title: Verslag van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité - Laatste jaarlijks verslag inzake de stand van de tenuitvoerlegging van het actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa

eurovoc_concepts:
action programme
audiovisual communications policy
audiovisual production
electronics industry
high-definition television

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel,! 3. 07. 1998 CX)M(1998)441def. VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ LAATSTE JAARLIJKS VERSLAG INZAKE DE STAND VAN DE TENUITVOERLEGGING VAN HET ACTIEPLAN VOOR DE INVOERING VAN GEAVANCEERDE TELEVISIEDIENSTEN IN EUROPA GEZAMENLIJKE INLEIDING GEZAMENLIJKE SAMENVATTING DEEL A: UITZENDINGEN 1. BEHEER VAN HET ACTIEPLAN 1. 1 OPROI-P96/I 1. 2 OPROI-P97/I 1. 3 1. 4 l)i:. (X)Ki)i<:i. iN(iSMi':iiK)i)i* I loi: DI-OPROI-PI-N 96/1 IN 97/1 V()()RTiH)iiwi:Noi'i:i:Ri)i:Ri:ACTivrn:iTi:N : 2. EFFECT OP DE MARKT 2. 1 V I : R K O O P V AN 1 6 : 9 - Ï O I : S Ï I : I. U ;N. , 2. 2 Iliri iu:(iiNVANi)KiriAi. i:-Ti:i,i:visn;i)ii:NSTi:Ni:N 16:9 I<I:RSTI:IASI-: J. VOORUITZICHTEN VOOR 16:9 I)VD(Di(iHAi. Vi:RSATii. i:I)lSK) 3. 1 TWI:I:DI:IASI: VAN DKÜIAI. I: riiu-visii- I:N 16:9 3. 2 3. 3 H l ï WK Voi-THAI. Ll-NIN 16:9 3. 4 3. 5 Ai SCIIIII) VAN Ml"! AtlMUM. AN INH-RNATIONAU-VI-KCilil. IJKINCil-N DEEL B: PRODUCTIE. 4. INLEIDING 5 7 11 tl II 15 19 19 22 22 23 25 25 26 27 27 28 31 31 31 3 I 4. 1 4. 2 Dl- I6:9-MARKT 4. 3 1 ll-T At' Tll-IMAN, Hl-N COMMUNAUTAIR INSTRUMl-NI' V(K)R 1)1- AUDIOVISUUU- Sl-CTOR. llirr ACTII;. IM. AN, lil-N INTI>iiRI':RI<NI><>NI)l-:RI>l<:i-:i. VAN Ill-TCOMMUNAin'AIRI*. Alll>IOVISl)|*l. l': m:i. i:ii) III:TINTI;. RVI:NTII:KAI)I:R VANIII-:TACTII:IM,AN 32 32 4. 4 5. H ET 16:9-ACTI EPLAN 1993-1997 5. 1 Al (il-MI-NI- RliSlJI. TATliN UIKil-DRUKT IN URI-N liN I-CU: 5. 2 IN III I KADI-R VAN lll-ï ACÏÏI-PI. AN ONTVANGHN VOORSTI-I. I. I-N (PRODUCTll-- I-N CONVI:KSII:VOORSTI:U. I:N) 5. 3 Hl-ÏROKKI-Nm-ROI-PSCiROI-PKN , 6. DE RESULTATEN VAN HET ACTIEPLAN 6. 1 Nll-UWI-PRODUCTU-S 6. 2 CONVI-RSII- 7. CONCLUSIES 7. 1 Ulïïmi-IDINCiVANDI-AUDIOVISUKU-CATAI. OCil 7. 2 EL-NPARTNI-RSCIIAPVOORL-L-NDYNAMISCIII- I6:9-MARKT 7. 3 7. 4 7. 5 DL- PROCIRAMMA-INDUSTRLL- INVI-SÏÏ-I-RT IN DL-ÏOI-KOMSTOP EUROPI-I-S NIVI-AU INTI-RNATIONAU- CONCURRI-NTII- I:N INNOVAÏÏK iNÏÏXiRAÏÏI- VAN Dli NIIUIWl- TKCIINOLAXilHftN IN Dl- FAIROPl-SI- AUDIOVISUAL!- SIXTOR 53 33 34 35 40 40 44 45 45 46 46 46 47 3 GEZAMENLIJKE INLEIDING Het Actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa werd vastgesteld bij het Besluit van de Raad van 22 juli 19931 en heeft als oogmerk te zorgen voor de versnelde ontwikkeling van de markt voor geavanceerde televisiediensten in het 16:9-breedbeeldformaat in Europa. De aanpak is gebaseerd op het stimuleren van de elementen "uitzendingen" en "programmaproductie" in de waardeketen, en wel zodanig dat alle betrokken partijen en elementen in de televisiedienstenketen die nodig zijn voor het leveren van diensten in het 16:9-formaat aan huishoudens, de plaats krijgen die hun toekomt. Dit is een voorwaarde voor de versnelde ontwikkeling van de markt voor 16:9-diensten. De Gemeenschap heeft voor de periode van medio 1993 tot medio 1997 228 miljoen ecu uitgetrokken om bij te dragen in de extra kosten van invoering van het 16:9-formaat. Omroeporganisaties en producers konden deze financiering aanvragen door te reageren op oproepen tot het indienen van voorstellen. In het besluit tot vaststelling van het Actieplan wordt bepaald dat jaarlijks een verslag moet worden ingediend bij de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité over de activiteiten in het voorgaande jaar. 2 Deze mededeling bevat het verslag over 1996 en 1997. Dit jaarlijkse verslag bericht over de in 1996 en 1997 verrichte activiteiten en de vooruitgang die tot nu toe is geboekt met de verwezenlijking van de doelstellingen van het Actieplan. Deel A heeft betrekking op uitzendingen (begrotingslijn B3-2014 - beheerd door DG XIII) en Deel B behandelt de productie van programma's (begrotingslijn B3-2013 - beheerd door DG X). De activiteiten tot eind 1995 worden in eerdere verslagen besproken. 3 Dit is het laatste jaarlijkse verslag over de activiteiten van het vierjarige Actieplan. De Commissie zal in 1999, na afsluiting van de tenuitvoerlegging van het Actieplan in december 1998, een evaluatieverslag uitbrengen. Hierin zal het effect van het Actieplan op de markt en de betrokken sectoren worden beoordeeld. 1 2 93/424/EEG, PB L 196/48 van 5. 8. 1993. Ibid. , art. 6. 3 COM (95) 263 def. van 16. 6. 1995; COM (96) 346 def. van 26. 7. 1996. Laatste jaarlijks verslag inzake de stand van de tenuitvoerlegging van het Actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa GEZAMENLIJKE SAMENVATTING Uitzendingen Effecten In de laatste twee jaar waarin het Actieplan van kracht was, is de 16:9-markt sterk gegroeid. De verkoop van 16:9-toestellen is verviervoudigd, van 220. 000 in 1995 tot naar schatting 800. 000 in 1997. Tegen eind 1997 waren er ongeveer 2 miljoen 16:9-toestellen geïnstalleerd. , liet 16:9-formaat is het best vertegenwoordigd in de markten die in een vroeg stadium zijn begonnen met uitzendingen in het 16:9-formaat: Frankrijk, Duitsland, lielgiü en Nederland. Met digitale-televisiediensten, waaronder l6:9-uitzendingen, werd in Huropa in de loop van 1996 een begin gemaakt. Aangezien de eerste golf van digitale-televisiediensten grotendeels uil het aanbod van betaaltelevisie bestaat, worden de diensten geleverd via decoders die gekoppeld worden aan bestaande tv-toestellen. Als er onvoldoende 16:9- toestellen zouden zijn geïnstalleerd, zouden exploitanten van betaaltelevisie daarom weinig reden hebben gehad om 16:9-uitzendingen in hun aanbod op te nemen. In de lidstaten waar omroeporganisaties gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid om voldoende 16:9-toestellen te installeren om van start te kunnen gaan met digitale diensten, zal de markt echter dankzij het Actieplan voorzien in digitale 16:9-diensten. De overlapping van het profiel van betaaltelevisieabonnees en kopers van 16:9-toestellen doet vermoeden dat er sprake is van convergentie van de markt voor digitale televisie en die voor 16:9. De opmars van het 16:9-formaat zal hand in hand gaan met de oprukkende digitalisering. Resultaten I Iet onderdeel "uitzendingen" van het Actieplan ondersteunde 36 omroeporganisaties en droeg daarmee via de oproep 96/1 en de oproep 97/1 bij aan 9. 900 zenduren. Door de sterke inkrimping van het budget was dit totaal aanzienlijk lager dan in 1995, toen het Actieplan bijna 21. 000 uur steunde. Met leeuwendeel van de uren van het Actieplan (66%) werd toegekend aan de "late beginners", de markten waar op 1. 1. 95 nog geen nationale 16:9-diensten bestonden. De Commissie reserveerde het kleine beetje financiering dat in de 50%-categorie kon worden toegekend voor omroeporganisaties in lidstaten waar de 16:9-markt nog niet goed op gang kon komen, doordat er te weinig l6:9-diensten waren of omdat omroeporganisaties eerst wilden beginnen met digitale diensten, voordat zij in 16:9 zouden gaan uitzenden. legen het einde van het Actieplan waren hierbij omroeporganisaties in alle lidstaten betrokken. Finland was de laatste lidstaat waar nog geen 16:9-diensten4 bestonden, maar na de oproep 96/1 begon de eerste Finse omroeporganisatie in 16:9 uit te zenden; na de oproep 97/1 kwamen daar andere omroeporganisaties bij. Dankzij deze laatste twee in Italië, het oproepen konden ook verdere nieuwe diensten worden gefinancierd Verenigd Koninkrijk, Nederland, België' en Portugal. Programmaproductic Met het onderdeel "programmaproductie" van het Actieplan werden via de oproepen 96/1 en 97/1 5. 633 zenduren 16:9-programma's gefinancierd. Ongeveer 80% van deze uren betreft nieuwe producties, en 20% conversies van bestaande programma's naar 16:9. Uit de gestage afname van hel aantal aan conversies toegewezen uren (in 1994 was dit bijvoorbeeld 40% van de totale toegewezen programma-uren) kan worden afgeleid dat het merendeel van de 50%- en 80%-Ianden zich heeft geconcentreerd op nieuwe producties in plaats van op geconverteerde programma's, die vooral werden gebruikt door omroeporganisaties die nog maar kort geleden waren begonnen met uitzending in 16:9. De overgang van conversie van bestaande programma's naar de productie van nieuwe programma's in 16:9 vormt een zeer duidelijke indicatie van het succes en het blijvende karakter van het 16:9-formaat bij producers en omroeporganisaties. Luxemburg heeft geen nationale omroeporganisatie die1 16:9 uitzendt, maar via terrestrische transmissie, kabel en satelliet zijn de 16:9-diensten van andere landen beschikbaar. Ook de sterke toename in 1996 en 1997 van het aantal voorstellen dat werd ingediend en het aantal aanvragers laat zien hoezeer het Actieplan heeft bijgedragen aan de bekendheid van 16:9 onder onafhankelijke Kuropese producers en omroeporganisaties. Producers hebben naar aanleiding van de oproepen 96/1 en 97/1 aanvragen ingediend voor in totaal ongeveer 46. 000 programma-uren, terwijl er in de vijf eerdere oproepen, van 1993 lot en met 1995, aanvragen voor 43. 000 uren waren ingediend. Deze cijfers laten zien dat hel Actieplan de Kuropese programma-industrie de ogen heeft geopend voor de behoefte aan vernieuwing en de noodzaak om zich voor te bereiden op de digitale markten waarop de vraag naar 16:9-programma's voortdurend zal toenemen. Kr dient ook op te worden gewezen dat bij de laatste twee oproepen meer dan 3. 000 uur bestaande programma's zijn gefinancierd, waardoor de Europese audiovisuele catalogi, de belangrijkste en waardevolste activa van de programmaproductie-industrie, een sterke impuls kregen. DEEL A: UITZENDINGEN 1. BEHEER VAN HET ACTIEPLAN twee Gedurende de periode waarop dit verslag betrekking heeft, werden er gecombineerde oproepen gedaan voor zowel uitzendingen als programmaproductie, oproep 96/1 en oproep 97/1. Hieronder volgt een overzicht van het onderdeel uitzendingen van deze beide oproepen. Evenals bij de oproepen 95/1 en 95/3 kwamen omroeporganisaties in lidstaten zonder 16:9-diensten of met beperkte 16:9-dekking in aanmerking voor een hogere financiering - 80% van de eenheidstarieven per uur in plaats van 50%. In het Besluit van de Raad werd voor deze "late beginners" 68 miljoen ecu in reserve gehouden, die na 1. 1. 95 zouden worden toegewezen. De eenheidstarieven per Uur die door het onderdeel uitzendingen van het Actieplan werden betaald, bleven ongewijzigd. 5 1. 1 Oproep 96/1 Respons Naar aanleiding van de in februari 1996 gepubliceerde oproep tot het indienen van voorstellen6 dienden omroeporganisaties aanvragen in voor de financiering van 55. 500 uur uitzending, wat neerkomt op ongeveer 90 miljoen ecu. De vraag was veel gelijkmatiger verdeeld over omroepen in markten van "late beginners" (43%) en in voortrekkersmarkten (57%) dan in 1995. Voor de oproep was echter minder dan de helft van de budgettaire middelen beschikbaar die bij eerdere oproepen beschikbaar waren: toen konden er 21. 