title: Protokoll għall-konvenzjoni ta' l-1979 dwar it-Tniġġiż Transkonfini u fit-Tul ta' L-Arja fuq Pollutanti Organiċi Persistenti

eurovoc_concepts:
UN convention
air quality
environmental protection
organic pollution
protocol
transfrontier pollution

text: 146 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 22004A0319(01) 19. 3. 2004 IL-ĠURNAL UFFIĊJALI TA’ L-UNJONI EWROPEA L 81/37 għall-konvenzjoni ta’ l-1979 dwar it-Tniġġiż Transkonfini u fit-Tul ta’ L-Arja fuq Pollutanti Organiċi Persistenti PROTOKOLL IL-PARTIJIET, IDDEĊIDEW li jimplimentaw il-Konvenzjoni dwar it-Tniġġiż Transkonfini u fit-Tul ta’ L-Arja, WAQT LI JIRRIKONOXXU li emissjonijiet ta’ ħafna pollutanti organiċi persistenti jaqsmu konfini internazzjonali u jigu depożitati fl-Ewropa, fl-Afrika ta’ Fuq, fl-Amerika u fl-Artiku, ’l bogħod minn fejn ikunu oriġinaw u li l-atmosfera hija il-mezz ewlieni ta’ trasport, KONXJI li pollutanti organiċi persistenti huma reżistenti għad-degredazzjoni taħt kondizzjonijiet normali u huma assoċjati ma’ effetti avversi fuq is-saħħa tal-bniedem u fuq l-ambjent, IMĦASSBIN illi f’livelli trofiċi għoljin pollutanti persistenti organiċi jistgħu jigu bijo-mkabbrin u jilħqu konċentrazzjonijiet li jistgħu jaffettwaw is-saħħa ta’ l-annimali slavag u l-bnedmin li jkunu esposti għalihom, JIRRIKONOXXU li s-sistemi ekoloġiċi ta’ l-Artiku u speċjalment in-nies tal-post, li jgħixu fuq ħut u mammiferi ta’ l-Artiku, jinsabu f’riskju partikolari minħabba l-bijotkabbir ta’ pollutanti organiċi persistenti, KONXJI li miżuri li jikkontrollaw emissjoniet ta’ pollutanti organiċi persistenti jikkontribwixxu wkoll għal protezzjoni ta’ l-Ambjent u saħħet il-bniedem f’żoni ’l barra mir-reġjun tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti, inkluż l-Artiku u l-ibħra internazzjonali, IDDEĊIDEW li jieħdu passi biex jantiċipaw, u bħala mezz ta’ prevenzjoni jew biex inaqqsu l-emissjonijiet ta’ pollutanti organiċi persistenti, waqt li jikkunsidraw l-applikazzjoni tal-metodu ta’ prekawzjoni, kif imniżżla fil-Prinċipju Nru 15 tad-Dekjarazzjoni fuq l-Ambjent u Żvilupp ta’ Rio, JIRRIAFFERMAW illi l-Pajjiżi għandhom, skond il-Karta tan-Nazzjonijiet Uniti u l-prinċipji tal-liġi internazzjonali, id-dritt sovran li jisfruttaw ir-riżorsi tagħhom skond il-politika tagħhom dwar l-ambjent u l-iżvilupp, u r-responsabbilta li jiżguraw li attivitajiet fil-ġurisdizzjoni tagħhom ma jikkawżawx ħsara lill-Ambjent ta’ Pajjiżi oħra jew ta’ żoni barra l-ġurisdizzjoni nazzjonali, JINNUTAW il-bżonn ta’ azzjoni globali fuq pollutanti organiċi persistenti u jiftakru fir-rwol maħsub fil-Kapitolu 9 ta’ l-Aġenda 21 għal ftehim reġjonali biex jitnaqqas it-tniġġiż globali transkonfini ta’ l-arja u, partikolarment biex il-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti taqsam l-esperjenza reġjonali tagħha ma’ reġjuni oħra fid-dinja, JGĦARRFU illi jezistu reġimi sotto-reġjonali, reġjonali u globali, inklużi strutturi internazzjonali li jirregolaw l-amministrazzjoni ta’ skart perikoluż, il-moviment transkonfini u rimi tiegħu, partikolarment il-Konvenzjoni ta’ Basel dwar il-Kontroll tal-Moviment Transkonfini ta’ Skart Perikoluż u r-Rimi Tiegħu, JIKKUNSIDRAW illi l-egħjun predominanti tat-tniggiż ta’ l-arja illi jikkontribwixxi lejn l-akkumulazzjoni ta’ pollutanti organiċi persistenti huwa l-użu ta’ ċerti pestiċidi, il-manifattura u l-użu ta’ ċerti kimiċi, u l-formazzjoni bla ħsieb ta’ xi sustanzi waqt il-ħruq ta’ l-iskart, kombustjoni, produzzjoni tal-metall u egħjun mobbli, IMNEBBĦIN illi metodi ta’ teknika u prattici ta’ amministrazzjoni huma disponibbli biex inaqqsu l-emissjonijiet ta’ pollutanti organiċi persistenti fl-arja, KONXJI mill-bżonn ta’ atteggjament reġjonali li huwa effettiv, taħt il-profil ta’ ġestjoni u ta’ spejjeż, biex jikkumbatti t-tniġġiż ta’ l-arja, JINNUTAW il-kontribuzzjoni l-effetti assoċjati mal-pollutanti organiċi persistenti, alternattivi disponibbli u metodi ta’ teknika għat-tnaqqis tiegħu, u r-rwol tagħhom biex jassistu fir-riduzzjoni ta’ emissjonijiet ta’ pollutanti organiċi persistenti, tal-privat u non-governattivi lejn l-għarfien ta’ importanti tas-setturi IŻOMMU TAĦT KONSIDERAZZJONI illi miżuri mittieħda sabiex jitnaqqsu l-emissjonijiet ta’ pollutanti organiċi persistenti ma għandhomx jissawru f’mezz arbitrarju jew ta’ diskriminazzjoni mhux ġustifikabbli jew restrizzjoni moħbija fuq kompetizzjoni u kummerċ internazzjonali, JIKKUNSIDRAW it-tagħrif xjentifiku u tekniku eżistenti dwar emissjonijiet, proċessi atmosferiċi u effetti fuq saħħet il-bniedem u l-ambjent tal-pollutanti organiċi persistenti, kif ukoll l-ispejjez tat-tnaqqis tiegħu, waqt li jgħarrfu l-bżonn li tkompli l-koperazzjoni xjentifika u teknika biex tkompli tikber l-apprezzament ta’ dawn il-kwistjonijiet, JIRRIKONXXU l-miżuri dwar pollutanti organiċi persistenti li diġà tieħdu minn xi wħud mill-Partijiet fuq livell nazzjonali u/jew taħt konvenzjonijiet internazzjonali oħrajn, 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 147 FTIEHMU dan li ġej: Artikolu 1 Definizzjonijiet Għall-iskop ta’ dan il-preżenti Protokoll, fis-seħħ ta’: (i) dan il-Protokoll; jew (ii) emenda għall- Annessi III jew VIII, fejn l-għajn stazzjonarju jsir suġġett għad-disposizzjonijiet ta’ dan il-Protokoll bis-saħħa ta’ dik l-emenda. Tkun affari l-awtoritajiet kompetenti ta’ nazzjonali biex jiddeċiedu jekk modifikazzjoni hix sos- tanzjali jew le, billi jikkunsidraw fatturi bħalma huma l-benefiċċji ambjentali tal-modifikazzjoni. tfisser il-Konvenzjoni dwar it-Tniġġiż “Konvenzjoni” Transkonfini u fit-Tul ta’ l-Arja, adottata ġo Ġinevra fit-13 ta’ Novembru 1979; Artikolu 2 Għan “EMEP” tfisser il-Programm Koperattiva għall-Iċċekkjar u Evalwazzjoni tat-Trasmissjoni fit-Tul ta’ Pollutanti ta’ L-Arja fl-Ewropa; L-għan tal-preżenti Protokoll huwa li jikkontrolla, inaqqas jew jelimina produzzjoni ta’ emissjonijiet u telf ta’ pollutanti organiċi persistenti. ix-Xirka Eżekuttiva għall- “Xirka Eżekuttiva” Konvenzjoni mwaqqfa fl-Artikolu 10(1) tal-Konvenzjoni; tfisser “Il-Kummissjoni” tfisser il-Kummissjoni Ekonomika għall- Ewropa tan-Nazzjonijiet Uniti; “Il-Partijiet” tfisser, kemm-il darba, il-kuntest ma jirrikjedix mod ieħor, il-Partijiet għall-Protokoll preżenti; l-EMEP” ifisser iz-zona definita “Skop ġeografiku ta’ fl-Artikolu 1(4) tal-Protokoll għall-Konvenzjoni ta’ l-1979 ta’ dwar Tniġġiż transkonfini fuq l-arja u fit-Tul l-Iffinanzjarjament għat-Tul tal-Programm Koperattiv għall-Iċċekkjar u Evalwazzjoni tal-Pollutanti Transkonfini ta’ l-Arja u fit-Tul (EMEP), adottata f’Ġinevra fit-28 ta’ Set- tembru 1984; “Pollutanti Organiċi Persistenti” (POPs) huma sustanzi organiċi li: (i) għandhom karatteristiċi tossiċi; (ii) huma persistenti; (iii) jibbijoakkumulaw; (iv) huma suxxettibbli għat-trasport atmosferiku traskonfini u fil-bogħod u deposizzjoni; u (v) x’aktarx jikkawżaw effetti sinifikanti ta’ ħsara għal saħħet il-bniedem jew l-Ambjent viċin ta’ u l-bogħod minn l-egħjun tagħhom; “Sustanza” tfisser speċi ta’ kimika waħda jew numru ta’ speċi ta’ kimiċi li jiffurmaw grupp speċifiku għaliex (a) għandhom proprjetajiet simili u qegħdin jiġu emissi fl-ambjent flimkien; jew (b) jiffurmaw taħlita normalment imqiegħdha fis-suq bħala oġgett wieħed; 9. “Emissjoni” tfisser il-ħarġa ta’ sustanza minn punt jew għajn ta’ tixrid fl-atmosfera; 10. “Għajn stazzjonarju” jfisser xi bini fiss; struttura, faċilità, stallazzjoni, jew tagħmir illi jitfa’ jew jista’ jitfa’ kwalunkwe pollutant organiku persistenti direttament jew indiretta- ment fl-atmosfera; 11. “Kategorija ta’ egħjun stazzjonarju” tfisser kwalunkwe Kategorija ta’ egħjun stazzjonarju mniżzla fil-lista fl-Anness VIII; 12. “Għajn stazzjonarju ġdid” ifisser kwalunkwe għajn stazzjonarju li jibda jinbena jew tibda issir modifikazzjoni sostanzjali fih wara li jgħaddu sentejn mid-data tal-bidu Artikolu 3 Obbligazzjonijiet bażiċi 1. Ħlief fejn huma speċifikament eżenti skond l-Artikolu 4, kull Parti, ser tieħu miżuri effettivi: (a) biex telimina l-produzzjoni u l-użu ta’ sustanzi miżżlin fl-ANNESS I skond il-ħtieġa ta’ implimentazzjoni speċifikati fih; (b) (i) biex tiżgura illi, meta s-sustanzi mniżżla fl-Anness I huma meqruda jew mormija, il-qerda jew rimi huwa magħmul b’mod li jaqbel lill-Ambjent, billi jqisu reġimi relevanti tas-sotto-reġjun, jirregolaw u l-amministrazzjoni ta’ skart perikoluż u r-rimi tiegħu; partikolarment il-Konvenzjoni ta’ Basel dwar il-Kontroll ta’ Moviment Transkonfini ta’ Skart Perikoluż u r-Rimi Tiegħu; globali reġjun li (ii) tagħmel ħilitha biex tiżgura li r-rimi ta’ sustanzi mniżżlin fl-Anness I issir fil-pajjiż, billi jitqiesu kunsiderazzjonijiet Ambjentali pertinenti; (iii) biex tiżgura li l-moviment transkonfini tas-sustanzi mniżżla fl-Anness I isir b’mod li jaqbel lill-Ambjent, waqt jitqiesu r-reġimi sottoreġjonali, reġjonali, u globali li applikabbli jirregolaw il-moviment transkonfini ta’ skart perikoluż, partikolarment il-Konvenzjoni ta’ Basel dwar il-Kontroll ta’ Moviment Transkonfini ta’ Skart Peri- koluż u r-Rimi Tiegħu; li (ċ) biex tirrestrinġi s-sustanzi mniżżla fl-ANNESS II għall-użu deskritt, skond il-ħtieġa ta’ implimentazzjoni speċifikati fih. 2. Il-ħtiġijiet speċifikati fil-paragrafu 1(b) jidħlu fis-seħħ għal kull sustanza mad-data li l-produzzjoni jew użu ta’ dik is-sustanza hija eliminata, skond liema data hi l-aktar tard. 3. Għal dawk is-sustanzi mniżżla fl-Anness I, II, jew III, kull Parti għandha tiżviluppa strateġiji biex jidentifikaw oġġetti li għadhom qed jintużaw u skart li għandu dawn is-sustanzi fih, u jieħdu passi xierqa sabiex jiżguraw illi tali skart u oġġetti, meta jsiru skart, jiġu meqruda jew mormija b’mod li jaqbel lill-Ambjent. 148 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 4. Għall-għan ta’ paragrafi 1 sa 3, it-termini skart, rimi u Amb- jent jiġu interpretati b’manjiera konsistenti ma’ l-użu ta’ dawk it-termini taħt il-Konvenzjoni ta’ Basel dwar il-Kontroll ta’ Movi- ment Transkonfini ta’ Skart Perikoluż u r-Rimi Tiegħu. 5. Kull Parti se: (a) tnaqqas l-emissjonijiet totali annwali ta’ kull sustanza mniżżla fl-Anness III mil-livell ta’ emissjoni f’sena ta’ riferenza ffissata skond dak l-anness billi tieħu miżuri effettivi, adattati fiċ- ċirkostanzi partikolari tagħha; (b) mhux aktar tard mill-iskeda ta’ żmien speċikifata fl-Anness VI, tapplika: (i) (ii) l-aħjar metodi ta’ teknika disponibbli, meta tikkunsidra l-Anness V, għal kull għajn stazzjonarju ġdid fi ħdan kategorija ewlenija ta’ egħjun stazzjonarji u li għalih l-Anness V jidentifika l-aħjar metodi ta’ teknika disponib- bli; tirristrinġi valuri li huma mill-anqas stretti daqs dawk speċifikati fl-Anness IV għal kull għajn stazzjonarju fi ħdan kategorija msemmija f’dak l-Anness, meta tikkunsidra l-Anness V. Parti tista’, bħala alternattiva, tap- plika strateġiji differenti għat-tnaqqis ta’ emissjonijiet imma li b’mod ġenerali jiħqu livelli ekwivalenti ta’ emiss- jonijiet; (iii) l-aħjar metodi ta’ teknika disponibbli, meta tikkunsidra l-Anness V, għal kull għajn stazzjonarju fi ħdan kategorija li għalih l-Anness V ewlenija ta’ egħjun stazzjonarji jiddentifika l-aħjar metodi teknika disponibbli, ta’ sakemm dan huwa teknikament u ekonomikament pos- sibbli. Parti tista’, bħala alternattiva, tapplika strateġiji dif- ferenti għat-tnaqqis ta’ l-emissjonijiet li b’mod ġenerali jilħqu tnaqqis ekwivalenti ta’ emissjonijiet; (iv) tirristrinġi valuri li huma ta’ l-anqas stretti daqs dawk spe- ċifikati fl-Anness IV għal kull għajn stazzjonarju eżistenti fi ħdan kategorija msemmija f’dak l-Anness, sakemm dan ikun teknikament u ekonomikament possibbli, meta tikkunsidra l-Anness V. Parti tista’, bħala alternattiva, tap- plika strateġiji differenti għat-tnaqqis ta’ l-emissjonijiet li b’mod ġenerali, jilħqu tnaqqis ekwivalenti ta’ emissjoni- jiet; (v) miżuri effettivi biex jikkontrollaw emissjonijiet minn egħjun mobbli, meta tikkunsidra l-Anness VII. ta’ egħjun 6. Fil-każ residenzjali, ta’ l-obbligazzjonijiet mniżżlin fil-paragrafu 5 (b)(i) u (iii) ser jirreferu għal egħjun stazzjonarji kollha f’dik il-kategorija meħudin flimkien. kombustjoni 7. Meta Parti, wara li tapplika paragrafu 5(b), ma tistax tilħaq il-ħtiġijiet ta’ paragrafu 5(a) għal sustanza speċifikata fl-Anness III, din tkun eżenta mill-obbligazzjonijiet tagħha fil-paragrafu 5(a) għal dik is-sustanza. 8. Kull Parti se tiżviluppa u tmantni inventorji ta’ emissjonijiet għas-sustanzi elenkati fl-Anness III, u se tiġbor l-informazzjoni disponibbli relatata mal-produzzjoni u bejgħ tas-sustanzi elenkati fl-Annessi I u II, għal dawk il-Partijiet fl-iskop ġeografiku ta’ l-EMEP, u riżoluzzjonijiet spazjali u temporali speċifikati mix-Xirka tat- Tmexxjia tal-EMEP, u, għal dawk il-Partijiet barra mill-iskop ġeo- grafiku ta’ l-EMEP, jużaw bħala gwida l-metodoloġji żviluppati mill-pjan ta’ xogħol tax-Xirka Eżekuttiva. Hija tirrapporta din l-informazzjoni skond il-ħtiġijiet imsemmija fl-Artikolu 9. bħala minimu, il-metodoloġiji tintuża billi Artikolu 4 Eżenzjonijiet 1. L-Artikolu 3(1) ma japplikax għal kwantitajiet ta’ sustanzi li għandhom jintużaw għar-riċerka fuq skala ta’ użu f’laboratorju jew bħala paragun għar-riferenza. ta’ sustanza partikolari, 2. Parti tista’ tikkonċedi eżenzjoni mill-Artikolu 3(1)(a) u (c) fir- rispett iżda l-eżenzjoni ma tkunx konċedita jew użata b’tali mod li ddgħajjef l-għanijiet tal-preżenti Protokoll, u tingħata biss għall-iskopijiet li ġejjin u taħt il-kondizzjonijiet li ġejjin: (a) għar-riċerka differenti minn dik li hemm riferenza għaliha fil- paragrafu 1 jekk: (i) l-ebda kwantità sostanzjali tas-sustanza ma hija misten- nija tilħaq l-ambjent waqt l-użu propost u r-rimi susse- gwenti; (ii) l-għanijiet u parametri ta’ din ir-riċerka huma suġġetti għal stima u awtorizzazzjoni mill-Parti; u l-eżenzjoni (iii) fil-każ illi ammont sinifikanti tas-sustanza tinħeles fl-ambjent, jit- tieħdu miżuri biex tittaffa l-ħelsa kif inhu xieraq u tittie- ħed stima tal-miżuri li għandhom jittieħdu biex tinżamm is-sustanza qabel ma tkun tista’ tkompli r-riċerka; tintemm immedjatament, (b) biex tamministra emerġenza tas-saħħa pubblika kif ikun meħ- tieġ, jekk: (i) il-Parti ma għandha l-ebda miżuri alternattivi għad- disposizzjoni tagħha biex tieħu ħsieb is-sitwazzjoni; (ii) il-miżuri meħuda għandhom ikunu proporzjonati għall- kobor u s-severità ta’ l-emerġenza; (iii) prekawzjonijiet xierqa għandhom jittieħdu biex jippro- teġu saħħet il-bniedem u l-Ambjent u biex ikun żgurat li s-sustanza ma tkunx użata barra l-arja ġeografika suġġetta għall-emerġenza; (iv) l-eżenzjoni tkun ikkonċedita għal perjodu ta’ żmien illi ma jaqbiżx it-tul taż-żmien ta’ l-emerġenza; u (v) kif tintemm l-emerġenza, dawk il-ħażniet tas-sustanza li jkun fadal ikunu suġġetti għad-disposizzjonijet ta’ l-Arti- kolu 3(1)(b); 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 149 (ċ) għal applikazzjoni minuri meqjusa bħala essenzali mill-Parti, (ċ) jekk: ta’ il-kumpilazzjoni u aġġornamenti l-awtoritajiet maħtura tagħhom li huma impenjati f’attivitajiet simili f’forums oħra internazzjonali; regolari listi ta’ (i) l-eżenzjoni tingħata għal żmien massimu ta’ ħames snin; (ii) il-Parti ma tkunx diġà permettiet din l-eżenzjoni taħt dan l-Artikolu; (iii) ma jeżistu l-ebda alternattivi adattati għall-użu propost; (iv) il-Parti tkun għamlet stima ta’ l-emissjonijiet tas-sustanza li jirriżultaw mill-eżenzjoni u l-kontribuzzjoni tagħhom għall-emissjonijiet totali tas-sustanzi mill-Partijiet; (v) jittieħdu prekawzjonijiet adekwati biex jiżguraw illi l-emissjonjiet lejn l-Ambjent huma mċekkna; u (vi) kif tintemm l-eżenzjoni, dawk il-ħażniet tas-sustanza li jkun fadal ikunu suġġetti għad-disposizzjonijet ta’ l-Arti- kolu 3(1)(b). 