title: Regulamento (CE) nº 1254/98 da Comissão de 17 de Junho de 1998 que fixa os preços representativos e os direitos adicionais de importação nos sectores da carne de aves de capoeira e dos ovos, bem como para a ovalbumina, e altera o Regulamento (CE) nº 1484/95

eurovoc_concepts:
CCT duties
import
poultrymeat
representative price
third country

text: L 173/12 PT Jornal Oficial das Comunidades Europeias 18. 6. 98 REGULAMENTO (CE) Nº 1254/98 DA COMISS(cid:212)O de 17 de Junho de 1998 que fixa os pre(cid:135)os representativos e os direitos adicionais de importa(cid:135)(cid:209)o nos sectores da carne de aves de capoeira e dos ovos, bem como para a ovalbumina, e altera o Regulamento (CE) nº 1484/95 A COMISS(cid:212)O DAS COMUNIDADES EUROPEIAS, Tendo em conta o Tratado que institui a Comunidade Europeia, Tendo em conta o Regulamento (CEE) nº 2771/75 do Conselho, de 29 de Outubro de 1975, que estabelece a organiza(cid:135)(cid:209)o comum de mercado no sector dos ovos (1), com a (cid:156)ltima redac(cid:135)(cid:209)o que lhe foi dada pelo Regulamento (CE) nº 1516/96 da Comiss(cid:209)o (2) e, nomeadamente, o nº 4 do seu artigo 5º, Tendo em conta o Regulamento (CEE) nº 2777/75 do Conselho, de 29 de Outubro de 1975, que estabelece uma organiza(cid:135)(cid:209)o comum de mercado no sector da carne de aves de capoeira (3), com a (cid:156)ltima redac(cid:135)(cid:209)o que lhe foi dada pelo Regulamento (CE) nº 2916/95 da Comiss(cid:209)o (4), e, nomeadamente, o nº 4 do seu artigo 5º, Tendo em conta o Regulamento (CEE) nº 2783/75 do Conselho, de 29 de Outubro de 1975, relativo ao regime comum de trocas comerciais para a ovalbumina e para a lactalbumina (5), com a (cid:156)ltima redac(cid:135)(cid:209)o que lhe foi dada pelo Regulamento (CE) nº 2916/95 da Comiss(cid:209)o, e, nomeadamente, o nº 4 do seu artigo 3º, Considerando que o Regulamento (CE) nº 1484/95 da Comiss(cid:209)o (6), com a (cid:156)ltima redac(cid:135)(cid:209)o que lhe foi dada pelo Regulamento (CE) nº 1014/98 (7), estabelece as normas de execu(cid:135)(cid:209)o do regime relativo (cid:133) aplica(cid:135)(cid:209)o dos direitos adicionais de importa(cid:135)(cid:209)o, e fixa os direitos adicionais de importa(cid:135)(cid:209)o nos sectores da carne de aves de capoeira e dos ovos, bem como para a ovalbumina; Considerando que o controlo regular dos dados nos quais se baseia a determina(cid:135)(cid:209)o dos pre(cid:135)os representativos para os produtos dos sectores da carne de aves de capoeira e dos ovos, bem como para a ovalbumina, revelou que (cid:130) necess(cid:145)rio alterar os pre(cid:135)os representativos e os direitos adicionais de importa(cid:135)(cid:209)o de certos produtos, atendendo (cid:133)s varia(cid:135)(cid:210)es e pre(cid:135)os consoante a origem; que, por conse- guinte, (cid:130) conveniente publicar os pre(cid:135)os representativos e os direitos adicionais correspondentes a estes produtos; Considerando que, dada a situa(cid:135)(cid:209)o do mercado, (cid:130) neces- s(cid:145)rio aplicar esta altera(cid:135)(cid:209)o o mais rapidamente poss(cid:146)vel; Considerando que as medidas previstas no presente regu- lamento est(cid:209)o em conformidade com o parecer do Comit(cid:130) de Gest(cid:209)o dos Ovos e da Carne de Aves de Capoeira, ADOPTOU O PRESENTE REGULAMENTO: Artigo 1º O anexo I do Regulamento (CE) nº 1484/95 (cid:130) substitu(cid:146)do pelo anexo do presente regulamento. Artigo 2º O presente regulamento entra em vigor em 18 de Junho de 1998. O presente regulamento (cid:130) obrigat(cid:155)rio em todos os seus elementos e directamente aplic(cid:145)vel em todos os Estados-membros. Feito em Bruxelas, em 17 de Junho de 1998. Pela Comiss(cid:209)o Franz FISCHLER Membro da Comiss(cid:209)o (1) JO L 282 de 1. 11. 1975, p. 49. (2) JO L 189 de 30. 7. 1996, p. 99. (3) JO L 282 de 1. 11. 1975, p. 77. (4) JO L 305 de 19. 12. 1995, p. 49. (5) JO L 282 de 1. 11. 1975, p. 104. (6) JO L 145 de 29. 6. 1995, p. 47. (7) JO L 145 de 15. 5. 1998, p. 20. 18. 6. 98 PT Jornal Oficial das Comunidades Europeias L 173/13 ANEXO «ANEXO I C(cid:155)digo NC Designa(cid:135)(cid:209)o das mercadorias 0207 14 10 Peda(cid:135)os desossados de galos ou de galinhas, congelados 1602 32 11 Prepara(cid:135)(cid:210)es n(cid:209)o cozidas de galo ou de galinha 1602 39 21 Prepara(cid:135)(cid:210)es n(cid:209)o cozidas excepto de peru, de galo ou de galinha (1) Origem das importa(cid:135)(cid:210)es: 01 China, 02 Brasil, 03 Tail(cid:131)ndia, 04 Chile, 05 Argentina. » Pre(cid:135)o represen- tativo ecus/100 kg Direito adicional ecus/100 kg Origem (1) 216,6 249,9 247,3 265,7 265,7 221,6 250,2 237,2 221,6 25 15 16 10 10 20 11 16 20 01 02 03 04 05 01 02 03 01


title: ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ αρ θ. 1938/98 του Jaak VANDEMEULEBROUCKE προς το Συμβούλ ο. Η κατάσταση των αντιρρησιών συνειδήσεως στην Ελλάδα

eurovoc_concepts:
Greece
alternative service
conscientious objection
human rights

formats: html pdf print

text: C 13/120 Epishmh Efthmer·ida tvn Eyrvpa¤ik·vn Koinot·htvn EL 18. 1. 1999 kata· thw eisagvgh·w sthn Koino·thta organismv· n epiblabv· n gia ta fyta· h· ta fytika· proi¤o·nta kai kata· thw eja·plvsh·w toyw sthn Koino·thta e·xei kauiervuei· e·na koinotiko· fytoy¤geionomiko· sy·sthma (2). Oi «fytoy¤gei- onomike·w diata·jeiw» aforoy·n toyw organismoy·w poy ypagorey·oyn th lh·ch me·trvn apomo·nvshw idi·vw o·son afora· ta ylika· poy proori·zontai gia fy·teysh kai orisme·na ylika· poy proori·zontai gia a·llew xrh·seiw kai e·xoyn idiai·terew syne·peiew sthn ygei·a tvn fytv· n, o·pvw to jy·lo, ta gev· mhla kai ta esperidoeidh· kauv· w kai ta diakosmhtika· me·rh (komme·na a·nuh, kladia·) orisme·nvn eidv· n. Kata· thn eisagvgh·, ta kra·th me·lh ei·nai ypoxrevme·na na epalhuey·oyn, me·sv toy fytoy¤geionomkoy· ele·gxoy, thn th·rhsh aytv· n tvn diata·jevn. Se peri·ptvsh mh symmo·rfvshw parti·dvn h· tmh·matow parti·dvn me tiw proble- po·menew diata·jeiw apo· thn en lo·gv odhgi·a, p. x. ej aiti·aw thw paroysi·aw blaberv· n organismv· n, ta kra·th me·lh tiw stamatoy·n v· ste na apofeyxuei· h eisagvgh· blaberv· n organismv· n sthn Koino·thta. Epiple·on, ayte·w oi ene·rgeiew koinopoioy·ntai sta kra·th me·lh kai sthn Epitroph·. (cid:201)tsi, to 1995 koinopoih·uhkan 11 te·toiew ene·rgeiew sxetika· me blaberoy· organismoy·w se fytika· proi¤o·nta poy proe·rxontan apo· xv· rew thw Noti·oy Amerikh·w. Ta e·th 1996 kai 1997 elh·fuhsan me·tra e·nanti 8 parti·dvn ka·ue fora· kai kata· th dia·rkeia toy prv· toy ejamh·noy toy tre·xontow e·toyw e·nanti 3 parti·dvn fytikv· n proi¤o·ntvn i·diaw proe·leyshw. H Epitroph· ejasfali·zei thn apotelesmatiko·thta tvn fytoy¤geionomikv· n ele·gxvn sta shmei·a eiso·doy sthn Koino·thta poy pragmatopoioy·ntai apo· ta kra·th me·lh kai den e·xei diapistv· sei na e·xoyn diapraxuei· ame·leiew kata· thn ekte·lesh te·toivn ele·gxvn epi· tvn eisagvgv· n apo· xv· rew thw Noti·oy Amerikh·w. (1) EE L 26, 31. 1. 1977. (2) EE L 15, 21. 1. 1998. (1999/C 13/169) GRAPTH ERVTHSH E-1938/98 ypobolh· : Jaak Vandemeulebroucke (ARE) prow to Symboy·lio Ue·ma: H kata·stash tvn antirrhsiv· n syneidh·sevw sthn Ella·da (17 Ioyni·oy 1998) Gnvri·zei to Symboy·lio o·ti sthn Ella·da, kata· para·bash thw oikei·aw nomouesi·aw kai xvri·w na lamba·netai oydo·lvw ypo·ch h gnv· mh toy Eyrvpai¤koy· Koinoboyli·oy, ejakoloyuei· na mhn anagnvri·zetai stoyw antirrhsi·ew syneidh·sevw to dikai·vma na apoktoy·n to kauestv· w toy antirrhsi·a kai na yphretoy·n thn politikh· toyw uhtei·a; Plhroforoy·maste ma·lista o·ti orisme·noi ekti·oyn o·ntvw kai poinh· fyla·kishw. Mporei· na anakoinv· sei to Symboy·lio poie·w ene·rgeiew proti·uetai na anala·bei env· pion thw Ellhnikh·w Kybe·r- nhshw, epishmai·nontaw ton apara·dekto xarakth·ra tvn en lo·gv paraktikv· n; Symmeri·zetai to Symboy·lio thn a·poch o·ti kata·yto·n ton tro·po h Ella·da parabia·zei sobara· ta anurv· pina dikaiv· mata kai kindyney·ei na mhn plhroi· ple·on th basikh· proy¤po·uesh v· ste na synexi·sei na apotelei· me·low thw Eyrvpai¤kh·w (cid:201)nvshw; Apa· nthsh (24 Septembri·oy 1998) To Symboy·lio adynatei· na la·bei ue·sh epi· tvn uema·tvn ta opoi·a ui·gei o Ajio·timow k. Boyleyth·w, kai ta opoi·a ei·nai ej oloklh·roy thw armodio·thtaw toy aforv· menoy kra·toyw me·loyw. (1999/C 13/170) GRAPTH ERVTHSH E-1943/98 ypobolh· : Viviane Reding (PPE) prow thn Epitroph· (18 Ioyni·oy 1998) Ue·ma: Uerapei·a gia na antimetvpistei· h ypotroph· me alkoo·l kata· thn odh·ghsh Lamba·nontaw ypo·ch o·ti to alkoo·l kata· thn odh·ghsh apotelei· mia apo· tiw ky·riew aiti·ew gia uana·sima atyxh·mata stiw odike·w metafore·w, e·xontaw ypo·ch o·ti h Eyrvpai¤kh· (cid:201)nvsh enisxy·ei energa· toyw tro·poyw apofygh·w atyxhma·tvn kauv· w kai thn odikh· asfa·leia, lamba·nontaw ypo·ch o·ti h anaptyxuei·sa sth Germani·a kai h·dh dokimasuei·sa «atomikh· cyxologikh· uerapei·a toy Dr. German H(cid:246)cher (IVT-H(cid:246))» ei·xe pollh· epityxi·a sthn antimetv· pish tvn ypotropv· n meta· thn afai·resh toy diplv· matow odhgh·sevw lo·gv thw y·parjhw ychloy· posostoy· alkoo·l, e·xontaw ypo·ch o·ti sto omo·spondo kra·tow Nordrhein-Westfalen 5 e·th meta· thn pera·tvsh thw uerapei·aw «IVT-H(cid:246)» mo·no 6,4 % tvn odhgv· n poy ei·xan ypostei· ayth· th uerapei·a e·xoyn ypotropia·sei, ti·uetai to erv· thma ea·n oi armo·diew yphresi·ew thw Epitroph·w gnvri·zoyn ayth· th morfh· uerapei·aw kauv· w kai ta poly· kala· apotele·smata· thw


title: 98/538/EG: Beschikking van de Commissie van 17 juni 1998 inzake een procedure op grond van artikel 86 van het EG-Verdrag (IV/36.010-F3 - Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato) (kennisgeving geschied onder nummer C(1998) 1437) (Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst)

eurovoc_concepts:
Italy
distributive trades
dominant position
exclusive distribution agreement
restriction on competition
tobacco industry

text: 12. 9. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 252/47 COMMISSIE BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 17 juni 1998 inzake een procedure op grond van artikel 86 van het EG-Verdrag (IV/36. 010-F3 (cid:190) Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato) (kennisgeving geschied onder nummer C(1998) 1437) (Slechts de tekst in de Italiaanse taal is authentiek) (Voor de EER relevante tekst) (98/538/EG) DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, artikel 19, leden 1 en 2, van Verordening nr. 17 van de Raad (2), Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, Na raadpleging van het Adviescomit(cid:130) voor mededingings- regelingen en economische machtsposities, Overwegende hetgeen volgt: Gelet op Verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, Eerste verordening over de toepassing van de arti- kelen 85 en 86 van het Verdrag (1), laatstel¶k gew¶zigd b¶ de Akte betreffende de toetreding van Oostenr¶k, Finland en Zweden, inzonderheid op de artikelen 3, lid l, en 15, lid 2, Gelet op de verzoeken op grond van artikel 3 van Veror- dening nr. 17 van de ondernemingen R. J. Reynolds Tobacco GmbH en R. J. Reynolds Tobacco Company SAE, Rothmans International BV en International Tobacco Company strekkende tot de vaststelling dat de Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato artikel 86 van het Verdrag heeft geschonden, EERSTE DEEL DE FEITEN I. AAMS (1) Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato (Autonoom Bestuur der Staatsmonopolies), hierna is een lichaam dat onder het AAMS genoemd, belastingbestuur van de Italiaanse Staat ressorteert en, naast administratieve werkzaamheden, werk- zaam is in de productie, invoer, uitvoer en groot- handel van tabaksfabrikaten. Gelet op het besluit van de Commissie van 27 februari 1997 om in deze zaak een procedure in te leiden, (2) Na de onderneming in de gelegenheid te hebben gesteld haar opmerkingen over de punten van bezwaar van de Commissie kenbaar te maken, overeenkomstig artikel 19, lid 1, van Verordening nr. 17 en Verordening nr. 99/ 63/EEG van de Commissie van 25 juli 1963 over het horen van belanghebbenden en derden overeenkomstig (1) PB 13 van 21. 2. 1962, blz. 204/62. Krachtens artikel 45 van wet nr. 907 van 17 juli 1942 (3) heeft AAMS op het nationale grondgebied het uitsluitende recht op de productie van tabaksfa- brikaten. AAMS oefent het uitsluitende recht thans uit via 21 productievestigingen met ongeveer 7 500 werkne- mers. Z¶ produceert in die vestigingen sigaretten onder eigen merk, maar ook onder merken van de (2) PB 127 van 20. 