000 uitzenduren worden gefinancierd. Verder leidde de 80%-financieringsmogelijkheid ertoe dat er minder zenduren konden worden gefinancierd, aangezien elk uur het Actieplan meer kostte. De belangrijkste kenmerken van de respons waren: Er werden 42 voorstellen ingediend, waarvan ten aanzien van twee, na overleg met de onafhankelijke externe beoordelaars, werd beslist dat zij niet voor steun in aanmerking kwamen. 5 50% of 80% van de in paragraaf 4 van de bijlage bij het Besluit van de Raad vermelde percentages: 6000 ecu per uur voor de eerste vijftig uur en 2500 per uur voor elk volgend uur. Zie bijlage A. 6 PB C 26 van 1. 2. 1996, blz. 4. 19-11 Een van deze voorstellen werd vervolgens doorverwezen naar de oproep programmaproductie; een ander voorstel kwam niet voor beoordeling in aanmerking, omdat alle informatie waarom in de oproep tot het indienen van voorstellen werd verzocht, ontbrak. 23 omrocporganisalies die in hel kader van eerdere oproepen steun hadden ontvangen, dienden opnieuw een aanvraag in. Precies de helft van de voorstellen kwam van 80%-landen. liet gemiddelde aantal uren waarvoor per project een aanvraag werd ingediend, bedroeg 1611. Resultaten van oproep 96/1 Tabellen la, lb en 1c geven een overzicht van de definitieve toewijzing van linanciering na oproep 96/1, waarbij de nieuwe aanvragers cursief zijn vermeld. Tabel la DEFINITIEVE STEUNVERLENING 96/1 VOOR UITZENDDIENSTEN IN HET KADER VAN HET 16:9-ACTIEPLAN-5Ö% financiering Omroeporganisatie Code Aangevraagde uren Toegekende uren 1. FRANKRIJK Multivision FR5 Totaal Frankrijk 2. DUITSLAND NDR Totaal Duitsland 3. NEDERLAND NOS Totaal Nederland 4. SPANJE Telemadhd Television Valenciana Totaal Spanje 5. UK Totaal UK BskyB A2 N1 E2 E3 R2 2. 340 2. 340 150 150 804 804 208 276 484 400 400 150 150 100 100 400 400 100 100 200 400 400 Totaal 50%-gebled 4. 178 1. 250 12 Tabel lb DEFINITIEVE STEUNVERLENING 96/1 VOOR I II Zl NODII NS IT N IN HEI KADER VAN HET I6:9-A< TIEPLAN - 8 0% financiering Omroeporganisatie Code Aangevraagde uren Toegekende uren 6. GRIEKENLAND ERT ERT3 Channel Seven X Nethold Hellas - Filmnet Totaal Griekenland 7. ZWEDEN TV 1000 Totaal Zweden 8. ITALIË Syntesia Telenuovo Videolina Nueva Antenna Tre Rete7 Telemontecario Telepadova Teleregione Videomusic Totaal Italië 9. IERLAND Totaal Ierland RTE 10. OOSTENRIJK ORF Totaal Oostenrijk 11. FINLAND TV Tampere Totaal Finland G2 G3 G1 G4 S1 IT4 IT5 IT9 IT1 IT3 IT6 IT7 IT8 IT2 AU1 F1 400 810 2. 375 1. 374 4. 959 3. 168 3. 168 900 1. 620 1. 360 1. 400 2. 702 1. 500 250 120 1. 000 10. 652 500 500 430 430 170 170 200 200 300 500 1. 200 500 500 50 100 50 200 200 500 200 120 500 1. 920 365 365 400 400 170 170 Totaal 80%-gebled 20. 079 4. 5661 13 Tabel le DEFINITIEVE STEUNVERLENING 96/1 VOOR UITZENDDIENSTEN IN HET KADER VAN HET 16:9-ACTIEPLAN -Totale toewijzing Aangevraagde uren Toegekende uren Totaal generaal • 24 projecten (80% + 60%) 24. 267 6. 806 De belangrijkste elementen waarop deze toewijzing werd gebaseerd, waren: De Commissie en het Comité van de lidstaten zijn een financieringsperiode van twee jaar overeengekomen. Als gevolg van een beperking van de budgettaire middelen werden alleen nieuwe aanvragers gefinancierd volgens de 50%-financieringsregeling en ontvingen de meeste succesvolle indieners veel minder dan zij hadden aangevraagd. De omroeporganisaties in de 80%-landen moesten goed worden bedeeld (83% van de totale toegekende financiering). De beperking van de budgettaire middelen leidde ertoe dat voor een aantal uitmuntende om roepprojecten, die in het kader van eerdere oproepen waren gefinancierd, geen continuering van de steun mogelijk was. De Commissie had de financiering bij voorkeur geleidelijker afgebouwd, maar doordat er geen speelruimte was, moesten er bij de definitieve toewijzing moeilijke beslissingen worden genomen. De Commissie had bij het Comité van de lidstaten in 1995 echter duidelijk aangegeven dat er voor projecten in de 50%-categorie zeer weinig financiering zou overblijven. Naast de drie kleine regionale Italiaanse omroeporganisaties die ook al eerder in het kader van oproep 95/3 werden gefinancierd, ontvingen in het kader van oproep 96/1 ook nog zes andere Italiaanse omroeporganisaties voor het eerst financiering. TV Internazionale en Vidéomusic zijn nationale 'kanalen die in handen zijn van de Cccchi Gori-groep. De regionale kanalen - zoals Nuova Antenna Tre - zijn veel groter dan de eerste groep die in het kader van oproep 95/3 werd gefinancierd. later omgedoopt tol TMC 1 en TMC 2 14 Op basis van elders opgedane ervaring zou redelijkerwijze te verwachten zijn geweest dat de publieke omroep RAI in Italië als eerste in 16:9 zou gaan uitzenden. De eerste 16:9-uitzendingen in Italië werden echter gerealiseerd door kleine regionale omroeporganisaties. Het Actieplan had deze projecten*gesteund via oproep 95/3, omdat de Commissie vond dat in Italië een begin moest worden gemaakt, al was het maar symbolisch, en ernaar streefde om op deze wijze 16:9 niet alleen bij het regionale publiek in kwestie, maar ook bij andere omroeporganisaties te stimuleren. Sommige Italiaanse leden van het Europees Parlement hadden bovendien al blijk gegeven van hun bezorgdheid over de achterblijvende participatie van Italië in het Actieplan. 7 De deelname van twee nationale kanalen en een aantal belangrijke regionale omroeporganisaties aan oproep 96/1 is een bewijs dat ten tijde van oproep 95/3 een juiste aanpak is gekozen. in Finland werd gemaakt met na oproep 96/1 Ook brecdbeelduitzendingen, nadat TV Tampere, een regionaal station, met succes een aanvraag had ingediend. begin een 1. 2 Oproep 97/1 Respons Dit was de laatste oproep in het kader van dit Actieplan. Naar aanleiding van de oproep tot het indienen van voorstellen die in oktober 1996 was gepubliceerd8, verzochten omroeporganisaties om financiering voor 69. 247 uitzenduren, hetgeen overeenkomt met 120 miljoen ecu. De belangrijkste kenmerken van de respons waren: Kr kwamen 67 voorstellen binnen; drie projecten werden doorverwezen naar het onderdeel programmaproductie van de oproep. 31 omroeporganisaties die in het kader van eerdere oproepen steun hadden ontvangen, gefinancierd, dienden opnieuw een aanvraag in. Italiaanse omroeporganisaties dienden 32 voorstellen in. Met gemiddelde aantal uren waarvoor per project een aanvraag werd ingediend, bedroeg 1305. 7 8 Parlementaire vraag nr. 2649/95 van mevrouw Marin; nr. 2724/95 van de heren Podesta, Azzoli, Ligabue, Caligaris en Boniperti; 2736/95 van de heer Tatarella en 2754/95 van de heer DelPAIba. PB C 288 van 1. 10. 1996, blz. 46. 15 Resultaten De labellen 2a, 2b en 2c geven een overzicht van de definitieve toewijzing van financiering na oproep 97/1, waarbij de nieuwe aanvragers cursief zijn vermeld. Tabel 2a DEFINITIEVE STEUNVERLENING 97/1 VOOR UITZENDDIENSTEN IN HET KADER VAN HET 16:9-ACTIEPLAN - 50%-financiering Omroeporganisatie Code Aangevraagde uren Toegekende uren 1. SPANJE Totaal Spanje 2. PORTUGAL Totaal Portugal 3. UK Totaal UK 4. NEDERLAND Totaal Nederland 6. BELGIË Totaal Belglö Euskal Telebista RTVE TV3 de Catalunya TV de Galicia RTP BBC NOS VTM E1 E2 E4 E3 P1 R2 N1 B4 300 1500 495 400 2696 500 600 431 431 1000 1000 148,5 148,6 230 300 230 230 990 450 460 400 400 110 110 36 36 Totaal 50%-gebied 4. 774,6 1. 986 16 Tabel 2b DEFINITIEVE STEUNVERLENING 97/1 VOOR UITZENDDIENSTEN IN HET KADER VAN HET 16-. 9-ACTIEPLAN - 80%-financiering Omroeporganisatie Code Aangevraagde uren Toegekende uren MTV TV-Tampere YLE F2 F1 F4 Nethold Hellas - Filmnet G3 RTE Antenna Tre Veneto Nuova Antenna Tre Telepiu - Omega RAI Telenorba IT 23 IT1 IT 20 IT 12 IT 22 6. FINLAND Totaal Finland 7. GRIEKENLAND Totaal Griekenland 8. IERLAND Totaal Ierland 9. ITALIË Totaal Italië Totaal 80%-gebled Tabel 2c 300 190 70 660 968 968 300 300 1100 700 4138 1200 1746 8884 300 130 70 600 150 160 170 170 250 150 300 350 250 1300 10. 712 2. 120 DEFINITIEVE STEUNVERLENING 97/1 VOOR UITZENDDIENSTEN IN HET KADER VAN HET 16:9-ACTIEPLAN - Totale toewijzing Aangevraagde uren Toegekende uren Totaal generaal -18 projecten (80% + 60%) 16486,6 4. 106 De belangrijkste elementen waarop deze toewijzing werd gebaseerd, waren: een financieringsperiode van twee jaar* overeengekomen door de Commissie en de lidstaten; 17 een sterk beperkt budget van 7,8 miljoen ecu, terwijl dit in 1996 nog 12,5 miljoen ecu was; een laatste mogelijkheid om de financiële middelen van de Gemeenschap goed en evenwichtig over de lidstaten te spreiden, in overeenstemming met de mogelijkheden van de markt; in het bijzonder mogelijkheden om het aantal diensten in Italie, Spanje, Portugal en Finland uit te breiden; de mogelijkheid om in sommige landen een begin te maken met digitale 16:9- diensten. In de 80%-categorie was vooral de opmars van 16:9 in Italie' en Finland vermeldenswaard. I let Finse regionale televisiestation TV Tampere had al met succes deelgenomen aan de oproep 96/1. Het begin van zijn uitzendingen in 16:9-formaat had veel belangstelling van de pers geoogst. Evenals in Italië hielp dit om de belangstelling te wekken van de belangrijkste nationale kanalen, de publieke omroep YLE en zijn commerciële concurrent MTV. YLE zendt digitale 16:9-programma's uit, nu nog per satelliet; wanneer de ontvangstapparatuur beschikbaar komt, zal een begin worden gemaakt met terrestrische uitzendingen. Van de 32 Italiaanse projecten die werden ingediend, moest de Commissie zich, genoodzaakt door het beperkte budget, concentreren op de projecten die naar verwachting het grootste effect op de markt zullen hebben. De digitale satellietdiensten van RAI en Telepiu, een exploitant van betaaltelevisie, waren duidelijk belangrijk. Op het moment van toewijzing was de Commissie van oordeel dat deze minder effect op de markt voor tv-toestellen zouden hebben dan analoge of digitale Italiaanse terrestrische diensten. Door echter voor een aantal omroeporganisaties een gemeenschappelijk digitaal platform te creëren ontstaat een synergie waarmee meer wordt bereikt dan met 16:9-uitzendingen via afzonderlijke kanalen. Hiervan zou de 16:9-markt moeten kunnen profiteren. De uitzendingen van RAI zullen bestaan uit gratis beschikbare digitale simultane 16:9-uitzendingen van programma's via haar belangrijkste nationale diensten. Het scala van terrestrische 16:9-diensten wordt verbreed met nog twee belangrijke regionale omroepen, Telenorba en Antenna Tre Veneto. In de 50%-categorie bood het voorstel van RTVE voor een terrestrische 16:9-dienst de mogelijkheid om veel meer invloed op de markt uit te oefenen dan met haar eerdere satellietdienst. Het feit dat RTVE's terrestrische diensten niet voorzagen in 16:9 had de vooruitgang die regionale omroeporganisaties op eigen kracht konden bereiken, geremd. Bij de afsluiting van dit contract legde de Commissie sterk de nadruk op promotie, wat een van de belangrijkste zwakke punten van de satellietdienst was geweest. De selectie van twee projecten bracht de beperkingen van een dogmatische benadering van het onderscheid tussen 50%- en 80%-landen duidelijk aan het licht. Individuele omroeporganisaties in Portugal en het Verenigd Koninkrijk hadden weliswaar bij eerdere oproepen succes geoogst - voordat 80% financiering per 18 I. I. 951' mogelijk werd, maar andere omroepen waren niet gevolgd. De oproep 97/1 was daarom de laatste mogelijkheid om deze "late beginners" in de 50%-categorie te stimuleren en zo de in het Besluit van de Raad beoogde spreiding en evenwicht te bereiken. IV Portugese publieke omroep KIP diende een hoogwaardig project van strategisch belang in. Dit is pas de tweede l6:9-dicnst in Portugal. De Commissie meende dat het belangrijk was deze markt een extra stimulans te geven en legde ook hier weer de prioriteit bij promotie. De BBC heeft plannen om in de zomer van 1998 te starten met uitzendingen via digitale satellietdiensten en terrestrische diensten, /ij wil binnen eenjaar na aanvang van de digitale uilzendingen 30% van de "prime time" in 16:9 uitzenden. De BBC zal fors ter ondersteuning hiervan worden gebruikt. in promotie; de financiering via het Actieplan zal investeren 1. 