3. Kull Parti, mhux aktar tard minn 90 ġurnata wara li tigi konċedita eżenzjoni taħt il-paragrafu 2, se tipprovdi lis-segretarjat, bħala minimu, l-informazzjoni li ġejja: (a) l-isem kimiku tas-sustanza suġġetta għall-eżenzjoni; (b) l-għan li għalih ġiet ikkonċedita l-eżenzjoni; (ċ) il-kondizzjonijiet li taħthom ingħatat l-eżenzjoni; (d) it-tul taż-żmien li ngħatat l-eżenzjoni; (d) il-bdil ta’informazzjoni fuq attivitajiet li saru f’forums oħra internazzjonali. Artikolu 6 Għarfien pubbliku Il-Partijiet, b’mod konsistenti mal-liġijiet, regolamenti u prattiki tagħhom sejrin jippromwovu l-provvista ta’ informazzjoni lill- pubbliku ġenerali, li huma utenti diretti ta’ individwi pollutanti organiċi persistenti. Din l-informazzjoni tista’ tinkludi, fost ħwejjeġ oħra: inklużi (a) informazzjoni, inkluż tikkettjar, fuq stima ta’ riskju u periklu; (b) informazzjoni fuq tnaqqis ta’ riskju; (ċ) l-eliminazzjoni informazzjoni biex tkun imħeġġa ta’ pollutanti organiċi persistenti jew tnaqqis fl-użu tagħhom, inkluż, fejn hu xieraq, informazzjoni fuq l-amministrazzjoni ta’ l-annimali li jagħmlu l-ħsara, amministrazzjoni integrali ta’ uċuħ tar-raba’ u l-impatt ekonomiku u soċjali ta’ din l-eliminazzjoni jew tnaqqis; u (d) informazzjoni fuq alternattivi għal pollutanti organiċi li dawn persistent, kif ukoll l-alternattivi il-bniedem u jistgħu jkollhom għal saħħet l-ambjent, u infomazzjoni fuq l-impatt ekonomiku u soċjali ta’ dawn l-alternattivi. evalwazzjoni tar-riskji (e) lil liema persuni, jew lil liema organizzazzjonijiet tapplika l-eżenzjoni; Artikolu 7 (f) għal eżenzjoni kkonċedita taħt il-paragrafi 2(a) u(c), l-emissjonijiet stmati tas-sustanza bħala riżultat ta’ l-eżenzjoni u ta’ l-emissjonijiet tas-sustanza mill-Partijiet. tagħhom għat-total tal-kontribuzzjoni stima 4. Is-Segretarjat disposizzjoni tal-Partijiet kollha taħt il-paragrafu 3. iqiegħed l-informazzjoni li jircievi għad- Artikolu 5 Bdil ta’ informazzjoni u teknoloġija joħolqu kundizzjonijiet Il-Partijiet sejrin, f’manjiera konsistenti mal-liġijiet, regoli u prattici tagħhom, ta’ informazzjoni u tekonoloġija biex titnaqqas il-ġenerazzjoni u emissjoni ta’ pollutanti organiċi persistenti u jiżviluppaw alternat- tivi effettivi, taħt il-profil ta’ ġestjoni u ta’ spejjeż, billi jipprom- wovu, fost ħwejjeġ oħra: favorevoli għal bdil Strateġiji, politika, programmi, miżuri u informazzjoni 1. Kull Parti sejra, mhux aktar tard minn sitt xhur mid-data li dan il-Protokoll, tidħol fis-seħħ għaliha, minbarra li tiżviluppa strate- ġiji, politika u programmi sabiex twettax l-obbligi tagħha taħt dan il-preżenti Protokoll. 2. Kull Parti sejra: (a) tħeġġeġ l-użu ta’ metodi tat-teknika ta’ amministrazzjoni li inkluż huma ekonomikament vijabbli, l-aħjar prattika ambjentali fir-rigward ta’ kull aspett ta’ l-użu, produzzjoni, rilaxxar, ipproċessar, distribuzzjoni, tmexxija, trasport u riproċessar ta’ sustanzi suġġetti għal preżenti Pro- tokoll u oġġetti manifatturati, taħlit jew soluzzjonijiet li jkollhom fihom dawn is-sustanzi; favur l-Ambjent, (b) iħeġġu l-implimentazzjoni ta’ programmi amministrattivi oħrajn biex inaqqsu emissjonijiet ta’ pollutanti organiċi per- sistenti, inklużi programmi fuq bażi volontarju u l-użu ta’ strumenti ekonomiċi; (a) kuntatti u koperazzjoni bejn organizzazzjonijiet u individwi adattati fis-settur pubbliku u privat li huma kapaċi jipprovdu teknoloġija, disinn u servizzi ta’ inġinerija, apparat jew finanzi; (ċ) tikkunsidra l-adozzjoni ta’ politika u miżuri addizzjonali li huma adattati għaċ-ċirkostanzi partikolari tagħha, li jistgħu jinkludu atteggjamenti m’humiex regolatorji; (b) il-bdil ta’ u aċċess għal informazzjoni fuq l-iżvilupp u użu ta’ alternattivi għal pollutanti organiċi persistenti kif ukoll fuq l-evalwazzjoni tar-riskji li dawn l-alternattivi jistgħu jkollhom għal saħħet il-bniedem u l-Ambjent, u informazzjoni fuq il-prezz ekonomiku u soċjali ta’ dawn l-alternattivi; (d) tagħmel sforzi determinati li huma ekonomikament possibbli biex jitnaqqsu l-livelli ta’ sustanzi suġġetti għall-preżenti Pro- tokoll li jinsabu bħala aġenti ta’ kontaminazzjoni f’sustanzi oħra, prodotti kimiċi jew oġġetti manifatturati, malli tkun stabbilita r-relevanza ta’ l-għajn; 150 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 (e) għal evalwazzjoni tas-sustanzi tagħha fil-programmi tikkunsidra l-karatteristiċi speċifikati fil-paragrafu 1 tad- Deċizjoni tax-Xirka Eżekuttiva 1998/2 fuq informazzjoni li għanda tingħata u l-proċeduri biex jiżdiedu sustanzi ma’ l-Anness I, II jew III, inklużi kwalunkwe emendi għalihom. 3. Il-Partijiet jistgħu jieħdu miżuri aktar stretti minn dawk li huma meħtieġa mill-preżenti Protokoll. Artikolu 8 Riċerka, żvilupp u moniteragg Il-Partijiet se jinkoraġġixxu riċerka, żvilupp, monitoraġġ u koperazzjoni relatati ma’, imma mhux limitati għal: (a) emissjonijiet, trasport fit-tul u livelli ta’ disposizzjoni u l-immudellar tagħhom, livelli eżistenti fl-Ambjent bijotiku u abijotiku, flimkien ma’ l-elaborazzjoni ta’ proċeduri biex jiġu armonizzati metedoloġiji relevanti; (b) il-mogħdiji ta’ pollutanti u inventorji f’sistemi ekoloġici rapprezentanti; (ċ) effetti rilevanti fuq saħħet il-bniedem u l-ambjent, inkluż il-kwantifikazzjoni ta’ dawk l-effetti; (d) ta’ teknika u prattika għad-disposizzjoni l-aħjar metodi tagħha, inkluża prattika agrikulturali u metodi ta’ teknika tal- kontroll ta’ l-emissjonijiet u prattika mħaddma mill-partijiet fil-preżent jew li qegħdin jiġu żviluppati; (e) metodoloġiji li jippermettu l-kunsiderazzjoni ta’ fatturi soċjo- tal- strateġiji alternattivi fl-evalwazzjoni ta’ ekonomiċi kontroll; inkluża informazzjoni akkwistata taħt (a) sa (e) (f) atteggjament ibbażat fuq l-effetti li jintegra informazzjoni sotto- adattata, paragrafi fuq livelli Ambjentali meqjusa jew immudellati, mogħdiji u effetti fuq saħħet-il bniedem u l-Ambjent sabiex jiġu ifformulati strateġiji futuri tal-kontroll li jqisu wkoll fatturi ekonomiċi u teknoloġiċi; (g) metodi biex jittieħdu stimi ta’ emissjonijiet nazzjonali u jkunu proġettati emissjonijiet futuri ta’ pollutanti organiċi persistenti individwali u biex tevalwa kif dawn l-istimi u proġezzjonijiet jistgħu jkunu użati biex jistrutturaw obbligazzjonijiet futuri; (h) livelli ta’ sustanzi soġġetti għall-preżenti Protokoll li jinsabu bħala kontaminaturi f’sustanzi oħra, prodotti kimiċi jew oġġetti manifatturati u s-sinifikat ta’ dawn il-livelli għat- trasport fit-tul, kif ukoll għal metodi ta’ teknika biex jitnaqqsu livelli ta’ dawn il-kontaminaturi, u, anki, livelli ta’ pollutanti organiċi persistenti li huma ġenerati matul iċ-ċirklu tal-ħajja ta’ injam ittrattat bil-pentacholorphenol. Għandha tingħata prijorità għar-riċerka fuq sustanzi li huma kon- sidrati bħala dawk li x’aktarx huma l-aktar li jkunu sottomessi skond il-proċeduri speċifikati fl-Artikolu 14(6). Artikolu 9 Rappurtaġġ 1. Bla ħsara lejn il-liġijiet tagħha li jirregolaw il-kunfidenzjalità ta’ informazzjoni kummerċjali: (a) kull Parti ser tirrapporta, permess tas-Segretarju Eżekuttiv tal- lix-Xirka Eżekuttiva, fuq bażi perjodika kif Kummissjoni, jiltaqgħu fi ħdan ix-Xirka determinata mill-Partijiet Eżekuttiva, informazzjoni fuq il-miżuri li tkun ħadet biex twettaq il-preżenti Protokoll; li f’sessjoni (b) kull Parti fi ħdan l-iskop ġeografiku ta’ l-EMEP ser tirrapporta, permezz tas-Segretarju Eżekuttiv tal-Kummissjoni, lill-EMEP, fuq bażi perjodika li tiġi determinata mix-Xirka tat-Tmexxija tal-EMEP u approvata mill-Partijiet tax-Xirka informazzjoni fuq il-livelli ta’ emissjonijiet ta’ Eżekuttiva, pollutanti organiċi persistenti billi tuża, bħala minimu, il-metodoloġiji u r-riżoluzzjoni temporali u spazjali speċifi- kata mix-Xirka tat-Tmexxija ta’ l-EMEP. Partijiet barra mill- iskop ġeografiku ta’ l-EMEP ser iqiegħdu informazzjoni simili għad-disposizzjoni tax-Xirka Eżekuttiva jekk ikunu mitluba jagħmlu dan. Kull Parti se tipprovdi wkoll informazzjoni fuq il-livelli ta’ emissjonijiet tas-sustanzi elenkati fl-Anness III għas-sena ta’ riferenza speċifikata f’dan l-Anness. 2. L-informazzjoni rapportata b’konformità ma’ paragrafu 1 (a) hawn fuq se tkun konformi ma’ deċiżjoni li tirrigwarda l-format u kontenut li għandhom jiġu adottati mill-Partijiet f’sessjoni tax- Xirka Eżekuttiva. It-termini ta’ din id-deċiżjoni se jkunu riveduti identifikazzjoni ta’ xi elementi kif addizzjonali ta’ l-informazzjoni li għandha tkun inkluża fir-rapporti. ikun hemm bżonn ghal jirrigwardaw il-format jew kontenut li 3. F’ħin waqtu qabel kull sessjoni annwali tax-Xirka Eżekuttiva, EMEP ser tipprovdi fit-tul u deposizzjoni ta’ pollutanti organiċi persistenti. fuq it-trasport informazzjoni Artikolu 10 Reviżjonijiet mill-Partijiet f’sessjonjiet tax-Xirka Eżekuttiva 1. Il-Partijiet sejrin, f’sessjonijiet tax-Xirka Eżekuttiva, skond jirrevedu l-informazzjoni l-Artikolu 10(2)(a) tal-Konvenzjoni, mogħtija mill-Partijiet, EMEP u xirek sussidjarji oħra, u r-rapporti tal-Kumitat ta’ l-Implimentazzjoni li hemm riferenza għalihom fl-Artikolu 11 tal-preżenti Protokoll. 2. Il-Partijiet sejrin, f’sessjonijiet tax-Xirka Eżekuttiva, jerġgħu jik- konsidraw il-progress li sar sabiex jintlaħqu l-obbligi miktuba f’dan il-preżenti Protokoll. 3. Il-Partijiet sejrin, f’sessjonijiet tax-Xirka Eżekuttiva, jirrevedu s-suffiċjenza u effettività tad-dmirijiet miktuba fil-preżenti Proto- koll. Dawn ir-reviżjonijiet se jikkunsidraw l-aħjar informazzjoni xjentifika disponibbli fuq l-effetti tad-disposizzjoni ta’ pollutanti fil- organiċi persistenti, stimi ta’ żviluppi teknoloġiċi, tibdil kondizzjonijiet ekonomiċi u s-sodisfazzjon ta’ l-obbligi fuq livelli ta’ emissjonjiet. Il-proċeduri, metodi u ż-żmien magħżul għal dawn ir-reviżjonjiet se jkunu speċifikati mill-Partijiet f’sessjoni tax- Xirka Eżekuttiva. L-ewwel reviżjoni ta’ din ix-xorta għandha tkun kompluta mhux aktar tard minn tliet snin minn meta l-preżenti Protokoll jidħol fis-seħħ. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 151 Artikolu 11 Osservanza se tiġi reveduta regolarment. L-osservanza ta’ kull Parti ta’ l-obbligi tagħha taħt il-preżenti Protokoll ta’ l-Implimentazzjoni stabbilit bid-Deċiżjoni 1997/2 tax-Xirka Eżekuttiva fil-15 is-sessjoni tagħha se twettaq reviżjonjiet ta’ din ix-xorta u tirrapporta lill-Partijiet li jiltaqgħu fi ħdan ix-Xirka Eżekuttiva skond it-termini ta’ l-Anness ta’ dik id-Deċiżjoni, inklużi kwalunkwe emendi għaliha. Il-Kumitat hawn fuq, it-tilwima għandha tiġi mogħtija, fuq it-talba ta’ waħda mill-partijiet għat-tilwima, għal konċiljazzjoni. 6. Għall-iskopijiet tal-paragrafu 5, titwaqqaf kummissjoni ta’ Il-kummissjoni tkun magħmula minn numru konċiljazzjoni. ugwali ta’ membri maħtura minn kull Parti kkonċernata jew, meta l-Partijiet f’konċiljazzjoni għandhom l-istess interess, mill-grupp li jaqsam dak l-interess u l-President tal-kumitat magħżul mill- membri konġunti maħturin b’dan il-mod. Il-kummissjoni tagħti aġġudikazzjoni ta’ rakkomandazzjoni, illi l-Partijiet jikkonsidraw b’intenzjoni tajba. Artikolu 12 Soluzzjonijiet ta’ tilwim Artikolu 13 L-Annessi jew applikazzjoni 1. Fil-każ li tinqala’ tilwima bejn żewġ Partijiet jew aktar fuq tal-preżenti Protokoll, l-interpretazzjoni il-Partijiet ifittxu soluzzjoni għat-tilwima permezz ta’ negozjati jew metodi paċifici oħrajn ta’ l-għażla tagħ- hom. Il-Partijiet involuti fit-tilwima għandhom jinformaw lix- Xirka Eżekuttiva dwar it-tilwima tagħhom. ikkonċernati ser 2. Meta tkun qed tirratifika, taċċetta, tapprova jew taċċedi għall- preżenti Protokoll, jew f’kull żmien wara, Parti li m’hijiex orga- nizzazzjoni reġjonali ta’ integrazzjoni ekonomika tista’ tiddikjara permess ta’ strument miktub mogħti lid-Depositarju li, fir-rispett ta’ xi tilwima li tikkonċerna l-interpretazzjoni jew applikazzjoni tal-Protokoll, tagħraf wieħed minn jew iż-żewġ metodi li ġejjin għal soluzzjoni obbligatorja ta’ tilwim ipso facto u mingħajr ftehim speċjali, b’konnessjoni ma’ kwalunkwe Parti li taċċetta l-istess obbligu: (a) sottomissjoni Ġustizzja; tat-tilwima lill-Qorti Internazzjonali tal- (b) arbitraġġ skond il-proċeduri jiġu adottati mill-Partijiet f’sessjoni tax-Xirka Eżekuttiva, mill-aktar fis prattikabbli, fl-Anness fuq l-arbitraġġ. li Parti li hija organizzazzjoni reġjonali għal integrazzjoni ekono- mika tista’ tagħmel dikjarazzjoni b’effett simili b’konnessjoni ma’ li hemm riferenza għalihom fil- arbitraġġ skond il-proċeduri paragrafu (b). 3. Dikjarazzjoni magħmula skond il-paragrafu 2 tibqa’ fis-seħħ sakemm jispiċċaw it-termini tagħha jew sa tliet xhur wara li tin- għata notifika miktuba tar-revoka tagħha lid-Depożitarju. 4. Dikjarazzjoni ġdida, notifika ta’ revoka jew id-data ta’ għeluq ta’ dikjarazzjoni ma taffettwa bl-ebda mod proċeduri pendenti quddiem il-Qorti Internazzjonali tal-Ġustizzja jew tribunal ta’ arbitraġġ, kemm-il darba l-partijiet ma jaqblux li jsolvu t-tilwima b’mezzi oħrajn. 5. Ħlief f’każ fejn il-partijiet ta’ tilwima jkunu aċċettaw l-istess metodu ta’ soluzzjoni ta’ tilwima taħt paragrafu 2, jekk wara 12-il xahar minn meta Parti waħda tavża lil oħra li teżisti tilwima bej- jsolvu niethom, t-tilwima tagħhom permezz tal-mezzi msemmija fil-paragrafu 1 ikkonċernati ma jkunux kapaċi il-Partijiet integrali L-annessi għal preżenti Protokoll tal-Protokoll. L-Annessi V u VII huma ta’ natura rakkomandatorja. jifformaw parti Artikolu 14 Emendi 1. Kwalunkwe Parti tista’ tipproponi emendi għal preżenti Pro- tokoll. 2. Emendi proposti għandhom jingħataw bil-miktub lis- Segretarju Eżekuttiv tal-Kummissjoni li jikkomunikawhom lejn il-Partijiet kollha. Il-Partijiet li jiltaqgħu fi ħdan ix-Xirka Eżekuttiva jiddiskutu l-emendi proposti fis-sessjoni li jkun imiss, sakemm il-proposti jkunu ġew iċċirkolati mis-Segretarju Eżekuttiv mhux anqas minn 90 ġurnata qabel. 