8. 1963, blz. 2268/63. (3) Wet betreffende het monopolie op zout en tabakswaren, GURI nr. 199 van 28. 5. 1942. L 252/48 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 98 (3) (5) onderneming Philip Morris. In dit verband heeft z¶ de laatste decennia met die onderneming licentie- overeenkomsten gesloten, met name voor de productie van de merken Marlboro, Muratti Ambas- sador, Mercedes en Diana. De productie van AAMS bedroeg in 1995 ongeveer 54 miljoen kilogram sigaretten, waarvan 40 miljoen kilogram onder eigen en 14 miljoen kilogram onder Philip Morris- merken. binnenbrengen met Daarnaast houdt AAMS zich bezig met invoer en intracommunautaire het in verwerving van en groot- en kleinhandel van tabaksfabrikaten. De AAMS bedraagt 102 miljoen kilogram sigaretten per jaar. distributiecapaciteit II. De producten en de distributie ervan in Itali(cid:137) 1. De producten (4) Het gaat in deze procedure om sigaretten (andere tabaksfabrikaten, zoals sigaren, kerftabak (shag) en snuiftabak z¶n niet daaronder begrepen). In 1995 werden in Itali(cid:137) ongeveer 90 miljoen kilo- gram sigaretten wettig verkocht. Deze waren gedeeltel¶k in Itali(cid:137) (ongeveer 54 miljoen kilo- gram) door AAMS en in andere lidstaten (ongeveer 36 miljoen kilogram) geproduceerd. De laatste jaren hadden de diverse producenten de volgende marktaandelen: 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 AAMS 62,2 61,9 61,1 58,4 56,0 51,5 48,5 48,5 45,1 43,6 42,1 Philip Morris 30,4 30,9 31,8 34,1 36,3 40,1 42,6 42,9 46,9 49,9 51,6 BAT Rothmans Reynolds Overigen 2,9 1,1 1,5 1,9 2,9 1,1 1,6 1,6 2,6 1,2 1,8 1,5 2,7 1,3 2,0 1,5 2,7 1,6 2,1 1,3 2,9 2,0 2,3 1,2 3,1 2,4 2,3 1,1 2,9 2,4 2,2 1,0 2,7 2,4 1,9 1,0 2,2 2,1 1,4 0,8 2,0 1,9 1,5 0,9 2. De distributie van de producten in Itali(cid:137) in Itali(cid:137) van sigaretten uit andere De invoer lidstaten en de ervan groothandelsdistributie werden „toegestaan”, dit wil zeggen geliberaliseerd, b¶ artikel 1 van wet nr. 724 van 10 december 1975 (4): in afw¶king van artikel 45 van wet nr. 907/42 is invoer via andere dan AAMS-distributie- depots mogel¶k, op voorwaarde dat die depots door de belastingadministratie z¶n erkend en dat de in te voeren producten reeds op de l¶sten met de verkooppr¶zen van de sigaretten voorkomen. De criteria en nadere bepalingen inzake de erkenning van de depots alsmede de b¶ het in de handel brengen van de ingevoerde producten in acht te nemen bepalingen werden naderhand b¶ besluiten („decreti”) van het Ministerie van Financi(cid:137)n (met name het ministerieel besluit van 26 juli 1983) vastgesteld. Echter tot op heden worden alle uit de Gemeen- schap afkomstige sigaretten in Itali(cid:137) ingevoerd door AAMS, die zich ook op het gebied van groothan- delsdistributie beweegt op basis van akkoorden met buitenlandse producenten die hun sigaretten in Itali(cid:137) wensen af te zetten. retten. Ingevolge deze wet beschikken die diensten over: a) inspectieafdelingen, b) depots, c) verkoopafdelingen van de depots, d) verkoopmagaz¶nen, e) kleinhandelsverkooppunten. (7) De inspectieafdelingen, hierna „inspectiediensten” genoemd, controleren de distributie- en verkoop- diensten van de monopoliegoederen. Overeenkom- stig de aanw¶zingen van de algemene directie van AAMS organiseren z¶ die diensten en zien z¶ toe op de regelmatige taakvervulling ervan (artikel 2 van genoemde wet nr. 1293/57). De inspectiedien- sten maken deel uit van AAMS en bestaan uit ambtenaren van AAMS, die disciplinaire bevoegd- heid hebben ten aanzien van het personeel van de dienst en de daaronder ressorterende lichamen, z¶n magaz¶nbedienden en z¶n kleinhandelaren. (6) Wet nr. 1293/57 van 22 december 1957 (5) regelt de organisatie van de distributie- en verkoopdiensten van de monopoliegoederen en dus ook van siga- (8) (4) GURI nr. 4 van 7. 1. 1976. (5) GURI nr. 9 van 13. 1. 1958. De depots voor monopoliegoederen, ook „primaire- „depots” genoemd, distributielichamen”, hierna: hebben tot de monopoliegoederen in ontvangst te nemen, te bewaren en voor de verkoop ervan te distribueren (artikel 3, lid 1, van wet nr. taak 12. 9. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 252/49 1293/57). Z¶ nemen de belasting op de verkochte monopoliegoederen en de inkomsten van AAMS in ontvangst en storten deze in de Schatkist (artikel 3, lid 2, van wet nr. 1293/57). Z¶ maken deel uit van AAMS en worden beheerd door ambtenaren van AAMS. Het aantal depots bedraagt thans 21. De verkoopafdelingen van de depots halen tegen betaling monopoliegoederen uit de depots en verkopen deze door aan de erkende kleinhandels- verkooppunten. B¶ w¶ze van uitzondering kunnen z¶ ook voor rekening van de depots de verkoopma- gaz¶nen bevoorraden (artikel 4, lid 1, van wet nr. 1293/57). De verkoopafdelingen van de depots ontvangen hiervoor een vergoeding (artikel 4, lid 2, van wet nr. 1293/57). (9) De verkoopmagaz¶nen, ook „secundaire-distribu- tielichamen”, hierna „magaz¶nen” genoemd, halen tegen betaling monopoliegoederen uit de depots en de verkoopafdelingen en verkopen deze door aan de erkende kleinhandelsverkooppunten. De maga- z¶nen worden beheerd door b¶ aanbesteding aangewezen handelaren die hiervoor een vergoe- ding ontvangen en zekerheid moeten stellen (artikel 5, leden 1 en 2, van wet nr. 1293/57). De aangewezen handelaar wordt vergoed op basis van het verkochte gewicht (artikel 5, lid 3, van wet nr. 1293/57). Het beheer van de magaz¶nen is geregeld b¶ besluit van de president van de republiek (DPR) nr. 1074 van 14 oktober 1958 (6) en b¶ aanw¶- zingen van AAMS. Het aantal magaz¶nen bedraagt thans rond 600. (10) De kleinhandelsverkooppunten voor monopolie- goederen, hierna ook „verkooppunten” genoemd, betrekken de sigaretten b¶ de magaz¶nen en houden deze in bewaring voor verkoop aan het publiek. De kleinhandelsverkooppunten worden onder- scheiden in gewone en speciale verkooppunten. De staatskleinhandelsverkooppunten werden afgeschaft b¶ wet nr. 198 van 13 mei 1983. De gewone kleinhandelsverkooppunten worden door particulieren ge(cid:137)xploiteerd op grond van een aanbesteding of in beheer voor maximaal negen jaar (artikel 19 van wet nr. 1293/57). Z¶ worden ingericht op de plaats en het t¶dstip die het bestuur dienstig en in het belang van de dienst acht (artikel 21 van wet nr. 1293/57) en worden op basis van het rendement, dit wil zeggen de rechten op tabak en tabaksfabrikaten, in verkooppunten van eerste en van tweede categorie ingedeeld. De speciale kleinhandelsverkooppunten moeten aan b¶zondere, zelfs t¶del¶ke vereisten, van de kleinhandelsverkoop voldoen, wanneer niet aan de (6) GURI nr. 308 van 22. 12. 1958. voorwaarden voor de inrichting van een gewoon verkooppunt is voldaan (artikel 22 van wet nr. 1293/57). Het bestuur kan voorts toestemming geven voor de verkoop van monopoliegoederen op openbare en op ontmoetingsplaatsen en in co(cid:148)peratieve winkels. Een dergel¶ke toelating wordt afgegeven in de vorm van een kleine vergunning („patentino”) (artikel 23 van wet nr. 1293/57). De tabakskleinhandelaren betalen aan het bestuur jaarl¶ks een aan de opbrengst gekoppelde pacht tezamen met een contractueel pachtsupplement (artikel 26 van wet nr. 1293/57). De tabaksklein- handelaren worden „ad aggio” vergoed, dit wil zeggen dat z¶ een vaste provisie ontvangen welke wordt vastgesteld b¶ besluit van de minister van Financi(cid:137)n in overleg met de minister van de Schat- kist en na raadpleging van de raad van bestuur van de overheidsmonopolies (artikel 24 van wet nr. 1293/57). Z¶ betalen de monopoliegoederen b¶ aankoop onder aftrek van de provisie. Het beheer van de kleinhandelsverkooppunten is geregeld b¶ bovengenoemd DPR nr. 1074/58 en in de desbe- treffende aanw¶zingen van AAMS. Het aantal kleinhandelsverkooppunten bedraagt thans ongeveer 58 000 en het aantal publieke verkooppunten met „patentino” ongeveer 18 000. in Itali(cid:137) (11) Zelfs wanneer dat sigaretten van communautaire andere marktdeelnemers dan oorsprong door AAMS rechtstreeks zouden worden binnengebracht en aldus in andere groothandelsde- pots dan die van AAMS zouden worden opgeslagen, dan nog zou de verkoop aan het publiek aan het monopolie onderworpen bl¶ven. Dit betekent dat eventuele andere importeurs voor de verkoop van sigaretten aan het publiek in elk geval op bovenbe- doelde kleinhandelsverkooppunten voor de mono- poliegoederen zouden z¶n aangewezen. III. De gedragingen van AAMS (12) Het volgende gedrag van AAMS is voorwerp van de onderhavige procedure: (cid:190) de standaarddistributieovereenkomsten die AAMS met een aantal sigarettenproducenten heeft gesloten en op basis waarvan dezen AAMS de invoer en verkoop op groothandelsniveau van de in een andere lidstaat geproduceerde sigaretten toevertrouwen; (cid:190) een reeks eenz¶dige maatregelen van AAMS in verband met in een andere lidstaat geprodu- ceerde en vervolgens in Itali(cid:137) binnengebrachte sigaretten. L 252/50 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 98 1. De standaarddistributieovereenkomsten (13) AAMS heeft voor de distributie op groothandelsni- veau in Itali(cid:137) van in een andere lidstaat door een andere onderneming, hierna „buitenlandse onder- neming” genoemd, geproduceerde sigaretten een standaardovereenkomst uitgewerkt. Z¶ legt deze ter ondertekening voor aan de buitenlandse onderne- ming die te kennen heeft gegeven de distributie van haar sigaretten in Itali(cid:137) aan AAMS toe te vertrouwen. AAMS legt alle buitenlandse onderne- mingen dezelfde distributieovereenkomst voor. De laatste versie ervan dateert van eind 1993. De over- jaar en loopt af op 31 eenkomst bestr¶kt v¶f december 1998. (14) De tekst van de distributieovereenkomst is door AAMS eenz¶dig vastgesteld; de buitenlandse onder- nemingen kunnen alleen nog maar tot die overeen- komst toetreden. De omstandigheden waarin de distributieovereen- komst laatstel¶k werd hernieuwd (eind 1993/begin 1994), laten zien dat de buitenlandse onderne- mingen niet de mogel¶kheid hebben over de onderscheiden bedingen te onderhandelen noch w¶zigingen voor te stellen waarin met hun stand- punten en belangen rekening is gehouden. hierna In dit verband z¶ herinnerd aan het schr¶ven van R. J. Reynolds Tabacco GmbH en R. J. Reynolds Tabacco Company „Reynolds” SAE, genoemd, van 10 november 1993 aan AAMS, met een „l¶st van specifieke punten die w¶ gaarne met u zouden bespreken met het oog op de latere opne- ming ervan als contractbepalingen”. AAMS heeft aan dit schr¶ven geen gevolg gegeven en zich ertoe beperkt Reynolds b¶ brief van 28 december 1993 een nieuwe distributieovereenkomst voor te leggen waarin z¶ aan de voorstellen van Reynolds van 10 november 1993 voorb¶ ging. Op 7 januari 1994 deelde AAMS Reynolds vervolgens mede, dat aangezien z¶ geen formele toezegging tot onderte- kening had ontvangen, de distributie en de verkoop van Reynolds-sigaretten had opgeschort. distributieovereenkomst van de Antwoord bleef eveneens uit op de brieven van British American Tobacco (Deutschland) GmbH, hierna „BAT” genoemd, waarin voorstellen naar aanleiding van de hernieuwing van de overeen- komst waren vervat. hierna International BV, Een dergel¶k lot was ook het verzoek van Roth- mans „Rothmans” genoemd, beschoren om eventuele w¶zigingen in de distributieovereenkomst te bespreken. Als antwoord op haar verzoek om besprekingen van 12 november 1993, zond AAMS haar enkel, op 21 december 1993, de nieuwe tekst van de overeen- komst toe, die in geen enkel opzicht rekening hield met de voorstellen van Rothmans om „over- eenstemming zien te bereiken over de distributie van de producten [van Rothmans] volgens het contractuele t¶dschema :. ; teneinde een onderbreking in de distributie te voorkomen :. ;”. Op 7 januari 1994 antwoordde AAMS aan Rothmans „het verzoek aandachtig te hebben bezien, doch dat het ondanks alle goede wil niet mogel¶k was geweest hiermede in de reeds toege- zonden contractversie rekening te houden, waar- voor de raad van bestuur overigens goedkeuring had verleend. Het ontwerp van het ter onderteke- ning overgelegde contract moet derhalve als defini- tief worden beschouwd :. ; in afwachting van een behoorl¶k ondertekend exemplaar :. ; zo niet, zal AAMS zich verplicht zien de distributie en de verkoop van de merken van uw onderneming op te schorten”. Geconfronteerd met dit standpunt, deelde Rothmans AAMS b¶ brief van 10 januari 1994 mee de nieuwe overeenkomst te zullen onder- tekenen, doch onder toevoeging van „W¶ betreuren echter dat het onmogel¶k is, de in ons schr¶ven van 12 november 1993 genoemde punten in de overeenkomst op te nemen of zelfs maar te bespreken”. (15) De belangr¶kste bepalingen van de distributieover- eenkomst kunnen als volgt worden samengevat: a) de buitenlandse onderneming vertrouwt AAMS de distributie aan groot- en kleinhandel in Itali(cid:137) toe van haar in b¶lage genoemde sigaret- tenmerken (artikel 1, eerste alinea); b) de b¶ het contract gevoegde l¶st van sigaretten- merken wordt door AAMS overeenkomstig de aanw¶zingen van de bevoegde autoriteit b¶ge- werkt met betrekking tot de nieuwe opnamen in het verkooptarief (artikel 1, tweede alinea); c) AAMS geeft de buitenlandse onderneming de mogel¶kheid tweemaal per jaar, na opname in het tarief, nieuwe merken in het distributienet te laten opnemen (artikel l, derde alinea); verschuldigd d) de buitenlandse onderneming is AAMS een die per distributievergoeding merk op basis van de verkochte hoeveelheden wordt vastgesteld (artikel 7 en b¶lage C). Voor sigaretten wordt de vergoeding per merk volgens jaaromzet, uitgedrukt in kilogram, en per sch¶f vastgesteld: (cid:190) van 1 tot en met 100 000 kg en nieuwe merken 4 430 ITL/kg, (cid:190) van 100 001 tot en met 500 000 kg 3 800 ITL/kg, (cid:190) van 500 001 tot en met 1 000 000 kg 3 600 ITL/kg, (cid:190) van 1 000 001 tot en met 3 000 000 kg (cid:190) boven 3 000 000 kg 3 400 ITL/kg, 2 900 ITL/kg. 12. 9. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 252/51 e) de betaling van de sigaretten geschiedt op voor- legging van een maandel¶kse factuur van de buitenlandse onderneming voor de door de depots aan de magaz¶nen afgegeven hoeveel- heden. AAMS stelt binnen de eerste tien dagen, en in geen geval na de eerste 15 dagen, van de volgende maand een overzicht per merk en per depot ter beschikking. Vervolgens geeft z¶ de „Contabile del Portafoglio dello Stato” opdracht de factuur van de buitenlandse onderneming binnen 25 dagen na ontvangst te betalen (artikel 9); f) in geval van eerste invoer van nieuwe merken mag de in te voeren of met communautaire verwerving binnen te brengen hoeveelheid niet meer bedragen dan 5 000 kg sigaretten (b¶lage B, v¶fde alinea). Vervolgens zullen de bestel- lingen van AAMS gedurende twaalf maanden overeenstemmen met de verkoop van de voor- gaande maand (b¶lage B, zesde alinea); g) AAMS verbindt zich ertoe, b¶ de buitenlandse onderneming de hoeveelheden te bestellen die nodig z¶n om een ononderbroken bevoorra- ding van de primaire en secundaire distributie te waarborgen in overeenstemming met de werkel¶ke marktbehoeften (artikel 2, eerste alinea); h) de maandel¶kse hoeveelheden die nodig z¶n om aan het bovenstaande te voldoen, worden als volgt bepaald: (cid:190) de voorraad in de depots b¶ het begin van de overeenkomst en van elk kalenderjaar wordt bepaald op grond van het gemiddelde van de maandel¶kse verkopen van het voor- gaande jaar en wordt met een bepaald aantal maanden vergeleken, namel¶k met twee maanden voor merken waarvan maan- del¶ks tot 500 000 kg wordt verkocht en met (cid:130)(cid:130)n maand voor merken waarvoor meer dan 500 000 kg wordt verkocht (b¶lage B, eerste alinea); (cid:190) de buitenlandse onderneming moet maan- del¶ks om bestellingen in verhouding tot de t¶dens de voorgaande maand verkochte hoeveelheden verzoeken (b¶lage B, tweede alinea); (cid:190) ingeval de buitenlandse onderneming extra hoeveelheden ter distributie wil geven (cid:190) die per merk niet meer dan 30 % van de gewone bestelling mogen bedragen (cid:190) moet overeenstemming hierover met AAMS zal rekening worden bereikt, waarb¶ worden gehouden met de ontvangstcapaci- teit van AAMS en met de verwachte vraag (artikel 2, v¶fde alinea); (cid:190) ingeval de buitenlandse onderneming extra hoeveelheden in distributie geeft, is een aanvullende vergoeding van 600 ITL per kilogram verschuldigd, berekend over de gehele t¶dens de vergel¶kingsmaand inge- voerde hoeveelheid (artikel 2, zesde alinea); i) j) de door AAMS bestelde sigaretten moeten worden geleverd volgens het maandel¶kse plan van verdeling over de verschillende depots van AAMS; dit plan wordt maandel¶ks tussen beide ondernemingen afgesproken (artikel 2, zesde alinea); de buitenlandse onderneming moet de siga- retten leveren in de voorgeschreven verpakking. Bovendien moet de sigarettenhuls overlangs de opdruk „Monital” dragen (artikel 4, eerste alinea); k) AAMS heeft het recht steekproeven van de ingevoerde sigaretten op onder meer de kwali- teit te laten onderzoeken (artikel 5, eerste alinea). De buitenlandse onderneming betaalt voor deze onderzoeken jaarl¶ks een vast bedrag per verpakking van elk merk (artikel 5, tweede alinea); l) en de buitenlandse onderneming kan een verte- genwoordiger in Itali(cid:137) aanw¶zen die de depots, magaz¶nen kleinhandelsverkooppunten mag bezoeken (artikel 10, leden 1 en 2). De vertegenwoordiger kan deze taak delegeren (artikel 10, lid 4). De aanw¶zing van de verte- genwoordiger en z¶n afgevaardigden moet aan AAMS worden meegedeeld (artikel 10, v¶fde alinea); m) de buitenlandse onderneming en AAMS verbinden zich ertoe de afzet van de sigaretten in geen enkele vorm b¶ groot- en kleinhandel te bevorderen. Komt de buitenlandse onderne- ming deze verbintenis niet na en wordt vastge- steld dat z¶, of haar vertegenwoordigers, hier- voor verantwoordel¶k z¶n, dan zal z¶ geen bezoeken meer kunnen uitvoeren zolang de betrokken vertegenwoordiger niet is vervangen (artikel 10, zesde alinea); n) de buitenlandse onderneming verbindt zich ertoe AAMS sigaretten te leveren die aan de geldende Italiaanse wetgeving voldoen. B¶ inbreuk daarop neemt z¶ de sigaretten op eigen kosten terug en dient z¶ de aansprakel¶kheid die uit de verkoop van het product voortvloeit, te dragen (artikel 11); o) AAMS heeft het recht sigaretten die wegens te lange opslagt¶d of beschadiging onverkoopbaar z¶n geworden, aan de buitenlandse onderne- ming terug te geven. Alle hiermee samenhan- gende kosten komen ten laste van de buiten- landse onderneming (artikel 13, v¶fde en zesde alinea); L 252/52 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 98 te handhaven, p) AAMS verbindt zich ertoe de neutraliteit van haar distributiesysteem te allen t¶de en in elk ten aanzien van alle opzicht distributieproducten, als nationale buitenlandse, ongeacht de bekendheid of bete- kenis ervan, en de distributie van de producten op de verschillende verkooppunten naar gelang van de marktbehoeften te waarborgen (artikel 12); zowel q) de distributieovereenkomst wordt voor v¶f jaar afgesloten (artikel 15, eerste alinea). Indien echter de buitenlandse onderneming besluit zelf de groothandelsdistributie in Itali(cid:137) recht- streeks of onrechtstreeks ter hand te nemen, kunnen beide part¶en de overeenkomst met een opzeggingsterm¶n van drie maanden be(cid:137)indigen (artikel 15, tweede alinea). 2. De eenz¶dige maatregelen in verband met de binnengebrachte sigaretten (16) AAMS heeft de laatste jaren een aantal maatregelen genomen die directe gevolgen hadden voor de situ- atie in Itali(cid:137) van in een andere lidstaat geprodu- ceerde en in Itali(cid:137) binnengebrachte sigaretten. De maatregelen kunnen als volgt worden samengevat: a) de weigering van AAMS de ingevoerde en in distributie genomen hoeveelheden te verhogen; b) de initiatieven van AAMS ten aanzien van de magaz¶nen om haar eigen merken ten koste van de concurrerende merken te begunstigen; c) de initiatieven van AAMS ten aanzien van de kleinhandelaren om de eigen merken ten koste van de concurrerende merken te begunstigen. (17) Zoals gezegd in overweging 15, onder h), derde en vierde streepje, kunnen buitenlandse onderne- mingen AAMS verzoeken de voor de Italiaanse markt bestemde hoeveelheden met maximaal 30 % van de maandel¶kse bestelling te verhogen. AAMS dient hiermede evenwel in te stemmen. Uit de b¶lagen b¶ de klacht bl¶kt, dat AAMS in verschillende gevallen, zonder opgave van redenen, haar instemming heeft geweigerd. In 1995 heeft AAMS in vier gevallen de door Reynolds verzochte verhoging tot 30 % van de hoeveelheden Amadis-sigaretten geweigerd. In 1996 heeft AAMS het verzoek van Rothmans om verhogingen tot 30 % van de ingevoerde In Lord-sigaretten hoeveelheden augustus 1996 heeft z¶ het verzoek van Rothmans om andere 30 % te verhogen, afgewezen. sigarettenmerken met geweigerd. In augustus 1996 heeft AAMS een verhoging met 30 % van Barclay, Barclay UL, Kim Menthol, Lucky Strike 10’S waarom BAT had verzocht, geweigerd. Hierdoor waren de voorraden lager dan in de distributieovereenkomsten was voorzien. (18) AAMS zorgt ononderbroken voor co(cid:148)rdinatie van en toezicht op de distributieactiviteiten van de magaz¶nen. Het doel hiervan is, naar haar zeggen, de werkel¶ke marktbehoeften en de bevoorradings- stromen te kunnen beoordelen. Toch heeft AAMS de magaz¶nen herhaaldel¶k opgedragen de gevraagde hoeveelheden binnenge- brachte sigaretten te verlagen en/of de gevraagde hoeveelheden AAMS-sigaretten te verhogen, onder bedreiging dat b¶ uitbl¶vende reactie een sanctie- procedure zou worden ingesteld. Hiervan kunnen verscheidene voorbeelden worden genoemd: (cid:190) in juni 1990 heeft Reynolds aan AAMS laten weten, dat talr¶ke depots de voor de magaz¶nen bestemde leveringen van enkele sigaretten- merken herhaaldel¶k hadden ingekort; (cid:190) in oktober 1993 heeft een inspectiedienst de onder hem ressorterende magaz¶nen schrif- tel¶k meegedeeld, dat voor enkele buitenlandse in een aantal gevallen sigarettenmerken en, voor alle buitenlandse sigaretten, „gelet op de marktbehoeften te grote voorraden aanwezig waren”. Vervolgens droeg de inspectiedienst het plaatsel¶ke depot op, „de bevoorradingsver- zoeken regelmatig te toetsen, zodat een beter evenwicht tussen de voorraden en een ratio- neler beheer van de aan de magaz¶nen toege- wezen middelen” kon worden verzekerd; (cid:190) op een niet nader bekend t¶dstip heeft ook een andere inspectiedienst aan de onder hem ressorterende magaz¶nen een nagenoeg iden- tieke brief gezonden; (cid:190) in januari 1994 heeft een inspectiedienst van AAMS de onder hem ressorterende magaz¶nen een brief gezonden waarin h¶ „teneinde de marktaandelen van de producten onder AAMS- merken te handhaven (cid:190) en zo mogel¶k te verbeteren” de magaz¶nen verplichtte, „de onderstaande verkoopquota in acht te nemen”. De inspectiedienst voegde daaraan toe, dat buitenlandse „hogere producten uiteraard gepaard moeten gaan met een evenredige verhoging van de verkoop van Uitzonderl¶ke producten. de verkoopc¶fers nationale voor 12. 9. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 252/53 verkopen van andere dan nationale producten moeten in elk geval in de twee daaropvolgende maanden worden gecompenseerd, zodat het betrokken magaz¶n tegen eind 1994 het volgende marktaandeel bereikt. ”. (cid:190) in maart 1994 heeft een andere inspectiedienst de onder hem ressorterende magaz¶nen schrif- tel¶k verzocht de verhouding van de marktaan- producten/buitenlandse delen producten) die h¶ in een eerdere nota had vast- gesteld, in acht te nemen; (nationale (cid:190) in februari 1995 heeft een inspectiedienst van AAMS in een brief aan een magaz¶n bevestigd, dat een kleinhandelsverkooppunt een hoeveel- heid buitenlandse sigaretten had afgenomen „die in verhouding tot de totale afgenomen hoeveelheid groot leek en in elk geval groter dan de afgenomen hoeveelheden voor het brede verbruik”. Daarop besliste deze inspectiedienst dat de buitenlandse sigaretten van dan af enkel zouden worden geleverd in hoeveelheden die overeenstemmen met de verkoopc¶fers van dat magaz¶n; (cid:190) in juli 1995 heeft een inspectiedienst van AAMS een magaz¶n schriftel¶k meegedeeld dat bl¶kens z¶n controles het magaz¶n in een aantal gevallen b¶ een depot hoeveelheden buitenlandse „die producten had gewoonl¶k in kleinere hoeveelheden worden afgenomen die beter met de verkopen overeen- stemden”; besteld (cid:190) in november 1995 heeft een inspectiedienst van AAMS een magaz¶n schriftel¶k verzocht de voorraden buitenlandse producten te vermin- deren „tot op het voor de bedr¶vigheden van de gehele onderneming noodzakel¶ke niveau”. (20) daaruit geconcludeerd dat z¶ de buitenlandse sigaretten begunstigden en dus voorb¶ gingen aan het beginsel van de neutraliteit van de productendistributie; (cid:190) in februari 1995 heeft een inspectiedienst van AAMS aan een kleinhandelaar meegedeeld dat „er een minimumhoeveelheid was bepaald die steeds in het verkooppunt voorhanden moest z¶n”; (cid:190) in februari 1995 heeft een inspectiedienst van AAMS een kleinhandelaar laten weten, dat h¶ een abnormale bevoorrading buitenlandse siga- retten had vastgesteld die zeer hoog leek verge- leken met zowel de totale afgenomen hoeveel- heid als met de hoeveelheid producten voor breder verbruik; (cid:190) in april 1996 heeft een inspectiedienst van AAMS de bevoorrading van een verkooppunt opgeschort op grond dat dit niet alleen had nagelaten b¶ te dragen tot de verkoop van nati- onale sigaretten, maar zich ook schuldig had gemaakt aan de begunstiging van de versprei- ding van sigaretten van een concurrerende producent. TWEEDE DEEL JURIDISCHE BEOORDELING A. ARTIKEL 86 VAN HET VERDRAG Ingevolge artikel 86 van het Verdrag is het verboden, voorzover de handel tussen lidstaten daardoor ongunstig kan worden be(cid:139)nvloed, dat een of meer ondernemingen misbruik maken van een machtspositie op de gemeenschappel¶ke markt of op een wezenl¶k deel daarvan. Om uit te maken of artikel 86 van het Verdrag in dit geval van toepas- sing is, moet worden onderzocht of aan alle daarin neergelegde voorwaarden is voldaan. (19) AAMS ziet tevens ononderbroken toe op de commerci(cid:137)le activiteiten van de kleinhandelsver- kooppunten en kan aan de hand van een systeem met standaardformulieren nagaan voor welke siga- retten deze verkooppunten kiezen. Er z¶n tal van voorbeelden voorhanden waaruit bl¶kt dat AAMS dit toezicht heeft aangewend om haar eigen sigaretten te bevoordelen: (cid:190) in maart 1995 heeft een inspecteur van AAMS verscheidene kleinhandelaren verweten dat z¶ vanaf november 1994 hoeveelheden buiten- landse sigaretten hadden afgenomen die verge- l¶kbaar waren met de maandel¶kse verkopen van nagenoeg de gehele afdeling. H¶ heeft I. De onderneming (21) AAMS is een lichaam dat een economische activi- teit verricht van zowel industri(cid:137)le (productie van tabaksfabrikaten) als commerci(cid:137)le (groothandel in tabaksfabrikaten) aard. Volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Gemeen- schappen (7) moet z¶ als een onderneming in de zin van de artikelen 85 tot en met 90 van het Verdrag worden aangemerkt. De omstandigheid dat AAMS geen eigen rechtspersoonl¶kheid heeft, los van die van de staat, doet hieraan niet af. (7) Arrest van 16 juni 1987, zaak 118/85, Commissie/Itali(cid:137) Juris- prudentie 1987, blz. 2599. L 252/54 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 98 Hoewel de rechtspersoonl¶kheid van de staat ondeelbaar is, erkent de Italiaanse rechtsorde elk ministerie en elk autonoom bestuur als een rechts- subject met eigen procesbevoegdheid (legitimatio ad causam). Ter verwezenl¶king van haar doelstel- lingen kan elk autonoom bestuur zich van een bestuursapparaat bedienen, dat weliswaar tot de staat bl¶ft behoren, maar een vergaande organisato- rische autonomie bezit met betrekking tot beheer, bestuur, vermogen en begroting. De toekenning door de Italiaanse staat aan AAMS van een reeks bevoegdheden op het gebied van de uitoefening van de openbare macht staat niet in de weg aan de toepassel¶kheid van de gemeenschap- pel¶ke mededingingsregels op de activiteiten van AAMS als onderneming (productie van goederen en verrichten van diensten) (8). II. De relevante markten (22) Om uit te maken of AAMS een machtspositie in de zin van artikel 86 van het EG-Verdrag heeft, moeten eerst de relevante markten worden bepaald, dat wil zeggen de economische sectoren en geogra- fische gebieden waarbinnen de economische macht van AAMS ten aanzien van haar concurrenten en klanten moet worden beoordeeld. (23) (24) (25) 1. De product- en dienstenmarkten Er z¶n drie product- en dienstenmarkten te onder- scheiden: (cid:130)(cid:130)n productmarkt en twee diensten- markten. In de eerste plaats is er de markt van in Itali(cid:137) of in andere lidstaten geproduceerde en voor distributie en verkoop op het Italiaanse grondgebied bestemde sigaretten die de vraag van de rokers moeten dekken, hierna „sigarettenmarkt” genoemd. Op deze markt sigarettenproducenten werkzaam die zich in onderlinge concurrentie be¶veren zoveel mogel¶k consumenten voor hun eigen merken te winnen en de reeds gewonnen consumenten te behouden. z¶n diverse Vervolgens is er de markt van de diensten in verband met de distributie van en de groothandel in die sigaretten hierna „grootdistributiemarkt” genoemd. Op deze markt neemt AAMS sigaretten af op de productieplaatsen (of, voor buitenlandse sigaretten, aan de grens); z¶ brengt deze vervolgens onder in haar eigen depots en verdeelt ze over de magaz¶nen of, via de verkoopafdelingen van de depots, over de kleinhandelsverkooppunten. De magaz¶nen nemen de sigaretten in bewaring en verkopen deze de erkende kiosken door. (26) hierna Tenslotte is er de markt van diensten voor de klein- handelsverkoop, „kleindistributiemarkt” genoemd. Deze markt telt ongeveer 58 000 erkende kleinhandelsverkooppunten voor monopoliegoe- deren en 18 000 publieke verkooppunten met „patentino”. (27) Hoewel het hier om verschillende markten gaat, z¶n z¶ toch duidel¶k onderling afhankel¶k, zodat maatregelen die op de ene markt worden genomen aanzienl¶ke gevolgen voor de andere markten kunnen hebben. Dit geldt met name voor de siga- rettenmarkt omdat de concurrentiepositie van de marktdeelnemers in grote mate afhankel¶k is van de w¶ze waarop hun producten op de groot- en kleindistributiemarkten worden behandeld. 2. De geografische markten (28) Vanuit geografisch oogpunt vallen de in de overwe- gingen 24, 25 en 26 afgebakende markten samen met het Italiaanse grondgebied. Immers in het licht van de bekendmaking van de Commissie inzake de bepaling van de relevante markt voor het gemeen- hierna schappel¶ke „Bekendmaking” genoemd, moet dit grondgebied om de volgende redenen van de grondgebieden van de andere lidstaten worden onderscheiden: mededingingsrecht (9), (cid:190) de Italiaanse rokers hebben andere voorkeuren (zie punt 46 van de bekendmaking) dan de rokers van andere lidstaten. In dit verband is het opvallend dat de AAMS-merken in Itali(cid:137) een zeer aanzienl¶k marktaandeel hebben (42,1 %), terw¶l z¶ in de overige lidstaten nage- noeg afwezig z¶n. Verder hebben de Philip in Morris-merken een groter marktaandeel Itali(cid:137) dan in de overige lidstaten; (cid:190) de kleinhandelspr¶zen van de sigaretten verschillen aanzienl¶k van die in de overige lidstaten; (cid:190) om te voldoen aan de geldende Italiaanse voor- schriften moeten de buitenlandse onderne- mingen die hun producten in Itali(cid:137) wensen af te zetten de nodige waarschuwingen in het Italiaans op de verpakkingen aanbrengen (zoals: „tabak is zeer schadel¶k voor de gezondheid”). Dit marktverschilpunt moet in aanmerking worden genomen, zelfs al vloeit het voort uit wetgeving (zie punt 50 van de bekendmaking); (8) Arrest van het Hof van Justitie van 20 maart 1985, zaak 41/ 83, Itali(cid:137)/Commissie, Jurisprudentie 1985, blz. 873. (9) PB C 372 van 9. 12. 1997, blz. 5. 12. 9. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 252/55 (cid:190) er z¶n geen andere marktdeelnemers dan de ondernemingen die sigaretten invoeren en/of uitvoeren (met andere woorden, er bestaat geen parallelle sigaretteninvoer). 3. Conclusie betreffende de relevante markten (29) Uit het bovenstaande moet worden geconcludeerd dat hier de volgende markten in aanmerking moeten worden genomen: (cid:190) de Italiaanse sigarettenmarkt, (cid:190) de Italiaanse grootdistributiemarkt, (cid:190) de Italiaanse kleindistributiemarkt. III. De positie van AAMS op de relevante markten 1. De positie van AAMS op de Italiaanse sigaret- tenmarkt (30) De Italiaanse sigarettenmarkt wordt gekenmerkt door een duopolie van Philip Morris en AAMS (z¶ bezitten ongeveer 94 % van de markt); daarnaast z¶n er nog andere ondernemingen met marginaal te noemen marktaandelen, maar die in andere lidstaten een belangr¶kere plaats innemen. Deze situatie bestaat al minstens tien jaar. Het gezamen- l¶ke marktaandeel van de duopolisten is weliswaar praktisch ongew¶zigd gebleven (en bedraagt in elk geval nog steeds meer dan 90 %), doch het markt- aandeel van Philip Morris is de laatste jaren gestaag en aanzienl¶k gestegen; dat van AAMS is in b¶na dezelfde mate gedaald. Philip Morris is b¶gevolg de enige die van de achteruitgang van AAMS profi- teert, terw¶l het marktaandeel van de andere onder- is nemingen samen in wezen onveranderd gebleven. 2. De positie van AAMS op de Italiaanse groot- distributiemarkt (31) Om te beginnen z¶ in herinnering gebracht dat in Itali(cid:137) een wet is vastgesteld ter vr¶making van de invoer en de distributie op groothandelsniveau van sigaretten (10). Elke onderneming die aan de voor- schriften voldoet, kan zich b¶gevolg op het Itali- aanse grondgebied bezighouden met grootdistri- butie van sigaretten. In deze omstandigheden staat niets eraan in de weg voor een communautaire (10) Artikel 1 van wet nr. 724/75. sigarettenproducent om een eigen distributienet op te zetten of een beroep te doen op de diensten van een reeds op het Italiaanse grondgebied actieve grootdistributeur. Toch heeft tot dusver geen enkele producent van deze mogel¶kheid gebruik- gemaakt; z¶ hebben er steeds de voorkeur aan gegeven het distributienet van AAMS te bl¶ven gebruiken om hun producten in Itali(cid:137) te verdelen. Hierb¶ moet worden bedacht dat het voor buiten- landse ondernemingen economisch vr¶ moeil¶k is, een eigen onafhankel¶k grootdistributienet op te zetten dat voldoende verreikend en vertakt is. Daar- enboven z¶n er thans naast AAMS geen andere grootdistributeurs waaraan deze taken zouden kunnen worden toevertrouwd en z¶n de economi- sche omstandigheden ook niet van dien aard dat z¶ de Italiaanse ondernemingen stimuleren tot deze markt toe te treden via de mogel¶kheden waarin de wet voorziet. Tenslotte z¶ ook nog herinnerd aan de eigenheid van het Italiaanse distributiesysteem in de sigarettensector, zoals de omvang van de controlebevoegdheid van AAMS ten aanzien van de magaz¶nen en kleinhandelaren, de vaste gewoonte van de magaz¶nen en kleinhandelaren om AAMS als enige gesprekspartner voor zich te hebben enz. Derhalve moet worden geconcludeerd dat de buitenlandse ondernemingen (nog) niet beschikken over een geldig alternatief en dat AAMS aldus een „verplichte contractpart¶” is. Zo is AAMS thans de enige marktdeelnemer op de Italiaanse markt voor groothandel in sigaretten en heeft z¶ een feitel¶ke monopoliepositie. T¶dens de procedure heeft AAMS betoogd, dat de buitenlandse producenten sinds 1 januari 1993 de mogel¶kheid hebben om de grootdistributie van hun sigaretten toe te vertrouwen aan een hele reeks marktdeelnemers die beschikken over belastingde- pots, die thans voor de verkoop van andere ac- c¶nsproducten worden gebruikt (en dus onder een met die van sigaretten vergel¶kbare administratieve en boekhoudkundige regeling vallen) (11). Op deze argumenten moet worden geantwoord, dat de belastingdepots die van bovenbedoelde moge- l¶kheid van de wet gebruik zouden willen maken om ook sigaretten te verdelen, met onoverkome- l¶ke economische hinderpalen zouden worden geconfronteerd. Allereerst bepaalt de Italiaanse wet dat tabaksfabrikaten gescheiden van andere acc¶ns- producten (zoals alcohol) moeten worden bewaard. Dit betekent voor de marktdeelnemers grote inves- teringen. (11) Wetsdecreet van 31 december 1992, verscheidene malen herhaald en laatstel¶k omgezet in wet nr. 427 van 29 oktober 1993, waarb¶ Richtl¶n 92/12/EEG van de Raad (PB L 76 van 23. 3. 1992, blz. 1), laatstel¶k gew¶zigd b¶ Richtl¶n 96/ 99/EG (PB L 8 van 11. 1. 1997, blz. 12), betreffende de alge- mene regeling voor acc¶nsproducten in Italiaans is omgezet. recht L 252/56 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 98 (de kleinhandelsverkooppunten) Bovendien onderscheiden de afnemers van siga- retten zich duidel¶k van die van andere acc¶nsproducten (b¶voorbeeld alcohol b¶ voedingswinkels). Dit betekent dat een nieuwe vervoer- en distributie- structuur moet worden ingericht, zonder dat enige synergie met de bestaande distributiestructuur mogel¶k is. Tenslotte moet in aanmerking worden genomen dat de marktaandelen van alle buitenlandse produ- centen (behalve Philip Morris, die met AAMS licentieovereenkomsten heeft gesloten) uitermate klein z¶n (omstreeks 7 %) en er b¶gevolg onvol- doende economische stimulans is voor onderne- mingen die zich als concurrent van AAMS met de tabaksgrootdistributie zouden willen bezighouden. In dit verband is ook duidel¶k dat de kleinhan- delaren geen voordeel zouden hebben b¶ toeleve- ring door een andere groothandelaar, die hun enkel een klein deel van de sigaretten die z¶ nodig hebben zou kunnen leveren. Derhalve moet worden aangenomen, dat AAMS op de Italiaanse markt van grootdistributie van siga- retten een machtspositie heeft in de zin van artikel 86 van het EG-Verdrag. 