3 Beoordelingsmethode De beoordelingsprocedures voor beide oproepen waren gelijk aan die van voorgaande jaren. Een onafhankelijk extern adviesbureau assisteerde bij de technische beoordeling van de projecten. Het adviesbureau werd gevraagd om eerst aan de hand van de in het Besluit van de Raad vastgestelde kwaliteitscriteria vast te stellen welke voorstellen in aanmerking kwamen. Daarna moest een ranglijst worden opgesteld, waarbij met name werd gekeken naar de waarschijnlijke aantrekkingskracht van de diensten bij het publiek. Tot slot moesten tekortkomingen en zwakke plekken in de voorstellen worden vastgesteld, zodat de Commissie deze tijdens de conlractbesprekingen aan de orde zou kunnen stellen. De technische beoordelingen leverden een belangrijke bijdrage aan het voorstel van de Commissie voor beide oproepen. Het toepassen van de criteria betreffende spreiding en evenwicht werd echter door de Commissie alleen gedaan, en wel voordat het voorstel aan het Comité werd voorgelegd. De samenvattende verslagen van de technische beoordelaars werden vervolgens aan het Comité aangeboden. 1. 4 Hoe de oproepen 96/1 en 97/1 voortbouwen op eerdere activiteiten Evenals in eerdere verslagen laten de volgende figuren zien hoe l6:9-diensten sinds het begin van dit Actieplan ingang hebben gevonden in Europa. In de figuren zijn ook de oproepen 96/1 en 97/1 verwerkt. De opzet is veranderd, zodat elke figuur de resultaten van oproepen tot het indienen van voorstellen per jaar laat zien, in plaats van als totaal. Gezien hel grote aantal omroeporganisaties dat in de loop van vier jaar door het Actieplan is gesteund, kunnen deze niet meer allemaal in één figuur worden weergegeven. Als alle omroepen die bij de oproep 97/1 zijn geselecteerd met hun uitzendingen zullen zijn begonnen, zullen dankzij het Actieplan 63 omroeporganisaties in alle 15 lidstaten in het 16:9-formaat uitzenden. «> Zie artikel 2, lid 5, Besluit 93/424/EEG van de Raad van 22 juli 1993 tot vaststelling van een actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa. 19 Figuur 1 Action Plan Broadcasting Call 93 I I National IEZII Regional Pan European Figuur 2 Action Plan Broadcasting Call 94/1 I I National IT""1 Regional Pan European 20 Figuur 3 Figuur 4 21 Figuur 5 Action Plan Broadcasting Call 97/1 I I National I T "! Regional RTE TVctoQalbb EualalTatabM RIVE TVa d« Qaibk RTP 2. EKKBC. T OP DE MARKT 2. 1 Verkoop van 16:9-tocstcllcn I let verslag van 1995 gaf een nauwe samenhang te zien tussen de totale verkoop van l6:9-loestellen en het aantal uitgezonden l6:9-uren. 10 liet liet ook zien dut de belangrijkste 16:9-markten de "pioniersmarkten" waren, namelijk Frankrijk, Duitsland en de Benelux. Tabel 3 laat zien dat deze landen nog altijd de belangrijkste 16:9-markten in Furopa zijn en dat het aantal toestellen waar het om gaat ten minste 1,7 miljoen bedraagt. Dit zijn voorziehtige ramingen. Andere ramingen van het aantal 16:9-toestellen in Furopa kwamen zelfs uit op 2,4 miljoen. " Volgens voorlopige prognoses zullen er in 2000 op jaarbasis in Europa ten minste 3,5 miljoen toestellen worden verkocht. 1 ° Zie COM(%) 346 def. , in het bijzonder figuur 4, blz. 16 1 ' Advanced 'television Markets, oktober 1997. Strategy Analytics raamt het aantal op 2,2 miljoen. Deze Buropese ramingen omvatten vermoedelijk ook markten buiten de EU, zoals de 150. 000 16:9- toestellen die in Zwitserland werden verkocht. SBS begon tegelijk met Duitse omroepen met l'Al, Plus l6:9-uitzendingen. De Zwitserse l6:9-markt werd mede gestimuleerd doordat in Duitsland op grote schaal via satelliet wordt uitgezonden. 22 huilen de "pioniersmarklen" voorspellen de FACFM-ramingen voor 1997 een verdubbeling van de afzet in de markten van de "late beginners", maar hel zou dan nog steeds om geringe hoeveelheden gaan. Na de aankondiging van de HHC dal zij digitaal zou gaan uitzenden in l6:()-formaal, hebben de fabrikanten'in het Verenigd l()97 Hink naar boven Koninkrijk hun ramingen voor de verkoopcijfers voor bijl'. esleld, namelijk naai 70. 000 label 3 OVERZICHT VAN DE VERKOOP VAN 16:9-TOESTELLEN IN DE EU TUSSEN 1992 EN 1997 (aantal toestellen 1992-1996; ramingen 1997) Land 1992 1993 1994 1995 1996 1997 TOTAAL Oostenrijk Benelux Denemarken Finland Frankrijk Duitsland Griekenland Ierland Italië Portugal Spanje Zweden UK 700 4000 8000 19000 10000 10000 30000 148000 190000 3000 7000 10000 0 45000 0 85000 8000 1000 15000 2000 0 85000 135000 200000 20000 20000 75000 145000 225000 15000 12000 0 6300 1000 4500 500 4200 3000 1000 4000 1000 3000 5000 1000 4000 2000 3000 2000 1000 4000 2000 13000 26000 3000 12000 16000 25000 2000 1000 31. 700 388. 000 43. 000 3. 000 565. 000 497. 000 6. 000 3. 000 53. 300 18. 000 53. 500 14. 500 25000 70000 107. 200 Totaal 29000 91000 134700 220500 507000 801000 1. 783. 200 llron: EM'EM 2. 2 Hel begin van (ligHalè-televisieriiensleii en 16:*) - Eerste fase In december IW7 waren er al meer dan 200 digitale-televisiediensten lùiropa. omroeporganisaties was het aantal digitale decoders miljoen, waarvan er 1,75 miljoen werden gehuurd. schattingen toegenomen nauwkeurig mogelijke Volgens in van tol 2 zo Op 17 april 19% kwam Canal Plus als eerste omroeporganisatie in lùiropa met digitale-televisiediensten. In december l(W was ongeveer de helft van het aantal digitale decoders in l'Airopa te vinden in frankrijk, verdeeld over IPS en drie concurrerende dienstverleners: ('anal Satellite Numérique, AhSal. Met franse digitale aanbod heeft van meel af aan ook digitale uilzendingen in het 16:9-lbrmaat omvat. Ixn van de franse dienstverleners 23 heeft vastgesteld dat 25% van zijn abonnees digitale-televisie-uitzendingen op een 16:9-tocstcl bekijkt. Deze samenhang laat zien dat het profiel van de consument die is geabonneerd op betaaltelevisie voor een belangrijk deel samenvalt met dat van de kijkers die in een vroeg stadium een l6:9-toestel hebben aangeschaft. Deze samenhang tussen betaaltelevisie en 16:9 is er niet alleen in frankrijk. In een voorstel voor een Actieplan dal een aantal jaren geleden werd ingediend, maakte een betaaltelevisie-exploitant elders melding van marktonderzoek dal uitwees dat zijn abonnees veelal mensen zijn die altijd in de markt zijn voor de nieuwste technologische producten en die bijvoorbeeld als eersten thuis een computer gebruikten en zich op Internet abonneerden. door hun kleinere publiek Ondanks de krachtige steun van de publieke omroepen voor het l6:9-formaat is de Commissie verheugd over de samenhang tussen betaaltelevisie en 16:9. In de eerste fasen van het Actieplan maakte de Commissie zich zorgen dat de een minder betaaltelevisie-omroepen kosteneffectieve optie voor de bevordering van 16:9 zouden zijn dan omroepen waarvan de programma's gratis kunnen worden ontvangen en die een veel groter publiek hebben. Met het ondersteunen van betaaltelevisie is 16:9 echter kennelijk zeer gerichl bevorderd. Dankzij het Actieplan konden betaaltelevisie-exploitanten in een aantal landen niet alleen de commerciële aantrekkelijkheid van het I6:9-Ibrmaat binnen hun gevestigde analoge diensten testen, maar er ook aan bijdragen dat een voldoende aantal van hun abonnees 16:9-toestellen kochten met hel oog op het toekomstige aanbod van digitale diensten. De eerste resultaten van de franse digitale markt vormen ook een steun in de rug voor de hele filosofie van het Actieplan: ervoor zorgen dat er, voordat wordt begonnen met digitale diensten en onafhankelijk van de uitzendnorm, voldoende 16:9-toestellen in de huishoudens aanwezig zijn. De franse omroeporganisaties gebruikten in de beginfase van het Actieplan de nu verouderde D2-MAC-norm om 16:9 uit te zenden. 12 De franse kopers van 16:9-toestellen konden ook profiteren van het grote aantal uren analoge uilzendingen in 4:3-brievenbusformaat op de terrestrische kanalen. 16:9- toeslellen kunnen deze uitzendingen aanpassen zodat ze het 16:9-scherm vullen. Toen er eenmaal 16:9-toestellen verkrijgbaar waren, zorgden de uitzendingen in 4:3-brievenbuslbrmaat voor extra promotie van I6:9. n 12 Consumenten hebben nooit veel investeren, omdat betaaltelevisie- en kabelexploitanten het merendeel van de decoders verhuurden, om /e later, als de digitale diensten van start zouden gaan, te kunnen inruilen voor digitale decoders. in D2-MAC hoeven " PAL- en SfCAM-letterboxuitzendingen zijn overigens nooit voor financiering via het Actieplan in aanmerking gekomen, omdat zij niet voldoen aan de kwaliteitscriteria voor de tenuitvoerlegging van het Actieplan, zoals vastgelegd in artikel 5, lid I, paragraaf (iv), van de Technische bijlage bij het Besluit. 24 Omdat bekend was dat exploitanten van betaaltelevisie de eerste golf van digilalc-lelevisiediensten14 op gang zouden brengen, was het belangrijk dat de consumenten al beschikten over l6:9-toeslellen. Betaaltelevisie is per definitie gebaseerd op de toevoeging van decoders aan bestaande tv-toestellen. 15 Als er niet al l6:9-toeslellen op de markt zouden zijn geweest, waren de meeste betaaltelevisie-exploitanten naar alle waarschijnlijkheid niet bereid geweest om de lancering van digitale televisie nog ingewikkelder en riskanter te maken door hierbij ook l6:9-uilzendingen te betrekken. Gegevens uit de eerste tijd van de markt voor digitale televisietoestellen doen dan ook vermoeden dat het Actieplan een belangrijke rol heeft vervuld en ertoe heeft bijgedragen dat er in de Kuropese huishoudens 16:9-toestellen aanwezig waren die konden profiteren van deze eerste golf van digitale televisie, die aangeboden werd door exploitanten van betaaltelevisie. Kenmerkend voor deze diensten is een groot aanbod aan speelfilms, een ideale programmering voor het 16:9-formaat. Met 16:9-formaat heeft zich ook zo voorspoedig kunnen ontwikkelen dankzij de omvangrijke bijdrage die bestemd was voor de bevordering van digitale televisie en voor subsidiëring van decoders. 3. VOORUITZKÏITKN VOOR 16:9 3. 