title: Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité - De concurrentiepositie van de recyclingsbranche

eurovoc_concepts:
action programme
competitiveness
recycling technology
waste management
waste recycling

text: ifcjSSjWjlB COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 22. 07. 1998 COM( 1998) 463 def. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE DE CONCURRENTIEPOSITIE VAN DE RECYCLINGSBRANCHE INHOUDSOPGAVE SAMENVAÏTIN(; EN CONCLUSIES I. IN LE IDING 2. DE RECYCLINGSBRANCHE 2. 1 ( lehiedsomschrijving en definities 2. 2 h'eilen en cijfers (zie label in bijlage I) 2. 3 Structuurkenmerken van de recyclingsbranche (zie tabel in bijlage 2) 2. 4 Het belang van inzameling en sortering voor de resultaten van de sector (zie bijlage 3) 2. 5 Recyclage van afgedankte complexe producten 3. ESSENTIËLE ELEMENTEN VOOR HET CONCURRENTIEVERMOGEN 3. 1 Elementen betreffende de productie- en voorzieningskosten 3. 1. 1 Structurele aspecten 3. 1. 2 Kostprijsbeïnvloedende technische aspecten van het inzamelen en sorteren 3. 2 Essentiële elementen betreffende de vraag 3. 2. 1 Substitutie 3. 2. 2 De behoefte aan productinnovatie 3. 3 Elementen betreffende de werking van de markten en het ondernemingsklimaat 3. 3. 1 Ondoorzichtige markten 3. 3. 2 De rol van de regelgeving Mz. Ill 1 2 3 4 4 5 6 6 6 7 8 8 9 10 10 10 4. VOORGESTELDE ACTIES TER VERBETERING VAN HET CONCURRENTIEVERMOGEN VAN DE RECYCLING INDUSTRIEËN 14 4. 1 Acties op hel gebied van de normalisering 4. 2 Acties op het gebied van marktontwikkeling en -transparantie 4. 3 Innovatie 4. 4 Regelgevende maatregelen 4. 4. 1 Verbetering van het bestaande regelgeving 4. 4. 2 Marktgebonden instrumenten om recycling te stimuleren 4. 4. 3 Mogelijke nieuwe regelgevende maatregelen 5. Voorstel inzake follow-up: overleg in het kader van een recyclingforum 14 14 / 5 16 16 17 18 21 SAMENVATTING EN CONCLUSIES Deze mededeling is de uitkomst van een grondige studie betreffende de industriële facetten van de activiteiten op het gebied van recycling. Met het oog op duurzame ontwikkeling zal voor deze activiteiten een steeds belangrijker rol in industriële ondernemingen zijn weggelegd. Daarbij is hel niet onbelangrijk dat de recyclingactiviteiten zich kunnen ontwikkelen in een context van concurrerende markten die correct en efficiënt functioneren. Tegen die achtergrond wordt in de onderhavige mededeling onderzocht welke grote problemen de recyclingsbranche ondervindt om rendabel te worden of te blijven. Daarbij wordt gekeken naar essentiële elementen die bepalend zijn voor het concurrentievermogen van de bedrijfstakken, zoals de economische structuren, de werking van de markten, de technologische context en het regelgevingskader. De mededeling in hoofdstukken, respectievelijk gewijd aan een beschrijving van de recyclingactiviteiten, een analyse van de essentiële elementen voor het concurrentievermogen en een actieprogramma waarmee de uitdagingen die zich aandienen, worden beantwoord. Dit programma is coherent met het industriebeleid van de Gemeenschap zoals het is uiteengezet in de mededeling "Het beleid inzake het concurrentievermogen van de Europese Unie op industriegebied". Voorts mag deze mededeling worden beschouwd als een partieel antwoord op de Resolutie van de Raad van 24 februari 1997 betreffende een communautaire strategie voor het afvalbeheer', die enkele uitdrukkelijke verwijzingen naar recycling bevat. is ingedeeld 1. Beschrijving van de recyclingsbranche "het In de Richtlijn betreffende verpakking en verpakkingsmateriaal wordt "recycling" als volgt gedefinieerd: in een productieproces opnieuw verwerken van afval materialen voor het oorspronkelijke doel of voor andere doeleinden, met inbegrip van organische recycling maar uitgezonderd terugwinning van energie". In deze mededeling omval de recyclingsbranche ook bedrijven die zich bezighouden met inzameling, sloop en afbraak, en sortering, voor zover deze activiteiten worden gevolgd door recycling in de zin van voornoemde richtlijn. De in deze mededeling gegeven beschrijving betreft de meest ontwikkelde takken van de recyclingsbranche, zoals metaal, papier, glas, kunststof en textiel. Voort wordt stilgestaan bij de specifieke industriële en milieuproblemen waartoe afgedankte duurzame consumptiegoederen aanleiding geven en die illustratief zijn voor de trend om complexere, uit verschillende materialen bestaande bronnen te gaan recycleren. Een vaststelling die zowel voor sectoren met een zekere traditie als voor nieuwe sectoren geldt, is dat er noch op technologisch, noch op economisch gebied sprake is van geïntegreerde (geconsolideerde) structuren. Dit geldt in het bijzonder voor de inzameling en de eerste sortering van materialen, waar nog steeds een zeer verregaande versnippering bestaat en de technologie zeer weinig ontwikkeld is (textiel), of de bestaande regelingen (particuliere samenwerkingsverbanden, overeenkomsten met de overheid e. d. ) op zekere tekortkomingen van de betrokken markten wijzen. O. J. C 76/1 of 11. 3. 97 -ui- 2. lisse ni iele elementen voor het concurrentievermogen van de recyclingshr anche Naast een prioriteit op milieugebied is recycleren in een toenemend aantal gevallen ook een op zichzelf winstgevende activiteit, wegens de besparing in termen van energie-, materiaal- en andersoortig verbruik die zij in vergelijking met traditionele productiemethoden oplevert. Daarom is het van wezenlijk belang dat de randvoorwaarden, en met name die waarop de Gemeenschap invloed kan uitoefenen, geen belemmering vormen voor de ontwikkeling van de betrokken activiteiten, en dat het optreden van de Gemeenschap daarentegen in voldoende mate rekening houdt met het economisch potentieel, onder andere inzake werkgelegenheid, van de recyclingactivileiten. In deze mededeling wordt stilgestaan bij de essentiële elementen op het gebied van aanbod, vraag, marktwerking en ondernemingsklimaat die voor het concurrentievermogen bepalend zijn. • Wat de aanbodzijde betreft, waar er onmiddellijke concurrentie is van de overeenkomstige nieuwe grondstoffen, staat recyclage onder druk als gevolg van de stijgende kosten van het inzamelen en verwerken van afvalmaterialen. Structurele en technische tekortkomingen zijn in die omstandigheden een aanzienlijke rem op de totstandkoming van een concurrerende sector. De beste manier om recycling efficiënter te maken, is ervoor te zorgen dat reeds bij het ontwerpen van producten rekening wordt gehouden met de noden van inzameling, sortering en recycling ervan na gebruik. • Aan de vraagzijde wordt de concurrentiepositie van recycling verzwakt doordat de verwerkende industrieën weinig geneigd zijn om recycleerbare of secundaire grondstoffen te gebruiken, in verband met de technische eigenschappen, de toepassingsbeperkingen en/of het negatieve imago van de betrokken producten. Een bijkomende handicap voor recyclingmateriaal is het gebrek aan adequate industriële normen of het feit dat sommige normen of specificaties aan het bestaan van gerecycleerde materialen of producten voorbijgaan of het gebruik ervan benadelen. • Gebrekkige transparantie van de recyclingmarkten is een belangrijke hinderpaal voor de investeringen die nodig zijn om de industriële structuren te versterken, de verwerkingsprocédés voor recycleerbaar afval te verbeteren en nieuwe toepassingen voor gerecycleerde producten te ontwikkelen. Voorts wordt de communautaire regelgeving op het gebied van afval, die weliswaar heeft bijgedragen tot de onderlinge afstemming van de nationale regels en voorschriften en de versnippering van de markt in de Gemeenschap heeft helpen voorkomen, door het bedrijfsleven nog altijd als te complex beoordeeld. Ook moet wat betreft de communautaire bepalingen worden het subsidiariteitsbeginsel mogelijk is ze op een verschillende manier valabel in de lidstaten te implementeren, dat ontoereikende omzetting ervan door de lidstaten de gebrekkige werking van de markten in belangrijke mate verklaart en de ondernemingen op hoge kosten jaagt. niettegenstaande toegegeven, conform het IV- 3. Actieplan Een analyse van de bovenstaande elementen heeft de Commissie ertoe gebracht een aantal voorstellen voor acties te doen uitgaan naar alle betrokken economische actoren (recyclingindustrieën, verwerkende industrieën, consumentenorganisaties enz. ) en naar de betrokken instanties (EU, bevoegde autoriteiten in de lidstaten). Deze acties zouden worden gecoördineerd door een Recyclingforum en worden geconcentreerd op de volgende prioritaire punten: - de structurele en functionele tekortkomingen van de markten aanwijzen en voorstellen formuleren om deze te verhelpen; immateriële investeringen bevorderen en innovatiestrategieën coördineren; de samenwerking tussen de ondernemingen