofdprogramma, het werk- gelegenheidsinitiatief NOW en het GK-programma gele- den onder een aantal tekortkomingen. De Commissie moet zich samen met de lidstaten en de partners meer inspannen om de politieke doelstellingen op dit terrein te bewerkstelligen en de invloed van de communautaire acties te vergroten. 75. Het onderzoek wijst uit dat de Commissie de alge- mene strategie voor de ontwikkeling en tenuitvoerlegging van het GK-beleid moet verbeteren en dat er behoefte is aan het vaststellen van duidelijke doelstellingen en aan het wegnemen van juridische onzekerheden ten aanzien van het auteursrecht en ten aanzien van de vraag hoever gegaan mag worden bij het doorvoeren van positieve actie. 76. De coördinatie tussen de ESF-eenheden en de GK- eenheid van de Commissie was onvoldoende. Ook was er onvoldoende overleg tussen, en sturing vanuit de eenheid GK en de ambtenaren die in de lidstaten voor het GK-beleid verantwoordelijk zijn. Samen met de proble- men die op het gebied van de transnationaliteit zijn vastgesteld heeft dit remmend gewerkt op de overdracht van de beste praktijken binnen de EU. 77. Al waren de initiatieven van de Commissie voor het volgen en beoordelen van het GK-beleid in het main- stream ESF een goede stap voorwaarts, de invloed ervan was gering omdat zij zo laat kwamen (februari 1996). Voorts zou de Commissie, in samenwerking met de lidstaten, ervoor moeten zorgen dat volledige en betrouw- bare gegevens beschikbaar zijn voor de beoordeling van de resultaten en de ontwikkeling van de GK-strategie. 78. De audit heeft een aantal tekortkomingen in het ontwerp en de tenuitvoerlegging van projecten ter bevor- dering van GK, die momenteel slechts 1,6 % van de ESF-uitgaven uitmaken, aan het licht gebracht. Het is daarom van groot belang een degelijke en doelgerichte planning voor de gewenste verhoging van deze uitgaven tot 15 % op te stellen. 79. De Rekenkamer adviseert de Commissie het TB- contract voor het GK-actieprogramma zorgvuldig te bestuderen, met inbegrip van de selectieprocedures en de contractuele voorwaarden. Dit verslag werd door de Rekenkamer te Luxemburg vastgesteld te harer zitting van 14 en 15 oktober 1998. Voor de Rekenkamer Bernhard FRIEDMANN Voorzitter (46) Voortgangsverslag van de Commissie inzake de follow-up van de mededeling: „Integratie van de gelijke kansen voor vrouwen en mannen in alle communautaire beleidsvormen en acties” (COM(98) 122 def. van 4 maart 1998). C 393/36 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 ANTWOORDEN VAN DE COMMISSIE INLEIDING Vrouwen op de arbeidsmarkt 6. Naast de twee aanbevelingen van de Raad die door de Rekenkamer worden genoemd, heeft de Raad een derde doelstelling geformuleerd: vergemakkelijking van de her- inpassing van mannen en vrouwen op de arbeidsmarkt en bevordering van hun carrie`res na een inactieve periode. SAMENVATTING VAN DE BEVINDINGEN 8. — Gelijke kansen voor mannen en vrouwen zijn al een aantal jaren een politieke prioriteit op communautair niveau. De werkzaamheden op het gebied van gelijke kansen omvatten wettelijke maatregelen (bv. bepalin- gen in het Verdrag van Amsterdam, richtlijnen, mede- delingen van de Commissie), administratieve maatre- gelen (bv. Gemeenschappelijke groep voor gelijke kan- sen, Werkgroep van ambtenaren voor gender main- streaming; aan beide groepen nemen alle diensten van de Commissie deel), ontwikkeling van instrumenten (bv. een modelgids voor de gendereffectbeoordeling, een instrument voor de evaluatie van het effect van de structurele maatregelen op de gelijke kansen) en een zeer actief voorlichtingsbeleid in de gehele Europese Unie. Met name de tenuitvoerlegging van de main- streaming-aanpak (1) heeft geleid tot een prominentere plaats van gelijke kansen op de communautaire agenda (werkgelegenheidsrichtsnoeren, voorstel voor hervorming van de Structuurfondsen). — Zowel de communautaire programma’s op het gebied van het ESF als die op het gebied van gelijke kansen (GK) moeten volgens de regelgeving worden geëva- lueerd. Dit gebeurt dan ook, inclusief voor het com- munautair programma op het gebied van GK. De resultaten van de voorgaande programma’s (het derde GK-programma, thematische evaluatie van het ESF in 1993) zijn uiteraard beschikbaar. Wat betreft de resultaten van de huidige programma’s: alleen de tussentijdse evaluatie van het ESF is voltooid (in maart 1998). De Commissie heeft een overzicht van de resultaten op het gebied van gelijkekansenaangele- genheden samengesteld (2). (1) D. w. z. bij alle communautaire beleidsmaatregelen en activi- teiten rekening houden met gelijke kansen voor mannen en vrouwen. (2) Conclusies van de tussentijdse evaluaties van het ESF — Deel VI: Gelijke kansen voor mannen en vrouwen bij steunverle- ning uit het ESF. — De door de Rekenkamer genoemde begeleidende maatregelen van opleidingsacties (vervoer, kinderop- vang) komen voor steun uit het ESF in aanmerking. In een beperkt aantal gevallen kan het voorkomen dat in de overzichten van de kosten per uur van de opleidingsactie geen rekening wordt gehouden met begeleidende maatregelen zoals kinderopvang. De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat dit wel het geval zou moeten zijn. 9. NOW-projecten kunnen uitsluitend definitief worden goedgekeurd wanneer ten minste e´e´n partner in een andere lidstaat is gevonden. De tenuitvoerlegging van de transnationaliteit wordt beschreven in de door de Reken- kamer genoemde gids. Deze bevat praktijkvoorbeelden en richtsnoeren en is op grote schaal door de nationale ondersteunende structuren onder de initiatiefnemers van de projecten verspreid. In het geval van het communautaire actieprogramma wordt artikel 4 van het besluit van de Raad aangevuld door de bijlage, waarin de in aanmerking komende activiteiten en het vereiste inzake de transnationaliteit van deze activiteiten meer in detail worden beschreven. De meerwaarde van het programma is dan ook gelegen in de identificatie en de uitwisseling van informatie en ervarin- gen over goede praktijken op het gebied van gelijke kansen. Om in het kader van dit programma voor steun in aanmerking te komen, moeten de programma’s onder meer op het niveau van de Europese Unie een meer- waarde hebben, d. w. z. zij moeten transnationale uitwisse- lingen mogelijk maken. Voorts wordt het begrip transna- tionaliteit beschreven en toegelicht in de oproep tot het indienen van voorstellen, die in het Publicatieblad wordt gepubliceerd, en in de richtsnoeren die samen met het aanvraagformulier aan de aanvragers worden toegezon- den (zie bijlagen, afdeling III van de oproep tot het indienen van voorstellen, afdeling II van de richtsnoe- ren). Het toepassingsgebied van het communautaire actiepro- gramma op het gebied van gelijke kansen is veel breder dan dat van het ESF. De projecten die de gelijke kansen buiten de arbeidsmarkt bevorderen, kunnen uitsluitend via dit programma medefinanciering ontvangen. De meer- waarde ervan is dus evident. 