1 Tweede fase van digitale televisie en 16:9 In de eerste fase van digitale televisie hebben exploitanten van betaaltelevisie die gebruikmaakten van kabel- en satellieluitzendingen een baanbrekende rol vervuld, maar de volgende fase zal worden gekenmerkt door gratis beschikbare terrestrische uitzendingen in 1998. Het Verenigd Koninkrijk en de Scandinavische landen hebben het voortouw genomen. De Britse markt is met name belangrijk voor de ontwikkeling van 16:9, omdat dit de laatste van de drie grote toonaangevende markten is die ermee begint, frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zijn de grootste, rijkste en meest dynamische markten voor consumentenelektronica, lien voorwaarde voor succes voor elk nieuw consumentenelektronicaproducl is dat het in alle drie deze markten een sterke positie heeft. Ondanks de analoge l6:9-diensten van Channel 4, S4C en Granada waren de meeste Britse omroeporganisaties ervan overtuigd dat de geconstateerde nadelen van eerdere 16:9-systemen voor analoge transmissie zwaarder wogen dan het voordeel van stimulering van de 16:9-toestellenmarkt voordat digitale 14 De DVB-specificaties voor digitale kabel- en satellietuitzendingen waren beschikbaar voordat het complexere terrestrische digitale-televisiesysteem werd gedefinieerd. 15 De decoders van betaaltelevisie-omroepen bevatten doorgaans de noodzakelijke technologieën voor zowel voorwaardelijke toegang als decodering, alsmede de elektronica voor de ontvangst van digitale of analoge uitzendingen. 25 televisie beschikbaar werd16. Zij wilden liever wachten totdat in 1998 wordt begonnen met Britse digitale uitzendingen. Door deze beslissing kon de markt voor 16:9-toestellen zich niet eerder ontwikkelen. Toen de BBC echter in 1997 aankondigde dat binnen eenjaar na aanvang van de digitale diensten 30% van haar programma's in 16:9-formaat zou worden geproduceerd, had dit onmiddellijk effect. De verkoop van 16:9-toestellen steeg en de verkoopcijfers over 1997 zouden kunnen oplopen lot 70. 000. De l6:9-uitzendingen van de BBC zullen duidelijk van strategisch belang zijn voor de ontwikkeling van 16:9 in hel Verenigd Koninkrijk. Ook andere Britse omroeporganisaties hebben al besloten te gaan uitzenden in hel 16:9-formaat, maar leggen zich nog niet vast op getallen. Aangezien de een van drie het Verenigd Koninkrijk grote voortrekkersmarkten voor consumentenelektronica in Kuropa is, konden de omroeporganisaties de fabrikanten ervan overtuigen dat zij volledig digitale geïntegreerde 16:9-toestellen moeten uitbrengen. Deze zullen naar verwachting in 1998 op de markt komen, wanneer een begin wordt gemaakt met digitale uilzendingen. Deze digitale toestellen komen ook op de Scandinavische markten. Als er niet al voldoende 16:9-toestellen op de markt zijn, is het uiteraard van essentieel belang is dat er vanaf de eerste dag waarop digitaal wordt uitgezonden, digitale 16:9-toestellen beschikbaar zijn. In haar definitieve evaluatie van het Actieplan, die voor 1999 op het programma staat (na afloop van de tenuitvoerlegging van het Actieplan), zal de Commissie nader ingaan op de samenhang tussen 16:9 en digitale televisie17. Hierin moei onder andere nader worden gekeken naar de 16:9-televisie verschillende manieren waarop introduceren. omroeporganisaties Verder moei worden opgemerkt dat uitzendingen in 16:9-formaat via digitale terrestrische apparatuur ook in belangrijke mate worden gesubsidieerd, omdat de regeringen van de lidstaten aan terrestrische omroeporganisaties kosteloos extra radiospectrum beschikbaar stellen voor digitale-televisiediensten. Terrestrisch radiospectrum is een waardevolle hulpbron. De extra capaciteit wordt tijdelijk beschikbaar gesteld om de migratie van analoog naar digitaal te versnellen en analoog radiospectrum terug te winnen. 3. 2 DVD (Digital Versatile Disk) De brievenbusversies van films zijn weliswaar al een aantal jaren op VMS- cassettes beschikbaar, maar wanneer deze beelden worden opgeblazen tot het laat de beeldkwaliteit veel te wensen over. De Kuropese 16:9-formaat 16 De meeste Britse omroeporganisaties menen dat het PA f Plus-transmissiesystccm niet geschikt is voor gebruik in hel Verenigd Koninkrijk, omdat het op 4:3-toestellen een brievenbusbeeld produceert. Met liritse publiek is, in tegenstelling tot de meeste kijkers op het Huropese vasteland, niet gewend aan uitzendingen in brievenbusformaat. 17 Na oproep 97/1 zal geen verdere financiering worden verstrekt en de in 1997 ondertekende contracten lopen pas eind 1998 af. 26 lancering van de \)VD in hel voorjaar van 1997 zal een extra stimulans voor 16:9 betekenen. Veel video-uitgevers zullen de 4:. Vversie van een film op de ene kant van een schijf zetten en de l6:9-versie op de andere. Met Actieplan heeft hierin een aanwijsbare rol gespeeld, aangezien het weinig zin zou hebben om de l6:9-versie toe te voegen, als de consument geen 16:9-toestel in huis heeft. Met de DVD kan de consument een hoogwaardig digitaal medium kopen en zijn eigen collectie films en televisieprogramma's in 16:9 opbouwen. 3. 3 Het WK Voetballen in 16:9 Via haar besluiten van april en juli 1997IX heeft de Commissie een totaalbedrag van 1,4 miljoen ecu aan TVRS toegekend, het consortium van franse omroeporganisaties dal zich bezighoudt met de productie van programma's namens de f If A|l\ De financiering vormt een bijdrage van de gemeenschap in de extra kosten van een parallelle productie in 16:9, zodat er voor de Huropese omroeporganisaties l6:9-beelden beschikbaar zijn20. De Commissie en hel raadgevend Comité van de lidstaten stonden positief tegenover dit project toen dit door de UAŒM, de vereniging van producenten, werd voorgesteld. Met WK Voetballen heeft altijd de verkoop van nieuwe consumenlenelektronicaproducten gestimuleerd en daarom verklaarden de fabrikanten zich bereid aanzienlijke bedragen te investeren in het bevorderen van de verkoop van 16:9-toestellen voor het WK. Omroeporganisaties in zes lidstaten21 hebben er al mee ingestemd om voor de verslaggeving te zorgen en naar verwachting zullen zich er tegen de tijd dat de WK-wedstrijden beginnen nog meer aanmelden. 3. 4 Internationale vergelijkingen De Japanse markt is sterk, met een afzet van 5,5 miljoen l6:9-loestellen in 1996 en naar schatting meer dan 6 miljoen in 1997; dat komt neer op meer 18 Besluilen 1797/456 C(97)9()6 1. 4. 97 en f/97/1216 C(97)2()65 1. 7. 1997. |(> Deze activiteit kon niet worden gefinancierd uit het onderdeel programmaproductie van het Actieplan. In het commentaar op de begroting van 1997 voor begrotingslijn B3-20I3 voor programmaproduct ie verklaart de begrotingsautoriteit dat dit krediet is bedoeld voor de productie en de conversie in 16:9- formaat van programma's die zijn bestemd voor herhaald gebruik ("long stock"-programma's) en niet voor programma's die in principe zijn bedoeld om slechts eenmaal te worden uitgezonden, zoals nieuwsberichten, sportuitzendingen of televisieseries. (PB L 44, 14. 2. 1997, blz. 802). De commissie van het f uropees Parlement voor cultuur, jeugd, onderwijs en media had eerder haar bezorgdheid uitgesproken dat B3-2ÖI3 sportprogramma's steunde op een culturele begrotingslijn. 20 liet is mogelijk om de l6:9-productie en 4:3-productie te integreren, maar omroeporganisaties buiten I Airopa maakten zich zorgen dat dit de kwaliteit van de 4:3-uitzendingen zou beïnvloeden en dat 4:3- en l6:9-uitzendingen niet gecombineerd zouden kunnen worden. Volgens de f ACf M zullen de 16:9- uitzendingen in Brazilië en Canada te zien zijn. 21 Denemarken, Frankrijk, Griekenland, Italiö, Spanje, UK 27 dan 50% van alle verkochte tv-toestellen22. Zoals in het verslag over 1994 werd opgemerkt, hebben de televisiefabrikanten daar de controle over een belangrijk deel van de detailhandel in hun sector2'. Zij hebben de 4:3- loeslellen geleidelijk uil de markt welen te halen, vooruitlopend op de ontwikkeling van l6:9-uil/. endingen. Sommige toestellen kunnen de analoge MDfV-uitzendingen van NUK terugconverleren. Gunstig is ook dat veel videogames nu in brievenbusformaal op de markt komen, liovendien is in Japan de DVD al op de markt gebracht. en zullen beschikbaar In de VS bereiden fabrikanten en omroeporganisaties zich erop voor om tegen eind 1998 van start te gaan met digitale HDTV-diensten24. De VS zullen zich daadwerkelijk aansluiten bij de 16:9-gemeenschap. Daardoor zullen er meer 16:9-programma's de komen productiekosten van de voor HDTV noodzakelijke grootbeeldtechnologieën dalen. Zonder grote schermen, waarop de beelden realistischer en met optimale effecten kunnen worden weergegeven, heeft HDTV weinig of geen voordelen in standaarddefinitie, op televisieschermen van gewoon formaat (<1()() cm diagonaal). De VS is een grote eentalige markt en is daarom beter geschikt om de weg te bereiden voor de invoering van HDTV-dienslen dan de kleinere, versnipperde omroepmarkten in Ivuropa. In de VS zullen namelijk eerder schaalvoordelen zijn Ie behalen met betrekking tol nieuwe groolbeeldlechnologieën. ten opzichte van 16:9 te bieden bovendien 3. 5. Afseheid van het Actieplan De Commissie heeft geen vervolg van dit Actieplan voorgesteld. Dit duidt op vertrouwen in de commerciële vooruitzichten van breedbeeld. Nu breedbeeld in huishoudens te vinden is, is het niet langer slechts een interessante technische mogelijkheid, maar speelt het een rol op de markt, niet alleen in IZuropa, maar ook in Japan en binnenkort in de VS. Uil het tussentijdse evaluatieverslag25 dat in 1995/96 door onafhankelijke adviseurs werd opgesteld en uit een conferentie die in september 199626 door de Commissie werd georganiseerd, kwam de aanbeveling naar voren om hel Actieplan te verlengen teneinde de in het besluit van de Raad beoogde "kritieke massa" te bereiken. Kritieke massa was echter sleehls een indicatie die niet nader gedefinieerd en geen op zichzelf slaande doelstelling was. Met doel was "bij te dragen tol de marktpenetralie van ontvangstapparatuur". Met 22 Bron: Advanced Television Markets newsletter, ibid. 23 COM(95) 263 def. van 16. 6. 1995, blz. 26, lid 3. 2. 24 HDTV maakt gebruik van het 16:9-breedbeeldformaat, maar met een hogere transmissiesnelheid om hoogwaardige beelden op grote schermen te produceren, waardoor de beelden nog meer effect hebben en nog realistischer worden. 25 Review of Action Plan for Advanced Television Services, december 1996, Hindrapport, Coopers & fybrand en Convergent Decision Group 2f' Reshaping Television for the Information Society, Brussel, 26. 9. 