in de diverse recyclingindustrieën versterken en potentiële synergieën benutten; het bestaande ondernemingsklimaat verbeteren, onder andere, waar zulks gepast is, via economische instrumenten en/of vrijwillige of door onderhandeling tot stand gebrachte overeenkomsten tussen industriële partners, consumentenorganisaties en/of publiekrechtelijke lichamen. Op deze manier zal een omgeving worden gecreëerd die ook het verbeteren van de concurrentiepositie van de recyclingsbranche via communautaire beleidsinitiatieven op gebieden zoals onderzoek, opleiding en kwaliteitsborging vergemakkelijkt. Met Forum zal alle in deze mededeling voorgestelde acties onderzoeken, de positieve en negatieve punten evalueren en de economische en ecologische effecten ervan analyseren. Voorts kan het Forum zich buigen over de economische gevolgen voor de industrie van de milieuwetgeving en het milieubeleid. Het Forum zal binnen twaalf maanden verslag uitbrengen aan de Commissie. De conclusies van het Forum zullen ook een antwoord omvatten op de vraag of het zinvol en haalbaar is om een permanente structuur, een soort van Europees Recycling Centrum, op te zetten, waaraan belangrijke taken zouden worden toevertrouwd op het gebied van werking en ontwikkeling van de markten, voorlichting en informatieverstrekking, en innovatie. De Commissie zal van haar kant acties op het getouw zetten die tot een betere werking van de markten bijdragen en met name op grotere transparantie gericht zijn: - wat betreft het economische aspect, door de ontwikkeling van markten voor recycleerbare materialen en secundaire grondstoffen te stimuleren; - wat betreft het technische aspect, door coördinerend op te treden op het gebied van standaardisering en kwaliteitsborging, met name binnen het vijfde kaderprogramma voor onderzoek; op het gebied van de wetgeving, door ervoor te zorgen dat de markt in de Gemeenschap zonder belemmeringen kan functioneren, met name door te streven naar harmonisatie, van de wijze waarop de communautaire afvalregelgeving in de lidstaten ten uitvoer wordt gelegd en, zo nodig, via nieuwe maatregelen. I. INLKIDINC; • Recycling bestond in eerste instantie uit het terugwinnen van staalschroot en non-ferrometalen. Het recyclen van andere materialen zoals glas, papier of kunstslof kwam trager op gang omdat het een minder direct economisch voordeel opleverde dan voor metalen het geval was. In alle gevallen is de groei van de oorspronkelijke recyclingindustrieën echter vroeg of laat - afhankelijk van het betrokken materiaal - gestuit op beperkingen, in de vorm van een te geringe vraag, gebrekkige en meestal niet erg concurrentiebevorderende marktstructuren en een ongelijke mededingingssituatie ten opzichte van nieuwe grondstoffen. • Meer recentelijk hebben het toegenomen milieubewijstzijn en met name de bezorgdheid om de duurzaamheid van onze ontwikkeling en de urgente noodzaak van een georganiseerd afvalbeheer, ertoe bijgedragen het imago van recycling als prominent en zelfs prioritair middel om de voornoemde milieudoelstellingen te bereiken, te versterken. Het belang van een beter afvalbeheer als onderdeel van een op duurzame ontwikkeling gerichte strategie is zowel in het Vijfde Milieu- actieprogramma als in de communautaire strategie voor het afvalbeheer nogmaals onderstreept. Het milieubewustzijn heeft er tevens toe geleid dat men de economische waarde die in recycleerbaar afval schuilt, ni. de verwerkbaarheid tot secundaire grondstoffen, is gaan inzien. Ook kan een grotere vraag van de samenleving naar recyclageproducten de benutting van schaalvoordelen eerder in het productieproces in de hand werken en nieuwe perspectieven openen voor de recyclingindustrieën, in termen van een sterkere concurrentiepositie, en voor de recyclingactiviteiten in het algemeen. Dit is een voorbeeld van de wijze waarop industriële ontwikkeling en milieuzorg hand in hand kunnen gaan. • Het toegenomen milieubewustzijn heeft aanleiding gegeven tot heel wat in een arsenaal van nieuwe denkwerk, dat op zijn beurt is uitgemond communautaire en nationale bepalingen. Het doel hiervan was, voor de betrokken economische actoren (producenten en consumenten) een kader uit te tekenen waarbinnen zij hun activiteiten zouden kunnen ontplooien en dat inzake afvalbeheer een hoge mate van milieubescherming zou waarborgen. Tegenover de krachtige milieuprikkel stond echter niet altijd een even sterke economische drang, en wel om de volgende redenen: - De mogelijkheden van recycling als bron van grondstoffen waren voor de verwerkende industrie van minder belang, hoofdzakelijk vanwege het in voldoende mate beschikbaar zijn van primaire grondstoffen. Desondanks boekte recyclage behoorlijke percentages in sommige rendabele sectoren (b. v. metalen, papier), waar er, niettegenstaande de zeer gebrekkige samenwerking tussen inzameling en verwerkende industrie, op commerciële schaal is gewerkt. - In de ecologische benadering wordt het einde van de levensduur van producten als uitgangspunt genomen. Of het nu om verpakking of om duurzame goederen (machines, auto's, computers, TV-toestellen e. d. ) gaat, het probleem begint waar het betrokken voorwerp aan het einde van de nuttige levensduur ervan afval wordt in de zin van de afvalstoffenrichtlijn2. Daarom moet ervoor worden gezorgd dat deze afvalstoffen zo worden beheerd dat het milieu het minst wordt belast. Twee hoekstenen van de milieuleer worden hier in herinnering gebracht, nl. het beginsel "de vervuiler betaalt" en het beginsel van gedeelde verantwoordelijkheid. • Het opleggen van recyclingdoelstellingen als onderdeel van een milieubeleid heeft geleid tot situaties waarin recycling alleen met directe of indirecte steunverlening van de overheid rendabel kan zijn. De fundamentele vraag die daarbij moet worden gesteld, is: kunnen deze doelstellingen ook worden bereikt in een marktconform functionerende recyclingsbranche? Men mag stellen dat recycling, bij goed functionerende markten, maximale efficiëntie en minimale kosten, in steeds meer gevallen rendabel kan zijn. • Het is zaak om in het gehele recyclingproces, van het inzamelen van afval tot het commercialiseren van recyclingproducten, de belemmeringen voor een goede marktwerking aan te wijzen en vervolgens vast te stellen welke maatregelen, met inachtneming van de voornoemde ecologische beginselen, moeten worden genomen, zowel door de overheid als in de betrokken economische sectoren, om de voorwaarden te scheppen waaronder de markten voor secundaire grondstoffen en voor recyclageproducten efficiënt en marktconform kunnen functioneren. Het doel van deze mededeling is aan te geven hoe de concurrentiepositie van de recyclingsbranche kan worden verbeterd en ecologisch verantwoorde recycling te bevorderen. De mededeling is ingedeeld in drie hoofdstukken, respectievelijk gewijd aan een beschrijving van de recyclingactiviteiten, een analyse van de essentiële elementen voor het concurrentievermogen en een actieplan waarin de beleid actiepriorileilen het "Hel industriegebied"3 zijn concurrentievermogen van de Europese Unie op aangewezen, worden bevestigd. de mededeling inzake die in 2. DE RECYCLINGSBRANCHE 2. 1 Gebiedsomschrijving en definities In de Richtlijn betreffende verpakking en verpakkingsmateriaal4 wordt "recycling" als volgt gedefinieerd: "het in een productieproces opnieuw verwerken van afvalmaterialen voor het oorspronkelijke doel of voor inbegrip van organische recycling maar andere doeleinden, met uitgezonderd terugwinning van energie". In deze mededeling omvat de recyclingsbranche ook bedrijven die zich bezighouden met inzameling, Definitie van afvalstof: Richtlijn 75/442/EEG, gewijzigd bij Richtlijn 91/156/EEG (artikel 1), PB L78 van 26. 3. 1991. COM(94)319van 14. 9. 94 3 4 Richtlijn 94/92/EG, PB L365 van 31. 12. 94, blz. 10. - 2- sloop en afbraak, en sortering, voor zover deze activiteiten worden gevolgd door recycling in de zin van voornoemde richtlijn. Recycling heeft met andere industriële activiteiten gemeen dat afvalstoffen en materialen tussen de verschillende economische actoren worden verplaatst. Het transport van die stoffen en materialen - inclusief de internationale handel erin - is dan ook een belangrijk aspect van de branche. De in deze mededeling geformuleerde beschouwingen en conclusies gelden in principe voor alle takken van de recyclingsbranche, ook al wordt de aandacht toegespitst op de meest ontwikkelde. 2. 