10. — De termijnen waarbinnen de terbeschikkingstelling van de kredieten aan de initiatiefnemers van de pro- jecten plaatsvindt, zijn voor NOW en voor het com- munautair actieprogramma inzake gelijke kansen ver- schillend. In het eerste geval is de Commissie verant- woordelijk voor de tenuitvoerlegging van de pro- gramma’s, maar niet van de projecten, zodat de middelen via de lidstaten worden betaald. Het betaal- 16. 12. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 393/37 traject is lang, zodat zich in de lidstaten vertragingen kunnen voordoen. In het tweede geval beheert de Commissie de projecten rechtstreeks, en zij neemt de betalingstermijnen in acht (zie de antwoorden op de door de Rekenkamer genoemde specifieke punten hieronder). de Commissie inzake de integratie van de gelijke kansen in alle communautaire beleidsvormen en acties (4). Deze gids is een niet-officieel werkdocument en is niet specifiek bedoeld voor ambtenaren die in het kader van het ESF voor GK-activiteiten verant- woordelijk zijn. — Voor NOW bestaat een zeer volledige technische bijstandsstructuur die bestaat uit een bureau in Brus- sel, nationale bureaus in elke lidstaat en in sommige lidstaten zelfs regionale bureaus. Voor het commu- nautair actieprogramma inzake gelijke kansen is een op maat gesneden technische bijstandsstructuur gecreëerd. Na een controle van de Commissie zijn de bepalingen van een overeenkomst tussen haar en het bureau voor technische bijstand van het actiepro- gramma inzake gelijke kansen gewijzigd om het beheer ervan te verbeteren. ALGEMENE OPERATIONELE PROGRAMMA’S VAN HET ESF Gebrek aan een strategie voor gelijke kansen 11. — Met inachtneming van het subsidiariteitsbeginsel geschiedt het beheer van de operationele programma’s in partnerschap met de lidstaten, die in de eerste plaats verantwoordelijk zijn voor de manier waarop het gelijkekansenbeleid in de praktijk wordt gebracht. — Er bestaat wel degelijk een strategie op het gebied van de bevordering van gelijke kansen. Zij omvat drie onderdelen: het hoofdprogramma van het ESF, com- munautair initiatief NOW en communautair actiepro- gramma (zie algemene inleiding). Deze tripolaire structuur vereist een goede coördinatie. — Om deze te waarborgen heeft de Commissie in 1996 een subgroep „Structuurfondsen en gelijke kansen” opgericht (die valt onder de Gemeenschappelijke groep voor gelijke kansen). Zij bestaat uit vertegen- woordigers van de geografische eenheden van de Structuurfondsen en de eenheid die verantwoordelijk is voor gelijke kansen. Voorts bereikte de Werkgroep van ambtenaren voor gender mainstreaming op 15 september 1997 overeenstemming over een gids voor gendereffectbeoordeling (3). Deze werd samengesteld als instrument om de diensten van de Commissie te helpen bij de tenuitvoerlegging van de mededeling van — Eind 1997 waren 118 van de 120 tussentijdse evalua- tieverslagen beschikbaar. In deze verslagen werd het gelijkekansenvraagstuk besproken, waarbij echter in de meeste gevallen slechts het kwantitatieve aspect aan de orde kwam (aantal deelneemsters aan ESF- acties). In de toekomst moet de kwalitatieve analyse van dit vraagstuk worden verbeterd door bijvoorbeeld vast te stellen door welke factoren vrouwen op de arbeidsmarkt worden benadeeld. 12. Bij de integratieacties moet rekening worden gehou- den met de aan de lidstaten toegekende rol om de praktische regels voor de opneming van het gelijkekan- senbeginsel in de operationele programma’s vast te stellen en om de personen te benoemen die in de toezichthou- dende comite´s zitting hebben. De problemen op het gebied van de tenuitvoerlegging van zwaartepunt 4 waren de Commissie bekend. Zij had deze kwestie bij vele toezichthoudende comite´s aangekaart om deze ertoe te brengen dit probleem aan te pakken. Gedurende de looptijd van het EPD werd aanzienlijke vooruitgang geboekt. De Commissie blijft in het kader van het huidige EPD nauwlettend toezien op dit onder- deel van de tenuitvoerlegging om ervoor te zorgen dat dit zwaartepunt ten volle en naar behoren wordt gebruikt. De Britse autoriteiten hebben onlangs een thematische evaluatie van de gelijke kansen verricht waarvan de resultaten aan het begin van het najaar 1998 worden verwacht. 14. De uitvoering van de genoemde programma’s loopt nog, zodat het niet mogelijk is hierover definitieve conclu- sies te trekken. 15. Tussen de ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor GK in de lidstaten en bij de Commissie vindt regelmatig overleg plaats: — het Raadgevend Comite´ voor gelijke kansen van man- nen en vrouwen is het comite´ waarin de nationale GK-diensten en de GK-eenheid van de Commissie regelmatig bijeenkomen (5). Het bestaat uit vertegen- woordigers van elke lidstaat, de nationale GK-comite´s en de sociale partners. Het komt ten minste driemaal per jaar bijeen om advies te geven over de mededeling (3) De voorbereiding hiervan maakte deel uit van de tenuitvoer- legging van de beleidsnota inzake mainstreaming, waarover op 12 februari 1997 door de Gemeenschappelijke groep voor gelijke kansen overeenstemming werd bereikt. (4) COM(96) 67 van 21 februari 1996. (5) Besluit van de Commissie van 19 juli 1995 (PB L 249 van 17. 10. 1995). C 393/38 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 van de Commissie en over de wenselijkheid van communautaire wetgeving, zodat de Commissie in een vroeg stadium te weten komt of wetgevingsvoorstellen door de lidstaten al dan niet kunnen worden aan- vaard. Op deze manier is een partnerschap met de lidstaten tot stand gebracht; de enqueˆte over de loonstructuur (8), die interessante gegevens opleverde over het verschil in beloning tussen de seksen. De Commissie steunt alle inspanningen ter bevor- dering van de publicatie van meer specifieke gegevens per geslacht. De Commissie zou het dan ook op prijs stellen indien de bevoegde diensten van de lidstaten meer statisti- sche gegevens zouden verstrekken. — het Beheerscomite´ voor de tenuitvoerlegging van het communautair actieprogramma op middellange ter- mijn inzake gelijke kansen voor mannen en vrouwen (1996-2000) bestaat uit vertegenwoordigers van de lidstaten en komt regelmatig bijeen om de algemene richtsnoeren voor de steunverlening door de Gemeen- schap te bespreken (6). 16. De Commissie is zich van dit probleem bewust en blijft zich inspannen om het op te lossen. 