title: SCHRIFTLICHE ANFRAGE Nr. 1809/98 von Peter TRUSCOTT an die Kommission. Strukturfonds

eurovoc_concepts:
EU initiative
Structural Funds
commitment of expenditure
distribution of aid
multiannual financial framework
structural policy
technical cooperation

text: 5. 2. 1999 DE Amtsblatt der Europ(cid:228)ischen Gemeinschaften C 31/85 (1999/C 31/113) SCHRIFTLICHE ANFRAGE E-1809/98 von Peter Truscott (PSE) an die Kommission (11. Juni 1998) Betrifft: Strukturfonds Kann die Kommission ihre Auffassung zu der wahrscheinlichen Aufteilung des Strukturfondsanteils auf die vorgeschlagenen neuen Ziele 2 und 3 darlegen? Antwort von Frau Wulf-Mathies im Namen der Kommission (20. Juli 1998) Die Aufteilung der Mittel zwischen den Zielen 2 und 3 kann erst dann vorgenommen werden, wenn sich der Rat (cid:252)ber die finanzielle Vorausschau f(cid:252)r den Zeitraum 2000-2006 geeinigt hat. Sie wird, wie in den Jahren 1989 und 1993, von der Kommission nach Annahme der Strukturfondsverordnungen beschlossen werden. Dabei mu(cid:223) gem(cid:228)(cid:223) den Bestimmungen von Artikel 7 des Vorschlags f(cid:252)r eine Verordnung mit allgemeinen Bestimmungen zu den Strukturfonds (1) Rechnung getragen werden, die folgendes festlegen: › Die f(cid:252)r Verpflichtungen zugunsten der unter Ziel 1 fallenden Regionen verf(cid:252)gbaren Mittel machen etwa zwei Drittel der gesamten Fondsmittel aus. › Die Kommission nimmt nach transparenten Verfahren f(cid:252)r 90 % der Verpflichtungserm(cid:228)chtigungen, die f(cid:252)r die Programmplanung verf(cid:252)gbar sind, eine indikative Aufteilung auf die Mitgliedstaaten vor. › 1,5 % der Verpflichtungserm(cid:228)chtigungen der Fonds werden zur Finanzierung der Gemeinschaftsinitiativen und 1 % der Mittel zur Finanzierung von innovativen Ma(cid:223)nahmen und Ma(cid:223)nahmen der technischen Hilfe verwendet. (1) KOM(98) 131 endg. (1999/C 31/114) SCHRIFTLICHE ANFRAGE E-1810/98 von Peter Truscott (PSE) an die Kommission (11. Juni 1998) Betrifft: Strukturfonds Kann die Kommission erkl(cid:228)ren, inwieweit Projekte im Rahmen des neuen Ziels 3 Kriterien f(cid:252)r eine nachhaltige Entwicklung, im besonderen f(cid:252)r eine nachhaltige umweltgerechte Entwicklung erf(cid:252)llen m(cid:252)ssen? Antwort von Herrn Flynn im Namen der Kommission (3. September 1998) Artikel 1 der vorgeschlagenen Verordnung mit allgemeinen Bestimmungen zu den Strukturfonds (1) und Artikel 1 der vorgeschlagenen Verordnung (cid:252)ber den Europ(cid:228)ischen Sozialfonds (ESF)umrei(cid:223)en den Auftrag des ESF und verweisen neben anderen Anliegen speziell auf eine nachhaltige Entwicklung sowie auf den Schutz und die Verbesserung der Umwelt als Teil des politischen Kontexts, in dem der ESF wirksam werden soll. Die Leitlinien zu Ziel 3, die nach Artikel 9 Absatz 4 der allgemeinen Bestimmungen festgelegt werden m(cid:252)ssen, werden daher diesem rechtlichen Erfordernis entsprechend Rechnung tragen. Die konkrete Form dieses Erfordernisses wird nach Verabschiedung der Verordnungen anhand der darin festgeschriebenen genauen Bestimmungen festgelegt. (1) ABl. C 176 vom 9. 6. 1998


title: 98/513/EG: Beschikking van de Commissie van 11 juni 1998 in een procedure betreffende de toepassing van artikel 86 van het EG-Verdrag (IV/35.613 - Alpha Flight Services/Aéroports de Paris) (kennisgeving geschied onder nummer C(1998) 1417) (Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek)

eurovoc_concepts:
France
airport
dominant position
freedom to provide services
quasi-fiscal charge
services company

formats: html pdf print

text: L 230/10 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 98 II (Besluiten waarvan de publicatie niet voorwaarde is voor de toepassing) COMMISSIE BESCHIKKING VAN DE COMMISSIE van 11 juni 1998 in een procedure betreffende de toepassing van artikel 86 van het EG-Verdrag (IV/35. 613 (cid:190) Alpha Flight Services/A(cid:130)roports de Paris) (kennisgeving geschied onder nummer C(1998) 1417) (Slechts de tekst in de Franse taal is authentiek) (98/513/EG) DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, Overwegende hetgeen volgt: Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, Gelet op Verordening nr. 17 van de Raad van 6 februari 1962, eerste verordening over de toepassing van de arti- kelen 85 en 86 van het Verdrag (1), laatstel¶k gew¶zigd b¶ de Toetredingsakte van Oostenr¶k, Finland en Zweden, inzonderheid op artikel 3, Gelet op de klacht van Alpha Flight Services van 22 juni 1995 waarin gewag wordt gemaakt van een inbreuk op artikel 86 van het Verdrag door „A(cid:130)roports de Paris” en waarin de Commissie wordt verzocht aan deze inbreuk een einde te stellen, Na de belanghebbende ondernemingen in de gelegenheid te hebben gesteld hun standpunten kenbaar te maken ten aanzien van de bezwaren van de Commissie, overeenkom- stig artikel 19, lid 1, van Verordening nr. 17 en krachtens Verordening nr. 99/63/EEG van de Commissie van 25 juli 1963 over het horen van belanghebbenden en derden overeenkomstig artikel 19, leden 1 en 2, van Verordening nr. 17 van de Raad (2), I. DE FEITEN a) Voorwerp van de beschikking (1) (2) De onderhavige beschikking betreft de regeling van de commerci(cid:137)le vergoedingen die door „A(cid:130)roports de Paris”, de exploitant van de Par¶se luchthavens, hierna „ADP” genoemd, op de eerrichters van bepaalde categorie(cid:137)n gronddiensten in de luchtha- vens Orly en Roissy Charles-de-Gaulle, hierna „CDG” genoemd, wordt toegepast als tegenprestatie voor de aan dezen verleende vergunning. Op 22 juni 1995 diende Alpha Flight Services SARL, hierna „AFS” genoemd, een onderneming die op de luchthaven Par¶s-Orly cateringdiensten verricht, tegen ADP een formele klacht in omdat deze laatste in str¶d met de bepalingen van artikel 86 van het Verdrag aan verrichters van catering- diensten discriminerende vergoedingen zou aanre- kenen. Na raadpleging van het Adviescomit(cid:130) inzake mededin- gingsregelingen en economische machtsposities, (3) (1) PB 13 van 21. 2. 1962, blz. 204/62. (2) PB 127 van 20. 8. 1963, blz. 2268/63. b) De part¶en ADP is een financieel autonome overheidsinstel- ling die in het handelsregister van Par¶s is inge- schreven en werkzaam is op gebied van de inrich- ting, de exploitatie en de ontwikkeling van alle burgerluchtvaartinstallaties, met als centraal punt 18. 8. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 230/11 (4) (5) (6) (7) (8) ten behoeve van aankomst en de regio Par¶s, vertrek van vliegtuigen, de geleiding van het lucht- verkeer, het in- en uitstappen, en de grondafhande- ling van passagiers, goederen en luchtpost. ADP is derhalve de exploitant van de luchthavens Orly en CDG. AFS is een dochteronderneming van het Britse Alpha Airport Group, die op de luchthaven Orly cateringdiensten verricht. Alpha Airport Group levert bevoorradingsdiensten aan luchtvaartmaat- schapp¶en op verscheidene luchthavens in de Gemeenschap, met name van Londen, Amsterdam en Orly. De omzet van de cateringacti- viteiten van AFS te Orly bedroeg in 1995 ongeveer 150 miljoen FRF. die De contractuele betrekkingen tussen ADP en andere verrichters van gronddiensten, met inbegrip van bepaalde luchtvaartmaatschapp¶en die zelfaf- handelingsactiviteiten verrichten, z¶n door de Commissie in het kader van deze zaak onderzocht. Deze procedure is niet op die maatschapp¶en gericht maar in de tekst z¶ worden verder genoemd. c) De door ADP gesloten commerci(cid:137)le over- eenkomsten AFS en ADP hebben een commerci(cid:137)le overeen- komst gesloten voor een duur van 25 jaar welke op 1 februari 1990 een aanvang nam. een aanbesteding AFS is werkzaam op Orly sinds 1974, dest¶ds onder de naam „Forte Airport Services”. In 1988 heeft ADP uitgeschreven teneinde (cid:130)(cid:130)n onderneming te selecteren die naast Air France te Orly cateringdiensten ten behoeve van derden zou verrichten. In de aanbesteding werd aan de inschr¶vers de keuze gelaten tussen een concessie „van korte duur”, ongeveer v¶f jaar, welke geen wezenl¶ke investeringen vergde en een concessie „van lange duur” die investeringen op een In beide terrein van de luchthaven behoefde. gevallen was in de door ADP opgelegde financi(cid:137)le voorwaarden slechts in de betaling van een vergoe- ding op basis van de omzet van de dienstverrichter voorzien (zie b¶lage 2 van de opmerkingen van ADP van 25 augustus 1995, met name artikel 12 van het bestek). terugwerkende kracht Op 17 maart 1988 selecteerde het ADP-bestuur „Forte Airport Services”. Op 21 mei 1992 onderte- kenden ADP en „Forte Airport Services” een concessieovereenkomst voor de duur van 25 jaar met tot 1 februari 1990, waarb¶ een vergunning werd verleend om op de luchthaven Orly cateringdiensten te verrichten alsmede een vergunning om op deze luchthaven gelegen onroerende goederen in gebruik te nemen. De concessie werd op 12 april 1995 gew¶zigd teneinde rekening te houden met de naamsw¶zi- ging van „Forte Airport Services”, thans „Alpha Flight Services” (AFS), voornoemd, geheten. (9) In de commerci(cid:137)le overeenkomst van AFS z¶n onder meer de onderstaande voorwaarden opge- nomen: (cid:190) artikel 17, voorwerp van de overeenkomst: ADP verleent AFS toestemming om op de lucht- haven Orly goederen te gebruiken welke bestemd z¶n voor de exploitatie van een cate- ringdienst en om daarvoor een gebouw op te trekken en in te richten; (cid:190) artikel 18, reikw¶dte van de vergunning: de toegekende vergunning is beperkt tot de lucht- haven Orly en het wordt AFS toegestaan om een reeks cateringactiviteiten uit te oefenen die de bereiding, de verpakking, het aan en van boord brengen van voedsel, dranken en arti- kelen ten behoeve van de passagiers en de bemanning omvatten. Voorts mag AFS voorbe- reidings- en schoonmaakactiviteiten in de vlieg- tuigcabines verrichten. Bovendien is het AFS toegestaan traiteur(uitzendkok)-activiteiten uit te oefenen wat niet voor consumptie t¶dens de vlucht, of voor afnemers buiten de luchthaven bestemde gerechten betreft. Volgens op de hoorzitting van 16 april 1996 verkregen gege- vens zou AFS geen voorbereidings- en schoon- maakactiviteiten in vliegtuigcabines verrichten. Bovendien zouden haar cateringactiviteiten ten behoeve van externe afnemers een te verwaar- lozen deel van haar activiteiten vertegenwoor- digen; (cid:190) de artikelen 19 tot en met 21, specificatie van de goederen en voorwaarden inzake de werk- zaamheden: deze bepalingen betreffen de toestemming om op de luchthaven Orly onroe- rende goederen met een oppervlakte van onge- veer 8 000 m2 te gebruiken. Tevens is erin voor- zien dat ADP op de werkzaamheden welke door de dienstverrichter met het oog op de bouw van nieuwe installaties z¶n verricht, toezicht uitoefent; (cid:190) artikel 22, exploitatievoorwaarden: deze bepa- lingen verplichten AFS ertoe met betrekking tot de staat van de installaties en de tevreden- heid van de luchtvaartmaatschapp¶en bepaalde kwaliteitscriteria op het stuk van dienstverle- ning in acht te nemen. Er is bepaald dat de kwaliteit van de toegestane diensten steeds aan de behoeften en vereisten inzake doelmatigheid en snelheid van het luchtvervoer moet beant- woorden. De exploitant verbindt zich ertoe een reeks welomschreven criteria na leven waarvan niet-nakoming tot gevolg kan hebben dat ADP de spoedige vestiging van een of meer te L 230/12 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 98 andere concessionarissen die in staat z¶n dien- sten van een betere kwaliteit leveren, mogel¶k zou maken. ADP kan zich meer bepaald door middel van kwaliteitsenqu(cid:136)tes op de hoogte stellen van de beoordeling en de klachten van de AFS-client(cid:138)le; te (cid:190) artikel 23, financi(cid:137)le voorwaarden: als tegen- prestatie voor de door ADP verleende vergun- ningen voor het gebruik van het onroerend goed en voor de bedr¶fsuitoefening, verbindt AFS zich ertoe een op grond van de onder- staande voorwaarden vastgestelde vergoeding te betalen: i) voor het recht van gebruik van het onroe- rend goed wordt geen vergoeding aangere- kend, de maatschapp¶en op Orly cateringdiensten te verrichten. (13) OAT is een onderneming waarin de „Groupe Air France” via haar dochteronderneming Servair, die eveneens op CDG gronddiensten verricht, een meerderheidsbelang heeft. [. ]. De exploitatie- voorwaarden van OAT z¶n vastgesteld in een brief [. ] heeft ADP op [. ] OAT een van [. ]. concessie met een loopt¶d van 