3. De positie van AAMS op de Italiaanse klein- distributiemarkt (32) De Italiaanse staat heeft AAMS een verbod van directe kleinhandel opgelegd. Wel behoudt AAMS de uitsluitende administratieve bevoegdheid om vergunningen voor kleinhandelsactiviteiten af te geven. Het verlenen van vergunningen is evenwel geen ondernemingsactiviteit: (cid:190) het gaat om uitoefening van het openbaar gezag in de vorm van een administratieve handeling waarb¶ de verkoop van sigaretten wordt toege- staan; (cid:190) de omstandigheid dat de kleinhandel afhan- kel¶k wordt gesteld van een vergunning van AAMS is nog geen bew¶s dat AAMS de klein- handelsverkooppunten economisch controleert. AAMS oefent daardoor op deze verkooppunten geen feitel¶ke controle uit waardoor z¶ hun zelfstandigheid op deze markt verliezen. De verkooppunten z¶n ten opzichte van AAMS zelfstandige ondernemingen, zowel juridisch als commercieel, en concurreren onderling. B¶gevolg moet worden geconcludeerd, dat AAMS niet op de kleindistributiemarkt aanwezig is (12). (33) IV. Misbruik van machtspositie Volgens de rechtspraak van het Hof van Justitie (13) is het maken van misbruik een objectief begrip dat betrekking heeft op gedragingen van een domine- rende onderneming welke invloed kunnen uitoe- fenen op de structuur van de markt waar, juist door de aanwezigheid van de bedoelde onderneming, de mededinging reeds verflauwde en ertoe leiden dat de handhaving of ontwikkeling van de nog bestaande marktconcurrentie met andere middelen dan b¶ een op basis van ondernemersprestatie berustende normale mededinging (cid:190) met goederen of diensten (cid:190) in zwang z¶n, wordt tegengegaan. 1. De distributieovereenkomsten (34) Zoals vastgesteld bezit AAMS op de grootdistribu- tiemarkt voor sigaretten een machtspositie doordat is. Daarom z¶ als enige marktdeelnemer actief hebben de buitenlandse ondernemingen steeds een beroep gedaan op haar om hun sigaretten in Itali(cid:137) te verdelen. Uit overweging 31 kan worden afgeleid dat de beslissing van de buitenlandse ondernemingen om AAMS voor de distributie in Itali(cid:137) van hun siga- retten in te schakelen en daartoe een distributie- overeenkomst te ondertekenen, ingegeven is door overwe- begr¶pel¶ke gingen. economisch-commerci(cid:137)le recht Het onderzoek van de thans toegepaste distributie- laat evenwel zien, dat een aantal overeenkomst van bepalingen AAMS het onverkorte controle verlenen en het recht, telkens wanneer z¶ dat wensel¶k acht, in te gr¶pen in tal van beslis- singen van de buitenlandse onderneming in aange- legenheden die als van wezenl¶k belang voor de mededingingsvr¶heid moeten worden beschouwd. Zo kan AAMS op grond van de distributieovereen- komst de concurrentie-initiatieven van de buiten- landse ondernemingen met betrekking tot de Itali- aanse markt beperken om zo de verkoop van haar eigen merken te beschermen. Het is AAMS die deze bepalingen heeft opgelegd aangezien z¶ eenz¶dig vooraf over de bewoor- dingen van de distributieovereenkomst beschikt, ondernemingen geen terw¶l de buitenlandse andere keuze hebben dan de overeenkomst in de door AAMS vastgelegde vorm te ondertekenen dan wel van haar distributiediensten af te zien. Omdat z¶ in zo hoge mate van AAMS afhankel¶k z¶n, hebben de buitenlandse ondernemingen de bepa- lingen van AAMS onder protest integraal moeten aanvaarden. (12) Arrest van 14 december 1995, zaak C-387/93, Strafzaak tegen Banchero, Jurisprudentie 1995, blz. I-4665. (13) Arrest van 13 februari 1979, zaak 85/76, Hoffmann-La Roche/Commissie, Jurisprudentie 1979, blz. 461, rechtsover- weging 91. 12. 9. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 252/57 Concluderend gesteld, AAMS heeft met gebruik- making van haar machtspositie op de grootdistribu- tiemarkt bepalingen ingevoegd, op grond waarvan z¶ de concurrentie-initiatieven van de buitenlandse tegen- onderneming kan controleren en zelfs werken, te beschermen. teneinde verkoop eigen haar 1. 1. D e b e p a l i n g e n b e t r e f f e n d e h e t o p d e m a r k t b r e n g e n v a n n i e u w e s i g a - r e t t e n m e r k e n 1. 1. 1. De bepaling betreffende de term¶n voor het op de markt brengen van nieuwe sigaretten- merken (35) Artikel 1, derde alinea, van de distributieovereen- komst bepaalt dat AAMS slechts tweemaal per jaar toestemming kan geven om nieuwe merken op de markt te brengen. Dit beperkt de mogel¶kheid voor de buitenlandse onderneming om nieuwe merken op de Italiaanse markt te brengen op het moment dat z¶ dit het gunstigst acht. Een aantal sigarettenmerken is sterk seizoensgebonden. Er kan voor een buitenlandse onderneming dan ook een b¶zonder belang bestaan om een merk op een bepaalde datum uit te brengen, zonder dat z¶ behoeft te wachten op een beslissing van AAMS. Bovendien is het denkbaar dat een onderneming een nieuw merk in de gehele Gemeenschap op hetzelfde t¶dstip wil uitbrengen. Alsdan zou een later op de markt komen van dit merk in Itali(cid:137) een niet te rechtvaardigen w¶ziging van haar strategie betekenen en kan dit voor haar een mededingingsnadeel inhouden. Derhalve moet worden aangenomen, dat de opleg- ging van de bepaling die de mogel¶kheid van het op de markt brengen in Itali(cid:137) van nieuwe merken beperkt tot tweemaal per jaar, afbreuk doet aan het concurrentievermogen van de buitenlandse onder- neming en dus misbruik van een machtspositie vormt in de zin van artikel 86 van het Verdrag. (36) (37) 1. 1. 2. De bepaling betreffende maximale hoeveel- heden voor het op de markt brengen van nieuwe merken Volgens b¶lage B, v¶fde alinea, b¶ de distributie- overeenkomst mogen van nieuwe sigarettenmerken niet meer dan 5 000 kg op de markt worden gebracht en volgens b¶lage B, zesde alinea, moeten de bestellingen van AAMS in het eerste jaar over- eenkomen met die van de voorgaande maand. Er z¶ aan herinnerd dat een ondernemer de moge- l¶kheid moet hebben vr¶ de regels en voorwaarden te bepalen voor het uitbrengen van een nieuw product, met inbegrip van de hoeveelheden en het t¶dstip van het op de markt brengen. Bovenbe- doelde bepaling ontneemt hem deze mogel¶kheid. Bovendien is de opgelegde hoeveelheid volledig ongeschikt voor het uitbrengen van een nieuw product op de Italiaanse markt. Aangezien een kleinhandelsverkooppunt per week niet minder dan (cid:130)(cid:130)n slof kan bestellen, kan hoogstens (cid:130)(cid:130)nderde van de verkooppunten nieuwe sigaretten ontvangen (25 000 van de circa 75 000 verkooppunten). Voor licentiesigaretten sigaretten van AAMS en voor daarentegen is deze kwantitatieve beperking niet van toepassing (14). Dit betekent dat de sigaretten van buitenlandse producenten in dit opzicht ongel¶k worden behandeld met de sigaretten van AAMS, zonder dat hiervoor enige gegronde reden kan worden aangevoerd (15). Het doel van deze bepaling is in feite het uitbrengen van nieuwe buitenlandse sigaretten te belemmeren of althans de uitwerking op de markt ervan te verkleinen. Hierdoor neemt het concur- rentievermogen van de buitenlandse onderneming af, daar de bepaling de hoeveelheden van een nieuw product die op de markt mogen worden gebracht, arbitrair beperkt tot een uitzonderl¶k laag niveau. Aangenomen mag worden dat deze bepaling b¶zonder beperkend werkt wanneer een buiten- landse onderneming besluit een nieuwe versie (b¶voorbeeld „light” of „ultra light”) van een reeds goed verspreid merk uit te brengen, omdat in dat geval een kwantitatief belangr¶ke reactie van de consumenten mag worden verwacht. Derhalve moet worden geconcludeerd, dat de bepa- ling die de hoeveelheid nieuwe producten die b¶ het uitbrengen ervan en in de loop van het jaar daarop op de markt mogen worden gebracht, beperkt, een ernstige beperking van het concurren- tievermogen van buitenlandse ondernemingen inhoudt en b¶gevolg misbruik vormt in de zin van artikel 86 van het Verdrag. 1. 2. D e b e p a l i n g e n b e t r e f f e n d e d e m a a n - d e l ¶ k s e a f z e t v a n s i g a r e t t e n o p d e m a r k t 1. 2. 1. De bepaling betreffende de maximale hoeveelheden maandel¶ks af te zetten siga- retten (38) B¶lage B, tweede alinea, b¶ de distributieovereen- komst bepaalt dat de hoeveelheden sigaretten die de buitenlandse onderneming voor afzet op de Italiaanse markt bestemt, evenredig moeten z¶n met de in de voorgaande maand verkochte hoeveel- heden. (14) In de loop van de procedure heeft AAMS recente voor- beelden van het op de markt brengen van nieuwe sigaretten- merken verstrekt: in juni 1996, de eerste maand waarop het merk op de markt kwam, heeft AAMS 33 217 kg sigaretten van het merk MS E. Slim verkocht en in juli 1996, eveneens in de eerste maand waarop het op de markt kwam, 35 543 kg van het merk MS personal. Deze hoeveelheden z¶n b¶na het zevenvoudige van de toegestane maxima voor buitenlandse sigaretten. (15) T¶dens de procedure werd erop gewezen, dat de sigaretten van AAMS vanaf de eerste maand waarop z¶ op de markt komen, zonder meer b¶ alle magaz¶nen en verkooppunten worden verdeeld. L 252/58 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 98 Deze bepaling beperkt de vr¶heid van de buiten- landse onderneming, de hoeveelheid producten die z¶ op de markt wil afzetten zelf te bepalen. Dit betekent dat de buitenlandse onderneming niet de mogel¶kheid heeft op de Italiaanse markt concur- rerend op te treden of om de mogel¶kheden van die markt ten volle te benutten. Dit w¶st erop, dat de bepaling de marktpositie van AAMS-sigaretten beoogt te beschermen en deze beschermende werking ook daadwerkel¶k kan hebben. (41) (39) De bepaling l¶kt niet door objectieve vereisten van bescherming van eventuele rechtmatige economi- sche en/of commerci(cid:137)le belangen van AAMS te z¶n gerechtvaardigd. In de eerste plaats bedraagt de distributiecapaciteit van AAMS ongeveer 102 miljoen kg sigaretten per jaar en volstaat dus voor de behoeften van de Itali- aanse markt (ongeveer 90 miljoen kg) ruimschoots. AAMS heeft thans nog distributiecapaciteit vr¶ zodat z¶, aan een eventueel verzoek van buiten- landse ondernemingen om de te verdelen hoeveel- heden op te voeren, kan voldoen zonder haar distri- butiestructuur te moeten uitbreiden. Voorts kan deze bepaling niet worden gerechtvaar- digd met het argument dat er een evenwicht moet z¶n tussen de hoeveelheid buitenlandse sigaretten in het distributienet van AAMS en de werkel¶ke afnamecapaciteit van de markt, zoals AAMS t¶dens de procedure had betoogd. De buitenlandse onder- neming heeft er immers geen enkel belang b¶ grotere hoeveelheden naar het distributienet van AAMS af te voeren dan de markt kan opnemen, daar z¶ verplicht is de onverkochte hoeveelheden die zich te lang in de depots van AAMS bevinden op eigen kosten terug te nemen (artikel 10 van de distributieovereenkomst). Bovendien moet z¶ die vervolgens door nieuwe producten vervangen. Tenslotte vallen de door AAMS (cid:190) onder eigen merk of onder licentie (cid:190) geproduceerde sigaretten niet onder een dergel¶ke beperking en genieten dus een aanzienl¶k concurrentievoordeel verge- leken b¶ de in het buitenland geproduceerde siga- retten. (40) Om bovenstaande redenen moet worden aange- nomen dat deze bepaling neerkomt op een misbruik van machtspositie in de zin van artikel 86 van het Verdrag, zelfs al laat z¶ een gedeeltel¶ke afw¶king toe. 1. 2. 