1996 28 een prognose van 2 miljoen 16:9-toestellen in 1997 heeft de markt naar het oordeel van de Commissie sinds de tussentijdse evaluatie en de conferentie aanzienlijke vooruitgang geboekt. Nu breedbeeld op de markt aanwezig is, zullen de stuwende krachten op de markt achter digitale televisie de verdere ontwikkeling hiervan effectiever kunnen ook. Omroeporganisaties die van plan zijn om terrestrische digitale 16:9- programma's uil te zenden, zullen hebben geprofiteerd van een veel waardevollere subsidie dan het Actieplan ooit heeft geboden: gratis spectrum. overheidssubsidieprogramma steunen welk dan Ren langer doorlopend actieplan zou daarom niet langer als katalysator fungeren voor gebruik van het nieuwe formaat. lZen extra termijn van overheidssubsidie zou kunnen leiden tot een cultuur van afhankelijkheid doordat het systeem "subsidiejagers" zou aantrekken, die breedbeeld in commercieel opzicht in diskrediet zouden kunnen brengen. Met het oog op de zware druk op de begroting van de VA) en het toegenomen gevaar dat het voortzetten van de subsidies in een groeimarkt lol ontwrichting van de markt leidt, zou een verlenging niet voldoende kosteneffectief zijn en grotere risico's met zich meebrengen. De rol van katalysator eindigt nadat de uitzcndeontraclcn van hel Actieplan in het kader van oproep 97/1 in december 1998 zijn afgelopen. Door convergentie en concurrentie van nieuwe interactieve diensten zullen omroeporganisaties in de toekomst worden gedwongen de ervaring die wordt geboden door het televisiekijken ingrijpender te veranderen dan dat zij de afgelopen dertig jaar hebben gedaan. De televisie moet nu concurreren met de PC. Verschillende Amerikaanse computerfabrikanten hebben al plannen om computers met 16:9-beeldschermen op de markt te brengen voor de ontvangst van digitale televisie en het bekijken van DVD's. Convergentie zal daarom de opmars van het breedbèeldformaat niet alleen op televisiegebied, maar voor de gehele omgeving van nieuwe diensten versnellen. 29 DEEL B : PRODUCTIE 4. INLEIDING 4. 1 Het Actieplan, een communautair instrument voor de audiovisuele sector Het Actieplan, een communautair programma met een looptijd van vier jaar (juli 1993-juli 1997), beoogt de ontwikkeling van de markt voor geavanceerde televisiediensten te stimuleren. Door de ontwikkeling op Europees niveau van deze markt aan te moedigen wordt de audiovisuele televisie-industrie aangezet tot modernisering en tot de ontwikkeling van een samenhangende, duidelijke en onderling afgestemde toekomststrategie. De geavanceerde televisiediensten zenden thans uit in het 16:9-formaat, waarover in Europa consensus bestaat. Dit formaat heeft twee grote voordelen. Het eerste is van technische aard: het is neutraal ten opzichte van de verschillende transmissienormen en bevordert dus de overgang van de analoge naar de digitale wereld. Het tweede voordeel is van commerciële en esthetische aard: dit breedbeeldformaat biedt een betere beeldkwaliteit en brengt televisie kwalitatief op gelijke hoogte met de bioscoop. Het door het Actieplan nagestreefde structurele effect bestaat erin dat een kritische televisiediensten wordt ontwikkeld, zodat de algemene massa geavanceerde invoering van deze diensten op Europese schaal mogelijk wordt. Te dien einde wordt in de strategie die in het Actieplan is vastgelegd rekening gehouden met de belangen van al degenen die bij de audiovisuele keten betrokken zijn. Aangezien de voornaamste partijen in het radio- en televisiebedrijf de omroeporganisaties en de producers zijn, gaan de initiatieven van het Actieplan twee richtingen uit : zowel de vraag naar als het aanbod van 16^-programma's wordt gelijktijdig en op gecoördineerde en daadkrachtige wijze op Europees niveau gestimuleerd. Zo biedt het 16:9-Actieplan de Europese omroeporganisaties en producers aanvullende financiële middelen ter dekking van de extra kosten die uit het 16:9-formaat voortvloeien, omdat uitzenden en produceren in dit formaat aanzienlijke financiële en materiële investeringen vergt. 4. 2 De 16:9-markt Naast de uitzenddiensten omvat de 16:9-markt tevens alle professionele en voor de consument bestemde apparatuur voor het gebruik van dit formaat. De lancering op Europese schaal van uitzenddiensten#in het 16:9-formaat stimuleert de investeringen en leidt tot een - voor het concurrentievermogen van de audiovisuele industrie noodzakelijke - modernisering van de professionele uitzendapparatuur van omroeporganisaties en van bedrijven voor de vervaardiging en verhuur van productieapparatuur. Het Actieplan heeft dus synergetische effecten voor de industriële sector in het algemeen. 4. 3 Het Actieplan, een integrerend onderdeel van het communautaire audiovisuele beleid In overleg met de marktdeelnemers levert hel Actieplan een bijdrage aan de ontwikkeling van een kritische massa l6:9-diensten, waardoor de Europese programma-industrie doeltreffend op de toekomst kan worden georiënteerd. Produceren in het I6:9-Ibrmaat is een waarborg voor technische kwaliteit. De Europese programma-industrie moet ertoe worden aangezet stelselmatig gebruik te maken van dragers die met 16:9 compatibel zijn : dit is een strategische verplichting op Europees niveau om de programmacatalogi te kunnen verduurzamen. Audiovisuele catalogi vormen de basis van elke strategie en zijn een bron van inkomsten voor de beroepsgroep. Zij zijn als het ware het "economisch erfgoed " van de sector. De catalogi zijn samengesteld uit programma's met een lange levensduur, die verscheidene malen kunnen worden uitgezonden en op andere markten dan de markt van oorsprong kunnen worden gebruikt. Met Actieplan, dat bestemd is voor de programma-industrie, vormt dus een integrerend onderdeel van het audiovisuele beleid van de Europese Unie, dal beoogt de structurele capaciteit van de audiovisuele programma-industrie te versterken en de Europese dimensie ervan te ontwikkelen. De methodologie van het Actieplan is op deze overwegingen gebaseerd. Uit hoofde van hel onderdeel "programma's" van hel Actieplan wordt - naast de bijdrage van de producers zelf en van bedrijven die - medefinanciering verstrekt voor de extra kosten in verband met de productie van nieuwe programma's in 16:9 of de conversie van bestaande programma's op andere dragers teneinde deze compatibel te maken voor een uitzending in 16:9. De medefinanciering bedraagt 50 of 80% van de extra kosten op basis van forfaitaire bijdragen in de eenheidstarieven per uur. l6:9-formaat investeren in het 4. 4 Het interventiekader van het Actieplan Door middel van oproepen tot het indienen van voorstellen worden de Europese producers uitgenodigd steunaanvragen in te dienen voor nieuwe producties en/of conversies. Bij de toekenning van de steun worden de volgende criteria gehanteerd: de producers moeten in een van de lidstaten van de Europese Unie zijn gevestigd; zij moeten in het bezit zijn van een uitzendakkoord van een in de Europese Unie gevestigde omroeporganisatie die zich ertoe verbindt het desbetreffende 16:9-programma uit te zenden; zij moeten beschikken over een vaste toezegging tot medefinanciering van de extra kosten, afkomstig uit andere economische bronnen dan het Actieplan. 32 Ingeval meer voorstellen worden ingediend dan waarvoor middelen beschikbaar zijn, worden de programmavoorstellen o. g. v. prioriteitscriteria geselecteerd. Er vindt in geen geval een kwalitatieve beoordeling van de programma-inhoud plaats. Er wordt prioriteit gegeven aan: programma's met een lange levensduur, projecten die door onalluinkelijke producers worden ingediend, projecten afkomstig uit lidstaten met een lage productiecapaciteit of met een beperkt taalgebied, projecten waarvan het financieringssaldo uitsluitend door het bedrijfsleven wordt gefinancierd. In geval van conversie van bestaand materiaal wordt prioriteit toegekend aan programma's van Europese oorsprong. 5. HKTl6:9-AcrriEPLAN 1993-1997 In dit hoofdstuk worden enerzijds de markante feiten van het Actieplan in 1996 en het eerste halljaar van 1997 en anderzijds de ontwikkeling van hel communautaire programma beschreven ; hel is bijzonder nuttig deze ontwikkeling na een tenuilvoerleggingsperiode van vier jaar te analyseren. 5. 1 Algemene resultaten uitgedrukt in uren en ecu:. IHMI' Oproep Miljoen ecu Uren IW3 l/«)J 11,6 IW4 l/«)4 l«),4 l«W4 2/94 33 IW5 l/«>5 IX. I IW5 2/«)5 12. 5 l<)% l /% 12,1 ^ 6 ; ,, •••4. 553:$ 4. 099 2*551 IW7 l/«)7 l>. 5 2. 567 Sedert de aanvang van het Actieplan zijn zeven oproepen tot het indienen van voorstellen georganiseerd: een in 1993, twee in 1994, twee in 1995, een in 1996 en een in 1997. Het budget van elke oproep was verschillend: tot en met oproep 2/94 was sprake van een stijgende lijn, daarna was de trend neerwaarts (tot en met oproep 2/95). Met budget voor de oproep in 1996 was weer iets hoger, terwijl het budget voor 1997 opnieuw lager was. In totaal werd van juli 1993 tot en met 30 juni 1997 116,2 miljoen ecu aan Europese producers toegekend voor de productie of de conversie van programma's in het 16:9-formaat. 33 Met deze 116,2 miljoen ecu werden 25. 422 programma-uren in het 16:9-formaat gefinancierd: met 105,2 miljoen ecu werd de productie van 16. 856 uur nieuwe programma's in 16:9 gecofmancierd en met de overige 11 miljoen ecu werd 8. 565 uur conversies gecofmancierd. 5. 2 In het kader van het Actieplan ontvangen voorstellen (productie- en convcrsicvoorstcllcn) Aantal ontvangen voorstellen Het aantal ontvangen voorstellen was betrekkelijk constant, met circa 1. 000 voorstellen voor elke oproep; vanaf oproep 2/95 was sprake van een duidelijk opwaartse-trend. Oproep 1/94 leverde het geringste aantal aanvragen op (732). Dit kwam doordat de eerste oproep van hel. Actieplan (1/93) geprofiteerd had van het lanceringseffect van het programma en het merendeel van de op dat moment in voorbereiding zijnde productieprojecten massaal had aangetrokken. Vervolgens moest tot oproep 2/94 worden gewacht voordal de producers een groot aantal nieuwe aanvragen indienden. Naar aanleiding van de oproepen voor 1996 en 1997 werd het grootste aantal aanvragen ontvangen sedert de lancering van het Actieplan: er werden respectievelijk 1350 en 1580 voorstellen ingediend. lOproep < >nlvMii|*eii voor. stellen l/M 944 1/94 2/94 732 1. 113 1/95 970 2/95 1/96 1 116 1 350 1/97 1. 580 I'oename van het aantal in het kader van het Actieplan ingediende programma-uren Sinds een begin is gemaakt met de tenuitvoerlegging van het Actieplan, is het aantal programma-uren waarvoor aanvragen krachtens het Aclieplan werden ingediend sterk gestegen. Dit blijkt uit de volgende tabel: Oproep Ontvangen uren 1/93 7. 500 1/94 2/94. 1/95 2/95 1/96 1/97 8. 000 10. 356 16. 392 10. 735 22. 350 24. 012 De voorstellen naar aanleiding van de eerste twee oproepen (1993 en begin 1994) beliepen telkenmale 8. 000 programma-uren. Eind 1994 bedroeg het totaal 10. 300 uur. Begin 1995 werd een nieuwe grens overschreden, toen de aanvragen van de producers een totaal van 16. 400 uur bereikten. Voor het gehele jaar 1995 beliepen de aanvragen 27. 127 uur tegen 18. 356 uur in 1994. De oproepen 1/96 en 1/97 kregen massale respons, daar respectievelijk 22. 350 en 24. 012 voorstellen werden ingediend. 