25 jaar verleend met [. ] aanvangend in december 1992 en z¶ hebben een vergunning om op Orly cateringdiensten te exploiteren en aldaar gelegen onroerend goed te gebruiken. (14) De overeenkomst van OAT bepaalt onder meer: ii) een commerci(cid:137)le vergoeding wordt aangere- kend, gebaseerd op de omzet [. ] van AFS, [. ]. De omzet van de prestaties welke in de installaties van Rungis worden verricht en rechtstreeks aan elke andere, op de plat- forms van ADP ge(cid:139)nstalleerde afnemer, al dan niet een luchtvaartmaatschapp¶ z¶nde, worden geleverd, vallen onder de vergoe- ding (1). Het vergoeding schommelde aanvankel¶k [. ] naar gelang van de omzet. Deze tarieven werden op 26 februari 1993 uniform verlaagd tot [. ], van de tarief iii) de exploitant heeft b¶ het begin aan ADP bovenop de vergoeding een bedrag van [. ] FRF betaald. (10) Opgemerkt z¶ dat AFS eveneens installaties te Rungis, buiten het luchthaventerrein, gebruikt. Deze installaties vallen buiten de sfeer van ADP (zie de brief van AFS van 18 maart 1996 en artikel 23, lid 2, van de AFS-overeenkomst). (11) AFS heeft een klacht ingediend over de verschil- lende commerci(cid:137)le vergoedingen welke door ADP aan AFS en „Orly Air Traiteur”, hierna „OAT” genoemd, een concurrent op het gebied van cate- ringdiensten te Orly, worden aangerekend. De Commissie heeft ADP op 6 juli 1995 gevraagd haar de door ADP aan OAT toegekende voorwaarden mede te delen. Uit het antwoord en de opmer- kingen van ADP van 27 juli 1995 en 25 augustus 1995 bl¶kt het volgende. (12) om op Orly cateringdiensten [. ] heeft het ADP-bestuur aan de onderneming „La Toque Dor(cid:130)e”, het latere OAT, toestemming verleend te verrichten. Op 17 juli 1992 heeft ADP de lucht- vaartmaatschapp¶en op Orly per brief eraan herin- nerd dat ingevolge de aan „La Toque Dor(cid:130)e”, het latere „OAT” verleende vergunning alleen CARH (Air France), „Forte Airport Services” en „La Toque Dor(cid:130)e” toestemming hadden om ten behoeve van (1) Vertrouwel¶ke gegevens z¶n niet in de gepubliceerde tekst opgenomen en de weggelaten tekst is met vierkante haakjes aangegeven. a) artikel 19, voorwerp van de overeenkomst: ADP stemt erin toe dat OAT op de luchthaven Orly een terrein gebruikt dat is aangewezen in artikel 20, met het oog op de bouw en de inrichting van cateringinstallaties en op die luchthaven activiteiten uitoefent in de zin van artikel 24, b) artikelen 20 tot en met 23, aanw¶zing van de goederen, reikw¶dte van de werkzaamheden en diverse bepalingen: OAT mag aldus een terrein [. ] gebruiken en daar de nodige installaties en faciliteiten bouwen, c) artikel 24, de toegestane activiteit: de begun- stigde van de overeenkomst mag een reeks cate- ringactiviteiten uitoefenen welke de bereiding, de verpakking, en het aan boord brengen van dienbladen met gerechten, van dranken en van artikelen ten behoeve van de passagiers of de bemanning omvatten. Voorts mag OAT traiteur- diensten verrichten welke niet voor consumptie t¶dens de vlucht bestemd z¶n of die bestemd z¶n voor afnemers buiten de luchthaven, d) artikel 25, exploitatievoorwaarden: ADP oefent toezicht uit op de kwaliteit van de aan de lucht- vaartmaatschapp¶en geleverde diensten (zie artikel 22 van de AFS-overeenkomst), e) artikel 26, financi(cid:137)le voorwaarden: er wordt een onderscheid gemaakt inzake de vergoeding voor twee vergunningen in de onderstaande bewoor- dingen: (cid:190) enerz¶ds verbindt de begunstigde zich ertoe om als tegenprestatie voor de vergunning om terreinen te gebruiken, aan ADP een jaarl¶kse vastgoedvergoeding uit te keren die evenredig is aan de in gebruik genomen oppervlakte; (cid:190) anderz¶ds verbindt de begunstigde zich ertoe om als tegenprestatie voor de vergun- ning om de toegestane activiteit uit te oefenen, aan ADP een commerci(cid:137)le vergoe- ding te betalen die bestaat uit: 18. 8. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 230/13 i) [. ] over de totale omzet welke wordt behaald met de Compagnie Nationale Air France en de dochterondernemingen van de Air France-groep, Air Charter, Air (de prestaties welke door OAT Inter worden verricht ten behoeve van de dochterondernemingen van Servair of van de dochterondernemingen van die dochterondernemingen, die houdsters z¶n van een exploitatievergunning van ADP, z¶n van de berekeningsgrondslag van het omzetc¶fer uitgesloten), ii) [. ] over de totale omzet welke met luchtvaartmaatschapp¶ andere enige wordt behaald. (15) In paragraaf 2. 3 van z¶n opmerking van 27 juli 1995 heeft ADP erop gewezen dat de structuur van de aan de dienstverrichters toegekende financi(cid:137)le voorwaarden bestaat uit een vast gedeelte dat over- eenstemt met het recht om gebouwen te gebruiken, en uit een variabel gedeelte dat overeenstemt met de omzet welke op de luchthaven wordt behaald, en dat deze tariefstructuur trouwens in alle over- eenkomsten van ADP van toepassing is en een onlosmakel¶k geheel vormt. (16) Op 1 februari 1996 werd een verzoek om inlich- tingen krachtens artikel 11 van Verordening nr. 17 aan ADP gericht teneinde verduidel¶kingen te verkr¶gen over de identiteit van de een ADP- vergunning verkregen hebbende verrichters van grondafhandelingsdiensten op de luchthavens Orly en CDG alsook over de aan deze dienstverrichters aangerekende vergoedingen. Het antwoord van ADP op dit verzoek bestaat uit een uitputtende l¶st van dienstverrichters die een vergunning hebben verkregen, uitgesplitst volgens categorie gronddien- sten. De categorie(cid:137)n gronddiensten waarvoor een vergoeding op basis van de omzet wordt aangere- kend, omvatten catering-, schoonmaak- en vracht- afhandelingsdiensten. (17) afhandelingsdiensten te Bepaalde vervoerders hebben van ADP een vergun- ning verkregen om ten behoeve van hun luchtver- voerdiensten zelf ver- richten. De vervoerders die b¶ het ontwikkelen van zelfafhandelingsactiviteiten een economisch belang hebben, z¶n z¶ die op de luchthaven een activiteit van voldoende omvang hebben. Derhalve oefent een beperkt aantal vervoerders zelfafhandelingsacti- viteiten uit voor elk van de drie genoemde catego- rie(cid:137)n gronddiensten. Bepaalde vervoerders oefenen hun zelfafhandelingsactiviteit uit met inschakeling van gespecialiseerde dochterondernemingen. (18) Ingevolge het door ADP ingevoerde stelsel gelden voor de dienstverrichters verschillende vergoedings- tarieven naargelang: (cid:190) de groeps-externe omzet inzake prestaties ten behoeve van derden, (cid:190) de groeps-interne omzet betreffende de presta- ties ten behoeve van luchtvaartmaatschapp¶en van dezelfde groep. Het betreft dus de omzet op gebied zelfafhandelingsactiviteiten waarvan het tarief over het algemeen lager is dan het „externe” tarief en in sommige gevallen nul bedraagt. van de (19) De tarieven van de „externe” en de „interne” vergoedingen verschillen naargelang de identiteit van de dienstverrichter, hetgeen bl¶kt uit het onderstaande overzicht: Onderneming „Externe” vergoeding „Interne” vergoeding (1) Cateringdiensten AFS OAT (Groupe Air France) Servair (Groupe Air France) Skychef HRS (onderaannemer AOM) Schoonmaakdiensten ACNA (Groupe Air France) Euronetec Servair (Groupe Air France) Skychef SAP (onderaannemer AOM) Vrachtafhandelingsdiensten Air France (2) France Handling SFS Witra (onderaannemer Lufthansa) Trafic (onderaannemer TWA) Orly Orly CDG CDG Orly Orly CDG CDG [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] L 230/14 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 98 Onderneming „Externe” vergoeding „Interne” vergoeding (1) Alitalia, Lufthansa, Swissair Air Canada, JAL, TWA Fedex, UPS A(cid:130)ropostale [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] CDG CDG CDG CDG (1) Vergoeding die op zelfafhandeling van toepassing is. (2) In de brief van ADP van 1 april 1996 is aangegeven dat Air France een gering volume aan gronddiensten ten behoeve van derden verricht. (20) Overigens betalen de genoemde dienstverrichters aan ADP vastgoedvergoedingen die evenredig z¶n aan de, op de luchthaven in gebruik genomen oppervlakte. De toegepaste tarieven verschillen naar gelang van de dienstverrichter. (21) Volgens de gegevens welke door ADP op 23 mei 1997 in antwoord op een verzoek om inlichtingen van de Commissie z¶n medegedeeld, werden in 1996 door bepaalde dienstverrichters onderstaande variabele vergoedingen uitgekeerd ((cid:253) 1000 FRF): Onderneming „Externe” omzet „Externe” vergoeding „Interne” omzet (1) „Interne” vergoeding en schoomaak- Catering- diensten (2) AFS OAT Skychef Servair ACNA Vrachtafhandelingsdiensten Witra Trafic (3) [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] [. ] (1) Omzet zelfafhandelingsactiviteiten. (2) Ten aanzien van eenzelfde dienstverrichter die verscheidene categorie(cid:137)n diensten verricht, wordt (cid:130)(cid:130)n enkel tarief toegepast. (3) Over de periode van 1 april 1996 tot en met 31 maart 1997. (22) In z¶n opmerkingen van 28 februari 1997 en op de hoorzitting van 16 april 1997 bracht ADP naar voren dat van de commerci(cid:137)le vergoedingen waarin in de overeenkomsten met de verrichters van vrachtafhandelingsdiensten is voorzien, geen beta- ling wordt gevraagd. ADP rechtvaardigt deze t¶de- l¶ke vr¶stelling met de economische zwakte van de betrokken dienstverrichters. [. ]. (24) (25) d) Erkenning van verrichters van gronddien- sten op de Par¶se luchthavens (23) De overeenkomsten welke door ADP met de respectieve dienstverrichters z¶n gesloten, behelzen twee vergunningen: enerz¶ds die om vastgoed te gebruiken dat deel uitmaakt van het openbaar domein dat door ADP wordt beheerd, en anderz¶ds die om gronddiensten te verrichten op gebied van catering, schoonmaak van vliegtuigen en vrachtaf- handeling. over Bovenop de vergunningen voor de uitoefening van de activiteiten z¶n de dienstverrichters die toegang hebben tot de vliegtuigen, onderworpen aan een erkenningsprocedure die ADP de mogel¶kheid biedt geen vergunning hebbende externe onderne- mingen de toegang tot de luchthaveninstallaties en tot de luchtvaartmaatschapp¶en te verbieden. In 1993 heeft AFS om striktere controlemaatre- gelen verzocht teneinde te verhinderen dat onder- nemingen welke niet een vergunning beschikken om op Orly cateringdiensten ten behoeve van derden te verrichten, toegang zouden hebben tot de gereserveerde zone van de lucht- haven. AFS klaagde erover dat gebruikers waarvan de vergunning tot zelfafhandeling beperkt was, gronddiensten ten behoeve van derden verstrekten. AFS was van mening dat z¶ op pr¶sgebied niet kon concurreren met een dienstverrichter die geen luchthavenvergoedingen moest betalen en dat de toegang van niet-erkende dienstverrichters voor ADP inkomstenderving op het stuk van betekende vergoedingen betekende (b¶lagen 13, 14, 15 en 20 van de klacht van AFS). 18. 8. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 230/15 (26) (27) In antwoord op het verzoek van AFS herinnerde ADP op 31 mei 1994 eraan dat de invoering van een erkenningsprocedure voor activiteiten op de luchthaven Orly bedoeld was om aan activiteiten waarvoor geen vergunning is verleend, een einde te stellen (b¶lage 23 van de klacht van AFS). Op de hoorzitting van 16 april 1997 heeft ADP de erken- ningsprocedure door ADP verstrekt formulier is nodig om van de met de controle belaste politiediensten een toegangsver- gunning te verkr¶gen. beschreven: een Bovendien heeft AFS aan ADP een vergunning verzocht om activiteiten op de luchthaven CDG uit te oefenen. Op 24 mei 1995 wees ADP AFS erop dat haar verzoek om een vergunning met betrek- king tot CDG niet kon worden aanvaard, met name om onderstaande redenen (b¶lage 26 van de klacht van AFS): „(cid:190) om beveiligingsredenen is de toegang tot de gereserveerde zone beperkt tot de strikte afhandelingsbehoeften op de luchthaven reke- ning houdend met de noodzaak om een doel- matige controle op personen en goederen uit te oefenen. Indien rekening wordt gehouden met de reeds zeer belangr¶ke middelen welke door de politiediensten in samenwerking met ons Bedr¶f ter beschikking z¶n gesteld, l¶kt het ons absoluut onredel¶k om het aantal bedr¶ven in de gereserveerde zone te verhogen omdat dit de kwaliteit en de doelmatigheid van de bedoelde controles onherroepel¶k kan schaden; terzake (cid:190) rekening houdend met het grote aantal vastge- stelde ongevallen ondanks de draconische z¶n genomen, maatregelen welke verplicht de noodzaak om de beveiliging van personen en goederen te waarborgen ons ertoe meer bepaald het verkeer van voertuigen in de gereserveerde zone te beperken. De activiteiten van een nieuwe exploitant zouden het gevaar voor allerlei ongevallen aanzienl¶k doen toenemen. Derhalve kan A(cid:130)roports de Paris een dergel¶ke vergunning niet toekennen zonder dat haar verantwoordel¶kheid in het geding komt; (cid:190) tenslotte is op louter commercieel niveau geenszins bewezen dat de cateringmarkt, die in geen enkel opzicht monopolo(cid:139)de is, in staat is om de intrede van een nieuwe exploitant te luchtvaartmaat- verwerken. Geen schapp¶ heeft tot dusver bl¶k gegeven van misnoegen over de door A(cid:130)ro- ports de Paris opgezette organisatie, noch om opvoering van het aantal dienstverrichters op dit gebied verzocht. ”. trouwens enkele (28) AFS heeft op 29 oktober 1996 ADP ervan in kennis gesteld dat een maatschapp¶ die vanuit Orly actief is, op basis van een aanbesteding een niet door ADP erkende dienstverrichter had geselec- teerd niettegenstaande het feit dat aan die maat- schapp¶ een vergunning om zelfafhandelingsdien- sten te verrichten was verstrekt. ADP wees in haar antwoord aan AFS van 24 december 1996 erop dat deze toestand niet in overeenstemming was met de geldende vergunningen inzake de uitoefening van activiteiten en dat derhalve aan de diensten van ADP de noodzakel¶ke instructies waren gegeven om aan die situatie onverw¶ld een einde te stellen (zie de opmerkingen van AFS van 21 februari 1996). (29) Derhalve bieden de door ADP ingevoerde vergun- ningsprocedures haar de mogel¶kheid op toegang tot de gronddienstenmarkt op de Par¶se luchtha- vens daadwerkel¶k toezicht uit te oefenen. e) Het geschil (30) Naar aanleiding van de installatie van OAT, heeft ADP aan haar bestuur voorgesteld om de financi(cid:137)le voorwaarden te handhaven welke met de dienstver- richter waren overeengekomen. [. ] (31) In 1992 rees een geschil tussen AFS en ADP over de berekening van de vergoeding op basis van de omzet en over de kwaliteit van de AFS-diensten. Na een overeenkomst die betrekking had op de betaling van een compensatie door „Forte Airport Services” en de vaststelling dat met de komst van OAT een nieuwe situatie was ontstaan, z¶n ADP en AFS overeengekomen het tarief van de commer- ci(cid:137)le vergoeding van AFS tot [. ] te verminderen. Daartoe werd de concessieovereenkomst op 26 februari 1993 gew¶zigd. (32) AFS was uit de zakel¶ke correspondentie met haar klanten op de hoogte van het tarief van de commerci(cid:137)le vergoeding die haar concurrent OAT aan ADP betaalde (zie b¶lage 20 van de klacht van AFS). Uit sommige brieven bl¶kt dat bepaalde maatschapp¶en naar de tarieven verwezen van de commerci(cid:137)le vergoeding welke door concurrerende dienstverrichters aan ADP werd betaald, om een vermindering van de door AFS aangeboden pr¶zen te vragen (b¶lagen 16 tot en met 19 van de klacht van AFS). (33) B¶ w¶ze van voorbeeld voegde een vervoerder die AFS om een pr¶saanbod verzocht, eraan toe „tevens de eventuele vergoedingen met betrekking tot het luchthavenplatform van Orly te vermelden”. (34) Na een aanbod van AFS wees een andere afnemer erop dat „de vergoeding van ADP een reden voor ongerustheid is (. ) wegens de verstoring die deze ten aanzien van een vergoeding teweegbrengt anders aanbod”. Deze gestructureerd goed vervoerder deelde AFS mede dat er een gunstiger pr¶saanbod van een concurrerende dienstverrichter bestond en verzocht AFS om pr¶svermindering waardoor uitdrukkel¶k het effect van de commer- ci(cid:137)le vergoeding geringer kon worden. L 230/16 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 98 (35) In diverse brieven, en met name in een schr¶ven van 29 december 1993 (b¶lage 20 b¶ de klacht) heeft AFS aan ADP medegedeeld dat z¶ van mening was dat de tarieven inzake commerci(cid:137)le vergoeding welke op de omzet van de concurre- rende dienstverrichters op de luchthaven Orly werden toegepast, niet gel¶kwaardig waren zelfs indien rekening werd gehouden met eventuele verschillen op gebied van de vastgoedvergoedingen en dat deze tariefverschillen de verhoudingen tussen de concurrerende dienstverrichters scheef trok. AFS deelde ADP mee dat z¶ wegens het tariefverschil cli(cid:137)nten verloor en verzocht derhalve om aanpassing van die vergoedingstarieven aan die van de concurrerende dienstverrichters. (36) ADP antwoordde op 31 mei 1994 op het verzoek van AFS en onderstreepte dat de verlaging van het commercieel vergoedingstarief van AFS op 26 februari 1993 tot gevolg had dat, gelet op de vast- goedvergoedingen, het niveau van de vergoedingen vergel¶kbaar was met dat van de vergoedingen van de andere concessiehouders. f) De kernargumenten van de part¶en (37) Op 22 juni 1995 diende AFS b¶ de Commissie formeel een klacht in jegens ADP omdat deze laatste overdreven vergoedingen van de verrichters van cateringdiensten verlangde in str¶d met de bepalingen van artikel 86 van het Verdrag. AFS is van mening dat tarieven inzake commerci(cid:137)le en vastgoedvergoedingen die gel¶k zouden z¶n aan die van OAT, het door AFS jaarl¶ks verschuldigde bedrag met ongeveer 3,5 miljoen FRF zou vermin- deren. (38) Op de hoorzitting van 16 april 1997 gaf AFS bovendien welbepaalde voorbeelden inzake onder- handelingen met communautaire luchtvaartmaat- schapp¶en die klant z¶n. Volgens AFS illustreren deze voorbeelden de discriminerende gevolgen van de commerci(cid:137)le vergoedingen voor de concurre- rende dienstverrichters: enerz¶ds kan AFS klanten verliezen wegens de te hoge pr¶zen, anderz¶ds kan z¶ ertoe verplicht z¶n haar aanbod op dat van haar concurrenten af te stemmen door een deel van haar winstmarge op te offeren die gel¶k is met het tussen de niveaus van de commerci(cid:137)le verschil vergoedingen. Het tariefverschil inzake commer- ci(cid:137)le vergoeding [. ] zou aldus tot gevolg hebben dat AFS [. ] van haar winstmarge verliest. (39) [. ] (40) De Commissie stelde op 4 december 1996 uit hoofde van artikel 86 van het Verdrag een medede- ling van punten van bezwaar ten aanzien van ADP vast. In haar opmerkingen van 28 februari 1997 betreffende de mededeling van punten van bezwaar en op de hoorzitting van 16 april 1997 bracht ADP de onderstaande punten naar voren: (cid:190) ADP zou ten aanzien van de verrichters van gronddiensten in de Par¶se luchthavens geen machtspositie innemen omdat de activiteiten van ADP tot het beschikbaar stellen van onroe- rende goederen beperkt zouden z¶n, (cid:190) de overeenkomsten van ADP zouden in over- eenstemming z¶n met het Franse recht inzake het gebruik van het openbaar domein, (cid:190) de aan AFS en OAT toegekende financi(cid:137)le voorwaarden zouden gel¶kwaardig z¶n indien rekening wordt gehouden met de respectieve vastgoedvergoedingen en voorzover, in het geval van OAT geen rekening wordt gehouden met de omzet die met tot dezelfde groep behorende maatschapp¶en is behaald, (cid:190) de situatie van OAT en die van AFS z¶n niet gel¶kwaardig meer bepaald omdat z¶ op het luchthaventerrein onroerende goederen in gebruik hebben, verschillende (cid:190) tenslotte kunnen de gebruikers die zelfafhande- lingsactiviteiten verrichten, niet worden geacht hun activiteiten uit te oefenen op dezelfde gronddienstenmarkt als de ondernemingen die dergel¶ke diensten ten behoeve van derden verrichten. II. JURIDISCHE BEOORDELING a) Toepassel¶ke bepalingen (41) De klacht van AFS in deze zaak betreft de vergoe- dingsregelingen welke door de beheerder van de Par¶se luchthavens worden toegepast ten aanzien van de cateringdiensten welke op de Par¶se lucht- havens Orly en CDG worden verricht. Vergel¶k- bare vergoedingsregelingen worden door de exploi- tant van de betrokken luchthavens evenwel voor andere gronddiensten toegepast: de schoonmaak van vliegtuigen, de vracht- en de postafhandeling. (42) Er z¶ op gewezen dat artikel 59 van het EG- Verdrag erop is gericht de beperkingen van het vr¶ verrichten van diensten in de Gemeenschap op te heffen en dat deze doelstelling overeenkomstig artikel 61 van het Verdrag in het kader van het gemeenschappel¶k vervoerbeleid dient te worden verwezenl¶kt. (43) Dit is de doelstelling van Richtl¶n 96/67/EG van de Raad (1) die onder bepaalde voorwaarden vanaf 1 januari 1998 tot en met 31 december 2002 in de geleidel¶ke openstelling van de toegang tot de grondafhandelingsmarkt op de luchthavens van de Gemeenschap voorziet. De richtl¶n biedt een nieuw rechtskader waarbinnen de mededingingsre- gels tussen ondernemingen bl¶ven gelden. (1) PB L 272 van 25. 10. 1996, blz. 36. 18. 8. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 230/17 (44) B¶ de vaststelling van Richtl¶n 96/67/EG was de Raad van mening dat de toegang tot luchthavenin- stallaties gegarandeerd moet z¶n ten behoeve van bedr¶ven die een vergunning hebben verkregen om gronddiensten te verrichten alsook ten behoeve van de gebruikers die een vergunning hebben verkregen zelfafhandelingsactiviteiten te verrichten voorzover zulks voor de uitoefening van hun rechten nodig is en om een daadwerkel¶ke en eerl¶ke concurrentie mogel¶k te maken. Voorts was de Raad van mening dat voor de toegang een vergoeding kon worden aangerekend. In artikel 16, lid 3, van de richtl¶n is bepaald dat wanneer voor de toegang tot de luchthavenvoorzieningen een vergoeding moet worden betaald, deze wordt vast- gesteld op basis van relevante, objectieve, transpa- rante en niet-discriminerende criteria. Richtl¶n 96/ 67/EG doet evenwel geen afbreuk aan de toepas- sing van de mededingingsregels welke in het Verdrag z¶n vervat. De Commissie bl¶ft toezien op de eerbiediging van de mededingingsregels (zie overweging 28 van de richtl¶n). (45) Wat de toepassing van de bepalingen van de arti- kelen 85 en 86 van het EG-Verdrag betreft, is de vervoersector b¶ Verordening nr. 141 van de Raad (1), aan de toepassing van Verordening nr. 17 onttrokken. Verordening nr. 141 is naderhand vervangen door drie sectorale verordeningen betref- fende het land-, het zee- en het luchtvervoer (arrest van het Hof van 11 maart 1997 in zaak C-264/95 P, Commissie tegen UIC) (2). (46) In dit kader is in artikel 1 van Verordening (EEG) nr. 3975/87 van de Raad (3), laatstel¶k gew¶zigd b¶ Verordening (EEG) nr. 2410/92 (4), bepaald dat b¶ die verordening de regels voor de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag op het luchtver- voer tussen twee luchthavens in de Gemeenschap worden vastgesteld. (47) De activiteiten van de luchthavenbeheerder alsook de gronddiensten in deze luchthavens maken geen deel uit van het luchtvervoer tussen twee luchtha- vens in de Gemeenschap. Deze activiteiten vallen derhalve buiten het toepassingsgebied van de speci- fiek voor de vervoersector geldende procedureveror- deningen en vallen derhalve, wat de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag betreft, onder Verordening nr. 17. (48) Derhalve is de Commissie van mening dat in deze zaak Verordening nr. 17 de toepassel¶ke procedu- rele verordening is. uitoefent, ongeacht haar rechtsvorm en de w¶ze waarop z¶ wordt gefinancierd (zie met name het arrest van 23 april 1991 in zaak C-41/90, H(cid:148)fner en Elser tegen Macrotron) (5). (50) De artikelen 85 en 86 van het Verdrag z¶n van toepassing op de gedragingen van een overheidsin- stantie wanneer is vastgesteld dat de staat via deze instantie economische activiteiten van industri(cid:137)le of van commerci(cid:137)le aard uitoefent, bestaande in het aanbieden van goederen en diensten op de markt. Daarb¶ is niet van belang, of de staat rechtstreeks optreedt via een tot het centrale bestuur behorend orgaan dan wel via een instantie die met b¶zondere of uitsluitende rechten is bekleed. Derhalve dient de aard te worden onderzocht van de activiteiten welke worden uitgeoefend door het overheidsbe- dr¶f of door de instantie die door de staat met b¶zondere of uitsluitende rechten is bekleed (zie het arrest van 16 juni 1987 in zaak 118/85, Commissie tegen Itali(cid:137) (6) en het arrest van 18 maart 1997 in zaak C-343/95, Cali & Figli tegen SEPG) (7). burgerluchtvaartinstallaties (51) ADP is een financieel autonome overheidsinstel- ling die is ingeschreven in het handelsregister van Par¶s en activiteiten uitoefent op het gebied van de inrichting, de exploitatie en de ontwikkeling van alle het centrum in de regio Par¶s is gelegen en die de aankomst en het vertrek van vliegtuigen dienen te luchtverkeer dienen te vergemakkel¶ken, het geleiden, het in-, het uitstappen en de grondafhan- deling van het passagiers- en het goederenverkeer en de luchtpost dienen te verzekeren. waarvan (52) In artikel R. 252-12 van het Franse burgerlucht- vaartwetboek is bepaald dat het ADP-bestuur het algemene beleid van de Par¶se luchthavens vast- stelt, de maatregelen treft welke noodzakel¶k z¶n voor het scheppen van middelen die bestemd z¶n om de kosten van administratie, onderhoud, exploi- tatie en verbetering van de luchthavens te dekken, alsook besluiten neemt inzake het voor de gebrui- kers beschikbaar stellen, in het raam van de rege- ling inzake het voor bepaalde duur in gebruik nemen van het openbaar domein, van terreinen, gebouwen en luchthavenvoorzieningen en van de b¶horende. b) Het begrip „onderneming” (49) Uit de vaste rechtspraak van het Hof van Justitie bl¶kt dat het begrip onderneming in de context van het communautaire mededingingsrecht elke eenheid omvat die een economische activiteit (53) Volgens het jaarverslag van ADP over 1996 was de omzet van ADP met name afkomstig van: (cid:190) commerci(cid:137)le inkomsten (commerci(cid:137)le conces- sies, brandstof en andere inkomsten): 1 054 miljoen FRF, z¶nde 15 % van de totale omzet, (1) PB 124 van 28. 