17. De Commissie heeft bewustmakingsacties op het gebied van het gelijkekansenbeleid georganiseerd waar- mee bij de vaststelling van de maatregelen van de opera- tionele programma’s van het hoofdprogramma van het ESF rekening is gehouden. Het gelijkekansenbeginsel is namelijk op twee manieren in de programmeringsdocu- menten vertaald: enerzijds door de totstandbrenging van specifieke, op vrouwen gerichte maatregelen in het kader van doelstelling 3 en de onderdelen „menselijke hulp- bronnen” van doelstelling 1 en anderzijds door de alge- mene integratie van het gelijkekansenbeginsel in alle maatregelen van de programma’s. In de meeste gevallen dienen de specifieke maatregelen ter aanvulling van de algemene aanpak en zijn zij uitsluitend bedoeld voor vrouwen wier inpassing op de arbeidsmarkt het moeilijkst is. 18. De door de Rekenkamer genoemde 1,6 % vertegen- woordigen slechts de kredieten die aan specifieke maatre- gelen ter bevordering van gelijke kansen zijn toegekend, maar in de meeste gevallen vormen deze maatregelen slechts een aanvulling op de transversale acties ter bevor- dering van gelijke kansen waarin de programma’s voor- zien. Voor een evaluatie van het aan gelijkekansenacties toegekende totaalbedrag moet rekening worden gehouden met de twee soorten communautaire acties op dit gebied. De Commissie publiceert elk jaar statistische gegevens over gelijke kansen voor vrouwen en mannen in het „Jaarverslag over gelijke kansen voor vrouwen en man- nen in de Europese Unie”. Deze publicatie verschaft een goed overzicht van de recente gegevens op dit gebied. Het tweede verslag (over 1997) werd op 13 mei jongstleden door de Commissie goedgekeurd (7). Bovendien publiceert Eurostat regelmatig recente gegevens over gelijke kansen voor mannen en vrouwen in zijn publicatie „Statistics in Focus”. In 1997 publiceerde Eurostat de resultaten van 19. De Commissie publiceert elk jaar haar verslag Werk- gelegenheid in Europa, dat nader ingaat op werkgelegen- heidstrends. Zij publiceert tevens het verslag van de groep van deskundigen „Sekse en werkgelegenheid” van het communautair actieprogramma, waarin de arbeidsmarkt in detail wordt onderzocht. Er zijn veel factoren bekend die het werkloosheidspercen- tage van vrouwen in de lidstaten kunnen beïnvloeden. Het gaat onder meer om sector, opleiding, dienstverband (voltijds, deeltijds en atypisch) en zorgvoorzieningen. Het Jaarverslag over gelijke kansen voor vrouwen en mannen noemt vele belangrijke factoren voor verschillen tussen de seksen op de arbeidsmarkt (met name in de hoofdstukken 2 en 3). Toch is een uitputtende vergelijkende analyse van alle factoren en onderwerpen niet mogelijk gezien het brede scala van te analyseren onderwerpen, de ongelijke kwaliteit van de bestaande gegevens uit de lidstaten en het beperkte aantal bladzijden van het verslag. 20. De Commissie reageerde op het Kalanke-arrest van het Europese Hof van Justitie door op 27 maart 1996 een mededeling goed te keuren waarin enkele vormen van positieve actie werden uiteengezet (COM(96) 88 def. ). Voorts hechtte de Commissie haar goedkeuring aan een voorstel tot wijziging (COM(96) 93) van artikel 2, lid 4, van Richtlijn 76/207/EEG betreffende gelijke behandeling ten aanzien van de toegang tot het arbeidsproces en de promotiekansen en ten aanzien van de arbeidsvoorwaar- den, waarop het Kalanke-arrest was gebaseerd. De wijzi- ging beoogde te verduidelijken dat positieve actie voor het ondervertegenwoordigde geslacht in het algemeen verenigbaar was met het Gemeenschapsrecht, mits reke- ning werd gehouden met de specifieke omstandigheden van een individueel geval. Dit voorstel is in het Europees Parlement en in de Raad besproken, maar er is nog geen beslissing genomen. Ontbreken van een overzichtsevaluatie 21. Wat de hoofdprogramma’s van het ESF betreft, heeft de Commissie ervoor gezorgd dat GK behoort tot het mandaat van de door de toezichthoudende comite´s aangestelde personen die de programma’s evalueren. Deze kwestie is onderzocht en behandeld in bijna alle tussen- tijdse evaluatieverslagen die door de toezichthoudende comite´s systematisch zijn besproken, zoals blijkt uit de (6) Zie artikel 9 van Besluit 95/593/EG van de Raad (PB L 335 van 30. 12. 1995, blz. 37). (7) Het bevat zowel in de tekst als in de bijlage statistische (8) Spanje, Frankrijk, Zweden en het Verenigd Koninkrijk, Sta- informatie. tistics in Focus nr. 15/97. 16. 12. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 393/39 verwijzing van de Rekenkamer naar Beieren. Een over- zicht van de resultaten wordt gegeven in „Conclusies van de tussentijdse evaluaties van het ESF — deel VVI: Gelijke kansen voor mannen en vrouwen bij steunverle- ning uit het ESF”, waarvan in oktober 1997 een eerste ontwerp beschikbaar was. Het eerste jaarverslag van de Commissie over GK mag niet als algeheel evaluatieverslag over het actieprogramma of de ESF-projecten worden beschouwd. 22. Het Griekse arbeidsbureau (OAED) richt momenteel gespecialiseerde centra op die verantwoordelijk zullen zijn voor actief werkgelegenheidsbeleid. Deze zeer belangrijke vernieuwing zal ongetwijfeld positieve gevolgen hebben voor het gelijkekansenbeleid. Voorts wordt thans een evaluatie van de operationele programma’s uitgevoerd, zodat de door de Rekenkamer gestelde vragen zullen worden beantwoord. Wat het meer algemene vraagstuk van de indicatoren betreft, bleek uit de evaluatie halverwege, die tevens betrekking had op de follow-upsystemen, dat aanzienlijke vooruitgang is geboekt ten aanzien van de systematische uitsplitsing van de gegevens tussen mannen en vrouwen. Voor de eigenlijke evaluatieresultaten verwijst de Com- missie naar de in punt 20 genoemde werkzaamheden, en zij wijst erop dat deze resultaten uiteraard verband hou- den met het specifieke karakter van de lidstaat en van de ESF-steunverlening in het kader van elk programma. In de door de diensten van de Commissie verrichte tussen- tijdse evaluatie van de werkzaamheden wordt geconclu- deerd dat de steunverlening de situatie van vrouwen op vijf manieren beïnvloedt. De specifieke acties vallen onder dezelfde evaluatie als de toepassing van het algemene mainstreamingbeginsel. Medefinanciering 23. Overeenkomstig het bepaalde in artikel 13, lid 3, van de kaderverordening (Verordening (EEG) nr. 2081/ 93) en artikel 17, lid 2, van de coördinatieverordening (Verordening (EEG) nr. 2082/93) zijn de in aanmerking komende kosten niet beperkt tot opleidingskosten. Ook de bezoldiging van de personen waarop de subsidiabele acties betrekking hebben, komt in aanmerking (artikel 2 van Verordening (EEG) nr. 2084/93). Uiteraard mag deze uitkering alleen worden verricht naar evenredigheid van het aantal uren beroepsopleiding dat is gevolgd. Voor een werkloze kan deze vergoeding plaatsvinden in de vorm van een werkloosheidsuitkering of een uitkering voor levensonderhoud. Voorts heeft de controle van een project door de natio- nale of communautaire instanties betrekking op alle uit- gaven, inclusief de bezoldiging van stagiaires. 