34 Sterke toename van het aantal inschrijvers dal een beroep doet op het Actieplan is het totale aantal twee uitvoeringsjaren Gedurende de eerste inschrijvers verdrievoudigd. Kind 1994 en na drie oproepen stabiliseerde dit totaal zich rond een gemiddelde van tweehonderd producers per oproep. Het totale aantal voorstellen kende vervolgens een dramatische stijging in de laatste twee oproepen, en bereikte met oproep 1/97 hel opmerkelijke aantal van 421. Deze aanzienlijke stijging is waarschijnlijk grotendeels terug te voeren op het feit dat het Actieplan in dil stadium aanzienlijke bekendheid genoot en op de omstandigheid dat de belanghebbende partijen wisten dat het plan spoedig ten einde zou lopen. Oproep AIIIIIHI produeers 1/93 80 1/94 148 2/94 243 1/95 184 2/95 190 1/96 385 I/97II 421 5. 3 Betrokken beroepsgroepen De twee categorieën producers die van het Actieplan gebruik maken, zijn de onalhankelijke producers en de omroeporganisaties. Uil de onderstaande tabel blijkt de verhouding waarin de kredieten onderling zijn verdeeld, alsook hun respectieve aandeel in de productie van nieuwe programma's in 16:9. Jaar Oproep 1993 1994 1994 1995 1995 1996 1/93 1/94 2/94 1/95 2/95 1/96 1997 1/97 Omroeporganisaties 0,56 0,62 Producent, 0,5 0,5 Omroeporganisaties 0. 63 0,78 0,55 eeu 0,55 uren 0,73 Producer! 0,22- 0,43 0,27' t > '. ,K. 0,56 0,52 0,55. 0 , 4* ; h 0,73 0,27 0,72 0,28 0,76 0,24 35 5. 3. 1. ( j lobai e analyse Sinds een aanvang is gemaakt met de tenuitvoerlegging van het programma zijn de communautaire middelen gelijkelijk tussen omroeporganisaties en onalhankelijke producers verdeeld: tussen 1993 tot 1997 werd gemiddeld 55% van de financiële middelen aan omroeporganisaties en 45% aan onalhankelijke producers toegekend; van de toegekende uren werd 69% door omroeporganisaties verzorgd en 31% door onalhankelijke producers. Bij de beoordeling van deze percentages moet rekening worden gehouden met het feit dat de uren van de omroeporganisaties grotendeels uit conversies, live-uilzendingen en sport bestaan en dat de eenheidstarieven per uur voor de/e categorieën, waarop de berekening van de communautaire subsidie wordt lager zijn dan die voor de andere programmacalegorieën. gebaseerd, veel Onalhankelijke producers maken daarentegen vooral programma's met een lange levensduur, waarvan de eenheidstarieven per uur aanmerkelijk hoger zijn. De bovenstaande label en grafiek tonen de ontwikkeling van de verschillende uitvoeringsfasen van hel Actieplan 16:9. Deze fasen kunnen als volgt worden beschreven: 1993-1994 - Start van de eerste 16:9-dicnslcn waarvan de extra kosten voor 5()%> werden medegefinancierd. Tijdens de eerste oproep voor het indienen van voorstellen (1/93) ontvingen de omroeporganisaties 56% van de financiële middelen en produceerden zij 63% van de programma-uren. De "pioniersmarkten" waren klaar om van start te gaan en deze eerste oproep had betrekking op de lancering van de eerste 16:9-diensten waarvoor de omroeporganisaties spoedig 16:9-programma's nodig hadden. De onalhankelijke producers waren weliswaar niet bijzonder talrijk (60), maar zij dienden in hel kader van het Actieplan ambitieuze plannen in - gelet op het aantal geproduceerde uren - waardoor zij 37% van de programma-uren voor hun rekening namen. Oproep 1/94 markeert de versterking van de nieuwe l6:9-diensten. De 16:9-omroeporganisalies intensiveren hun inspanningen om de identiteit van hun kanaal te versterken; bijgevolg hebben zij behoefte aan een bijzonder grote hoeveelheid programma's teneinde de beschikbare zendtijd onmiddellijk in te vullen. Deze oproep wordt dus gedomineerd door de omroeporganisaties, die 78% van de programma-uren realiseren teneinde de doorbraak van hun 16:9-diensten te verwezenlijken. Daar de begroting met 67% stijgt (19,4 miljoen ecu tegen 11,6 miljoen tijdens de eerste oproep) kunnen tevens 128 nieuwe onafhankelijke producers (68 meer dan in de vorige oproep) in de gelegenheid worden gesteld hun intrede te doen op de 16:9-markt. Kind 1994 - Intrede van talrijke onafhankelijke producers op de Europese 16:9-markt Oproep 2/94, die van alle oproepen tot het indienen van voorstellen over het grootste budget beschikt, markeert een ommekeer in de tenuitvoerlegging van het Actieplan. Ter gelegenheid van deze oproep doen de onafhankelijke producers voor de eerste maal in grote getale hun intrede op de 16:9-markt: in totaal realiseren 220 onafhankelijke producers (d. w. z. 92 meer dan tijdens de eerste oproep) 45% van de 36 programma-uren. Dit is van alle oproepen het hoogste percentage. De budgettaire middelen worden gelijkelijk over omroeporganisaties en onafhankelijke producers verdeeld. Oproep 2/94 is de eerste waarvan ook de resultaten duidelijk maken dat er een werkelijke "pioniersmarkt" voor Europese 16:9-markten bestaat. - 1995/1996 ontwikkelingsachterstand, waarvan de extra kosten voor 80% worden gecollnancierd op markten met I <ajicerin£ _ van I ^9-diensJen een De technologische en economische ontwikkelingsgraad van het oiiiroepwezen in de diverse lidstaten varieert, waardoor een aantal van hen geen projecten indiende. Dit had lot gevolg dal het Europese grondgebied niet volledig door het Actieplan werd gedekt, nadat een eerste aanvang was gemaakt met de tenuitvoerlegging ervan. Op termijn dient de 16:9-markt echter de gehele Europese Unie te bestrijken, inclusief de markten die een geringer potentieel hebben door het beperkte taalgebied dat zij bestrijken, of door de structurele zwakte van hun audiovisuele industrie. Met het oog hierop voorzag het besluit van de Raad in een begrotingsreserve die vanaf 1. 1. 1995 beschikbaar werd voor "de markten die niet volledig bediend worden in de eerste fasen van de tenuitvoerlegging van hel Actieplan'*27. I let steunverleningspercentage voor deze markten is hoger dan dat voor de pioniersmarkten: de communautaire fondsen dekken maximaal 80% van de extra kosten voor productie en conversie. Oproep 1/95 is de eerste oproep tol hel indienen van voorstellen waarbij de 80%-regel wordt toegepast. De begunstigde in beginsel Italië, Denemarken, Griekenland, Ierland, Luxemburg, /weden, Oostenrijk en f inland. Oproep 1/95 stelde producers uit deze landen in de gelegenheid zich op de l6:9-markt te begeven. landen zijn (ilobaal worden de financiële middelen voor deze oproep 1/95 wederom gelijkelijk over de omroeporganisaties en de producers verdeeld. De omroeporganisaties produceren 73% van de programma-uren. In de loop van 1995 steeg het aantal tweede golf 16:9-omroeporganisaties van 20 omroeporganisaties 16:9-diensten lanceert is een beslissende factor voor de grote behoefte van omroeporganisaties aan programma's. Het bijzonder hoge aantal verzoeken om uren dat naar aanleiding van deze oproep werd ontvangen (16. 392 uur, d. w. z. 60% meer dan de vorige oproep), versterkt de zeer grote behoefte aan programma's van de nieuwe diensten op de nieuwe markten. feit dat een tot 42. Het Hij oproep 2/95 wordt 56% van de communautaire steun aan de omroeporganisaties toegekend. De verdeling van de uren was dezelfde als bij de vorige oproep: 73% van de nieuwe-programma-uren wordt door omroeporganisaties geproduceerd en 27% door onalhankelijke producers. Tenslotte geldt voor oproep 1/96 dat de financiële steun zeer gelijkelijk wordt verdeeld: 52% van de financiële steun gaat naar omroeporganisaties en 48% naar onafhankelijke producers. Uit de verdeling van de geproduceerde uren blijkt evenwel dat de omroeporganisaties (72%) de onafhankelijke producers (28%) domineren. Dit resultaat strookt met dat van de voorafgaande oproepen. 27 Besluit van de Raad, twaalfde considerans. 37 1997 - de laatste oproep financiële middelen Oproep 1/97 gaf aanleiding tot hoogste aantal aanvragen dat ooit werd ontvangen ( 1580); in totaal werd om een bedrag van ongeveer 75 miljoen écu verzocht. Van de beschikbare 55% naar omroeporganisaties en 45% naar onalhankelijke producers. Dit resultaat strookl met hel gemiddelde van de voorafgaande oproepen. Met belrekking lot de toewijzing van ile programma-uren in oproep 1/97 zij gewezen op hel overwicht van de omroeporganisaties, waaraan 76% van het totale aantal uren is toegekend. (9,5 miljoen ging ecu) 5. 3. 2. Onafhankelijke producers De verscheidenheid van de producers weerspiegelt die van de Europese audiovisuele wereld. Enkele grote namen uit de wereld van producers geven regelmatig blijk van belangstelling voor het Actieplan, evenals jongere producers die zich voor het 16:9-formaat interesseren. Sedert de inwerkingtreding van het Actieplan heeft zich een kern gevormd van "pioniers-producers" die in 16:9 produceren. Nagenoeg een kwart van de nieuwe-productie-uren naar aanleiding van oproep 1/95 is afkomstig van producers die op alle oproepen sinds het begin in 1993 hebben ingeschreven. Dil percentage producers dat "trouw" is aan het Actieplan, stijgt constant: van 11% voor oproep 1/94 en 15% voor oproep 2/94 tot 35% voor oproep 1/97. Deze producers, die de weg van het 16:9-formaat resoluut zijn ingeslagen, maken hoofdzakelijk documentaires en fictie. Onder het Actieplan wordt steun gegeven voor de verduurzaming van de Europese audiovisuele catalogi, waardoor het een doeltreffend is van het audiovisueel beleid van de Europese Unie. De audiovisuele catalogi zijn de "economische schal" van de Europese programma-industrie en meer in het bijzonder van de onalhankelijke producers, die de speerpunt van de Europese scheppende sector op audiovisueel gebied vormen. Hoewel de Europese producers te kampen hebben met een gebrek aan financieringsvermogen, dienen de geproduceerde werken een lange levensduur te hebben om inkomsten te waarborgen en hun activiteiten te ontwikkelen. instrument Het 16:9-formaat is niet alleen een inhoudelijk argument voor de verduurzaming van het audiovisueel erfgoed, maar levens een formeel argument dat voor de producers en de vakmensen in de audiovisuele sector in het algemeen van groot belang is. Door het 16:9-formaat benadert de televisie de bioscoop. De beeldafstelling en de beeldkwaliteit van het 16:9-lbrmaat leveren een beslissende esthetische bijdrage aan fictieprogramma's, documentaires en andere culturele uitzendingen waarin het Europese erfgoed tot uitdrukking komt (schilderkunst, architectuur, muziek, dans, geschiedenis). Het cultureel erfgoed van Europa dat met behulp van de audiovisuele middelen onder de aandacht wordt gebracht, wordt aldus verrijkt. 38 5. 3. 3. Omroeporganisaties Cicmiddeld deed een veertigtal omroeporganisaties een beroep op het onderdeel "programma's". Zij reageerden op de oproepen onder het Actieplan in hun tweeledige hoedanigheid en producer. Bij de van omroeporganisatie tenuitvoerlegging van hun eigen diensten in 16:9 vormt het Actieplan een hulpmiddel, niel alleen door middel van de productiesleun die uit dit plan wordt verstrekt, maar tevens door het duidelijke politieke signaal voor een Europese toekomst, dat door hel beslaan van het Plan zelf aan de gehele beroepstak wordt afgegeven. De omroeporganisaties voorzien zich geleidelijk van sludio-apparatuur waarmee zij "in-house" een veelheid van programma's kunnen produceren. Deze programma's vertegenwoordigen een aanzienlijk gedeelte van hun programmering en hun kijkers. Voorts is de identiteit van het kanaal sterk afhankelijk van dit soort producties. 5. 3. 