11. 1962, blz. 2751/62. (2) Jurisprudentie 1997, blz. I-1287, rechtsoverweging 44. (3) PB L 374 van 31. 12. 1987, blz. 1. (4) PB L 240 van 24. 8. 1992, blz. 18. (5) Jurisprudentie 1991, blz. I-1979, rechtsoverweging 21. (6) Jurisprudentie 1987, blz. 2599, rechtsoverweging 7 en 8. (7) Jurisprudentie 1997, blz. I-1547, rechtsoverweging 16, 17 en 18. L 230/18 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 98 (cid:190) gebruik van installaties en materiaal (parkeer- plaatsen, vervoer, aviobruggen, pendeldiensten): 866 miljoen FRF, z¶nde 12,5 % van de totale omzet, (cid:190) afhandelingsdiensten (technische gronddien- sten ten behoeve van vliegtuigen, check-in): 1 253 miljoen FRF, z¶nde 18 % van de totale omzet, (cid:190) vastgoedvergoedingen (terreinen, gebouwen): 720 miljoen FRF, z¶nde 10 % van de totale omzet. (54) Uit de gegevens van het dossier bl¶kt dat de activi- teiten van ADP inzake het beheer van de luchtha- vens met name het volgende omvat: de erkenning van dienstverrichters met het oog op het uitoefenen van bepaalde categorie(cid:137)n gronddiensten (zie vooral de overwegingen 9, 14 en 23 tot en met 29), toezicht op het verkeer van voertuigen en personen en de organisatie van activiteiten welke plaats- vinden in de gemeenschappel¶k gebruikte installa- ties (zie de overwegingen 12, 26 en 27). Toezicht op de kwaliteit van de gronddiensten welke aan lucht- vaartmaatschapp¶en worden verstrekt (zie de over- wegingen 9, 14 en 30). Als tegenprestatie voor haar diensten van beheerder van de Par¶se luchthavens sluit ADP op eigen initiatief overeenkomsten met de dienstverrichters (zie de overwegingen 7, 8, 9, 12, 13, 14, 18 tot en met 22). (55) In het licht van deze gegevens is de Commissie van mening dat ADP de voorwaarden bepaalt waar- onder de door haar erkende verrichters van grond- diensten hun activiteiten verrichten, en dat dit als activiteiten van een onderneming in de zin van artikel 86 van het Verdrag dient te worden aange- merkt. c) De relevante markt Door de luchthavenbeheer exploitant verrichte diensten inzake (56) De onderhavige zaak betreft de activiteiten op gebied van beheer en exploitatie van de luchtha- vens in de Par¶se regio. De exploitant van een luchthaven is meer bepaald actief op gebied van het beheer van luchthaveninfrastructuur en dient voor de goede werking ervan zorg te dragen door controle op en de co(cid:148)rdinatie van de activiteiten die er plaatsvinden. (57) In de richtl¶n betreffende de toegang tot de grond- afhandelingsmarkt van de Gemeenschap is reeds als volgt een onderscheid gemaakt (1) tussen de grondafhandelingsmarkt en de activiteiten van de luchthavenexploitant welke luchthavens in de (1) COM(94) 590 def. , punten 12, 13 en 14. betrekking hebben op diensten inzake beheer en organisatie van het gebruik van de infrastructuur: De afhandelingsmarkt wordt gekenmerkt door het feit dat de verlening van de diensten vaak is voor- behouden aan de luchthaven zelf of aan de natio- nale luchtvaartmaatschapp¶. Zelfafhandeling is bovendien niet alt¶d toegestaan of deze is voorbe- houden aan bepaalde luchtvaartmaatschapp¶en die worden uitgekozen op basis van niet alt¶d even duidel¶ke criteria. In deze situatie kunnen de pr¶zen willekeurig en op een weinig duidel¶ke w¶ze worden vastgesteld. Bovendien beschikken de luchtvaartmaatschap- p¶en niet alt¶d over de middelen om de kwaliteit van de diensten te verbeteren of deze aan te passen aan de specifieke behoeften van de klant. Ook kan een dienstverlener bepaalde luchtvaartmaatschap- p¶en bevoordelen ten koste van andere, dat risico is nog groter wanneer die dienstverlener de nationale luchtvaartmaatschapp¶ is, die direct concurreert met maatschapp¶en die genoodzaakt z¶n om van haar diensten gebruik te maken. De luchthavens hebben tot taak de luchthavenin- frastructuren te beheren, deze te onderhouden en soms zelfs te bouwen, deze ter beschikking te stellen van de gebruikers en het goed functioneren hiervan te waarborgen, met name door alle activi- teiten die zich daar afspelen, te organiseren en te co(cid:148)rdineren. De toegang van andere dienstverleners tot die markt zou het goed functioneren van de luchthavens dus niet aantasten. (58) De diensten inzake luchthavenbeheer welke door ADP ten behoeve van de dienstverrichters en de zelfafhandelende gebruikers in de Par¶se luchtha- vens worden verstrekt, betreffen met name: de erkenning van de over een vergunning beschik- kende dienstverrichters, het toezicht op en de orga- nisatie van de activiteiten in de gezamenl¶k gebruikte luchthaveninstallaties alsook het toezicht op de kwaliteit van de in de Par¶se luchthavens verstrekte gronddiensten (zie overweging 54). Als tegenprestatie voor deze diensten, en met name het verlenen van vergunningen voor bepaalde activi- teiten, kan ADP een vergoeding vragen die in het kader van overeenkomsten wordt vastgesteld. Substitueerbaarheid van luchthavens (59) Er bestaat een specifieke markt voor het beheer en de co(cid:148)rdinatie van de toegestane activiteiten op de Par¶se luchthavens aangezien de transporteurs die van deze luchthavens gebruikmaken alsook de verrichters van gronddiensten die voor de exploi- tatie van de betrokken vluchten onontbeerl¶k z¶n, geen andere keuze hebben dan de luchthavens Orly en CDG te gebruiken. 18. 8. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 230/19 bestemmingen (60) De binnenlandse of internationale vluchten vanuit of naar de Par¶se regio gebruiken de luchthavens Orly en CDG. Andere luchthavens dan Orly en CDG, die een vergel¶kbaar gamma vluchten naar aanbieden, dezelfde bevinden zich op honderden kilometers afstand en z¶n in het algemeen in andere lidstaten gelegen. Orly en CDG spelen bovendien een b¶zondere rol als „hub” of „draaisch¶f”, waar passagiers van de zeer vele binnenlandse diensten aansluiting op een andere binnenlandse, intracommunautaire of inter- nationale vlucht wordt geboden. kunnen (61) Derhalve z¶n de binnenlandse of intracommunau- taire vluchten die van de luchthavens Orly en CDG gebruikmaken, voor de talr¶ke passagiers vanuit of naar de Par¶se regio of andere Franse regio’s, niet vervangbaar door vluchten welke op andere communautaire luchthavens worden geboden. Het betreft meer bepaald de reizigers die om beroepsre- denen gebruikmaken van vluchten op aangepaste t¶dstippen en met een grote dagel¶kse frequentie, want de duur van het traject en de kwaliteit van de geboden vluchten z¶n bepalend om aan hun speci- fieke eisen te voldoen. (62) De mededinging tussen luchthavens is slechts van belang voorzover een luchthaven als „hub”, met andere woorden als aansluiting fungeert. In deze context beconcurreren verscheidene grote luchtha- vens elkaar voor een gedeelte van het algehele verkeer, dit wil zeggen het indirecte verkeer waarb¶ een luchthaven als aansluitingspunt wordt gebruikt. totale type verkeer vormt evenwel niet het Dit verkeer van een luchthaven. Het meeste verkeer betreft verkeer waarvoor de betrokken luchthaven als plaats van vertrek of van bestemming kan worden beschouwd. Volgens de „IATA 1996 Analysis” welke in het t¶dschrift „Airline Business” van december 1996 is opgenomen, zou het transit- verkeer minder dan 5 % van het verkeer op Orly en ongeveer 7 % op CDG vertegenwoordigen. (63) De luchtvervoerders die binnenlandse of intracom- munautaire vluchten van of naar de Par¶se regio verrichten, hebben derhalve geen andere keuze dan van de luchthavens Orly of CDG en van de aldaar geboden gronddiensten gebruik te maken. De vraag naar de onderlinge substitueerbaarheid van de Par¶se luchthavens is in deze zaak van geen belang aangezien ADP de exploitant is van de in de Par¶se regio gelegen internationale luchthavens. Gronddiensten in de luchthavens (64) De gronddiensten op de luchthavens Orly en CDG z¶n onontbeerl¶k voor het goede verloop van vluchten vanuit of naar de Par¶se regio. Z¶ leveren een essenti(cid:137)le b¶drage tot de doelmatige benutting van de betrokken luchthaveninfrastructuren. (65) De gronddiensten z¶n gedefinieerd in de b¶lage b¶ Richtl¶n 96/67/EG waarin de betrokken diensten in elf categorie(cid:137)n z¶n ingedeeld. De onderscheiden typen diensten vertegenwoordigen zeer uiteenlo- pende kenmerken (1), met name: (cid:190) vergen de diensten niet alle hetzelfde type noch dezelfde graad van technische bekwaamheid, (cid:190) vergen bepaalde diensten, zoals het sorteren van de bagage, omvangr¶k materiaal of verf¶nde systemen, (cid:190) vergen bepaalde diensten, zoals de platformaf- handeling, veel ruimte of talr¶ke contactpunten met het publiek in het luchthavengebouw hetgeen het geval is b¶ de passagiersafhande- ling, terw¶l andere diensten, zoals cateringdien- sten, grotendeels buiten het luchthaventerrein kunnen worden geboden, (cid:190) brengen bepaalde diensten, vooral platformaf- handeling, schoonmaak en catering, verkeer mee van personeel en voertuigen in de gereser- veerde zones van de luchthaven die een hoog beveiligings- en veiligheidsniveau vergen, waar- voor de zorg een van de essenti(cid:137)le opdrachten van de luchthavenbeheerder vormt. (66) Deze zaak betreft vooral de volgende drie catego- rie(cid:137)n gronddiensten: vracht- en postafhandeling (categorie 4 van de b¶lage b¶ Richtl¶n 96/67/EG), vliegtuigservicing (categorie 6 van de b¶lage b¶ Richtl¶n 96/67/EG) en catering (categorie 11 van de b¶lage b¶ Richtl¶n 96/67/EG). De cateringdien- sten zoals omschreven volgens de overeenkomsten van ADP (artikel 18, lid 1, van de overeenkomst van AFS en artikel 24, lid 1, van de overeenkomst van OAT), bevatten bovendien bestanddelen van platformafhandeling in de zin van Richtl¶n 96/67/ EG, meer bepaald de diensten „vervoer, inladen in en uitladen uit het vliegtuig van voedsel en dranken” (categorie 5. 