2 Feiten en cijfers (zie tabel in bijlage 1) Br worden geen statistische gegevens over de recyclingsbranche op een systematische en geharmoniseerde wijze bijgehouden. De beschikbare informatie is altijd versnipperd en onvolledig, en vaak onnauwkeurig. Ondanks deze lacunes, kunnen aan de hand van het aanwezige materiaal enkele significante conclusies worden getrokken. - Het volume aan afvalstoffen dat opnieuw in het productieproces wordt opgenomen, is in absolute cijfers aanzienlijk te noemen, met name in het geval van ferro- en non-ferrometalen, papier en glas. In deze sectoren worden dan ook de hoogste recyclageniveaus gehaald. De textielsector heeft de jongste jaren bijzondere inspanningen geleverd en zeer positieve resultaten geboekt. Dat de kunststoffenindustrie slechts ongeveer 7% van het in de sector geproduceerde afval recycleert, is hoofdzakelijk aan technische en economische problemen (in het bijzonder bij de inzameling en sortering) toe te schrijven. - Recycling is een volwaardige industriële activiteit, hetgeen inzake transport zeer aanzienlijke eisen stelt. In bepaalde situaties, bijvoorbeeld bij gebruik van binnenwateren of zeevaartroutes die het mogelijk maken schaalvoordelen te benutten, wordt recycleerbaar afval over grote afstanden vervoerd. Zo wordt in de Verenigde Staten de handel in breukglas steeds belangrijker en bereikt de handel buiten Europa in schroot van ijzer en staal en non-ferrometalen zowel absoluut als relatief beschouwd een aanzienlijk niveau. - Op het gebied van werkgelegenheid valt te vermelden dat recyclingactiviteiten gewoonlijk arbeidsintensief zijn, al zijn precieze gegevens helaas schaars. Het aantal in de branche actieve personen wordt momenteel geschat op plusminus 350 000. Wat de afzonderlijke sectoren betreft, staan ijzer en staal, en non-ferrometalen bovenaan met respectievelijk 100 000 en 80 000 jobs. Recycling vergt in vergelijking met de corresponderende industriële activiteiten waarbij nieuwe grondstoffen worden gebruikt, vaak een geringere input aan energie. Dit geldt voor de sectoren ferro- en non- ferromclalen en glas. 2. 3 Structuurkenmerken van de recyclingsbranche (zie tabel in bijlage 2) De sectoren ferro- en non-ferrometalen zijn in de recyclingsbranche van de europese Unie gevestigde waarden te noemen. Ook de iets jongere sectoren papier, glas en textiel hebben een zekere traditie. De recyclage van kunststoffen en composietmaterialen maakt momenteel een snelle ontwikkeling door, alhoewel de technische problemen veelvuldig zijn, met name in cen aantal lidstaten die initiatieven inzake het recycleren van verpakkingsmateriaal op het getouw hebben gezet. De belangrijkste sectoren hebben enige elementen met elkaar gemeen, maar vertonen daarnaast een aantal zeer ongelijke kenmerken die de verschillen tussen de voor elk materiaaltype specifieke technische en commerciële processen weerspiegelen. De organisatie en de rentabiliteit van een sector worden, behalve door het type materiaal, ongetwijfeld voor een belangrijke stuk mede bepaald door de diversiteit van de qfvalbronnen. In dit verband kunnen twee hoofdcategorieën worden onderscheiden: enerzijds, de industriële bron, die relatief homogene hoeveelheden afval op een beperkt aantal plaatsen voortbrengt en, anderzijds, de post-consumptieve bron, die wordt gekenmerkt door een groot aantal oorsprongspunten, een sterke heterogeniteit en, in sommige gevallen, een hoge mate van verontreiniging. Organisatorisch vertaalt de aanwezigheid van deze beide bronnen zich gewoonlijk in een inzamelingsstructuur die verticaal is geïntegeerd tot op het niveau van de sortering en wordt gekenmerkt door een geringe technologische input en hoge arbeidsintensiteit. In de fase tussen sortering en heropneming in het productieproces spelen handelaars doorgaans een belangrijke rol, waardoor volledige verticale integratie eerder uitzonderlijk is. Enkel in de traditionele takken van de recyclingsbranche, zoals metalen, bestaat de keten geheel uit particuliere operatoren, terwijl het in de sector van het huishoudelijk afval overwegend zo is dat inzameling en sortering worden verricht door openbare en semi-openbare operatoren. 2. 4 Het belang van inzameling en sortering voor de resultaten van de sector (zie bijlage 3) De efficiëntie die bij het inzamelen, het sorteren en het voorbereiden (behandelen) van recycleerbaar afval aan de dag wordt gelegd, heeft een grote invloed op de rentabiliteit van de hele sector. • 4- In het algemeen kan worden opgemerkt dat de kosten van huisvuilinzameling relatief hoog oplopen, tenzij er selectief wordt ingezameld. De kosten van inzameling bij industriële bronnen zijn gewoonlijk lager tot zelfs verwaarloosbaar laag, omdat de bedrijven die het afval voortbrengen zeer vaak de kosten van het verwijderen van de materialen voor eigen rekening nemen. Wat de kwaliteit betreft, is te vermelden dat die van huishoudelijk afval gewoonlijk minder is dan die van afval van industriële bronnen. De kosten van het inzamelen en sorteren kunnen vermoedelijk nog aanzienlijk worden gedrukt door middel van specialisatie en/of schaalvergroting. Om dit te toetsen, kunnen in de lidstaten, zowel in de particuliere als in de openbare sector, experimenten en proefprojecten worden opgezet. 2. 5 Recyclage van afgedankte complexe producten Naast de in bepaalde materialen gespecialiseerde recyclingindustrieën ontwikkelen zich systemen voor het inzamelen en slopen van afgedankte duurzame consumptiegoederen, die aanleiding geven tot aanzienlijke stromen van afvalproducten. Onder druk van de wetgever hebben de betrokken sectoren in sommige lidstaten afzonderlijke systemen opgezet voor het terugnemen van door hen geproduceerde goederen die het einde van hun levensduur hebben bereikt. Vaak schakelen zij daarvoor hun eigen distributienetwerk in. In het kader van haar actie met betrekking tot de prioritaire afvalstromen heeft de Commissie meerdere werkgroepen opgericht, met name voor bouwafval en afbraakmateriaal, gebruikte banden, ziekenhuisafval, afgedankte voertuigen en elektronische afvalproducten (zie ook punt 4. 4. 3). 3. ESSENTIËLE ELEMENTEN VOOR HET CONCURRENTIEVERMOGEN Ondanks de in het voorgaande hoofdstuk beschreven verscheidenheid van de situaties in de verschillende sectoren, is het mogelijk een aantal gemeenschappelijke elementen naar voren te brengen om het concurrerend vermogen van de recyclingsbranche te versterken. Voor de analyse kunnen de elementen worden gegroepeerd in drie categorieën, betreffende respectievelijk de aanbodzijde, de vraagzijde, en de marktwerking en het ondernemingsklimaat. 3. 1 Elementen betreffende de productie- en voorzieningskosten 3. 1. 1 Structurele aspecten De efficiëntie die bij het inzamelen en sorteren aan de dag wordt gelegd, is cruciaal voor de concurrentiepositie van secundaire grondstoffen, al kunnen in het recyclingproces (b. v. bij de verwerking van ook verderop kunststoffen) nog belangrijke technische knelpunten optreden. De bij het inzamelen en sorteren betrokken operatoren hebben inzake aankoopprijzen en verkoopprijzen (die doorgaans onbeduidend zijn) het minst ruimte vanwege de concurrentie van andere vormen van afvalverwijdering zoals verbranden of storten5. De economische efficiëntie van inzamelings- en sorteeractiviteiten, en bijgevolg de schaal waarop zij worden bedreven, is afhankelijk van: * de kwaliteit (en de prijs) van het voor herverwerking aangeboden recycleerbaar afval en de kans dat partijen door herverwerkers op grond van verontreiniging worden afgewezen; *dc in verhouding tot de beschikbare afvalmassa ingezamelde kwantiteit recycleerbaar afval (retourpercentage) en de hoogte van de kosten. Door de toename van de massa recycleerbaar huishoudelijk afval, als gevolg van de economische groei en het afvalbeleid, en het structureel teruglopen van het aanbod van industrieel kwaliteitsafval op de markt6, ziet de sector zich geconfronteerd met een "schaareffect" (oplopende kosten en oncontroleerbare prijzen). De inzamelingsmethode (selectieve inzameling, terugnamesystemen enz. ) evenals de mate waarin de openbare sector en de consument erbij worden betrokken en/of wordt geappelleerd aan het verantwoordelijkheidsgevoel van de producent, zijn van doorslaggevend belang voor de kosten en de efficiëntie van de inzameling, al kunnen er wat betreft de beste praktijken 5 Verbranding is uit economisch oogpunt een alternatief, bijvoorbeeld wanneer de prijzen van oud papier laag of negatief zijn. 6 Bijvoorbeeld wegens het reduceren van de hoeveelheid nieuw metaal se h root in de metaal verwerk ing. • 6- verschillen optreden die met geografische factoren of met de aard van het afval te maken hebben. en inzamel ings- aantal parameters De overheid beïnvloedt via de door haar gebruikte economische en regelgevingsinstrumenlen een Hink van het concurrentievermogen. Als belangrijkste partij bij het inzamelen van huishoudelijk afval, kan zij via de gehanteerde tarieven of selectieve verbodsbepalingen de alternatieve vormen van afvalverwijdering (waaronder storten en verbranding) bevorderen of afremmen, en controle uitoefenen over de desbetreffende sorteermethoden infrastructuurvoorzieningen. Zij kan innovatie en investeringen stimuleren en zodoende wezenlijke besparingen in de hand werken. De andere situatie, gekenmerkt door de afwezigheid van een gestructureerd inzamelingssysteem en de aanwezigheid van occasionele inzamelaars, zoals het geval is voor metaal en textiel, kan een bron zijn van sterke schommelingen in de bedrijvigheid van de gehele sector. Dit gebrek aan stabiliteit is misschien de belangrijkste verklaring waarom grootschalige kapitaalinvesteringen uitblijven en sommige structurele en technische tekortkomingen blijven bestaan. Samenwerking op industriële schaal tussen particuliere operatoren en/of herverwerkers en de openbare sector lijkt het meest aangewezen middel te zijn om de problemen op te lossen. en de 3. 