24. De personen die in aanmerking komen voor acties die medefinanciering uit het ESF ontvangen, kunnen voor hun deelneming aan de opleidingscursus altijd een vergoe- ding krijgen, zelfs wanneer zij geen recht meer hebben op werkloosheidsverzekering. In een beperkt aantal gevallen kunnen de initiatiefnemers echter inderdaad een financieel een voordeel werkloosheidsuitkering voorrang te verlenen. De Com- missie zal het nodige doen om de aandacht van de betrokken lidstaten op dit vraagstuk te vestigen. deelnemers met behalen door 25. Begeleidende maatregelen komen voor financiering uit het ESF in aanmerking. In een beperkt aantal gevallen kan het inderdaad voorkomen dat in de vergoeding van de kosten per uur van de opleidingsactie geen rekening wordt gehouden met begeleidende maatregelen zoals kin- deropvang. De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat dit wel het geval zou moeten zijn. HET WERKGELEGENHEIDSINITIATIEF NOW Rol van NOW 27. Doordat de programmeringsperiodes zonder onder- breking op elkaar volgen en de voorbereiding van de programmeringsperiode 1994-1999 voor het einde van de PCI’s 1990-1993 is begonnen, zijn de resultaten van de evaluaties achteraf niet beschikbaar, omdat de langeter- mijneffecten van een structurele maatregel pas verschei- dene jaren na het einde ervan kunnen worden beoor- deeld. De resultaten van de tussentijdse evaluaties waren trouwens wel beschikbaar, en ook de resultaten van de definitieve evaluatie van de NOW-programma’s 1990- 1993 waren op tijd beschikbaar voor de selectie van de tweede ronde van projecten in het kader van Werkgele- genheid-NOW in 1997. In Frankrijk had elk programma voor communautaire initiatieven (PCI) tijdens de eerste programmeringsperiode een bureau voor technische bijstand (BTB). Voor NOW was dat de „Service du Droit des Femmes”. Voor de volgende periode hebben de Franse autoriteiten na de goedkeuring van het CB via een aanbestedingsprocedure voor alle PCI’s e´e´n BTB geselecteerd. De Service du Droit des Femmes heeft deze taak dus afgestaan. De door de Rekenkamer genoemde tussenliggende periode werd gebruikt om de balansen te overleggen. Implementatie van NOW 28. De Commissie verrichte op 29 december 1994 een eerste betaling aan Frankrijk ten bedrage van 50 % van de totale budgettaire toewijzing voor het eerste jaar waarin NOW operationeel was. De Commissie erkent dat de Franse betalingsprocedures te langzaam zijn, maar zij wijst erop dat alle begunstigden van het NOW-programma ten tijde van de controle van de Rekenkamer ten minste een betaling uit het ESF hadden ontvangen (de gehele tranche voor 1995 en het eerste voorschot voor 1996). C 393/40 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 29. In de regel zijn de projecten begonnen nadat zij definitief door de nationale autoriteiten waren goedge- keurd. 30. De door de Rekenkamer beschreven situatie is niet kenmerkend voor NOW. De Commissie erkent dat de terbeschikkingstelling van de nationale bijdragen aan de Italiaanse projecten die medefinanciering uit het ESF ontvingen, in 1994 en 1995 met vertragingen gepaard ging, maar deze situatie is inmiddels verbeterd. deelnemers aan de cursus, maar kunnen alle huidige en toekomstige cursisten profiteren van de lering die uit het project is getrokken en die helpt bij de ontwikkeling van het arbeidsmarktbeleid in het Verenigd Koninkrijk en andere lidstaten. Toepassing van het grensoverschrijdende aspect 33. De Commissie is zich ervan bewust dat op het gebied van de toepassing van het grensoverschrijdende aspect nog veel vooruitgang moet worden geboekt. 31. Het probleem van de vertraging bij de terbeschik- kingstelling van de nationale medefinanciering is inmid- dels opgelost (zie de antwoorden op de punten 7. 54 en 7. 57 van het Jaarverslag van de Rekenkamer over het begrotingsjaar 1996). 34. Het belang van het door de Rekenkamer genoemde partnerschap is het verkennen van de verscheidenheid van organisaties toepassingsgebieden van NOW. en mogelijke Op voorstel van de Commissie hebben de lidstaten voor de tweede NOW-ronde (1997-1999) overeenstemming bereikt over een gemeenschappelijk tijdschema voor de verschillende etappes van de selectieprocedure: het indie- nen van voorstellen, de beoordeling en voorlopige selectie door de lidstaten, het zoeken naar een partner in een ander land en de definitieve selectie. Alle lidstaten stem- den ermee in het tijdschema toe te passen, en op enkele kleine uitzonderingen na zijn zij daarin geslaagd. Het belangrijkste voordeel van het gemeenschappelijke tijdschema houdt verband met het grensoverschrijdende karakter. Het gemeenschappelijke tijdschema ging verge- zeld van de toezegging van de meeste lidstaten om de indieners in staat te stellen hun voorkeur in verband met de transnationaliteit aan te geven in plaats van hen te verplichten op het aanvraagformulier de naam van hun partners in andere landen te vermelden. Vervolgens werd tijdens het zoeken naar een partner geholpen bij het vormen van partnerschappen tussen voorlopig geselec- teerde projecten. Aldus begonnen alle projecten en part- nerschappen van de tweede ronde ongeveer tegelijker- tijd. 32. Een van de prioriteiten van het werkgelegenheidsini- tiatief is dat de programma’s van de lidstaten een gecoör- dineerde aanpak op lokaal niveau moeten stimuleren door alle partijen erbij te betrekken. In de praktijk betekent dit een „bottom-up”-aanpak die meebrengt dat de projecten naar aanleiding van lokale behoeften ont- staan en ten uitvoer worden gelegd door organisaties die dicht bij de doelgroepen staan en die hun verlangens begrijpen. Het initiatief tracht innovatieve methoden voor het ver- strekken van opleiding, begeleiding, voorlichting en advies te testen, innovatief educatief materiaal, netwerken en activiteiten in verband met de oprichting van bedrijven te ontwikkelen en ervoor te zorgen dat deze vernieuwin- gen deel gaan uitmaken van het beleid. Aldus blijven de resultaten van de betrokken projecten niet beperkt tot de 35. De Commissie was bekend dat zich tijdens de selec- tie van de projecten voor de eerste fase van Werkgelegen- heid-NOW in de meeste lidstaten dergelijke problemen voordeden, en daarom heeft zij voor de tweede NOW- ronde (1997-1999) het gemeenschappelijke tijdschema en de selectieprocedures voorgesteld die in punt 31 worden genoemd. 36. Hoewel transnationaliteit een essentiële voorwaarde is voor deelneming aan het programma, moet elke lid- staat er in het kader van de selectieprocedure op toezien dat in de begroting van het project voldoende middelen worden uitgetrokken voor de voorgestelde transnationale activiteiten. Elk partnerschap wordt aangemoedigd een werkprogramma voor de transnationale samenwerking op te stellen en vast te stellen welke individuele projecten voor de onderdelen van dit werkprogramma verantwoor- delijk zijn. De Commissie zal haar inspanningen intensi- veren om deze praktijk in de lidstaten algemeen ingang te doen vinden. Zij wijst er echter op dat elke partner die medefinanciering ontvangt over de feitelijke en financiële uitvoering van zijn deel van het project verantwoording moet afleggen aan de nationale instantie die hem heeft geselecteerd. 