title: Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο - Αλλαγή του κλίματος - Κατάστρωση στρατηγικής της ΕΕ μετά τη συνδιάσκεψη του Κιότο

eurovoc_concepts:
EU environmental policy
UN convention
climate change
greenhouse gas
pollution control measures

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ A it Βρυξέλλες, 0. 106 1098 COM(1998) 353 τελικό ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ ΚΛΙΜΑΤΟΣ - ΚΑΤΑΣΤΡΩΣΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΕ ΜΕΤΑ ΤΗ ΣΥΝΔΥΑΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΚΙΟΤΟ Περιεχόμενα Θεμελιώδη ζητήματα - Διαδικασία κατάστρωσης στρατηγικής - Υλοποίηση - Επιμερισμός των ευθυνών - Ευέλικτοι μηχανισμοί - Επιτήρηση - Εξωτερική διάσταση - Επόμενα βήματα 1. Εισαγωγή 1. 1 Οι επιπτώσεις της συνδιάσκεψης του Κιότο 1. 2 Δρομολόγηση διαδικασίας για την κατάστρωση στρατηγικής 2. Στοιχεία της στρατηγικής της ΕΕ για την υλοποίηση 7 7 8 9 2. 2. 1 Κατ1 αέριο 2. 2. 2 Κατά τομέα της οικονομίας 2. 1 Βασικά κριτήρια 2. 2 Σφαιρική προσέγγιση των πολιτικών και των μέτρων 2. 3 Πεδία πολιτικής δράσης με καίρια σημασία για την υλοποίηση 2. 4 Ευέλικτοι μηχανισμοί 9 11 11 13 15 20 2. 4. 1 Συμμετοχή των κρατών μελών και της Κοινότητας σε ένα καθεστώς διεθνούς εμπορίου εκπομπών 21 2. 4. 2 Χρήση της από κοινού υλοποίησης και των μηχανισμών "καθαρής" ανάπτυξης για την τήρηση των δεσμεύσεων της ΕΚ 23 2. 4. 3 Συμπεράσματα όσον αφορά την εφαρμογή των ευέλικτων μηχανισμών στο 24 εσωτερικό της Κοινότητας 24 2. 5 Παρακολούθηση 2. 5. 1 Επιτήρηση ως προς την εκπλήρωση των ανειλημμένων υποχρεώσεων 2. 5. 2 Επιτήρηση ως προς τους ευέλικτους μηχανισμούς 3. Εξωτερική διάσταση της στρατηγικής της ΕΕ. 24 25 26 3. 1 Διεθνείς διαπραγματεύσεις για τους ευέλικτους μηχανισμούς 26 26 3. 1. 1 Στόχος για τη συνδιάσκεψη του Μπουένος Άϊρες 3. 1. 2 Κριτήρια συμμετοχής σε ένα ανοικτό, διαφανές και αμερόληπτο σύστημα 26 διεθνούς εμπορίου εκπομπών 27 3. 1. 3 Βαθμιαία προσέγγιση 27 3. 1. 40 όρος "συμπληρωματικό" '. - 2- 3. 1. 5 Πως θα εξασφαλιστεί η αποδοτική από περιβαλλοντική και οικονομική άποψη λειτουργία της εμπορίας εκπομπών 28 3. 1. 6 Διατάξεις για τη συμμόρφωση προς όρους εφαρμογής των ευέλικτων 29 μηχανισμών 3. 1. 7 Διεθνής χρήση των συνδεόμενων με έργα μέσων (από κοινού υλοποίηση και 29 μηχανισμός "καθαρής" ανάπτυξης) για την τήρηση των δεσμεύσεων 30 3. 2'Ενταση του διεθνούς διαλόγου 4. Επόμενα βήματα 32 3- Θεμελιώδη ζητήματα Διαδικασία κατάστρωσης στρατηγικής Τώρα που χελείωσε η συνδιάσκεψη χου Κιόχο, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να καχασχρώσει σχραχηγική για να χηρήσει χις δεσμεύσεις που ανέλαβε βάσει του πρωχοκόλλου. Η Επιχροπή δεν έχει ακόμη σχη διάθεση χης όλα χα σχοιχεία που θα χης επέχρεπαν να καχαθέσει λεπχομερές σχέδιο για χην υλοποίηση χης σχραχηγικής. Ως εκ χούχου, η παρούσα ανακοίνωση είναι μια πρώτη ανάλυση χης μεθοδολογίας καχάσχρωσης χης σχραχηγικής αυχής. Σχην εν λόγω σχραχηγική, για να είναι πλήρης, θα χρειασχεί να ληφθούν υπόψη όλες οι διατάξεις χου πρωχοκόλλου, ακόμη και εκείνες που δεν έχουν ακόμη ορισχικοποιηθεί, ιδίως δε, οι λεγόμενοι ευέλικτοι μηχανισμοί. Η ανάλυση επίσης, σχην οποία θα σχη ριχτεί, θα πρέπει να καλύπτει όλους χους χομείς χης οικονομίας χης ΕΕ, χα πιθανά πεδία δράσης και χη διεθνή διάσχαση. Ι Ία χην καχάσχρωση αυχής χης σχραχηγικής, η Κοινόχηχα και χα κράχη μέλη είναι απαραίχηχο να θέσουν σε κίνηση μια αμφίδρομη διεργασία, η οποία θα επιτρέψει το να δημιουργηθεί ένα κοινοτικό πλαίσιο για το συντονισμό των ενεργειών ενός εκάστου, την ανταλλαγή στοιχείων, την παρακολούθηση της προόδου και τον εντοπισμό κατάλληλων πεδίων δράσης προκειμένου να τηρηθούν οι δεσμεύσεις. Ένα σημαντικό πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτί] είναι η επίχευξη συμφωνίας σχα βασικά κριτήρια που πρέπει να πληροί η σχραχηγική χης ΕΕ. Υλοποίηση - Επιμερισμός των ευθυνών Την κύρια ευθύνη για χην υλοποίηση χου σχόχου περισχολής χων εκπομπών που συμφωνήθηκε σχο Κιόχο επωμίζονται χα κράχη μέλη. Η Κοινόχηχα, έχοντας υπογράψει χο πρωχόκολλο και ως μελλονχικό μέρος χου, έχει καθήκον να διασφαλίσει χη συνέπεια χων ενεργειών χων κραχών μελών προς χη συνθήκη και χην εκπλήρωση χων υποχρεώσεων χους που απορρέουν από χο πρωχόκολλο. Παράλληλα, έχει σημανχική συμβολή σχη συμπλήρωση, χην ενίσχυση και χη σχήριξη χων ενεργειών χων κραχών μελών με κοινά και συντονισμένα μέχρα και πολιτικές. Μία δυναχόχηχα που προσφέρεχαι για χην χήρηση χης δέσμευσης είναι η εφαρμογή αποχελεσμαχικών ως προς χο κόσχος χους πολιτικών και μέχρων σχο σύνολο χων χομέων χης οικονομίας και χων αερίων για χην επίχευξη χου γενικού αυχού σχόχου. Ο καθορισμός ενδεικτικών σχόχων καχά χομέα και αέριο, με βάση ένα συνδυασμό χων πολιχικών και μέχρων με χην καλύχερη σχέση κόσχους-αποχελέσμαχος, θα υποβοηθούσε χην οριοθέχηση χης ευθύνης κάθε χομέα, παρέχοντας καχ' αυχόν χον χρόπο ένα χρήσιμο μέχρο σύγκρισης για χην παρακολούθηση χης προόδου και χην ανάληψη πολιτικής δράσης. Όσον αφορά χους διακανονισμούς που συνδέονται με χην ευελιξία, η ανωχέρω προσέγγιση θα διευκόλυνε επίσης χην καχανομή χου εμπορεύσιμου μέρους χων συνολικών εκπομπών, σε περίπχωση όπου αποφασισχεί να επιτραπεί σε νομικές ονχόχηχες να συμμεχέχουν στην εμπορία εκπομπών. Η πληρέσχερη ένχαξη χου προβλημαχισμού σχεχικά με χην αλλαγή χου κλίματος σχις κλαδικές πολιτικές είναι ούχως ή άλλως απαραίχηχη, όπως χονίζεχαι σχην ανακοίνωση χης Επιχροπής σχη σύνοδο κορυφής χου Κάρνχιφ με θέμα χην ενσωμάτωση χης περιβαλλοντικής δράσης. Η ΕΕ πρέπει επομένως να γνωρίζει ποια μέχρα λαμβάνουν χα κράχη μέλη για να συμμορφωθούν με χους σχόχους και πώς μπορεί η Κοινόχηχα να συνεισφέρει σχην προσπάθεια αυχή. 4- Ευέλικτοι μηχανισμοί Οι ευέλικχοι μηχανισμοί μπορούν να διαδραμαχίσουν ση μαντικό ρόλο σχην χήρηση χων δεσμεύσεων που ανελήφθησαν σχο Κιόχο με χο ελάχισχο κόσχος, διασφαλίζονχας καχΙ Ι αυχόν χον χρόπο χην ανχαγωνισχικόχηχα χης βιομηχανίας χης ΕΕ. Η ύπαρξη χου ενιαίου κελύφους ΕΕ (bubble) δεν εμποδίζει χην πλήρη συμμεχοχή χης Κοινόχηχας σχο διεθνές εμπόριο εκπομπών. Επιπλέον, η ιδιοχυπία χης κοινοχικής διάσχασης μπορεί να δικαιολογήσει χη θέσπιση και άλλων κανόνων ή καχευθυνχήριων γραμμών σε σχέση με χην εσωχερική αγορά, χις κραχικές ενισχύσεις και χην ισχύουσα νομοθεσία περί περιβάλλοντος. Μια προσέγγιση χης εμπορίας εκπομπών σχην κοινοχική κλίμακα θα μπορούσε επίσης να διευκολύνει χην εφαρμογή χου συσχήμαχος από διοικηχικής πλευράς και να αποχρέψει χην παρεμβολή νέων φραγμών σχις συναλλαγές. Σχη συνδιάσκεψη χου Μπουένος Αϊρες, οι προσπάθειες θα πρέπει να εσχιασχούν στις ελάχισχες απαιχήσεις που θα πρέπει να ικανοποιεί κάθε συμβαλλόμενο μέρος ή ιδιωχικός φορέας, προκειμένου να συμμεχάσχει σχο διεθνές εμπόριο εκπομπών. Οι κανόνες αυτοί, ιδίως οι σχεχικοί με χη συμμόρφωση, θα πρέπει να είναι αρκεχά αυστηροί, ώσχε να διασφαλίσουν χην επίχευξη χων περιβαλλονχικών σκοπών χου πρωχοκόλλου, χαυχόχρονα δε, αρκεχά απλοί, ώσχε να μην γίνουν αδικαιολόγηχα επαχθείς. Δεδομένου πως ό,χι συμφωνηθεί σε διεθνή κλίμακα θα καθορίσει και χα περιθώρια δράσης χης Κοινόχηχας, η χελευχαία πρέπει να επιδιώξει να επηρεάσει εποικοδομηχικά χους κανόνες και χις διαδικασίες χων ευέλικτων μηχανισμών. Η έλλειψη πείρας σχην εμπορία εκπομπών μεχαξύ πολλών χωρών και οι αβεβαιόχηχες που περιβάλλουν χις εκπομπές ορισμένων αερίων και ορισμένες πηγές, συνηγορούν υπέρ μιας βαθμιαίας προσέγγισης. Επιβάλλεχαι επίσης να όρισχεί επακριβώς ο όρος "συμπληρωματικό", που χρησιμοποιείται σχο πρωχόκολλο σε σχέση με χη συμβολή χων ευέλικτων μηχανισμών. Η από κοινού υλοποίηση όπως και ο μηχανισμός "καθαρής" ανάπχυξης μπορούν να συμβάλουν ουσιασχικά σχην επίχευξη χων κοινοχικών σχόχων αλλά οι κανόνες και οι διαδικασίες εφαρμογής χους θα πρέπει να συμβιβάζονται με εκείνα της εμπορίας εκπομπών, χόσο σχο κοινοχικό όσο και σχο διεθνές επίπεδο, επίσης δε, να εξασφαλίζουν χην περιβαλλοντική αποχελεσμαχικόχηχά χους. Επιτήρηση Ο κοινοχικός μηχανισμός παρακολούθησης χρειάζεχαι να ενισχυθεί, ώσχε να παρέχει ένα πλαίσιο όχι μόνο για χην παρακολούθηση χης προόδου, χην αξιολόγηση σε χακχά διασχήμαχα και χην επισκόπηση από επιχροπές ομολόγων, προκειμένου να διασφαλιστεί η χήρηση εκ μέρους χης ΕΕ χων δεσμεύσεων που ανέλαβε, καθώς και για χη χρήση χων ευέλικτων μηχανισμών. Ένας σχαθμός μηχανισμός προϋποθέχει πολύ ενεργόχερη συμμεχοχή χης Κοινόχηχας, αν ληφθεί υπόψη η ανάγκη τήρησης χου σχόχου που ανχισχοιχεί σχην ίδια χην Κοινόχηχα και εξασφάλισης ίσων όρων στο εσωτερικό της. Εξωτερική διάσταση Η ΕΕ οφείλει να εντείνει το διάλογο με τα άλλα συμβαλλόμενα μέρη, ώστε να διασφαλιστεί η κύρωση του πρωτοκόλλου. Ιδιαίτερη σημασία θα έχει η διαμόρφωση ενιαίας θέσης της ΕΕ στα ζητήματα της συμμετοχής των αναπτυσσόμενων χωρών και της δυνατότητας εθελοντικής δέσμευσης των πιο αναπτυγμένων. Επόμενα βήματα -5 Για να καχασχρωθεί μια αποχελεσμαχική σχραχηγική της ΕΕ μεχά χο Κιόχο, πρέπει προηγουμένως να επιλυθούν ορισμένα θεμελιώδη ζηχήμαχα. Καχόπιν αυχού, ζηχείχαι από χο Συμβούλιο: • να επικυρώσει τα βασικά κριτήρια για την αξιολόγηση στρατηγικής της ΕΕ για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος· • να διερευνήσει εάν στη στρατηγική μετά το Κιότο θα πρέπει να δοθεί σημαντική θέση σε ενδεικτικούς στόχους κοινοτικής κλίμακας κατά κλάδο* • να επικυρώσει τα πεδία στα οποία η παρούσα ανακοίνωση τονίζει την ανάγκη δράσης και να εγκρίνει τα απαραίτητα κοινοτικά μέτρα, αρχίζοντας από εκείνα που έχει ήδη προτείνει η Επιτροπή και αναγνωρίζοντας την ανάγκη θέσπισης εθνικών μέτρων • να συμφωνήσει στη βαθμιαία και συντονισμένη καθιέρωση των ευέλικτων μηχανισμών στο εσωτερικό της Κοινότητας· • να συμφωνήσει στο στόχο της σταδιακής συμμετοχής των ιδιωτικών φορέων στους ευέλικτους μηχανισμούς και, καθώς η χρήση των μηχανισμών αυτών από τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σύμφωνη με το κοινοτικό δίκαιο, στη σκοπιμότητα της δημιουργίας κοινοτικού πλαισίου για τη διαφύλαξη της εσωτερικής αγοράς* • να παραδεχθεί ότι ο ορισμός της έννοιας "συμπληρωματικό" θα έχει αντίκτυπο στη σχέση κόστους-αποτελέσματος της γενικής στρατηγικής της ΕΕ· • να επιβεβαιώσει την ανάγκη σημαντικής ενίσχυσης του κοινοτικού συστήματος επιτήρησης, τόσο για την παρακολούθηση της συντελούμενης προόδου στην υλοποίηση, όσο και για την εφαρμογή των ευέλικτων μηχανισμών • να επικυρώσεις τις κατευθύνσεις που χαράσσονται στην παρούσα ανακοίνωση όσον αφορά την εξωτερική διάσταση της στρατηγικής της ΕΕ ως βάση για τη διαμόρφωση των διαπραγματευτικών θέσεων της ΕΕ στο Μπουένος Άϊρες* • να επικυρώσεις τις προτεραιότητες που καθορίζονται στο παρόν έγγραφο για την ένταση του διαλόγου με τις τρίτες χώρες. Ορόσημα σχην καχάσχρωση σχραχηγικής χης ΕΕ για την ανχιμεχώπιση αλλαγής χου κλίμαχος: • χέλη χου 1998, παροχή από χα κράχη μέλη πληροφοριών σχεχικά με χις σχραχηγικές χους και χο χι προσδοκούν από χην Κοινόχηχα· πρώχο εξάμηνο χου 1999, δεύχερη ανακοίνωση σχεχικά με σχραχηγική χης ΕΕ για χην ανχιμεχώπιση χης αλλαγής χου κλίμαχος. -6 1. Ειβαγωγή Τον Οκτώβριο χου 1997, η Επιτροπή υπέβαλε ανακοίνωση με χίχλο "Αλλαγή τοπ κλίματος - Θέσεις της ΕΕ για τη συνδιάσκεψη τον Κιότο")στην οποία σχηρίχθηκε η σχάση που τήρησε η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) στις διαπραγματεύσεις κατά τη συνεδρίαση του Κιότο. Από την ανάλυση που εκτίθεται στην ανακοίνωση αυτή, προκύπτει ότι η μείωση κατά 15% μέχρι το 2020, έναντι των επιπέδων του 1990, των εκπομπών μιας δέσμης τριών αερίων - διοξείδιο του άνθρακα (CO2), μεθάνιο (CH4) και (Ν2Ο) - θα ήταν τεχνικά εφικτή και οικονομικά ανώδυνη, με την προϋπόθεση ότι και οι υπόλοιπες βιομηχανικές χώρες θα κατέβαλαν ανάλογες προσπάθειες. Στην ανακοίνωση του Οκτωβρίου του 1997 αναφερόταν ότι μετά τη συνδιάσκεψη του Κιότο η Επιτροπή θα επεξεργαζόταν λεπτομερέσχερη σχραχηγική για την ανχιμεχώπιση χης αλλαγής χου κλίμαχος με βάση εμπερισχαχωμένη ανάλυση χων καχάλληλων σχοιχείων. Η παρούσα ανακοίνωση προσφέρει χα θεμέλια για χην κατάστρωση αποτελεσματικής στρατηγικής κατά της αλλαγής του κλίματος. Λαμβάνοντας υπόψη το πρωτόκολλο του Κιότο, πραγματεύεται στα σημαντικότερα συστατικά μιας στρατηγικής ΕΕ για την υλοποίηση των στόχων καθώς και την εξωτερική διάσταση της στρατηγικής αυτής. 1. 