1. 2 Kostprijsbeïnvloedende technische aspecten van het inzamelen en sorteren - De complexiteit van producten als hinderpaal voor efficiënt recycleren Met oorspronkelijke ontwerp van producten en materialen speelt een zeer belangrijke rol bij de ontwikkeling van recycling. Het bepaalt de kostprijs van recycling en de demonteertijd van producten en artikelen. Het ontwerp beïnvloedt tevens de kwaliteit en de onzuiverheidsgraad van recycleerbaar afval en secundaire grondstoffen, en is bijgevolg doorslaggevend voor de prijs van op basis daarvan verkregen materialen. Besparen op materiaal door middel van gewichtsvermindering en miniaturisatie neemt in het hedendaagse ontwerpen van producten een belangrijke plaats in maar leidt wel tot producten en materialen met een zeer complexe structuur waarvan de componenten vaak moeilijk van elkaar te scheiden zijn. Daarom moet vanuit ecologisch oogpunt worden gestreefd naar een redelijk compromis tussen een vlotte demontage van producten en dematerialisatie, waarbij zowel met de belangen van de producent als met die van de recycler rekening wordt gehouden. - Ontoereikendheid van de informatie m. b. t. demontage en sortering Het demonteren van afgedankte artikelen en het sorteren van de materialen is vaak nog handenarbeid. Daarom is het van wezenlijk belang te beschikken -7 over een maximum aan informatie over de aard en de samenstelling van de betrokken producten. Deze informatie kan bestaan ofwel uit door de producent verstrekte specifieke aanwijzingen voor de recyclage, ofwel uit een identificatie van de componenten. Deze identificatie is momenteel ontoereikend, irrelevant of niet geharmoniseerd. Maar weinig bedrijven verstrekken de gegevens die de recyclers nodig hebben en er wordt slechts op beperkte schaal gebruik gemaakt van identificatiecodes die het mogelijk maken de componenten van producten machinaal te identificeren en de te verminderen. Een belangrijke functie van sorteerkosten aanzienlijk identificatie is het elimineren van gevaarlijke stoffen om verontreiniging van secundaire grondstoffen te voorkomen. Dergelijke verontreiniging betekent een gevaar voor de volksgezondheid of het milieu en vermindert de waarde van en de vraag naar de betrokken materialen. Uit het voorgaande moge duidelijk worden dat de kosten van de voorziening met recyclagemateriaal gunstig kunnen worden beïnvloed door actie op het gebied van: * bij het ontwerpen van producten in acht te nemen normen, met het oog op betere identificatie van de componenten en vermindering van de demontagekosten identificatie en/of uitsluiting van gevaarlijke stoffen innovatieve productiemethoden (incl. inzameling en sortering) industriële samenwerking ter verbetering van de bedrijfsstructuren, met name op het gebied van inzameling en sortering de regelgeving die rechtstreeks of onrechtstreeks de efficiëntie van de inzameling en/of de recyclagekosten beïnvloedt. * * * * 3. 2 Essentiële elementen betreffende de vraag 3. 2. 1 Substitutie De ontwikkeling van de markten voor secundaire grondstoffen, en dus voor recycleerbaar afval, wordt in de allereerste plaats bepaald door de mate waarin nieuwe en secundaire grondstoffen elkaar kunnen vervangen. Het nemen van het strategische besluit om, zelfs gedeeltelijk of tijdelijk, op recyclage over te schakelen, is voor verwerkende industrieën gewoonlijk een langetermijn-aangelegenheid en gaat gepaard met investeringen. Daarbij wordt rekening gehouden met de langetermijnverwachtingen inzake de prijzen, de mogelijke besparingen (met name van energie) die het gebruik van secundaire grondstoffen kan opleveren en andere factoren zoals de kwaliteit en de regelmatigheid van het aanbod. Kostenbeheersing aan de aanbodzijde en efficiënt functionerende markten zijn vanuit dit oogpunt van vitaal belang. Voort wordt de strategische keuzes van de verwerkende industrie uiteraard bepaald door eventuele regelgevende en/of economische maatregelen ten gunste van recycling. Productnormen als mogelijke hinderpaal voor substitutie Sommige productnormen waaraan de verwerkende industrie zich moet houden, zijn van dien aard dat zij de toepassing van gerecycleerde materialen in de betrokken producten uitsluiten. Andere normen sluiten het gebruik van gerecycleerde materialen uit door te strenge prestatie-eisen te stellen. In sommige gevallen zijn de door de normen opgelegde beperkingen inzake het de gebruik volksgezondheid of het milieu te beschermen. Hierbij kan worden gedacht aan verpakkingen van voedingsmiddelen, die moeten voldoen aan de in de desbetreffende wetgeving vastgestelde hygiëncnormen. gerecycleerde materialen gerechtvaardigd van om liet imagoprobleem Bij het kiezen voor recycling wordt niet alleen met objectieve factoren, maar soms ook met subjectieve elementen rekening gehouden. De opneming van secundaire grondstoffen in een eindproduct moet zowel voor de verwerker/recycler als voor de consument per saldo positief zijn, niet alleen qua prijs, maar ook wat betreft kwaliteit en imago. Steeds meer consumenten zijn milieubewust. Initiatieven inzake het toekennen van milieukeurmerken wijzen erop dat het potentieel dat aanwezig is in de consumentenvoorkeur voor milieuvriendelijke producten, wordt onderkend. 3. 2. 2 De behoefte aan productinnovatie fenomeen "downcycling". Om bijvoorbeeld kringlooppapier Er moet rekening worden gehouden met het feit dat substitutie, onder andere om redenen van kwaliteit, aan technische beperkingen onderhevig is, en met het te vervaardigen, moeten, alhankclijk van de categorie, bepaalde percentages nieuwe vezels worden toegevoegd, behalve voor krantenpapier, tissuepapier en pakpapier, die tot 100% gerecycleerde vezels kunnen bevatten; gerecycleerde kunststof van drankflessen kan niet opnieuw voor dezelfde toepassing worden gebruikt. Er is derhalve behoefte aan onderzoek naar nieuwe toepassingsmogelijkheden voor recycleerbare materialen en aan innoverende onderzoekresultaten, uitwisseling van ervaringen en methoden, proefprojecten e. d. kunnen hierbij dienstig zijn. toepassingen. Verspreiding van Het moge duidelijk zijn dat de recyclingmarkten kunnen worden aangezwengeld door de volgende instrumenten: * * * normen en keurmerken innovatie, met name wat betreft producten en toepassingen regelgevende en/of economische instrumenten die recycling stimuleren - 9- 3. 3 Elementen betreffende de werking van de markten en het ondernemingsklimaat 3. 3. 1 Ondoorzichtige markten De meeste markten voor recycleerbaar afval en secundaire grondstoffen zijn als zeer onvolmaakt aan te merken en worden gekenmerkt door een manifest gebrek aan transparantie en een zekere mate van versnippering. Hierdoor kunnen zij hun sturende rol bij de ontwikkeling van de recyclingsindustrieën op korte en lange termijn (door middel van investeringen en innovatie) niet vervullen en kunnen de voordelen die de omvang van de communautaire markt biedt, niet worden benut. I Iet gebrek aan transparantie openbaart zich hoofdzakelijk in het feit dat er bijna geen economische indicatoren en statistische gegevens voor de korte termijn beschikbaar zijn. Zo is het bijvoorbeeld vaak moeilijk om aan een representatieve prijs voor de betrokken materialen te komen, tenzij buiten de markt (voor ijzerschroot bijvoorbeeld, wordt de Amerikaanse samengestelde prijs gewoonlijk als referentieprijs gehanteerd). I let gebrek aan, om niet te zeggen de totale afwezigheid van specificaties en algemeen of op ruime schaal erkende testprotocollen is in belangrijke mate verantwoordelijk voor de versnippering van de markten. De specificaties die er zijn, zijn in vele gevallen op maat van specifieke contracten tussen ondernemingen ontworpen. De doorzichtigheid van de markten zou worden vergroot door de volgende acties: * opzetten van beurzen voor recycleerbaar afval en secundaire grondstoffen * nemen van flankerende maatregelen, m. b. t. normalisering, informatie over de markten en statistisch materiaal 3. 