37. De NOW-projecten worden uitgevoerd door de ini- tiatiefnemers, doorgaans opleidingsinstellingen of lokale autoriteiten. Als zodanig behoren zij een doorzichtige organisatiestructuur te hebben, zodat de verantwoorde- lijkheid voor het project duidelijk is afgebakend. De transnationale partnerschappen moeten zelf beslissen welke werkmethoden zij voor de verschillende projecten hanteren. Sommige partnerschappen hebben een leiding- gevende partner aangesteld. De Commissie is echter van mening dat de betrokken partners hierover moeten beslis- sen. Een dergelijke stap moet dus niet verplicht worden gesteld. In een bepaald aantal gevallen worden de partners 38. geselecteerd met het doel om de communicatie soepel te laten verlopen, en het is dus niet zo verrassend dat voor de projecten partners worden gezocht in lidstaten met een verwante taal of lidstaten die dichtbij liggen. De techni- 16. 12. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 393/41 sche bijstand tracht op nationaal en Europees niveau projecten te koppelen aan andere projecten met een soortgelijk thema, maar uiteindelijk zijn het de personen zelf die de partnerschappen vormen en beslissen met wie zij willen samenwerken. 43. Er bestaan vele systemen om de verkregen resultaten te verspreiden: 1. Van elk project moeten de resultaten worden bekend- gemaakt. Dit gebeurt doorgaans op lokaal niveau, maar soms op nationaal of zelfs Europees niveau. 39. De Commissie is het met de Rekenkamer eens dat beter moet worden gedefinieerd welke uitgaven uit hoofde van de transnationaliteit in aanmerking komen. In dit verband overweegt zij momenteel een nieuwe nota inzake de subsidiabele uitgaven op te stellen. De Commissie is ook tot dezelfde slotsom als de Reken- kamer gekomen wat betreft de noodzaak om een nieuwe, aan dit soort projecten aangepaste controlemethode in te voeren. De diensten van de Commissie zijn daarom in 1998 begonnen alle partners te controleren die betrokken zijn bij verschillende door haar geselecteerde projecten. 40. De Commissie stemt in met de algemene opmerking van de Rekenkamer. De nationale autoriteiten die voor de selectie van de projecten verantwoordelijk zijn, moeten ervoor zorgen dat een dergelijke situatie zich niet voor- doet. In het door de Rekenkamer genoemde geval in Frankrijk omvatte het Leonardo-project een uitwisseling tussen twee ingenieurs tussen de Franse initiatiefnemer en een Belgisch opleidingsinstituut. De Franse ingenieur heeft trouwens in het kader van het NOW-project cursussen gegeven. De ervaring die hij in het kader van Leonardo in België heeft opgedaan, is dus indirect ten goede gekomen aan de personen die hij in het kader van het NOW- project heeft opgeleid. De Commissie zal dit geval samen met de lidstaat onderzoeken. 41. Aangezien de projecten op nationaal niveau worden goedgekeurd, is op vraagstukken in verband met de intellectuele eigendom en het auteursrecht de nationale en internationale wetgeving van toepassing. Technische bijstand (TB) 42. Voor de eerste generatie projecten is een lijst van projecten en partners gepubliceerd, maar het bleek nodig voor de tweede generatie (1997-1999) een databank te creëren die onmiddellijk kan worden bijgewerkt. Voor de tweede generatie projecten heeft het TB-bureau een speciale databank laten ontwerpen waarin de details van alle projecten worden ingevoerd zodra zij voorlopig zijn geselecteerd. Deze databank was operationeel tijdens de in het gemeenschappelijke tijdschema genoemde voor- lopige selectie van de projecten (zie punt 31), en alle lidstaten beschikten op tijd over de benodigde software om de gegevens over de door hen geselecteerde projecten in te voeren zodra deze bekend waren. 2. De nationale autoriteiten moeten een nationaal plan voor verspreiding en mainstreaming opstellen, inclu- sief een duidelijke definitie van de doelgroepen voor dergelijke activiteiten en een tijdschema. De lidstaten organiseren activiteiten over de belangrijkste onder- werpen van het initiatief, waarna op grote schaal publicaties en andere producten worden verspreid. 3. In 1997 werden de eerste resultaten van de eerste generatie NOW-projecten besproken en bekrachtigd door een NOW-werkgroep op Europees niveau inzake de oprichting van bedrijven (9). In 1998 heeft de Commissie negen thematische werkgroepen opgericht om de resultaten van de communautaire initiatieven, inclusief NOW, te bespreken en te verspreiden. Zij zullen een bijdrage leveren aan specifieke en algemene publicaties van zowel de Commissie als de lidstaten en verspreidingsacties op Europees niveau organiseren of eraan deelnemen. 44. De door de Rekenkamer genoemde situatie heeft zich bij sommige gecontroleerde initiatiefnemers voorge- daan, hoewel er in de lidstaten nationale en zelfs regi- onale TB-bureaus zijn. In Frankrijk heeft een evaluatie- verslag het gebrek aan contact tussen initiatiefnemers en het BTB aangetoond, hetgeen de totstandbrenging van een momenteel zeer actief regionaal netwerk van BTB’s heeft bespoedigd. Controlebevindingen in de lidstaten 45. Het Italiaanse operationele programma voorzag erin dat in de eerste fase eerst de voorwaarden zouden wor- den geschapen voor een betere afbakening van de doel- groep. Daarom zijn er projecten geweest die in de eerste plaats gericht waren op de verbetering van de systemen en de bemiddelende organisaties. 46. Aangezien bepaalde diensten kunnen worden gepri- vatiseerd, met het risico dat het personeel moet worden ingekrompen, kan een opleidingsactie als deze gerecht- vaardigd zijn. Ook al is het een aangelegenheid van de gemeente, het is zeer wel mogelijk dat het personeel (de betrokkenen zijn geen ambtenaren) wordt ingekrompen. (9) Deze werkgroep leidde tot een Europese studiebijeenkomst getiteld „Vrouwelijk ondernemerschap in Europa”. De resul- taten van het werk op dit gebied, inclusief een voorstel voor een Europees model van goede praktijken, zijn opgenomen in een gedetailleerd verslag dat in de zomer van 1998 zal verschijnen. C 393/42 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 De vaardigheden die de vrouwelijke werknemers hebben verworven, zijn belangrijk, omdat zij het gevaar van werkloosheid verkleinen en hun, wanneer zij worden ontslagen, betere kansen bieden bij het vinden van een baan. De opmerkingen van de Rekenkamer in het jaarverslag over 1996 hielden verband met doelstelling 4 en niet met NOW, dat met name valt onder artikel 1, onder d), van Verordening (EEG) nr. 2084/93, die geldt voor het gehele grondgebied van de Gemeenschap. 47. Bij de betrokken opleidingsactie ging het om indivi- duele begeleiding. Deze vond plaats naar gelang van de behoeften en de kwalificaties van de deelneemsters. Het was dus niet noodzakelijk dat elke deelneemster alle modules volgde. De deelneemsters zijn geselecteerd op basis van hun bedrijfsplan. Het is normaal dat bezoeken aan het buiten- land worden georganiseerd voor het leren van de handels- gebruiken en de methoden om met leveranciers of part- ners buiten Frankrijk te onderhandelen. 