7 van de b¶lage b¶ die richtl¶n). (67) De grondafhandeling vertegenwoordigt een niet gering deel van de exploitatiekosten van de communautaire luchtvaartmaatschapp¶en. Het niveau van deze kosten is vergel¶kbaar met dat van de vergoedingen voor de toegang tot de luchtha- luchtvaartmaatschapp¶en vens welke door de worden betaald. De communautaire vervoerders hebben een rechtstreeks belang b¶ betere beheer- sing van de grondafhandelingskosten. Bovendien is de grondafhandeling een belangr¶k bestanddeel van de differentiatiestrategie ten aanzien van de kwaliteit van de vervoerdiensten welke worden aangeboden door de luchtvaartmaatschapp¶en die ernaar streven de kwaliteit van hun diensten op de behoeften van hun client(cid:138)le af te stemmen. (68) Ten aanzien van een bepaalde categorie grondaf- handelingsdiensten is het bepaalde vervoerders toegestaan ver- zelfafhandelingsactiviteiten richten. De overige vervoerders doen een beroep op te (1) COM(94) 590 def. , punt 11. L 230/20 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 98 te die verrichters van gronddiensten ten behoeve van derden. De zelfafhandeling houdt in dat het een toegestaan zelf een categorie gebruiker wordt grondafhandelingsdiensten verrichten. De zelfafhandelingsactiviteiten vervoerders uitvoeren, vertrouwen deze activiteiten vaak toe aan een dochteronderneming. Bepaalde zelfafhandelende gebruikers hebben een vergunning om diensten aan de andere maatschap- p¶en te verstrekken. Andere gebruikers die zelfaf- handelingsactiviteiten verrichten, mogen daaren- tegen hun diensten niet aan derden aanbieden (zie de overwegingen 16 tot en met 19, 25, 26 en 28). gespecialiseerde (69) Zelfafhandeling is (cid:130)(cid:130)n van de w¶zen waarop de grondafhandeling geschiedt. Uit het dossier bl¶kt dat de maatschapp¶en van eenzelfde groep niet noodzakel¶k al hun afhandelingsbehoeften uitslui- tend aan gespecialiseerde dochterondernemingen van de groep toeverkrouwen (zie overweging 28). Bepaalde gebruikers waarvan de vergunning tot zelfafhandelingsactiviteiten beperkt is, wensen hun activiteiten uit te breiden tot diensten ten behoeve van derden voorzover de luchthavenbeheerder ermee instemt (zie overweging 25). Op voorwaarde dat door de luchthavenbeheerder vergunningen z¶n verleend, is de keuze van de vervoerders niet- temin afhankel¶k van economische overwegingen inzake kosten en rentabiliteit van de betrokken afhandelingsactiviteit. De gebruiker die voor zelfaf- handeling kiest, moet meer bepaald een voldoende activiteitenvolume behalen om de kosten van z¶n investeringen te kunnen dekken. (70) door zelfafhandelingsdiensten welke B¶ een vervoerder worden verricht ten behoeve van z¶n eigen luchtvaartactiviteiten, wordt op dezelfde w¶ze van de diensten van de luchthavenbeheerder gebruikgemaakt als b¶ de grondafhandelingsdien- sten welke door dienstverrichters ten behoeve van derden worden verricht. Conclusie (71) Op grond van deze overwegingen dient in deze zaak de markt van de diensten inzake luchthaven- beheer welke worden verricht voor dienstverrichters en gebruikers die op de Par¶se luchthavens afhan- delingsactiviteiten uitoefenen in aanmerking te worden genomen, hierna „de markt van de luchtha- venbeheerdiensten” genoemd. De concurrentiever- valsende gedragingen op de markt van de luchtha- venbeheerdiensten hebben ook weerslag op de grondafhandelingsmarkt op de Par¶se luchthavens en, onrechtstreeks, op de markt van de vervoerdien- sten vanuit en naar deze luchthavens. d) Machtspositie (72) Volgens een vaste rechtspraak van het Hof van Justitie kan een onderneming die een wettel¶k monopolie heeft, worden beschouwd als een onder- neming die in de zin van artikel 86 van het Verdrag een machtspositie inneemt. Een dergel¶ke machts- positie wordt gekenmerkt door een economische machtspositie van een onderneming, die haar in staat stelt de instandhouding van een daadwerke- l¶ke mededinging op de relevante markt te verhin- deren en het haar mogel¶k maakt zich jegens haar concurrenten en haar afnemers in belangr¶ke mate onafhankel¶k te gedragen (arrest van 9 november 1983 in zaak C-322/81, N. V. Nederlandse Banden- Industrie-Michelin tegen Commissie) (1). Voorts bl¶kt uit de rechtspraak van het Hof dat het feit dat de afwezigheid of de beperking van de mededin- ging op een bepaalde markt door wettel¶ke of bestuursrechtel¶ke bepalingen in de hand wordt gewerkt, geenszins toepassing van artikel 86 in de weg staat (arrest van 4 mei 1988 in zaak C-30/87, Bodson tegen SA Pompes fun(cid:138)bres des r(cid:130)gions lib(cid:130)r(cid:130)es) (2). (73) ADP heeft een wettel¶k exploitatiemonopolie voor de luchthavens Orly en CDG. ADP verricht recht- streeks bepaalde gronddiensten op deze luchtha- vens en heeft voorts de bevoegdheid om aan andere ondernemingen vergunningen voor het verrichten van afhandelingsactiviteiten te verlenen. (74) Derhalve bepaalt ADP het aantal van de verrichters van gronddiensten en van zelfafhandelingsactivi- teiten en aan welke ervan z¶ een vergunning verstrekt (zie overweging 54). De weigering om een dienstverrichter te erkennen kan gebaseerd z¶n op overwegingen van staatsveiligheid en van veiligheid van goederen en personen alsook op commerci(cid:137)le overwegingen betreffende de grondafhandelings- markt (zie overweging 27). (75) ADP stelt op eigen initiatief de voorwaarden vast voor de vergunning verkregen hebbende dienstver- richters in het kader van overeenkomsten. Elke overeenkomst bepaalt welke onroerende goederen van de luchthaven de begunstigde ter beschikking worden gesteld en welke afhandelingsdiensten mogen worden verricht. ADP is tevens verantwoor- del¶k voor het toezicht op de kwaliteit van de diensten welke ten behoeve van derden worden verricht. De erkende dienstverrichters betalen vast- goedvergoedingen als de beschikbaarstelling van onroerend goed op het luchthaventerrein en commerci(cid:137)le vergoedingen als tegenprestatie voor de vergunning om afhande- lingsactiviteiten op de luchthaven uit te oefenen. tegenprestatie voor (76) ADP is bevoegd om de verrichters van grondafhan- delingsdiensten op de Par¶se luchthavens een vergunning te verlenen en om de exploitatievoor- waarden daarvoor vast te stellen. De verrichters van afhandelingsdiensten ten behoeve van derden, de gebruikers die zelfafhandelingsactiviteiten wensen uit te oefenen, en in het algemeen de vervoerders voor wie de afhandelingsdiensten onontbeerl¶k z¶n, verkeren derhalve in aanzienl¶ke mate ten (1) Jurisprudentie 1983, blz. 3461. (2) Jurisprudentie 1988, blz. 2479, rechtsoverweging 26. 18. 8. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 230/21 opzichte van ADP in een positie van afhankel¶k- heid. Daarom is de Commissie van mening dat ADP op de markt van de luchthavenbeheerdien- sten die in deze zaak relevant is, een machtspositie inneemt. e) Wezenl¶k deel van de gemeenschappel¶ke markt (77) De markt van de luchthavenbeheerdiensten die in deze zaak relevant is, betreft de internationale luchthavens in de Par¶se regio, meer bepaald Orly en CDG, de belangr¶kste Franse luchthavens op het gebied van binnenlands en internationaal verkeer. (78) In het jaarverslag van ADP over 1996 werd gecon- stateerd dat ADP met 59,1 miljoen reizigers en 1 244 000 ton vracht en post, de tweede belang- r¶kste luchthavenexploitant in Europa was en wereldw¶d de tweede plaats op het gebied van het internationale passagiersverkeer innam. Op Euro- pees niveau neemt ADP de derde plaats in op het gebied van vracht- en postvervoer. Het passagiers- verkeer komt, uitgesplitst naar de luchthaven, neer op 31,76 miljoen passagiers voor CDG en 27,37 miljoen passagiers voor Orly. (79) Het passagiersvervoer en het vrachtvervoer vanuit en naar de Par¶se regio, (cid:130)(cid:130)n van de economisch belangr¶kste gebieden in de Gemeenschap, maken gebruik van vluchten vanuit en naar Orly en CDG, vanwaaruit luchtverbindingen met alle belang- r¶kste binnenlandse en communautaire luchtha- vens worden geboden. Bovendien functioneren Orly en CDG als „hubs” die het vervoer van tal van passagiers vergemakkel¶ken die van een Franse regio naar een regio in een andere lidstaat willen of omgekeerd. Tenslotte z¶n er vanaf de twee Par¶se luchthavens vluchten naar de voornaamste interna- tionale luchthavens buiten de Gemeenschap. (80) Wat met name het intracommunautaire verkeer naar de beide luchthavens betreft, was in 1996 63 % van het totale passagiersverkeer dat van de twee Par¶se luchthavens gebruikmaakt, afkomstig van binnenlandse en communautaire vluchten. in ton uitgedrukte binnen- Voorts bedroeg het jaar landse en communautaire vrachtverkeer dat ongeveer 19 % van het vrachtvervoer op beide luchthavens. (81) De activiteiten inzake beheer van de Par¶se lucht- havens z¶n onontbeerl¶k voor een goed verloop van de nationale en internationale vluchten vanuit en naar de Par¶se regio. Deze activiteiten z¶n even- eens erop gericht een doelmatig gebruik van de infrastructuren te garanderen. De omzet welke door de activiteiten van ADP betreffende commerci(cid:137)le concessies, het gebruik van de installaties en de afhandeling in de luchthaven wordt gegenereerd, bedroeg in 1996 ongeveer 3,2 miljard FRF. Deze activiteiten vertegenwoordigden meer dan 45 % van de totale omzet van ADP (zie overweging 53). (82) In het licht van deze overwegingen dient ADP te worden beschouwd als op een wezenl¶k deel van de gemeenschappel¶ke markt een machtspositie in te nemen. f) Misbruik van machtspositie (83) Het Hof van Justitie heeft in z¶n arrest van 19 maart 1991 (zaak C-202/88, Frankr¶k tegen Commissie) (1) erop gewezen dat een stelsel van onvervalste mededinging, zoals geregeld in het Verdrag, slechts kan worden gegarandeerd indien wordt gezorgd voor gel¶ke kansen voor de onder- scheiden marktdeelnemers. Voorts bl¶kt uit de rechtspraak van het Hof van Justitie dat een onder- neming geen kunstmatige pr¶sverschillen mag toepassen waardoor haar afnemers in een ongun- stige positie worden gebracht en de mededinging kan worden vervalst (arrest van 6 oktober 1994 in zaak T-83/91, Tetra Pak tegen Commissie) (2), en arrest van 21 oktober 1997, in zaak T-229/94, Deutsche Bahn AG tegen Commissie) (3). (84) Artikel 86 is gericht op de concurrentievervalsende gedragingen waartoe ondernemingen op eigen initiatief z¶n overgegaan. In artikel 86 is bepaald dat een onderneming die op een wezenl¶k deel van de gemeenschappel¶ke markt een machtspositie inneemt ten aanzien van haar handelspartners b¶ gel¶kwaardige prestaties geen ongel¶ke voor- waarden mag toepassen, hun daarmede nadeel berokkenend b¶ de mededinging. (85) ADP gebruikt verschillende vergoedingsniveaus ten aanzien van de verrichters van bepaalde concurre- rende categorie(cid:137)n afhandelingsdiensten op dezelfde luchthaven. Gezien de machtspositie van ADP dient derhalve te worden vastgesteld of de verschil- lende vergoedingen welke ADP aan de verrichters van eenzelfde categorie grondafhandelingsdiensten in dezelfde Par¶se luchthaven aanrekent, ongel¶ke voorwaarden scheppen b¶ gel¶kwaardige prestaties en aldus de mededinging vervalsen. De door ADP verleende vergunningen (86) ADP heeft een erkenningsprocedure ingevoerd om toezicht te houden op de toegang van verrichters van gronddiensten tot de Par¶se luchthavens in die zin dat ADP het aantal verrichters bepaalt teneinde te van de goede werking luchthaven de (1) Jurisprudentie 1991, blz. I-1223, rechtsoverweging 51. (2) Jurisprudentie 1994, blz. II-755, rechtsoverweging 160. (3) Jurisprudentie 1997, blz. II-1689. L 230/22 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 98 garanderen en haar commerci(cid:137)le belangen te vr¶waren (zie de overwegingen 23 tot en met 29). Op 1 april 1996 deed ADP een l¶st van dienstver- richters die over een vergunning beschikken, toekomen en deelde daarb¶ de financi(cid:137)le voor- waarden mede welke in hun respectieve overeen- komsten z¶n vastgesteld (zie de overwegingen 16 tot en met 22). ADP heeft erop gewezen dat dezelfde tariefstructuur in alle ADP-overeenkom- sten van toepassing was (zie punt 2. 