3. 2 De rol van de regelgeving I let regelgevende en administratieve kader wordt door de industrie ervaren als factor die de versnippering van de markt en het gebrek aan vertrouwen bij de ondernemers in de hand werkt. De verschillen in aanpak die op het gebied van het afvalbeleid, ondanks de demarches van de Commissie, tussen de lidstaten bestaan, worden, los van de problemen om de verordening inzake de overbrenging van afvalstoffen toe te passen, door het bedrijfsleven gezien als een bron van marktverstoring, om niet te zeggen concurrentievervalsing. - De kaderrichtlijn inzake afvalstoffen Bij Richtlijn 75/442/EEG is voorzien in een wettelijk kader voor het beleid van de Gemeenschap inzake het afvalbeheer. De richtlijn is in I9917 gewijzigd om rekening te houden met de in de communautaire strategie voor het afvalbeheer van 1989 geformuleerde beginselen. Krachtens deze lidstaten een afvalpreventiebeleid voeren, kaderrichtlijn moeten de hergebruik en terugwinning bevorderen en instanties creëren voor het verlenen van vergunningen voor en het houden van toezicht op werkzaamheden gericht op verwijdering van afvalstoffen. Afvalstoffen worden gedefinieerd als "elke stof of elk voorwerp [. ] waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen". Een toelichting op deze definitie is verstrekt in de "Europese Afvalcatalogus"8, die een lijst bevat van de stoffen die onder deze definitie kunnen vallen en die bij verschillende gelegenheden door het Hof van Justitie is bevestigd. Gevaarlijke afvalstoffen worden gedefinieerd aan de hand van een communautaire lijst van gevaarlijke afvalstoffen9. Desondanks is de definitie nog steeds een zorgelijk punt voor de industrie. De Commissie heeft vastgesteld10 dat er tussen de lidstaten aanzienlijke verschillen bestaan inzake de toepassing van de communautaire definities en lijsten van afvalstoffen en gevaarlijke afvalstoffen. Bovendien is er een gebrek aan overeenstemming tussen de verschillende afvalstoffenclassificaties die in de internationale handel worden gebruikt. Voor bedrijven die een strategie op ruimere geografische schaal wensen uit te tekenen, is deze situatie uiterst verwarrend. De traditionele recyclingindustrie - de inzamelaars en handelaars - beklaagt zich ook over het feit dat de producten die zij als grondstoffen op de markt brengen, als afvalstoffen worden beschouwd, hetgeen hoge administratieve uitgaven men zich meebrengt, met name voor het verkrijgen van de nodige vergunningen en de behandeling van de begeleidende transportdocumenten. Bovendien wordt hierdoor een negatief, weinig vertrouwenwekkend beeld gecreëerd, bij bij verzekeringsmaatschappijen en kredietverstrekkers leeft. Om aan dit bezwaar tegemoet te komen, biedt artikel 11 van Richtlijn 91/156/EEG de lidstaten de mogelijkheid om een vereenvoudigd administratief systeem toe te passen voor de recyclingsbranche. Deze flexibiliteit wordt in de Gemeenschap echter op een ongelijke manier en, volgens de sector, in onvoldoende mate toegepast. publiek maar alleen ook niet het dat 7 Richtlijn 91/156/EEG, PB L 78 van 26. 3. 91, blz. 32. 8 Beschikking 94/3/EG, PB L 5 van 7. 1. 94, blz. 15. 9 Beschikking 94/904//EEG, PB L 356 van 31. 12. 94, blz. 14. 10 COM(97)23, verslag over de toepassing van de communautaire richtlijnen betreffende het afvalbeheer. - n - - De Verordening Overbrenging Afvalstoffen invoer en Verordening 259/93" betreffende toezicht en controle op de overbrenging van afvalstoffen binnen, naar en uil de Europese Gemeenschap, vestigt hel wettelijk kader voor de uitvoer, intracommunautaire verplaatsingen van alle soorten van afvalstoffen met uitzondering van radioactief afval. Voor de vaststelling ervan is rekening gehouden met de overeenkomstige bepalingen van de OESO en het Verdrag van Bazel. In vergelijking met de vroegere situatie is dit een belangrijke vooruitgang, maar de regeling is zo gedetailleerd en complex dat de lidstaten enige tijd nodig hadden om ze effectief ten uitvoer te leggen. Dit heeft te maken met de verschillende nationale situaties inzake financiële garanties, bijvoorbeeld, of met verschillen in interpretatie tussen de lidstaten wat betreft de classificatie van afvalstoffen, in combinatie met het nabijheidsbeginsel, dat alleen op definitief te verwijderen afval van toepassing is. Een in het kader van Verordening 259/93 opgerichte groep van correspondenten komt regelmatig bijeen om de problemen uit de weg te ruimen. Omdat er veel onregelmatigheden met betrekking tot gevaarlijke afvalstoffen werden vastgesteld, is in het kader van het Verdrag van Bazel sedert 1 januari 1998 een ook voor de Gemeenschap geldend verbod van kracht om gevaarlijke afvalstoffen van OESO-landen naar niet-OESO-landen over te brengen. Dit verbod geldt ook wanneer de afvalstoffen voor recycling bestemd zijn. Naar aanleiding hiervan heeft de EU de niet-OESO-landen verzocht mede te delen welke niet-gevaarlijke afvalstoffen zij bereid zijn te ontvangen met het oog op recycling. Dit betekent dat sommige controleprocedures op verzoek ook zullen worden toegepast op voor recycling bestemde niet-gevaarlijke afvalstoffen die naar de betrokken landen worden uitgevoerd. is de Commissie in het kader van haar beleid inzake de Voorts markttoegangsstrategie druk bezig met het identificeren en uit de weg ruimen van belemmeringen voor de handel in recycleerbaar afval (zoals beperkingen op de uitvoer van metaalschroot die sommigen landen van Midden- en Oost-Europa, in strijd met internationale afspraken (zie vorige alinea), in stand houden). Conclusie Regelgeving op het gebied van afvalstoffen is noodzakelijk om het bij het Verdrag geëiste hoge niveau van milieubescherming te waarborgen. Ten aanzien van de recyclingsbranche moet zij evenwel volgens het proportionaliteitsbeginsel worden toegepast, gelet op de rol die de sector bij het afvalbeheer vervult. In sommige gevallen zal er behoefte zijn aan een communautair kader om te garanderen dat de lidstaten het verwezenlijken 11 PB 1. 32 van 6. 2. 93, blz. I. - 12- van de milieudoelstellingen op een coherente manier aanpakken. Hierbij zal met het subsidiariteitsbeginsel rekening worden gehouden. Een overzichtelijke regelgeving die niet voortdurend wordt gewijzigd, en met name duidelijke definities waar in de praktijk mee te werken valt, zijn essentieel om innovatie en investeringen te bevorderen. Meer in het bijzonder dringt de Raad in haar Resolutie van 24 februari 1997 betreffende een communautaire strategie voor het afvalbeheer bij de Commissie en de lidstaten aan op de ontwikkeling van overeengekomen terminologie en omschrijvingen, teneinde een meer geharmoniseerde tenuitvoerlegging van de communautaire wetgeving te vergemakkelijken. 13- 4. VOORGESTELDE ACTIES TER VERBETERING VAN HET CONCURRENTIEVERMOGEN VAN DE RECYCLINGSBRANCHE Aan de hand van het in het vorige hoofdstuk gegeven overzicht zijn vier belangrijke actieterreinen geïdentificeerd om de concurrentiepositie van de recyclingindustrieën te verbeteren en recyclage te stimuleren : normalisering in ruime zin, marktontwikkeling en -transparantie, innovatie en regelgevende maatregelen. 4. 1 Acties op het gebied van de normalisering Gecoördineerde en geïntegreerde acties rond de onderstaande thema's : • Herziening van de industriële normen ten einde - erop toe te zien dat de producten van bij het begin zo worden ontworpen dat zij beter geschikt zijn voor recycling; - hinderpalen voor het gebruik van secundaire grondstoffen uit de weg te ruimen; - ervoor te zorgen dat de in het kader van overheidsopdrachten geldende normen zo worden opgesteld dat ook recyclageproducten in aanmerking komen. • Substitutie van gevaarlijke stoffen in producten, wanneer zulks verantwoord is op basis van een risicoanalyse en een economische evaluatie, of wanneer dat is met het voorzorgsbeginsel12 (art. 130R). in overeenstemming • Harmonisatie van bestaande specificaties en testmethoden voor secundaire grondstoffen. • Ontwikkeling van methoden voor het merken van specifieke producten, ten einde de consument een houvast te geven bij het sorteren van afval en de identificatie van stoffen, vooral toxische stoffen en voor recyclage in aanmerking komende materialen, te vergemakkelijken. 4. 2 Acties op het gebied van marktontwikkeling en -transparantie Om de markt voor recycleerbaar afval en voor secundaire grondstoffen zowel op korte termijn (substitutie) als op lange termijn (investering) te verruimen, kunnen de onderstaande acties worden gevoerd. 12 "Daar waar ernstige of onomkeerbare schade dreigt, dient het ontbreken van volledige wetenschappelijke zekerheid niet als argument te worden gebruikt voor het uitstellen van kosteneffectieve maatregelen om milieuaantasting te voorkomen. " (Beginsel 15 van de Verklaring van Rio, 1992). 