48. Tijdens de volgende vergadering van het toezicht- houdend comite´ zal de Commissie aandringen op betere contacten tussen de initiatiefnemers van NOW-projecten en die van mainstream-projecten met een soortgelijk werkterrein. 49. De door de Rekenkamer genoemde fouten in Spanje en Frankrijk zijn gecorrigeerd. 50. Ondanks de vertraging van enkele evaluatieverslagen heeft de Commissie de werking van de transnationaliteit in de tweede fase van selectie van de projecten verbe- terd. — De inhoud van de projecten, de initiatiefnemer en de verkregen resultaten zijn over het algemeen van goede kwaliteit. Wat de volgens de Rekenkamer gebrekkige transnationa- liteit betreft, verwijst de Commissie naar haar antwoord op punt 9. Voor de kosten van het beheer van het programma: zie punt 54. Beheer van het programma is in 1981 opgericht en 52. Het Raadgevend Comite´ bestaat uit vertegenwoordigers van elke lidstaat, de natio- nale GK-organen en de sociale partners. Het stelt de Commissie, de lidstaten en andere belangrijke betrokke- nen in staat om regelmatig van gedachten te wisselen over de ontwikkelingen op het gebied van gelijke kansen op Europees en nationaal niveau. Een aantal nationale amb- tenaren heeft in beide comite´s zitting. Met het oog op de kosten die de werkzaamheden van deze comite´s met zich brengen, tracht de Commissie de vergaderingen ervan in dezelfde week te laten plaatsvinden om de kosten zoveel mogelijk te beperken. 53. De documenten voor een vergadering worden in de regel een week voor de vergadering verzonden. Het bestuurlijk comite´ wordt voortdurend op de hoogte gehouden van de tenuitvoerlegging van de projecten. Naast de informatie die tijdens de vergaderingen van het comite´ wordt verstrekt, wordt aan de leden van het comite´ ter informatie een kopie van elk uit hun land afkomstige voorstel voor een project toegezonden. Voorts staan de leden op de verzendlijst voor alle publicaties. Bovendien werden het overzicht van de projecten en het jaarboek onmiddellijk na de publicatie aan hen toegezon- den, zodat zij een overzicht hadden van alle projecten van het programma. HET PROGRAMMA GELIJKE KANSEN 1996-2000 Verlening van technische bijstand 51. — Zoals in het antwoord op punt 1 is uiteengezet, zijn de doelstellingen van het GK-programma duidelijk omschreven en onderscheiden van het werkterrein van het ESF. Het werkterrein van het GK-programma is veel breder dan dat van het ESF. Het GK-programma omvat activiteiten met als doel instrumenten en mechanismen te ontwikkelen om het gelijkekansenbe- leid algemeen ingang te doen vinden; het bevordert tevens het evenwicht tussen de geslachten onder besluitvormers en schept voorwaarden die het uitoefe- nen van gelijke rechten vergemakkelijken. Terwijl het GK-programma voornamelijk de uitwisseling, ontwik- keling en overdracht van informatie over en ervarin- gen met goede praktijken op alle gebieden als doel heeft, is het doel van de ESF-financiering het testen en ten uitvoer leggen van maatregelen in verband met werkgelegenheid en arbeidsmarkt. 54. — Het bureau voor technische bijstand is een Europees economisch samenwerkingsverband (EES) dat door twee partners is opgericht om te reageren op aanbe- stedingen van de Commissie. Het is dus normaal dat de werkzaamheden ervan zich beperken tot hetgeen is overeengekomen in de met de Commissie gesloten overeenkomst; dit vergemakkelijkt trouwens de con- trole van de uitgaven. — Voorts bedroegen de personeels- en huishoudelijke uitgaven in 1997 1 010 337 ECU (het door de Reken- kamer genoemde bedrag van 1,2 miljoen ECU heeft betrekking op de vastleggingskredieten). De werke- lijke kosten van het beheer van het programma in 1997, een miljoen ECU, moeten worden afgezet tegen de betalingen in het kader van het communautair 16. 12. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 393/43 actieprogramma voor een jaar, ongeveer 6,5 miljoen ECU. In 1997 is dus 15,4 % van de uitgaven in het kader van dit programma gebruikt voor het beheer ervan, hetgeen redelijk is. De verhouding is gunstiger wanneer de beheerskosten worden afgezet tegen het totaal van de begrotingen van de projecten, want de subsidie van de EU bedraagt slechts 60 % van de totale begroting van een project. 55. Er moet onderscheid worden gemaakt tussen: — ondersteunende activiteiten die voornamelijk ten goede komen aan de Commissie, ten bedrage van 1 509 396 ECU, hetgeen onder het maximum van 1,75 miljoen ECU ligt; — activiteiten (publicaties, studies, studiebijeenkomsten, ateliers) ten bedrage van 1 386 526 ECU die aan de begunstigden van het programma ten goede komen en die niet vallen onder de door de Rekenkamer genoemde begrotingstoelichting. 56. De Commissie blijft zich inspannen om de onvolko- menheden van de met deskundigen gesloten overeenkom- sten te verhelpen (doorzichtigheid van de selectie, verant- woording van de uitgaven). 57. Na de controle van de Commissie zijn de contrac- tuele bepalingen voor de periode juli 1997-juli 1998 aangepast. In het contract is voortaan uitdrukkelijk bepaald dat de betalingen worden verricht naar gelang van de kosten die werkelijk door de contractant zijn gemaakt. De Commissie heeft het saldo van het eerste jaar van het contract in april 1998 betaald na een grondige analyse van de door de contractant overgelegde financiële bescheiden, namelijk het overzicht van de voor deze periode werkelijk gemaakte kosten waarvan de Commissie de definitieve versie half februari 1998 heeft ontvangen. Dit overzicht is door een accountant in orde bevonden. sten mogelijk indien de prijs-kwaliteitverhouding van de verleende dienst gunstig is en de regels van goed financieel beheer worden nageleefd. Voorts is een goede follow-up van deze contracten door de Com- missie noodzakelijk. In het door de Rekenkamer genoemde geval was aan deze voorwaarden voldaan, omdat de kosten van de uitbesteding gelijk waren aan de kosten die het EES zou hebben gemaakt wanneer het zelf een dergelijke dienst had verleend. — Van het in het contract opgenomen bedrag van 55 000 ecu voor het eerste jaar is slechts de helft uitgegeven. De financiële uitvoering van het tweede jaar is nog niet bekend, omdat het contract nog niet is afgelopen. — Tijdens de controle van de Commissie in juni 1997 is gebleken dat de diensten overeenkomstig de bepalin- gen van het contract zijn verleend door de twee personen die door de Rekenkamer worden genoemd. Dit geldt ook voor de betalingen. 59. De namen van de beheerder en de coördinator van het project waren vermeld in het voorstel dat het EES in het kader van de aanbestedingsprocedure heeft ingediend en dat vervolgens door de Commissie is goedgekeurd. Zij is het echter met de Rekenkamer eens dat de contracten van deze twee personen eigenlijk hadden moeten worden ondertekend door het bestuur van het EES. 60. Dit feit, dat zich na de controle van de Commissie heeft voorgedaan, zal grondig worden geanalyseerd en de nodige maatregelen zullen worden genomen. 