3 van de opmerkingen van ADP van 27 juli 1995). een onderscheid gemaakt In de door ADP gesloten overeenkomsten wordt in tussen de beginsel vergunning om op een luchthaven een bepaalde categorie gronddiensten te verrichten en die om terreinen op deze luchthaven in gebruik te nemen. die enerz¶ds B¶ w¶ze van voorbeeld is in de bepalingen van de artikelen 19 en 24 van de overeenkomst met OAT tussen twee een duidel¶k onderscheid gemaakt om onroerende vergunningen: goederen in gebruik te nemen en anderz¶ds die om een afhandelingsactiviteit uit te oefenen (zie over- weging 14). In de overeenkomst met AFS worden eveneens twee vergunningen verleend. De artikelen 17 en 18 van het contract behelzen respectievel¶k een vergunning om onroerend goed in gebruik te nemen en een om op Orly cateringactiviteiten uit te oefenen (zie overweging 9). In de ADP-overeenkomsten is de reikw¶dte van de toegestane afhandelingsactiviteiten nauwgezet vast- gesteld. Er is in voorzien dat ADP de tevredenheid van de luchthavengebruikers nagaat en de kwaliteit van de diensten van de dienstverrichters contro- leert. ADP kan sancties opleggen ingeval bepaalde kwaliteitscriteria niet worden ge(cid:137)erbiedigd. (87) (88) (89) (90) Op de hoorzitting van 16 april 1997 is gebleken dat ADP van de verrichters van cateringdiensten geen commerci(cid:137)le vergoeding over de behaalde omzet vraagt wanneer deze verrichters cateringdiensten leveren die voor afnemers buiten de luchthavens, [. ] bestemd z¶n. ADP is immers van mening dat z¶ geen markt openstelt op de luchthavenplatforms wat de diensten die aan spoorwegmaatschapp¶en worden verstrekt, betreft. Vergoedingen voor het gebruik van openbaar domein (92) Het recht om terreinen in gebruik te nemen in een door ADP ge(cid:137)xploiteerde luchthaven geeft aanlei- ding tot de betaling van een gebruiksvergoeding door de contractant. Aangezien de Par¶se luchtha- vens gevestigd z¶n op terreinen die tot het open- baar domein behoren, is deze vergoeding aange- merkt als een vastgoedvergoeding of als een vergoe- ding voor het gebruik van het openbaar domein. Naar Frans recht moet de vergoeding berekend z¶n naar gelang van de huurwaarde van een particuliere eigendom die vergel¶kbaar is met het tot het open- baar domein behorend goed waarvoor een vergun- ning is afgeleverd. Deze vergoeding wordt berekend aan de hand van de specifieke kenmerken van elk terrein en de beschikbaar gestelde installaties en van hun ligging op de luchthaven zodat er tussen de op grond van de oppervlakte vastgestelde vast- goedvergoedingen welke door de onderscheiden concessiehouders worden uitgekeerd, aanzienl¶ke verschillen kunnen bestaan (zie de overwegingen 9, 14 en 20). Ten aanzien van eenzelfde oppervlakte, leiden de aard (kantoor, gebouw of hangar) en de ligging ervan op de luchthaven tot verschillende gebruiksvergoedingen. (93) Opgemerkt z¶ dat bepaalde producten welke voor de grondafhandeling op de luchthavens noodza- kel¶k z¶n, gedeeltel¶k of volledig buiten de lucht- haven vervaardigd kunnen z¶n. De verrichters van dergel¶ke diensten kunnen kiezen voor vestiging binnen of buiten de luchthaven of voor deels binnen, deels buiten de luchthaven. Aldus gebruikt AFS b¶voorbeeld buiten de luchthaven gelegen installaties ten behoeve van haar activiteiten in de gemeente Rungis (zie de overwegingen 10 en 65). in eenzelfde (94) Derhalve kunnen twee concurrerende dienstver- richters voor eenzelfde type grondafhandelings- luchthaven verschillende dienst terreinen en installaties gebruiken naargelang z¶ ervoor kiezen zich volledig of gedeeltel¶k op de luchthaven te vestigen. Deze keuze leidt tot bepaalde verschillen in de berekening van hun respectieve vastgoedvergoedingen. Aldus kunnen, voor een bepaalde dienstverrichter, hogere huren en vastgoedkosten buiten de luchthaven worden gecompenseerd door een lagere vastgoedvergoeding aan ADP. (91) In het licht van deze opmerkingen dient te worden vastgesteld dat de commerci(cid:137)le overeenkomsten welke z¶n gesloten tussen ADP en de verrichters van afhandelingsdiensten, erop gericht z¶n twee verschillende vergunningen af te leveren: enerz¶ds die waarb¶ onroerend goed beschikbaar wordt gesteld op de Par¶se luchthavens en anderz¶ds de vergunning en de vaststelling van de voorwaarden inzake de uitoefening van grondafhandelingsactivi- teiten door erkende dienstverrichters op de Par¶se luchthavens. (95) Deze opmerkingen hebben ertoe geleid dat het beschikbaar stellen van op de luchthavens gelegen terreinen, hetgeen de door ADP ge(cid:139)nde vastgoed- vergoedingen rechtvaardigt, als een afzonderl¶ke activiteit ten opzichte van het toestaan van en het houden van toezicht op de activiteiten die plaats- vinden op de luchthavens wordt beschouwd. Op het gebied van die activiteit concurreert ADP met de eigenaars van terreinen en industri(cid:137)le en commerci(cid:137)le installaties in een groot gebied rond de betrokken luchthavens. 18. 8. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 230/23 (96) Overeenkomstig de voorwaarden welke z¶n vastge- steld door ADP b¶ de aanbesteding welke tot de selectie van AFS leidde wordt geen vastgoedvergoe- ding ge(cid:139)nd. De financi(cid:137)le voorwaarden van de over- eenkomst bepalen niettemin dat AFS zich ertoe verbindt commerci(cid:137)le vergoeding een bedrag van [. ] te betalen. Zelfs in dit b¶zonder geval is in de financi(cid:137)le voor- waarden een duidel¶k onderscheid gemaakt tussen de vastgoed- en de commerci(cid:137)le vergoeding (zie overweging 9). aan ADP bovenop de (97) Volgens de door ADP op 1 april 1996 overgelegde gegevens, betalen alle andere verrichters van dien- sten ten behoeve van derden op het gebied van de betrokken categorie(cid:137)n gronddiensten vastgoedver- goedingen welke evenredig z¶n met de in gebruik genomen oppervlakte. De ontstentenis van een jaarl¶kse vastgoedvergoeding als tegenprestatie voor het recht van AFS om vastgoed te gebruiken komt dus in het kader van de door ADP toegepaste vast- goedvergoedingsregeling als uitzonderl¶k voor. (98) In deze zaak is de Commissie van mening dat z¶ geen uitspraak behoeft te doen over het niveau van de vastgoedvergoedingen welke de betrokken verrichters van gronddiensten worden aangerekend. Commerci(cid:137)le vergoedingen (99) ADP heeft erop gewezen dat de structuur van de financi(cid:137)le voorwaarden welke met AFS en OAT z¶n overeengekomen, uit een vast gedeelte bestaat dat overeenstemt met het recht om gebouwen te gebruiken en een variabel deel dat overeenstemt met de omzet welke op de luchthaven wordt behaald. Deze structuur is van toepassing in alle commerci(cid:137)le overeenkomsten van ADP en de voor- waarden vormen een onlosmakel¶k geheel (zie punt 2. 3 van de opmerkingen van ADP van 27 juli 1995). ADP verw¶st naar de aanbevelingen welke door de autoriteiten op dit gebied z¶n verstrekt, en met name naar die welke door de Franse belasting- diensten z¶n gegeven (b¶lage 3 b¶ de opmerkingen van ADP van 28 februari 1997). (100) De documenten van de belastingdiensten betreffen de vergoedingen welke in de Schatkist worden gestort en die z¶n vastgesteld overeenkomstig de onderstaande procedures: tarieven vastgesteld b¶ wet of b¶ tariefschalen die door de belastingdien- sten op nationaal, regionaal en departementaal niveau z¶n vastgesteld, dan wel door de directeur van de belastingdiensten in andere gevallen. Het betreft dus geenszins de door ADP op eigen initia- tief vastgestelde vergoedingen. Niettemin dient erop te worden gewezen dat in de aanbevelingen van de belastingdiensten ten aanzien van de samenstelling van de vergoedingen voor het gebruik van openbaar domein het volgende is gesteld: „Het vaste deel is de tegenprestatie van het recht om privatief de toegewezen ruimte in gebruik te nemen, afgezien van elke daadwerkel¶ke inbezitne- ming, het tweede deel van de vergoeding - meer bepaald het tweede bestanddeel van de algemene vergoeding stemt overeen met het daadwerkel¶ke gebruik van het goed voor zover dit gebruik aanlei- ding geeft tot winsten of in geld waardeerbare voor- delen zodat de algemene vergoeding de juiste pr¶s voor de geleverde dienst vertegenwoordigt. Het is derhalve gebruikel¶k dat het tweede deel (cid:190) of het tweede bestanddeel van de vergoeding (cid:190) met betrekking tot een bepaald toegewezen stuk van het openbaar domein naar mate het goed wordt gebruikt, varieert. In dit opzicht dient elk proc(cid:130)d(cid:130) dat erin zou bestaan het tweede deel op grond van een percentage van het vaste deel vast te stellen, te worden afgewezen. De voordelen die de concessionaris met het gebruik van het openbaar domein behaalt, kunnen b¶voorbeeld worden geraamd op grond van de besparing die het gebruik van het openbaar domein vergeleken met dat van particuliere eigendommen verschaft. De omzet of de bedr¶fswinsten kunnen als beoordelingselementen worden gebruikt hoewel z¶, wanneer andere gegevens kunnen worden inge- wonnen, niet de enige berekeningsbasis van het tweede deel respectievel¶k het tweede bestanddeel van de vergoeding mogen vormen. In de prakt¶k kan het probleem bevredigend worden opgelost door de berekening van het tweede element respec- tievel¶k het tweede bestanddeel van de vergoeding aan een materieel gegeven te koppelen dat gemak- kel¶k controleerbaar is en rechtstreeks verband houdt met de uitoefening van het recht dat uit de concessie voortvloeit en waarvan de variaties een voldoende juist idee geven van de mate waarin het betrokken goed wordt gebruikt. ” (vertaling) In het onderhavige geval stelt de Commissie vast dat de omzet welke de dienstverrichter b¶ de lucht- vaartmaatschapp¶en op gebied van de betrokken categorie(cid:137)n diensten behaalt, geen verband houdt met de mate waarin de onroerende goederen op de luchthaven worden gebruikt. Met name het reinigen van de vliegtuigen, het in- en het uitladen van vracht alsook van levensmiddelen en dranken, het verkeer, de levering en het opslaan in de gere- serveerde zone z¶n geen activiteiten die verband houden met het gebruik van de onroerende goederen welke door ADP aan de dienstverrichters z¶n toegewezen. Bovendien is op de hoorzitting van 16 april 1997 gebleken dat ADP geen commer- ci(cid:137)le vergoeding ontvangt op basis van de omzet van de verrichters van cateringdiensten welke wordt behaald b¶ [. ] buiten de luchthaven. Om die redenen z¶n de door ADP aangerekende vergoe- dingen niet in overeenstemming met het kader dat b¶ de genoemde aanbevelingen van nationaal recht is vastgesteld. (101) L 230/24 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 98 (102) Voorts dient te worden opgemerkt dat de genoemde aanbevelingen van nationaal recht ADP niet ertoe brengen de communautaire mededin- gingsvoorschriften te schenden. In elk geval staan de mededingingsregels van het Verdrag niet toe dat de nationale autoriteiten regels stellen waardoor ADP ertoe wordt gebracht inbreuk te maken op de verdragsbepalingen. (107) Met betrekking tot de cateringdiensten, de schoon- maak van vliegtuigen en de vrachtafhandeling geniet elke dienstverrichter die voor eenzelfde cate- gorie grondafhandelingsdiensten erkend werd, op gel¶kwaardige w¶ze van de diensten van de lucht- havenbeheerder en dat evenredig aan de door de dienstverrichter uitgeoefende activiteit. (103) De commerci(cid:137)le overeenkomsten maken een duidel¶k onderscheid tussen de vergoedingen voor de verschillende activiteiten van ADP. B¶ w¶ze van voorbeeld wordt in de financi(cid:137)le voorwaarden van de concessie van OAT een onderscheid gemaakt tussen de vergoedingen welke z¶n vastgesteld voor elk van de twee vergunningen (zie overweging 14): (cid:190) de vastgoedvergoeding (artikel 26, lid 1) wordt uitgekeerd aan ADP als tegenprestatie voor de vergunning om het toegewezen terrein in gebruik te nemen en (cid:190) de commerci(cid:137)le vergoeding (artikel 26, lid 2) wordt aan ADP uitgekeerd als tegenprestatie voor de vergunning om activiteiten uit te oefenen. (104) In het geval van AFS wordt in de overeenkomst eveneens een onderscheid gemaakt tussen de commerci(cid:137)le en de vastgoedvergoeding zelfs al is deze laatste nul (zie overweging 9). gesloten (105) ADP heeft erop gewezen dat dezelfde tariefstruc- tuur werd toegepast voor elke met de erkende overeenkomst. De dienstverrichters Commissie is derhalve van mening dat de variabele commerci(cid:137)le vergoeding een toegangspr¶s vormt die voor de vergunning om op de luchthaven acti- viteiten uit te oefenen wordt betaald. Deze vergoe- ding, die gebaseerd is op de omzet van de dienst- verrichter, wordt betaald voor de, door de luchtha- venbeheerder niet op het beschikbaar stellen van onroerende goederen betrekking hebbende dien- sten. De diensten van de luchthavenbeheerder omvatten onder andere het toezicht op en de orga- nisatie van grondafhandelingsactiviteiten alsook het beschikbaar stellen van de door de gebruikers en de dienstverrichters die werkzaam z¶n op de lucht- haven, gemeenschappel¶k gebruikte installaties. (106) Het beheer van de gemeenschappel¶k gebruikte infrastructuren vergt organisatie en co(cid:148)rdinatie van alle daar gebeurende activiteiten met voldoende oog voor doelmatigheid en beveiliging. Inzonder- heid de cateringdiensten, de schoonmaak van vlieg- tuigen of de vracht- en postafhandeling vergen personeel en voertuigen die zich in de gereser- veerde luchthaven verplaatsen hetgeen een hoog beveiligings- en veiligheidsni- veau vereist (zie de overwegingen 27 en 65). van de zones (108) geen ongel¶ke In het licht van de door ADP ingenomen machts- positie mag de uitkering van een commerci(cid:137)le vergoeding voorwaarden voor gel¶kwaardige prestaties doen ontstaan waardoor een mededingingsnadeel aan dienstverrichters of gronddienst type gebruikers verrichten, zou worden toegebracht. eenzelfde die Op afhandelingsactiviteiten ten behoeve derden toegepaste commerci(cid:137)le vergoedingen van (109) De commerci(cid:137)le vergoeding maakt een belangr¶k element van de kostenstructuur van de dienstver- richter uit. In het onderhavige geval komt deze vergoeding onmiddell¶k boven de eenheidspr¶s van de betrokken diensten. Zoals uit de gegevens van het dossier inzake de commerci(cid:137)le onderhan- delingen onder luchtvervoerders en dienstverrich- ters bl¶kt, schaadt een ongerechtvaardigd verschil tussen de percentages van de commerci(cid:137)le vergoe- dingen de mededinging tussen de verrichters van diensten ten behoeve van derden in aanzienl¶ke mate (zie de overwegingen 30 tot en met 32 en 38). (110) Uit deze gegevens bl¶kt dat de dienstverrichter die de hoogste tarieven betaalt, geen concurrenti(cid:137)le pr¶s kan aanbieden zonder z¶n winstmarge aan te tasten. Derhalve zal deze dienstverrichter klanten verliezen of z¶n winstmarge verlagen teneinde een concurrenti(cid:137)le pr¶s te kunnen aanbieden die de verschillen tussen de commerci(cid:137)le vergoedingen compenseert. (111) Over 1995 was het bedrag van de door AFS betaalde commerci(cid:137)le vergoeding op basis van een vergel¶kbare omzet van [. ] zeer veel hoger dan dat van de door OAT betaalde commerci(cid:137)le vergoe- ding. AFS heeft immers ongeveer [. ] betaald en OAT heeft slechts [. ] betaald uit hoofde van de commerci(cid:137)le vergoeding, inclusief de groepsinterne en -externe vergoedingen (zie de brief van ADP van 9 november 1995 en de opmerkingen van ADP van 28 februari 1997, blz. 12). Over 1996 heeft AFS een omzet behaald van ongeveer [. ] en een commer- ci(cid:137)le vergoeding van ongeveer [. ] betaald, met andere woorden een gemiddeld tarief van commer- ci(cid:137)le vergoeding van [. ]. OAT daarentegen heeft [. ] commerci(cid:137)le vergoeding betaald over een totale omzet van [. ], hetgeen neerkomt op een gemiddeld vergoedingstarief van [. ] (zie overwe- ging 21). 