2. De bepaling betreffende de verhoging van de te maximale hoeveelheden maandel¶ks af zetten sigaretten Volgens artikel 2, v¶fde alinea, van de distributie- overeenkomst kan de buitenlandse onderneming AAMS verzoeken de hoeveelheid voor de Italiaanse markt bestemde sigaretten te verhogen. Hier geldt evenwel een drievoudige beperking. In de eerste plaats is instemming van AAMS vereist. In de tweede plaats mag de verhoging maximaal 30 % van bestelling” „toegestane maandel¶kse bedragen (die evenredig is aan de verkopen van de voorgaande maand). In de derde plaats wordt de buitenlandse onderneming met die verhoging een extra distributievergoeding verschuldigd, die wordt berekend over de totale verkochte hoeveelheid en niet over de „extra” hoeveelheid (artikel 2, zesde alinea, van de distributieovereenkomst). de Deze bepalingen z¶n voor de concurrentievr¶heid van de buitenlandse onderneming zeer nadelig. De producent moet immers vr¶ kunnen bepalen hoeveel van z¶n producten h¶ voor een markt bestemt. Het vereiste van instemming van AAMS om die hoeveelheid op te voeren is er duidel¶k op gericht, de mogel¶kheden van verkoop van buiten- landse sigaretten te beperken. De beperking van de verhoging tot 30 % van de „toegestane maande- l¶kse bestelling” heeft ernstige nadelige gevolgen voor het concurrentievermogen van de buiten- landse onderneming, doordat deze wordt verhin- derd aan de vraag van de Italiaanse markt te voldoen. Dit geldt in het b¶zonder voor producten als sigaretten, waarvan de verkoop sterk seizoenge- voelig is. Zo is het mogel¶k dat een buitenlandse onderneming niet kan voldoen aan de vraag naar een merk dat vooral in de zomermaanden wordt verkocht, wegens de beperking tot 30 % van de gemiddelde hoeveelheden die t¶dens de minder gunstige maanden werden verkocht. Daarenboven valt niet in te zien hoe de verplichte extra vergoe- ding aan AAMS, berekend over de totale verkochte hoeveelheid, te rechtvaardigen is. In dit verband mag niet uit het oog worden verloren dat de distri- butievergoeding volgens een sch¶venstelsel wordt berekend, zodat een verhoging van de verkochte hoeveelheden overeenkomt met een vermindering van de vergoedingseenheid (voorbeeld: voor de sch¶f jaarl¶kse verkoop van 1 tot en met 3 miljoen kilogram bedraagt de vergoeding 3 400 ITL/kg, terw¶l dit voor de sch¶f boven 3 miljoen kilogram 2 900 ITL/kg is). Een verhoging van de verkochte logischerw¶ze moeten hoeveelheden zou dus leiden tot een vermindering van de distributiever- goeding en niet tot een verhoging, zoals nu het geval is. 12. 9. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 252/59 Hieruit bl¶kt dus duidel¶k, dat deze bepalingen z¶n ingegeven door de wil de buitenlandse onder- neming te beletten de verkochte hoeveelheden op de Italiaanse markt in evenredigheid met de vraag op te voeren, en dat z¶ dit doel ook werkel¶k kunnen bereiken. (43) In de tweede plaats voert AAMS aan, dat de bepa- ling ertoe strekt een aantal negatieve economische gevolgen te verm¶den. De terugname op eigen kosten door de buitenlandse onderneming van te lang opgeslagen sigaretten volstaat niet om AAMS bepaalde kosten te besparen, zoals het vervoer per spoor vanaf de Italiaanse grens naar de depots, het lossen, het opslaan en het beheer van de voorraden. AAMS heeft deze kosten niet bec¶ferd. (42) Volgens AAMS is de bepaling in de eerste plaats gerechtvaardigd doordat hoge uitgaven voor de betaling van hoeveelheden sigaretten die de vraag overtreffen, moeten worden vermeden. Z¶ w¶st erop, dat z¶ volgens de distributieovereenkomst uiterl¶k v(cid:155)(cid:155)r de v¶ftiende dag van elke maand aan de buitenlandse onderneming moet meedelen hoeveel sigaretten uit de depots z¶n genomen en dat z¶ binnen 25 dagen na ontvangst van de factuur van de buitenlandse onderneming opdracht tot betaling moet geven. Concreet betekent dit dat z¶ moet betalen binnen een v¶ftigtal dagen na het uitslaan van de buitenlandse sigaretten. Aangezien z¶ pas wordt betaald wanneer de kleinhandelaren de sigaretten b¶ de magaz¶nen kopen, bestaat het gevaar dat z¶ lange t¶d vooruit moet betalen. AAMS heeft geen gegevens verstrekt over de gemiddelde opslagduur van de sigaretten in de magaz¶nen, doch enkel gewag gemaakt van een algemeen gevaar van te lange opslagduur (16). Ter hoorzitting heeft Rothmans echter opgemerkt dat de gemiddelde opslagterm¶n in het magaz¶n 20 dagen bedraagt, zodat er doorgaans geen sprake is van kosten voor AAMS, maar (cid:190) integendeel (cid:190) van een financieel voordeel van 30 dagen (z¶ ontvangt na 20 dagen en betaalt na ongeveer 50 dagen). Gelet op het beoogde doel l¶kt de bepaling buiten verhouding. Er z¶n voor part¶en namel¶k andere, niet beperkende maatregelen denkbaar om met de kosten van AAMS voor niet verkochte en door de buitenlandse producent teruggenomen sigaretten rekening te houden. Tenslotte zouden part¶en contractueel maatregelen kunnen vastleggen voor de terugbetaling van de kosten die AAMS werkel¶k voor de onverkochte sigaretten heeft gemaakt (gelet op de argumenten in het punt 42 is dit misschien geen realistische veronderstelling). (44) Dientengevolge doet de bepaling betreffende de verhoging van de op de Italiaanse markt te verdelen hoeveelheden sigaretten ernstig afbreuk aan de concurrentiemogel¶kheden van de buitenlandse onderneming en vormt z¶ dus een geval van misbruik van een machtspositie in de zin van artikel 86 van het Verdrag. 1. 3. D e b e p a l i n g e n d e p r e s e n t a t i e v a n e n d e c o n t r o l e o p d e s i g a r e t t e n b e t r e f f e n d e 1. 3. 1. De bepaling betreffende de opdruk „Monital” op de sigaretten Voorts mag worden aangenomen dat de magaz¶nen een rationeel commercieel beleid voeren en dus niet de gewoonte hebben sigaretten te kopen om deze vervolgens lang te laten liggen. Integendeel, redel¶kerw¶s mag worden verondersteld dat de magaz¶nen aankopen op grond van de werkel¶ke bestellingen van de kleinhandelaren, zodat het te lange opslag (en van daarmee risico van al samenhangende kosten voor AAMS) in de regel uitgesloten is. (16) AAMS geeft enkel aan, dat in het distributiecircuit (d. w. z. in de magaz¶nen) lange opslagterm¶nen kunnen voorkomen voordat de sigaretten b¶ de kleinhandelaren aankomen, op welk moment het bestuur de verkooppr¶s b¶ de tabakshan- delaren int. (45) Ingevolge artikel 4 van de distributieovereenkomst moet de buitenlandse onderneming op elke voor verkoop in Itali(cid:137) bestemde sigaret de opdruk „Monital” aanbrengen (dit is de afkorting van Monopoli italiani). Deze verplichting kan niet worden gerechtvaardigd met het argument dat zo de wettige en de onwet- tige markt kunnen worden onderscheiden. Daartoe kan immers worden volstaan met het aanbrengen op elk pakje sigaretten van het in artikel 4 van wet 724/75 voorgeschreven zegel, aangezien sigaretten niet los mogen worden verkocht. L 252/60 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 98 verplichting neer op Bovendien komt deze verkapte reclame voor AAMS, via het product van een concurrent. Tenslotte kan z¶ b¶ de consument verwarring stichten over de identiteit van de produ- cent van de sigaret. Daarom moet worden aangenomen dat de bepaling een vorm van misbruik van een machtspositie inhoudt in de zin van artikel 86 van het Verdrag. Het opleggen van de bepaling die buitenlandse ondernemingen onderwerpt aan controles van AAMS waarvoor die ondernemingen een bepaald bedrag in rekening wordt gebracht, houdt derhalve misbruik van een machtspositie in de zin van artikel 86 van het Verdrag in. 2. De eenz¶dige maatregelen betreffende de ingevoerde sigaretten 1. 3. 2. De bepaling betreffende de controle op de sigaretten 2. 1. W e i g e r i n g d e i n g e v o e r d e h o e v e e l - h e d e n t e v e r h o g e n (46) De controles bedoeld in artikel 5 van de distribu- tieovereenkomst kunnen niet noodzakel¶k worden geacht om de naleving van de geldende voor- schriften te verzekeren en kunnen door AAMS dan ook niet aldus worden gerechtvaardigd. B¶gevolg heeft AAMS niet het recht van de buitenlandse onderneming een forfaitaire betaling te verlangen voor de per merk verrichte controles. (47) AAMS heeft herhaaldel¶k verzoeken van buiten- landse ondernemingen om de ingevoerde hoeveel- heden te verhogen afgewezen (zie overweging 17). Daardoor hebben die ondernemingen niet de hoeveelheden sigaretten op de Italiaanse markt kunnen brengen die z¶ wensel¶k achtten, hetgeen hun concurrentiepositie heeft verzwakt. Om te beginnen legt artikel 11 van de distributie- overeenkomst de buitenlandse onderneming de levering op van sigaretten die aan de Italiaanse wetgeving voldoen. B¶ deze wetgeving is uitvoering gegeven aan Richtl¶n 92/41/EEG van de Raad (17), gew¶zigd b¶ Richtl¶n 92/41/EEG (18), inzake de etikettering van tabaksproducten en aan Richtl¶n 90/239/EEG van de Raad (19) inzake het maximale teergehalte in sigaretten; deze richtl¶nen z¶n onder meer gericht op de opheffing van de beperkingen voor het intracommunautaire handelsverkeer en dus ook op het overbodig maken van controles. Voorts kunnen deze controles evenmin worden gerechtvaardigd op grond dat z¶ AAMS moeten beschermen tegen eventuele aansprakel¶kheid wegens distributie van sigaretten met gebreken. Immers volgens de Italiaanse wet nr. 224 van 24 mei 1988 waarb¶ uitvoering is gegeven aan Richtl¶n 85/374/EEG van de Raad (20) betreffende de aansprakel¶kheid voor producten met gebreken, is de distributeur alleen aansprakel¶k ingeval de producent niet kan worden ge(cid:139)dentificeerd. In de prakt¶k hebben deze controles zonder enige geldige reden het uitbrengen van nieuwe buiten- landse sigaretten op de Italiaanse markt vertraagd, doordat geen nieuwe merken mochten worden verkocht controles had verricht. voordat AAMS haar (17) PB L 359 van 8. 12. 1989, blz. 1. (18) PB L 151 van 11. 6. 1992, blz. 30. (19) PB L 137 van 30. 5. 1990, blz. 36. (20) PB L 210 van 7. 8. 1985, blz. 29. Volgens de distributieovereenkomst heeft AAMS het recht elk verzoek tot verhoging van meer dan 30 % van de toegestane maandel¶kse bestelling te weigeren; kleinere verhogingen (d. w. z. van 0,1 % tot 30 %) kan z¶ toestaan of weigeren. De hier bedoelde weigeringen hadden betrekking op verzoeken die volgens de overeenkomst wel konden worden toegestaan (zie overweging 17). Volgens de opmerkingen van AAMS naar aanlei- ding van de mededeling van de punten van bezwaar waren haar weigeringen niet ongegrond: a) Reynolds: op 30 juni van 1983, 1984, 1985 en 1986 stonden tegenover marktaandelen van respectie- vel¶k 1,9 %, 1,4 %, 1,5 % en 1,6 % restanten in de depots van AAMS van 3,47 %, 1,78 %, 1,60 % en 1,79 %; b) Rothmans: op 30 juni van 1983, 1984, 1985 en 1986 stonden tegenover marktaandelen van respectievel¶k 2,4 %, 2,1 %, 1,9 % en 1,8 % restanten in de depots van AAMS van 3,7 %, 2,87 %, 2,95 % en 3,06 % van de totale in de depots aanwezige hoeveelheid sigaretten. Een vergel¶king tussen de marktaandelen van een buitenlandse onderneming en het aandeel ervan in de totale voorraad van de depots is ter rechtvaardi- ging van het beleid van AAMS volstrekt irrelevant. Waarop het aankomt, is of de voorraden in de depots van AAMS toereikend waren om te voldoen aan de vraag naar een bepaald merk (en niet naar alle merken van een bepaalde buitenlandse onder- neming) jaar. AAMS heeft geen gegevens verstrekt aan de hand waarvan dit kan worden nagegaan. in een bepaalde periode van het 12. 9. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 252/61 in de depots Het is nuttig erop te w¶zen, dat volgens de distri- butieovereenkomst zelf de voorraden (van een merk met een maandel¶kse verkoop van minder dan 500 000 kilogram) tweemaal de gemiddelde maandel¶kse verkoop (van dat merk) t¶dens het vorige jaar moeten bedragen (b¶lage B b¶ de distributieovereenkomst). Aangenomen mag worden dat deze bepaling (die in deze beschikking niet in geding is) past in een normaal rationeel commercieel gedrag inzake voorraadbeheer en een parameter kan z¶n voor de beoordeling van verzoeken van buitenlandse producenten om verhoging van de hoeveelheden. Op basis van de door AAMS verstrekte gegevens kan geen uitsplitsing worden gemaakt naar merk en buitenlandse onderneming. Worden de gege- vens van AAMS voor alle merken echter samen bezien, dan bl¶kt dat de voorraden in de depots kleiner waren dan in de distributieovereenkomst is voorzien en de verzoeken tot verhoging b¶gevolg gerechtvaardigd waren. Om deze reden vormt de afw¶zing van de verzoeken van de buitenlandse onderneming om verhoging van de hoeveelheden misbruik van een machtspositie in de zin van artikel 86 van het Verdrag. 2. 2. D e m a a t r e g e l e n t e n a a n z i e n v a n d e m a g a z ¶ n e n Deze maatregelen worden noch door de toepasse- l¶ke wettel¶ke regeling noch door enige contrac- tuele bepaling voorgeschreven. Integendeel, z¶ druisen duidel¶k in tegen artikel 12 van de distri- butieovereenkomst, waarin het beginsel van de neutraliteit van het distributiestelsel is neergelegd. (50) Deze maatregelen ten aanzien van de magaz¶nen houden daarom misbruik van een machtspositie in in de zin van artikel 86 van het Verdrag. 