3. Emendi għal preżenti Protokoll u għall-Annessi I sa IV, VI u VIII jiġu adottati bil-konsensus tal-Partijiet preżenti f’sessjoni tax- jkunu Xirka Eżekutiva, u jidħlu fis-seħħ għall-Partijiet aċċettawhom fid-90 ġurnata wara d-data li fiha żewġ terzi tal- Partijiet ikunu ddepożitaw l-istrumenti tagħhom ta’ aċċettazzjoni ta’ dan mad-Depożitarju. Emendi jidħlu fis-seħħ għal kull Parti oħra fid-90 ġurnata wara d-data li dik il-Parti tkun iddepożitat l-istrument tagħha ghal aċċettazzjoni ta’ dan. li 4. Emendi għall-Annessi V u VII jiġu adottati bil-konsensus tal- Partijiet prezenti f’sessjoni tax-xirka Eżekuttiva. Ma’ l-għeluq ta’ 90 ġurnata mid-data ta’ meta s-Segretarju Eżekuttiv tal-Kummissjoni jkun avża lill-Partijiet, emenda għal waħda minn dawn l-Annessi tidħol fis-seħħ għal dawk il-Partijiet li ma jkunux taw in-notifika tagħhom lid-Depożitarju skond id-disposizzjonijet tal-paragrafu 5 hawn taħt; dan sakemm mhux anqas minn 16-il Parti ma jkunux taw notifika ta’ din ix-xorta. 5. Kull Parti li ma tkunx tista’ tapprova emenda għal l-Anness V jew VII għandhom javżaw lid-Depożitarju b’dan, bil-miktub fi żmien id-90-il ġurnata mid-data ta’ notifika ta’ l-adozzjoni tagħha. Id-Depożitarju se jinnotifika lill-Partijiet kollha ta’ kull notifika ta’ din ix-xorta. Parti tista’ f’kull żmien tissostitwixxi aċċettazzjoni għal notifika preċedenti u, mad-depożitu ta’ strument ta’ aċċettaz- l-emenda għal waħda minn dawn zjoni mad-Depożitarju, l-Annessi tidħol fis-seħħ għal dik il-Parti. 152 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 6. Fil-Każ li ssir proposta biex jiġu emendati l-Annessi I, II jew III billi tiżdied sustanza mal-preżenti Protokoll: (a) il-proponent se jipprovdi lix-Xirka Eżekuttiva bl-infomazzjoni speċifikata fid-deċiżjoni tax-Xirka Eżekuttiva Nru 1998/2, inkluż xi emendi għaliha; u (b) il-Partijiet se jevalwaw il-proposta skond il-proċeduri mniżżla inkluż xi fid-Deċiżjoni tax-Xirka Eżekuttiva Nru 1998/2, emendi għaliha. tax-Xirka 7. Kull decizjoni biex tiġi emendata d-deċiżjoni Eżekuttiva 1998/2 għandha tittieħed bil-konsensus tal-Partijiet li jiltaqgħu fi ħdan ix-Xirka Eżekuttiva u tidħol fis-seħħ 60 jum wara d-data ta’ adozzjoni. Artikolu 15 Firma 1. Il-preżenti Protokoll se jkun miftuħ għal firma ġo Aarhus, id-Danimarka, mill-24 sal-25 ta’ Ġunju 1998, imbagħad fil- Kwartieri Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti ġo New York sal-21 ta’ Diċembru 1998, minn Nazzjonijiet Membri tal-Kummisjoni kif ukoll minn Nazzjonjiet li għandhom status Konsultattiv mal- Kummissjoni skond il-paragrafu 8 tar-riżoluzzjoni tal-Kunsill Ekonomiku u Soċjali Nru 36 (IV) tat-28 ta’ Marzu 1947, u minn integrazzjoni ekonomika, organizzazzjonijiet magħmula minn stati sovrani membri li għandhom kompetenza fir-rispett tan-negozjati, konklużjoni u applikazzjoni ta’ ftehim internazzjonali f’affarijiet koperti mill- Protokoll, sakemm l-Istati u organizzazzjonijiet ikkonċernati huma Partijiet għall-Konvenzjoni. tal-Kummissjoni, reġjonali għal 2. F’affarijiet fil-kompetenza tagħhom, organizzazzjonijiet għal integrazzjoni ekonomika ta’ din ix-xorta sejrin, għan-nom tagħ- hom stess, jeżerċitaw id-drittijiet u jissodisfaw ir-responsabbiltajiet lil Stati Membri tagħhom. li F’każijiet dawn l-organizzazzjonijiet ma jkunux intitolati biex jeżerċitaw drittijiet ta’ din ix-xorta b’mod individwali. l-preżenti Protokoll ta’ jattribwixxi ix-xorta, l-Istati Membri din ta’ Artikolu 16 Ratifika, aċċettazzjoni, approvazzjoni u adeżjoni 1. Il-preżenti Protokoll se jkun suġġett għal ratifika, aċċettazzjoni jew approvazzjoni mill-Firmatarji. 2. Il-preżenti Protokoll se jkun miftuħ għal adeżjoni min-nhar il-21 ta’ Diċembru 1998 mill-Istatijiet u organizzazzjonijiet li jis- sodisfaw il-kondizzjonijiet ta’ l-Artikolu 15(1). Artikolu 17 Depożitarju L-istrumenti ta’ ratifika, aċċettazzjoni, approvazzjoni jew adeżjoni se jiġu ddepożitati mas-Segretarju-Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti, li se jaqdi l-funzjoni ta’ Depożitarju. Artikolu 18 Dħul fis-seħħ 1. Il-preżenti Protokoll jidħol fis-seħħ fid-90 ġurnata mid-data ta’ meta s-16-il strument ta’ ratifika, aċċettazzjoni jew adeżjoni jkunu ġew depożitati mad-Depożitarju. 2. Għal kull Stat u organizzazzjoni li hemm riferenza għalihom fl-Artikolu 15(1), li jirratifika, jaċċetta jew japprova l-preżenti Pro- tokoll jew jaċċedi għal dan wara d-depożitu tas-sittax-il strument ta’ ratifika, aċċettazzjoni, approvazzjoni jew adeżjoni, l-Protokoll jidħol fis-seħħ fid-90 ġurnata mid-data tad-depożitu minn din il-Parti ta’ l-istrument ta’ ratifika, aċċettazzjoni, approvazzjoni jew adeżjoni. Artikolu 19 Irtirar F’kull żmien wara ħames snin mid-data li fiha l-preżenti Protokoll ikun daħal fis-seħħ għal dik il-Parti, dik il-Parti tista’ tirtira minnu billi tagħti avviż bil-miktub lid-Depożitarju. Kull irtirar ta’ din ix-xorta jidħol fis-seħħ 90 ġurnata mid-data li id-Depożitarju jkun irċieva l-avviż, jew f’data aktar tard kif jista’ jiġi speċifikat fl-avviż ta’ irtirar. Artikolu 20 Kitba Awtentika L-oriġinali tal-preżenti Protokoll, li tiegħu l-kitba Ingliża, Franċiża u iddepożitata mas-Segretarju-Ġenerali tan-Nazzjonijiet Uniti. awtentici indaqs, huma Russa tkun BĦALA XHIEDA TA’ DAN, il-firmatarji hawn taħt, li huma awtorizzati b’mod korrett li jagħmlu hekk, iffirmaw dan il-preżenti Protokoll. Magħmul f’ Aarhus, id-Danimarka, dan l-erbgħa u għoxrin jum ta’ Ġunju, elf disa’ mija u tmienja u disgħin. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 153 ANNESS I SUSTANZI SKEDATI GĦAL ELIMINAZZJONI Ħlief jekk huwa speċifikat mod ieħor f’dan il-preżenti Protokoll, dan l-Anness ma japplikax għas-sustanzi elenkati hawn taħt meta jinsabu: (i) bħala kontaminaturi fi Prodotti; jew (ii) ġo oġġetti manifatturati jew fl-użu sad-data ta’ implimentazzjoni; jew (iii) bħala kimiċi intermedjari limitati għall-post fil-manifattura ta’ sustanza waħda jew aktar sustanzi differenti u b’hekk jiġu mibdula kimikament. Ħlief jekk huwa speċifikat mod ieħor, kull obbligu hawn taħt huwa effettiv mid-data tal-bidu fis-seħħ tal-Protokoll. Sustanza Aldrin SAK: 309-00-2 Chlordane SAK: 57-74-9 Chlordecone SAK: 143-50-0 DDT SAK: 50-29-3 Eliminazzjoni ta’ Kondizzjonijiet Ħtiġijiet għal implimentazzjoni Produzzjoni Użu Produzzjoni Użu Produzzjoni Użu Produzzjoni Xejn Xejn Xejn Xejn Xejn Xejn 1. Elimina produzzjoni fi żmien sena b’konsensus mill-Partijiet li alternattivi tajbin għal DDT huma disponibbli għal protezzjoni tas-saħħa pubblika minn mard bħal malarja u enċefalite. dan skond 2. Bil-mira li tiġi eliminata l-produzzjoni ta’ DDT ma’ l-ewwel opportunità, il-Partijiet sejrin, mhux aktar tard minn sena wara d-data tal-bidu fis-seħħ tal-preżenti Protokoll u perjodikament wara b’konsultazzjoni ma’ l-Organizzazzjoni Dinjija ta’ l-Ikel, l-Organizzazzjoni ta’ L-Ikel u tan-Nazzjonijiet Uniti u l-Programm dwar Agrikoltura l-Ambjent tad- disponibbiltà u l-possibbiltà u, kif ikun xieraq, jippromwovu l-kummerċjaliżmu ta’ alternattivi għal DDT li huma inqas peri- kolużi u ekonomikament vjabbli. tan-Nazzjonijiet Uniti, jagħmlu reviżjoni il-bżonn, u Użu Xejn, ħlief dawk identifikati fl-ANNESS II. Dieldrin SAK: 60-57-1 Endrin SAK: 72-20-8 Heptachlor SAK: 76-44-8 Produzzjoni Użu Produzzjoni Użu Produzzjoni Użu Hexabromobiphenyl SAK: 36355-01-8 Hexachlorobenzene SAK: 118-74-1 Produzzjoni Użu Produzzjoni Xejn Xejn Xejn Xejn Xejn Xejn, ħlief għal użu minn personàl iċċertifikati għal kontroll ta’ nemel tan-nar f’kaxxi industrijali li fihom jitqiegħdu diversi cables ta’ l-elettriku. Użu ta’ din ix-xorta se jerġa’ jiġi evalwat mill-gdid skond dan il-Protokoll mhux aktar tard minn sentejn wara d-data tal-bidu fis-seħħ. Xejn Xejn Xejn, ħlief għal produzzjoni għal fini limitati kif speċifikat fi prospett iddepożitat minn pajjiż b’ekonomija fi transizzjoni ma’ l-iffirmar jew adeżjoni. Użu Xejn, ħlief għal użu limitat kif speċifikat fi prospett iddepożitat minn pajjiż b’ekonomija fi transizzjoni ma’ l-iffirmar jew adeżjoni. 154 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 Sustanza Mirex SAK: 2385-85-5 Eliminazzjoni ta’ Kondizzjonijiet Ħtiġijiet għal implimentazzjoni Produzzjoni Użu Xejn Xejn PCB (a) Produzzjoni Xejn, ħlief għal pajjiżi b’ekonomija fi transizzjoni li għandhom jeli- minaw il-produzzjoni mill-aktar fis possibbli u mhux aktar tard mill-31 ta’ Diċembru 2005 u li jgħidu f’dikjarazzjoni li għandha tkun iddepożitata flimkien ma’ l-istrument ta’ ratifika, aċċettazzjoni approvazzjoni jew adeżjoni, l-intenzjoni tagħhom li jagħmlu dan. Użu Xejn, ħlief kif identifikat fl-ANNESS II. Toxaphene SAK: 8001-35-2 Produzzjoni Użu Xejn Xejn (a): Il-Partijiet jaqblu li jagħmlu rivalutazzjoni skond il-Protokoll sal-31 ta’ Diċembru 2004 tal-produzzjoni u użu ta’ terphenyls poliklorinat u “ugilec”. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 155 ANNESS II SUSTANZI SKEDATI GĦAL RESTRIZZJONIJIET FUQ L-UŻU Ħlief jekk huwa speċifikat mod ieħor fil-preżenti Protokoll, dan l-anness ma japplikax għas-sustanzi elenkati hawn taħt meta jinsabu: (i) bħala kontaminaturi fi Prodotti; jew (ii) ġo oġġetti manifatturati jew fl-użu sad-data ta’ implimentazzjoni; jew (iii) bħala kimiċi intermedjari limitati għal post fil-manifattura ta’ sustanza waħda jew aktar sustanzi differenti u b’hekk jiġu mibdula kimikament. Ħlief jekk huwa speċifikat mod ieħor, kull obbligu hawn taħt huwa effettiv mid-data tal-bidu fis-seħħ tal-Protokoll. Sustanza DDT SAK: 50-29-3 HCH SAK: 608-73-1 PCB (a) Ħtiġiet għal implimentazzjoni Restrizzjonijiet għal użu Kondizzjonijiet 1. Għal protezzjoni tas-saħħa pubblika minn mard bħal malarja u enċefalite 2. Bħala Kimika intermedjarja biex tipproduċi d-Dicofol. għal użu bħala HCH Tekniku (i. e. isomeri mħalltin b’ HCH) huwa ristrett intermedjarju fil- manifattura kemikali. Prodotti li fihom mhux anqas minn 99 % ta’ l-isomeru HCH huwa fil-forma tal-gamma (i. e. lindane, SAK: 58-89-9) huma ritretti għal użijiet li ġejjin: 1. Trattament ta’ żerriegħa. 2. Applikazzjoni fil-ħamrija segwita b’ inkorpo- razzjoni fil-wiċċ tas-saff ta’ fuq tal-ħamrija. li jirrimedja u 3. Trattament professjonali trattament industrijali ta’ l-injam tas-siġar, injam ippreparat għal użu fix-xogħol tal-bini jew tal-mastrudaxxi u virguni ta’ l-injam. Insettiċidi topiki għal użu tas-saħħa pubblika u veterinarju. 4. 5. Applikazzjoni mhux fl-arja lil nebbieta tas- siġar, użu fuq skala żgħira fuq mhedded ta’ ħaxix, u użu ġewwa u barra għal ħażniet ta’ serer u ornamentali. 6. Applikazzjoni industrijali ġewwa u residenz- jali. PCBs li jkunu qegħin jintużaw mad-data tal-bidu tas-seħħ jew immanifatturati sal-31 ta’ Diċem- bru ta’ 2005 l-ANNESS I. id-disposizzjonijiet skond ta’ integrata amministrazzjoni 1. Użu huwa permess biss bħala parti minn stra- teġija ta’ annimali li jagħmlu il-ħsara u sal-punt neċes- sarju biss u sa sena biss wara id-data ta’ elimi- nazzjoni ta’ produzzjoni skond l-ANNESS I. 2. Użu ta’ din ix-xorta terġa’ tiġi valutata mhux aktar tard minn sentejn mid-data tal-bidu fis- seħħ tal-preżenti Protokoll. Kull użu ristrett ta’ lindane jerġa’ jiġi valutat taħt il-Protokoll mhux aktar tard minn sentejn wara id-data tal-bidu fis-seħħ. Il-Partijiet għandhom jagħmlu sforzi determinati li huma maħsubin biex jaslu għal: (a) L-eliminazzjoni ta’ l-użu ta’ PCB identifikabbli f’tagħmir (i. e. transformers, apparati biex jak- kumulaw u jżommu karga elettrika jew reċip- jenti oħra li fihom ħażniet ta’ fdalijiet likwidi) li jkollhom PCB’s f’volumi akbar minn 5 dm3 u li għandhom konċentrament ta’ 0,05 % PCBs jew aktar, mill-aktar fis possibli, imma mhux jew aktar tard mill-31 ta’ Diċembru 2010, mill-31 ta’ Diċembru 2015 għal pajjiżi li għandhom ekonomija fi transizzjoni; (b) Il-qerda jew dikontaminazzjoni b’mod li ma jagħmilx ħsara lill-Ambjent tal-PCB likwidu kollu li hemm riferenza għalih fis-sotto- paragrafu (a) u PCB likwidi oħrajn li għandhom iżjed min 0,005 % PCBs mhux f’tagħmir, mill- imma mhux aktar tard aktar fis possibbli, mill-31 ta’ Diċembru 2015, jew 31 ta’ Diċem- bru 2020 għal pajjiżi b’ekonomija fi transiz- zjoni; u (ċ) Id-dikontaminazzjoni jew rimi ta’ tagħmir li hemm riferenza għalih fis-sottoparagrafu (a) b’mod li ma jagħmilx ħsara lill-Ambjent (a): Il-Partijiet jaqblu li jagħmlu rivalutazzjoni skond il-Protokoll sal-31 ta’ Diċembru 2004 tal-produzzjoni u użu ta’ terphenyls poliklorinat u “ugilec”. 156 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 ANNESS III SUSTANZI LI HEMM RIFERENZA GĦALIHOM FL-ARTIKOLU 3(50)(a), U IS-SENA TA’ RIFERENZA GĦALL-OBBLIGU Sustanza Sena ta’ Riferenza PAHs (a) Dioxins/furans (b) Hexachlorobenzene 1990; jew sena oħra mill-1985 sal-1995 inklużi, speċifi- kati minn Parti mar-ratifika, aċċettazzjoni, approvazzjoni jew adeżjoni. 1990; jew sena oħra mill-1985 sal-1995 inklużi, speċifi- kati minn Parti mar-ratifika, aċċettazzjoni, approvazzjoni jew adeżjoni. 1990; jew sena oħra mill-1985 sal-1995 inklużi, speċifi- kati minn Parti (a) Idrokarbon poliċikliku aromatiku (PAHs): Għall-iskopijiet ta’ inventarji ta’ emissjonijiet, l-erba’ komposizzjonijiet indikattivi li ġejjin ser jintużaw: benżo (a)pyrene, benżo(b)fluoranthene, benżo(k)fluoranthene, u indeno(1,2,3-cd)pyrene. (b) Dioxins u furans (PCDD/F): Dibenzo-p-dioxins poliklorinati (PCDD) u dibenzofurans (PCDF) poliklorinati huma trċikliki, komposizzjonijiet aromatiki ffurmati b’żewġ ħoloq ta’ benżin li huma konnessi b’żewġ atomi ta’ ossiġenu fil-PCDD u b’atomu wieħed ta’ossiġenu fil-PCDF u fl-atomi ta’ idroġenu tagħhom jistgħu jitbiddlu bi tmien atomi ta’ kloru. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 157 ANNESS IV VALURI TA’ LIMITU GĦAL PCDD/F MINN EGĦJUN STAZZJONARJI I. Daħla 1. Tifsira ta’ dioxins u furan (PCDDF) hija prevista fl-Anness III għal-preżenti Protokoll. 2. Valuri ta’ limitu huma miktuba bħala ng/m3 jew mg/m3 taħt kondizzjonijiet standard (273,15 K, 101,3 kPa, u gass niexef). 3. Valuri ta’ limitu jirrelataw mas-sitwazzjoni normali ta’ ħidma, inklużi proċeduri tal-bidu u t-tmiem, ħlief fejn ġew definiti valuri ta’ limiti għal dawk is-sitwazzjonijiet. 4. It-teħid ta’ kampjuni u analiżi tal-pollutanti kollha ser isiru skond il-livelli ippreskriviti mill-Comité Européen de Normalisation (CEN), l-Organizzazzjoni Internazzjonali għal Stàndardizzazzjoni (ISO), jew metodi ta’ riferenza Amerikani jew Kanadiżi korrispondenti. Waqt li qegħdin jistennew l-iżvilupp ta’ livelli ta’ CEN jew ISO, għandhom japplikaw livelli nazzjonali. 5. Għal skopijiet ta’ verifika, l-interpretazzjoni ta’ riżultati ta’ kejl fir-relazzjoni tal-valuri ta’ limitu għandhom iqisu wkoll l-ineżattezzi tal-metodu tal-kejl. Valur ta’ limitu jkun meqjus li ġie milqugħ jekk ma jaqbżux ir-riżultat tal-kejl, li minnu jkun tnaqqas l-ineżattezzi tal-metodu ta’ kejl. 6. Emissjonijiet ta’ klassijiet differenti ta’ PCDD/F huma mogħtija f’ekwivalenti ta’ tossiċita (TE) meta jiġu mqabblin ma’ 2,3,7,8-TCDD permezz ta’ l-użu tas-sistema proposta mill-Kumitat fuq ir-Rikużi ta’ Soċjeta Moderna tan-NATO (NATO-CCMS) fl-1988. II. Valuri ta’ limitu għal egħjun stazzjonarji maġġuri 7. Il-valuri ta’ limitu li ġejjin, li jirreferu għal konċentrazzjoni ta’ 11 % O2 f’gass li joħroġ minn ċumniji, japplikaw għat-tipi ta’ inċineraturi li ġejjin: — skart solidu muniċipali (li jaħraq aktar minn tliet tunnellati metriki fis-siegħa) 0,1 ng TE/m3 — skart solidu medikali (li jaħraq aktar minn tunnellata metrika fis-siegħa) 0,5 ng TE/m3 — skart perikoluż (li jaħraq aktar minn tunnellata metrika fis-siegħa) 0,2 ng TE/m3 158 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 ANNESS V L-AĦJAR METODI TA’ TEKNIKA DISPONIBBLI BIEX JIKKONTROLLAW L-EMISSJONIJIET TA’ POLLUTANTI ORGANIĊI PERSISTENTI MINN EGĦJUN STAZZJONARJI MAĠĠURI I. Daħla 1. 