4. I/el Europese 16:9-gebied Onalhankelijke producers en omroeporganisaties doen steeds vaker een beroep op hel Actieplan om de nieuwe - digitale - 16:9-technologieën in te voeren. Aldus spelen zij de troef uit van de factor "kwaliteit". liet gebied waar het 16:9-lbrmaal wordt gebruikt is Europees. Omroeporganisaties die dit formaat gebruiken, moeten elkaar wederzijds steunen door hun diensten gezamenlijk te lanceren en nieuwe vormen van solidariteit te kweken in een omgeving die nog grotendeels met het 4:3-formaat werkt, /o heeft de groep van omroeporganisaties 1'allMus in 1995 in Duitsland hel 16:9-formaat gelanceerd. Daarnaast wordt de weergave van bepaalde grote evenementen zoals de Olympische Spelen en de komende wereldkampioenschappen voetbal in frankrijk op Europees niveau georganiseerd. Hunnerzijds treden omroeporganisaties en producers steeds vaker op als echte partners om het heden en de toekomst voor te bereiden, dat wil zeggen om een aangepast programma-aanbod tot stand te brengen waardoor de 16:9-diensten algemeen kunnen worden ingevoerd. Dit onderstreept dat zij elkaar op audiovisueel terrein werkelijk aanvullen. Door zijn baanbrekende rol heeft het Actieplan de Europese programma-industrie ervan bewust gemaakt dat een grootschalige gecoördineerde inspanning moet worden geleverd voor een werkelijke vernieuwing. Het I6:9-Ibrmaat is een terrein waar alleen door middel van een Europees optreden succes kan worden geboekt. 39 6. Dr. KKSUI/I'ATKN VAN IIKT Ad'IKI'LAN 6. 1 Nieuwe producties 6. 1. 1. Soorten 16:9-progromtna 'v (uitgedrukt in uren voor elke oproep lol het indienen van voorstellen) Jaar Oproep 'iclie Documentaire Tekenfilm Cultuur Spoil Live- uitzendingen Totaal IW3 uren 165 193 o 330 <>l. » 466 I(»(i7 10 U o 141. 17 28 ' 100 IW4 l/«)4 uren 201 464, 23 312 471 1019 IW4 2/94 uren 1995 1/95 uren 1995 2/95 uren 1996 l/% uren 1997 1/97 320 84$; V) 402 1001 821 9 25 I 12 29 24 391 650, 12 «po 446 729 14 24 0 1?; 16 27 256 496 46 297, 265 714 403 17 W'f. 34 30 tfi- IK 444 37» 487. 7 19 513,4 o ,436,4 205. 4 924,1 0. 1? K. 36 2490 100 3408 100 2728 100 2074 100 2425 100 2567 100 Tussen 1993 en 1997 werd onder bet Actieplan medefinanciering verstrekt voor 16. 856 uur nieuwe programma's in 16:9, waarvan ongeveer de helft is samengesteld uit programma's met een (fictie, documentaires, culturele evenementen), 20% uit sport en 29% uit live-uitzendingen. levensduur lange De ontwikkeling van de verschillende categorieën loopt uiteen: Sterke toename van documentaires: 4. Q01 geproduceerde uren De stijging van het aantal documentaires is regelmatig en bijzonder sterk: in 1993 bestond 11% van de nieuwe producties uit documentaires (in uren), bij de laatste oproep van 1995 bedroeg dit percentage 24. In 1996 werd een hoogtepunt bereikt met 35%; bijgevolg is het aandeel van documentaires in het totale aantal programma-uren is dus meer dan verdrievoudigd. In oproep 1/97 bestaat 20% van het totale aantal nieuwe producties uit documentaires (in uren), hetgeen de vooruitgang in de eerdere oproepen in grote lijnen bevestigt. Uit deze doorbraak van de documentaire blijkt dat het 16:9-formaat bijzonder geschikt is voor documentaires met een creatieve inhoud. Dit resultaat sluit aan op de doelstellingen die in het kader van het Europese audiovisuele beleid worden nagestreefd met het oog op de vorming van audiovisuele catalogi. Documentaires bieden namelijk een grote meerwaarde op de lange termijn, omdat hun "levensduur" door vakmensen op twintig jaar wordt geschat. Voorts kunnen zij op andere markten dan de markt van oorsprong worden andere gebruikt verspreidingsmiddelen worden (CD-ROM, multimedia, videocassettes). (nasynchronisatie gemakkelijk) overgezet op en is 40 Voorts zij erop gewezen dal documentaires zich op de mondiale markt in een bijzonder grote bloei mogen verheugen en dat de l6:9-kanalen van alle Europese omroeporganisaties de meeste documentaires uitzenden. Toename van fictie: 2. 223 geproduceerde uren Ook de categorie fictie verstevigt haar positie aanzienlijk: de laatste twee oproepen vertegenwoordigen respectievelijk 17% en 19% van het totale aantal uren aan nieuwe producties dat door het Actieplan wordt medegefinancierd, tegen 10% voor de eerste oproep. Eictie is de programmacategorie met de hoogste eenheidstarieven per uur en het langste ontwikkelingsproces. Ticlic in het 16:9-formaat neemt een prominente plaats in in de Europese audiovisuele catalogi. Stabilisering van hel aandeel van culturele evenementen: 2. 515 geproduceerde uren (iemiddeld stabiliseert het aandeel van culturele evenementen (opera's, concerten, ballellen, live-shows, circus) zich voor elke oproep rond de 15% (17% voor oproep 1/97). liet gebruik van hel 16:9-formaat vormt een onmisbaar element van de esthetische en culturele kwaliteit van deze programma's. Driekwart van de culturele evenementen in 1995 is gerealiseerd door omroeporganisaties. Een kwart was afkomstig van onalhankelijke producers die zich in dit type producties specialiseren en die zeer nauwe contacten onderhouden met diverse omroeporganisaties met wie zij hun culturele evenementen plannen en produceren. Tussen 1995 en 1997 hebben de onalhankelijke producers de productie van culturele evenementen verder opgevoerd. Daling in 1996 en snel herstel in 1997 van het aandeel studioprogramma's: 5. 043 geproduceerde uren een van bijzonder stadium van de invoering van de belangrijk In elk l6:9-diensten vormen studioprogramma's de gedeelte van de omroeporganisaties. Studioprogramma's programmabehoeften (spelletjes, uitzendingen met publiek, enz. ) hebben meerdere functies, te weten de onmiddellijke opvulling van de toegekende zendtijd, het waarborgen van hoge kijkcijfers en - wat de sleutel tot succes is voor het kanaal, zijn publiek en zijn adverteerders - de vaststelling van het imago en de identiteit van het kanaal. Desondanks bedroeg het aandeel studioprogramma's in de oproep voor 1996 slechts 15% van het aantal geproduceerde uren. Deze sterke daling was te wijten aan de opkomst van programma's met een lange levensduur, zoals documentaires en fictie. In 1997 steeg het procentuele aandeel van live-programma's echter weer aanzienlijk; 37% van het totale aantal geproduceerde uren nieuwe producties had betrekking op studioprogramma's. 41 Een groot - doch sterk teruglopend - aandeel van sport: 3. 445 geproduceerde uren sport loopt terug: sporturen sinds 1993 constant Het aantal in 1993 vertegenwoordigde sport 37% van het totale aantal uren, tegen 13% bij de laatste oproep van 1995. In 1996 was sprake van een sterk herstel (18%; 444 geproduceerde uren), vooral dank zij de Olympische Spelen van Atlanta. De neerwaartse trend werd bevestigd in 1997, toen slechts 8% van de geproduceerde uren aan sport was gewijd. Sport is een van de grootste publiekstrekkers in de programmering van een televisiekanaal en de uitzending van sportbeelden is voor het behalen van marktaandelen uitermate belangrijk. Bovendien worden grote evenementen zoals de Olympische Spelen en de wereldkampioenschappen voetbal trouw gevolgd door een publiek dat zich normaliter veel minder voor sport op televisie interesseert. Voorts is het vakmensen duidelijk geworden dat sportuitzendingen tevens de gelegenheid bieden een groot deel van het aantal tv-toestellen te vernieuwen. Tekenfilms komen bijna niet voor: 130 geproduceerde uren Circa 1% van de programma-uren van elke oproep heeft betrekking op lekenlllms. In hel kader van oproep 1/97 werden geen tekenfilms gefinancierd. De omroeporganisaties en de onalhankelijke producers hadden de volgende voorkeuren: 70% van de door omroeporganisaties geproduceerde programma's zijn programma's met een korte levensduur - live-programma's uit de studio of sport. Bij de resterende 30% gaat het om culturele evenementen, documentaires of fictie. 85% van de door onafhankelijke producers geproduceerde programma's zijn documentaires en fictie, dus cataloguswerken. De rest van de onalhankelijke productie bestaat uit culturele evenementen. 6. 1. 2. Uitsplitsing van de programma's naar product ie formaat (resultaten uitgedrukt in uren per oproep voor voorstellen) IJaar Oproep 1993 I/9J uren Super 16 inm 197 % 12 1135 mm 74. 4 II Video 625 698 42 1994 1/94 uren 259 61 1755 HVideo 1250 697 42;. 415 10 3» 70 17, 1994 2/94 uren 393 mf 2034 % 12 • • ! •] 60 1995 1/95 uren 365 % 13 1995 2/95 uren 1996 1/96 1997 1/97 % uren % 293 14 460 19 359 83b ,;,/3 73 '3 : ",26|^ 2092 77 1284 62 1746 72 846 r ,25; L-. ,7 ft-! TOTAAL 1667 100 2490 100 3408 100 2728 100 2074 100 2424 1001 42 85fl mm loofl 2182 2567 De communautaire subsidies worden over vier formaten verdeeld. Twee ervan zijn films, te weten de 35 mm en de super 16 mm. De twee andere formaten zijn video's: het formaat met 625 beeldlijnen voor de klassieke televisievideo en het zogenaamde hoge-definitieformaat met 1. 250 lijnen. Door middel van deze vier formaalcategoriec'n bestrijkt hel Actieplan dus alle onderdelen van de televisieproductie. I let 35 mm-formaat zit aan zijn top: 461 geproduceerde uren In vergelijking met de andere formaten overschrijdt het 35 mm-formaat zelden de grens van 3%. In de laatste oproep (1/97) werd dit formaat slechts voor 1% van de programma's gebruikt. In verband met de hoge kosten wordt het formaat nog steeds weinig gebruikt in Europese televisieproducties, maar het behoudt zijn aureool voor de productie van bepaalde fictieprogramma's of bepaalde prestigieuze documentaires. In 1995 werd 90% van de uren in 35 mm door onalhankelijke producers geproduceerd 10% door omroeporganisaties. en I lel super 16 mm-formaat hoekt vooruitgang: 2. 324 geproduceerde uren Bij de eerste oproep behaalde dit formaat 12%, tegen 19% in 1996 en 14% in 1997. liet vormt de schakel lussen bioscoop en televisie en handhaaft zijn positie als standaardformaat voor Europese televisiefilms. In 1995 werd 54% van de super 16 mm-lilms geproduceerd door onalhankelijke producers, een is dan dal voor hel 35 mm-formaat. De cijfer dat evenwichtiger omroeporganisaties, namen 46% van de geproduceerde uren voor hun rekening: hun producties bestaan grotendeels uit documentaires en fictie. Dominante positie van de video met 625 lijnen: 11. 780 geproduceerde uren Zoals verwacht, nam dit formaat bij de 16:9-diensten een dominante positie in. De video 625 wordt door de meeste omroeporganisaties gebruikt: in 1995 werd 80 % van de uren in video's met 625 beeldlijnen door omroeporganisaties geproduceerd. Voor de overige 20 % wordt de video 625 gebruikt door onalhankelijke producers die "lichtere" producties maken, bijvoorbeeld series. I)aling, van de I loge-Definitie-video (met 1250 lijnen) : 2. 779 geproduceerde uren Het aandeel van IID in het totale aantal uren dat door het Actieplan wordt gesteund is sterk gedaald : van 42% in 1993, 23% eind 1995 tot slechts 6% in 1996. In oproep 1/97 is de HD-video praktisch verdwenen. De video 1250 is het favoriete medium voor sportuitzendingen op hoog niveau (Olympische Spelen, wereldkampioenschappen, culturele evenementen en documentaires met een creatieve inhoud). De HD wordt gebruikt voor programma's die een catalogus waarde hebben. Bovendien vormt de esthetische kwaliteit (realistisch beeld, getrouwe kleurwcergave) van de hoge definitie, in combinatie met de conversie in het 16:9-formaat, een verklaring voor het feit waarom prestigieuze evenementen in dit formaat worden uilgezonden. 