2. 3. M a a t r e g e l e n t e n a a n z i e n v a n d e k l e i n - h a n d e l s v e r k o o p p u n t e n (51) AAMS verricht door haar inspecteurs controles op de werking van de verkooppunten. Meer dan eens hebben de inspecteurs zich niet beperkt tot de door de geldende wetgeving toegekende bevoegdheden, maar hebben z¶ maatregelen genomen om de verkoop van sigaretten van AAMS te begunstigen en die van ingevoerde sigaretten te beperken (zie overweging 19). Dit optreden van de inspecteurs valt niet binnen de uitoefening van hun controle- bevoegdheden ten aanzien van de concessiehouders van de verkooppunten (21); z¶ hebben uitsluitend gehandeld om de ondernemingsactiviteiten van AAMS te bevoordelen ten koste van de concur- renten. Dergel¶ke maatregelen liggen duidel¶k buiten de overheidsbevoegdheden van AAMS en z¶n derhalve ondernemingshandelingen, die tot doel hebben de verkoop van de AAMS-sigaretten ten opzichte van die van de buitenlandse onderne- mingen te verhogen. De omstandigheid dat dit gebeurt in de vorm van een bestuurshandeling doet hieraan niets af. (48) AAMS oefent door haar inspecteurs controles uit op de werking van de magaz¶nen. Meer dan eens hebben die inspecteurs zich niet beperkt tot de door de geldende regeling voorgeschreven contro- lebevoegdheden, maar hebben z¶ zelfstandig maat- regelen genomen om de verkoop van nationale sigaretten te begunstigen en die van ingevoerde sigaretten te beperken (zie overweging 18). Aange- zien dergel¶ke maatregelen niet binnen de door de geldende wettel¶ke regeling verleende overheidsbe- voegdheden inzake controle op de magaz¶nen vallen, gaat het hier om ondernemingshandelingen. De omstandigheid dat de maatregelen in de vorm van een bestuurshandeling z¶n genomen, doet hieraan niets af. Integendeel, z¶ verzwaart het misbruik. (52) De beperkende gevolgen van deze maatregelen waren b¶zonder groot in de gevallen waarin AAMS van de kleinhandelaren verlangde dat z¶ mini- mumhoeveelheden sigaretten afnamen of waarin z¶, zonder geldige reden, de door de kleinhandelaren bestelde hoeveelheden buitenlandse sigaretten als buitensporig aanmerkte. nationale van Deze maatregelen worden noch door de geldende wetgeving noch door enige contractuele bepaling voorgeschreven. Integendeel, z¶ druisen duidel¶k in tegen artikel 12 van de distributieovereenkomst, waarin het beginsel van de neutraliteit van het distributiestelsel is neergelegd. (49) De beperkende gevolgen van deze maatregelen was b¶zonder groot in de gevallen waarin AAMS van de magaz¶nen heeft verlangd quota voor AAMS-siga- retten en voor buitenlandse sigaretten in acht te nemen. (53) Deze maatregelen ten aanzien van de kleinhan- delaren houden daarom misbruik van een machts- positie in de zin van artikel 86 van het Verdrag in. (21) Volgens AAMS is de controlebevoegdheid „een bevoegdheid in controle op de naleving van de die uitsluitend bestaat concessie b¶ de exploitatie van de verkooppunten”. L 252/62 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 98 3. Conclusie betreffende het misbruik van machts- positie mingen z¶n op 22 september 1997 van deze w¶zi- ging in kennis gesteld. (54) Gelet op het bovenstaande moet worden geconclu- deerd, dat AAMS van haar machtspositie op de grootdistributiemarkt van sigaretten misbruik heeft gemaakt met als doel, haar positie op deze markt te beschermen en te versterken en dat z¶ daartoe andere middelen heeft aangewend dan die waarop normale mededinging is gebaseerd. V. Ongunstige invloed op het handelsverkeer tussen de lidstaten (55) De hierboven beschreven maatregelen z¶n gericht op het belemmeren van het binnenbrengen, de distributie en de verkoop in Itali(cid:137) van in andere lidstaten geproduceerde sigaretten en z¶n dus duidel¶k maatregelen die de handel tussen lidstaten ongunstig be(cid:139)nvloeden. B. ARTIKEL 3 VAN VERORDENING NR. 17 (56) Luidens artikel 3 van Verordening nr. 17 kan de Commissie, indien z¶ een inbreuk op artikel 86 van het Verdrag vaststelt, de betrokken onderne- mingen verplichten daaraan een einde te maken. Het komt b¶gevolg gerechtvaardigd voor, AAMS de verplichting op te leggen een einde aan deze inbreuken te maken en de maatregelen te nemen, die nodig z¶n om te beletten dat de vastgestelde inbreuken voortduren of zich opnieuw voor- doen (22). I. De be(cid:137)indiging van de inbreuken (57) Om uit te maken welke inbreuken nog voortduren, moet rekening worden gehouden met de maatre- gelen die AAMS t¶dens het onderzoek van de zaak en na de inleiding van de procedure heeft genomen. B¶ brief van 10 oktober 1997 heeft AAMS de Commissie in kennis gesteld van een w¶ziging in de standaarddistributieovereenkomst, namel¶k de opheffing van de bepaling die de mogel¶kheid nieuwe sigarettenmerken op de markt te brengen beperkt tweemaal per jaar (artikel 1, derde alinea, van de overeenkomst (cid:190) zie overweging 15) en de bepaling die de opdruk „Monital” op de sigaretten voorschr¶ft (artikel 4, eerste alinea, van de overeenkomst (cid:190) zie overweging 15, onder j) van deze beschikking). De buitenlandse onderne- tot (22) B¶ arrest van 6 maart 1974, gevoegde zaken 6 en 7/73, Commercial Solvents/Commissie, Jurisprudentie 1974, blz. 223, heeft het Hof van Justitie vastgesteld dat de Commissie discretionnaire bevoegdheid heeft om maatregelen te bevelen om de doeltreffendheid van haar beschikking te verzekeren, die erin kunnen bestaan ondernemingen bepaalde hande- lingen op te leggen (rechtsoverweging 45). (58) Gelet op het voorgaande zal AAMS de overige bepalingen van de distributieovereenkomst moeten w¶zigen, namel¶k de bepalingen besproken in overweging 15, onder f), h) en k), zodat een einde wordt gemaakt aan het in de overwegingen 36 tot en met 44 en in overweging 46 omschreven misbruik. II. Maatregelen om het voortduren of hervatten van de inbreuken te beletten (59) Opdat de Commissie zich ervan zou kunnen verge- wissen dat de inbreuk be(cid:137)indigd is en niet kan voortduren, moet AAMS de Commissie onverw¶ld in het bezit stellen van de nieuwe distributieover- eenkomsten, gew¶zigd volgens de aanw¶zingen van overweging 58. (60) Wat de in overweging 17 bedoelde eenz¶dige maat- regelen betreft, moet AAMS worden verboden in de toekomst nog maatregelen met vergel¶kbare werking ten aanzien van buitenlandse onderne- mingen te nemen. In dat verband is het nuttig dat AAMS, gedurende drie jaar vanaf de kennisgeving van deze beschik- king, telkens binnen twee maanden na het einde van het kalenderjaar, de Commissie verslag uitbrengt over de hoeveelheid buitenlandse siga- retten die z¶ in het voorafgaande jaar heeft verdeeld en over eventuele (gedeeltel¶ke of volledige) weige- ringen om deze sigaretten te verdelen. (61) Wat de eenz¶dige maatregelen van overwegingen 18 en 19 aangaat, moet rekening worden gehouden met een aantal maatregelen die AAMS t¶dens het onderzoek en na de inleiding van de procedure getroffen heeft: B¶ brief van 25 juli 1997 heeft AAMS de Commissie een afschrift bezorgd van een rond- schr¶ven van haar algemene directie van 16 juni 1997 aan alle inspectiediensten. Daarin verzoekt AAMS haar inspecteurs „geen initiatieven te nemen die in str¶d kunnen z¶n met het neutraliteitsbe- ginsel. noch ten aanzien van nationale noch van buitenlandse tabakswaren”. Voorts heeft AAMS alle initiatieven verboden die er op enigerlei w¶ze toe strekken de bestellingen van tabakshandelaren te be(cid:139)nvloeden, zelfs via eenvoudige voorafgaande vaststelling van de productvoorraden, welke onver- enigbaar is met de verplichting voor de tabakshan- delaren zich te bevoorraden op basis van de vraag consumenten. Tenslotte heeft AAMS van de 12. 9. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 252/63 voorgeschreven dat de inspecteurs de algemene directie van AAMS in kennis moeten stellen van alle instructies die z¶ „voornemens z¶n te geven aan zowel de magaz¶nen als de kleinhandelsver- kooppunten betreffende de verkoop van tabaksfa- brikaten”. Vervolgens heeft AAMS b¶ brieven van 25 juli en van 10 oktober 1997 aan de Commissie meege- deeld dat z¶ b¶ rondschr¶ven van 18 april 1997 een einde heeft gemaakt aan de verplichting voor de kleinhandelaren om b¶ te dragen tot de ver- koopontwikkeling van nationale tabaksproducten, die voorheen was vastgelegd in artikel 15, vierde alinea, van de aanbestedingsvoorwaarden (23). Deze verplichting werd vervangen door de volgende bepaling: „De kleinhandelaar dient zich neutraal op te stellen b¶ de verkoop van nationale of buiten- landse tabakswaren alsmede b¶ het aanbieden ervan dat, in de in de handel gebruikel¶ke verpak- kingen dient te gebeuren” (artikel 4, vierde alinea, van de nieuwe aanbestedingsvoorwaarden). Deze nieuwe bepaling is ook opgenomen in het rond- schr¶ven van 16 juni 1997. B¶ rondschr¶ven van 24 september 1997 heeft de algemene directie van AAMS alle inspectiediensten de nieuwe versie van de aanbestedingsvoorwaarden voor kleinhandelsver- kooppunten voor monopoliegoederen toegezonden, waarin onder meer bovengenoemde w¶zigingen z¶n opgenomen. Voorts wordt in dit rondschr¶ven nog voorgeschreven dat: „de directeurs van de afde- lingsinspecties van de nieuwe aanbestedingsvoor- waarden zoveel exemplaren zullen laten b¶maken als z¶ verkooppunten en magaz¶nen in hun afde- ling hebben en de magaz¶nen zullen belasten met de verspreiding ervan, tegen ontvangstbew¶s, b¶ de tabakshandelaren”. Voorts heeft AAMS b¶ een ander rondschr¶ven van 24 september 1997 de inspectiediensten in kennis gesteld van de nieuwe aanbestedingsvoorwaarden voor magaz¶nen voor monopoliegoederen (24). Deze nieuwe versie maakt een einde aan de vroegere verplichting van de magaz¶nen om b¶ te dragen aan de verkoop- ontwikkeling van nationale tabaksproducten en legt het beginsel van de distributieneutraliteit vast. rondschr¶ven voor, dat de Voorts inspecteurs de nieuwe versie aan de magaz¶nen van hun afdeling moeten doen toekomen. schr¶ft dit C. ARTIKEL 15 VAN VERORDENING NR. 17 (62) Wanneer ondernemingen opzettel¶k of uit onacht- zaamheid inbreuk maken op artikel 86 van het Verdrag kan de Commissie, krachtens artikel 15, lid 2, van Verordening nr. 17, geldboeten opleggen van ten minste 1 000 en ten hoogste 1 miljoen ECU, of tot een bedrag van ten hoogste 10 % van de omzet van het voorafgaande boekjaar. B¶ de vaststelling van het bedrag van de geldboete moet ook rekening worden gehouden met de duur van de inbreuk. De inbreuk moet aan AAMS worden toegeschreven die, hoewel z¶ geen eigen rechtspersoonl¶kheid heeft, een onderneming is in de zin van artikel 86 van het Verdrag. Opgemerkt z¶ nog dat AAMS organisatorische autonomie bezit (inzonderheid vermogensrechtel¶k) en dat z¶ een rechtssubject is (zie overweging 21). In de onderhavige zaak l¶kt het passend een geld- boete op te leggen aan AAMS ingevolge haar handelw¶ze. Met het oog op de vaststelling van het bedrag van de boete, dient rekening te worden gehouden met de zwaarte van de inbreuk en de duur ervan, alsook met eventuele verzwarende en/ of verzachtende omstandigheden. I. De zwaarte van de inbreuk (63) Ter beoordeling van de zwaarte van de inbreuk moeten de aard van de inbreuk, de daadwerkel¶ke uitwerking ervan op de markt en de uitgestrektheid van de relevante geografische markt worden onder- zocht. Gelet op het bovenstaande l¶kt het niet noodza- kel¶k AAMS specifieke maatregelen op te leggen om te verzekeren dat het in de overwegingen 18 en 19 beschreven misbruik niet wordt hervat. 1. De aard van de inbreuk voor (23) De verkooppunten aanbestedingsvoorwaarden voor monopoliegoederen z¶n een overheidsmaatregel is en z¶n in deze procedure niet aan de orde. Deze voorwaarden komen hier enkel ter sprake als een nuttig element om te beoor- delen of aan AAMS specifieke maatregelen moeten worden opgelegd om te verzekeren dat het vastgestelde misbruik niet wordt hervat. (24) Zie voetnoot 23. (64) De door de AAMS gepleegde inbreuken op artikel 86 van het Verdrag maken deel uit van een beleid dat er specifiek op was gericht om systematisch ernstige hinderpalen op te werpen voor de toegang van concurrerende producenten tot de Italiaanse sigarettenmarkt en hun uitbreidingsmogel¶kheden op die markt te beperken. L 252/64 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 98 (65) De met artikel 86 van het EG-Verdrag str¶dige gedragingen van de AAMS waren opzettel¶k. Z¶ waren immers specifiek gericht op een ernstige belemmering van de toegang van concurrerende producenten tot de Italiaanse sigarettenmarkt. In dit verband moet erop worden gewezen, dat een aantal buitenlandse ondernemingen herhaaldel¶k de aandacht van de AAMS hebben gevestigd op het feit dat verscheidene bepalingen van de distributie- overeenkomst str¶dig leken te z¶n met de commu- nautaire mededingingsregels. 