2. 3. 4. L-għan ta’ dan l-Anness huwa li jipprovdi lill-Partijiet għall-Konvenzjoni bi gwida biex jidentifikaw l-aħjar metodi ta’ teknika disponibbli li jippermettuhom jaqdu l-obbligi ta’ l-Artikolu 3(5) tal-Protokoll. “L-Aħjar metodi ta’ teknika” (BAT) tfisser dik l-iżjed effettiva u avanzata fl-istadju ta’ żvilupp u l-metodi ta’ ħidma tagħhom li jindikaw il-konvenjenza prattika ta’ metodi ta’ teknika partikolari biex jipprovdi fil-prinċipju l-bażi ta’ valuri ta’ limiti ta’ emissjonijiet li huma ddiżinjati biex jimpedixxu, u fejn dan mhux prattikabbli, b’mod ġenerali jnaqqsu l-emissjonijiet u l-impatt tagħhom fuq l-Ambjent b’mod ġenerali: — “metodi ta’ teknika” jinkludu kemm it-teknoloġija użata u l-mod li l-istallazzjoni hija diżinjata, mibnija, miżmuma, mħaddma u magħluqa, — metodi ta’ teknika “disponibbli” tfisser dawk żviluppati fuq skala li tippermetti implimentazzjoni fis-settur industrijali relevanti, taħt kondizzjonijiet ekonomikament u teknikament vijabbli, meta jitqiesu l-ispejjez u l-vantaġġi, kemm jekk il-metodi ta’ teknika huma użati jew prodotti fit-territorju tal-Parti in- kwistjoni jew le, sakemm huma aċċessibbli b’mod raġonevoli għal min iħaddimhom, — “l-aħjar” ifisser l-aktar effettiv biex jilħaq livell ġenerali għoli ta’ protezzjoni ta’ l-Ambjent b’mod ġenerali. Meta jiġi stabbilit l-aħjar metodu ta’ teknika disponibbli, għandha tingħata konsiderazzjoni speċjali, b’mod ġenerali jew f’każi speċifiki, għal fatturi li ġejjin, b’wieħed għandu jżomm f’moħħu l-ispejjeż u l-ġid probabbli ta’ miżura u l-prinċipji ta’ kawtela u prevenzjoni: — l-użu ta’ teknoloġija b’rata baxxa ta’ skart, — l-użu ta’ sustanzi anqas perikolużi, — it-tmexxija ’l quddiem ta’ l-irkupraġġ u reċiklaġġ ta’ sustanzi ġenerati u wżati fil-proċess u ta’ skart, — proċessi komparabbli, faċilitajiet jew metodi ta’ xogħol li ġew ippruvati b’suċċess fuq skala industrijali, — avanzi teknoloġici u bidla fit-tagħrif u fehma xjentifika, — in-natura, effetti u volum ta’ l-emissjonijiet ikkonċernati, — id-dati ta’ kummissjoni għal stallazzjonijiet ġodda jew eżistenti, — iż-żmien meħtieġ biex jiddaħħal l-aħjar metodu ta’ teknika disponibbli, — il-konsum u natura ta’ materja prima (inkluż l-ilma) użat fil-proċess u l-effiċjenza tiegħu fl-użu ta’ enerġija, — il-bżonn li jitwaqqaf jew jitnaqqas għal minimu l-impatt totali ta’ l-emissjonijiet fuq l-Ambjent u r-riskji għalih, — il-bżonn li ma jitħallewx li jsiru aċċidenti u biex jitnaqqsu l-konsegwenzi tagħhom għall-Ambjent. Il-kunċett ta’ l-aħjar metodi ta’ teknika disponibbli m’huwiex immirat biex jippreskrivi xi metodu ta’ teknika jew teknoloġija speċifika, izda hu maħsub biex iqis il-karatteristiċi teknici ta’ l-istallazzjoni konċernata, il-lokalità ġeografika u l-kondizzjonijiet ambjentali tal-lokal. L-informazzjoni dwar l-effettività u spejjeż ta’ miżuri ta’ kontroll hija bażata fuq dokumenti rċevuti u riveduti mill-Forza tax-Xogħol u l-Grupp Preparatorju ta’ Xogħol fuq POP’s. Ħlief jekk hu indikat mod ieħor, il-metodi ta’ teknika elenkati huma kunsidrati li huma stabbiliti sew fuq il-bażi ta’ esperjenza tax-xogħol. Esperjenza b’impjanti ġodda li jinkorporaw metodi ta’ teknika ta’ emissjonijiet baxxi, kif ukoll l-immodifikazzjoni ta’ impjanti eżistenti qiegħda tikber kontinwament. Għalhekk, l-elaborazzjoni regolari u emendi ta’ l-Anness se jkunu bżonnjużi. L-aħjar metodi ta’ teknika disponibbli (BAT) identifikati għal impjanti ġodda jistgħu ġeneralment jintużaw għal impjanti eżistenti sakemm ikun hemm perjodu xieraq ta’ transizzjoni u li huma addattati. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 159 5. L-Anness jelenka numru ta’ miżuri ta’ kontroll li jaqsmu sensiela ta’ spejjeż u effiċjenzi. L-għażla ta’ miżuri għal xi każ partikolari se jiddependi fuq numru ta’ fatturi, inklużi ċirkostanzi ekonomiċi, infrastruttura u kapaċità tekonoloġika, u kull miżuri eżistenti ta’ kontroll tat-tniġġiż ta’ l-arja. 6. L-aktar POPs importanti mitfugħin minn egħjun stazzjonarji huma: (a) Polychlorinated dibenzo-p-dioxins/furans (PCDD/F); (b) Hexachlorobenzene (HCB); (ċ) Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs). Tifsiriet relevanti huma previsti fl-Anness III għal preżenti Protokoll. II. Egħjun stazzjonarji maġġuri ta’ emissjonijiet ta’ POP. 7. PCDD/F huma mitfugħin minn proċessi terminali li jinvolvu materja organika u klorin bħala riżultat ta’ kombustjoni mhix kompluta jew reazzjonijiet kimiċi. Egħjun Stazzjonarji maġġuri ta’ PCDD/F jistgħu jkunu kif ġej: (a) Inċinerazzjoni ta’ skart, inkluż ko-inċinerazzjoni; (b) proċessi metallurġikali termali e. g. produzzjoni ta’ aluminju u metalli oħra mingħajr ħadid, ħadid u azzar; (ċ) impjanti ta’ kombustjoni li jipprovdu l-enerġija; (d) kombustjoni residenzjali; u (e) proċessi speċifiki ta’ produzzjoni kimikali li jeħilsu intermedjari u prodotti sekondarji. 8. Egħjun stazzjonarji maġġuri ta’ emissjonijiet ta’ PAH jistgħu jkunu li ġejjin: (a) tisħin domestiku bl-injam jew bil-faħam; (b) nar fil-miftuħ bħal ħruq ta’ skart, nirien fil-foresti u ħruq ta’ wara l-uċuħ tar-raba’; (ċ) produzzjoni ta’ kokk u anodu; (d) produzzjoni ta’ l-aluminju (vija il-proċess ta’ Soederberg); u (e) stallazzjonijiet tal-preservazzjoni ta’ l-injam, ħlief għal Parti li għaliha din il-kategorija ma tagħmilx kontribuzzjoni sinifikanti għall-emmissjonijet totali tagħha ta’ PAH (kif definit fl-Anness III). 9. Emissjonijiet ta’ HCB jirriżultaw minn l-istess tip ta’ proċessi termali u kimiċi bħal dawk li jarmu PCDD/F, u HCB huwa furmat b’mekkaniżmu simili. Egħjun maġġuri ta’ emissjonijet ta’ HCB jistgħu jkunu li ġejjin: (a) impjanti ta’ inċinerazzjoni ta’ skart, inkluż ko-inċinerazzjoni; (b) egħjun termali ta’ industriji metallurġiki; u (ċ) użu ta’ karburanti miżjudin bil-klorin fi stallazzjonijiet ta’ forna. III. Atteggjamentii ġenerali biex jiġu kontrollati l-emissjonjiet ta’ POPs 10. Hemm diversi sistemi għal kontroll jew prevenzjoni ta’ emissjonijiet ta’ POP minn egħjun stazzjonarji. Dawn jinkludu s-sostituzzjoni ta’ materjali ta’ l-għalf tal-magni relevanti, modifikazzjoni ta’ proċessi (inkluż kontroll ta’ manteniment u operazzjoni) u l-modifikazzjoni ta’ impjanti eżistenti. Il-lista li ġejja tipprovdi indikazzjoni ġenerali ta’ miżuri disponibbli, li jistgħu jiġu implimentati separatament jew flimkien: (a) sostituzzjoni ta’ materjal ta’ l-għalf tal-magni li huma POP’s jew fejn hemm konnessjoni diretta bejn il-materjal u emissjonijiet ta’ POP mill-għajn; (b) il-prattiki li huma l-aħjar għall-Ambjent bħal manutenzjoni tajba, programmi ta’ manutenzjoni preventivi, jew tibdil fil-proċess bħal sistemi magħluqa (per eżempju fejn isir il-kokk jew użu ta’ elettrodi inerti għal elettrolisi); (ċ) modifikazzjoni tal-proċess ta’ diżinn biex tiżgura kombustjoni kompleta, b’hekk timpedixxi l-formazzjoni ta’ pollutanti organiċi persistenti, permess tal-kontroll ta’ parametri bħal temperatura ta’ inċinerazzjoni jew ħin residenzjali; 160 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 (d) metodi għal tindif preċipitazzjoni ta’ trab, assorbiment; ta’ gas li joħroġ miċ-ċumniji bħal inċinerazzjoni termali jew katalitiku, (e) trattament ta’ residwi, skart u tajn tad-drenaġġ permezz, per eżempju, ta’ trattament termali jew billi jitrendu inerti. 11. Il-livelli ta’ emissjonijiet għal miżuri differenti fit-tabelli 1, 2, 4, 5, 6, 8 u 9 huma ġeneralment speċifiki għal kull każ. Il-figuri jew sensiela ta’ figuri jagħtu l-livelli ta’ emissjonijiet bħala persentaġġ tal-valuri ta’ limitu ta’ emissjoni bl-użu ta’ metodi ta’ teknika konvenzjonali. 12. Konsiderazzjonijiet ta’ effiċjenza taħt il-profil ta’ spejjeż u ġestjoni jistgħu jkunu bażati fuq l-ispejjeż totali kull sena għal kull unità ta’ tneħħija (inklużi spejjeż kapitali u operazzjonali)). Tnaqqis ta’ emissjonijiet ta’ POP għandhom jiġu kunsidrati wkoll fi ħdan is-sistemi tal-proċess ekonomiku ġenerali eż. l-impatt ta’ miżuri ta’ kontroll u l-ispejjeż tal-produzzjoni. Minħabba li hemm ħafna fatturi influwenti, il-figuri ta’ l-ispejjeż ta’ investiment u operazzjoni huma speċifiċi ħafna għal kull każ. IV. Metodi ta’ teknika ta’ kontroll għat-tnaqqis ta’ emissjonijiet ta’ PCDD/F A. 13. Inċinerazzjoni ta’ l-iskart Inċinerazzjoni ta’ l-iskart jinkludi skart muniċipali, skart perikoluż, skart mediku u inċinerazzjoni ta’ tajn tad-drenaġġ. 14. Il-miżuri ta’ kontroll maġġuri għal emissjonijiet ta’ PCDD/F minn faċilitajiet ta’ l-inċinerazzjoni ta’ l-iskart huma: (a) Miżuri primarji dwar l-iskart inċinerat; (b) Miżuri primarji dwar metodi ta’ teknika tal-proċess; (ċ) Miżuri biex jikkontrollaw parametri fiżikali tal-proċess ta’ kombustjoni u gassijiet żejda (eż. stadji ta’ temperatura; rata ta’ iffriskar, kontenut ta’ O2 eċċ. ); (d) Tindif tal-gass li joħroġ miċ-cumniji; u (e) Trattament ta’ residwi mill-proċess ta’ tindif. 15. 16. Il-miżuri primarji dwar l-iskart inċinerat, li jinvolvu l-amminstrazzjoni ta’ materjal ta’ l-għalf tal-magni bi tnaqqis ta’ sustanzi aloġenati u t-tibdil tagħhom ma’ alternattivi li huma non-aloġenati, m’humiex xierqa għal inċinerazzjoni ta’ skart miniċipali jew perikoluż. Huwa aktar effettiv li timmodifika l-proċess ta’ inċinerazzjoni u li ddaħħal miżuri sekondarji għat-tindif tal-gass li joħroġ miċ-ċumniji. L-amministrazzjoni tal-materjal ta’ l-għalf tal-magni hija miżura primarja utli għat-tnaqqis ta’ skart u għandha l-possibbiltà ta’ benefiċċju miżdud ta’ reċiklaġġ. Dan jista’ jirriżulta fi tnaqqis indirett ta’ PCDD/F billi jitnaqqas l-ammont ta’ skart li jiġi inċinerat. Il-proċess ta’ modifikazzjoni ta’ metodi ta’ teknika tal-proċess biex jagħmel l-aħjar kondizzjonijiet ta’ kombustjoni hija miżura importanti u effettiva għat-tnaqqis ta’ emissjonijiet ta’ PCDD/F (normalment 850 °C jew aktar, stima ta’ provvista ta’ ossiġnu tiddependi fuq il-valur tal-metodu ta’ sħana u l-konsistenza ta’ l-iskart, ħin ta’ residenza suffiċjenti - 850 °C għal approssimattivament żewġ sekondi – u tqanqil tal-gass, l-evitu ta’ reġjuni ta’ gassijiet kesħin fl-inċineratur, eċċ). Inċineraturi li għandhom qiegħ bil-karatteristiċi ta’ fluwidu jżommu temperatura anqas minn 850 °C b’riżultati adekwati ta’ emissjonijiet. Għal inċineraturi eżistenti normalment ikun hemm bżonn li jerġa’ jkun iddiżinjat l-impjant jew jiġi mibdul – għażla li jista’ jkun li m’hijiex ekonomikament vijabbli fil-pajjiżi kollha. Il-kontenut tal-karbonju fl-irmied għandu jkun imnaqqas kemm jista’ jkun. 17. Miżuri għal gassijiet li joħorġu miċ-ċumniji. Il-miżuri li ġejjin għandhom il-possibbiltà li jnaqqsu b’mod li huwa raġjonevalment effettiv il-kontenut ta’ PCDD/F fil-gass li joħroġ miċ-ċumniji. Is-sinteżi de novo tiġri meta t-temperatura bejn wieħed u ieħor tilħaq 250 sa 450 °C. Dawn il-miżuri huma bżonnjużi għal aktar tnaqqis biex jintlaħqu l-livelli mixtieqa fl-aħħar tal-pajp: (a) ixxarrab il-gas li joħroġ miċ-ċumnija (effettiva ħafna u relattivament irħisa); (b) żieda ta’ inibituri bħal triethanolamine jew triethylamine (jistgħu jnaqqsu ossidi ta’ nitroġenu wkoll), imma reazzjonijiet sekondarji jridu jkunu kunsidrati għal raġunijiet ta’ sigurtà; (ċ) l-użu ta’ sistemi għal ġbir tat-trab għal temperaturi bejn 800 u 1 000 °C, eż. filtri taċ-ċeramika u ċikluni; (d) użu ta’ sistemi ta’ ħruġ ta’ charges elettriċi ta’ temperaturi baxxi; u (e) l-evitu ta’ disposizzjoni ta’ rmied li jtir fis-sistema ta’ l-ispurgar ta’ gass li joħroġ miċ-ċuminji. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 161 18. Il-metodi għat-tindif ta’ gass li joħroġ miċ-ċumnija huma: (a) Preċipitaturi konvenzjonali tat-trab għat-tnaqqis ta’ PCDD/F maqbud ma’ partikoli; (b) tnaqqis katalitiku magħżul (SCR) jew tnaqqis non-katalitiku magħżul (SNCR); (ċ) l-assorbiment permezz ta’ faħam tal-kannol attivat jew kokk f’sistemi fissi karatteristiċi ta’ fluwidi; jew li għandhom (d) tipi differenti ta’ metodi ta’ assorbiment u sistemi sfruttati ta’ tagħrik b’taħliti ta’ faħam tal-kannol attivat, faħam tal-fuklar miftuħ, soluzzjonijiet ta’ ġir u ġebla tal-franka f’reatturi ta’ qiegħ fiss, qiegħ jiċċaqlaq u qiegħ li għandu karatteristiċi ta’ fluwidu. L-effiċjenza tal-ġbir għal PCDD/F li fih il-gass jista’ jkun imtejjeb b’użu ta’ saff ta’ passata ta’ qabel ta’ kokk attivat fuq il-wiċċ ta’ borża tal-filtru; (e) ossidazzjoni -H2O2; u 19. 20. (f) metodi ta’ kombustjoni katalitiku bl-użu ta’ tipi differenti ta’ katalisti (i. e. Pt/Al2O3 jew katalisti tal-copper-chromite bi promoturi differenti biex jistabbilixxu l-arja tal-wiċċ u biex tnaqqas it-teqdim tal-katalisti). Il-metodi msemmija hawn fuq huma kapaċi jilħqu livelli ta’ emissjonijiet 0,1 ng TE/m3 PCDD/F fil-gass li joħroġ miċ-ċumniji. Madankollu, f’sistemi li jużaw assorbaturi/filtri tal-faħam tal-kannol attivat jew kokk għandha tingħata attenzjoni biex ikun żgurat illi trab tal-karbonju maħrub ma jżidx emissjonijiet ta’ PCDD/F aktar ’l isfel. Barra dan, għandu jkun innotat illi assorbaturi u stallazzjonijiet li jneħħu t-trab qabel il-katalisti (teknika SCR) jipproduċu residwi mgħobbija b’ PCDD/F, li jkollhom bżonn jerġgħu jkunu proċċessati jew jinħtieġu li jintremew sewwa. Paragun bejn il-miżuri differenti biex jitnaqqas PCDD/F fil-gass li joħroġ miċ-ċumniji huwa kompless ħafna. Il-matriċi riżultanti tinkludi marġni wiesa’ ta’ impjanti ta’ l-industrija differenti b’kapaċitajiet u konfigurazzjonijiet differenti. Parametri ta’ spejjeż jinkludu l-miżuri ta’ tnaqqis biex jitnaqqsu kemm jista’ jkun il-pollutanti oħrajn ukoll, bħalma huma metalli tqal (imqabbda ma’ partikoli jew mhux imqabbda ma’ partikoli). Għalhekk, relazzjoni diretta għat-tnaqqis fl-emissjonjiet ta’ PCDD/F waħedhom, ma tistax tkun izolata fil-maġġoranza ta’ każijiet. Sommarju tad-diversi miżuri ta’ kontroll disponibbli huwa mogħti f’Tabella numru 1. Tabella numru 1 Paragun ta’ miżuri ta’ tindif ta’ gass li joħroġ miċ-ċumniji u l-modifikazzjonijiet ta’ proċess fl-impjanti ta’ inċinerazzjoni biex jitnaqqsu l-emissjonjiet ta’ PCDD/F Għażliet amministrattivi Livelli ta’ emissjonijiet (%)(a) l-estimu ta’ l-ispiża Riskji amministrattivi miżuri primarji permess tal-modifikazzjoni tal-materjal ta’ l-għalf tal-magni: — eliminazzjoni ta’ prekursuri u li fihom ikun jin- sab materjal ta’ l-għalf tal-magni, u kloru- Livelli ta’ emissjonijiet mhux riżultanti kwantifikati; jidher li m’huwiex dipendenti b’mod fuq l-ammont tal-materjal ta’ l-għalf tal-magni. lineari — amministrazzjoni ta’ flussi ta’ skart. -’- Modifikazzjoni tat-teknoloġija tal-proċess: — Kondizzjonijiet ta’ kombustoni sfruttati, — evitu ta’ temperaturi anqas minn 850 °C u reġjuni kesħin fil-gass li joħroġ miċ-ċumniji, — kontenut suffiċjenti ta’ ossiġnu; kontroll fuq utenti ta’ ossiġnu tidħil dependenti fuq il-valur tat-tisħin u konsistenza tal-materjal ta’ l-għalf tal-magni, u — ħin residenzjali suffiċjenti u tqanqil. l-għalf tal- Tqassim minn qabel ta’ materjal ta’ magni m’huwiex effettiv; partijiet biss setgħu jiġu miġbura; materjal ieħor li jkun jinsab fih il-klorin per eżempju, melħ tat-tisjir, karti, eċċ, ma’ setgħux jiġu evitati. Għal kimiċi perikolużu dan mhux mixtieq. Miżura primarja utili u vijabbli f’każijiet speċjali (per eżempju skart ta’ żjut; komponenti elettriċi, eċċ) bil-possibbiltà tal-benefiċċju miżjud tar- reċiklaġġ tal-materjal. Il-modifikazzjoni tal-proċess kollu huwa meħtieġ. 