1 Οι επιπτώσεις της συνδιάσκεψης του Κιότο Η ΕΕ κατόρθωσε να επιτύχει στο Κιότο ορισμένους από τους διαπραγματευτικούς στόχους της και, συγκεκριμένα, να δεχθούν οι κυριότεροι ανταγωνιστές και εμπορικοί εταίροι της νομικά δεσμευτικούς στόχους περιστολής, ανάλογους με τη δέσμευση που έχει αναλάβει η ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι διασφαλίζεται η ανταγωνιστικότητα της Κοινότητας, μείζον μέλημα. Σε αρκετά όμως σημαντικά σημεία, το τελικό κείμενο του πρωτοκόλλου^ που εγκρίθηκε στο Κιότο περιλαμβάνει διατάξεις, ειδικότερα τους λεγόμενους ευέλικτους μηχανισμούς, που δεν αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος το>ν θέσεων που υποστήριξε η ΕΕ στο Κιότο. Όλα αυτά τα σημεία όπως και οι πιθανές επιπτώσεις τους επιβάλλεται να ενσωματωθούν στη στρατηγική μετά το Κιότο χη ΕΕ. Τα σημεία σχα οποία πρέπει να αποδοθεί ιδιαίχερη προσοχή είναι χα εξής: • Βάσει χου πρωχοκόλλου, οι σχόχοι περισχολής χων εκπομπών χης Ευρωπαϊκής Κοινόχηχας (ΕΚ) και χων κραχών μελών, καθώς και εκείνη χων άλλων βιομηχανικών χωρών, είναι νομικά δεσμευτικοί, ενώ από χο σύμβαση χων Ηνωμένων Εθνών για χην αλλαγή χου κλίμαχος (UNFCCC) δεν απορρέει για χα μέρη χης νομική υποχρέωση να επαναφέρουν πραγμαχικά χις εκπομπές σχα επίπεδα χου 1990^. • Οι δεσμεύσεις χης ΕΚ και χων κραχών μελών εκτείνονται σε μια δέσμη έξι αερίων αντί τριών. Τα τρία επιπλέον αέρια (βιομηχανικής χρήσης) είναι οι υδροφθοράνθρακες (HFC), οι πλήρως φθοριωμένοι υδρογονάνθρακες (PFC) και το εξαφθωριούχο θείο (SFg). Οι μειώσεις των εκπομπών των τριών αυτών αερίων μπορούν να μετριούνται με έτος αναφοράς είτε το 1990 είτε το 1995. Το πρωτόκολλο περιλαμβάνει επίσης διατάξεις για τη συνεκτίμηση των αποδεκτών 1 COM(97) 481 τελικό της 01. 10. 1997. 2 Βλ. έγγραφο εργασίας των Υπηρεσιών της Επιτροπής "Ανάλυση του πρωτοκόλλου του Κιότο" - SEC(1998) 467 της 13. 03. 98. 3 Η ΕΚ, ωστόσο, δεσμεύτηκε να σταθεροποιήσει μέχρι το 2000 τις εκπομπές C02 στο σύνολο της επικράτειας της στα επίπεδα του 1990. Μολονότι δεν έχει νομική ισχύ, η δέσμευση αυτή υπερβαίνει τις υποχρεώσεις που υπέχει η ΕΚ δυνάμει της UNFCCC. - 7- (καχαβόθρες) οι οποίες, αν και είναι ακόμη αμφισβηχούμενες και απαιχούν περαιχέρω ενδελεχή μελέχη, παρέχουν καχ' αρχήν τη δυναχότηχα συνυπολογισμού χης πρόσληψης διοξειδίου χου άνθρακα από χα δάση και χις καλλιεργούμενες γαίες στη μείωση των εκπομπών από τα συμβαλλόμενα μέρη. Η ΕΚ και τα κράτη μέλη έχουν δεσμευτεί να μειώσουν τις εκπομπές της ανωτέρω δέσμης έξι αερίων κατά 8% έναντι των επιπέδων του 1990 στη διάρκεια της περιόδου 2008-2012 και όχι μέχρι μια ορισμένη χρονολογία (δηλ. το 2010). Επιπλέον, πρέπει να συντελεστεί απτή πρόοδος μέχρι χο 2005. Μία διάχαξη χου πρωχοκόλλου με κεφαλαιώδη σημασία για χην ΕΕ είναι χο άρθρο 4, καλούμενο συνήθως "κοινοχικό ενιαίο κέλυφος", χο οποίο επιχρέπει σχην ΕΚ και σχα κράτη μέλη να εκπληρώσουν χις υποχρεώσεις χους από κοινού, με διαφοροποίηση χων υποχρεώσεων μεχαξύ χων κραχών μελών (επιμερισμός χου βάρους). Οι όροι που θα διέπουν αυχόν χον επιμερισμό πρέπει να γνωσχοποιηθούν καχά χην κύρωση και να παραμείνουν ουσιασχικά αμεχάβληχοι για χην πρώχη περίοδο δέσμευσης (2008-2012). Η Εκ και χα κράχη μέλη έχουν νομικά δεσμευχικούς σχόχους και φέρουν από κοινού χην ευθύνη για χη συμμόρφωση με χους σχόχους αυχούς. Εάν οι σχόχοι αυχοί επιτευχθούν, η ΕΚ θα έχει εκπληρώσει χις υποχρεώσεις χης. Σε περίπχωση όπου χα κράχη μέλη δεν επιτύχουν χη συνολική συνδυασμένη μείωση, χόχε και η ΕΚ δεν θα έχει εκπληρώσει χις υποχρεώσεις χης. Σχις συνθήκες αυχές, η ΕΚ θα πρέπει να διαδραμαχίσει σημαντικό ρόλο, παρέχονχας χο πλαίσιο για χην υλοποίηση, και μέσω αυχού να διευκολύνει χην επίχευξη χων σχόχων της ΕΚ και χων κραχών μελών. Το πρωχόκολλο περιλαμβάνει διατάξεις σχεχικά με ορισμένους μηχανισμούς, χους λεγόμενους ευέλικτους - εμπορία εκπομπών, από κοινού υλοποίηση μεχαξύ χων χωρών χου παραρχήμαχος Ι και μηχανισμός "καθαρής" ανάπχυξης - χων οποίων η επεξεργασία δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί σε όλες χις λεπτομέρειες αλλά που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημανχικό ρόλο σχην επίχευξη χων σχόχων που συμφωνήθηκαν σχο Κιόχο. • Το πρωχόκολλο προβλέπει επίσης μεγαλύχερες απαιτήσεις όσον αφορά την υποβολή εκθέσεων καθώς και χην εγκαθίδρυση ενός αυσχηρού καθεσχώχος συμμόρφωσης. Με δεδομένη χην απαιχούμενη αλληλεπίδραση μεχαξύ χης ΕΚ και χων κραχών μελών, οι εν λόγω διατάξεις θα επηρεάσουν σημαντικά χην κατάστρωση στρατηγικής της ΕΕ. 1. 2 Δρομολόγηση διαδικασίας για την κατάστρωση στρατηγικής Η παρούσα ανακοίνωση αποσκοπεί στον προσδιορισμό μιας αμφίδρομης διαδικασίας για την κατάστρωση γενικής στρατηγικής μετά το Κιότο, η οποία θα επιτρέπει στα κράτη μέλη και στην Κοινότητα να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους που απορρέουν από το πρωτόκολλο του Κιότο με συντονισμένο και αποτελεσματικό τρόπο. Από άποψη υλοποίησης, η ΕΚ θα πρέπει να καθορίσει το πλαίσιο εκείνο που θα διασφαλίζει την αμοιβαία ενίσχυση των εθνικών και των κοινοτικών ενεργειών, ώστε η αντίδραση στην αλλαγή του κλίματος να είναι αποτελεσματική. Η διαδικασία αυτή επιβάλλεχαι να καλύψει χόσο χα εσωχερικά μέχρα και πολιτικές όσο και χους διεθνείς ευέλικτους μηχανισμούς, καθώς και χα δύο αυχά μέσα θα συμβάλουν σχην επίχευξη χων σχόχων. Σχην πράξη, αυχό συνεπάγεχαι ένα κοινοχικό πλαίσιο, ενχός χου οποίου: -8 • • • • χα κράχη μέλη πρέπει να παρέχουν σχην Επιτροπή αναλυτικά στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο προτίθεται το καθένα να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις που υπέχει και τη βοήθεια που αναμένει από την Κοινότητα· ΐ] Επιτροπή θα πρέπει να προωθήσει τις τρέχουσες αναλύσεις^ σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, ώστε να ενημερώσει και να διευρύνει τις διαπιστώσεις των πρόσφατων ανακοινώσεων της σχετικά με πολιτικά ζητήματα που συνδέονται με την αλλαγή του κλίματος· η Επιτροπή θα πρέπει να καταλήξει σε συμφωνία για τη διαμόρφωση κοινής άποψης της ΕΕ όσον αφορά τόσο τη διεθνή όσο και την εσωτερική διάσταση ορισμένων σοβαρών ζητημάτων που εξακολουθούν να βρίσκονται σε εκκρεμότητα, ειδικότερα τα ζητήματα των ευέλικτων μηχανισμών και των αποδεκτών οι εκπομπές θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι πάντες στην ΕΕ ακολουθούν χη σωστή πορεία προς την τήρηση των δεσμεύσεων τους. Με βάση αυτά τα στοιχεία, η Επιτροπή θα καταστρώσει, σε συνεργασία με όλους τους ενεχόμενους παράγοντες, στρατηγική για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος, η οποία θα πρέπει να εγκριθεί πριν από την κύρωση του πρωτοκόλλου. Στον πυρήνα της στρατηγικής αυχής βρίσκεχαι η άμεση έγκριση χων προχάσεων που έχει ήδη υποβάλει η Επιτροπή και οι οποίες συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων καθώς και η κατάρτιση νέων πολιτικών και μέτρων. 2. Στοιχεία της στρατηγικής της ΕΕ για την υλοποίηση 2. 1 Βασικά κριτήρια Μια σφαιρική στρατηγική μετά το Κιότο για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος είναι απαραίχηχο να πληροί ορισμένα σημαντικά κριτήρια, που είναι τα εξής: αποτελεσματικότητα Βασική αξίωση από. τη στρατηγική είναι να μπορεί να Περιβαλλοντική αποδώσει τη μείωση χων εκπομπο')ν που αποτελεί χους νομικά δεσμευχικούς σχόχους χων κραχών μελών και χης Κοινόχηχας μέχρι τη χρονολογία που συμφωνήθηκε. Θα πρέπει επίσης να αποδώσει απτή πρόοδο μέχρι το 2005 και να έχει προβλέψει την περίοδο μετά το 2012, οπότε θα απαιτηθούν νέες ουσιαστικές μειώσεις των εκπομπών. Λόγω του πλανητικού χαρακτήρα του προβλήματος, η περιβαλλοντική αποτελεσματικότητα εξαρτάται και από τη συμμετοχή των άλλων χωρών που δέχθηκαν δεσμευτικούς στόχους. Σχέση κόστονς-αποτελέσματος. Το στοιχείο αυτό έχει μεγάλη σημασία για να είναι η στρατηγική αποδεκτή από οικονομική και πολιτική άποψη. Στην ανάλυση κόσχους-αποχελέσμαχος θα πρέπει να προσδιορισχούν καχάλληλα μέχρα χαμηλού κόσχους και να ληφθούν υπόψη χα δευχερογενή οφέλη για χο περιβάλλον, όπως η περισχολή χης χοπικής και περιφερειακής ρύπανσης, χα οφέλη άλλου είδους (απασχόληση) και χο μακροπρόθεσμο κόσχος και όφελος χης δράσης για χο μεχριασμό χης κλιματικής αλλαγής. Σχους συντελεστές κόσχους θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθούν οι διοικηχικές δαπάνες που συνεπάγονται τα μέτρα υλοποίησης. 4 Η Επιτροπή υπολογίζει να έχει στη διάθεση της τον Ιούνιο του 1998 νέα συγκεντρωτικά στοιχεία σχετικά με τις εκπομπές αερίων υπεύθυνων για το φαινόμενο του θερμοκηπίου την περίοδο 1990-95, συγκλίνουσες προβλέψεις για τα έτη 2000 και 2010 καθώς και τα αποτελέσματα πολλών εργασιώνν εκπόνησης μοντέλου. Χάρη στα δεδομένα αυτά θα ελεγθεί η ακρίβεια της υπόθεσης εργασίας που βασίζεται στη διατήρηση των σημερινών συνθηκών (business-as-usual) και των προβλέψεων για τις συνέπειες σε περίπτωση όπου δεν καταβληθούν νέες προσπάθειες. Τα αποτελέσματα θα επιτρέψουν μια πιο σταθερή και έγκαιρη θεώρηση των δεσμών πολιτικών μέτρων και των οικονομικών επιπτώσεων των προηγούμενων ανακοινώσεων. 9- Ίση μεταχείριση και πολιτική αποδοχή. Ο επιμερισμός χου βάρους χου σχόχου χης ΕΚ σκοπό έχει να διασφαλίσει την ισοκατανομή της συνολικής προσπάθειας της ΕΕ μεταξύ όλων των κρατών μελών. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ορισμένοι τομείς της οικονομίας και ορισμένες περιφέρειες της Κοινότητας να κληθούν να ανταπεξέλθουν σε σημαντικές αλλαγές. Προσαρμοστικότητα. Επειδή οι πολιτικές εκτιμήσεις και η πρόοδος προς την επίτευξη των στόχων είναι δυνατόν να ανατραπούν από νέες και απρόβλεπτες εξελίξεις, στη στρατηγική πρέπει να ενυπάρχει η δυνατότητα προσαρμογής της πολιτικής αντίδρασης. Καθολικότητα. Όλοι οι τομείς της οικονομίας και όλοι οι παράγοντες του πολιτικού βίου φέρουν από κοινού την ευθύνη για την επίτευξη των στόχων που έχουν τεθεί σε σχέση με την αλλαγή του κλίματος και θα πρέπει να συμβάλουν στην εκπλήρωση χων ανειλημμένων υποχρεώσεων. Καθώς η διάρθρωση χων διαφόρων χομέ<ον παρουσιάζει μεγάλες διαφορές, χρειάζεχαι ένα ευρύ φάσμα σχοχοθεχημένων μέσων. Συνέπεια. Η αρχή χης ένχαξης χης έννοιας χης αειφορίας στις κοινοχικές πολιτικές θα διασφαλίσει χη συνέπεια χης σχραχηγικής χης ΕΕ για χην ανχιμεχώπιση χης κλιμαχικής αλλαγής προς χις εν λόγω πολιτικές και χη χρήση χων μέσων εφαρμογής χους. Εσωτερική δράση. Το κυριόχερο μέσο χης Κοινόχηχας για να επιτύχει χο σχόχο χης μείωσης χων εκπομπών καχά 8% ένανχι χων επιπέδων χου 1990 χην περίοδο 2008-2012, πρέπει να είναι οι πολιτικές και χα μέχρα εσωχερικής εφαρμογής, που περιλαμβάνουν κοινά και συνχονισμένα μέχρα και πολιτικές εθνικής και κοινοχικής κλίμακας. Το Συμβούλιο επιβεβαίωσε χον προσαναχολισμό αυχό σχο Συμβούλιο Περιβάλλοντος χου Μαρχίου 1998. Ο ρόλος της Κοινότητας στη διαδικασία κατάστρωσης στρατηγικής Σύμφωνα με χην αρχή χης επικουρικόχηχας, η δράση για χην ανχιμεχώπιση χης αλλαγής χου κλίμαχος θα πρέπει να αναληφθεί σχο καχάλληλο επίπεδο. Τα κράχη μέλη έχουν χον πρώχο λόγο, δεδομένου όχι σχο καθένα είναι υπεύθυνο για χην επίχευξη χου σχόχου που ανχισχοιχεί σε αυχό σχο πλαίσιο χου συμφωνηθέντος επιμερισμού χου βάρους, χου οποίου οι λεπχομέρειες πρέπει να γνωσχοποιηθούν καχά χην κύρωση του πρωτοκόλλου από την ΕΚ. Εντούτοις, το γεγονός ότι η ίδια η Κοινότητα έχει δεσμευτεί σε ένα στόχο, η ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής οικονομίας και η ανάγκη εξασφάλισης ίσων όρων στους όλους τους οικονομικούς παράγοντες, επιβάλλουν την εφαρμογή μέτρων και στο κοινοτικό επίπεδο. Η Κοινότητα οφείλει: • • να προσφέρει ένα συνεκτικό στρατηγικό κοινοτικό πλαίσιο, που θα επιτρέπει την κατάστρωση και την έγκριση σχραχηγικής χης ΕΕ μεχά χο Κιόχο· να θέσει σε εφαρμογή κοινά και συντονισμένα κοινοχικά μέχρα, που θα σχηρίζουν και θα συμπληρώνουν χις πρωχοβουλίες χων κραχών μελών • να εξασφαλίσει χην ανταλλαγή πείρας και χο συντονισμό χων πολιτικών ενεργειών χων κραχών μελών και χης Κοινόχηχας· • να διασφαλίσει μια συνεπή προσέγγιση χης χρήσης όλων χων μέσων, ιδιαίτερα χων ευέλικτων μηχανισμών, και τη συμβατότητα τους με την εσωτερική αγορά· • να παρακολουθεί προκαταβολικά και να υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο ή την απουσία προόδου σχην επίχευξη χων σχόχων από χα κράχη μέλη, χους χομείς χης οικονομίας και χους ενεχόμενους φορείς· -10 Ζητείται από το Συμβούλιο να επικυρώσει τα ανωτέρω βασικά κριτήρια για την αξιολόγηση στρατηγικής της ΕΕ για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος. 2. 2 Σφαιρική προσέγγιση των πολιτικών και των μέτρων II Επιτροπή διεξάγει σήμερα ανάλυση με βάση κοινές υποθέσεις εργασίας για το ρυθμό αύξησης των εκπομπών και τα ισχύοντα μέτρα και πολιτικές, για να προσδιορίσει την προσπάθεια που απαιτείται για τη μετάβαση από το σενάριο της διατήρησης των σημερινών συνθηκών στο επίπεδο εκπομπών που επιτρέπει το πρωτόκολλο. Η ανάλυση αυτή αναπροσαρμόζεται τώρα, προκειμένου να συμπεριληφθούν τα τρία νέα αέρια βιομηχανικής χρήσης και τα τελευταία στοιχεία σχετικά με το CH4 και το Ν 2 0. Σύμφωνα με την αρχική ανάλυση της Επιτροπής, η προσπάθεια που απαιτείται για την επίτευξη της περιστολής στην οποία έχει δεσμευτεί η ΕΚ βάσει του πρωτοκόλλου, υπολογίζεται σε 550 έως 600 εκατ. τόννους ισοδύναμου C C ^. Η στρατηγική της ΕΕ είναι απαραίτητο να στηριχτεί σε εμπεριστατωμένη εκτίμηση του τρόπου με τον οποίο η προσπάθεια αυτή θα καταβληθεί έγκαιρα. Η εν λόγω εκτίμηση θα πρέπει να καλύψει όλα τα στοιχεία του πρωτοκόλλου του Κιότο - το ύψος των στόχων, χα έξι αέρια, χους αποδέκτες και χους ευέλικτους μηχανισμούς. Επιβάλλεχαι να συμπεριληφθούν όλοι οι χομείς χης οικονομίας και να διερευνηθούν οι πολιτικές επιλογές που προσφέρονται χόσο σχα κράχη μέλη, όσο και σχην ΕΚ. Το Συμβούλιο Ενέργειας χου Μαΐου αναγνώρισε εν προκειμένω όχι απαιχείχαι κοινή ανάλυση χων οικονομικών επιπτώσεων που έχει η περισχολή χων εκπομπών χων θερμοκηπικών αερίων και εκτίμηση χων δυναχοχήχων αποχελεσμαχικής ως προς χο κόσχος μείωσης χων εκπομπών που οφείλονται σχην παραγωγή και χρήση ενέργειας. 