2. De daadwerkel¶ke uitwerking op de markt (66) Met het oog op de vaststelling van de daadwerke- l¶ke uitwerking van de inbreuk op de markt, dienen twee factoren in aanmerking te worden genomen: het bestaan van beperkende overheids- maatregelen en de evolutie van de Italiaanse siga- rettenmarkt. (67) In de eerste plaats z¶n de moeil¶kheden die buitenlandse ondernemingen ondervonden om toegang te verkr¶gen tot (en hun activiteiten te ontwikkelen op) de Italiaanse markt grotendeels te w¶ten aan maatregelen die de Italiaanse staat t¶dens de betrokken periode heeft genomen. Hierb¶ moet worden beklemtoond dat: (68) (cid:190) de minister van Financi(cid:137)n herhaaldel¶k heeft verzuimd om besluiten vast te stellen inzake de door buitenlandse ondernemingen gevraagde opname van nieuwe merken in het tarief (in de periode van 1992 tot 1997 werd geen enkel besluit tot opname van een buitenlands sigaret- tenmerk in het tarief vastgesteld), zodat die nieuwe merken niet op de Italiaanse markt konden worden gebracht (25). Een dergel¶k verzuim van de staat betekent dat gedurende de betrokken periode de bepalingen inzake het op de markt brengen van nieuwe sigarettenmerken in feite ongebruikt en zonder concrete gevolgen bleven (zie overweging 15, onder c) en f)); (cid:190) gedurende de gehele periode van de inbreuk de kleinhandelaren, overeenkomstig artikel 15 van de aanbestedingsvoorwaarden, verplicht waren b¶ te dragen tot de verkoopontwikkeling van tabaksproducten (26). Hieruit moet nationale (25) In dit verband moet eraan worden herinnerd dat de Italiaanse wetgeving als noodzakel¶ke voorwaarde voor het in de handel brengen in Itali(cid:137) van een nieuw sigarettenmerk eist dat in de Gazzetta Ufficiale della Repubblica Italiana een besluit van de minister van Financi(cid:137)n wordt gepubliceerd waardoor dit merk in een bepaalde tabellen wordt opgenomen (artikel 2 van wet nr. 825 van 13 juli 1965 betreffende de belastingregeling voor producten die onder een staatsmonopolie vallen, zoals gew¶- zigd b¶ artikel 27 van decreet-wet nr. 331 van 30 augustus 1993, omgezet b¶ wet nr. 427 van 29 oktober 1993, G. U. R. I. 225 van 29. 10. 1993, en b¶ artikel 9 van wet nr. 76 van 7 maart 1985, G. U. R. I. 65 van 16. 3. 1985). Deze procedure moet dus in elk geval worden beschouwd als een voorwaarde voor het in de handel brengen van een nieuw sigarettenmerk. (26) Zie punt 61 en voetnoot 23. worden afgeleid dat ook in dit geval de nega- tieve werking van deze overheidsmaatregel op de ontwikkeling van de verkoop van buiten- landse sigaretten de gevolgen van de contrac- tuele bepalingen gedeeltel¶k heeft geneutrali- seerd; V(cid:155)(cid:155)r gebracht met (cid:190) tot augustus 1993 Itali(cid:137) z¶n wetgeving niet in overeenstemming de had communautaire bepalingen inzake de w¶ze van vaststelling van de kleinhandelspr¶zen van ingevoerde tabaksfabrikaten (27). dat t¶dstip stond de Italiaanse wetgeving niet toe dat buitenlandse ondernemingen vr¶ de klein- handelspr¶zen van hun sigaretten vaststelden, en dit vormde een element waardoor het concurrentievermogen van die ondernemingen werd beperkt. Ook die wetgeving kon derhalve een belemmering opleveren voor de ontwikke- ling van de verkoop van ingevoerde sigaretten op de Italiaanse markt, aangezien de buiten- landse vr¶heid werd ontzegd de pr¶s van hun eigen sigaretten vast te stellen op een peil dat in overeenstemming was met de eigen marktstrategie. ondernemingen de In de tweede plaats moet worden beklemtoond, dat t¶dens de duur van de inbreuk de marktaandelen van de AAMS voortdurend en gevoelig z¶n gedaald. Ondanks de inbreuk en de bovengenoemde beper- kende overheidsmaatregelen is AAMS er derhalve niet in geslaagd, de negatieve evolutie van de verkoop van de eigen sigaretten op de Italiaanse markt om te buigen. Hooguit kunnen de ongeoor- loofde gedragingen een vertragend effect hebben gehad op de val van de marktaandelen, die zonder die gedragingen nog groter zou kunnen z¶n geweest. (27) Artikel 5 van Richtl¶n 72/464/EEG van de Raad van 12 december 1972 betreffende de belasting, andere dan omzetbe- lasting, op het verbruik van tabaksfabrikaten, PB L 303 van 31. 12. 1972, blz. 1 (deze stof wordt thans geregeld door artikel 9 van Richtl¶n 95/59/EG van de Raad, PB L 291 van 6. 12. 1995, blz. 40). Eind augustus 1993 bepaalde de Italiaanse wet (artikel 2 van wet nr. 825/65) dat „de opneming van elk onder het fiscaal monopolie vallend product in de tarieven. en de w¶zigingen ervan plaatsvinden b¶ besluit van de minister van Financi(cid:137)n, in samenhang met de door de lever- anciers voor de ingevoerde goederen gevraagde pr¶s, na raad- pleging van het bestuur der staatsmonopolies en in samen- hang met de door dat bestuur voor andere goederen voorge- stelde pr¶zen. ” Het Hof van Justitie heeft vastgesteld dat Itali(cid:137) niet heeft voldaan aan de verplichtingen die op hem rusten krachtens artikel 5 van Richtl¶n 72/464/EEG, door een wettel¶ke regeling te handhaven die niet uitdrukkel¶k aangeeft en niet duidel¶k impliceert, dat de bevoegde admini- stratieve autoriteit gehouden is om, onder de voorwaarden en te binnen de grenzen gesteld in de richtl¶n, het beginsel eerbiedigen, dat de fabrikanten en importeurs de maximum- pr¶zen van in Itali(cid:137) ingevoerde tabaksfabrikaten vr¶el¶k vast- stellen (arrest van 28 april 1993 in zaak C-306/91, Jurispr. 1993, blz. I-2133). Teneinde de gewraakte wetgeving in over- Itali(cid:137) eenstemming tot decreet-wet nr. 331/93 vastgesteld waarvan artikel 27, w¶ziging van voornoemd artikel 2 van wet nr. 825, bepaalt dat „de kleinhandelspr¶zen en de w¶zigingen daarvan worden vastgesteld in overeenstemming met de verzoeken van de fabrikanten en de importeurs”. brengen met arrest heeft dit te 12. 9. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 252/65 3. De uitgestrektheid van de relevante geografi- IV. Verzwarende en verzachtende omstandig- sche markt heden (69) Er moet rekening mee worden gehouden dat de mededingingbeperkende gevolgen van de inbreuk beperkt z¶n tot een enkele lidstaat, Itali(cid:137). 4. Conclusies betreffende de zwaarte van de inbreuk (70) Uit het voorafgaande bl¶kt dat de gewraakte gedra- gingen, enerz¶ds, inbreuken vormen met een b¶zonder mededingingbeperkende aard en doel en, anderz¶ds, in feite relatief geringe gevolgen hebben gehad voor de markt, die beperkt z¶n gebleven tot (cid:130)(cid:130)n lidstaat. voornoemde Alle elementen in aanmerking genomen moet worden geconcludeerd dat de betrokken gedragingen een zware inbreuk vormen. (71) Daar het bedrag van de boete, om een voldoende afschrikkende werking te kunnen hebben zodat herhaling van de inbreuk wordt voorkomen, moet worden vastgesteld in verhouding tot de zwaarte van de inbreuk l¶kt het passend deze geldboete vast te stellen op 3 000 000 ECU. (75) Er bl¶ken geen verzwarende of verzachtende omstandigheden te z¶n die respectievel¶k een verhoging of verlaging van het voornoemde basis- bedrag zouden kunnen rechtvaardigen. V. Bedrag van de geldboete (76) Om bovenstaande redenen moet de geldboete vast worden gesteld op 6 000 000 ECU, HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN: Artikel 1 Met gebruikmaking van haar machtspositie op de Itali- aanse grootdistributiemarkt in sigaretten heeft Ammini- strazione dei Monopoli di Stato, hierna „AAMS” genoemd, in str¶d met artikel 86 van het EG-Verdrag ongeoorloofde gedragingen ter bescherming van haar positie op de Itali- aanse sigarettenmarkt verricht, in de vorm van de in artikel 2 bedoelde oplegging van bepalingen in standaard- distributieovereenkomsten en van de in artikel 3 bedoelde eenz¶dige handelw¶zen. II. De duur van de inbreuk Artikel 2 (72) De huidige standaardovereenkomsten voor de distributie werden op 1 januari 1995 van kracht en gelden tot 31 december 1998. De ongeoorloofde bepalingen van die overeenkomsten hebben eenzelfde inhoud als de overeenkomstige bepa- lingen van de vroegere standaardovereenkomsten die begin 1985 werden gesloten en tot 31 december 1993 van kracht waren. Op hun beurt waren de bepalingen in de standaarddistributieovereenkom- sten van 1985 dezelfde als die in de vroegere stan- daardovereenkomsten (deze laatste worden voor de onderhavige beschikking echter niet in aanmerking genomen). Op basis van de gegevens waarover de Commissie beschikt, bl¶kt dat de inbreuk reeds tenminste 13 jaar (sinds begin 1985) duurt. Bovendien strekken de eenz¶dige ongeoorloofde maatregelen (zie de overwegingen 16 tot 19) zich uit over zeven jaar (van 1990 tot en met 1996). (73) Op basis van het voorafgaande bl¶kt dat de inbreuk van lange duur is geweest zodat het passend l¶kt het bedrag dat op basis van de zwaarte van de inbreuk werd vastgesteld, te verhogen met 100 % (d. w. z. 3 000 000 ECU). III. Basisbedrag van de geldboete (74) Op grond van het voorafgaande moet het basisbe- drag van de geldboete worden vastgesteld op 6 000 000 ECU. De ten onrechte door AAMS opgelegde bepalingen in standaarddistributieovereenkomsten z¶n de bepalingen betreffende: a) de term¶n voor het op de markt brengen van nieuwe sigarettenmerken (artikel 1, derde alinea); b) de maximale hoeveelheden voor het op de markt brengen van nieuwe sigaretten (b¶lage B, v¶fde en zesde alinea); c) de maximale hoeveelheden maandel¶ks af te zetten sigaretten (b¶lage B, tweede alinea); d) de verhoging van de maximale hoeveelheden maande- l¶ks af te zetten sigaretten (artikel 2, v¶fde en zesde alinea); e) de opdruk „Monital” op de sigaretten (artikel 4); f) de controle van de sigaretten (artikel 5). Artikel 3 De ongeoorloofde eenz¶dige handelw¶zen van AAMS z¶n: a) de weigering van de door buitenlandse ondernemingen gevraagde verhogingen van de maandel¶kse hoeveel- heden ingevoerde sigaretten overeenkomstig de distri- butieovereenkomsten; b) de maatregelen ten aanzien van magaz¶nen en klein- handelsverkooppunten ter begunstiging van nationale sigaretten en ter beperking van de verkoop van buiten- landse sigaretten. L 252/66 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 12. 9. 98 Artikel 4 AAMS dient de in artikelen 2 en 3 bedoelde inbreuken onmiddell¶k te be(cid:137)indigen, zo dit al niet is geschied. In het b¶zonder dient AAMS de in artikel 2 van deze beschikking vermelde bepalingen van de distributieover- eenkomsten te w¶zigen, zodat een einde aan het in deze beschikking vastgestelde misbruik wordt gemaakt. De nieuwe standaarddistributieovereenkomsten worden de Commissie meegedeeld. Artikel 5 AAMS onthoudt zich ervan de in artikel 1 vermelde gedragingen te laten voortduren of te hervatten of maatre- gelen met vergel¶kbare gevolgen te treffen. einde In dit verband zal AAMS gedurende drie jaar vanaf de kennisgeving van deze beschikking, telkens binnen twee van het kalenderjaar, de maanden na het Commissie verslag uitbrengen over de hoeveelheden buitenlandse sigaretten die z¶ in het voorafgaande jaar heeft verdeeld alsmede over de eventuele (gehele of gedeeltel¶ke) weigeringen van distributie van deze siga- retten. Artikel 6 Voor de in artikel 1 bedoelde gedragingen wordt aan AAMS een geldboete opgelegd van 6 000 000 ECU. De geldboete moet binnen drie maanden na de kennisge- ving van deze beschikking in ECU worden betaald op rekening nr. 310-0933000-43 van de Commissie van de Europese Gemeenschappen, b¶ de Bank Brussel Lambert, agentschap „Europa”, Schumanplein 5, B-1040 Brussel. Na het verstr¶ken van deze betalingsterm¶n is van rechts- wege rente verschuldigd, tegen het op de eerste werkdag van de maand waarin deze beschikking is gegeven, door de Europese Centrale Bank voor haar verrichtingen in ecu vastgestelde tarief, vermeerderd met 3,5 percentpunten, dit wil zeggen 7,75 %. Artikel 7 Deze beschikking is gericht tot de Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato Piazza Mastai, 11, 00153 Roma, Italia. Deze beschikking vormt overeenkomstig artikel 192 van het Verdrag een executoriale titel. Gedaan te Brussel, 17 juni 1998. Voor de Commissie Karel VAN MIERT Lid van de Commissie