162 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 Għażliet amministrattivi Livelli ta’ emissjonijiet (%)(a) l-estimu ta’ l-ispiża Riskji amministrattivi Miżuri tal-gass li joħroġ miċ-ċumniji: L-evitu ta’ deposizzjoni ta’ partikoli permess ta’: — naddafa tan-nugrufun, ħabbata mekkaniċi, soniku jew blowers tal-fwar tan-nugrufun. Tneħħija tat-trab, ġeneralment fl-inċinerazzjoni ta’ l-iskart: 10 — filtri tad-drapp, — filtri taċ-ċeramika, — ċikluni, u — preċipitazzjoni elettrostatika. 1 – 0,1 Effiċjenza baxxa Effiċjenza baxxa Effiċjenza medja Medja Għola Medja L-infiħ ta’ stim tan-nugrufun jista’ jżid ir-rata ta’ formazzjoni ta’:-PCDD/F:-. Tneħħija ta’ PCDD/F assorbit fuq partikoli. Metodi ta’ tneħħija ta’ partikoli fi flussi ta’ gass sħun li joħroġ miċ-ċumniji użat biss f’impjanti sperimen- tali. Użu f’temperaturi < 150 °C. Użu f’temperaturi ta’ 800-1 000 °C. Użu f’temperatura ta’ 450 °C; promozzjoni tas- sinteżi de novo ta’ PCDD/F possibbli, emissjonijiet ogħla ta’ NOx, tnaqqis tal-ġbir ta’ sħana. Użu f’temperaturi ta’ 800-1 000 °C. Tnaqqis separata ta’ fażi ta’ gass huwa meħtieġ. Ossidazzjoni katalitika. Tixrib tal-gass. Unità ta’ assorbazzjoni ta’ prestazzjoni għolja biż- żieda ta’ partikoli (venturi elettrodinamiki). ta’ kokk attivat Tnaqqis katalitiku magħżul (SCR). Tipi differenti ta’ metodi ta’ assorbazzjoni mxarrbin u nexfin b’taħliti ta’ faħam tal-kannol attivat, kokk tal-fuklar miftuħ, soluzzjonijiet ta’ ġir u ġebla tal-franka f’reatturi li għandhom qiegħ fiss, qiegħ jiċċaqlaq u qiegħ li għandu karatteristiċi ta’ fluwidu: — Reattur b’qiegħ fiss, assorbazzjoni b’faħam tal- kannol attivat jew kokk tal-fuklar miftuħ; u — Ċirkolazzjoni bil-ġarr partikolari jew qiegħ b’karatteristiċi ta’ fluwidu li jiċċirkola reattur miżjud b’soluzjonijiet ta’ kokk attivat/ġir jew ġebla tal-franka u filtru tad-drapp sussigwenti. Żieda ta’ of H2O2. Investiment għoli u spejjeż ta’operazzjoni baxxi Tnaqqis ta’ NOx jekk tiżdied NH3; domanda għolja għal spazju, katilisti użati u residwi ta’ karbonju attivat (AC) jew kokk bil-faħam artab kannella li għandu traċċi ta’ pjanti (ALC) jistgħu jkunu mor- jistgħu jiġu riproċessati minn mija, Katalisti manifatturi fil-maġġoranza ta’ każijiet, AC u ALC jistgħu jkunu kombustiti taħt kondizzjonijiet ikkontrollati b’mod strett. Tneħħija ta’ residwi; domanda għolja għal spazju. Tneħħija ta’ residwi. 2 (0,1 ng TE/m3) 10 (0,1 ng TE/m3) 2–5 (0,1 ng TE/m3) Investiment spejjeż operazzjonali għoli, medji Investiment baxx, spejjeż operaz- zjonali medji Investiment baxx, spejjeż operaz- zjonali baxxi (a): L-emissjonjiet li fadal imqabblin mal-forma mingħajr tnaqqis. 21. Inċinerazzjoni ta’ skart mediku tista’ tkun għajn maġġuri ta’ PCDD/F f’ħafna pajjiżi. Skart mediku speċifiku bħal partijiet anatomiċi umani, skart infettat, labar, demm, plażma u ċitostatika huma trattati bħala forma speċjali ta’ skart perikoluż, waqt li skart mediku ieħor huwa ta’ spiss inċinerat fil-post bħala xogħol ta’ lott. Inċineraturi li jaħdmu b’sistemi ta’ gruppi jistgħu jilħqu l-istess ħtiġijiet ta’ tnaqqis ta’ PCDD/F bħal inċineraturi oħra ta’ skart. 22. Il-Partijiet jistgħu jagħżlu li jaħsbu biex jadottaw politika biex jinkorraġġixxu l-inċinerazzjoni ta’ skart muniċipali u mediku ġewwa faċilitajiet kbar reġjonali minflok f’oħrajn iżgħar. Dan l-atteġġjament jista’ jrendi l-applikazzjoni ta’ BAT aktar effettiv taħt il-profil ta’ ġestjoni u ta’ spejjeż. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 163 23. It-Trattament ta’ residwi mill-proċess tat-tindif tal-gass li joħroġ miċ-ċumniji. Differenti mill-irmied ta’ inċinerazzjoni, f’dawn ir-residwi jinsabu konċentrazzjonjiet relattivament għoljin ta’ metalli tqal, pollutanti organiċi (inkluż PCDD/F). kloruri u sulfidi. Għalhekk, il-metodu ta’ rimi tagħhom, irid ikun ikkontrollat tajjeb. Sistemi ta’ tagħrik imxarrab partikolarment jipproduċu kwantitajiet kbar ta’ skart likwidu aċiduż ikkontaminat. Jeżistu ftit metodi speċjali ta’ trattament. Dawn jinkludu: (a) it-trattament katalitiku ta’ trabijiet ta’ filtri tad-drapp taħt kondizzjonjiet ta’ temperaturi baxxi u nuqqas ta’ ossiġnu; (b) it-tagħrik ta’ trabijiet ta’ filtri tad-drapp bil-proċess 3-R (estradizzjoni ta’ metalli tqal b’aċidu u kombustjoni għad-destruzzjoni ta’ materja organika); (ċ) tibdil tat-trabijiet ta’ filtri tad-drapp fi ħġieġ; (d) aktar metodi ta’ immobilizzazzjoni: u (e) l-applikazzjoni tat-teknologija tal-plażma. Processi B. Termali fl-industrija metallurgika 24. Proċessi speċifiki fl-industrija metallurġika jistgħu jibqgħu egħjun importanti ta’ emissjonjiet ta’ PCDD/F. Dawn huma: (a) L-industrija primarja tal-ħadid u azzar (eż. kalkara ta’ funderiji, impjanti li jagħqdu t-trab u jagħmluh ħġieġ bl-użu tas-sħana; tiswir tal-ħadid f’gerbubiet); (b) Industrija sekondarja tal-ħadid u azzar; u (ċ) L-industrija primarja u sekondarja tal-metall mingħajr ħadid (produzzjoni tar-ram). Fit-tabella 2 hemm sommarju tal-miżuri metallurġika tal-kontroll tal-emissjonjiet ta’ PCDD/F għall-industrija Tabella 2 Tnaqqis ta’ l-emissjonjiet ta’ PCDD/F fl-industrija metallurġika Għażliet amministrattivi Livelli ta’ emissjonjiet (%) (a) L-estimu ta’ l-ispiża Riskji Amministrattivi Impjanti li jagħqdu t-trab u jagħmluh ħġieg bl-użu tas-sħana Miżuri primarji: — Sfruttar/inkapsulament taċ-ċinturini tal-ġarr tat-trab; — Reċirkulazzjoni ta’ skart ta’ gass eż. sfrutta- ment ta’ l-emissjoni tagħqid ta’ trab bis-sħana (EOS) tal-gass bi approssimazzjoni ta’ 35 % (spejjeż imnaqqsa ta’ aktar miżuri sekondarji bil-fuss ta’ l-iskart tal-gass imnaqqas), cap. Miljun Nm3/h; inaqqas il-fuss ta’ skart Miżuri sekondarji: — Preċipitazzjoni elettrostatiku + għarbiel mole- kulari; — Iż-żieda ta’ taħliti ta’ ġebla tal-franka/karbonju attivat; — Għarraka ta’ prestazzjoni għolja — impjant eżistenti: AIRFINE (Voest Alpine Stahl Linz) mill-1993 għal 600 000 Nm3/h; it-tieni imp- jant ippjanat ġewwa l-Olanda (Hoogoven) għal 1998. Produzzjoni mingħajr ħadid (eż. ram) Miżuri primarji: — Tqassim minn qabel tar-ruttam, evitu ta’ l-għalf tal-magni bħal plastik u tqaxxir ta’ iżolament li materjal ta’ ruttam ikkontaminat bil-PVC; passati u l-użu ta’ materjal ta’ m’għandhomx klorinju; 40 Baxx Baxx Ma’ jistax jintlaħaq 100 % Effiċjenza Medja Medja Effiċjenza Għolja (0,1 ng TE/m3) Effiċjenza għolja tnaqqis ta’ missjonijiet to (0,2-0,4 ng TE/m3) Medja Medju Baxxa 0,1 ng TE/m3 jista’ jintlaħaq b’domanda għola għal enerġija ma jeżistix impjant. 164 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 Għażliet amministrattivi Livelli ta’ emissjonjiet (%) (a) L-estimu ta’ l-ispiża Riskji Amministrattivi Miżuri sekondarji: — Tixrib ta’ skart tal-gassijiet sħan; Effiċjenza għolja Baxxa — Użu ta’ ossiġnu jew arja mgħonija bl-ossiġnu, injezzjoni ta’ ossiġnu fil-kalkara tax-xaft (li jip- provdi kombustjoni komplut u tnaqqis fil- volum ta’ skart tal-gass); 5 – 7 (1,5-2 TE/m3) Għolja l-kurrent li — Reattur b’qiegħ fiss jew reattur li jaħdem billi li jassorbi jaħdmu bil-ġett b’karatteristiċi fluwidu b’faħam tal-kannol attivat jew trab tal-faħam tal-fuklar miftuħ; joħroġ minn magni ta’ (0,1 ng TE/m3) Għolja Iridu jintużaw solventi tat-tindif. — Ossidazzjoni katalitika, u (0,1 ng TE/m3) Għolja — Tnaqqis ta’ ħin ta’ residenza fir-reġjun kritiku ta’ temperatura fis-sistema ta’ skart tal-gass. Produzzjoni tal-ħadid u azzar Miżuri primarji: — Tindif tar-ruttam miż-żejt qabel ma jiċċarġjaw il-vetturi tal-produzzjoni; — Eliminazzjoni ta’ materjal organiku vagabond bħal żjut; emoljenti, xaħmijiet, żebgħa u plastik mit-tindif tal-materjal li jingħalef lil magni; — Tnaqqis tal-volumi għolja ta’ l-iskart tal-gass speċifiku; — Ġbir u trattament separat ta’ emissjonijiet mit- tagħbija u disċarġ; Miżuri sekondarji: — Ġbir u trattament separat ta’ emissjonijiet mit- tagħbija u disċarġ; u — Filtri tad-drapp flimkien ma’ injezzjoni ta’ 1 kokk. Produzzjoni sekondarja ta’ aluminju Miżuri primarji: — L-evitu ta’ materjal aloġenat (hexachlor- oethane) — L-evjut ta’ lubrikanti li fihom ikun jinsab il-klorinju (per eżempju pitrolju klorinat); u Baxxa Baxxa Medja Baxxa Baxxa Medja Baxxa Baxxa — Tindif u tagħżil ta’ ċarġijiet ta’ ruttam maħmuġ eż. permezz ta’ tneħħija ta’ passati bl-irbab tal- ħadid u tnixxif, separazzjoni permezz tal- metodu u teknika deposizzjoni ta’ fwar idur dawramejt; għereq-għewm; ta’ Miżuri sekondarji: — Filtru tad-drapp ta’ stadju singlu u ta’ diversi- stadji biż-żieda fl-attivazzjoni ta’ ġebla tal- franka/karbonju attivat quddiem il-filtru; < 1 (0,1 ng TE/m3) Medja/għolja 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 165 Għażliet amministrattivi Livelli ta’ emissjonjiet (%) (a) L-estimu ta’ l-ispiża Riskji Amministrattivi — Tnaqqis u tneħħija seperata u purifikazzjoni ta’ flussi ta’ skart tal-gass b’kontaminazzjonijiet differenti; — L-evitu ta’ deposizzjoni ta’ partikolat mill- iskart tal-gass u promozzjoni ta’ mgħoddija mgħaġġla tas-sensiela ta’ temperaturi kritiċi; u — Trattament minn qabel imtejjeb tal-magni ta’ tqattigħ ta’ ruttam ta’ l-aluminju bl-użu tal- metodu għereq-għewm u klassifikazzjoni permezz ta’ deposizzjoni ta’ fwar iduru dawramejt. teknika ta’ Medja/għolja Medja/għolja Medja/għolja (a): L-emissjonjiet li fadal mqabblin mal-forma mingħajr tnaqqis. 25. Produzzjoni tal-metall u impjanti ta’ trattament b’emissjonjiet ta’ PCDD/F jistgħu jilħqu konċentrazzjoni massima ta’ emissjonjiet ta’ 0,1 ng TE/m3 (jekk il-volum ta’ fluss ta’ skart tal-gass 5 000 m3/h) bl-użu ta’ miżuri tal-kontroll. I m p j a n t i l i j g ħ a q q d u t - t r a b u j a g ħ m l u h ħ ġ i e ġ b l - u ż u t a s - s ħ a n a 26. Kejl f’impjanti li jgħaqqdu it-trab u jagħmluh ħġieġ bl-użu tas-sħana fl-industriji tal-ħadid u azzar ġeneralment urew emissjonijiet ta’ PCDD/F fl-iskala bejn 0,4 sa 4 ng TE/m3. Kejl wieħed f’impjant mingħajr ebda miżuri ta’ kontroll wera konċentrazzjoni ta’ emissjonjiet ta’ 43 ng TE/m3. 27. Komposizzjonijiet aloġenati jistgħu jirriżultaw fil-formazzjoni ta’ PCDD/F jekk jidħlu f’impjanti li jagħqdu t-trab fi ħġieġ bl-użu tas-sħana fil-materjal ta’ l-għalf tal-magni (riħ tal-kokk, kontenut ta’ melħ f’metall mhux maħdum) u f’materjal reċiklat miżjud (e. g. qoxra tal-mitħna; trab ta’ fuq tal-gass tal-fuklar; trabijiet tal-filtri u tajn mit-trattament ta’ drenaġġ). Madankollu, bħal fl-inċinerazzjoni ta’ skart, m’hemm l-ebda konnessjoni ċara bejn il-kontenut ta’ klorinju fil-materjali ta’ l-għalf tal-magni u emissjonijiet ta’ PCDD/F. Miżura xierqa tista’ tkun l-evitu ta’ materjal residwali kontaminat u tneħħija ta’ żjut jew tneħħija ta’ xaħam mill-qxur tal-mitħna qabel ma jidħol fl-impjant li jgħaqqad it-trab u jagħmlu ħġieġ bl-użu tas-sħana. 28. L-aktar tnaqqis effiċjenti ta’ emissjonjiet ta’ PCDD/F jista’ jintlaħaq bl-użu ta’ taħlita ta’ miżuri sekondarji, kif ġej: (a) Riċirkulazzjoni ta’ skart tal-gass inaqqas emissjonijiet ta’ PCDD/F b’mod sinifikattiv. Barra minn hekk, il-fluss ta’ skart tal-gass huwa mnaqqas b’mod sinifikattiv, u b’hekk inaqqas l-ispiża ta’ stallazzjoni ta’ sistemi ta’ kontroll addizzjonali ta’ tmiem il-pajp; (b) L-istallazzjoni ta’ filtri tad-drapp (flimkien ma’ preċipitaturi elettrostatici f’xi każijiet) jew preċipitaturi faħam tal-kannol attivat/faħam tal-fuklar miftuħ/taħlit ital-ġebla elettrostatici bl-injezzjoni ta’ tal-franka fl-iskart tal-gass; (ċ) Ġew żviluppati metodi ta’ teknika ta’ tagħrik li jinkludi tixrib minn qabel ta’ l-iskart tal-gass; mgħoddija minn passaturi ta’ lissija permezz ta’ tagħrik bi prestazzjoni għolja u seperazzjoni b’deposizzjoni tat-taqtir. Emissjonjiet ta’ 0,2 sa 0,4 ng TE/m3 jistgħu jintlaħqu. Biż-żieda ta’ aġenti xierqa ta’ assorbazzjoni bħalma huma faħam artab kannella bi traċċi tal-pjanti/faħam laxk, konċentrazzjoni ta’ emissjonijiet ta’ 0,1 ng TE/m3 jista’ jintlaħaq. P r o d u z z j o n i p r i m a r j a u s e k o n d a r j a t a r - r a m 29. Impjanti eżistenti tal-produzzjoni primarji u sekondarja tar-ram jistgħu jilħqu livell ta’ emissjoni ta’ PCDD/F ta’ ftit picogrammi sa 2 ng TE/m3 wara tindif tal-gass li joħroġ miċ-ċumniji. Fuklar wieħed tax-xaft tar-ram tefa’ sa 29 ng TE/m3 PCDD/F qabel l-isfruttament ta’ l-aggregati. Ġeneralment, hemm skala wiesa ta’ valuri ta’ emissjonjiet ta’ PCDDF minn dawn l-impjanti minħabba d-differenzi kbar fil-materja prima użata f’aggregati u proċessi. 30. Ġeneralment, il-miżuri li ġejjin huma addattati biex jitnaqqsu l-emissjonjiiet ta’ PCDD/F: (a) l-għażla minn qabel tar-ruttam; (b) trattament minn qabel tar-ruttam, per eżempju tneħħija ta’ plastik jew kisi ta’ PVC, trattament minn qabel tar-ruttam ta’ kejbils bl-użu ta’ metodi ta’ teknika kesħin/mekkaniċi biss; 166 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 (ċ) tixrib ta’ l-iskart tal-gass sħun (jipprovdi użu ta’ sħana), biex jitnaqqas ħin residenzjali fir-reġjun kritiku ta’ temperatura fis-sistema ta’ l-iskart tal-gass; (d) l-użu ta’ ossiġnu jew arja bl-ossġnu miżjud fit-tisħin jew injezzjoni ta’ ossiġnu fix-xaft tal-kalkara (jipprovdi kombustjoni sħiħa u tnaqqis fil-volum ta’ skart tal-gass; (e) assorbiment f’reattur b’qiegħ fiss jew reattur b’fluss tal-ġet b’karatteristiċi ta’ fluwidu b’faħam tal-kannol attivat jew trab tal-faħam tal-fuklar miftuħ; u (f) ossidazzjoni katalitika. P r o d u z z j o n i t a ’ l - a z z a r 31. Emissjonijiet ta’ PCDD/F minn fabbriki ta’ l-azzar għal produzzjoni ta’ l-azzar u minn kalkari jaħarqu b’koppla żgħira ta’ funderiji, fuklari elettriċi u fuklari li jaħdmu b’ark elettriku għat-tidwib tal-ħadid fondut huma sinifikament anqas minn 0,1 ng TE/m3. Fuklari ta’ l-arja kiesħa u fuklari ta’ tubu idur (tidwib ta’ ħadid fondut) għandhom emissjonijiet ta’ PCDD/F għola. 