2. 2. 1 Κατ' αέριο Η ανάλυση καχ' αέριο είναι χρήσιμη για χην επιλογή μεχαξύ χων πολιτικών εναλλακτικών λύσεων και ορισμένα κράχη μέλη έχουν ήδη χρησιμοποιήσει αυχή χην προσέγγιση σχην καχάσχρωση χης δικής χους σχρατηγικής κατά της αλλαγής του κλίματος. Στις επόμενες παραγράφους παρατίθεται σύντομη επισκόπηση των διαθέσιμων πολιτικών επιλογών. Διοξείδιο του άνθρακα To CU2 είναι το σημαντικότερο με. μεγάλη διαφορά και το διεξοδικότερα μελετημένο από τα αέρια που ευθύνονται για το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Εάν τα αέρια της δέσμης σταθμιστούν με βάση το δυναμικό πλανητικής θέρμανσης (GWP), οι εκπομπές του συγκεκριμένου αερίου προκαλούν σχεδόν το 80% της επίπτωσης στο κλίμα και συνδέονται ως επί το πλείστον με τη χρήση ενέργειας και την παραγωγή ορυκτών καυσίμων. Τα πολιτικά θέματα που συνδέονται με τις εκπομπές CÛ2 αναλύονται εκτενώς στην Ανακοίνωση "Αλλαγή του κλίματος - Θέσεις της ΕΕ για τη συνδιάσκεψη του Κιότο". Αποδέκτες Στο πρωτόκολλο του Κιότο διευκρινίζεται ότι στην επίτευξη του στόχου μπορούν να συνεκτιμώνται οι αποδέκτες, συμπεριλαμβανομένων των δασών και των καλλιεργούμενων γαιών. Κατά την πρώτη περίοδο δέσμευσης, η απορρόφηση CO2 από τους αποδέκτες περιορίζεται στη δάσωση, την s Η εφαρμογή τουισοδυνάμου C02 καθιστά συγκρίσιμα τα αέρια της δέσμης, χρησιμοποιώντας το δυναμικό πλανητικής θέρμανσης (GWP) κάθε αερίου. To GWP παρέχει μια ένδειξη της ικανότητας κάθε αερίου να απορροφά ακτινοβολία. To GWP του C02 είναι Ι, ενώ το GWP του μεθανίου και του υποξειδίου του αζώτου σε περίοδο 100 ετών είναι 21 και 310, αντίστοιχα. -11 - αναδάσωση και χην αποδάσοκτη. Ι Ιρος χην κατεύθυνση αυτή κινείται η πρόταση κανονισμού για την αγροτική ανάπτυξη στο πλαίσιο του Ι Ιρογράμματος Δράσης 2000, όπου αναγνωρίζεται ρητά ότι στα δασοκομικά μέτρα θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αλλαγή του κλίματος. Για να δημιουργηθεί, ωστόσο, μια ισχυρή βάση καθορισμού μεθόδων ακριβείας για τον ποσοτικό προσδιορισμό και την επαλήθευση της δράσης των αποδεκτών, πρέπει να εξετασθούν ορισμένα επιστημονικά θέματα. Απαιτούνται επομένως και άλλες εργασίες εκ μέρους της Διακυβερνητικής Ομάδας για την αλλαγή χου κλίμαχος (IPCC) για να ορισθούν οι καχηγορίες που καλύπχει χο πρωχόκολλο και πρόσθεχες καχηγορίες. Όχαν χα αποχελέσμαχά χους θα είναι διαθέσιμα, θα είναι δυναχόν να προχαθούν περαιχέρω μέχρα για χους αποδέκχες. Το ερευνηχικό πρόγραμμα "Περιβάλλον και κλίμα" χης ΕΚ έχει σημανχική συνεισφορά σχις διεθνείς ερευνηχικές προσπάθειες, σχις οποίες σχηρίζονχαι χα αποχελέσμαχά, χα πορίσμαχα και οι εκτιμήσεις χης IPCC. Η έρευνα που διεξάγεται με αντικείμενο τον κύκλο του άνθρακα καθώς και τις μεθοδολογίες και επαληθεύσεις που συνδέονται με τους αποδέκτες, θα συνεχιστεί και θα ενταθεί βάσει του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου ΕΤΑ. Μεθάνιο 'Έγγραφο στρατηγικής για τη μείωση των εκπομπών μεθανίου" Στην ανακοίνωση με τίτλο (COM(96) 557) και στην ανακοίνωση σχετικά με τη στρατηγική πριν από χη συνδιάσκεψη χου Κιόχο, προσδιορίζονται οι κυριόχερες πηγές εκπομπών μεθανίου σχην ΕΕ: πρόκειχαι για χη γεωργία, όπου η πέψη ζωικού χου κεφαλαίου και η κοπριά ευθύνονχαι για χο 45% χων εκπομπών, χα απόβληχα, με μερίδιο 32% από χην υγειονομική χαφή, και χην ενέργεια, με μερίδιο 23% από χην παραγωγή άνθρακα και χη διανομή φυσικού αερίου. Σχις ίδιες ανακοινώσεις περιγράφονχαι επίσης ορισμένες δυναχόχηχες μείωσης χων εκπομπών μεθανίου, που είναι χο δεύχερο καχά σειρά σπουδαιόχηχας θερμοκηπικό αέριο. Αναμένεχαι σημανχική πχώση χων εκπομπών μεθανίου μέχρι χο 2010 ως αποχέλεσμα χων πρωχοβουλιών που έχουν ήδη αναληφθεί σχον χομέα χων αποβλήχων, κυρίως σχο επίπεδο χων κραχών μελών, καθώς και λόγω χης παρακμής χους κλάδου χου άνθρακα και χων εξελίξεων σχη γεωργία. Φαίνεχαι όχι υπάρχουν περιθώρια πρόσθεχων μειώσεων με χαμηλό κόσχος, εξαρχώμενο από χον κλάδο με: • χον περιορισμό χης υγειονομικής χαφής βιοαποδομήσιμων αποβλήχων και χην ανάκτηση χου μεθανίου από χους χώρους υγειονομικής χαφής, χου περιορισμού χων εκπομπών αερίου από χους αγωγούς φυσικού αερίου, • • χΐ] διαχείριση χης ζωικής κοπριάς με χρόπο αβλαβή για χο περιβάλλον. Υποξείδιο του αζώτου Το αέριο αυχό εκλύεχαι κυρίως σε βιομηχανικές διεργασίες, όπως η παραγωγή νιτρικού και αδιπικού οξέος, και καχά τη χρήση λιπασμάτων στη γεωργία αλλά στις εκπομπές τους συντελεί επίσης η αυξανόμενη χρήση καταλυτικών μετατροπέων στα αυτοκίνητα και στις διεργασίες καύσης ορυκτών καυσίμων. Στην ανακοίνωση σχετικά με της σχραχηγική πριν από χο Κιόχο προσδιορίζονχαι ορισμένες δυναχόχηχες μείωσης με χαμηλό κόσχος, ιδίως η βιομηχανία. Υπολογίζεχαι όχι είναι δυναχόν να επιτευχθεί μείωση χης χάξεως χων 100 εκαχ. χόννων ισοδυνάμου C02 με καλή σχέση κόσχους-αποχελέσμαχος σχη χημική βιομηχανία, κυρίως σχην παραγωγή νιτρικού και αδιπικού οξέος. Αέρια βιομηχανικής χρήσεως Τα χρία αέρια βιομηχανικής χρήσεως που συμπεριελήφθησαν σχο πρωχόκολλο χου Κιόχο έχουν πολύ μεγάλο G WP και μακρό χρόνο ζωής σχην αχμόσφαιρα. Οι πιθανές επιπχώσεις χους σχο κλίμα και η προσθήκη χους σχη δέσμη αερίων σχο Κιόχο προσδίδουν σημασία σχην κάλυψη χων πολιτικών επιλογών που χα αφορούν σχο πλαίσιο σχραχηγικής χης ΕΕ. Τα υπάρχοντα δεδομένα - 1 2- σχεχικά με χις εκπομπές στην ΕΚ χην περίοδο 1990-95 και χις προβλέψεις για χη 2010, πρέπει να ανχιμεχωπίζονχαι με προσοχή, καθώς οι πηγές χους δεν χρησιμοποιούν πάντα ισοδύναμες μεθοδολογίες. Παρ1 όλα αυτά, όλες οι προβλέψεις που βασίζονται στην υπόθεση της διατήρησης των σημερινών συνθηκών δείχνουν άνοδο των εκπομπών HFC και SFg και πτώση των εκπομπών PFC. Οι HFC αναπτύχθηκαν σε μεγάλο βαθμό ως υποκατάστατα των CFC, ουσιών που καταστρέφουν το όζον και απαγορεύθηκαν βάσει του πρωτοκόλλου του Μόντρεαλ. To PFC εκλύεται κυρίως ως υποπροϊόν της μεταλλουργίας του αργιλίου αλλά στις εκπομπές τους συντελούν επίσης η βιομηχανία ημιαγωγών, η χαλυβουργία, η τσιμεντοβιομηχανία, η βιομηχανία φθορίου καθώς και οι εγκαταστάσεις καύσης. Οι εκπομπές SF6 οφείλονται κυρίως στη χρήση της ουσίας αυτής σε εξοπλισμό υψηλής τάσης αλλά συντελούν επίσης η παραγωγή μαγνησίου και κάποιες εξειδικευμένες χρήσεις σε ορισμένα κράτη μέλη. Τα μέτρα περιορισμού και μείωσης πον εκπομπών των αερίων αυτών από τη βιομηχανία θα πρέπει να ληφθούν στο κοινοτικό επίπεδο, ώστε να διασφαλιστεί μια εναρμονισμένη προσέγγιση. Καθώς φαίνεται υπάρχουν δυνατότητες σημαντικής μείωσης με χαμηλό κόστος μέχρι το 2010, έχουν αρχίσει εργασίες για τη βελτίωση των δεδομένων και την περαιτέρω ανάλυση χων πιθανών επιλογών σε συνεργασία με χη βιομηχανία. 2. 2. 2 Κατά τομέα της οικονομίας Για να υπάρξει η κατάλληλη πολιχική αντίδραση, η προσέγγιση κατ" αέριο είναι σημαντικό να συμπληρωθεί με αξιολόγηση χων πηγών εκπομπής χων διαφόρων θερμοκηπικών αερίων καχά κλάδο ή οικονομική δρασχηριόχηχα και εκτίμηση χων δυναχοχήχων συμβολής χους σχην επίχευξη χων σχόχων. Διακρίνονχαι οι ακόλουθες μεγάλες κατηγορίες: Μεταφορές Το 1990 αναλογούσε σχις μεχαφορές χο 20% χων συνολικών εκπομπών χης ΕΕ. Από χην ανάλυση προκύπχει όχι, αν δεν ληφθούν νεα μέχρα άσκησης πολιτικής, ο χομέας αυχός συγκενχρώνει χο υψηλόχερο δυναμικό αύξησης χ(ον εκπομπών C02 από σήμερα μέχρι χο 2010. Την ίδια περίοδο, αναμένεχαι έντονη αύξηση χων εκπομπών Ν2Ο λόγω χης χρήσης καχαλυχικών μεχαχροπέων και των εκπομπ<όν HFC από χα κλιμαχισχικά συσχήμαχα χων αυχοκινήχων, Ενεργειακός κλάδος Η χρήση και η παραγωγή ενέργειας αποχελεί χη σημανχικόχερη με μεγάλη διαφορά πηγή συνολικών εκπομπών θερμοκηπικών αερίων, αντιπροσωπεύοντας ποσοστό 80% των εκπομπών της ΕΕ το 1990. Το σημαντικότερο αέριο είναι το C02 που προέρχεται από την παραγωγή και τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Το ένα τρίτο περίπου των συνολικών εκπομπών CO2 της οφείλεται στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας. Στις εκπομπές άλλων θερμοκηπιακών αερίων και, συγκεκριμένα, μεθανίου από την παραγωγή άνθρακα και τις διαρροές φυσικού αερίου και υποξειδίου του αζώτου από την καύση, αναλογούσε το 1990 ποσοστό 5% περίπου του συνόλου των συνδεόμενων με την ενέργεια εκπομπών. Η ενέργεια χρησιμοποιείται από άλλους τομείς, όπως οι μεταφορές, η βιομηχανία και ο οικιακός τομέας, και, για το λόγο αυτό, πρέπει να τους καταλογιστούν εκπομπές συνδεόμενες με την ενέργεια. 13- Βιομηχανία Οι συνδεόμενες με χην ενέργεια εκπομπές χης βιομηχανίας ανέρχονχαι χο 1990 σε ποσοσχό 18%. Με τις βελτιώσεις που επέρχονται στην ενεργειακή απόδοση, οι εκπομπές αυτές προβλέπεται να σημειώσουν ελαφρά πτώση μέχρι το 2010 σύμφωνα με το σενάριο της διατήρησης των σημερινών συνθηκίόν. Αν ληφθούν υπόψη οι εκπομπές των τριών νέων αερίων, όπου προέρχονται κυρίως από τη βιομηχανία, το μερίδιο της τελευταίας στις εκπομπές της ΕΕ το 1990 αυξάνεται κατά μία περίπου ποσοστιαία μονάδα. Πρέπει να αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στα νέα αυτά αέρια, λόγω της επέκτασης της χρήσης τους και του μακρού χρόνου ζωής τους στην ατμόσφαιρα. Οικιακός και τριτογενής τομέας Τα νοικοκυριά και ο τριτογενής τομέας κατείχαν το 1990 το ίδιο περίπου μερίδιο με το βιομηχανικό τομέα στις συνδεόμενες με την ενέργεια εκπομπές θερμοκηπικών αερίων. Οι συνολικές, ωστόσο, εκπομπές του κλάδου αυτού ανέρχονται σε ποσοστό περίπου 20%, λόγω σημαντικής έκλυσης μεθανίου από τα αστικά λύματα. Σύμφωνα με το σενάριο που βασίζεται στη διατήρηση των σημερινών συνθηκών, αναμένεται αύξηση των εκπομπών αυτών των τομέων μέχρι το 2010. Γεωργία Η γεωργία ευθύνεται για το 8% περίπου των συνολικών εκπομπών των τριών βασικών θερμοκηπικών αερίων (CO2, CH4, και Ν2Ο)0 στην ΕΕ αλλά το μερίδιο της στις συνδεόμενες με την ενέργεια εκπομπές είναι μικρότερο από 2%. Η γεωργία αποτελεί την κύρια πηγή εκπομπών μεθανίου και υποξειδίου του αζώτου (τα αντίστοιχα ποσοστά ανέρχονται το 1990 σε 45% και 40,3% των εκπομπών των αερίων αυτών στην ΕΕ?). Η γεωργία και η δασοκομία ενδέχεται να έχουν παράλληλα θετική επίδραση μέσω της αντικατάστασης των ορυκτών καυσίμων από βιομάζα και της απορρόφησης κυρίως CO2 από τους αποδέκτες. Συγκεφαλαίωση Από την ανωτέρω ανάλυση προκύπτει ότι οι εκπομπές θερμοκηπικών αερίων συνδέονται με ένα ευρύ φάσμα οικονομικών δραστηριοτήτων. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε στρατηγική, για να σημειώσει επιτυχία, θα πρέπει να είναι γενική και, συνεπώς, να καλύπτει τους ενεχόμενους φορείς των διαφόρων τομέων της οικονομίας. Με τα δεδομένα αυτά, μια ορθολογική προσέγγιση θα ήταν να προσδιοριστεί μια σειρά αποτελεσματικών έναντι του κόστους πολιτικών μέτρων σε όλο το φάσμα της οικονομίας. Με τα μέτρα αυτά ως βάση, θα ήταν κατόπιν δυνατόν να καθοριστούν ενδεικτικοί στόχοι περιστολής των εκπομπών για τους προαναφερόμενους τομείς. Ο καθορισμός ενδεικτικώς στόχων κατά τομέα παρουσιάζει αρκετά πλεονεκτήματα. Πρώτον, επιτρέπει την ανάληψη πολιτικής δράσης, οριοθετώντας τις ευθύνες καθενός από τους μεγάλους τομείς της οικονομίας και τις προσδοκώμενες επιδόσεις του. Δεύτερον, οι ενδεικτικοί στόχοι κατά τομέα αυξάνουν αναμφισβήτητα την αποτελεσματικότητα της παρακολούθησης της προόδου και, ως εκ τούτου, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως πρόσθετο σημείο αναφοράς στο πλαίσιο ενός ενισχυμένου συστήματος επιτήρησης (βλ. σημείο 2. 5). Τρίτον, οι στόχοι αυτοί θα μπορούσαν 6 Τα δεδομένα εκφράζονται σε ισοδύναμα C02 με βάση το δυναμικό πλανητικής θέρμανσης σε περίοδο 100 ετών. Πηγή: EUROSTAT - "Statistics in focus" με βάση στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος συνδεόμενα με το σχέδιο ανακοίνωσης της ΕΕ στην UNFCCC, 1998. 7 Πηγή: EUROSTAT - "Statistics in focus" με βάση στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος συνδεόμενα με το σχέδιο ανακοίνωσης της ΕΕ στην UNFCCC, 1998. - 14- επίσης να αποχελέσουν χρήσιμο σχοιχείο χου συσχήμαχος εμπορίας εκπομπών, ιδίως με χη προοπτική χης καχανομής αρχικών μεριδίων εκπομπών σε νομικές οντόχηχες (βλ. σημείο 2. 4). II χρήση όμως κλαδικών σχόχων έχει και ορισμένα μειονεκχήμαχα. Η λειτουργία χους σχη χάραξη πολιτικής μπορεί να είναι χρήσιμη μόνον εφόσον καθορίζονται και αναπροσαρμόζονται τακτικά με γνώμονα τη σχέση κόστους-αποτελέσματος. Δεδομένου ότι τα κράτη μέλη πιθανώς έχουν καθορίσει εθνικούς στόχους και εθνικές στρατηγικές κατά τομέα, οι τυχόν ενδεικτικοί κλαδικοί στόχοι κοινοτικής κλίμακας θα πρέπει να είναι συμβατοί με τους πρώτους. Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ο εσωτερικός επιμερισμός του βάρους της επίτευξης του κοινοτικού στόχου. Για όλους αυτούς τους λόγους επιβάλλεται να εξεταστεί με μεγαλύτερη προσοχή το ζήτημα του κατά πόσον στην μελλοντική στρατηγική της Κοινότητας θα πρέπει να δοθεί σημαντική θέση σε ενδεικτικούς στόχους κατά τομέα. Ζητείται από το Συμβούλιο να διερευνήσει εάν στη στρατηγική μετά το Κιότο θα πρέπει να δοθεί σημαντική θέση σε ενδεικτικούς στόχους κοινοτικής κλίμακας κατά τομέα. 2. 3 Πεδία πολιτικής δράσης με καίρια σημασία για την υλοποίηση Έχουν μελετηθεί ποικίλα μέτρα και πολιτικές, τόσο σε εθνική όσο και κοινοτική κλίμακα, για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος, τα οποία στηρίζονται σε ένα ευρύ φάσμα μέσων. Στην ανακοίνωση σχετικά με τη στρατηγική προ του Κιότο καθώς και σε ορισμένα πρόσφατα έγγραφα στρατηγικής, κυρίως σε θέματα ενέργειας και μεταφορών, υποδεικνύεται ένας συνδυασμός αποτελεσματικών έναντι του κόστους πολιτικών και μέχρων και μια σειρά μέσων άσκησης πολιτικής για χην επίχευξη χης επιδιωκόμενης περισχολής χων εκπομπών. Τα κράχη μέλη έχουν ήδη ενχοπίσει ορισμένα πεδία δράσης και χρόπους εφαρμογής χων κοινοχικών μέχρων σχις εθνικές σχραχηγικές που καχέσχρωσαν σχο παρελθόν σχον χομέα χου κλίματος. Με δεδομένα χην αρχή χης επικουρικόχηχας, χον επιμερισμό του βάρους και την έμφαση στην εσωτερική δράση, που σήμερα αναλαμβάνεται ως επί το πλείστον από τα κράτη μέλη, θα προέχουν στην κατάστρωση στρατηγικής μετά το Κιότο τα εθνικά μέτρα, τα οποία θα αντικατοπτρίζουν τις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν στα κράτη μέλη. Η ΕΚ οφείλει να μεριμνήσει ώστε τα μέτρα που θα ληφθούν τόσο στο επίπεδο των κρατών μελών όσο και στης Κοινότητας να είναι συνεπή προς τις υπόλοιπες κοινοτικές πολιτικές και σύμφωνα προς τη Συνθήκη. Η περαιτέρω ανάλυση μέσα σε εγκεκριμένο πλαίσιο θα συντελέσει στο να βελτιωθούν οι ήδη εφαρμοζόμενες επιλογές και να εντοπιστούν άλλες, ιδιαίτερα μεσοπρόθεσμες, και να προσδιοριστεί ποιες ενέργειες ενδείκνυται να αναληφθούν σε εθνικό επίπεδο και ποιες σε κοινοτικό. Δεδομένου ότι, σύμφωνα με το πρωτόκολλο του Κιότο η Κοινότητα είναι υπεύθυνη για την εκπλήρωση της υποχρέωσης που ανέλαβε να μειώσει τις εκπομπές, έχει ανάγκη από μέσα που θα εγγυώνται ότι η συνολική μείωση θα επιτευχθεί πραγματικά. Αν πρόκειται να χρησιμοποιηθούν μέσα που εμπίπτουν στο εξωτερικό εμπόριο ή στη γεωργία ή που θα επηρεάσουν την εσωτερική αγορά, αυτά μπορούν να θεσπιστούν μόνο σε κοινοτικό επίπεδο. Σε άλλους τομείς που δεν αποτελούν αντικείμενο κοινής πολιτικής, όπως οι μεταφορές, η ενέργεια ή η φορολογία, εάν η δράση που θα αναλάβουν τα κράτη μέλη με δική τους πρωτοβουλία αποδειχθεί ανεπαρκής για να διασφαλίσει την εκπλήρωση της υποχρέωσης της Κοινότητας, ενδέχεται να απαιτηθούν κοινοτικά μέτρα που θα επιβάλλουν στα κράτη μέλη ορισμένες ενέργειες. Επιπλέον, η Κοινότητα μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για τις ενέργειες των κρατών μελών. Η Κοινότητα έχει ήδη αποδείξει το - 15- ρόλο χης (ος χώρου ανταλλαγής πείρας και αποτελεσμάτων της έρευνας. Πιο μακροπρόθεσμα, η επιστημονική ανάλυση που συνέβαλε σχην επιτυχία της συνδιάσκεψης του Κιότο θα πρέπει να εκβαθυνθεί βάσει του 5ου προγράμματος-πλαισίου, ώστε να στηρίξει τις πολιτικές αποφάσεις. Επισημαίνεται ότι, για να συντελεστεί απτή πρόοδος μέχρι το 2005, ορισμένα στοιχεία επιβάλλεται να τεθούν σε εφαρμογή το αργότερο το 2002, που σημαίνει ότι χρειάζεται να δοθεί από τώρα το πράσινο φως για τη δρομολόγηση ορισμένων μέτρων. Στις επόμενες παραγράφους προσδιορίζονται τα βασικά πεδία, στα οποία απαιτείται δράση κατά προτεραιότητα σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο, για τους μεγάλους τομείς της οικονομίας της ΕΕ, με ιδιαίτερη αναφορά σε ορισμένα μέτρα κρίσιμης σημασίας, που μπορούν να εφαρμοστούν μόνο σε κοινοτικό επίπεδο. Ενέργεια Στα συμπεράσματα του σχετικά με την απόκριση του ενεργειακού κλάδου στα αποτελέσματα της συνδιάσκεψης του Κιότο (11. 5. 1998), το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας τονίζει ότι "η μείωση των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων στον τομέα της ενέργειας απαιτεί αποκρίσεις όπως η σταθερή δέσμευση στην ενεργειακή απόδοση και στην εξοικονόμηση ενέργειας, η ανάπτυξη της χρήσης ασφαλών πηγών ενέργειας με χαμηλές ή μηδενικές εκπομπές CO2 στο πλαίσιο των πολιτικών των κρατών μελών, και ο περιορισμός των επιπτώσεων που έχει η χρήση πηγών ενέργειας με υψηλή περιεκτικότητα σε άνθρακα". Μέτρα αυτού του τύπου στις βιομηχανικές δραστηριόχηχες και σχις δρασχηριόχηχες ηλεκτροπαραγωγής θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμα. Τα πεδία δράσης που θεωρείχαι όχι έχουν προχεραιόχηχα σχην παρούσα φάση εκτίθενται σχις χρεις πρόσφαχες ανακοινώσεις στρατηγικής** με θέμαχα χη συνδυασμένη παραγωγή θερμόχηχας και ηλεκχρικής ενέργειας, χην ενεργειακή απόδοση και χο Λευκό Βιβλίο για χις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το Συμβούλιο Ενέργειας προέχρεψε χην Επιτροπή να συνεχίσει χις εργασίες χης σχα θέμαχα αυχά και να υποβάλει, καχά περίπχωση, συγκεκριμένες προχάσεις για χη μελέτη χων σχεχικών μέχρων. Σχις σχεχικές προχεραιόχηχες για ειδικά μέχρα συγκαταλέγονται: • Μέχρα για χην προώθηση χης ουσιασχικής αύξησης χης χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, με σχόχο να διπλασιασχεί χο μερίδιο χους σχο ενεργειακό ισοζύγιο χης Κοινότητας για να φθάσει χο 12% μέχρι χο 2012, χα οποία περιλαμβάνουν πρόχαση για εναρμονισμένο κοινοχικό πλαίσιο για χην επί ίσοις όροις πρόσβαση χης ηλεκχρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σχα δίκτυα ηλεκτρισμού, αύξηση χης χρηματοδοτικής στήριξης για τη βιομάζα στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής και μεγαλύτερη έμφαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στα αναμορφωμένα διαρθρωτικά ταμεία. το φωτιστικό • Προώθηση της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας με επίκεντρο τα μέτρα ενεργειακής απόδοσης στις οικοδομές (όπου συμπεριλαμβάνεται η τροποποίηση της οδηγίας 93/76/ΕΟΚ), τις οικιακές ηλεκτρικές συσκευές, γραφείου, τις μακροπρόθεσμες συμφωνίες με τη βιομηχανία, την προώθηση των ενεργειακών υπηρεσιών, τη διάδοση πληροφοριών σχετικά με την άριστη πρακτική και την περαιτέρω ανάπτυξη χρηματοδοτικών μέσων. Είναι σημαντικό να εγκριθεί η τροποποιημένη πρόταση οδηγίας για τις τεχνικές ορθολογικού προγραμματισμού. Η ενεργειακή απόδοση πρέπει να προωθηθεί και στις υπόλοιπες κοινοτικές πολιτικές ενώ θα πρέπει να περιοριστούν σταδιακά οι επιδοτήσεις και τα φορολογικά καθεστώτα που αντιβαίνουν στην αποδοτική χρήση της ενέργειας. εξοπλισμό και τον εξοπλισμό COM(97) 514 τελικό, COM(98) 246 τελικό, COM(97) 599 τελικό. -16- • Μέχρα για χην προώθηση χης συνδυασμένης παραγο>γής θερμόχηχας και ηλεκτρισμού (συμπαραγο)γή), με σκοπό να αξιοποιηθούν οι δυναχόχηχες διπλασιασμού χου μεριδίου χης συμπαραγωγής σχην Ένωση, ώσχε να φθάνει χο 18% χο 2010, χα οποία περιλαμβάνουν χην ενθάρρυνση χων αυχοδεσμευχικών συμφωνιών με τη βιομηχανία, χην προμήθεια βελχιωμένης χεχνολογίας και χην ποσοχική και ποιοχική βελτίωση χης διάδοστ|ς πληροφοριών. Απαιχείχαι δράση και σχα χρία ανωχέρω πεδία, χόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοχικό επίπεδο, προκειμένου να θεσπισχούν και να εφαρμοσχούν κοινά και συνχονισμένα μέχρα και πολιτικές. Ορισμένες από χις κοινοχικές δράσεις θα ενχαχθούν σχα προγράμμαχα ALTENER II και SAVE II ενώ θα ενχαθεί η χρήση άλλων ισχυόντων κοινοχικών προγραμμάχων για χην εξυπηρέτηση του στόχου της μείωσης των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων από τον ενεργειακό τομέα. Μεταφορείς Τα μεγάλα πεδία προτεραιότητας στον τομέα των μεταφορών εκτίθενται λεπτομερώς στην ανακοίνωση με θέμα τις μεταφορές και το CO2 (COM(98) 204). Τα μέτρα που περιγράφονται στην ανακοίνωση αυτή υπολογίζεται ότι μπορούν να περικόψουν τουλάχιστον στο μισό το ρυθμό αύξησης των εκπομπών CO2 μέχρι την περίοδο 2008-2012. Τα βασικά πεδία προτεραιότητας, στα οποία είναι δυνατόν να επιτευχθούν μειώσεις των εκπομπών με χαμηλό κόστος, είναι τα εξής: • περιστολή των εκπομπών των επιβατικών αυτοκινήτων, • πρόοδος στο θέμα της διοίκησης και αποτελεσματικής τιμολογιακής πολιτικής στις μεταφορές, • ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς των σιδηροδρομικών μεταφορών, • ενοποίηση των διαφόρων μέσων μεταφοράς εμπορευμάτων και επιβατών, σε ένα σύστημα συνδυασμένων μεταφορών. Πολλά μέτρα που εμπίπτουν στις ανωτέρω τέσσερις κατηγορίες θα πρέπει να βρεθούν σε τοπικό και εθνικό επίπεδο και προβλέπεται να αποδώσουν σημαντικά οφέλη για τις μεταφορές, την οικονομία και το περιβάλλον. Αναφέρονται ως παράδειγμα οι πολιτικές για την προώθηση της άριστης πρακτικής στις εμπορευματικές μεταφορές, τη βελτίωση ων συστημάτων αστικών συγκοινωνιών και την ανάπχυξη επαρκούς υποδομής δημόσιων συγκοινωνιών. Ορισμένα μέχρα, ωσχόσο, θα πρέπει να μελετηθούν σε κοινοχικό επίπεδο είχε επειδή έχουν άμεση επίπτωση σχην εσωχερική αγορά είχε επειδή καλύπχονχαι από χην Κοινή Πολιχική Μεχαφορών. Η Επιτροπή έχει ήδη υποβάλει προχάσεις και καχαρχίσει προγράμμαχα δράσης με ανχικείμενο ορισμένα από χα εν λόγω μέχρα αλλά, προς χο παρόν, προχωρούν με αργό ρυθμό. Σημαντικά παραδείγμαχα είναι η πρόχαση που αποσκοπεί σχο μεγαλύχερο άνοιγμα χης αγοράς χων σιδηροδρομικών μεχαφορών και η οποία υπεβλήθη χο 1995 (COM(95) 337), η πρόχαση χου 1996 για χην χροποποίηση χου κοινοχικού συστήματος τελών και επιβαρύνσεων οδικής κυκλοφορίας (COM(96) 331) και μία ανακοίνωση σχετικά με τις διατροπικές εμπορευματικές μεταφορές, που δημοσιεύτηκε το 1997 (COM(97) 243 τελικό). Το ΣΥμβούλιο δεν κατόρθωσε ακόμη να λάβει απόφαση σχετικά με τις δύο πρώτες προτάσεις και ούτε καν έχει συζητήσει μέχρι τώρα την ανακοίνωση για τις διατροπικές εμπορευματικές μεταφορές και το συνημμένο σε αυτή πρόγραμμα δράσης. Η Επιτροπή πιστεύει ότι, για να προωθηθεί η αποδοτικότητα του συστήματος μεταφορών καθώς και η φιλοπεριβαλλοντική εξέλιξη του, είναι ανάγκη να σημειωθεί άμεση πρόοδος στις προαναφερόμενες και σε άλλες προτάσεις. - 17- Όσον αφορά χις διεθνείς αερομεχαφορές, η Επιτροπή είναι χης γνώμης όχι χα κράχη μέλη θα πρέπει να ενεργήσουν από κοινού για να διαπραγμαχευχούν με χο Διεθνή Οργανισμό Πολιτικής Αεροπορίας (Ι CAO), χον περιορισμό ή χη μείωση χων εκπομπών θερμοκηπικών αερίων. Για χο σκοπό αυχό, η Επιτροπή εξέδωσε πρόσφαχα ανακοίνωση (COM(98) 265), η οποία αποβλέπει, μεχαξύ άλλων, σχην επικύρωση ενός προγράμμαχος εργασίας χου Ι CAO με σχόχο χη μείωση χων εκπομπών χης αεροπορίας καχόπιν διεθνούς συμφωνίας. Γεωργία Τα βασικά πεδία δράσης σχον γεωργικό χομέα απορρέουν από χο Πρόγραμμα Δράσης 2000. Στον τομέα αυτό απαιτούνται πιο ποσοτικές αναλύσεις του τρόπου με τον οποίο η αλλαγή του κλίματος θα επηρεαστεί από την εξέλιξη των γεωργικών αγορών καθώς και από τα ισχύοντα και τα προτεινόμενα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης. Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑ Π) είναι καίριας σημασίας κοινή πολιτική της ΕΕ, γι1 αυτό και οποιαδήποτε δράση για την αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος στον τομέα αυτό θα πρέπει να ενταχθεί στο κοινοτικό πλαίσιο. Η ΚΑΠ παρέχει ωστόσο ορισμένες δυνατότητες δράσης, που έχουν σχέση με την αλλαγή του κλίματος, κυρίως στο πεδίο της αγροτικής ανάπτυξης, και οι οποίες υπάγονται στην αρμοδιότητα των εθνικών και περιφερειακών αρχών. Στο πλαίσιο του Προγράμματος Δράσης 2000, προβλέπονται συγκεκριμένα κοινοτικά μέτρα καθώς και άλλα μέτρα, που παρέχουν μεγαλύτερα περιθώρια για την ανάληψη δράσης σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, η οποία μπορεί να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών του συγκεκριμένου τομέα. Τα πεδία προτεραιότητας για την ανάληψη δράσης από την ΕΚ είναι τα εξής: • ένταση της έρευνας βάσει του 5 ου προγράμματος-πλαισίου έρευνας· χρήση κατάλληλων τεχνικών αναδάσωσης στην αγροτική ανάπτυξη· • • • προώθηση των καλλιεργειών που χρησιμοποιούνται ως ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο πλαίσιο της εθελοντικής απόσυρσης αρόσιμων γαιών, κυρίως με χην αύξηση ή χη διαφοροποίηση χου ποσοσχού απόσυρσης αρόσιμων γαιών σχην περίπτωση χης μη επισιχισχικής γεωργικής παραγωγής, χην αύξηση χων ανωχάχων ορίων χων κραχικών ενισχύσεων για χις καλλιέργειες πολυεχών φυχών που δεν προορίζονται για διατροφή και με μέχρα αγροχικής ανάπχυξης προς εφαρμογή από χα κράχη μέλη· για χη μείωση χων εκπομπών μεθανίου: (α) χρήση χων μέχρων αγροχικής ανάπχυξης, κυρίως χη σχήριξη χων επενδύσεων, για χην προώθηση χης βελτίωσης χης αποθήκευσης και χου χειρισμού χης ζωικής κοπριάς και (β) ενθάρρυνση χης έρευνας με ανχικείμενο χη βελτίωση χης διατροφής χων ζώων για χη μείωση χων εκπομπο>ν υποξειδίου χου αζώχου: (α) προώθηση χου περιορισμού χης χρήσης λιπασμάχων, που αποτελεί χην κύρια πηγή εκπομπών υποξειδίου χου αζώχου από χη γεωργία, μέσω χων μειώσεων χων εκπομπών που προχείνονχαι σχο Πρόγραμμα Δράσης 2000, (β) αύξηση χης χρημαχοδοχικής σχήριξης χων αγροπεριβαλλονχικών μέχρων για να εξασφαλισχεί η περαιχέρω περιορισμός και η βελχίωση χης