61. Naar aanleiding van de controle van de Commissie is bij de herziening van het contract in 1997 een beter systeem van werktijddeclaraties ingevoerd, waardoor kan worden gecontroleerd of de dienst werkelijk is verleend. In het door de Rekenkamer genoemde geval, dat trou- wens na de controle van de Commissie plaatsvond, moet inderdaad een bewijsstuk worden overgelegd om de beta- ling van de dienst te rechtvaardigen. De Commissie zal in het kader van de follow-up van haar controle nagaan of dit is geschied (zie antwoord op punt 56). 58. — Het EES gaat voornamelijk op vier gebieden tot uitbesteding over: de organisatie van ateliers en confe- renties, de uitvoering van studies, de publicatie van documenten en bepaalde andere activiteiten (secreta- riaat, aanwerving en administratieve follow-up van bepaalde met de initiatiefnemers gesloten contracten) waarvoor het contracten voor dienstverlening sluit. — Het EES heeft een van de contracten voor dienstverle- ning met een moedermaatschappij gesloten. Naar het oordeel van de Commissie zijn dergelijke overeenkom- 62. In het eerste jaar van de tenuitvoerlegging van het programma moest een groot aantal door de initiatiefne- mers ingediende declaraties worden afgehandeld, die grondig zijn gecontroleerd door het bureau voor techni- sche bijstand en de Commissie. Het BTB moest tevens rekening houden met de tijdens de controle van de Commissie gedane aanbevelingen. Als gevolg hiervan zijn de betalingen in mei 1998 afgewikkeld. Om de betalings- termijnen te verkorten heeft de Commissie besloten haar procedure voor het afsluiten van de rekeningen van de projecten te wijzigen en heeft zij een voorlichtingsactie voor de initiatiefnemers georganiseerd ter verbetering van de kwaliteit van de door hen ingediende declaraties. C 393/44 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 63. De Commissie heeft getracht om via een aanbeste- dingsprocedure een externe evaluatie van het programma te laten verrichten. Omdat er geen voorstellen zijn inge- diend die aan de vastgestelde criteria voldeden, heeft de aanbesteding tot op heden niet kunnen plaatsvinden. De Commissie zal binnenkort een nieuwe selectieprocedure starten. 64. Wat studies betreft, beslissen de diensten van de Commissie over de selectie van de contractanten. Voor de door de rekenkamer genoemde studie is een contract gesloten tussen het BTB en een universiteit. De Commis- sie wijst erop dat de uitvoering van de studie en de opmerking van de Rekenkamer over het statuut van de professor die de studie heeft uitgevoerd los van elkaar staan. Voorts had de betrokken persoon op het moment van de ondertekening van het contract tussen de Com- missie en de EES geen enkele band met een van de organisaties die het EES hebben opgericht. De betalingen hadden inderdaad aan de universiteit moeten worden overgemaakt, en niet rechtstreeks aan de betrokken per- soon. De Commissie heeft deze zaak momenteel in onder- zoek. 65. Als bewijs voor hun werkzaamheden hebben de deskundigen bij het bureau voor technische bijstand ver- slagen over hun activiteiten ingediend, maar het systeem voor de rechtvaardiging van de hiermee gemoeide uitga- ven moet nog worden verbeterd. Dankzij de controle van de Commissie kon op dit punt vooruitgang worden geboekt (zie het antwoord op punt 56). De betalingen hadden inderdaad aan de contractant moeten worden verricht (zie het antwoord op punt 64). Transnationaliteit 66. De Commissie verwijst naar haar antwoorden op de punten 9 en 51. Het doel van het programma is de uitwisseling van informatie over en ervaringen met goede praktijken op het gebied van gelijke kansen voor mannen en vrouwen. Het grensoverschrijdend partnerschap is een instrument om dit doel te bereiken, maar het is niet strikt noodzake- lijk dat elke partnerorganisatie een deel van de begrotingsmiddelen ontvangt. Er kan sprake zijn van transnationaliteit zonder dat dit het geval is. De uitwisse- lingen zijn van uiteenlopende aard: bilateraal, multilate- raal, met of zonder verdeling van de begroting over de partners, met verschillende doelstellingen (uitwisseling van ervaringen, informatie of resultaten, gemeenschappe- lijke acties enz. ). publicaties, de media en de deelneming van de Commissie aan studiebijeenkomsten en conferenties. De informatie over het programma en de resultaten van de projecten worden aan de 7 000 adressen toegezonden die op de verzendlijst van het programma voorkomen. Voorts hebben de activiteiten van bepaalde projecten een langetermijnkarakter, zodat de verspreiding van de infor- matie, de resultaten en de producten in de volgende contractperiodes kan plaatsvinden. Projectbeheer door het EU-bureau TB 68. Tussen de initiatiefnemers van projecten en het bureau voor technische bijstand vinden dagelijkse contac- ten plaats. Over het algemeen wordt binnen 48 uur geantwoord. 69. Bij de tenuitvoerlegging van het programma was de Commissie gebonden aan een zeer strikt tijdschema: het besluit van de Raad dateert van december 1995, en het programma moest reeds in 1996 van start gaan, zodat alle desbetreffende financiële vastleggingen voor eind 1996 moesten worden goedgekeurd. Tijdens de voorbe- reiding van het programma moesten in negen maanden tijd de volgende werkzaamheden worden afgerond: de oprichting van het beheerscomite´, de bespreking van de hoofdlijnen van het programma door dit comite´, de verstrekking van voorlichting over de doelstellingen van het programma, de publicatie van een oproep tot het indienen van projecten, de selectie van de ingediende projecten en het verkrijgen van de instemming van de financiële diensten en de vertegenwoordigers van de lid- staten met deze selectie. Dankzij het tijdschema en de procedure voor het tweede jaar van de looptijd van de contracten kon worden voorkomen dat de vertragingen van het eerste jaar van het programma zich herhaalden. 70. Het contract voor het door de Rekenkamer genoemde Duitse project werd op 13 december 1996 ondertekend, en de eerste betaling vond plaats op 31 januari 1997. De termijn van zes weken valt binnen de limiet die is vastgesteld in het tussen de initiatiefnemer en het bureau voor technische bijstand gesloten contract. De initiatiefnemer heeft zijn werkprogramma uitgevoerd. De Commissie wijst erop dat het project vanaf het begin een meerjarenkarakter had, en dat de verdere evaluatie van de mentorprojecten en de bredere verspreiding van de bro- chure volgens de planning tijdens het tweede jaar van het project zou plaatsvinden. 