32. Fuklari b’arki elettriċi wżati fil-produzzjoni sekondarja ta’ l-azzar jistgħu jilħqu valur ta’ konċentrazzjoni ta’ emissjonijiet ta’ 0,1 ng TE/m3 jekk jintużaw il-miżuri li ġejjin: (a) Ġbir separat ta’ emissjonijiet mit-tagħbija u disċarġ; u (b) Użu ta’ filtru tad-drapp jew preċipitatur elettrostatiku flimkien ma’ injezzjoni ta’ kokk. 33. Il-materjal ta’ l-għalf għal fuklari li jaħdmu b’ark elettriku ta’ spiss ikun fihom żjut, emulsjonijiet jew xaħmijiet. Miżuri primarji ġenerali għal tnaqqis ta’ PCDD/F jistgħu ikunu tagħżil, tneħħija ta’ żjut u tneħħija ta’ passati jistgħu jinsabu fi plastiks, gomma, żebgħa, pigmenti u addittivi tal-vulkanizzazzjoni. tar-ruttam, li S m e l t i n g p l a n t s f l - a l u m i n j u m t a ’ l - i n d u s t r i j a 34. 35. Emissjonjiet ta’ PCDD/F minn impjanti tad-tidwib fl-industrija ta’ l-aluminju sekondarju huma fl-iskala ta’ approssimazzjoni 0,1 sa 14 ng TE/m3. Dawn il-livelli jiddependu fuq it-tip ta’ aggregati ta’ tidwib, materjal użat u metodi ta’ teknika użati għal purifikazzjoni ta’ skart tal-gass. F’sommarju, filtri tad-drapp bi stadju wieħed jew aktar minn stadju wieħed biż-żieda ta’ ġebla tal-franka/faħam tal-kannol attivat/faħam tal-fuklar miftuħ quddiem il-filtru jilħqu konċentrazzjoni ta’ emissjoni ta’ 0,1 ng TE/m3, b’effiċjenza ta’ tnaqqis ta’ 99 %. 36. Il-miżuri li ġejjin jistgħu jkunu kunsidati wkoll: (a) tnaqqis u tneħħija separata u purifika ta’ flussi ta’ skart tal-gass b’kontaminazzjoni differenti; (b) l-evitu ta’ deposizzjoni ta’ partikoli ta’ skart tal-gass; (ċ) mgħoddija mgħaġġla ta’l-iskala ta’ temperatura kritika; (d) titjib tat-tagħżil minn qabel tar-ruttam ta’ aluminju minn magni ta’ tqattigħ bl-użu ta’ metodi ta’ teknika ta’ seperazzjoni għowm/għereq u klassifikazzjoni permezz ta’ deposizzjoni ta’ fwar idur dawramejt; u (e) titjib tat-tindif minn qabel tar-ruttam permezz ta’ tneħħija ta’ passati bl-irbab tal-ħadid u tnixxif ta’ l-irbab tal-ħadidż. 37. Għażliet (d) u (e) huma importanti għaliex mhux probabbli illi metodi ta’ teknici moderni mingħajr fluss (li jevitaw fluss ta’ melħ alîd) ikunu jistgħu jaħdmu bir-ruttam ta’ grad baxxa li jistgħu jintużaw fi fran iduru. 38. Taħditiet qedgħin ikomplu taħt il-Konvenzjoni għal Protezzjoni ta’ l-Ambjent Baħħari tal-Grigal ta’ l-Atlantiku dwar ir-reviżjoni ta’ rakkomandazzjoni ta’ qabel biex jispiċċa l-użu ta’ hexachoroethane fl-industrija ta’ l-aluminju. 39. Id-dewba tista’ tiġi trattata bl-użu ta’ teknoloġija l-aktar moderna, per eżempju taħlit ta’ nitroġenu/klorinju fil-proporzjon ta’ bejn 9:1 u 8:2, tagħmir ta’ injezzjoni tal-gass għat-tixrid irqiq u l-ifflaxxjar qabel u wara ta’ nitroġenu u tneħħija ta’ xaħmijiet bil-vakwu. Għal taħliti ta’ nitroġenu/klorinju, konċentrazzjoni ta’ emissjonijiet ta’ PCDD/F ta’ bejn wieħed u ieħor 0,03 ng TE/m3 kienet imkejla (meta mqabbla ma’ valuri ta’ 1 ng TE/m3 għat-trattament bi klorinju biss). Klorinju huwa meħtieġ għat-tneħħija ta’ manjesju u komponenti oħra m’humiex mixtieqa. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 167 C. Kombustjoni ta’ karboranti magħmula mill-fossilli fil-kaldaruni ta’ servizzi pubbliċi u kaldaruni industrijali 40. Fil-kombustjoni ta’ karburanti magħmulin mill-fossilli fil-kaldaruni ta’ servizzi pubbliċi u kaldaruni industrijali (50 MW kapaċità termali), effiċjenza mtejba ta’ enerġija u konservazzjoni ta’ l-enerġija jirriżultaw fi tnaqqis fl-emissjonjiet tal-pollutanti kollha minħabba tnaqqis fil-bżonn ta’ karburanti. Dan sejjer jirriżulta wkoll fi tnaqqis ta’ l-emissjonjiet ta’ PCDD/F. Ma jkunx effettiv, taħt il-profil ta’ ġestjoni u ta’ spejjeż biex tneħħi l-klorinju mill-faħam jew żejt, imma madankollu t-tendenza lejn stazzjonjiet li jaħdmu bil-gass se tgħin biex tnaqqas emissjonjiet ta’ PCDD/F minn dan is-settur. 41. Għandu jkun innotat illi l-emissjonjiet ta’ PCDD/F jistgħu jiżdiedu sinifikattivament jekk materjal ta’ l-iskart (tajn tad-drenaġġ, żejt mormi, skart tal-gomma, eċċ) jiżdied mal-karburanti. Il-kombustjoni ta’ skart għal provvista ta’ l-enerġija għandu jsir biss fi stallazzjonijiet li jużaw sistemi ta’ purifikazzjoni ta’ l-iskart tal-gass bi tnaqqis ta’ PCDD/F effiċjenti ħafna (iddeskriviti fit-taqsima A hawn fuq). 42. L-applikazzjoni ta’ metodi ta’ teknika biex jitnaqqsu l-emissjonjiet ta’ ossidi ta’ nitroġenju, dijossidu tal-kubrit u partikoli mill-gass li joħroġ miċ-ċumniji jistgħu jnaqqsu l-emissjonijiet ta’ PCDDf ukoll. Meta jintużaw dawn il-metodi ta’ teknika, effiċjenzi ta’ tneħħija ta’ PCDD/F se jvarjaw ħafna minn impjant għal ieħor. Għaddejja riċerka biex tiżviluppa metodi ta’ teknika għat-tneħħija ta’ PCDD/F, imma sakemm metodi ta’ teknika ta’ din ix-xorta jkunu disponibbli fuq skala industrijali, l-ebda metodu ta’ teknika ma hija identifikata bħala l-aħjar waħda disponibbli għall-għan speċifiku li jitneħħa l-PCDDf. D. Kombustjoni residenzjali 43. 44. Il-kontribuzzjoni ta’l-għodda residenzjali li jaħdmu bil-kombustjoni għall-emissjonijiet totali ta’ PCDD/F huma anqas sinifikanti meta karburanti approvati huma użati sewwa. Barra minn hekk, jista’ jkun hemm differenzi reġjonali kbar fl-emissjonijiet minħabba t-tip u kwalità ta’ karburanti, densità u użu ġeografiku ta’ l-għodda. Fuklari taċ-ċumnija domestiċi għandhom rata akbar ta’ ħruq u skart tal-gassijiet minn stallazzjonijiet kbar ta’ kombusjoni. Dan hu veru speċjalment jekk jużaw karburanti solidi bħal ma huma l-injam u l-faħam, b’konċentrazzjonijiet ta’ emissjonjiet ta’ PCDD/F fl-iskala ta’ f 0,1 sa 0,7 ng TE/m3. 45. Ħruq ta’ materjal ta’ imballaġġ miżjud ma’ karburanti solidi iżid l-emissjonijiet ta’ PCDD/F. Għalkemm huwa projbit fi ftit pajjiżi, il-ħruq ta’ l-iskart u materjal ta’ l-imballaġġ jista’ jsir fi djar privati. Minħabba l-ispejjeż tar-rimi dejjem jiżdiedu, irid ikun rikonoxxut li materjal ta’ skart tad-dar qed jiġi maħruq fi stallazzjonijiet tal-ħruq domestiċi. L-użu ta’ l-injam biż-żieda ta’ skart ta’ materjal ta’ l-imballaġġ jista’ jwassal għal żieda fl-emissjonijiet ta’ PCDDF minn 0,06 ng TE/m3 (injam esklussivament) sa 8 ng TE/m3 (relattiv għal 11 % O2 bil-volum). Dawn ir-riżultati ġew ikkonfermati minn investigazzjonijiet f’diversi pajjiżi li fihom sa 114 ng TE/m3 (fir-rispett ta’ 13 % ossiġnu bil-volum) kien imkejjel fi skart tal-gassijiet minn għodda ta’ kombustjoni residenzjali li jaħarqu materjal ta’ skart. 46. L-emissjonijiet minn għodda ta’ kombustjoni residenzjali jista’ jkun imnaqqas bir-restrizzjoni ta’ materjal tad-dħul għal karburanti ta’ kwalità tajba u l-evitu ta’ ħruq ta’ skart, plastik aloġenat u materjal ieħor. Programmi ta’ informazzjoni pubblika għax-xerrejja/operaturi ta’ għodda ta’ kombustjoni residenzjali jistgħu jkunu effettivi biex jintlaħaq dan l-għan. E. Stallazzjonijiet ta’ ħruq għall-injam (50 MW kapaċità) 47. Riżultati ta’ kejl għal stallazzjonijiet li jaħarqu l-injam jindikaw illi emissjonjiet ta’ PCDD/F ogħla minn 0,1 ng TE/m3 jiġru fi skart tal-gass speċjalment waqt kondizzjonijiet ta’ ħruq li m’humiex favorevoli u/jew meta sustanzi maħruqa għandhom kontenut ogħla ta’ komposizzjonijiet klorinati minn injam normali mhux trattat. Indikazzjoni ta’ ħruq fqir huwa l-konċentrazzjoni totali ta’ karbonju fl-iskart tal-gass. Instabu korrelazzjonijet bejn emissjonijiet ta’ CO, kwalità ta’ fdalijiet tal-qabż maħruq u emissjonijiet ta’ PCDD/F. Tabella 3 tagħmel sommarju ta’ ftit konċentrazzjonijiet ta’ emissjonjiet u fatturi għal stallazzjonijiet li jaħarqu l-injam. Tabella 3 Konċentrazzjoniet ta’ emissjonjiet relatati ma’ kwantita u fatturi għal stallazzjonijiet li jaħarqu l-injam Karburant Konċentraz- zjoni ta’ emissjoni (ng TE/m3) Fattur ta’ emissjoni (ng TE/kg) Fattur ta’ emissjoni (ng/GJ) Injam naturali (siġra tal-betula) 0,02-0,10 0,23-1,3 12-70 Laqx ta’ injam naturali minn foresti 0,07-0,21 0,79-2,6 43-140 Ċippbord 0,02-0,08 0,29-0,9 16-50 168 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 Karburant Skart urban ta’ injam Skart residenzjali Faħam tal-kannol Konċentraz- zjoni ta’ emissjoni (ng TE/m3) Fattur ta’ emissjoni (ng TE/kg) Fattur ta’ emissjoni (ng/GJ) 2,7-14,4 26-173 1 400-9 400 3 230 114 0,03 48. Il-kombustjoni ta’ skart urban ta’ injam (injam ta’ tiġrif) ġo gradilji jiċċaqalqu jwasslu għal emissjonjiet ta’ PCDDF relattivament għoljin, meta komparati ma’ egħjun ta’ injam mhux mormi. Miżura primarji għal tnaqqis ta’ emissjonijiet hija li tevita l-użu ta’ skart ta’ injam ittrattat fi stallazzjonijiet li jaħarqu l-injam. Kombustjani ta’ injam ittrattat għandha tkun impriża biss fi stallazzjonijiet b’tindif xieraq tal-gass li joħroġ miċ-ċumnija biex jitnaqqsu l-emissjonjiet ta’ PCDD/F. V. Metodi ta’ teknika ta’ kontroll għat-tnaqqis ta’ emissjonijiet ta’ PAH A. Produzzjoni ta’ kokk 49. Waqt il-produzzjoni ta’ kokk, PAH’s huma mitfugħa fl-arja li ddur ma’ kullimkien l-aktar: (a) meta l-forn huwa ċarġjat minn ġot-toqob ta’ l-iċċarġjar; (b) permezz ta’ nixxija mil-bieb tal-forn, il-pajps ta’ tlugħ u l-għotjien tat-toqob ta’ l-iċċarġjar; u (ċ) waqt l-imbuttar tal-kokk u waqt li l-kokk ikun qiegħed jibred. 50. Konċentrazzjoni ta’ Benzo(a)pyrene (BaP) ivarja sostanzjalment bejn l-egħjun individwali f’batterija tal-kokk. L-ogħla konċentrazzjonijiet ta’ BaP jinsabu fuqnett tal-batterija u fil-viċinanza immedjata tal-bibien. 51. PAH mill-produzzjoni tal-kokk jista’ jitnaqqas billi teknikament ittejjeb impjanti eżistenti ta’ ħadid u azzar integrat. Dan jista’ jinvolvi l-għeluq u tibdil ta’ batteriji qodma tal-kokk u t-tnaqqis ġenerali fil-produzzjoni ta’ kokk, per eżempju billi tinjetta faħam ta’ valur għoli fil-produzzjoni ta’ l-azzar. 52. Strateġija ta’ tnaqqis ta’ PAH għal batteriji tal-kokk għandha tinkludi l-miżuri tekniki li ġejjin: (a) l-iċċarġjar ta’ l-ifran tal-kokk: — tnaqqis ta’ emissjoni ta’ materja ta’ partikolat meta tiċċarġja l-faħam mil-banker għal ġewwa l-karrozzi li jiċċarġjaw, — sistemi magħluqa għat-trasferiment tal-faħam meta jintuża t-tisħin minn qabel tal-faħam, — estradizzjoni ta’ gassijiet tal-mili u trattament sussegwenti, jew billi tgħaddi l-gassijiet ġo forn fil-qrib jew billi tgħaddi vija mejn ta’ ġbir għal inċineratur u strument sussegwenti li jneħħi t-trab. F’xi każijiet il-gassijiet tal-mili estraditi imma l-prestazzjoni Ambjentali u s-sigurtà ta’ dawn is-sistemi bażati fuq il-karrozzi li jiċċarġjaw huma anqas minn sodisfaċenti. Ġbid suffiċjenti għandu jkun iġġenerat bl-injezzjoni ta’ fwar jew ilma fil-pajpijiet ta’ tlugħ; jistgħu jinħarqu fuq il-karrozzi jiċċarġjaw, li (b) emissjonijiet mill-għotjien tat-toqob ta’ l-iċċarġjar waqt il-ħidma tal-kokk għandu jkun evitat billi: — jintużaw għotjien tat-toqob ta’ l-iċċarġar b’siġillazzjoni effiċjenti ħafna, — tagħlaq it-toqob ta’ l-iċċarġjar b’siment tal-fuħħar (jew materjal effettiv daqsu) wara kull ħidma ta’ ċċarġjar, — tnaddaf l-għotjien u l-qafas tat-toqba ta’ l-iċċarġjar qabel ma tagħlaq it-toqba ta’ l-iċċarġjar, — iżżomm is-saqaf tal-forn liberu minn residwi tal-faħam; (ċ) għotjien tal-pajpijiet tat-tlugħ għandhom ikunu mgħammra b’siġilli ta’ l-ilma biex tevita emissjonijiet ta’ gass u qatran, u l-operazzjoni tajba tas-siġilli għandha tkun mantenuta b’tindif regolari; (d) makkinarju tal-forn tal-kokk biex iħaddem il-bibien tal-forn tal-kokk għandu jkun mgħammar b’sistemi biex inaddaf is-siġilli u l-uċuħ fuq il-qafas tal-bieb tal-forn tal-kokk u l-bibien ta’ l-ifran; 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 169 (e) bibien ta’ l-ifran tal-kokk: — għandhom jintużaw siġilli effettivi ħafna (e. ż, bibien tal-membrana bil-mgħolla magħfusa), — siġilli fuq il-bibien tal-forn u qafas tal-bieb għandhom ikunu mnaddfa sewwa ma kull ħidma ta’ maniġġ, — bibien għandhom ikunu diżinjati b’mod u manjiera li jippermetti l-istallazzjoni ta’ sistemi ta’ estradizzjoni ta’ materjal ta’ patrikulat b’konnessjoni ma’ strument li jneħħi t-trab (permezz ta’ mejns ta’ tiġbir) waqt l-operazzjonijiet ta’ illustrar; (f) il-magna li tittrasferixxi l-kokk għandha tkun mgħammra b’għata integrata, kanal stazzjonarju u sistema stazzjonarja li tnaddaf il-gass (preferibbilment filtru tad-drapp); (g) proċeduri b’emissjonijiet baxxi għandhom ikunu applikati biex iberred il-kokk eż. tibrid tal-kokk niexef. It-tibdil ta’ proċess li tkessaħ permess tat-tixrib bit-tibrid tal-kokk niexef għandha tkun preferuta, sakemm il-ġenerazzjoni ta’ skart ta’ ilma tkun evitata billi tintuża sistema ta’ ċirkulazzjoni magħluqa. It-trabijiet li jiġu ġenerati meta kokk imkessaħ niexef li huwa immaniġġjat għandu jitnaqqas. Proċess li jagħmel il-kokk imsejjaħ “tagħmil ta’ kokk mingħajr irkupru” jemitti sinifikament anqas PAH mill-proċess aktar konvenzjonali ta’ rkupru minn prodott ieħor. Dan minħabba li l-ifran jaħdmu taħt pressjoni negattiva, b’hekk jeliminaw nixxija għall-atmosfera mill-bibien ta’ l-ifran tal-kokk. Waqt it-tisjir, il-gass nej tal-forn tal-kokk jitneħħa mill-ifran b’kurrent naturali ta’ l-arja, li jżomm pressjoni negattiva fl-ifran. Dawn l-ifran m’humiex iddiżinjati biex jirkupraw il-prodotti sekondarji kimiċi mill-gass nej tal-forn tal-kokk. Minflok, il-gassijiet li jintefgħu mill-proċess ta’ tisjir (inkluż PAH) huma maħruqa b’mod effiċjenti f’temperaturi għoljin u b’ħinijiet residenzjali twal. Is-sħana żejda minn din l-inċinerazzjoni hija użata biex tipprovdi l-enerġija biex isir il-kokk, u sħana żejda tista’ tintuża biex tiġġenera l-fwar. L-ekonomija ta’ din it tip ta’ operazzjoni biex isir il-kokk tista’ tirrikjedi unit għal koġenerazzjoni biex tipproduċi l-elettriku mill-fwar żejjed. Bħalissa hemm impjant ta’ kokk mingħajr irkupru wieħed biss fl-Istati Uniti, u waħda qed topera fl-Awstrajla. Il-proċess huwa bażikament forn tal-kokk mingħajr irkupru bi tromba taċ-ċumnija waħda orizzontali b’kamra ta’ inċinerazzjoni li tgħaqqad żewġt ifran. Il-proċess jipprovdi għal iċċarġjar alternattiv u skeda ta’ tisjir tal-kokk bejn iż-żewġ fran. B’hekk, forn wieħed dejjem ikun qed jipprovdi l-kamra ta’ inċinerazzjoni b’gassijiet tal-kokk. Il-kombustjoni tal-gass tal-kokk fil-kamra ta’ inċinerazzjoni tipprovdi l-għajn neċessarju ta’ sħana. Id-diżinn tal-kamra ta’ l-inċinerazzjoni tipprovdi l-ħin neċessarju ta’ għajxien (approssimament sekonda) u temperaturi għoljin (minimu of 900 °C). Programm effettiv ta’ l-osservanza għal nixxija minn siġilli tal-bibien ta’ l-ifran tal-kokk, pajpijiet ta’ tlugħ u għotjien tat-toqob ta’ l-iċċarġjar għandu jkun imħaddem. Dan jimplika l-osservanza u reġistrazzjoni ta’ nixxija u tiswija jew manteniment immedjat. B’hekk jista’ jintlaħaq tnaqqis sinifikanti ta’ emissjonijiet mixruda. ta’ batteriji eżistenti ta’ gassijiet L-immodifikazzjoni taċ-ċumnija mill-egħjun kollha (b’irkupru ta’ sħana) jirriżulta fi tnaqqis ta’ PAH ta’ 86 % għal aktar minn 90 % fl-arja (mingħajr rigward għal trattament ta’ drenaġġ). Spejjeż ta’ investiment jistgħu jkunu ammortizzati f’ħames snin, meta’ tikkunsidra l-enerġija rkuprata, ilma msaħħan, gass għal sinteżi u ilma ta’ tberrid iffrankat. tal-kokk biex jiffaċilitaw il-kondensazzjoni 53. 54. 55. 