14- • • Steun voor het opzetten van' beurzen voor recycleerbaar afval en secundaire grondstoffen. Voor deze maatregel kan waarschijnlijk steun worden verleend in het kader de informatiemaatschappij, met name het gedeelte betreffende het elektronische handelsverkeer, op basis van een gedetailleerd onderzoek naar de lopende initiatieven en de reeds opgedane ervaring (bijvoorbeeld elektronische beurs voor recycleerbare kunststoffen). het Actieprogramma met betrekking van tot Onderzoek naar de intrinsieke besparingen die verbonden zijn aan het consequent gebruik van secundaire grondstoffen tijdens de volledige levenscyclus van het product. Bovendien kan worden overwogen om een doorgedreven en gerichte sensibiliseringscampagne te voeren ten behoeve van de industrie en de consument, ten einde secundaire grondstoffen meer bekendheid te geven en waar nodig de negatieve beeldvorming rond secundaire grondstoffen bij te sturen. Ook het op vrijwillige basis invoeren van ecolabels voor bepaalde producten kan worden onderzocht. Terzelfder tijd kan de marktkennis worden verbeterd door : - het opstellen van communautaire statistieken over de productie van potentieel recycleerbaar afval en van statistieken over de werkelijke afvalrecyclage, alsmede door het ontwikkelen van statistieken betreffende de handel in commercieel waardevol afval. Bovendien dienen de bestaande en nog op te stellen statistieken te worden aangepast aan de in de communautaire regelgeving vastgelegde classificatie. - onderzoek naar de langetermijntendenzen inzake aanbod van en vraag naar recycleerbaar afval en secundaire grondstoffen. 4. 3 Innovatie Innovatieve acties moeten worden gestimuleerd op alle gebieden, gaande van onderzoek en ontwikkeling zonder meer tot opleiding en kwaliteitsbeheer. • Gericht gebruik van het vierde en vooral het vijfde kaderprogramma voor onderzoek. De nadruk zal worden gelegd op selectie- en verwerkingsmethoden, zonder evenwel nieuwe technieken voor schone recyclage van materialen en afgedankte producten, voor optimale benutting van afval en het veilig opslaan van restafval uit te sluiten, alsmede op fundamenteel onderzoek en op de ontwikkeling van op informatietechnologie gebaseerde systemen. • Stimulering van innovatie door van onderzoeksresultaten en voorbeelden van goede praktijken, enz. , inclusief in de lidstaten toegepaste praktijken. Dat kan gaan van de sortering van recycleerbare afvalfracties bij de bron en de verbetering bekendmaken het - 15- van de logistiek voor het inzamelen van afval, tot het gebruik van in de industrie. Indien nodig kan voor secundaire grondstoffen proefprojecten bijstand worden verleend in het kader van de overeenkomstige communautaire programma's. Ontwikkeling van /rww//7c77,vbeheersstrategieën in industrietakken met recyclageactiviteiten, ten einde het vertrouwen van de consument te versterken en zowel de technische en economische prestaties als het imago te optimaliseren. Gebruik, op basis van overleg tussen de diverse bij de recyclage betrokken partijen, van de communautaire opleidingxprogramma's ter ondersleuning van deze acties. 4. 4 Regelgevende maatregelen 4. 4. 1 Verbetering van de beslaande regelgeving Uit contacten met de industrie is gebleken dat de communautaire regelgeving inzake afval, en met name de concrete toepassing ervan, aanleiding geeft tot talrijke moeilijkheden die het ontstaan van een concurrerende recyclingsbranche in de weg kunnen staan. Voor bepaalde sectoren moet de noodzaak van schaalvergroting als kostenbesparende factor worden erkend en moeten onnodige beperkingen op het verkeer van recycleerbaar afval worden vermeden. Uit een analyse van de in de mededeling speciaal vermelde problemen blijkt dat op regelgevend gebied de onderstaande acties zijn aangewezen, waarbij erop zal worden toegezien de dialoog tussen industrie en overheid gaande te houden en deze zo productief mogelijk te maken. • De regelgeving moet transparant zijn - overeenkomstig de conclusies van het verslag over de toepassing door de lidstaten van de communautaire richtlijnen inzake afvalbeheer stelt de Commissie voor de definitie van afval, de Europese Afvalcatalogus en de lijst van gevaarlijke afvalstoffen onmiddellijk en onverkort om te zetten in nationaal recht. Terzelfder tijd zal in elk geval afzonderlijk worden nagegaan of er behoefte bestaat aan verduidelijking van de definities en/of herziening van de classificatie; - de Commissie zal de lidstaten met aandrang verzoeken kennis te ter uitvoering van de geven van alle maatregelen die zij communautaire regelgeving inzake afval (bevoegde autoriteiten, voorafgaande vergunningen, enz. ) hebben genomen; de Commissie zal trachten erop toe te zien dat alle bedrijven of bedrijfsgroeperingen toegang hebben tot alle informatie die nodig is om van de grootschaligheid van de communautaire markt te kunnen profiteren. 16 • Communautaire regelgeving moet eenvoudiger worden en correct worden toegepast - de Commissie zal onder andere zoeken naar manieren om de bij administratieve Verordening (EEG) nr. 259/93 vastgestelde procedures zoveel mogelijk te vereenvoudigen, met inachtneming van de in het kader van de OESO vastgestelde krachtlijnen en binnen de context van het Verdrag van Bazel. Zij zal er met name op toezien dat de bevoegde autoriteiten de beginselen van zelfvoorziening en nabijheid, die naar het oordeel van de Commissie op grond van de beslaande wetgeving niet van toepassing zijn op recycling, correct interpreteren; actoren gesloten economische overeenkomsten - de Commissie is van mening dat via onderhandeling tussen overheid en om milieudoelstellingen te bereiken, zeer belangrijk zijn. Dergelijke overeenkomsten beantwoorden niet alleen aan de noodzaak om het milieu verregaand te beschermen, maar zij vormen ook een nuttige aanvulling op het wetgevende kader, voor zover zij snel en gemakkelijk kunnen worden uitgevoerd. Dergelijke overeenkomsten moeten worden opgesteld en toegepast in overeenstemming met de regels en principes van het concurrentiebeleid en van de interne markt, zoals duidelijk is gesteld in de recente mededeling van de Commissie inzake milieuovereenkomsten. 4. 4. 2 Marktgebonden instrumenten om recycling te stimuleren • -heffingen In haar mededeling "Milieubelastingen en in de Gemeenschappelijke Markt" (COM(97)9 van 26. 3. 1997) pleit de Commissie voor een breder gebruik van milieubelastingen en - heffingen, aangezien daardoor mogelijkheden ontstaan voor een kosteneffectiever milieubeleid. Die belastingen en heffingen kunnen een geschikt middel zijn om het beginsel dat de vervuiler betaalt toe te passen, via doorberekening van de milieukosten in de prijs van goederen of diensten. De toepassing van dergelijke belastingen en heffingen kan evenwel aanleiding geven tot conflicten met andere aspecten van het communautair beleid en de lidstaten moeten er dan ook op toezien dat nationale milieubelastingen en -heffingen zo worden toegepast dat zij verenigbaar zijn met de uit het Verdrag voortvloeiende verplichtingen, met name op vlak van het beleid inzake mededinging, interne markt en belastingen. - Ten einde te garanderen dat recycling een uit economisch oogpunt valabel alternatief in de vorm van is voor afvalverwijdering storten, moeten de werkelijke kosten voor de bijvoorbeeld verwijdering van afval worden verrekend in de voor die verwijdering aangerekende prijs. Momenteel is in vele lidstaten de prijs die wordt aangerekend voor het storten van afval helemaal geen getrouwe weergave van de werkelijke milieukosten van het storten. Aangezien storten bijgevolg de goedkoopste optie is, wordt daaraan vaak de voorkeur gegeven boven recyclage. In het voorstel van de Commissie voor een richtlijn van de Raad betreffende het storten van afvalstoffen wordt aan de lidstaten de verplichting opgelegd erop toe te zien dat de voor het storten aan te rekenen prijzen alle kosten dekken van de inrichting en exploitatie van het terrein, maar ook de kosten voor het sluiten en de nazorg van de stortplaats. heeft reeds De ecologisering van overheidsopdrachten is een krachtig instrument voor het aanpakken van de problemen aan de vraagzijde, aangezien daardoor afzetmogelijkheden worden gecreëerd voor gerecycleerd materiaal en de commerciële ontwikkeling van recycling sterker wordt gestimuleerd dan bij een normaal spel van vraag en aanbod het geval zou zijn. Diverse lidstaten hebben een actieplan opgezet voor de ecologisering van door de overheid verrichte aankopen. Die actieplannen zijn dus met name gericht op het stimuleren van recycling, waarbij er tegelijk naar wordt gestreefd meer bekendheid te geven aan de mogelijkheden en de kwaliteiten van gerecycleerd tussen nieuwe materiaal, en wordt getracht elke discriminatie te vermijden. Zoals de grondstoffen en gerecycleerd materiaal Commissie haar mededeling in "Overheidsopdrachten in de Europese Unie" (COM(98)143 van 11 reeds een aantal maart 1998) biedt de bestaande regeling mogelijkheden om milieuaspecten, bijvoorbeeld recycling, bij de gunning van opdrachten in aanmerking te nemen. De aanbestedende diensten kunnen de firma's ertoe aansporen een positieve houding ten opzichte van het milieu aan te nemen, door niet langer offertes af te wijzen wanneer die betrekking hebben op producten waarin gerecupereerde onderdelen of gerecycleerde materialen zijn gebruikt die voldoen aan alle technische eisen die in dit kader van de inschrijving zijn vastgesteld. Voorts kunnen de aanbestedende diensten bij de evaluatie van de offertes rekening houden met de kosten voor bijvoorbeeld recyclage. In een interpretatief document zal de Commissie toelichten onder welke voorwaarden aanbestedende diensten dergelijke milieuoverwegingen in aanmerking kunnen nemen in het kader van de overheidsopdrachten. gezegd 4. 