χρήσης λιπασμάχων, (γ) διατήρηση και ενίσχυση χων καλλιεργηχικών συσχημάχων χαμηλών εισροών και άλλων αειφόρων γεωργικών πρακτικών μέσω χης ανάπτυξης του καθεστώτος υπέρ των μειονεκτικών περιοχών και (δ) στο πλαίσιο του προτεινόμενου κανονισμού σχετικά με κοινούς κανόνες για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης, τα κράτη μέλη ενδέχεται να είναι διατεθημένα να συναρτήσουν την καταβολή της άμεσης στήριξης με την τήρηση απαιτήσεων σχετικά με τη λίπανση των εδαφών. • - 18 Βιομηχανία Οι δυναχόχηχες μείωσης χων εκπομπών C02 χου βιομηχανικού χομέα έχουν διερευνηθεί σε βάθος, με αποχέλεσμα οι περισσόχεροι βιομηχανικοί κλάδοι με ένταση ενέργειας της ΕΕ να έχουν βελτιώσει την ενεργειακή απόδοση, βελτίωση που οδήγησε σε μείωση των εκπομπών τους. Εντούτοις, υπάρχουν ακόμη περιθώρια για μεγαλύτερη αύξηση της ενεργειακής απόδοσης και ορισμένοι κλάδοι, όπως η βιομηχανία αλουμινίου, η τσιμεντοβιομηχανία, η χαλυβουργία, η χημική βιομηχανία και η αυτοκινητοβιομηχανία, προωθούν ενεργά τεχνολογικές βελτιώσεις για τη μείωση των εκπομπών. Μια άλλη σημαντική συμβολή της βιομηχανίας είναι η παροχή κατάλληλων προϊόντων για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης στα κτίρια και στα νοικοκυριά. Το πρωτόκολλο του Κιότο αντιπροσωπεύει μια νέα μεγάλη πρόκληση για τη βιομηχανία: στη μείωση των εκπομπών C02, προσθέτει ισχυρά θερμοκηπικά αέρια, όπως το υποξείδιο του αζώτου και τα τρία νέα αέρια βιομηχανικής χρήσης, που απαιτούν άμεσες έρευνες και δεσμεύσεις εκ μέρους της βιομηχανίας. Υπάρχουν πολλά μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν στα προαναφερόμενα πεδία δράσης. Λόγω των διαφορών μεταξύ των κρατών μελών ως προς το βιομηχανικό ιστό τους και την πρόοδο που έχουν σημειώσει μέχρι σήμερα στην περιστολή των εκπομπών του συγκεκριμένου τομέα, πολλές από τις ενέργειες για τη μείωση των εκπομπών θα αναληφθούν από τα κράτη μέλη. Ορισμένα μέτρα, ο>στόσο, είναι ανάγκη να ληφθούν σε κοινοτικό επίπεδο για λόγους εσωτερικής αγοράς ή επειδή η συνολική μείωση των εκπομπών θα είναι μεγαλύτερη με το κοινοτικό μέτρο. • Πρόταση οδηγίας για τα απόβλητα ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, που θα μπορούσε να αποτελέσει χρήσιμο εργαλείο για τη μείωση χων εκπομπών HFC. • Η διαπραγμάτευση και η σύναψη περιβαλλοντικών συμφωνιών με συγκεκριμένους κλάδους που αποχελούν μείζονα πηγή εκπομπών C02 και άλλων θερμοκηπικών αερίων σε κοινοχικό επίπεδο, συνισχά επίσης ευέλικτη λύση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η μείωση των εκπομπών C02 των επιβατικών αυτοκινήτων αλλά η Επιτροπή έχει αρχίσει διαβουλεύσεις και με άλλους κλάδους, όπως η βιομηχανία απορρυπαντικών, με βασικό στόχο τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης κατά τη χρήση απορρυπαντικών. • Διαμόρφωση πλαισίου που θα καλύπτει όλους τους κλάδους παραγωγής και χρήσης των τριών βιομηχανικών αερίων βιομηχανικής χρήσης με σκοπό τη μείωση των εκπομπών τους και την εξεύρεση αβλαβών για το περιβάλλον εναλλακτικών λύσεων. Διατομεακές πολιτικές Υπάρχουν ορισμένες διατομεακές πολιτικές που προσφέρονται ιδιαίτερα για την ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο. Μεταξύ των σημαντικότερων συγκαταλέγονται: • Η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων (COM(97) 30), που διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού συστήματος ελάχιστων συντελεστών πέραν των πετρελαιοειδών, καλύπτοντας όλα τα ενεργειακά προϊόντα. Η πρόταση αυτή προβλέπεται ότι θα αποδώσει και άμεσα περιβαλλοντικά οφέλη, ενώ θα επιτρέψει επίσης στα κράτη μ έλη να διαφοροποιούν τους εθνικούς πόρους σε συνάρτηση, μεταξύ άλλων, με τις εκπομπές <Χ>2· Η πρόταση αυτή θα πρέπει να εκληφθεί ως χωριστό εργαλείο από τους ευέλικτους μηχανισμούς, αλλά συμπληρωματικό τους, δεδομένου ότι αποτελεί πρωτίστως μέσο της εσωτερικής αγοράς. 19 • Μεχαξύ διαφόρων μέχρων για χα απόβληχα, η οδηγία για χην υγειονομική χαφή χων αποβλήχων σκοπός χης είναι η ελάχχωση χων βιοαποδομήσιμων συσχαχικών χων ασχικών αποβλήχων που διαχίθενχαι προς υγειονομική ταφή, έτσι ώστε να μειωθούν οι εκπομπές μεθανίου και, ταυτόχρονα, να διασφαλιστεί η συλλογή και ο έλεγχος των αερίων που εκλύονται τόσο από τους νέους όσο και από τους υπάρχοντες χώρους υγειονομικής ταφής. Η οδηγία αυτή αναμένεται να έχει αντίκτυπο κυρίως στον οικιακό και στον τριτογενή τομέα. • Το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΤΑ (1998-2002), μέσω του ειδικού προγράμματος "Διατήρηση του οικοσυστήματος" και μίας από τις κεντρικές δράσεις του τελευταίου, η οποία τιτλοφορείται "Πλανητική αλλαγή: κλίμα και βιοποικιλότητα" (400 εκατ. ECU), θα καλύψει την επιστημονική και κοινωνικοοικονομική έρευνα με αντικείμενο την ανίχνευση της κλιματικής αλλαγής και την εκτίμηση των επιπτώσεων της καθώς και το μετριασμό της και την προσαρμογή σ' αυτήν. Η έρευνα αυτή διεξάγεται με σκοπό να προσφέρει την αναλυτική βάση για τον προσδιορισμό, την αξιολόγηση και την εφαρμογή αποτελεσματικών, οικονομικά συμφερουσών και δίκαιων πολιτικών επιλογών για τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση της αλλαγής του κλίματος. Το 5 ο πρόγραμμα-πλαίσιο θα καλύψει ακόμη την έρευνα και ανάπτυξη και την πολιτική καινοτομίας που συνδέεται με τις καθαρές και αποδοτικές ενεργειακές τεχνολογίες. Η δραστηριότητα αυτή προβλέπεται ότι θα οδηγήσει, ήδη βραχυμεσοπρόθεσμα, σε νέες τεχνολογίες που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν ουσιαστικά στη μείωση των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων. Παράλληλα, τα προβλεπόμενα συμπληρωματικά μέτρα για την ενθάρρυνση της καινοτομίας, στα οποία λαμβάνονται υπόψη κοινωνικοοικονομικές εκτιμήσεις, αναμένεται να υποβοηθήσουν τη διείσδυση των νέων αυτών τεχνολογιών στην αγορά. Δύο κεντρικές δράσεις του ειδικού προγράμματος "Διατήρηση του οικοσυστήματος", με συνολικό προϋπολογισμό σχεδόν Ι δις IÎCU, έχουν θέματα σχετιζόμενα με την ενέργεια {"Καθαρότερα ενεργειακά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας" και "Φθηνή και αποδοτική ενέργεια για μια ανταγωνιστική Ευρώπη"). Ενα άλλο ειδικό πρόγραμμα, που τιτλοφορείται "Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη", περιλαμβάνει και αυτό κεντρικές δράσεις με κύριο αντικείμενο τις νέες τεχνολογίες στη βιομηχανία και στις μεταφορές, που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη μείωση χων εκπομπών θερμοκηπικών αερίων. Ζητείται από το Συμβούλιο να επικυρώσει τα πεδία στα οποία η παρούσα ανακοίνωση τονίζει την ανάγκη δράσης και να εγκρίνει τα απαραίτητα κοινοτικά μέτρα, αρχίζοντας από εκείνα που έχει ήδη προτείνει η Επιτροπή και αναγνωρίζοντας την ανάγκη θέσπισης εθνικών μέτρων. 2. 4 Ευέλικτοι μηχανισμοί Το πρωτόκολλο του Κιότο επιτρέπει τη χρήση τριών ευέλικτων μηχανισμών: διεθνές εμπόριο εκπομπών, από κοινού υλοποίηση και μηχανισμός "καθαρής" ανάπτυξης. • Το διεθνές εμπόριο εκπομπών παρέχει στα συμβαλλόμενα μέρη του πρωτοκόλλου που κατορθώνουν να μειώσουν τις εκπομπές τους κάτω από την ποσότητα που τους αναλογεί, το δικαίωμα να πωλούν ένα μέρος του μεριδίου τους στις εκπομπές σε άλλα μέρη. Αντιστρόφως, εάν ένα μέρος έχει ανάγκη πρόσθετου μεριδίου στις εκπομπές, μπορεί να το αγοράσει από άλλα μέρη που έχουν πλεόνασμα και είναι διατεθειμένα να πωλήσουν. • Η από κοινού εφαρμογή είναι ένας ειδικός τύπος εμπορίας εκπομπών σε επίπεδο έργου. Τα συμβαλλόμενα μέρη που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι χης UNFCCC μπορούν να αναλαμβάνουν, μαζί με άλλα μέρη χου παραρχήμαχος Ι, έργα (π. χ. ανχικαχάσχαση χου καυσίμου που χρησιμοποιείται σε ένα σχαθμό ηλεκτροπαραγωγής) χα οποία έχουν όμως ως αποχέλεσμα πρόσθεχες μειώσεις χων εκπομπών σχη χώρα όπου εκτελείχαι χο έργο. Οι μειώσεις αυχές μπορούν να χρησιμοποιηθούν για χην αύξηση χου μεριδίου χων εκπομπών χου μέρους που - 2 0- χρημαχοδοχεί χο έργο, με ανχίσχοιχη μείωση χου μεριδίου εκπομπών χου μέρους σχο οποίο εκχελείχαι χο έργο. • Ο μηχανισμός "καθαρής" ανάπτυξης λειτουργεί επίσης σε επίπεδο έργου αλλά τα συμβαλλόμενα μέρη στα οποία εκτελούνται τα έργα και επιτυγχάνονται οι μειώσεις, δεν έχουν δεσμευτεί σε ποσοτικούς στόχους. Για το λόγο αυτό, όχι μόνο απαιτείται έγκριση των έργων από τα ενδιαφερόμενα μέρη αλλά και οι μειώσεις των εκπομπών που απορρέουν από αυτά πρέπει να πιστοποιούνται από ανεξάρτητους ελεγκτές. Οι κανόνες και οι διαδικασίες εφαρμογής των μηχανισμών αυτών πρέπει νά καθοριστούν λεπτομερέστερα στην τέταρτη διάσκεψη των συμβαλλομένων μερών (COP4), το Νοέμβριο του 1998. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη πρέπει να αποφασίσουν με ποιο τρόπο προτίθενται να κάνουν χρήση των εν λόγω μηχανισμών, τόσο στο εσωτερικό της Κοινότητας όσο και στο διεθνή χώρο. Επιβάλλεται να διασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των προθέσεων της Κοινότηχας και χων διεθνών κανόνων που θα συμφωνήσουν σχην COP4. 2. 4. 1 Συμμετοχή εμπορίου των κρατών μελών και της Κοινότητας σε ένα καθεστώς διεθνούς εκπομπών Ο ειδικός ρόλος της Κοινότητας στην εμπορία εκπομπών στο εσωτερικό της ΕΕ Το κοινοχικό ενιαίο κέλυφος είναι ανοικχό σύσχημα: πρόκειχαι για ένα χρόπο καχανομής χης προσπάθειας μεχαξύ χων κραχών μελών, ώσχε να διασφαλισχεί η εκπλήρωση χης υποχρέωσης που υπέχει η ΕΚ βάσει χου πρωχοκόλλου. Καχά συνέπεια, χο ενιαίο κέλυφος είναι συμβατό με χους διεθνείς ευέλικχους μηχανισμούς. Εφόσον η ΕΚ και χα κράχη μέλη κάνουν όνχως χρήση χων ευέλικτων μηχανισμών, η δράση που θα αναδειχθεί εντός της ΕΚ για την τήρηση της "ποσότητας που της έχει αναγνωρισθεί" θα έχει ως αποτέλεσμα ένα επίπεδο εκπομπών στην επικράτεια της Κοινότητας χαμηλότερο ή υψηλότερο από το στόχο της μείωσης κατά 8%. Η απόκλιση των πραγματικών εκπομπών από την αρχική αναγνωρισμένη ποσότητα θα εξαρτηθεί από το εάν η ΕΚ θα είναι καθαρός εκδοχέας πιστώσεων ή αδειών εκπομπών από το εξωτερικό της ΕΕ ή καθαρός εκχωρητής. Η συμφωνία για το ενιαίο κέλυφος που αποτελεί μέρος του πρωτοκόλλου θα αναφέρει την αναγνωρισμένη ποσότητα για κάθε κράτος μέλος στην αρχή της περιόδου. Η χρήση της εμπορίας εκπομπών (όπως επίσης της από κοινού υλοποίησης και του μηχανισμού "καθαρής" ανάπτυξης) θα οδηγήσει σε αύξηση η ελάττωση αυτής της αναγνωρισμένης ποσότητας, ανάλογα με τις πράξεις απόκτησης και μεταβίβασης, που θα πραγματοποιήσει κάθε κράτος μέλος (απευθείας ή μέσω εξουσιοδοτημένων φορέων). Δεν είναι απόλυτο ότι όλοι οι φορείς και όλοι οι κλάδοι θα ενδιαφερθούν να συμμετάσχουν στην εμπορία εκπομπών αλλά, όμως, όλοι θα πρέπει να συμβάλουν με κάποιο τρόπο στην επίτευξη των στόχων, ανεξαρτήτως του εάν ο τρόπος αυτός είναι φορολογικά μέτρα, πρότυπα ενεργειακής απόδοσης, αυτοδεσμευτικές συμφωνίες ή συνδυασμός αυτών και άλλων μέσων. Τα διάφορα μέσα έχουν το καθένα τα πλεονεκτήματα του και απευθύνονται σε συγκεκριμένους κλάδους. Για τους φορείς ωστόσο που πρόκειται να συμμετάσχουν στην εμπορία εκπομπών είναι σαφές ότι πρέπει να οριστεί ποσοτικά μια νομικά δεσμευτική αναγνωρισμένη ποσότητα του ή των δεδομένων αερίων που διατίθενται προς εμπορία. Ένα γενικό σύστημα εμπορίας που θα κάλυπτε όλους τους κλάδους θα συντελούσε στο να διασφαλιστεί η επίτευξη της συνολικής μείωσης με καλή σχέση κόστους- αποτελέσματος. 21 - Εσωτερική αγορά και κρατικέ'ς ενισχύσεις Για λόγους εσωχερικής αγοράς, θα ήχαν προχιμόχερο να εξεχασχεί η δημιουργία κοινοχικής αγοράς αδειών εκπομπών. Δεν θα ήχαν σκόπιμο οι διακανονισμοί εμπορίας να παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές μεχαξύ χων κραχών μελών. Ο ρόλος της Κοινόχηχας θα μπορούσε εν προκειμένω να είναι διχχός: αφενός, ο συντονισμός χων ενεργειών χων κραχών μελών και, αφεχέρου, η εναρμόνιση χου συσχήμαχος εμπορίας σχο βαθμό που θα είναι απαραίχηχος για την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Για να αποτραπούν οι στρεβλώσεις του ανταγωνισμού και οι διακρίσεις, η ΕΚ έχει ανάγκη από ένα κοινό πλαίσιο, που θα ορίζει κοινές γενικές αρχές και ελάχιστους κανόνες, ανάλογα με το υφιστάμενο για τις κρατικές ενισχύσεις ή για το κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας. Το πλαίσιο των κρατικών ενισχύσεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία, δεδομένου ότι οι διαφορές στον τρόπο λειτουργίας μεταξύ των εθνικών προγραμμάτων εμπορίας είναι δυνατόν να στρεβλώσουν τον ανταγωνισμό στην εσωτερική αγορά. Το ζήτημα χων κραχικών ενισχύσεων συνδέεχαι άρρηκτα με χο κρίσιμο ερώχημα χου εάν και καχά πόσο θα επιτραπεί σε ιδιωχικούς φορείς να συμμεχέχουν στην εμπορία εκπομπών. Το πρωχόκολλο αφήνει στην διακριτική ευχέρεια κάθε μέρους να αποφασίσει εάν θα συμμεχέχει σχο σύσχημα διεθνούς εμπορίου εκπομπών. Η χυχόν παροχή σε ιδιωχικούς φορείς χου δικαιώμαχος συμμεχοχής σχην εμπορία εκπομπών θα πρέπει να είναι σύμφωνη προς χην επιλογή το)ν κρατών μελών, στα οποία, ως μέρη του πρωτοκόλλου, εναπόκειται να αποφασίσουν αν θα συμμετάσχουν στο σύστημα. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις στο εσωτερικό χης Κοινόχηχας είναι δυναχόν να έχουν ως αποχέλεσμα οι ιδιωχικές εχαιρείες να ανχιμεχωπίζουν διαφορετικούς οικονομικούς όρους σε ένα κράχος μέλος από όχι ομοειδείς επιχειρήσεις σε ένα άλλο, κάχι που θα υπονόμευε χην εσωχερική αγορά. Εάν ένα κράχος μέλος αγοράζει άδειες εκπομπών σχην ανοικτή αγορά και κατόπιν τις μεταβιβάζει δωρεάν ή χωρίς όρους σε ορισμένες βιομηχανικές επιχειρήσεις εγκατεστημένες στην επικράτεια του, αυτό θα μπορούσε να συνιστά κρατική ενίσχυση και θα έπρεπε να επιτραπεί προηγουμένως από την Επιτροπή, δεδομένου ότι θα μπορούσε να στρεβλώσει τον ανταγωνισμό με τις επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών, όπου η βιομηχανία είναι υποχρεωμένη να αγοράζει τις άδειες που χρειάζεται καταβάλλοντος την τιμή της αγοράς. Στις συνθήκες αυτές θα πρέπει να θεσπιστούν σαφείς κατευθυντήριες γραμμές. Ομοίως, σε περίπτωση όπου επιτραπεί στους ιδιωτικούς φορείς να εμπορεύονται εκπομπές, η αρχική κατανομή των αδειών μεταξύ των εταιρειών θα πρέπει επίσης να είναι σύμφωνη προς τους κανόνες που διέπουν τις κρατικές ενισχύσεις. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η κατανομή αυτή θα πρέπει να είναι διαφανής, να μην στρεβλώνει τον ανταγωνισμό και να βασίζεται σε κοινά κριτήρια και γενικές αρχές. Η αγορά θα πρέπει επίσης να είναι ανοικτή για τους νεοεισερχόμενους στο σύστημα, που δεν θα έχουν λάβει πιστώσεις κατά τον χρόνο της αρχικής κατανομής. Σε σχέση ιδίως με την αρχική κατανομή αλλά και με τους κανόνες επιτήρησης και συμμόρφωσης, δεν πρέπει να γίνονται διακρίσεις μεταξύ των συμμετεχόντων στο σύστημα εμπορίας, οι οποίες θα συνιστούσαν παράβαση των διατάξεων περί εσωτερικής αγοράς. Βαθμιαία προσέγγιση Η Κοινότητα θα μπορούσε θεωρητικά να επιλέξει αμέσως να θέσει σε λειτουργία ένα γενικό καθεστώς εσωτερικού εμπορίου εκπομπών, που θα κάλυπτε όλα τα αέρια και όλους τους τομείς της οικονομίας. Λόγω όμως της έλλειψης και εθνικής και διεθνούς πείρας, η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της ίσως προτιμήσουν να ακολουθήσουν μια συγκρατημένη βαθμιαία προσέγγιση στη διαμόρφωση του συστήματος εσωτερικού εμπορίου. Η εμπορία προϋποθέτει υψηλό βαθμό βεβαιότητας της μέτρησης των πραγματικών εκπομπών. Υπάρχουν τρεις διαφορετικοί τρόποι - 2 2- εφαρμογής αυχής χης βαθμιαίας προσέγγισης: (Ι) ο περιορισμός χου αριθμού χων αερίων, δεδομένου όχι, προς χο παρόν, οι εκπομπές CO2 από ορισμένες πηγές υπόκεινχαι σε χαμηλόχερο βαθμό αβεβαιόχηχας από άλλα αέρια· (2) η εμπορία θα μπορούσε να περιοριστεί αρχικά στις πληρέστερα γνωστές πηγές εκπομπών, όπως οι μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης και οι βιομηχανίες υψηλών εκπομπών και (3) μολονότι εξετάζεται το ενδεχόμενο να επιτραπεί στους ιδιωτικούς φορείς η εμπορία εκπομπών, θα ήταν ίσο>ς σκόπιμο αυτή να περιοριστεί αρχικά μόνο στα μέρη. Η ενίσχυση της συνολικής αποτελεσματικότητας συνηγορεί υπέρ του να προσανατολιστούν τα κράτη μέλη σε παρεμφερή καθεστώτα σε συντονισμό μεταξύ τους. 2. 4. 2 Χρήση της από κοινού υλοποίησης και των μηχανισμών "καθαρής" ανάπτυξης για την τήρηση των δεσμεύσεων της ΕΚ Σε αντίθεση με την εμπορία εκπομπών, που περιγράφεται παραπάνω, η από κοινού υλοποίηση και ο μηχανισμός "καθαρής" ανάπτυξης είναι μέσα που λειτουργούν σε επίπεδο έργου και επιτρέπουν τη σύσταση μονάδων μείωσης εκπομπών ή πιστοποιημένων μειώσεων εκπομπών. Οι τελευταίες μπορούν να προστίθενται στην ποσότητα που αναγνωρίζεται στα μέρη και, κατ' αυτόν τον τρόπο, να συμβάλουν ως ένα βαθμό στην τήρηση των δεσμεύσεων της ΕΚ. Η από κοινού υλοποίηση περιορίζεται στα έργα που αναλαμβάνουν μαζί τα μέρη του παραρτήματος Ι (δηλαδή τα μέρη για τα οποία το πρωτόκολλο ορίζει στόχους) ενώ ο μηχανισμός "καθαρής" ανάπτυξης καλύπτει έργα εκτελούμενα σε χώρες οι οποίες δεν είναι εν μέρει του παραρτήματος Ι της σύμβασης, κατά συνέπεια, οι πιστώσεις που κερδίζουν τα μέρη του παραρτήματος Β βάσει του μηχανισμού "καθαρής" ανάπτυξης θα αυξάνουν χις συνολικές επιχρεπόμενες εκπομπές χων μερών χου παραρχήμαχος Ι, αν και η αύξηση αυχή πρέπει να ισοσχαθμίζεχαι από χη μείωση χων εκπομπών σχις χώρες που δεν περιλαμβάνονται σχο παράρτημα Ι, η οποία θα προκύψει από ένα μηχανισμό "καθαρής" ανάπτυξης με σωσχό σχεδιασμό και εύρυθμη λειτουργία. Το πρωχόκολλο παρέχει σχα μέρη χο δικαίωμα να επιτρέπουν χη συμμεχοχή οποιασδήποχε νομικής ονχόχηχας σε δραστηριότητες υπαγόμενες στην από κοινού υλοποίηση και στο μηχανισμό "καθαρής" ανάπτυξης. Στην περίπτωση ιδίως των εταιρειών που δεν αποδέχονται την επιβολή αρχικού μεριδίου στις εκπομπές ενός αερίου, το οποίο θα μπορούν να εμπορευθούν, η από κοινού υλοποίηση και ο μηχανισμός καθαρής ανάπτυξης θα τους παρέχουν ευελιξία σε επίπεδο έργου. Παρόλα αυτά, η συμμετοχή των ιδιωτικών εταιρειών θα απαιτήσει ένα αυστηρό σύστημα παρακολούθησης των έργων και λογιστικής των πιστοποιημένων μειώσεων εκπομπών και σε εθνικό και σε κοινοτικό επίπεδο. Επιπλέον, θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα μερικής χρηματοδότησης των έργων που θα υπαχθούν στην από κοινού υλοποίηση και στο μηχανισμό καθαρής ανάπτυξης από δημόσιους πόρους (συμπεριλαμβανομένων των πιστώσεων της ΕΕ). Γενικότερα, επιβάλλεται να διασφαλιστεί η ανάληψη βάσει του μηχανισμού "καθαρής" ανάπτυξης έργων που υπερβαίνουν τις επενδύσεις σε υπερσύγχρονη τεχνολογία καθώς και η εκτέλεση έργων και μεταφορά τεχνολογιών που υπερβαίνουν τις επιλογές προφύλαξης ("no regrets" options). Τέλος, τα εθνικά και κοινοτικά προγράμματα ενισχύσεων για τη στήριξη δραστηριοτήτων στο πλαίσιο του μηχανισμού "καθαρής" ανάπτυξης, θα πρέπει να έχουν ως αποτέλεσμα μειώσεις των εκπομπών επιπλέον εκείνων που θα επιτυγχάνονταν εάν δεν υπήρχαν αυτά τα προγράμματα και όχι εκτροπή της ροής ενισχύσεων. 23 2. 4. 3 Συμπεράσματα όσον αφορά την εφαρμογή των ευέλικτων μηχανισμών στο εσωτερικό της Κοινότητας Σύμφωνα με το πρωτόκολλο, το διεθνές εμπόριο εκπομπών δεν θα αρχίσει πριν από το έτος 2008. Εντούτοις, η Κοινότητα θα μπορούσε να θέσει σε εφαρμογή το δικό της καθεστώς εσωτερικού εμπορίου το αργότερο το 2005, ως έμπρακτη εκδήλωση της σταθερής απόφασης της να προωθήσει την επίτευξη των στόχων με καλή σχέση κόστους-αποτελέσματος. Κατ' αυτόν τον τρόπο, η Κοινότητα θα αποκτούσε πολύτιμη πρακτική πείρα στην εμπορία εκπομπών και στη λειτουργία του συστήματος επιτήρησης που τη συνοδεύει, σε ένα πολυεθνικό πλαίσιο. Το εν λόγω καθεστώς εσωτερικού εμπορίου δεν θα υπόκειτο στους κανόνες και τις διαδικασίες του διεθνούς εμπορίου εκπομπών βάσει του πρωτοκόλλου του Κιότο, ούτε θα απέβλεπε στην πρώιμη απόκτηση πιστώσεων, πριν να αρχίσει το διεθνές εμπόριο. Αντ' αυτού, θα διασφάλιζε τη μεγαλύτερη ετοιμότηχα χης Κοινόχηχας καχά χην έναρξη χης ισχύος χου διεθνούς εμπορίου εκπομπών, χο 2008. Τέλος, η καθυ^ρωση χης εμπορίας εκπομπών στο εσωτερικό ενός και μόνο κράχους μέλους, θα συνισχούσε εσωχερική πολιτική και εσωχερικό μέχρο, χα οποία δεν υπόκεινται σχους κανόνες και χις διαδικασίες χου διεθνούς εμπορίου εκπομπών βάσει χου πρωχοκόλλου χου Κιόχο. Καθο>ς όλα χα κράχη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη χου πρωτοκόλλου, οι διακανονισμοί για χο ενδοκοινοχικό εμπόριο θα πρέπει να είναι σύμφωνοι προς χους κανόνες και χις διαδικασίες χης εμπορίας εκπομπών σε διεθνή κλίμακα, που θα συμφωνηθούν σχο Μπουένος Αϊρες. Ως εκ χούχου, σε περίπτωση όπου ορισχεί η απαίχηση χου πρωχοκόλλου καχά χην οποία η συμβολή χων ευέλικτων μηχανισμών είναι "συμπληρωμαχική", ο ορισμός αυχός θα πρέπει να χηρηθεί και σχην εμπορία εκπομπών μεχαξύ χων κραχών μελών. Ζητείται από το Συμβούλιο να συμφωνήσει στη βαθμιαία και συντονισμένη καθιέρωση των ευέλικτων μηχανισμών στο εσωτερικό της Κοινότητας. Ζητείται από το Συμβούλιο να συμφωνήσει στο στόχο της σταδιακής συμμετοχής των ιδιωτικών φορέων στους ευέλικτους μηχανισμούς και, καθώς η χρήση των μηχανισμών αυτών από τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι σύμφωνη με το κοινοτικό δίκαιο, στη σκοπιμότητα της δημιουργίας κοινοτικού πλαισίου για τη διαφύλαξη της εσωτερικής αγοράς. Ζητείται ακόμη από το Συμβούλιο να παραδεχθεί έννοιας "συμπληρωματικό" θα έχει αντίκτυπο στη σχέση κόστους-αποτελέσματος της γενικής στρατηγικής της ΕΕ. ότι ο ορισμός της 2. 5 Παρακολούθηση 2. 5. 1 Επιτήρηση ως προς την εκπλήρωση των ανειλημμένων υποχρεώσεων Είναι ανάγκη να ελέγχεται η συντελούμενη πρόοδος. Από την άποψη αυτή, ο κοινοτικός μηχανισμός παρακολούθησης θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην κατάστρωση και στην εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ; λόγω του ότι τα κράτη μέλη και η ΕΚ φέρουν από κοινού την ευθύνη για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το πρωτόκολλο του Κιότο. 24 Ο μηχανισμός παρακολούθησης υπήρξε μέχρι τώρα σχετικά άτολμος και τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν με καθυστέρηση. Με την έγκριση του αναθε<ορημένου μηχανισμού^, ο οποίος θα αρχίσει να ισχύει το 1999, η κατάσταση θα βελτιωθεί. Οι σχετικές διατάξεις επιβάλουν στα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων, να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με την επίδραση των μέτρων στις εκπομπές τους, ώστε η Επιτροπή να είναι σε θέση να εκτιμά ετησίως αν η ΕΚ ακολουθεί τη σωστή πορεία για να τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε το Κιότο. Ο μηχανισμός παρακολούθησης θα πρέπει να αποτελεί μια προορατική βάση για συνεχή διάλογο, μετρώντας την πρόοδο με γνώμονα από ενδεικτικούς στόχους κατά τομέα, οι οποίοι θα καταδεικνύουν ετησίως αν έχει σημειωθεί απτή πρόοδος προς την επίτευξη των στόχων και αν η συμβολή όλων των χομέων ήχαν η αναμενόμενη. Η συνεχής αμοιβαία αξιολόγηση, άσκηση πίεσης κα επισκόπηση από ειδικούς μεχαξύ όλων χων συμμεχεχόνχων - Επιτροπή και κράχη μέλη - θα διασφαλίσει χην ανάληψη χης απαιτούμενης δράσης για τη βελχίωση χων επιδόσεων, σε περίπχωση όπου φανεί όχι οι σχόχοι δεν επιχυγχάνονχαι. Δεδομένου ότι η ΕΕ οφείλει να επιδείξει απτή πρόοδο μέχρι το 2005, επιβάλλεται ασφαλώς να ενταθεί ο διάλογος στο πλαίσιο του μηχανισμού παρακολούθησης, ακόμα και πριν αρχίσει να παράγει αποτέλεσμα ο αναθεωρημένος μηχανισμός. Στο ίδιο πλαίσιο πρέπει να εξεταστεί επίσης το ζήτημα του κατά πόσο θα πρέπει να τεθεί ενδιάμεσος κοινοτικός στόχος για το 2005 με σκοπό να διευκολύνει την έγκαιρη θέσπιση των αναγκαίων μέτρων. Εάν η ΕΕ επιθυμεί να εξακολουθήσει να πρωτοστατεί στην κίνηση αυτή και να γνωρίζει ότι οι στόχοι που συμφωνήθηκαν στο Κιότο είναι απλώς το πρώτο βήμα, υπάρχουν σοβαρά επιχειρήματα υπέρ του καθορισμού ενός φιλόδοξου στόχου για το 2005, που θα εξασφαλίσει στην ΕΕ τη βεβαιότητα ότι η ΕΚ θα εκπληρώσει τις νομοθετικές υποχρεώσεις της και θα είναι έτοιμη να προχωρήσει μακρύτερα κατά τη δεύτερη περίοδο δέσμευσης. 2. 5. 2 Επιτήρηση ως προς τους ευέλικτους μηχανισμούς Μ χρήση των ευέλικτων μηχανισμών από τα μέρη, ιδίως δε από τους ιδιωτικούς φορείς, εφόσον επιτραπεί η συμμετοχή τους, πρέπει να συνοδευτεί από ένα σταθερό σύστημα επιτήρησης με απόλυτη διαφάνεια. Το εν λόγω σύστημα επιτήρησης θα πρέπει επίσης να καλύπτει τη λογιστική των μεταβιβάσεων και τη συνακόλουθη αναπροσαρμογή των αναγνωρισμένων ποσοτήχων, καχά περίπχωση, καθώς και την επαλήθευση xcov μονάδων μείωσης εκπομπών και χων πισχοποιημένων μειώσεων εκπομπών που θα αποκτώνται μέσω χης από κοινού υλοποίησης και χου μηχανισμού "καθαρής" ανάπτυξης. Επιπλέον, επιβάλλεται να ρυθμιστεί το ζήτημα χης συμμόρφωσης (όπου συμπεριλαμβάνεχαι και η ικανοποίηση χων κριτηρίων χρήσης κάθε ευέλικτου μηχανισμού). Αν ληφθεί υπόψη η ανάγκη εξασφάλισης ίσων όρων σχο εσωχερικό χης Κοινόχηχας, είναι αναπόφευκτο ένα χόσο πολυσχιδές σύστημα επιτήρησης να απαιτήσει πολύ μεγαλύτερη ανάμειξη της Κοινότητας. Ως εκ τούτου, το κοινοτικό σύστημα επιτήρησης, που θα έχει εφαρμογή από το 2000 και μετά, θα πρέπει κατά πάσα πιθανότητα να υποστεί ουσιαστικές τροποποιήσεις. Όταν αρχίσει η περίοδος δέσμευσης (2008-2012), ο κοινοτικός μηχανισμός παρακολούθησης θα εγγυάται τη συμμόρφωση της Κοινότητας, ως συμβαλλόμενου μέρους, με τον νομικά δεσμευτικό στόχο της καθώς και με τους κανόνες και τις διαδικασίες που θα έχουν συμφωνηθεί όσον αφορά τους ευέλικτους μηχανισμούς. '' Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου που τροποποιεί την απόφαση 93/389/ΕΟΚ για ένα μηχανισμό παρακολούθησης των εκπομπών C()2 και άλλων και άλλων αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου μέσα στην Κοινότητα - COM(98) 108 τελικό της 02. 03. 98. - 2 5- Ζητείται από το Συμβούλιο να επιβεβαιώσει την ανάγκη σημαντικής ενίσχυσης του κοινοτικού συστήματος επιτήρησης, τόσο για την παρακολούθηση της συντελούμενης προόδου στην υλοποίηση, όσο και για την εφαρμογή των ευέλικτων μηχανισμών. 3. Κξωτεμική διάσταση της στρατηγικής της ΚΕ 3. 1 Διεθνείς διαπραγματεύσεις για τους ευέλικτους μηχανισμούς 3. 1. 