56. Iż-żieda fil-volum ta’ l-ifran tal-kokk jirriżulta fi tnaqqas fin-numru totali ta’ fran, bibien ta’ fran miftuħa (ammont ta’ fran imbuttati kuljum) numru ta’ siġilli f’batterija tal-kokk u bħala konsegwenza emissjonijiet ta’ PAH. Il-produttività tiżdied bl-istess mod billi tnaqqas l-ispejjeż operattivi u ta’ persunal. 57. Sistemi niexfa biex iberrdu l-kokk jinħtieġu investiment ogħla minn metodi mxarrbin. Spejjeż ogħla ta’ operazzjoni jistgħu jkunu kumpensati bl-irkuprar ta’ sħana fi proċess li jsaħħan il-kokk minn qabel. L-effiċjenza fl-enerġija ta’ sistema ta’ tibrid niexef tal-kokk/tisħin minn qabel tal-faħam jogħla minn 38 għal 65 %. It-tisħin minn qabel tal-faħam jgħolli l-produttività bi 30 %. Dan jista’ jittella’ sa 40 % għaliex il-proċess ta’ tisjir tal-kokk huwa aktar omoġenu. 58. It-tankijiet u stallazzjonijiet kollha għal ħażna u trattament tal-qatran tal-faħam u prodotti tal-qatran tal-faħam għandhom ikunu mgħammrin b’sistema effiċjenti għar-ritorn ta’ l-irkupru ta’ fwar u/jew qerda tal-fwar. L-ispiża ta’ operazzjoni ta’ sistemi tal-qerda tal-fwar jistgħu jitnaqqasu f’mod ta’ wara l-ħruq awtotermali jekk il-konċentrazzjoni ta’ komposizzjoni ta’ karbonju fl-iskart huwa għoli biżżejjed. 59. Tabella 4 tagħmel sommarju ta’ miżuri ta’ tnaqqis ta’ emissjonjiet ta’ PAH f’impjanti ta’ produzzjoni tal-kokk. 170 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 Tabella 4 Kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PAH għal produzzjoni tal-kokk Għażliet amministrattivi Livelli ta’ emissjonjiet (%) (a) L-estimu ta’ l-ispiża Riskji amministrattivi ta’ impjanti qodma Modifikazzjoni taċ- ta’ gassijiet b’kondensazzjoni ċumnija emissi mill-egħjun kollha tinkludi l-miżuri li ġejjin: — evakwazzjoni u ħruq ta’ wara tal- gassijiet tal-mili waqt l- iċċarġjar ta’ l-ifran jew mogħdija tal-gassijiet fil- forn qarib sakemm huwa possibbli, — emissjonijiet fl-għotjien tat-toqob ta’ l-iċċarġjar għandu jkun evitat sakemm huwa possibbli, eż. bil-kostruzzjoni ta’ għatu speċjali għat-toqob u metodi effiċjenti ħafna ta’ siġill. bibien ta’ l-ifran tal-kokk b’siġilli effettiviħafna ta’ Tindif għandhom jintużaw. l-għotjien tat-toqob ta’ l-iċċarġjar u qafas qabel ma tingħalaq it-toqba ta’ l-iċċarġjar, — skart tal-gass min operazzjoni ta’ mbuttar għandu jinġabar u jintgħalef lil strument ta’ tneħħija tat-trab, Totali 10 (mingħajr ilma moħli) Għolja Emissjonijiet għal ilma moħli bil-ksieħ imxarrab huma għoljin ħafna. Dan il-metodu għandu jiġi applikat biss jekk l-ilma jerġa’ jintuża f’ċirklu magħluq. ta’ spejjeż (Amortizzazzjoni ta’ investiment, meta tikkunsidra l-rkuprar ta’ enerġija, ilma msaħħan, gass għal sinteżi u ilma għat-tibrid iffrankat, jista ikun ħames snin. ) 5 5 5 — tiksieħ waqt it-tberrid tal-kokk b’ metodi mxarrba jekk ikunu applikati sewwa biss mingħajr ilma moħli. Proċeduri b’emissjonjiet baxxi għat- tibrid tal-kokk e. ż, tibrid niexef tal- kokk. Ebda emissjonijiet fl- ilma Spejjeż għola ta’ investiment minn tibrid mxarrab (imma spejjeż anqas bit-tisħin minn qabel tal-kokk u użu ta’ sħana mgħormija) Iż-żieda ta’ l-użu ta’ fran ta’ volum għoli biex jitnaqqas in-numru ta’ ftuħ u l-uċuh ta’ erji ta’ siġill. Konsiderevoli Investiment bejn wieħed u ieħor 10 % għola minn impjanti konvenzjonali. Fil-maġġoranza każijiet l-immodifazzjoni totali jew l-istallazzjoni ta’ kokkerija ġdida hija meħtieġa. ta’ (a): Emissjonijiet li jifdal ikkumparati ma mod mhux imnaqqas. B. Produzzjoni ta’ anodu 60. Emissjonijiet mill-produzzjoni tal-kokk. ta’ PAH mill-produzzjoni ta’ anodu jridu jkunu trattati b’mod simili bħal dawk 61. Il-miżuri sekondarji li ġejjin għat-tnaqqis ta’ emissjonijiet ta’ trab ikkontaminat bil-PAH huma wżati: (a) preċipitazzjoni elettrostatika tal-qatran; (b) kombinazzjoni ta’ filtru elettrostatiku konvenzjonali tal-qatran b’filtru imxarrab elettrostatiku hija miżura teknika aktar effiċjenti; (ċ) ħruq termali ta’ wara ta’ l-iskart tal-gassijiet; u (d) togħrik niexef bil-ġebla tal franka/kokk taż-żejt jew ossidu ta’ aluminju (Al2O3). 62. L-ispejjeż ta’ operazzjoni fil-ħruq termali ta’ wara jistgħu jitnaqqsu f’mod awtotermali tal-ħruq ta’ wara jekk il-konċentrazzjoni ta’ komposizzjonijiet ta’ karbonju fil-gass moħli huwa għoli biżżejjed. Tabella 5 tagħmel sommarju tal-miżuri ta’ kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PAH għal produzzjoni ta’ anodu. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 171 Tabella 5 Kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PAH għal produzzjoni ta’ anodu Għażliet amministrattivi Livelli ta’ emissjonijiet (%) (a) Stima ta’ l-ispiża Riskji amministrattivi L-immodernizzar ta’ impjanti qodma bit-tnaqqis ta’ emissjonijiet imxerrdin bil-miżuri li ġejjin: 3-10 Għolja — tnaqqis ta’ tnixxiegħ, — stallazzjoni ta’ siġilli flessibbli fuq il-biebien ta’ l-ifran — evakwazzjoni tal-gassijiet tal-mili u trattament jew billi sussegwenti tgħaddi il-gassijiet fil-forn qarib jew billi tgħaddi l-gassijiet minn mejn tal- ġbir għal inċineratur u sussegwenta- ment għal strument li jneħħi t-trab mis-sistemi ta’ l-art, — operazzjoni u sistemi ta’ tibrid ta’ l-ifran tal-kokk, u — evakwazzjoni u purifikazzjoni ta’ emissjonijiet ta’ partikolat mill-kokk. Teknoloġiji stabbiliti għal produzzjoni ta’ anodu fl-Olanda: 45-50 Teknoloġiji stabbiliti għal produzzjoni ta’ anodu fl-Olanda:— forn ġdid b’għarika niexfa (bil-ġebla tal- franka/kokk taż-żejt jew bl-aluminju), — reċiklaġġ tal-ħmieġ f’uniti ta’ pejst. BAT: Implimentat fl-Olanda fl-1990. Togħrik bil-ġebla tal-franka jew kokk taż-żejt huwa effettiv biex jitnaqqas il-PAH; bl- aluminju mhux magħruf. — preċipitazzjoni elettrostatika ta’ 2-5 trab, u Spejjeż operazzjonali termali Anqas f’ mod awto- Tindif regolari tal-qatran huwa meħtieġ — ħruq ta’ wara termali. 15 (a): Emissjonjiet li jibqgħu mqabblin mal-mod mhux imnaqqas. Imħaddma f’mod awtotermali biss jekk il-konċentrazzjoni ta’ PAH fl-iskart tal- gass huwa għoli. C. L-industrija ta’ l-aluminju 63. L-aluminju huwa magħmul minn ossidu ta’ l-aluminju (A12O3) b’elettrolisi f’reċipjenti (ċelloli) mqabbdin bl-elettriku f’serje. Reċipjenti huma klassifikati bħala ta’ qabel il-ħamja jew reċipjenti Soederberg, skond it-tip ta’ anodu. 64. Reċipjenti ta’ qabel il-ħamja għandhom anodi li jikkonsistu fi blokkijiet ta’ karbonju kkalċinat (moħmi), li huma mibdula wara konsum parzjali. Anodi Soederberg huma moħmija f’ċellola, b’taħlita ta’ kokk taż-żejt u qatran żift tal-faħam biex jgħaqqad. 65. Emissjonijiet għoljin ħafna ta’ PAH huma mitfugħa mill-proċess Soederberg. Miżuri primarji ta’ tnaqqis jinkludu l-immodernizzar ta’ impjanti eżistenti u sfruttament tal-proċessi li jistgħu jnaqqsu l-emissjonijiet ta’ PAH b’ 70 sa 90 %. Livell ta’ emissjoni ta’ 0,015 kg B(a). Kull/tunnellata metrika ta’ Al seta’ jintlaħaq. It-tibdil taċ-ċelloli Soederberg eżistenti b’ċelloli ta’ qabel il-ħamja jirrikjedi l-bini mill-ġdid ta’ proċessi eżistenti, imma kieku kważi jeliminaw l-emissjonijiet ta’ PAH. L-ispejjeż kapitali ta’ tibdil ta’ din ix-xorta huma għoljin ħafna. 66. Tabella 6 tagħmel sommarju ta’ miżuri ta’ kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PAH għal produzzjoni ta’ aluminju. 172 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 Tabella 6 Kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PAH għal produzzjoni ta’ aluminju bl-użu tal-proċess Soederberg Għażliet amministrattivi Livelli ta’ emissjonijiet lieva (%) (a) Stima ta’ l-ispiża Riskji amministrattivi ta’ elettrodi Tibdil Bl-użu ta’: ta’ Soederberg 3-30 Spejjeż għola għal elettrodi bejn wieħed u ieħor USD 800 miljun Elettrodi Soederberg huma orħos minn dawk ta’ qabel il-ħamja, għaliex l-ebda impjant ta’ ħami ta’ anodi m’huwa meħ- imma Ir-riċerka għada għaddejja, tieġ. l-ispettativi huma baxxi. Operazzjoni u l-monitoraġġ effiċjenti ta’ emissjonijiet huma partijiet essenzjali tal-kontroll ta’ emissjonijiet. Prestazzjfqira tista’ tikkawża emissjonijiet imxerrda b’mod sinifikanti. oni — elettrodi moħmija minn qabel (evitazzjoni ta’ legaturi taż-żift), — anodi inerti. Sistemi ta’ qabel il-ħamja magħluqa b’post għall- għalf ta’ allumina u kontroll effiċjenti tal-proċess, għata jgħattu ir-reċipjent kollu u jħalli l-ġbir effiċjenti ta’ pollutanti ta’ l-arja. 1-5 Reċipjent Soederberg b’boltijiet verti- kali ta’ kuntatt u sistemi ta’ ġbir effiċ- jenti ta’ gass moħli. 10 L-immodifikazzjoni tat-teknoloġija Soederberg bl- inkapsulament u post immodifikat għall-għalf: USd 50 000 sa 10 000 kull fuklar Emissjonjiet imxerrda jsiru waqt l-għalf, tkisser tal-qoxra u tgħollija tal-boltijiet tal- ħadid tal-kuntatt, għal posizzjoni għola. Teknoloġija Sumitomo (anodi tat-trab tal- faħam ippressat għall-proċess VSS): Baxxa sa medja Tindif tal-gass: — filtri elettrostatiki tal-qatran, — tagħqid ta’ filtri elettrostatiki konvenz- jonali tal-qatran b’tindif elettrostatiku mxarrab tal-gass; — ħruq ta’ wara termali. 2-5 1 Baxxa Medja Rata għolja ta’ l-isparkjar u arki elettriċi; Tindif tal-gass bl-ilma jiġġenera ilma moħli. Użu ta’ żift b’temperatura ta’ tidwib għola (HSS + VSS). Gholja Użu ta’ togħrik niexef f’impjanti eżis- tenti ta’ HSS + VSS. a: Emissjonjiet li jibqa’ mqabblin mal-mod mhux imnaqqas. Baxxa għal medja Medja għal għolja D. Kombustjoni residenzjali 67. Emissjonijiet ta’ PAH minn kombustjoni residenzjali jistgħu jiġu skoperti minn fran jew fuklari miftuħin speċjalment meta jintuża l-injam jew faħam. Id-djar jistgħu jkunu għajn sinifikanti ta’ emissjonijiet ta’ PAH. Dan huwa riżultat ta’ l-użu ta’ fuklari u stallazzjonijiet żgħar tan-nar li jaħarqu karburanti solidi fid-djar. Ġo ftit pajjiżi l-karburanti normali għal fran huwa faħam. Fran li jaħarqu l-faħam jarmu anqas PAH minn dawk li jaħarqu l-injam, minħabba t-temperaturi ta’ kombustjoni għola tagħhom u karburanti ta’ kwalità aktar konsistenti. 68. Barra dan, sistemi ta’ kombustjoni b’karatteristiċi ta’ xogħol sfruttat (eż. rata ta’ ħruq) effettivament jikkontrollaw emissjonijiet ta’ PAH minn kombustjoni residenzjali. Kondizzjonijiet ta’ kombustjoni sfruttati jinkludi diżinn tal-kamra ta’ kombustjoni sfruttata u sfruttament tal-provvista ta’ l-arja. Hemm diversi metodi ta’ teknika li jisfruttaw il-kondizzjonijiet ta’ kombustjoni u jnaqqsu l-emissjonijiet. Hemm differenzi sinifikanti fl-emissjonijiet bejn il-metodi ta’ teknika differenti. Kaldarun modern li jaħraq in-nar b’tank li jakkumula l-ilma, li jirrappreżenta BAT, inaqqas l-emissjonijiet b’aktar minn 90 % meta mqabbel ma kaldarun antikwat mingħajr tank li jakkumula l-ilma. Kaldarun modern għandu tliet żoni differenti: fuklar għall-iggassjar ta’ l-injam, żona ta’ kombustjoni tal-gass b’ċeramiki jew materjal ieżor li jippermetti temperatura ta’ xi 1 000 °C, u żona ta’ konvezzjoni. Il-parti ta’ konvezzjoni fejn l-ilma jassorbi s-sħana għandha tkun twila biżżejjed u effettiva biex it-temperatura tal-gass tista’ titnaqqas minn 1 000 °C sa 250 °C jew anqas. Hemm ukoll diversi metodi ta’ teknika biex jissupplimentaw kaldaruni qodma u antikwati, per eżempju b’tankijiet li jakkumulaw l-ilma, inserzjonijiet taċ-ċeramica u burners tal-pritkuna. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 173 69. Rati ta’ ħruq sfruttati huma akkumpanjati b’emissjonijiet baxxi ta’ monossidu karboniku (CO) idrokarbonji (THC) u PAHs. It-tqegħid ta’ limiti (regoli ta’ “Type Approval”) fuq l-emissjonjiet ta’ CO u THC’s ukoll jaffettwaw l-emissjonijiet ta’ PAHs. Emissjonijiet baxxi ta’ CO u THCs jirriżultaw f’emissjonijiet baxxi ta’ PAHs. Peress li l-kejl ta’ PAH huwa bil-qabda għola mill-kejl ta’ CO, huwa aktar effettiv taħt il-profil ta’ ġestjoni u spejjeż biex tagħmel valur ta’ limitu għal CO u THCs. Qiegħed jitkompla xogħol fuq proposta għal standard ta’ CEN għal kaldaruni li jaħarqu l-faħam u l-injam sa 300 kW (ara tabella 7). Tabella 7 Abbozz ta’ standard ta’ CEN fl-1997 Klassi Manwali Effett (kW) < 50 > 50-150 > 150-300 Awtomatici < 50 > 50-150 > 150-300 3 5 000 2 500 1 200 3 000 2 500 1 200 2 CO 8 000 5 000 2 000 5 000 4 500 2 000 1 3 25 000 12 500 12 500 15 000 12 500 12 500 150 100 100 100 80 80 2 THC 300 200 200 200 150 150 1 3 2 1 Partikolati 2 000 1 500 1 500 1 750 1 250 1 250 150/125 180/150 200/180 150/125 180/150 200/180 150/125 180/150 200/180 150/125 180/150 200/180 150/125 180/150 200/180 150/125 180/150 200/180 Nota: Livelli ta’ emissjonijiet f’mg/m3 ma’ 10 % O2. 70. Emissjonijiet minn fran residenzjali ta’ kombustjoni bl-injam jistgħu jitnaqqsu: (a) Għal fran eżistenti bi programmi pubbliki ta’ informazzjoni u kuxjenza dwar il-ħidma tajba ta’ fran, l-użu ta’ injam mhux ittrattat biss, proċeduri ta’ preparazzjoni ta’ karburanti u l-mod korrett biex jitnixxef l-injam għal kontenut ta’ irtuba; u (b) Għal fran ġodda, bl-applikazzjoni ta’ livelli ta’ prodotti kif inhu deskritt fl-abozz ta’ standard ta’ CEN (standards ta’ prodotti ekwivalenti fl-Istati Uniti u l-Kanada). 71. Aktar miżuri ġenerali għat-tnaqqis ta’ emissjonijiet tal-PAH huma dawk relatati ma’ l-iżvilupp ta’ sistemi ċentralizzati għal konservazzjoni ta’ djar u enerġija bħat-titjib ta’ insulazzjoni termali biex jitnaqqas il-konsum ta’ l-enerġija. 72. Hemm sommarju ta’ l-informazzjoni f’Tabella 8. Tabella 8 Kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PAH għal kombustjoni residenzjali Għażliet amministrattivi Użu ta’ faħam u injam imnixxef (injam imnix- xef huwa injam maħżun għal mhux anqas minn 18 sa 24 xahar). Livelli ta’ emissjonijiet (%) (a) Effetività għolja Użu ta’ faħam imnixxef Effettività għolja L-estimu ta’ l-ispiża Riskji amministrattivi Diżinn ta’ sistemi ta’ tisħin għal karburanti solidi biex jipprovdi l-aħjar kondizzjonijiet possibbli ta’ ħruq sħiħ: 55 Medja jridu jinżammu ma’ manufatturi ta’ Negozjati l-ifran biex titnieda skema ta’ approvazzjoni għal fran. — żoni ta’ l-iggassjar, — kombustjoni b’ċeramiki, — żona ta’ konvezzjoni effetiva. Tank li jiġbor l-ilma Struzzjonijiet tekniċi għal operazzjoni effiċ- jenti. 30 sa 40 Program ta’ informazzjoni pubblika li tikkon- ċerna l-użu ta’ fran li jaħarqu l-injam flimkien ma’ struzzjonijiet prattiki u regolazzjoni tat- tip ta’ fran. (a): Emissjonjiet li jibqa’ mqabblin mal-mod mhux imnaqqas. Baxxa Jista’ jintlaħaq b’edukazzjoni pubblika vigoruża 174 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 E. Stallazzjonijiet ta’ preservazzjoni ta’ l-injam 73. 74. Preservazzjoni ta’ l-injam bi prodotti li fihom jinsab il-faħam-qatran jista’ jkun għajn maġġuri ta’ emissjonijiet ta’ PAH fl-arja. Emissjonijiet jistgħu jsiru waqt il-proċess ta’ tħabbil innifsu kif ukoll waqt il-ħażna, immaniġjar u użu ta’ injam mdakkar fil-beraħ. li fihom jinsab il-faħam-qatran huma carbolineum u creosote. Il-prodotti It-tnejn huma distillati mill-faħam-qatran li fihom jinsabu PAHs għal protezzjoni ta’ injam ittrattat (injam) kontra attakki bijoloġiċi. 