18. 8. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 230/25 (112) AFS geniet b¶zondere financi(cid:137)le voorwaarden aangezien volgens de commerci(cid:137)le overeenkomst met ADP de jaarl¶kse vastgoedvergoeding nul bedraagt. Voor vergel¶kbare omzetc¶fers inclusief de vastgoedvergoeding van OAT, bedraagt de door OAT in 1995 uitgekeerde totale vergoeding niet- temin ongeveer [. ] in vergel¶king met [. ] die AFS heeft betaald, terw¶l OAT op de luchthaven een grotere oppervlakte kan gebruiken dan AFS (zie de overwegingen 9 en 14). Bovendien heeft AFS aan ADP in het begin een bedrag van [. ] FRF bovenop de vergoeding betaald. Het verschil tussen de [. ] betaalde commerci(cid:137)le vergoedingen is derhalve veel groter dan hetgeen door de opneming van een vastgoed- bestanddeel in de jaarl¶ks door AFS betaalde commerci(cid:137)le vergoeding gerechtvaardigd zou z¶n. respectievel¶k door (113) [. ] (114) Uit een vergel¶king van de commerci(cid:137)le vergoe- dingen welke door de dienstverrichters in 1996 z¶n betaald, bl¶kt dat de op het eerste gezicht vr¶ beperkte verschillen tariefverschillen tot grote tussen de daadwerkel¶k uitgekeerde bedragen leiden. Naast het voorbeeld van AFS en OAT hebben de verschillen tussen de tarieven van de vergoedingen betrekking op alle commerci(cid:137)le verrichters van de drie betrokken categorie(cid:137)n gronddiensten (zie de overwegingen 19 en 21). Berekend op grond van de omzet van de verrichters van catering- en schoonmaakdiensten op dezelfde slechts enkele luchthaven leidt een tarief dat procentpunten lager tot een vergoeding die een aantal miljoenen FRF lager uitvalt. Het gemiddelde tarief van de externe vergoedingen welke door de verrichters van cate- ring- en schoonmaakdiensten ten behoeve van derden, in de zin van overweging 21 worden betaald, bedraagt [. ] (1), maar de tarieven van de externe commerci(cid:137)le vergoedingen welke door deze dienstverrichters afzonderl¶k z¶n betaald, vari(cid:137)ren van [. ]. ligt, op jaarbasis verrichters (115) Wat de vrachtafhandeling betreft, vraagt ADP geen betaling van commerci(cid:137)le vergoedingen welke in overeenkomsten met bepaalde van gronddiensten ten behoeve van derden z¶n vastge- steld. Niettemin is in de overeenkomsten in commerci(cid:137)le vergoedingen voorzien. E(cid:130)n verrichter van diensten ten behoeve van derden geniet een nultarief terw¶l de andere verrichters van diensten ten behoeve van derden een commerci(cid:137)le vergoe- ding van [. ] betalen. Slechts twee dienstverrich- ters waarvan de activiteiten tot de toelevering voor z¶n rekening beperkt, betalen in de prakt¶k commerci(cid:137)le vergoe- dingen en z¶n derhalve benadeeld (zie de overwe- gingen 19, 21 en 22). bepaalde maatschapp¶en van Op zelfafhandelingsactiviteiten toegepaste merci(cid:137)le vergoedingen com- dochterondernemingen, (116) ADP eist van bepaalde maatschapp¶en, of van hun gespecialiseerde een vergoeding voor zelfafhandelingsactiviteiten. Deze vergoeding wordt „interne” vergoeding genoemd (zie de overwegingen 17, 18 en 19 [. ]). Het bestaan van uiteenlopende vergoedingstarieven voor diensten ten behoeve van derden („externe” zelfafhandelingsactiviteiten vergoeding) en voor („interne” vergoeding) kan bepalend z¶n voor de keuze van een gebruiker die het uitoefenen van een zelfafhandelingsactiviteit vergel¶kt met de voor- delen die de diensten van een verrichter van dien- sten ten behoeve van derden opleveren (zie overwe- ging 69). (117) Zodra een luchtvaartmaatschapp¶, of een van haar gespecialiseerde dochterondernemingen, van ADP toestemming kr¶gt om voor de betrokken categorie diensten zelfafhandelingsactiviteiten uit te oefenen en voorts eveneens toestemming kr¶gt om dezelfde diensten ten behoeve van derden te verrichten, worden haar door ADP luchthavenbeheerdiensten verstrekt die voor alle afhandelingsactiviteiten iden- tiek z¶n. Het feit dat op de omzet inzake zelfafhan- deling een lager tarief van interne commerci(cid:137)le vergoeding wordt toegepast dan op de omzet uit activiteiten ten behoeve van derde ondernemingen, bevoordeelt de zelfafhandelingsactiviteiten van tot dezelfde groep behorende maatschapp¶en. (118) Op grond van de c¶fers in overweging 21, beliep het totale bedrag van de commerci(cid:137)le vergoedingen welke door ondernemingen die zelfafhandelingsac- tiviteiten uitoefenen en een interne vergoeding betalen, worden betaald, in 1996 ongeveer [. ] (2) van de samengevoegde omzet van de betrokken Indien rekening zou worden ondernemingen. gehouden met de omzet van de gebruikers die zelf- afhandelingsactiviteiten uitoefenen zonder een commerci(cid:137)le vergoeding te betalen, zou het desbe- lager z¶n dan [. ]. De totale treffende tarief z¶n vergoedingen welke externe betaald door verrichters van diensten ten behoeve van derden, bedroegen ongeveer [. ] van de totale externe omzet van de genoemde dienstverrichters (zie overweging 114). commerci(cid:137)le (119) Derhalve genieten maatschapp¶en die zelfafhande- lingsactiviteiten verrichten, zonder objectieve recht- vaardiging afhandelingsdiensten die minder kosten vergen. Evenwel te worden gehouden met de b¶zondere situatie van maat- schapp¶en waarvan de vergunning in de met ADP gesloten overeenkomsten tot de zelfafhandeling beperkt is. rekening dient (120) Een beperking die het verrichten van diensten ten behoeve van derden uitsluit, kan tot economische nadelen leiden. Dit zou het geval z¶n indien deze marktdeelnemers waarvan de rechten beperkt z¶n, (1) De som van de externe vergoedingen welke door de verrich- ters van catering- en schoonmaakdiensten die in overweging 21 zijn genoemd, worden uitbetaald, betrokken op de som van de externe omzet van diezelfde dienstverrichters. (2) De som van de interne vergoedingen welke door de verrich- ters van catering- en schoonmaakdiensten die in overweging 21 zijn genoemd, worden uitbetaald, betrokken op de som van de externe omzet van diezelfde dienstverrichters. L 230/26 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 18. 8. 98 dient in staat z¶n om hun afhandelingsactiviteit niet voldoende te ontwikkelen om hun materi(cid:137)le inves- teringen rendabel te maken op dezelfde w¶ze als de verrichters van diensten ten behoeve van derden. Aangezien ADP aan alle betrokkenen dezelfde luchthavenbeheerdiensten aanbiedt, een eventueel verschil in de voorwaarden welke aan de marktdeelnemers die een beperkt recht hebben om activiteiten uit te oefenen, z¶n toegekend, door objectieve en niet-discriminerende overwegingen gerechtvaardigd te z¶n. In deze zaak stelt de Commissie vast dat het ontbreken van een vergoe- ding wat de gebruikers waarvan de rechten tot de zelfafhandeling beperkt z¶n, aangaat, dezen uit kostenoogpunt voor hun zelfafhandelingsactivi- teiten, en derhalve voor het luchtvervoer, een discriminerend voordeel biedt (zie overweging 19). zelfafhandelingsdiensten niet (121) Het is mogel¶k dat de omzet van een verrichter zo van bepaalde precies of met dezelfde betrouwbaarheid kan worden bepaald als die van de andere dienstverrich- ters. In dit geval kan de commerci(cid:137)le vergoeding welke van de dienstverrichters of gebruikers wordt ge(cid:137)ist, rechtstreeks pro rata van het volume van de betrokken berekend, meer bepaald: het aantal reizigers b¶ de cateringdiensten, het aantal schoongemaakte vliegtuigen b¶ de schoonmaakdiensten, tonnenvracht of post die b¶ de vracht- en postafhandeling worden afgehandeld. activiteit worden (122) Om die redenen is de Commissie van mening dat de nul- of de zeer lage tarieven welke door ADP voor de zelfafhandelingsactiviteiten van de lucht- vaartmaatschapp¶en worden tot gevolg hebben dat de vergoeding van de beheer- diensten van ADP ten behoeve van alle betrokken afhandelingsactiviteiten, de zelfafhandeling inbe- grepen, op de verrichters van diensten ten behoeve van derden wordt afgewenteld. De afhandelingsac- tiviteiten ten behoeve van derden vallen derhalve duurder uit dan de zelfafhandeling. aangerekend, (123) De Commissie merkt op dat de maatschapp¶en die zelfafhandelingsactiviteiten verrichten, maatschap- p¶en z¶n die op de Par¶se luchthavens voldoende luchtvervoeractiviteiten ontwikkelen. Het betreft met name de grootste nationale luchtvaartmaat- schapp¶en. Daarentegen hebben veel vervoerders uit andere lidstaten een ontoereikend volume acti- viteiten om zelfafhandeling te rechtvaardigen. Deze maatschapp¶en, die geen zelfafhandelingsactivi- teiten verrichten, worden ertoe genoopt beroep te doen op de duurdere afhandelingsdiensten ten behoeve van derden en l¶den derhalve onder de discriminerende gevolgen van de door ADP aange- rekende commerci(cid:137)le vergoedingen. Conclusie betreffende de commerci(cid:137)le vergoedingen (124) Om concurrentievervalsing tussen verrichters van diensten ten behoeve van derden en zelfafhandel- ende gebruikers te voorkomen, dient derhalve ten aanzien van alle ondernemingen die ertoe gerech- (125) tigd z¶n om op dezelfde luchthaven eenzelfde type afhandelingsdiensten te verrichten, met inbegrip van zelfafhandelingsdiensten, een niet-discrimine- rend stelsel, van commerci(cid:137)le vergoedingen te worden toegepast. In deze zaak past ADP geen stelsel van commer- ci(cid:137)le vergoedingen toe waarin de tarieven inzake commerci(cid:137)le vergoeding op basis van de omzet op voorhand z¶n vastgesteld. De tarieven inzake commerci(cid:137)le vergoeding, die een tegenprestatie voor de luchthavenbeheerdiensten van ADP vormt, verschillen naar gelang van de dienstverrichters of van de gebruikers die eenzelfde categorie afhande- lingsdiensten verrichten (zie de overwegingen 16 tot en met 22). De tarieven inzake commerci(cid:137)le vergoeding welke op een luchthaven worden aangerekend, verschillen dus van de ene op de andere dienstverrichter en van de ene op de andere gebruiker, hetgeen aanzienl¶ke gevolgen voor de pr¶zen van de betrokken diensten en derhalve voor de kostenstructuur van de vervoerders meebrengt. Deze discriminaties leveren derhalve concurrentie- verstorende gevolgen op de markt van de luchtver- voerdiensten op. (126) Op grond van de voorgaande overwegingen is de Commissie van oordeel dat de betrokken commer- ci(cid:137)le vergoedingen, ten aanzien van de verrichters van de betrokken categorie(cid:137)n afhandelingsdiensten, door ADP ingevoerde ongel¶ke voorwaarden voor gel¶kwaardige prestaties vormen. Deze verschillen vervalsen de mededinging onder dienstverrichters of gebruikers die afhandelingsdiensten op de Par¶se luchthavens aanbieden, alsook onder de gebruikers die concurrerende luchtvervoerdiensten met die luchthavens als vertrekpunt aanbieden. Z¶ vormen in het onderhavige geval op de markt van de Par¶se luchthavenbeheerdiensten een misbruik van machtspositie door ADP. (127) Wat het b¶zondere geval van AFS betreft, is de Commissie evenwel niet gekant tegen de invoering van een vastgoedbestanddeel in de totale vergoe- ding die van AFS wordt verlangd. Dit vastgoedbe- geenszins de standdeel verschillen welke in deze zaak op gebied van de commerci(cid:137)le vergoedingen z¶n vastgesteld (zie overweging 112). rechtvaardigt evenwel g) Gevolgen voor het handelsverkeer tussen de lidstaten (128) Uit de bovenstaande analyse is gebleken dat de betrokken commerci(cid:137)le vergoedingen gevolgen hebben voor de mededinging op gebied van de binnenlandse vluchten vanuit of naar de Par¶se luchthavens (zie meer bepaald de overwegingen 71 en 126). communautaire en de 18. 