43 Wal de documentaires betreft, leggen de omroeporganisaties zich meer toe op documentaires van gemiddelde duur, terwijl de onalhankelijke producers een voorkeur hebben voor de productie van ambitieuze series van lange duur over culturele onderwerpen als muziek of kunsten in het algemeen. Dit is een verklaring voor het feit dat in 1995 60% van de uren voor III) video door onalhankelijke producers zijn gebruikt. 6. 2 Conversie Onder conversie wordt verstaan dal bestaande programma's die op bepaalde dragers zijn vastgelegd, worden omgezet op een andere drager die geschikt is voor uitzending in het 16:9-formaat. Het gaat hierbij voornamelijk om bioscoopfilms. Bij de lancering van 16:9-diensten heeft de conversie van films Iwee voordelen. Zij maakt hel mogelijk de toegekende zendtijd onmiddellijk in te vullen tegen een prijs die veel lager is dan die van nieuwe producties, en zij kan bijzonder snel worden uitgevoerd met behulp van een kopie van goede kwaliteit. in hel 'Toen de diensten I6:9-Ibrmaat werden gelanceerd, waren de omroeporganisaties door hun investeringen genoodzaakt hun inspanningen over meerdere terreinen te verdelen. Zij moesten opnamestudio's aankopen en werken bij onalhankelijke producers bestellen. In de tussentijd konden de programmaschema's door middel van twee, bij het publiek bijzonder geliefde programmacalegorieën onmiddellijk worden ingevuld, zónder dal men de televisiestudio's in hoefde. Het ging hierbij om geconverteerde films en sportuitzendingen. Naargelang de 16:9-markt zich ontwikkelt, komt de Europese 16:9-catalogus tot stand en neemt de hoeveelheid programma's in dit formaat toe. De circulatie van deze programma's tussen de verschillende 16:9-diensten van de Europese Unie vergroot het aanbod. Bijgevolg zal de vraag naar conversies geleidelijk teruglopen. De meeste conversies geschieden op een numerieke drager en hebben dus de technische voordelen van deze drager. Conversie is een middel om de Europese cinematografische catalogi te verduurzamen. Ontwikkeling van de conversie sinds de aanvang van het Actieplan het begin Sedert het Actieplan vertegenwoordigen de conversies een gecumuleerd programmatotaal van 8. 565 programma-uren. tenuitvoerlegging van de van In miljoen ecu Oproep 1/93 1/94 2/94 1/95 2/95 1 1/96 1/97 Nieuwe produetics Conversies miljoen een 10,2 % 88 miljoen eeu 16,7 1,4 12 2,7 % miljoen % miljoen % eeu miljoen ecu % miljoen eeu % miljoen % reu 15,7 87 11,8 94 11,6 96 9,1 96 2,4 13 0,7 6 ,0,4 4 0A 4 eeu 30 3 91 9 86 14 44 Uren Oproep Nieuwe pi oil ne lies Conversies I/9J uren 1667 1/94 uren M 90 % 57 % 55 2/94 1/95 2/95 1/96 1/97 uren % uren % uren % uren % uren % » 108 60 mv> 67 2071 81 M 2 » 79 2071 96 1269 43 2065 45 2240 40 1371 33 477 19 643 21 500,6 4 De ontwikkeling van de budgettaire middelen voor conversies volgt die van de algemene begroting voor oproepen lot het indienen van voorstellen. Op 31 december 1995 bedraagt het totale percentage van de begroting voor conversies 10,8. I let aandeel van conversies in het toegekende aantal programma-uren wordt geleidelijk geringer; deze gestage ontwikkeling heeft tot gevolg dat een meerderheid van de landen die onder de 50%- of 80%-regeling vallen zich thans op nieuwe producties concentreren en veel minder op conversies, die zich in het algemeen in de voorkeur van opkomende markten mogen verheugen. 7. C'ONCMINIKS- P R O M K T IK 7. 1 Uitbreiding van de audiovisuele catalogi Uil hooide van hel Actieplan zijn in vier jaar 25. 422 programma-uren gefinancierd, waarmee een totaalbedrag van 116,2 miljoen ecu was gemoeid. Van deze uren heeft 8. 565 uur betrekking op conversies en 16. 856 uur op nieuwe producties. Deze producties kunnen weer worden uitgesplitst in 4. 001 uur documentaires, 2. 223 uur fictie en 2. 5 f5 uur culturele evenementen. Deze producties met een lange levensduur vormen een belangrijke bijdrage aan de erfgoed van de Europese programma-industrie in het algemeen. De onalhankelijke producers bevestigen aldus hun centrale rol bij de vorming van deze catalogi. Het 16:9-lbrmaat is voor hen een inhoudelijk en formeel argument voor een kwalitatief hoogstaande productie. catalogi, het economisch audiovisuele Voor een algemene introductie van de l6:9-diensten op Europese schaal is het nodig dat minder ontwikkelde markten worden aangemoedigd om te starten. 1995 was het jaar waarin - overeenkomstig hel besluit van de Raad - uit hooide van het Actieplan een beroep werd gedaan op de begrotingsreserve. Er is behoefte aan een langzaam proces om een toereikend programma-aanbod op te wekken en een programmacatalogus te vormen: voorts hebben de onalhankelijke producers tijd nodig om zich aan te passen. In het kader van het Actieplan wordt de gegevensbank met de programma's verbeterd, waartoe de laatste hand wordt gelegd aan de voorbereiding van de Europese 16:9-catalogus, die beschikbaar zal zijn via de host "Europa" van de Europese Commissie op de volgende site: http://europa. eu. inf/A16_9/. 45 7. 2 Men partnerschap voor een dynamische l6:9-markt Door de dynamiek van liet Actieplan zijn omroeporganisaties en producers genoodzaakt als werkelijke partners te werk te gaan bij de invoering van hel l6:9-formaal. Zij vullen elkaar namelijk wederzijds aan om een werkelijk programma-aanbod Ie scheppen dat de opmaat'moet zijn lot de algemene invoering van 16:9-diensten op Europees niveau. In de vier jaar waarin het programma ten uitvoer is gelegd, zijn de begrotingsmiddelen van het Actieplan gelijkelijk over beide partners verdeeld: 55% is toegekend aan de omroeporganisaties en 45% aan de onalhankelijke producers; van de toegekende uren betreft 69% de omroeporganisaties en 31% de onalhankelijke producers. De omroeporganisaties nemen het grootste deel van de conversies voor hun rekening en produceren programma's met een korte levensduur, waarmee de identiteit van hun kanaal wordt bepaald. Dank zij deze identiteit verwerven zij een kijkerspubliek dat vervolgens met behulp van andere programma's aan het kanaal wordt "gebonden". 7. 3 De programma-industrie investeert in de toekomst op Europees niveau Dankzij hel Actieplan is de programma-industrie er duurzaam van bewust gemaakt dal een gecoördineerde en grootschalige inspanning moet worden geleverd om de professionele apparatuur en praktijken Ie vernieuwen en te actualiseren, liet Actieplan is erin geslaagd breedbeeldtelevisie van een interessante technische mogelijkheid in een marktverschijnsel te veranderen. 7. 4 Internationale concurrentie en innovatie industrie moet het hoofd bieden aan de De Europese audiovisuele internationale concurrentie. Daarbij komt de uitdaging van de technologische innovatie, waardoor de industrie haar concurrentievermogen kan behouden. De audiovisuele industrie moet dus onophoudelijk maatregelen treffen om haar toekomst voor te bereiden. Binnen deze context leidt de huidige numerieke revolutie dus tol een grotere efficiency van de sector, hoewel zij de klassieke uitzendmethoden omverwerpt, liet eerste zichtbare gevolg is de toename van het aantal kanalen. Bijgevolg moet de audiovisuele industrie een tweeledige uitdaging aannemen, te welen modernisering en gelijktijdige versterking. Daarom moet men het eens worden over inspanningen om zich gezamenlijk op de toekomst voor te bereiden zodat een Europese dimensie wordt verwezenlijkt die onmisbaar is om dé aanwezigheid van de Europese audiovisuele industrie op het internationale toneel te waarborgen. 46 7. 5 Integratie van de nieuwe tcchiiologici'ii in de Kuropese audiovisuele sector Op dit terrein ligt de doelstelling van hel Actieplan: de totstandkoming van een kritische massa geavanceerde televisiediensten. Dit betekent dat de audiovisuele industrie een drempel moet overschrijden waarna automatisch een dynamisch proces in gang wordt gezet dat zal leiden tot de algemene introductie van deze 16:9-diensten op Europees niveau. Aan het einde van de looptijd van het Actieplan zal financiële steun zijn verstrekt voor 25. 000 uur nieuwe of geconverteerde programma's. Dit is een belangrijke ondersteuning voor de inspanningen van de 16:9-markl om een kritische massa te bereiken. 16:9 is het formaat van de toekomst, hetgeen op Europees wetgevingsniveau concreet tot uitdrukking komt in de Richtlijn van oktober 1995 inzake het televisiesignalen28. gebruik Marktdeelnemers die voor dit formaat kiezen, verplichten zich derhalve na te denken over de toekomst op lange termijn van hun beroep, van hun audiovisuele catalogi en van de televisie. van normen voor hel uil/enden van l6:9-breedbeeldformaat maakt deel uil van een meer omvattende liet uitdaging, te weten de integratie van de nieuwe technologieën in de Europese audiovisuele industrie, waartoe dit formaat bijdraagt. Over digitale televisie wordt reeds niet meer gesproken in termen van de toekomst, maar in die van hel heden. Dit blijkt uit het feit dat digitale uitzendingen dagelijks terrein winnen. Bovendien wordt hel 16:9-formaat op dit moment door alle omroeporganisaties als een van de belangrijkste factoren beschouwd bij het kwalificeren van digitale uitzendingen als de "televisie van de toekomst". 2X Richtlijn 95/47/KG van het Huropces Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 inzake het gebruik van normen voor het uitzenden van televisiesignalen, PB nf. L 281 van 23. 11. 95. 47 DIJLAGH I Uitzciidkostcii Herziene kosten voor hel maken van programma's Figuur IA Herste 50 uur N«i do eerste 50 uur Figuur III Soort program ma Programma's van geconverleerd bestaand materiaal, geschikt voor nit/ending in I6:(> met 625 lijncn hogramma's van geconverteerd bestaand malcriaal, geschikt voor nit/ending in 16:9 mcl 1250 lijncn Super 16 mm l6:t)-videoproductie mcl 625 lijncn a) h) programmes met lange Icvcnsduur programma's met korte levensduur 1-20 2 Istc en volgende uren 35 mm-productie lll)-videoproducties (met 1250 lijnen) a) b) programma's met lange levensduur programma's met korte levensduur 1-20 2Istc en volgende uren Forfaitairc bijdragc (in ecu per uur) 6 000 2 500 Forfaitaire bijdrage (in ecu per uur) 3 000 5 000 12 000 12 000 12 000 6 000 30 000 60 000 20 000 10 000 48 ISSN 0254-1513 COM(98)44l del'. DOCUMENTEN NL 08 10 15 Catalogusnummer : CB-CO-98-453-NL-C ISBN 92-78-38114-4 Bureau voor officiële publikatics der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg i,H


title: ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ αρ θ. 2154/98 tων βουλετών Laura GONZALEZ ALVAREZ , Pedro MARSET CAMPOS προς την Επ τροπή. Κίνδυνος εξαφάνισης του τετράoνος (Urogallo) στις Αστούριες (Ισπανία)

eurovoc_concepts:
Principality of Asturias
bird
hunting regulations
nature reserve
protected species
protection of animal life
wildlife

formats: html print