75. Emissjonijiet ta’ PAH mill-preservazzjoni ta’ l-injam, stallazzjonijiet u faċilitajiet ta’ ħażna jistgħu jkunu mnaqqsa bl-użu ta’ diversi approċċi, implimentati kemm waħedhom jew f’għaqda, bħalma huma: (a) ħtiġiet fuq il-kondizzjonijiet tal-ħażna biex jimpedixxu l-kontaminazzjoni ta’ l-ilma tal-ħamrija u tal-wiċċ permess ta’ lissija ta’ PAH u ilma tax-xita kkontaminat (eż. postijiet tal-ħażna impermeabbli għall-ilma tax-xita, għata tas-saqaf, l-użu mill-ġdid ta’ ilma ikkontaminat għal proċess ta’ tħabbil, talbiet ta’ kwalità għal materjal prodott); (b) miżuri biex jitnaqqsu emissjonijiet fl-atmosfera f’impjanti ta’ tħabbil (eż. l-injam sħun għandu jitkessaħ minn 90 °C għal imqar 30 °C qabel ma jiġi trasportat lejn il-postijiet tal-ħażna. Madankollu, metodu alternattiv li juża l-fwar tal-pressa taħt kondizzjonijiet ta’ vakum biex jitħabbel l-injam mal-cresote għandu jinġibed l-attenzjoni għalih bħala BAT); (ċ) l-aħjar tagħbija ta’ preservattiv ta’ l-injam, li jagħti protezzjoni adekwata lil prodott ta’ l-injam trattat fil-post jista’ jiġi meqjus bħala BAT peress li dan inaqqas id-domanda għal tibdil, b’hekk jitnaqqsu l-emissjonijet minn stallazzjonijiet ta’ preservazzjoni ta’ l-injam; (d) l-użu ta’ prodotti ta’ preservazzjoni ta’ l-injam b’ammont anqas ta’ dawk il-PAHs li huma POPs: — possibbilment l-użu ta’ creosote immodifikat li huwa meqjus li huwa frazzjon ta’ distillazzjoni li jagħli bejn 270 °C u 355 °C, li jnaqqas kemm l-emissjonijiet ta’ PAHs aktar volatili u il-PAH’s itqal, aktar tossiċi; — l-iskoraġġiment ta’ l-użu ta’ carbolineum ukoll inaqqas l-emissjonijet ta’ PAH; (e) Tevalwa u mbagħad tuża, kif xieraq, alternattivi, bħal dawk f’Tabella 9, li jnaqqsu kemm jista’ jkun id-dipendenza fuq prodotti bażati fuq PAH. 76. Il-ħruq ta’ injam imdakkar iġib miegħu emissjonijiet ta’ PAH u susztanzi oħra ta’ ħsara. Jekk isir ħruq, għandu jsir fi stallazzjonijet b’metodi ta’ teknika adekwati għat-tnaqqis. Tabella 9 Alternattivi possibbli għal preservazzjoni ta’ injam li jinvolvu prodotti bażati fuq PAH. Għażliet amminstrattivi Riskji amministrattivi Użu ta’ materjali alternattivi għal applikazzjoni kostruzzjoni: fil- Problemi oħra ambjentali jridu jiġu evalwati bħal ma huma: — injam iebes magħmul b’mod sostanibbli (xatt — disponibbiltà ta’ injam magħmul b’mod adattat, — emissjonijiet ikkawżati bil-produzzjoni u rimi ta’ plastik, speċjalment PVC. ix-xmara, ċnut, xatab), — plastik (arbli ortikulturali) — Konkrit (travi tal-binarju tal-ferrovija), — tibdil ta’ kostruzzjonijiet artifiċjali b’oħrajn naturali (bħalma huma xtut ix-xmara, ċnut, eċċ), — użu ta’ injam mhux ittrattat. Hemm diversi metodi ta’ teknika alternattivi ta’ preser- vazzjoni ta’ l-injam li ma jinkludux it-tħabbil bi prodotti bażati fuq PAH. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 175 ANNESS VI SKEDI TA’ ŻMIEN GĦAL APPLIKAZZJONJI TAL-VALURI TA’ LIMITU U L-AĦJAR METODI TA’ TEKNIKA DISPONIBBLI GĦAL EGĦJUN STAZZJONARJI ĠODDA U EŻISTENTI L-iskedi ta’ żmien għal applikazzjoni tal-valuri ta’ limitu u l-aħjar metodi ta’ teknika disponibbli huma: (a) għal egħjun stazzjonarji ġodda: sentejn wara id-data tal-bidu fis-seħħ ta’ dan il-preżenti Protokoll; (b) għal egħjun stazzjonarji eżistenti: tmien snin mid-data tal-bidu fis-seħħ ta’ dan il-preżenti Protokoll. Jekk ikun hemm bżonn, dan il-perjodu jista’ jkun estiż għal egħjun stazzjonarji eżistenti speċifici skond il-perjodu ta’ ammortizzazzjoni li jkun previst fil-leġislazzjoni nazzjonali. 176 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 ANNESS VII MIŻURI TA’ KONTROLL RAKKOMANDATI BIEX INAQQSU L-EMISSJONIJIET TA’ POLLUTANTI PERSISTENTI ORGANIĊI MINN EGĦJUN MOBBLI 1. Tifsiriet relevanti huma previsti fl-Anness III għal preżenti Protokoll. I. Livell ta’ emissjonijiet li jintlaħqu għal vetturi ġodda u parametri ta’ karburanti A. Livelli ta’ emissjonijiet għal vetturi ġodda 2. Karozzi tal-passiġġieri li jużaw id-diżil bħala karburant Sena Massa ta’ riferenza Limiti ta “VALUR” Massa ta’ idrokarbonji u NOx Massa ta’ partikolati ta’ l-1. 1. 2000 ta’l-1. 1. 2005 (indikattiva) 3. Vetturi ta’ l -istrapazz Kollha Kollha 0,56 g/km 0,3 g/km 0,05 g/km 0,25 g/km Sena/ċirklu ta’ prova ta’ l-1. 1. 2000/ESC ċirklu ta’ l-1. 1. 2000/ETC ċirklu Valuri ta’ limitu Massa ta’ idrokarbonji Massa ta’ partikolati 0,66 g/kWh 0,85 g/kWh 0,1 g/kWh 0,16 g/kWh 4. Vetturi li jinsaqu fuq art imħarbta P a s s 1 (riferenza: Regolament (KEE) Nru 96) (*) Enerġija netta (P) (kW) Massa ta’ idrokarbonji Massa ta’ partikolati P = 130 75 = P < 130 37 = P < 75 1,3 g/kWh 1,3 g/kWh 1,3 g/kWh 0,54 g/kWh 0,70 g/kWh 0,85 g/kWh (*) “Provisjonijiet uniformi li jikkonċernaw l-approvazzjoni ta’ magni ta’ kompressjoni ta’ qbid tan-nar (CI) li għandhom jiġu stal- lati fi trakters agrikolturali u tal-foresti fir-rigward ta’ l-emissjonijiet ta’ pollutanti mil-magna. ”’ Ir-Regolament daħal fis-seħħ nhar il-15 ta’ Diċembru 1995 u l-emenda tiegħu daħlet fis-seħħ nhar il-5 ta’ Marzu 1997. P a s s 2 Enerġija netta (P) (kW) Massa ta’ idrokarbonji Massa ta’ partikolati 0 = P < 18 18 = P < 37 37 = P < 75 75 = P < 130 130 = P < 560 1,5 g/kWh 1,3 g/kWh 1,0 g/kWh 1,0 g/kWh 0,8 g/kWh 0,4 g/kWh 0,3 g/kWh 0,2 g/kWh 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 177 B. Parametri ta’ karburanti 5. Karburant tad-diesel Parametru Taqsima Limits Valur minimu (2000/2005) (*) Valur mas- simu (2000/2005) (*) Metodu ta’ Prova Numru Cetane Densità mal-15 °C Evapora 95 % PAH Kubrit (*) 1 ta’ Jannar tas-sena speċifikata. (**) Valur indikattiv. NS: Mhux speċifikat. — 51/NS — ISO 5165 kg/m3 °C mass % ppm — — — — 845/NS ISO 3675 360/NS ISO 3405 11/NS prIP 391 350/50 (**) ISO 14956 II. Restriction of halogenated scavengers, additives in fuels and lubricants 6. Ġo ftit pajjiżi, 1,2-dibromomethane imħallat ma’ 1,2-dichloromethane huwa użat bħala kennies fil-petrol biċ-ċomb. Barra minn hekk, PCDD/F huma furmati waqt il-proċess ta’ kombustjoni fil-magna. L-applikazzjoni ta’ katalizzaturi minn tlett ibnadi għal karozzi ser jirrikjedi l-użu ta’ karburanti mingħajr ċomb. Iż-żieda ta’ kenniesa u komposizzjonijiet aloġenati oħra mal-petrol u karburanti oħra u ma’ lubrikanti oħra għandu jkun evitat safejn hu possibbli. 7. Tabella 1 tagħmel sommarju tal-miżuri ta’ kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PCDD/F mill-ekżost mil-vetturi ta’ trasport fit-triq. Tabella 1 Kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PCDD/F mill-ekżost mil-vetturi ta’ trasport fit-triq Għażliet amministrattivi Riskji amministrattivi L-evitu ta’ żieda ta’ komposizzjonijiet aloġenati mal- karburanti — 1,2-dichloromethane — 1,2-dichloromethane u komposizzjonijiet ta’ bromu korrispondenti bħala kenniesa fil-karburanti biċ- ċomb għal magni li jaqbdu bix-xrar (komposizzjonijiet Bromu jistgħu jwasslu għal for- mazzjoni ta’ diossiċi jew furans brominati) L-evitu ta’ addittivi fil-karburanti u lubrikanti. Kenniesa aloġenati sejrin jitneħħew bil-mod għaliex is-suq għal petrol biċ-ċomb ser jiċkien minħabba l-użu dejjem jiżdied ta’ katalizzaturi minn tlett ibnadi ta’ ċirkuwitu magħluq bil-magni li jaqbdu bix-xrar. III. Miżuri ta’ kontroll għal emissjonijiet minn egħjun mobbli A. Emissjonijiet ta’ POP minn vetturi awtomobbli 8. Emissjonijiet ta’ POP minn vetturi awtomobbli jeżistu bħala PAH’s marbuta ma’ partikolati liema PAHs jkunu ġew emitti minn vetturi li jaħdmu bid-diżil Sa punt sekondarju, PAH’s huma emitti ukoll minn vetturi li jaħdmu bil-petrol. 9. Żejt ta’ lubrikazzjoni u karburanti jistgħu jinstabu fihom komposizzjonijiet aloġenati bħala riżultat ta’ addittivi jew il-proċess ta’ produzzjoni. Dawn il-komposizzjonijiet jistgħu jiġu trasformati fi PCDD/F waqt il-kombustjoni u sussegwentament emitti mall-gassijiet ta’ l-ispurgar. 178 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 B. Spezzjoni u manteniment 10. Għal egħjun mobbli li jaħdmu bid-diesel, l-effettività tal-kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PAHs tista’ tkun żgurata permezz ta’ programmi biex perjodikament jipprovaw l-egħjun mobbli għal emissjonijiet ta’ patrikulati, opaċità waqt l-aċċelerazzjoni ħielsa, jew metodi ekwivalenti. 11. Għal egħjun mobbli li jaħdmu bil-petrol, l-effettività tal-kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PAHs (flimkien ma’ kompossizjonijiet oħra ta’ ekżost) tista’ tkun żgurata permezz ta’ programmi biex perjodikament jipprovaw il-kejl tal-karburanti b’miter u l-effiċjenza tal-katalizzatur. C. Metodi ta’ teknika biex jiġu kontrollati l-emissjonijiet ta’ PAH minn vetturi awtomobbli li jaħdmu bid-diżil u bil-petrol 1. A s p e t t i ġ e n e r a l i t a ’ t e k n o l o ġ i j i t a ’ k o n t r o l l 12. Huwa importanti li jkun żgurat li l-vetturi huma diżinjati biex jilħqu livelli ta’ emissjonjijiet waqt li jkunu fis-servizz. Dan jista’ jsir billi tiżgura l-konformità ta’ produzzjoni, dewmien ta’ ħajja, garanzija ta’ komponenti ta’ kontroll ta’ emissjonijet, u s-sejħa lura ta’ vetturi difettużi. Għal vetturi li qegħdin jintużaw, il-prestazzjoni kontinwa ta’ kontroll ta’ emissjonijiet jista’ jiġi żgurat bi programm effettiv ta’ spezzjoni u manteniment. 2. M i ż u r i t e k n i ċ i g ħ a l k o n t r o l l t a ’ e m i s s j o n i j i e t 13. Il-miżuri li ġejjin biex jikkontrollaw emissjonjiet ta’ PAH huma importanti: (a) Speċifikazzjojijiet ta’ kwalità ta’ karburanti u modifikazzjonijiet fil-magni biex jikkontrollaw l-emissjonijiet qabel ma jiġu furmati (miżuri primarji); u (b) Iż-żieda ta’ sistemi ta’ trattament ta’ l-ispurgar eż. katalisti ta’ ossidazzjoni jew nasses tal-partikolat (miżuri sekondarji). (1) Magni li jaħdmu bid-diesel 14. Modifikazzjoni tal-karburanti tad-diżil jagħti żewġ benefiċċji: kontenut anqas ta’ kubrit inaqqas l-emissjonijiet ta’ patrikuli u jżid l-effiċjenza tal-konverżjoni ta’ katalisti ta’ ossidazzjoni, u t-tnaqqis f’komposizzjonijiet li huma di- u tri-aromatiċi jnaqqas l-formazzjoni u emissjoni ta’ PAHs. jista’ 15. Miżura primarja biex tnaqqas l-emissjonijiet hija li timmodifika l-magna biex tilħaq kombustjoni aktar kompleta. Ħafna modifikazzjonijiet differenti qedgħin jintużaw. Ġeneralment, il-komposizzjoni ta’ l-ispurgar tal-vetturi huwa influwenzat bit-tibdil fid-diżinn tal-kamra ta’ kombustjoni u bi pressjonijiet ogħla ta’ injezzjoni ta’ karburanti. Fil-preżent, il-maġġoranza ta’ magni li jaħdmu bid-diesel jiddependu fuq sistemi mekkaniċi ta’ kontroll tal-magna. Magni aktar ġodda iżjed qegħdin jużaw sistemi elettroniċi kompjuterizzati ta’ kontroll bil-potenzal akbar ta’ flessibiltà biex jikkontrollaw l-emissjonijiet. Teknoloġija oħra biex tikkontrolla l-emissjonijiet hija t-teknoloġija magħquda ta’ “turbocharging” u tiksieħ minn ġewwa. Din is-sistema tirnexxi fit-tnaqqis ta’ NOx kif ukoll iżżid l-ekonomija tal-karburanti u produzzjoni ta’ enerġija. Għal magni ta’ strapazz u użu ħafif l-użu ta’ l-intunar tal-manifold li jdaħħal hija wkoll possibbiltà. 16. Il-kontroll taż-żejt lubrikanti huwa importanti biex inaqqas il-materja ta’ partikolat (PM) peress li 10 sa 50 % ta’ materja ta’ partikolat hi formata minn żejt tal-magni. Konsum taż-żejt jista’ jitnaqqas bit-titjib ta’ speċifikazzjonijiet fil-manifattura tal-magni u siġilli tal-magni mtejbin. 17. Miżuri sekondarji huma ż-żieda ta’ sistemi ta’ trattament ta’ l-ispurgar. Ġeneralment, għal magni li jaħdmu bid-diesel l-użu ta’ katalizzatur ta’ ossidazzjoni flimkien ma’ filtru tal-partikolat intwera li huwa effettiv biex inaqqas emissjonijiet ta’ PAH. Ossidatur ta’ nassa tal-partikolat qiegħed jiġi evalwat. Dan jinsab fis-sistema ta’ l-ispurgar biex jaqbad PM u jista’ jipprovdi ftit riġenerazzjoni tal-filtru bil-ħruq tal-PM miġbur, bit-tisħin elettriku tas-sistema jew b’xi mod ieħor ta’ riġenerazzjoni. Għal riġenerazzjoni kif suppost ta’ sistemi ta’ nases passivi waqt operazzjoni normali, sistema megħjuna minn burner jew l-użu ta’ addittivi huwa meħtieġ. (2) Magni li jaħdmu bil-petrol 18. Miżuri ta’ tnaqqis ta’ emissjonijet ta’ PAH għal magni li jaħdmu bil-petrol huma primarjament ibbażati fuq l-użu ta’ katalizzatur b’ċikuwit magħluq li jaħdem fuq tlett ibnadi, li jnaqqas PAHs bħala parti mit-tnaqqis ta’ emissjonijiet ta’ HC. 19. Imġieba mtejba ta’ tqabbid kiesaħ tnaqqas emissjonijet organiċi b’mod ġenerali u partikolarment PAH’s (per eżempju katalasti għal tqabbid, evaporizzazzjoni/atomizzazzjoni mtejba ta’ karburanti, katalissi msaħħnin). 20. Tabella 2 tagħmel sommarju tal-miżuri ta’ kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PAH mill-ispurgar minn vetturi awtomobbli għat-trasport fit-triq. 11/Vol. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 179 Tabella 2 Kontroll ta’ emissjonijiet ta’ PAH mill-ispurgar minn vetturi awtomobbli għat-trasport fit-triq Għażliet amministrattivi Livelli ta’ emissjonijiet (%) Riskji amministrattivi Magni li jaqbdu bix-xrar: 10 sa 20 — Katalizzatur minn tlett ibnadi b’ċirkuwit magħluq, 5 sa 15 Disponibbiltà ta’ petrol min- għajr ċomb. Disponibbli kommerċjalment pajjiżi. ġo ftit Disponibbiltà ta’ kapaċità ta’ raffinerija. 20 sa 70 Disponibbiltà ta’ kapaċità raffinerija. Teknoloġiji eżistenti. — katalisti biex inaqqsu emissjonijiet minn bidu kiesaħ. Karburanti għal magni li jaqbdu bix-xrar: — tnaqqis ta’ aromatiċi, — tnaqqis ta’ kubrit. Magni li jaħdmu bid-diesel: — katalisti ta’ ossidazzjoni, — nassa ta’ ossidazzjoni/filtru tal-partikolat. Modifikazzjoni ta’ karburanti tad-diesel: — tnaqqis ta’ kubrit biex jitnaqqsu emissjonijiet ta’partikolati. Titjib ta’ speċifikazzjonijiet tal-magni li jaħdmu bid- diesel: — sistemi elettroniċi ta’ kontroll, tibdil fir-rata ta’ injez- zjoni u injezzjoni fi pressjoni għolja ta’ karburanti, — “turbocharging” u tiksiħ minn ġewwa, — reċirkulazzjoni tal-gass ta’ l-ispurgar. 180 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 11/Vol. 50 ANNESS VII KATEGORIJI TA’ EGĦJUN STAZZJONARJI MAĠĠURI I. Daħla Stallazzjonijiet jew partijiet ta’ stallazzjonijiet għar-riċerka, żvilupp u prova ta’ prodotti ġodda m’humiex koperti b’din il-lista. Deskrizzjoni aktar kompleta tista’ tinsab fl-Anness V. Kategorija Deskrizzjoni tal-kategorija II. Lista ta’ kategoriji 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Inċinerazzjoni, inkluż ko-inċinerazzjoni ta’ skart muniċipali, perikoluż jew mediku, jew tajn tad- drenaġġ. Impjanti li jgħaqqdu t-trab u jagħmluh ħġieġ bl-użu tas-sħana. Produzzjoni primarja u sekondarja tar-ram. Produzzjoni ta’ l-azzar. Impjanti li jgħaqqdu t-trab u jagħmluh ħġieġ bl-użu tas-sħana fl-industrija sekondarja ta’ l-aluminju. Kombustjoni ta’ karburanti magħmulin minn fossili fil-kaldaruni ta’ l-użu tad-dar u industrijali b’kapaċità termali akbar minn 50 MWth. Kombustjoni residenzjali. Stallazzjonijiet tal-ħruq għall-injam b’kapaċita termali anqas minn 50 MWth. Produzzjoni tal-kokk. Produzzjoni ta’ l-anodju. Produzzjoni ta’ l-aluminju bl-użu tal-proċess Soederberg. Stallazzjonijiet tal-preservazzjoni ta’ l-injam, ħlief għal Parti li għaliha din il-kategorija ma tagħmilx kontribuzzjoni sinifikanti għall-emissjonijiet totali ta’ PAH tagħha (kif inhu definit fl-Anness III)