8. 98 NL Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen L 230/27 (129) Gezien het belang van de betrokken vergoedings- bedragen, vertegenwoordigt de grondafhandeling een niet te verwaarlozen deel van de exploitatie- kosten van de luchtvaartmaatschapp¶en. Voorts bepaalt de grondafhandeling mede de kwaliteit van de aan de reizigers aangeboden vervoerdiensten. De voorwaarden welke door de verrichters van grondaf- handelingsdiensten in de luchthavens worden geboden, hebben derhalve merkbare gevolgen voor de structuur van de exploitatiekosten en voor de kwaliteit van de vluchten vanuit en naar de Par¶se luchthavens. (130) Met name wanneer een gebruiker die over een vergunning beschikt zelfafhandelingsactiviteiten uit te voeren, zonder objectieve rechtvaardiging een commerci(cid:137)le vergoeding betaalt die lager is dan de tarieven die voor de andere concurrerende gebrui- zelfafhandelingsactiviteiten kers verrichten of die op dienstverrichters ten behoeve van derden een beroep doen, gelden, heeft dit verschil z¶n weerslag op de kostpr¶s van deze vervoerdienst. eveneens die (131) Voorts be(cid:139)nvloeden de discriminerende verschillen tussen de commerci(cid:137)le vergoedingen welke door de de dienstverrichters worden betaald, wegens gevolgen ervan voor de pr¶zen, de keuze van de afnemers zonder dat de pr¶sverschillen een rela- tieve effici(cid:137)ntie van concurrerende dienstverrichters weerspiegelen (zie de overwegingen 30 tot en met 33 en 38). Het niveau van de kwaliteit en de effi- ci(cid:137)ntie van de betrokken diensten kan derhalve door de concurrentieverstoringen tussen dienstver- richters aanzienl¶k worden be(cid:139)nvloed. (132) Benadrukt dient te worden dat het niveau van de kwaliteit van de gronddiensten een belangr¶k aspect vormt van de strategie van differentiatie van de vervoerdiensten welke worden aangeboden door de communautaire luchtvaartmaatschapp¶en die de kwaliteit van hun diensten aan de behoeften van hun client(cid:138)le wensen aan te passen (zie b¶lagen nrs. 4, 5 en 6 b¶ de opmerkingen van ADP van 25 augustus 1995). Derhalve is het aanbod van intra- communautaire vluchten vanuit of naar de Par¶se luchthavens be(cid:139)nvloed door de concurrentieverval- singen tussen de verrichters van gronddiensten. (133) Gezien de stromen van het passagiers- of vrachtver- voer op de binnenlandse en de intracommunau- taire vluchten vanuit en naar de betrokken Par¶se luchthavens (zie de overwegingen 77 tot en met 80) dient het misbruik van machtspositie, dat in deze zaak is vastgesteld, te worden geacht het handels- verkeer tussen de lidstaten ongunstig te be(cid:139)n- vloeden. h) Slotsom (134) In het bovenstaande is vastgesteld dat inzake de commerci(cid:137)le vergoedingen, welke door ADP voor bepaalde typen gronddiensten op de luchthavens Orly en CDG worden aangerekend, meer bepaald voor de cateringdiensten, de schoonmaakdiensten en de vrachtafhandeling, discriminerende tarieven worden aangerekend die de mededinging tussen de verrichters van de betrokken gronddiensten en, onrechtstreeks, tussen de communautaire lucht- vaartmaatschapp¶en die van de luchthavens Orly en CDG gebruik maken, vervalsen. (135) Dientengevolge is de Commissie van mening dat het betrokken vergoedingsstelsel de mededinging op de betrokken markt vervalst op een w¶ze die str¶dig is met de bepalingen van artikel 86 van het Verdrag, HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING GEGEVEN: Artikel 1 A(cid:130)roports de Paris heeft inbreuk gemaakt op de bepa- lingen van artikel 86 van het Verdrag door van haar machtspositie als exploitant van de Par¶se luchthavens gebruik te maken om de dienstverrichters of de gebrui- kers die gronddiensten of zelfafhandelingsactiviteiten verrichten op gebied van de catering (met inbegrip van het inladen in en het uitladen uit het vliegtuig van voedsel en dranken), het schoonmaken van de vliegtuigen en de vrachtafhandeling, op de Par¶se luchthavens Orly en Roissy-Charles de Gaulle discriminerende commer- ci(cid:137)le vergoedingen aan te rekenen. Artikel 2 A(cid:130)roports de Paris dient de in artikel 1 genoemde inbreuk te be(cid:137)indigen en aan de betrokken verrichters van grond- diensten uiterl¶k binnen twee maanden gerekend vanaf de kennisgeving van deze beschikking een niet-discrimi- nerende regeling van commerci(cid:137)le vergoedingen voor te stellen. Artikel 3 Deze beschikking is gericht tot A(cid:130)roports de Paris (ADP), 291 boulevard Raspail, F-75675 Paris Cedex 14. Gedaan te Brussel, 11 juni 1998. Voor de Commissie Karel VAN MIERT Lid van de Commissie


title: WRITTEN QUESTION No. 1792/98 by Anna KARAMANOU to the Commission. Equality of opportunity and precarious employment

eurovoc_concepts:
European social policy
anti-discriminatory measure
equal treatment
framework agreement
job security
part-time employment
professional association
work contract

formats: html print


title: PREGUNTA ESCRITA n. 1809/98 del Peter TRUSCOTT a la Comisión. Fondos estructurales

text: 5. 2. 1999 ES Diario Oficial de las Comunidades Europeas C 31/85 (1999/C 31/113) PREGUNTA ESCRITA E-1809/98 de Peter Truscott (PSE) a la Comisi(cid:243)n (11 de junio de 1998) Asunto: Fondos estructurales ¿Puede la Comisi(cid:243)n comunicar su opini(cid:243)n respecto del probable desglose de las cuotas de los Fondos estructurales entre los nuevos Objetivos 2 y 3 propuestos? Respuesta de la Sra. Wulf-Mathies en nombre de la Comisi(cid:243)n (20 de julio de 1998) El reparto de los crØditos entre los objetivos nos 2 y 3 no podrÆ efectuarse hasta que se haya llegado a un acuerdo en el Consejo acerca de las perspectivas financieras para el per(cid:237)odo de 2000-2006. Este reparto serÆ objeto, al igual que en 1989 y 1993, de una Decisi(cid:243)n de la Comisi(cid:243)n tras la adopci(cid:243)n de los Reglamentos de los Fondos estructurales. Esta Decisi(cid:243)n deberÆ adoptarse de conformidad con las disposiciones del art(cid:237)culo 7 de la propuesta de Reglamento relativo a las disposiciones generales sobre los Fondos estructurales (1), que establecen: › que los recursos asignados a los crØditos en favor de las regiones del objetivo no 1 representen aproximadamente dos tercios del total de los crØditos de los Fondos; › que la Comisi(cid:243)n establecerÆ, con arreglo a procedimientos transparentes, los repartos indicativos por Estado miembro del 90 % de los crØditos de compromiso disponibles para la programaci(cid:243)n, y; › que el 5 % de los crØditos de compromiso de los Fondos se destinarÆn a la financiaci(cid:243)n de las iniciativas comunitarias, teniendo en cuenta, ademÆs, que el 1 % de los crØditos se destina a la financiaci(cid:243)n de acciones innovadoras y de asistencia tØcnica. (1) COM(98)131 final. (1999/C 31/114) PREGUNTA ESCRITA E-1810/98 de Peter Truscott (PSE) a la Comisi(cid:243)n (11 de junio de 1998) Asunto: Fondos estructurales ¿Puede la Comisi(cid:243)n comunicar hasta quØ punto los proyectos en el marco del nuevo Objetivo 3 deberÆn cumplir los criterios de desarrollo sostenible, en particular, por lo que se refiere al medio ambiente? Respuesta del Sr. Flynn en nombre de la Comisi(cid:243)n (3 de septiembre de 1998) El art(cid:237)culo 1 de la propuesta de Reglamento por el que se establecen disposiciones generales sobre los Fondos estructurales (1) y el art(cid:237)culo 1 de la propuesta de Reglamento relativo al Fondo Social Europeo (FSE)1 establecen los objetivos del FSE y mencionan espec(cid:237)ficamente el desarrollo sostenible as(cid:237) como la protecci(cid:243)n y mejora del medio ambiente, junto con otros aspectos de actuaci(cid:243)n pol(cid:237)tica, como parte del contexto pol(cid:237)tico en que ha de actuar el FSE. Las directrices sobre el objetivo 3, requeridas a tenor del apartado 4 del art(cid:237)culo 9 del Reglamento por el que se establecen disposiciones generales, tendrÆn por tanto este requisito legal en cuenta. La forma precisa que adoptarÆ este requisito se establecerÆ tan pronto como se adopten los Reglamentos y a la luz de las disposiciones exactas que se establezcan en dichos Reglamentos. (1) DO C 176 de 9. 6. 1998


title: PERGUNTA ESCRITA n. 1795/98 do Deputado Umberto BOSSI à Comissão. Agência Europeia de Avaliação dos Medicamentos

eurovoc_concepts:
European Medicines Agency
approximation of laws
medicinal product
pharmaceutical legislation

text: 18. 1. 1999 PT Jornal Oficial das Comunidades Europeias C 13/85 A Comissªo chama a aten(cid:231)ªo do Senhor Deputado para a jurisprudŒncia do Tribunal de Justi(cid:231)a tendo por objecto a proibi(cid:231)ªo da discrimina(cid:231)ªo contra trabalhadores a tempo parcial no atinente (cid:224) remunera(cid:231)ªo (3) e (cid:224) promo(cid:231)ªo (4). (1) Eurostat, Statistics in focus › Population and social conditions. 1997/8. (2) JO L 14 de 20. 1. 1998. (3) Processo C-457/93, Kuratorium f(cid:252)r Dialyse und Nierentransplantation e. V. contra Johanna Lewark, (1996), Col. da JurisprudŒncia, I-243. (4) Processo C-1/95, Gerster contra Freistaat Bayern, (1997) Col. da JurisprudŒncia, I-5253. (1999/C 13/121) PERGUNTA ESCRITA E-1795/98 apresentada por Umberto Bossi (NI) (cid:224) Comissªo (11 de Junho de 1998) Objecto: AgŒncia Europeia de Avalia(cid:231)ªo dos Medicamentos A AgŒncia Europeia de Avalia(cid:231)ªo dos Medicamentos foi institu(cid:237)da pelo Regulamento (CEE) 2309/93 do Conselho, de 22 de Julho de 1993 (1). Pode a Comissªo indicar dentro de que prazo deverªo os Estados-membros colocar as respectivas legisla(cid:231)ıes nacionais em conformidade com o disposto no referido regulamento (artigos 16o e seguintes)? Pode a Comissªo igualmente informar quais foram os Estados-membros que procederam aos necessÆrios ajustamentos das legisla(cid:231)ıes nacionais, especificando de que modo o fizeram? (1) JO L 214 de 24. 8. 1993, p. 1. Resposta do ComissÆrio M. Bangemann em nome da Comissªo (8 de Julho de 1998) O Regulamento (CEE) 2309/93 do Conselho, de 22 de Julho de 1993, que estabelece procedimentos comunitÆrios de autoriza(cid:231)ªo e fiscaliza(cid:231)ªo de medicamentos de uso humano e veterinÆrio e institui uma AgŒncia Europeia de Avalia(cid:231)ªo dos Medicamentos, entrou em vigor a 30 de Novembro de 1993 no que respeita ao t(cid:237)tulo IV e a 1 de Janeiro de 1995 no que respeita aos t(cid:237)tulos I, II, III e V. Este regulamento Ø obrigat(cid:243)rio em todos os seus elementos e directamente aplicÆvel em todos os Estados- -membros. Os Estados-membros nªo tŒm de adoptar medidas nacionais de transposi(cid:231)ªo. Todavia, qualquer disposi(cid:231)ªo de direito nacional que se verifique contrÆria ao disposto no regulamento deve ser revogada. (1999/C 13/122) PERGUNTA ESCRITA E-1796/98 apresentada por Amedeo Amadeo (NI) ao Conselho (11 de Junho de 1998) Objecto: Discrimina(cid:231)ıes lingu(cid:237)sticas HÆ algumas semanas que se assiste a uma verdadeira «depura(cid:231)ªo lingu(cid:237)stica» nos caminhos de montanha do Alto Adige: em 5. 000 Km2 de caminhos, foram suprimidas as indica(cid:231)ıes em italiano. Deste modo, restam apenas em territ(cid:243)rio italiano os top(cid:243)nimos em alemªo para indicar aos turistas de toda a Europa cumes, refœgios, caminhos, vias fØrreas, cursos de Ægua, etc. Chamando a aten(cid:231)ªo para o facto de que uma norma espec(cid:237)fica do Estatuto de Autonomia especial da regiªo do Alto Adige estipulava, em defesa da minoria german(cid:243)fona, o bilinguismo com carÆcter obrigat(cid:243)rio, pode o Conselho intervir urgentemente junto das autoridades italianas a fim de que o AVS («Alpenverein Studtirol», equivalente ao Clube Alpino Italiano) ponha cobro a esta absurda e anacr(cid:243)nica discrimina(cid:231)ªo de que sªo alvo os cidadªos italianos?