67. De Commissie is het ermee eens dat de verspreiding van informatie een belangrijk doel van het programma is. Het werkprogramma voor 1998 voorziet dan ook in speciale initiatieven om de verspreiding van de resultaten van projecten te ondersteunen. De verspreiding van de informatie vindt niet alleen in het kader van de projecten plaats, maar ook via verschillende De verspreidingsactiviteiten in verband met het betrokken project werden uitgevoerd door de initiatiefnemer zelf, die partnerorganisaties in de 15 lidstaten had. Daarnaast werd via het beheerscomite´ van het programma informa- tie over de activiteiten van het project aan de overheids- diensten van de lidstaten verstrekt. Gezien de genoemde verspreidingsactiviteiten en de beperkte begroting van het project (minder dan 90 000 ECU) werd een brede geogra- 16. 12. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen C 393/45 fische spreiding bereikt. Het is echter niet realistisch om te verwachten dat de „andere lidstaten”, d. w. z. vele organisaties en openbare instellingen in de lidstaten, rechtstreeks op de hoogte worden gesteld van de activitei- ten in het kader van het project. 71. In haar voorstel voor het communautair actiepro- gramma inzake gelijke kansen heeft de Commissie duide- lijk aangegeven dat zij wilde voortbouwen op voorgaande programma’s, maar tevens een nieuwe aanpak wilde kiezen. Met het oog op de continuïteit werd gekozen voor dezelfde actiegebieden en samenwerkingsvormen. De Commissie kan niet elk jaar dezelfde organisaties voor dezelfde acties ondersteunen. De actieprogramma’s heb- ben onder meer als doel de vernieuwing te ondersteunen; het is normaal dat acties die in het kader van een programma steun ontvangen omdat zij vernieuwend zijn, later in het kader van andere communautaire beleids- maatregelen voor steun in aanmerking komen. Dit is het geval bij de door de Rekenkamer genoemde opleidingsac- ties, die in aanmerking komen voor subsidie in het kader van het Europees Sociaal Fonds en de programma’s van DG XXII. Tijdens haar tweede en derde actieprogramma heeft de Commissie negen netwerken van deskundigen opgericht en gesubsidieerd. Gezien de doelstelling van haar nieuwe programma was de Commissie van mening dat zij de werkzaamheden van deze netwerken op verschillende manieren kon benutten zonder dat dit tot dubbel werk zou leiden. Zij heeft degenen die bij de bestaande netwer- ken betrokken waren, opgeroepen in het kader van het nieuwe programma of in het kader van andere commu- nautaire beleidsmaatregelen en acties projecten in te die- nen. 72. De betrokkene is zeer bekwaam en heeft voor een zeer beperkt aantal taken als consultant aan deze projec- ten deelgenomen. De totale kosten bedragen 9 500 ECU. Zij heeft voornamelijk voor het eerste project werkzaam- heden als wetenschappelijk onderzoeker verricht (5 000 ECU). Voor het tweede project heeft zij alleen een verslag voorbereid dat deel uitmaakte van een serie van nationale verslagen over vrouwen in het besluitvormingsproces (4 500 ECU). Haar werkzaamheden voor het derde pro- ject werden niet vergoed. De Commissie ziet erop toe dat alle belangrijke partijen worden ingeschakeld, maar dat niemand die op het gebied van gelijke kansen actief is, een bevoorrechte positie inneemt. 73. De deskundigen die samen aan dit project werkten, hebben aan deze conferentie deelgenomen, en zij hebben een waardevolle bijdrage geleverd aan de totstandbren- ging van een partnerschap en de vorming van een voor- lichtingsnetwerk. Door van de databank gebruik te maken kon het Handvest in de gehele Unie op grote schaal worden verspreid. CONCLUSIE 74. De Commissie heeft nota genomen van de opmer- kingen van de Rekenkamer, en zij zal zich blijven inspan- nen om de invloed van de communautaire acties op het gebied van gelijke kansen te ontwikkelen en te vergro- ten. 75. Alle door de Rekenkamer genoemde wetgevingstek- sten vormen een duidelijk en samenhangend geheel dat getuigt van een werkelijke politieke wil. Dankzij de concrete acties die hieruit voortvloeien, kon op het gebied van gelijke kansen belangrijke vooruitgang worden geboekt, al is dit proces nog lang niet voltooid. Aangezien de projecten op nationaal niveau worden goedgekeurd, is op vraagstukken in verband met de intellectuele eigendom en het auteursrecht de nationale wetgeving van toepassing, en er bestaat dus geen rechts- onzekerheid. Op het gebied van positieve discriminatie heeft de Commissie duidelijk en constructief gereageerd (zie antwoord op punt 20). 76. Regelmatig overleg tussen de betrokken communau- taire diensten onderling en met de personen die in de lidstaten voor het gelijkekansenbeleid verantwoordelijk zijn (met name via het Raadgevend Comite´ voor gelijke kansen en het Beheerscomite´ van het communautair pro- gramma inzake gelijke kansen), de oprichting van bureaus voor technische bijstand op communautair, nationaal en zelfs regionaal niveau, alsmede de opstelling van aan de behoeften van de initiatiefnemers aangepaste documenta- tie vormen een raamwerk waarbinnen steun kan worden verleend aan de ontwikkeling van maatregelen in het kader van de gelijkekansenprogramma’s. Uit de antwoorden van de Commissie op dit verslag blijkt dat het grensoverschrijdend aspect en de verspreiding van goede praktijken voor de Commissie prioriteit hebben. 77. De tussentijdse evaluaties van het communautaire NOW-initiatief zijn uitgevoerd en met de resultaten ervan kon rekening worden gehouden tijdens de start van de tweede selectieronde. Hoewel het jaarverslag van de Commissie over gelijke kansen niet als evaluatieverslag over het communautair actieprogramma mag worden beschouwd, zorgt het ervoor dat de discussie over dit onderwerp wordt gesti- muleerd, dat beter kan worden bepaald welke beleids- maatregelen moeten worden genomen en de Commissie en de lidstaten over een referentiepunt beschikken. Voorts vindt momenteel de selectie plaats van een onaf- hankelijke evaluatiedeskundige. C 393/46 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 16. 12. 98 Ten slotte leveren de lidstaten een grote hoeveelheid informatie over het gelijkekansenbeleid, zoals blijkt uit het genoemde jaarverslag. het gelijkekansenbeleid opnieuw worden gedefinieerd. Dit tweede type maatregelen is moeilijker te kwantificeren, maar is evenzeer nuttig en noodzakelijk. 78. Het communautaire gelijkekansenbeleid is nog lang niet perfect, maar het wordt steeds beter. De Commissie is zich er in ieder geval van bewust dat zij haar inspan- ningen op dit gebied moet voortzetten. Om het gelijkekansenbeleid te intensiveren zijn niet alleen meer begrotingsmiddelen nodig voor de specifieke acties ten behoeve van vrouwen, maar moeten ook binnen de bestaande kredieten de prioriteiten voor de integratie van 79. De Commissie heeft in juni 1997 het bureau voor technische bijstand van het communautaire actiepro- gramma grondig gecontroleerd, voordat zij besloot het contract met dit bureau te verlengen. De resultaten van deze controle waren over het algemeen positief. Het bureau voor technische bijstand heeft rekening gehouden met de door de controleurs van de Commissie geformu- leerde conclusies, met name wat betreft de wijziging van de contractuele bepalingen (zie punt 56)