4. 3 Mogelijke nieuwe regelgevende maatregelen Milieu- en productvoorschriften kunnen afdoende middelen zijn om recycling en de vraag naar recyclageproducten sterker te bevorderen dan bij exclusieve werking van het marktmechanisme het geval zou zijn. Conform de communautaire afvalstoffenstrategie zou de Commissie dan ook onderzoeken op welke terreinen nieuwe wetgeving tot een betere recycling van materialen en producten zou kunnen leiden, zonder de bestaande recycling te hinderen. Vermindering van de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen Om hel recycleren van gevaarlijk afval of van afval dat milieugevaarlijke stoffen bevat - wat in volledig gesloten kringlopen niet altijd mogelijk is - te verbeteren, moet met name worden gestreefd naar vervanging van gevaarlijke stoffen, zodat deze, waar minder gevaarlijke alternatieven voorhanden zijn, uit de levenscyclus van nieuwe producten worden geweerd. Dit moet worden gerealiseerd op basis van een risico-analyse en een kosten-batenanalyse of in overeenstemming met het voorzorgsbeginsel (art. 130R). Specifieke afvalstromen De vraag of specifieke afvalstromen met een hoog gehalte aan recycleerbaar materiaal of een hoog gehalte aan gevaarlijke stoffen via wetgeving moeten worden aangepakt, kan worden onderzocht. Geconfronteerd met talrijke in de lidstaten lopende intiatieven heeft de Commissie onlangs een voorstel voor een richtlijn13 betreffende afgedankte voertuigen goedgekeurd. Met dit voorstel, dat op de door de werkgroep in 1994 voorgestelde milieudoelstellingen gebaseerd is, wordt gestreefd naar een hoog niveau van milieubescherming en een goede werking van de interne markt. Er worden voor recycling specifieke doelen vastgesteld. Tegen 2005 moet ten minste 80 % afgedankte voertuigen in gewicht worden hergebruikt of gerecycleerd, en tegen 2015 zelfs 85 %. Deze specifieke doelstellingen voor hergebruik en recycling moeten de recyclage van materialen en onderdelen van afgedankte voertuigen bevorderen om het storten of verbranden ervan maximaal te beperken. liet voorstel moet ook zorgen voor een lagere afvalproductie van afgedankte voertuigen door een beter productontwerp, waarin hel afvalbeheer reeds is geïntegreerd. Er wordt nadrukkelijk gewezen op de bijzondere verantwoordelijkheid van de producent, die de beslissingen neemt die cruciaal zijn voor het verdere leven van het product. Het voorstel is er ook op gericht het gebruik van gevaarlijke stoffen die de recyclingkringloop zouden verstoren, te beperken en de productie van gevaarlijk afval te verminderen. Het voorstel brengt ook verplichtingen mee voor de verwerkers, die een hoge graad van milieubescherming in acht moeten nemen. De Commissie werkt momenteel aan een voorstel voor een richtlijn inzake afval van elektrische en elektronische producten. Zoals het voorstel van de Commissie betreffende afgedankte voertuigen is ook dit M N U ' 3 37 van 7. 1 1. 97 - 1 0- regelingen betreffende voorstel erop gericht de ecologisch verantwoorde productontwikkeling te te verbeteren door, waar mogelijk, gevaarlijke stoffen geleidelijk vervangen en de recycleerbaarheid van elektrische en elektronische producten te verbeteren. In hel voorstel wordt ook de grondslag gelegd terugname, hergebruik, voor recycling en terugwinning met het oog op een milieuvriendelijke verwijdering van elektrische en elektronische afvalproducten, en voor een zo frequent mogelijk gebruik van door overleg bereikte overeenkomsten tussen de producenten en consumenten van deze producten en, indien nodig, de bevoegde autoriteiten. inzameling, Minimumaandeel gerecycleerd materiaal in bepaalde producten Het gebruik van gerecycleerd materiaal kan rechtstreeks worden bevorderd door minima vast te stellen voor het aandeel van gerecycleerd materiaal in specifieke groepen producten. Dit kan via specifieke wetgeving worden gerealiseerd, maar ook door productnormen vast te stellen, aangezien producten die gerecycleerd materiaal bevatten, door de bestaande normen kunnen worden uitgesloten. Een voorbeeld van deze werkwijze is de in sommige staten van de VSA geldende verplichting om in krantenpapier recyclingvezels te gebruiken. Uiteraard moet deze aanpak, waarbij een minimumaandeel gerecycleerd materiaal wordt opgelegd, voor elk geval afzonderlijk worden overwogen en kan hij alleen worden toegepast voor bepaalde groepen producten waarvoor het gebruik van gerecycleerd materiaal geen negatieve gevolgen heeft voor "downcycling" van het materiaal meebrengt. de kwaliteit of geen Bovendien moet bij de toepassing ervan rekening worden gehouden met de kosten en baten en moeten problemen die de nationale wetgeving voor de beginselen en de werking van de interne markt zou kunnen opwerpen, worden vermeden. ( Utmposlering Er zij op gewezen dat de Commissie momenteel voornemens is een nieuw voorstel te formuleren voor een richtlijn inzake de verwerking van biologisch afbreekbaar afval. Dit initiatief vloeit voort uit de communautaire afvalstoffenstrategie en uit de mededeling van de Commissie is gericht op gescheiden inzameling en compostering van biologisch afbreekbaar afval in de Gemeenschap. inzake methaanemissies. Het voorstel •20- 5. V O O R S T EL I N Z A KE F O L L O W - U P: O V E R L EG IN H ET K A D ER V AN E EN KKCYCLINGFORIIM Aangezien de betrokken sectoren zeer heterogeen zijn en de respectieve elementen van hel concurrentievermogen zeer complex zijn, moet over de voor- en nadelen van de in deze mededeling voorgestelde acties overleg worden gepleegd in het kader van een Forum waarin de particuliere en de overheidssector zo ruim mogelijk vertegenwoordigd zijn. Dit Forum zal zijn samengesteld uit vertegenwoordigers van alle betrokken partijen, vooral van de bedrijven die bij de verschillende recyclingstadia betrokken zijn en van de producenten van consumptieproducten en uitrustingsgoederen, maar ook van milieuorganisaties en consumentenverenigingen. Ook de diensten van zowel de nationale als de Europese overheid zullen vertegenwoordigd zijn. De opdracht van het Forum zal erin bestaan de essentiële elementen voor het concurrentievermogen te evalueren en voor elke hoofdsector de meest adequate combinatie te bepalen van maatregelen die door de sector zelf en/of door de overheid zullen moeten worden genomen. Het Forum kan ook, onder verwijzing naar op nationaal vlak verworven ervaring, praktische uitvoeringsaanbevelingen doen. In hoofdzaak moeten de uit te werken acties gericht zijn op de deugdelijke werking en het creëren van nieuwe markten, de verbetering van economische structuren en op innovatie in de ruimste zin, waarbij rekening wordt gehouden met maatregelen die reeds op het gebied van onderzoek worden uitgevoerd en door de Commissie worden gefinancierd. Voorts kunnen in het Forum ook de economische gevolgen van milieuwetgeving en milieubeleid voor de industrie worden besproken. volgen nauwlettend ("technology watch"), Tenslotte zal het Forum ook moeten nagaan of het mogelijk en haalbaar is een permanent orgaan op te richten - een soort Europees recyclingcentrum - naar het voorbeeld van de in andere geïndustrialiseerde landen reeds bestaande centra. Dit centrum zou o. a. de volgende taken kunnen vervullen: de technologische ontwikkelingen beste recyclingmethodes verspreiden; via netwerken innovatie bevorderen en de toegang tot communautaire instrumenten verbeteren; economische gegevens en informatie over regelgeving verspreiden waardoor marktdeelnemers beter kunnen profiteren in het kader van het van de mededingingsbeleid vastgestelde richtsnoeren voor de uitwisseling van informatie betreffende bedrijfsresultaten