1 Στόχος για τη συνδιάσκεψη του Μπουένος Άϊρες Στην παρούσα ανακοίνωση, η Επιτροπή προτείνει μια σειρά κατευθυντήριων αρχών σχετικά με το δυζθνές εμπόριο εκπομπών και τα υπόλοιπα ευέλικτα μέτρα. Στην τέταρτη συνδιάσκεψη των μερών (COP4) στο Μπουένος Αϊρες, αναμένεται να επιτευχθεί συμφωνία επί των γενικών αρχών που θα διέπουν την εμπορία εκπομπών, ενδεχομένως δε, και επί των διαδικασιών εφαρμογής. Η Κοινότητα θα πρέπει να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε η COP4 να έχει θετική έκβαση, η οποία θα καθορίζει επακριβώς τους κανόνες και τις διαδικασίες χρήσης TCOV ευέλικτων μηχανισμών σε διεθνή κλίμακα, θέτοντας παράλληλα τις βάσεις για μεγαλύτερη συμμετοχή των χωρών που δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι στις προσπάθειες παγκόσμιας περιστολής των θερμοκηπικών αερίων. Μετά το Μπουένος Αϊρες, η Κοινότητα θα πρέπει να αποφασίσει κατά πόσον θα δικαιολογείται η θέσπιση για την ίδια αυστηρότερων εσωτερικών κανόνων από εκείνους που θα συμφωνηθούν στην COP4, ιδιαίτερα σε σχέση με την εσωτερική αγορά και την επιτήρηση. Ανεξαρτήτως του εάν κάθε κράτος μέλος θελήσει τελικά να κάνει χρήση των ευέλικτων μηχανισμών ή όχι, η ΕΚ θα πρέπει να υποστηρίξει στο Μπουένος Αϊρες σταθερές και κοινές θέσεις υπέρ του καθορισμού ελάχιστων κανόνων για το σύστημα διεθνούς εμπορίου εκπομπών. 3. 1. 2 Κριτήρια συμμετοχής σε ένα ανοικτό, διαφανές και αμερόληπτο σύστημα διεθνούς εμπορίου εκπομπών Μολονότι το πρωτόκολλο ορίζει ότι τα μέρη δύνανται να εμπορεύονται εκπομπές, δεν είναι υποχρεωμένα να το πράξουν, έστω και αν πληρούν τα σχετικά κριτήρια. Κατά η διάρκεια της' περιόδου προϋπολογισμού, ένα συμβαλλόμενο μέρος είναι πιθανόν να κρίνει ότι είναι υποχρεωμένο να εμπορευθεί εκπομπές, προκειμένου να επιτύχει το στόχο του. 11 ευελιξία αυτή ωστόσο μπορεί να διατηρηθεί, μόνο εφόσον τα μέρη πληρούν όλα τα κριτήρια συμμετοχής στην εμπορία. Η ΕΚ και τα κράτη μέλη έχουν συμφέρον να καθοριστούν κριτήρια συμμετοχής που θα ισχύουν για όλα τα μέρη και να πληρούν αυτά τα κριτήρια, ανεξαρτήτως του αν επιθυμούν να συμμετάσχουν, καθώς και με τον τρόπο αυτό διατηρούν αυτό το δικαίωμα για το μέλλον. Η ΕΕ θα πρέπει να επιμείνει στη δημιουργία ενός συστήματος διεθνούς εμπορίου εκπομπών θερμοκηπικών αερίων που θα είναι ανοικτό και θα λειτουργεί με διαφάνεια και χωρίς διακρίσεις. Οι διαθέσιμες άδειες θα πρέπει να είναι προσιτές σε όλα τα μέρη και άλλους εξουσιοδοτημένους φορείς που θα επιθυμούν να τις αποκτήσουν και θα πρέπει να υπάρχει ανοικτή ροή πληροφοριών για τους όρους εμπορίας και να δημοσιεύονται θέσεις σχετικά με τις πραγματοποιούμενες συναλλαγές, οι οποίες πρέπει να συντάσσονται σε τακτά διαστήματα και να τίθενται στη διάθεση όλων των μελών και άλλων ενεχομένων φορέων. 26- 3. 1. 3 Βαθμιαία προσέγγιση Δεν υπάρχει πρακτική πείρα σχους ευέλικτους μηχανισμούς. Εάν χο σύσχημα διεθνούς εμπορίου λάβει υπερβολικά μεγάλη έκταση πολύ γρήγορα, ενδέχεχαι να είναι αδύναχον να λειτουργήσει. Η ΕΕ θα πρέπει επομένως να ασκήσει πίεση διεθνώς για να υιοθεχηθεί μια σχαδιακή προσέγγιση, χόσο από άποψη συμμεχεχόνχων όσο και από άποψη ποσοχήχων, αερίων και πηγών εκπομπών. Η προσέγγιση αυχή θα ανχικαχόπχριζε χις αβεβαιόχηχες που περιβάλλουν χις εκπομπές ορισμένων αερίων και ορισμένων πηγών καθώς και χο γεγονός όχι χα μέρη πρέπει να εξακολουθήσουν να είναι υπόλογα, δεδομένου όχι χο καθένα είναι υπεύθυνο για χην εκπλήρωση χων δικών χου υποχρεώσεων. Μια επιλογή θα ήχαν να περιορισχεί καχά χην πρώχη περίοδο 2008-2012 ο αριθμός χων συναλλασσομένων αποκλεισχικά σχα συμβαλλόμενα μέρη και, εάν οι κανόνες και οι διαδικασίες επιτρέψουν χη συμμεχοχή χων ιδιιοχικών φορέων σχην εμπορία, να περιορισχεί αρχικά η εμπορία σχις μεγάλες πηγές, χων οποίων οι εκπομπές χαρακτηρίζονται από μικρόχερο βαθμό αβεβαιότηχας και οι οποίες είναι σε θέση να παρακολουθούν χις εκπομπές χους με ικανοποιηχική ακρίβεια. Σχη βαθμιαία αυχή προσέγγιση θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως αφεχηρία οι εκπομπές που μπορούν να μεχρηθούν επακριβώς, όπως οι εκπομπές χου C02- Σχην περίπτωση χης από κοινού υλοποίησης και χου μηχανισμού "καθαρής" ανάπτυξης, οι αβεβαιότητες θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με κριτήρια για τα έργα και με μεθόδους κοινής αποδοχής για την επαλήθευση των μειώσεων. Είναι πιθανόν να αποφασιστεί διεθνώς να αναγνωριστεί στους ιδιωτικούς φορείς δικαίωμα εμπορίας. Με τη σημερινή του διατύπωση, το πρωτόκολλο περιορίζει την εμπορία στα συμβαλλόμενα μέρη, ενώ οι ιδιωτικοί φορείς μπορεί να συμμετέχουν στην από κοινού εφαρμογή και στο μηχανισμό "καθαρής" ανάπτυξης. Η συμμετοχή των ιδιωτικών φορέων θα ενίσχυε τα οικονομικά οφέλη από την εμπορία, από την άλλη πλευρά όμως θα περίπλεκε ακόμη περισσότερο τις ρυθμίσεις και τον έλεγχο που απαιτούνται για να διασφαλιστεί η επίτευξη των περιβαλλοντικών σκοπών του πρωτοκόλλου. Όποια απόφαση και αν ληφθεί σχετικά με το δικαίωμα εμπορίας, τα μέρη θα πρέπει να είναι ελεύθερα να εξουσιοδοτούν ή όχι τους ιδιωτικούς φορείς που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους, με την προϋπόθεση ότι θα τηρούνται αυστηρές ελάχιστες απαιτήσεις, οι οποίες πρέπει να συμφωνηθούν στο επίπεδο της συνδιάσκεψης των μερών. 3. 1. 4 Ο όρος "συμπληρωματικό" Ο λόγος για τον οποίο περιελήφθη στο πρωτόκολλο η λέξη "συμπληρωματικό" ήταν για να διασφαλιστεί ότι το κύριο μέσο τήρησης των δεσμεύσεων που ανελήφθησαν στο Κιότο θα συνίσταται σε εσωτερική δράση. Τα εσωτερικά μέτρα και πολιτικές αποδίδουν πράγματι και άλλα οφέλη, πέραν της μείωσης των εκπομπών θερμοκηπικών αερίων. Στα οφέλη αυτά συγκαταλέγονται, για παράδειγμα, η περιστολή άλλων ρύπων, η βελτίωση της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα στις πόλεις ή ακόμη ευεργετικές επιδράσεις σε άλλους τομείς άσκησης πολιτικής (μείωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού, μείωση των νόμιμων επιβαρύνσεων στην εργασία με τη χρήση των φορολογικών εσόδων και τόνωση της τεχνολογικής ανάπτυξης). Επιπλέον, ορισμένα μέτρα όπως η φορολόγηση της ενέργειας δεν αποσκοπούν στην προστασία του περιβάλλοντος. - 2 7- Μια επιλογή που εγγυάχαι όχι η εμπορία εκπομπών είναι "συμπληρωματική" συνίσχαχαι σχον περιορισμό χου καθαρού μέρους χης αναγνωρισμένης ποσόχηχας που μπορεί να γίνει ανχικείμενο εμπορίας. 11 επιβολή ορίου ή "συγκεκριμένου ανωχάχου ορίου" ' 0 σχο σύνολο χων χριών ευέλικτων μηχανισμών, που είναι ένας χρόπος να διασφαλισχεί η επίχευξη πραγμαχικών μειώσεων με χην εφαρμογή άλλων πολιτικών και μέσων, ενώ χαυχόχρονα διατηρούνται χα οφέλη από χη μείωση χου κόσχους, η οποία μπορεί να προκύψει χάρη σχην ευελιξία που προσφέρουν η εμπορία εκπομπών και οι άλλοι δύο ευέλικτοι μηχανισμοί. Για χο λόγο αυχό και για να διαχηρηθεί η μέγιστη δυνατή ευελιξία ενχός χου ανωχάχου ορίου, η Κοινόχηχα θα πρέπει να συνεχίσει να εμμένει σχην επιβολή κοινού ανωχάχου ορίου ως προϋπόθεση για χη συμμεχοχή σχο σύσχημα διεθνούς εμπορίου αλλά με εφαρμογή χου ορίου αυχού σχην Κοινόχηχα ως σύνολο. Εάν η Κοινόχηχα επιθυμεί να υπάρχει ποσοχικό ανώχαχο όριο, θα πρέπει να αναπτύξει μια σαφή βάση για τον καθορισμό του ύψους του σε δεδομένο επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη τη σχέση κόστους-αποτελέσματος. Από την άλλη πλευρά, το ανώτατο όριο μπορεί να αποδειχθεί περιττό, εάν θεωρηθεί ότι οι κανόνες και οι διαδικασίες του διεθνούς εμπορίου εκπομπών είναι αρκετά ισχυρά, ώστε να εγγυώνται τη συμπληρωματικότητα και την αποτελεσματικότηχα χου πρωχοκόλλου. Η επιβολή ανωχάχου ορίου θα μπορούσε να επιβαρύνει χο σύσχημα από διοικηχικής πλευράς, σχο βαθμό που θα συνεπαγόχαν εξακριβώσεις για χη διασφάλιση χης χήρησής χου, και, λόγω χου περιορισμού χου βαθμού ευελιξίας, θα επηρέαζε αρνηχικά χη σχέση κόσχους-αποχελέσμαχος χης εμπορίας. Ανάλογα επιχειρήμαχα ισχύουν για χον ποσοχικό ή ποιοχικό περιορισμό χου "μεριδίου" χων πισχώσεων που θα μπορεί να εισαχθεί σχο σύσχημα εμπορίας, μέσω έργων αναλαμβανόμενων σχο πλαίσιο χου μηχανισμού "καθαρής" ανάπχυξης με χώρες σχις οποίες χο πρωχόκολλο δεν επιβάλλει νομικά δεσμευχικό σχόχο μείωσης χων εκπομπών. Σχην περίπτωση ωσχόσο χου μηχανισμού "καθαρής" ανάπχυξης, η βούληση να ενθαρρυνθεί η συμμεχοχή χων χωρών που δεν περιλαμβάνονται σχο παράρτημα Ι αποκτά βαρύνουσα σημασία. 3. 1. 5 Πως θα εξασφαλιστεί η αποδοτική από περιβαλλοντική και οικονομική άποψη λειτουργία της εμπορίας εκπομπών Για να έχουν χα μέρη χη βεβαιόχηχα όχι θα εκπληρώσουν χις διεθνείς υποχρεώσεις χους, είναι απαραίχηχη η αυστηρή επιτήρηση της εμπορίας. Εξίσου απαραίτητη είναι η επαρκής παρακολούθηση των πραγματικών εκπομπών για να διασφαλιστεί ο συνδυασμός της εμπορίας με την επίτευξη, εκ μέρους του πωλητή, μειώσεων των εκπομπών πέραν των απαραίτητων για την τήρηση της αναγνωρισμένης ποσότητας που του αναλογεί. Για να αποβεί η εμπορία εκπομπών πραγματικά ωφέλιμη για το περιβάλλον, οι άδειες που πωλεί ένα μέρος θα πρέπει να συνδυάζονται με αντίστοιχη μείωση των εκπομπών του πωλούντος μέλους. Η βεβαίωση και η τήρηση μητρώου των συναλλαγών καθώς και η εκ των προτέρων και εκ των υστέρων αξιολόγηση των συστημάτων εμπορίας και των συμμετεχόντων, θα είναι απαραίτητες, προκειμένου να δημιουργηθεί κλίμα εμπιστοσύνης στους μηχανισμούς εμπορίας και στην αγοροπωλησία πιστώσεων ή αδειών εκπομπών βάσει του συστήματος. Οι μεταβιβάσεις θα μπορούσαν να καταγράφονται σε ετήσιες εκθέσεις δημοσιευόμενες από την "Γραμματεία" και, αν κριθεί απαραίτητο να αναλύονται κατά έτος των εκπομπών, χώρα προελεύσεως και αέριο. Θα μπορούσαν επίσης να υποχρεωθούν τα μέρη να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τους εθνικούς μηχανισμούς βεβαίωσης και επαλήθευσης των πιστώσεων από μείωση εκπομπών. Οι ανωτέρω κανόνες λειτουργίας μπορούν να συγκριθούν με τους ισχύοντες στα χρηματιστήρια ή σε ανάλογες, σωστά διαρθρωμένες και οργανωμένες αγορές, όπου επιβάλλονται υποχρεώσεις με σκοπό τη 10 "Συγκεκριμένο ανώτατο όριο" είναι ό όρος που χρησιμοποιείται στα συμπεράσματα του Συμβουλίου Περιβάλλοντος του Μαρτίου 1998. - 2 8- διαφύλαξη χης διαφάνειας και χης αποδοχικόχηχας χης αγοράς. Ομοίως, θα πρέπει να προβλεφθεί η εκ χων υσχέρων επαλήθευση από ανεξάρχηχους οργανισμούς, ως μέλος χης μέριμνας για τη διαφάνεια και χην αξιοπισχία χου μηχανισμού. Οι αυσχηροί αυχοί κανόνες θα πρέπει να υιοθεχηθούν από όλα χα μέρη που θα συμμεχέχουν σχο διεθνές εμπόριο. Σχις συνθήκες αυχές, επιβάλλεται ο μέγισχος δυνατός συντονισμός τους στο κοινοτικό επίπεδο. 3. 1. 6 Διατάξεις για τη συμμόρφωση προς όρους εφαρμογής των ευέλικτων μηχανισμών Σύμφωνα με το πρωτόκολλο, υπεύθυνα για τη συμμόρφωση προς τις διατάξεις του είναι τα μέρη (συμπεριλαμβανομένης της ΕΚ που είναι συμβαλλόμενο μέρος). Οποιαδήποτε απόκλιση από την αρχή αυτή θα ήταν ασύνετη, ακόμη και εάν αποφασιστεί να επιτραπεί η εμπορία εκπομπών από τους ιδιωτικούς φορείς όπως από τα μέρη. Ως συνεπακόλουθο της επιτήρησης και της αξιολόγησης και πέραν των γενικών διατάξεων για τον έλεγχο της συμμόρφωσης που αφορούν το πρωτόκολλο ως σύνολο, απαιτούνται ειδικές διατάξεις για να διασφαλιστεί ότι οι ευέλικτοι μηχανισμοί θα αποδώσουν περιβαλλοντικά οφέλη. Η συμμόρφωση θα πρέπει να περιλαμβάνει διεθνείς κυρώσεις ή ακόμη και ποινές, που θα μπορούν να επιβληθούν στους συναλλασσόμενους, εάν αυτοί παραβούν τους κανόνες. Οι κυρώσεις θα μπορούσαν να συνίστανται σε αναστολή του δικαιώματος εμπορίας μέχρι τη συμμόρφωση προς τους κανόνες, αυτόματη αφαίρεση από την επόμενη περίοδο προϋπολογισμού των εκπομπών που υπερβαίνουν τις επιτρεπόμενες ποσότητες μετά τον συνυπολογισμό των συναλλαγών ή ακόμη και στη δυνατότητα ακύρωσης των συναλλαγών που δεν έχουν συνδυαστεί με μειώσεις των εκπομπών (η λεγόμενη αρχή του ελέγχου από τον αγοραστή "buyer beware"). Οι ποινές θα μπορούσαν να συνίστανται στην επιβολή αυστηρότερου στόχου στο υπαίτιο μέρος προς τήρηση την επόμενη περίοδο προϋπολογισμού. Είναι προφανές ότι θα πρέπει να προσδιοριστούν οι ευθύνες καθενός από τους συναλλασσόμενους, ώστε να αποφευχθούν οι αγωγές αποζημίωσης. 3. 1. 