of marktstructuren. I Iet Forum zal uiterlijk twaal f maanden na de goedkeuring van deze mededeling aan de Commissie een verslag moeten overleggen. Vervolgens deelt de Commissie aan de Raad en het Europees Parlement mee op welke manier zij aan dit verslag gevolg zal geven en verlengt zij eventueel het mandaat van het Forum. inachtneming van de interne markt, met de 21 - Feiten en cijfers Bijlage 1 Stof Voortgebracht afval (in kt) Jaar Ingevoerde secundaire grondstoffen (kt) Uitgevoerde secundaire grondstoffen (kt) ; Recyclings- percentage j Energiebesparing Arbeids- plaatsen NON-FERRO METALEN FERRO-METALEN PAPIER KUNSTSTOFFEN GLAS TEXTIEL 3 500<a> 1994 1 211 70 000(a) 30 000 1995 1995 17 500 | 1994 7 400(b) | 1995 4 200(c) 1 1995 3 610 1 065 88 224 734 6 090 1 278 330 44 | 1 57 43 46 6 50(b) 60-95% ± 80 000 60-70% ±100 000 (d) (d) 20% ± 60 000 ± 30 000 ± 15 000 | ± 20 000 Bron: diensten van de Commissie (uitgezonderd voor de schattingen van de werkgelegenheid per sector) 478 162 20 | Ingezameld oud schroot. (a) (b) Glas uit glascontainers. (c) Lompen. (d) Het saldo is niet per definitie positief en is afhankelijk van bepaalde variabele kosten, zoals transportkosten en kosten voor het voorbereiden van het recycleerbaar afval, zoals ontinktingskosten. AHASS Stof Ontwikkelingsniveau NON-FERRO-METALEN ! Hoog in de hele ËÜ FERRO-METALEN j Hoog in de hele EU PAPIER Hoog in de hele EU KUNSTSTOFFEN GLAS TEXTIEL Jonge industrietak in I, D, F e n V K. Weinig ontwikkeld in de rest van de EU. Hoog in de hele EU, behalve in Griekenland en Portugal, waar de sector momenteel in volle ontwikkeling is Goed ontwikkeld in de EU, met name in D, F, VK. B, DK, N, I. ] Groot aantal lokale en ! regionale operatoren | (inzameling en i sortering), KMO"s voor j herverwerking Groot aantal lokale operatoren (inzameling en sortering), minder regionale Weinig operatoren. Op regionale schaal: nauwe band met papierproducenten. Zeer weinig operatoren, zeer nauwe relaties tussen sorteerders en verwerkers/ herverwerkers Op regionale schaal actieve operatoren, nauwe banden met glasproducenten Zeer weinig operatoren (op regionale schaal, sterk verspreide cliënteel) ; Industriële organisatie Structuurkenmerken van de recyclingsbranche Rol van de particuliere { Graad van verticale | en de openbare sector integratie Alleen particuliere Laag \ operatoren Alleen particuliere ! operatoren Hoger op het vasteland dan in het VK. Hoog vanaf de fase van verwerking Bijlage 2 Concurrentie van nieuwe operatoren Afhankelijkheid van technologie \ Minimaal, enkel bij ! inzameling na lokale \ afvalbeheers-initiatieven i Intrede van | afvalbeheers-bedrijven | op beperkte schaal, na ; lokale initiatieven | Sterk bij de inzameling: j - vrijwilligers [ - afvalbeheersbedrijven j Gering/gemiddeld/sterk ; Gemiddeld i Gering/sterk Hoog vanaf de fase van verwerking j Zeer gering, tenzij bij j inzameling (zoals voor | papier). ] Sterk (behandeling van { polymeren) Gewoonlijk hoog, met name in het noorden van de EU. { Gering/gemiddeld ; Afvalbeheersbedrijven j worden op lokaal niveau j j bevoegd voor recycling- ! | contracten (F, B, D, VK, i j | N, DK). | Inzameling door I Gering (zeer | vrijwilligers en overheid 1 arbeidsintensief) Bron: diensten van de Commissie | Particuliere operatoren; \ overheid werkt mee aan 1 inzameling op lokaal | niveau ] Overheid werkt mee aan | inzameling op lokaal j niveau; verwerking door j particuliere operatoren [ Over het algemeen j particuliere operatoren; ! overheid betrokken bij j inzameling j Particuliere operatoren; j vrijwilligers en overheid j betrokken bij inzameling Nihil - 2 3- Bijlade 3 Belang van inzameling, sortering en voorbereiding voor de resultaten van de sector Stof Bron van recycleerbaar afval FERRO- EN NON-FERRO- METALEN PAPIER Huishoudelijk Industrieel Huishoudelijk Kosten van inzameling t. o. v. totaal Gemiddeld/hoog (uitz. blikjes) Laag/verwaarloosbaar Gemiddeld/hoog Kwaliteit ingezameld materiaal Sorteermethode Sorteerkosten i Middelmatig/hoog Geautomatiseerd Laag/hoog \ Hoog goed 1 Middelmatig goed Manueel Manueel Laag Gemiddeld/hoog KUNSTSTOFFEN Industrieel Huishoudelijk Verwaarloosbaar/laag Hoog \ Middelmatig'goed I Goed GLAS Industrieel Huishoudelijk Industrieel Verwaarloosbaar/ gemiddeld Laag/gemiddeld/zeer hoog Gemiddeld/laag | Middelmatig/goed 1 Middelmatig/zeer goed 1 f 1 Middelmatig/goed | TEXTIEL Huishoudelijk Hoog 1 Middelmatig/goed Manueel Manueel/Geautomati- seerd Manueel Manueel/Geautomati- seerd Manueel/Geautomati- seerd Manueel Gemiddeld Hoog Hoog Gemiddeld/hoog Laag/gemiddeld Gemiddeld/hoof Industrieel Gemiddeld/laag | Goed Manueel Gemiddeld Bron: diensten van de Commissie 24 ISSN 0254-1513 COM(98) 463 def. DOCUMENTEN NL 14 12 08 15 Catalogusnummer : CB-CO-98-472-NL-C ISBN 92-78-38389-9 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg xr


title: SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 2309/98 van Nikitas KAKLAMANIS aan de Commissie. Vast afval in de bedding van de Kouroupitos in Chania

eurovoc_concepts: action for failure to fulfil an obligation

formats: html print


title: PERGUNTA ESCRITA n. 2304/98 do Deputado Frédéric STRIBY à Comissão. Reconhecimento das cartas de condução entre os Estados- Membros

eurovoc_concepts:
EC Directive
European driving licence
France
Germany
driving licence
frontier region
mutual recognition principle
national implementing measure

formats: html pdf print

text: C 135/40 Jornal Oficial das Comunidades Europeias PT 14. 5. 1999 (1999/C 135/045) PERGUNTA ESCRITA E-2304/98 apresentada por Frédéric Striby (I-EDN) à Comissão (22 de Julho de 1998) Objecto: Reconhecimento das cartas de condução entre os Estados-membros Para os habitantes de uma região fronteiriça com a Alemanha onde numerosos cidadãos alemães decidiram instalar-se, numerosas são as formalidades administrativas com que os respectivos habitantes se vêem confrontados, nomeadamente a transposição da carta de condução alemã para carta de condução francesa. Um cidadão alemão residente em França que apresentou a sua carta de condução alemã num controlo realizado em França em 1997 foi condenado a pagar uma multa. Dado que existe uma directiva europeia sobre o reconhecimento mútuo das cartas de condução, poderá a Comissão informar em que fase se encontra a sua transposição para as diversas legislações nacionais, nomeadamente na França e na Alemanha? Resposta dada pelo Comissário Kinnock em nome da Comissão (22 de Setembro de 1998) A Directiva 91/439/CEE do Conselho, de 29 de Julho de 1991, relativa às cartas de condução (1), entrou em vigor em 1 de Julho de 1996. O no 2 do artigo 1o introduz o princípio do reconhecimento mútuo das cartas de condução emitidas pelos Estados-membros. A Comissão iniciou processos de infracção contra vários Estados-membros, entre os quais a Alemanha e a França, por não terem transposto a tempo a Directiva 91/439/CEE. As autoridades alemãs notificaram a Comissão em 2 de Junho de 1998 da transposição dessa Directiva para a legislação nacional, que entrará em vigor em 1 de Janeiro de 1999. As autoridades francesas notificaram a Comissão em 18 de Março de 1998 do projecto de decreto que transpõe a directiva. Prevê-se que esse projecto de decreto entre em vigor em 1 de Janeiro de 1999. No entanto, todos os Estados-membros respeitaram o princípio do reconhecimento mútuo desde 1 de Julho de 1996, mesmo na ausência de transposição formal. Nos casos surgidos até agora, as autoridades centrais francesas e alemãs tomaram medidas para garantir a aplicação deste princípio, mesmo retroactivamente, quando as autoridades que não tinham conhecimento da legislação comunitária estavam a infringir esse princípio. A Comissão acompanhará todos os casos que lhe são apresentados por cidadãos da União e tomará as medidas necessárias para garantir a aplicação prática do princípio do reconhecimento mútuo. (1) JO L 237 de 24. 8. 1991. (1999/C 135/046) PERGUNTA ESCRITA E-2306/98 apresentada por Helwin Peter (PSE), Hiltrud Breyer (V) e Doris Pack (PPE) à Comissão (22 de Julho de 1998) Objecto: Direito de casamento, da família, da filiação e do divórcio nos Estados-membros da UE O número de casamentos entre nacionais de diferentes Estados-membros não cessa de aumentar. 1. Todos os Estados-membros aplicam, em matéria de casamento e de direito da família, disposições jurídicas diferentes que ainda não constituem objecto de reconhecimento mútuo, o que restringe consideravelmente a liberdade de circulação dos cidadãos da UE. Na Alemanha, por exemplo, não é possível um casamento sem a apresentação de um certificado de filiação. Ora, no seu próprio país, uma francesa apenas pode obter um certificado de origem. Não existe, a nível da UE, qualquer disposição que