7 Διεθνής χρήση των συνδεόμενων με έργα μέσων (από κοινού υλοποίηση και μηχανισμός "καθαρής" ανάπτυξης) για την τήρηση των δεσμεύσεων. Στο βαθμό που η από κοινού υλοποίηση οδηγεί σε μειώσεις των εκπομπών στη δικαιούχο χώρα, οι οποίες μεταβιβάζονται στη χώρα του επενδυτή, η μεταβίβαση μπορεί να παρομοιαστεί με την απόκτηση μεριδίου μιας αναγνωρισμένης ποσότητας από τη χώρα του επενδυτή με εμπορία, με τη διαφορά ότι το μερίδιο αυτό δεν αγοράζεται αλλά κερδίζεται μέσω πραγματικών επενδύσεων σε έργα. Η COP θα πρέπει να χαράξει ακριβέστερες κατευθυντήριες γραμμές. Οι κατευθυντήριες γραμμές για την από κοινού υλοποίηση καθώς και οι κανόνες και οι διαδικασίες του μηχανισμού "καθαρής" ανάπτυξης θα πρέπει να συμβιβάζονται μεταξύ τους (π. χ. μέθοδοι για τον καθορισμό των σημείων αναφοράς των έργων, για την επαλήθευση της μείωσης των εκπομπών που έχει επιτευχθεί και άλλων κριτηρίων που συνδέονται με χα έργα). Ομοίως, η σχέση κόσχους-αποχελέσμαχος θα μπορούσε να βελχιχοθεί με τη δυνατότητα εμπορίας των πιστοποιητικών που προέρχονται από τα έργα. Στην περίπτωση του μηχανισμού "καθαρής" ανάπτυξης, δεν υπάρχουν περιθώρια αντίστοιχης αναπροσαρμογής του στόχου της δικαιούχου χώρας προς τα κάτω, αφού για την τελευταία δεν έχει οριστεί νομικά δεσμευτικός στόχος. Οι πιστώσεις πρέπει να συγκρίνονται με μια εκτίμηση της -29- μείωσης με βάση ειδικά κριτήρια και όχι σε σχέση με σχόχους. Για χο λόγο αυχό ενδέχεχαι να πρέπει να ισχύουν πρόσθεχες απαιτήσεις για χον μηχανισμό "καθαρής" ανάπχυξης. Πιο συγκεκριμένα, προέχει να καθορισχεί χο "μερίδιο" που θα μπορεί να συνεισφέρει ο μηχανισμός αυχός, με την προοπτική, μεταξύ άλλων, της σύστασης πρώιμων πιστώσεων την περίοδο μεχαξύ χων εχών 2000 και 2008. Το μερίδιο αυχό θα μπορούσε να περιοριστεί, ώσχε να δοθεί μεγαλύχερη έμφαση σχην εσωχερική δράση χων χωρών χου άρθρου Ι. Είναι επίσης απαραίχηχο να καθοριστούν τα βασικά κριτήρια σε σχέση με τη "συμπληρωμαχικόχηχα", η οποία, εάν δεν διαχυπωθεί ακριβής ορισμός χης, θα μπορούσε να υπονομεύσει χην περιβαλλονχική αποτελεσματικότητα χων δρασχηριοχήχων χης που θα υπαχθούν σχο μηχανισμό "καθαρής" ανάπχυξης. Ζητείται από το Συμβούλιο να επικυρώσεις τις κατευθύνσεις που χαράσσονται στα προηγούμενα όσον αφορά την εξωτερική διάσταση της στρατηγικής της ££ ως βάση για τη διαμόρφωση των διαπραγματευτικών θέσεων της ΕΕ στο Μπουένος Άΐρες 3. 2 Ένταση του διεθνούς διαλόγου Στην προπαρασκευή της διάσκεψης του Μπουένος Αϊρες και μετά από αυτή, η ΕΕ οφείλει να έχει αποτελεσματικές επαφές με τους εταίρους της και, επομένως, χρειάζεται στρατηγική εξωτερικών σχέσεων. Ο συνεχής διάλογος με τους πρωταγωνιστές των διαπραγματεύσεων θα βοηθήσει την ΕΕ να κάνει γνωστές τις θέσεις της και να βρει υποστηρικτές καθώς και να κατανοήσει καλύτερα τις θέσεις των τρίτων χωρών. Τα βασικά θέματα του διαλόγου είναι η υπογραφή και η κύρωση του πρωτοκόλλου, η εσωτερική δράση, η εμπορία εκπομπών, ο μηχανισμός "καθαρής" ανάπτυξης, η συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών, η παροχή συνδρομής σε ορισμένες χώρες για να εκπληρώσουν χις ήδη ανειλημμένες υποχρεώσεις χους και η διεθνής επιτήρηση και ο έλεγχος χης συμμόρφωσης. Σχις εργασίες για τη ρύθμιση χων ζηχημάχων που χο πρωχόκολλο αφήνει σε εκκρεμόχηχα και σχην προπαρασκευή χης υλοποίησης, όλα χα κράχη μέλη, η Προεδρία και η Επιχροπή, ενεργώνχας μέσα σε ένα πλαίσιο συνχονισμένο για χο σύνολο χης ΕΕ, θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν αποχελεσμαχικά χους πόρους χους για να βεβαιωθούν όχι οι χώρες εχαίροι δέχονται συνεπή και σαφή μηνύμαχα, που ανχικαχοπχρίζουν χις προχεραιόχηχες χης ΕΕ και χους προβλημαχισμούς αυχών χων χωρών. Κύριος σχόχος χης ΕΕ είναι να αρχίσει να ισχύει χο πρωχόκολλο και, συνεπώς, θα πρέπει να αποδώσει ιδιαίτερη προσοχή σχις ΗΠΑ και στη Ρωσία, χων οποίων η επιρροή σχο σημείο αυχό θα είναι σημανχική, εξαιτίας χου μεγάλου μεριδίου χους σχις εκπομπές χου παραρχήμαχος Ι. Η ΕΕ οφείλει εξίσου να εντείνει χο διάλογο με όλες χις άλλες βιομηχανικές χώρες. Η Ρωσία, όχι μόνο έχει βαρύνουσα σημασία για την επικύρωση, αλλά, μαζί με χην Ουκρανία, δημιουργεί ιδιαίτερο πρόβλημα, δεδομένου όχι πρόκειχαι για χις μόνες χώρες χων οποίων η αναγνωρισμένη ποσότηχα πιθανώς θα υπερβαίνει σημανχικά χις εσωχερικές εκπομπές χους χην πρώχη περίοδο δέσμευσης 2008-2012. Καχά χην προπαρασκευή χης συνδιάσκεψης χου Κιόχο, η ΕΕ ανέπτυξε αποτελεσματικό διάλογο με τις συνδεδεμένες χώρες, ο οποίος πρέπει να συνεχιστεί και να ενταθεί. Στο πλαίσιο αυτό, θα είναι επίσης απαραίτητο να συζητηθούν οι δυνατότητες από κοινού υλοποίησης με τις χώρες αυτές. Σύμφωνα με το πρωτόκολλο, τα συνδεδεμένα κράτη δεν λογίζονται μέρος της Κοινότητας ως προς το στόχο της μείωσης κατά 8% για την περίοδο 2008-2012. καθώς όμως προπαρασκευάζονται για την προσχώρηση τους, το εξελισσόμενο κοινοτικό κεκτημένο στον τομέα της κλιματικής αλλαγής θα βρεθεί στο επίκεντρο των συζητήσεων. 30 II Τουρκία και οι νέες χώρες μέλη χου ΟΟΣΑ, η Κορέα και χο Μεξικό, είναι σημαντικές για την επιδίωξη της ΕΕ να αυξηθεί προοδευτικά ο αριθμός των χωρών που έχουν αναλάβει νομικά δεσμευτικές υποχρεώσεις. H ΕΕ πρέπει να αρχίσει εποικοδομητικό διάλογο με αντικείμενο τη φύση και το ύψος τιον δεσμεύσεων που οι χώρες αυτές θα ήταν διατεθειμένες να αναλάβουν. Il AOSIS, μια ομάδα 41 κυρίως νησιωτικών και παράκτιων κρατών της ΑΚΕ, έχε θέσει τους πιο φιλόδοξους στόχους από όλες τις χώρες. Λόγω του ότι συγκαταλέγονται μεταξύ των πιο ευπαθών χωρών, εντείνεται η ανησυχία τους για τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος. Η εξεύρεση ικανοποιητικής λύσης στο ζήτημα του μεριδίου του προϊόντος του μηχανισμού "καθαρής" ανάπτυξης που θα μπορεί να χρησιμοποιείται για έργα προσαρμογής στο φαινόμενο, θα έχει ασφαλώς μεγάλη σημασία για τις χώρες αυτές. Ταυτόχρονα, ως μέλη της ομάδας των 77, διαδραματίζουν σημαντικό μεσολαβητικό ρόλο για την επίτευξη συμβιβασμού μεταξύ των βιομηχανικών και των μεγαλύτερων αναπτυσσόμενων χωρών. Ορισμένα κράτη της Αφρικής ανησυχούν εξίσου για τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος και, λόγω των ευρύτερων προνομιακών σχέσεων τους με την ΕΕ, είναι πιθανοί σύμμαχοι στα κλιματικά ζητήματα. Οι χώρες αυτές αναζητούν υποστήριξη για να διαλευκάνουν τις επιπτώσεις των ζητημάτο)ν που απομένουν προς διαπραγμάτευση. 11 Αργεντινή διαδραμάτισε κρίσιμο ρόλο σε όλη τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στο Κιότο, και βεβαίως, είναι η χό>ρα που θα φιλοξενήσει την επόμενη συνδιάσκεψη στην πρωτεύουσα της. Ένα θέμα που απαιτεί περαιτέρω διαβουλεύσεις με την Αργεντινή είναι η πρόθεση της να καταθέσει πρόταση για την εθελοντική δέσμευση των χωρών που δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι βάσει του Πρωτοκόλλου του Κιότο. Η Βραζιλία έχει επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο. Πέρσι κατέθεσε πρόταση σχετικά με μια μέθοδο διαφοροποίησης των δεσμεύσεων μεταξύ όλων των μερών, η οποία θα συζητηθεί στις επόμενες συνδιασκέψεις, ενώ καθοριστική ήταν η συμβολή της στον ορισμό του μηχανισμού "καθαρής" ανάπτυξης. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να αποδοθεί στην Κίνα και στην Ινδία, λόγω της προβλεπόμενης μεγάλης αύξησης των εκπομπών τους. Οι δύο αυτές χώρες προβληματίζονται έντονα για την ίση μεταχείριση και τις εμπορικές συνέπειες των ευέλικτων μηχανισμών και έχουν επίσης δηλώσει απερίφραστα ότι οι ρυθμίσεις του πρωτοκόλλου του Κιότο όσον αφορά τον περιορισμό των εκπομπών μελετήθηκαν για την ώριμη οικονομία των βιομηχανικών χωρών και δεν είναι δυνατόν να επεκταθούν σε χώρες με πολύ διαφορετικό επίπεδο ανάπτυξης. Ως εκ τούτου, ανησυχούν για το προηγούμενο που θα δημιουργήσουν μακροπρόθεσμα οι συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις σχετικά με τους κανόνες του Κιότο. Οι χώρες που παράγουν ενέργεια, η Ινδονησία, η Μαλαισία και οι Φιλιππίνες, ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για τα θέματα αυτά και είχαν ενεργό συμμετοχή στις διαπραγματεύσεις. Τα προβλήματα της κλιματικής αλλαγής θίγουν επίσης ζωτικά συμφέροντα των πετρελαιοπαραγωγών χωρών. Είναι ανάγκη να συνεχιστεί ο εντατικός διάλογος, ιδιαίτερα με το Συμβούλιο Συνεργασίας των Χωρών του Κόλπου. Θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη δημοσιότητα στις προσπάθειες που ήδη καταβάλλει η ΕΕ και να διερευνηθούν οι δυνατότητες ανάληψης και άλλων ενεργειών στο πλαίσιο των υφιστάμενων μηχανισμών, συμπεριλαμβανομένου του ρόλου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων. Το ζητούμενο είναι η χρηματοδοτική στήριξη από δημόσιους πόρους για τη δημιουργία δυναμικότητας, έτσι ώστε οι διάφορες χώρες να είναι σε θέση να αξιοποιήσουν τις ευκαιρίες που προσφέρουν ο μηχανισμός καθαρής ανάπτυξης και η από κοινού υλοποίηση. Έχει μεγάλη σημασία να διευκρινιστεί ότι οι σημερινές ροές ενισχύσεων από τα προγράμματα ενισχύσεων των κρατών μελών και της Κοινότητας δεν μπορούν να εκτραπούν για την επίτευξη μειώσεων των εκπομπών. -31 Ζητείται από το Συμβούλιο να επικυρώσεις τις προτεραιότητες που καθορίζονται στο παρόν έγγραφο για την ένταση του διαλόγου με τις τρίτες χώρες 4. Επόμενα βήματα Για να καταστρωθεί αποτελεσματική στρατηγική της ΕΕ μετά το Κιότο, το Συμβούλιο πρέπει να εγκρίνει ορισμένα στοιχεία της που αναπτύσσονται στην παρούσα ανακοίνωση και συγκεκριμένα: Σε σχέση με την υλοποίηση: • Κατά πρώτο λόγο, συνεννόηση μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών σχετικά με τη διαδικασία κατάστρωσης στρατηγικής και τη συμβολή καθενός από τα κράτη μέλη. Σε μια συνεκτική στρατηγική όλοι οι συντελεστές πρέπει να γνωρίζουν τις ενέργειες του καθενός και τα σχέδια του. Η Επιτροπή θα ζητήσει επίσημα τις σχετικές πληροφορίες μέχρι το τέλος Ιουλίου. Στην πράξη, τα κράτη μέλη πρέπει να γνωστοποιήσουν στην Επιτροπή μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους τις εθνικές στρατηγικές που προτίθενται να καταστρώσουν, για να επιτύχουν τον οικείο στόχο μείωσης των εκπομπών, καθώς και τη συμβολή που προσδοκούν από τα κοινοτικά μέτρα. Οι πληροφορίες αυτές, για να είναι χρήσιμες, επιβάλλεται να περιλαμβάνουν ποσοτικοποίηση της αναμενόμενης επίδρασης των εθνικών και κοινοτικών μετρούν στις εκπομπές τους καθώς και αναφορά της προόδου στην εφαρμογή χων εθνικών μέχρων. • Ο συνχονισμός μεχαξύ χων διαφόρων συνθέσεων χου Συμβουλίου πρέπει να βελχιωθεί, ώσχε να επιτευχθεί ευρύχερη συναίνεση σχεχικά με χην αναγκαιόχηχα χης δράσης για χην ανχιμεχώπιση της κλιματικής αλλαγής. Η έγκριση των στόχων μείωσης των εκπομπών από το Συμβούλιο Περιβάλλοντος πρέπει να συμβαδίσει με τις αποφάσεις άλλων Συμβουλίων, όπως Ecofïn, Μεταφορών, Ενέργειας και Γεωργίας. Το Συμβούλιο καινοτόμησε με τη σύσταση Συμβουλίων μικτής σύνθεσης και άτυπων Συμβουλίων, που επικεντρώνονται σε διατομεακά θέματα και επιχειρούν να συνενώσουν τους παράγοντες κατά τομέα. Οι πρωτοβουλίες αυτές για το συντονισμό των πολιτικών είναι κινήσεις προς τη σωστή κατεύθυνση. Επειδή όμως περιορίζονται συνήθως στη διατύπωση γενικών αρχών, εξακολουθεί να παρατηρείται γενικά έλλειψη συντονισμού τη στιγμή της μετατροπής των πολιτικών δεσμεύσεων σε συγκεκριμένα μέτρα. • Η ανάγκη πληρέστερης ολοκλήρωσης των πολιτικών και ανάπτυξης αμφίδρομης διαδικασίας μεταξύ των Συμβουλίων για το σκοπό αυτό, αναγνωρίζεται και από την Επιτροπή και από τα κράτη μέλη και έχουν γίνει κάποια βήματα προς της προώθηση της αρχής της "επιμερισμένης ευθύνης". Με βάση ανακοίνωση της Επιτροπής, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Κάρντιφ θα εξετάσει τον Ιούνιο την ανάγκη αποτελεσματικότερης ένταξης των πολιτικών επιλογών σε θέματα περιβάλλοντος, όπως η κλιματική αλλαγή, σε άλλες πολιτικές. • Με βάση όλα αυτά τα στοιχεία, η Επιτροπή προγραμματίζει να προτείνει πληρέστερη στρατηγική μετά το Κιότο το πρώτο εξάμηνο του 1999. Δεδομένου ότι η ΕΕ οφείλει να σημειώσει απτή πρόοδο μέχρι το 2005 και ότι θα πρέπει να επιτύχει το στόχο για τον οποίο έχει δεσμευτεί κυρίως με εσωτερικά μέτρα και πολιτικές, μια από τις προτεραιότητες είναι η θέσπιση και η εφαρμογή κοινοτικών πολιτικών και μέτρων στα πεδία που εκτίθενται σχο παρόν έγγραφο. Η πρόοδος σχο σημείο αυχό θα αποχελέσει σημαντικό πρόκριμα για 32 χην επιτυχία της πληρέστερης ολοκλήρωσης των διαφόρων πολιτικών και του συντονισμού μεταξύ των Συμβουλίων. Η πρόοδος αυτή θα αξιολογηθεί το πρώτο εξάμηνο του 1999. Σε σχέση με τη διαπραγματευτική τακτική Για να καθορίσει τη διαπραγματευτική τακτική που θα ακολουθήσει στην COP4 του Μπουένος Αϊρες το Νοέμβριο, η Κοινότητα πρέπει να λάβει θέση, μετά τη σύνοδο των επικουρικών οργάνων της UNFCCC στη Βόννη, σε ορισμένα θέματα που εκκρεμούν, ειδικότερα όσον αφορά την ευελιξία και τη συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών. Τα ζητήματα που απαιτούν λύση είναι ο καθορισμός αυστηρών κανόνων για τους ευέλικτους μηχανισμούς και το είδος συγκεκριμένου ανωτάτου ορίου που θα πρέπει να επιβληθεί για να περιοριστεί το εμπορεύσιμο ποσοστό μείωσης των εκπομπών. Τα θέματα αυτά θα απαιτήσουν εκτενείς διαβουλεύσεις αμέσως μετά τη σύνοδο της Βόννης, όταν θα έχουν διασαφηνιστεί κάπως περισσότερο και οι θέσεις των εταίρων της ΕΕ στις διαπραγματεύσεις θα είναι σαφέστερες. Η Επιτροπή θα προσφέρει τις απαραίτητες εισροές για να διευκολύνει αυτή τη διαδικασία. Το ζητούμενο είναι να ληφθεί απόφαση για τα θέματα αυτά στο Συμβούλιο Περιβάλλοντος του Οκτωβρίου. Στη συνδιάσκεψη του Μπουένος Αϊρες αναμένεται να διατυπωθούν οι γενικές αρχές για τα θέματα που εκκρεμούν κυρίως για τους ευέλικτους μηχανισμούς. Θα χρειαστούν και άλλες εργασίες για να τεθούν σε λειτουργία τα μέσα αυτά. μετά τη συνδιάσκεψη του Μπουένος Αϊρες και ανάλογα με την έκβαση τους, η Επιτροπή θα συντάξει έγγραφο, στο οποίο θα αναλύει περισσότερο τη δυνατότητα πρακτικής χρήσης των ευέλικτων μηχανισμών στην ΕΕ. * * * 33- ISSN 0254-1483 COM(98) 353 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 14 12 11 05 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-98-378-GR-C ISBN 92-78-37093-2 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο