title: Mededeling van de Commissie - De aanpassing en de bevordering van de sociale dialoog op communautair niveau

eurovoc_concepts:
EU employment policy
European social policy
social dialogue (EU)
social partners
standing committee (EU)

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 20. 05. 1998 COM(1998)322def. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE De aanpassing en de bevordering van de sociale dialoog op communautair niveau Ontwerp van een BESLUIT VAN DE RAAD tot wijziging van Besluit 70/532/EEG houdende instelling van het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken van de Europese Gemeenschappen (door de Commissie ingediend) INHOUDSOPGAVE 1. INLEIDING 1. 1 Een nieuwe context 1. 2 Wie zijn de sociale partners? 2. HET BEVORDEREN VAN DE UITWISSELING VAN INFORMATIE 3. AANPASSING VAN DE OVERLEGPROCEDURES 3. 1 Raadpleging op bedrijfstakoverkoepelend niveau 3. 2 Raadpleging op sectorieel niveau. 3. 3 Raadpleging krachtens artikel 3 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek 4. WERKGELEGENHEIDSPARTNERSCHAP 4 6 6 7 8 9 10 12 13 5. NADRUK OP GEZAMENLIJKE ACTIE EN ONDERHANDELING. 16 5. 1 Gezamenlijke actie en onderhandelingen op bedrij fstakoverkoepelend niveau 5. 2 Gezamenlijke actie en onderhandeling op sectorieel niveau 5. 3 Onderhandeling krachtens artikel 3, lid 4, van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek 5. 4 Tenuitvoerlegging van op communautair niveau gesloten overeenkomsten 5. 4. 1 Tenuitvoerlegging door de sociale partners 5. 4. 2 Tenuitvoerlegging wetgeving door middel van communautaire 17 18 19 20 20 21 NIEUWE VOORUITZICHTEN 6. 1 Sociale dialoog en uitbreiding 6. 2 Ontwikkeling van een Europese cultuur voor arbeidsverhoudigen en partnerschap 6. 2. 1 Transnationale, gedecentraliseerde dialoog 6. 2. 2 Ondersteuning van werkgevers en werknemers 6. 2. 3 Ondersteuning van het Europees Centrum Arbeidsverhoudingen 6. 3 De middelen voor het bevorderen van de sociale dialoog 6. 4 Een denkproces: Studiegroep 22 22 23 23 23 24 24 25 1. INLEIDING In deze Mededeling worden de middelen uiteengezet, waarmee de Commissie de sociale dialoog wil aanpassen en bevorderen. Het doel is, vast te stellen welke stappen moeten worden genomen om de sociale dialoog op Europees niveau te versterken, het aanpassingsvermogen ervan te vergroten en het werk van de sociale partners nauwer te verbinden met de ontwikkeling en uitvoering van EU-beleidsmaatregelen. Met de Europese sociale dialoog zijn al aanzienlijke vorderingen gemaakt en het Sociale Protocol, dat in tekst van het Verdrag van Amsterdam is overgenomen, verleent de sociale partners aanzienlijke bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Er zijn reeds twee belangrijke Europese overeenkomsten gesloten - over ouderschapsverlof en deeltijdwerk - die aansluitend door de Raad, krachtens 'de procedure van het Sociale Protocol, zijn aanvaard in de vorm van richtlijnen. Bovendien hebben de sociale partners op alle niveaus groeiende belangstelling getoond voor de uitbreiding van de dialoog op Europees niveau. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de gezamenlijke bijdragen, zowel op bedrijfstakoverkoepelend als op sectorieel niveau, over de werkgelegenheidsrichtsnoeren de en de werkgelegenheid, die in de landbouwsector is gesloten. kaderovereenkomst 1998 over De rol van de sociale dialoog bij het aanpakken van essentiële kwesties is in het licht tijdens de buitengewone vergadering van de Europese Raad over de gesteld werkgelegenheid van 20 en 21 november 1997. De Europese Raad heeft er met grote nadruk op gewezen, dat de sociale partners op alle niveaus en in alle stadia van de nieuwe werkgelegenheidsstrategie een bijdrage moeten leveren. integratie en de opname van nieuwe aspecten De versterkte Europese in het communautaire kader, met name de werkgelegenheid, hebben de werkingssfeer van de activiteiten van de sociale partners vergroot, met name wat betreft het moderniseren van de organisatie van het werk, het anticiperen op de structurele verandering en het ondersteunen van de herstructurering, het aanpassen van de arbeidsvoorwaarden en de arbeidsomstandigheden, zodat zich nieuwe vormen van werk kunnen ontwikkelen, het combineren van het gezinsleven met het arbeidsleven, het integreren van jongeren in de arbeidswereld en de toegang tot de beroepsopleiding. In het onlangs goedgekeurd sociaal actieprogramma 1998-20001 wordt rekening gehouden met deze nieuwe uitdagingen en kansen, in het bijzonder met die welke worden geboden door het Verdrag van Amsterdam. Dit biedt een platform voor het versterken van het sociaal beleid en het ruimt voor de sociale partners een sleutelrol in. Teneinde de sociale partners in staat te stellen deze taak volledig te verrichten, wordt in het sociaal actieprogramma verklaard, dat de Commissie de onderhavige Mededeling zal publiceren. COM(1998) 259 van 29 april 1998. De Commissie heeft in september 1996 een Mededeling2 goedgekeurd, die tot doel had zo veel mogelijk uiteenlopende meningen te verzamelen over de middelen die moesten worden gebruikt om de Europese sociale dialoog te bevorderen en uit te breiden. In de loop van 1997 zijn meer dan 80 gedetailleerde reacties ontvangen van Europese en nationale werkgevers- en werknemersorganisaties, Europese Instellingen3 en nationale autoriteiten. In april 1997 is in Den Haag een Europees forum gehouden en daarna is een eerste synthese van de bijdragen gemaakt. In de onderhavige Mededeling worden de voornaamste conclusies getrokken uit dit overleg en uit de jongste ontwikkelingen. Op de vier voornaamste terreinen wordt een aantal belangrijke acties geïntroduceerd, waarmee de Commissie de toekomstige sociale dialoog wil aanpassen en bevorderen. Informatie: De Commissie zal zorgen voor doeltreffender kanalen voor de uitwisseling van informatie met alle sociale partners en zij zal de Europese sociale partners aanmoedigen van het resultaat van de Europese sociale dialoog gebruik te maken met hun organisaties op nationaal niveau. Overleg: De Commissie zal de bestaande structuren op sectorieel niveau vervangen door nieuwe, flexibeler organen voor de sociale dialoog. Op bedrij fstakoverkoepelend niveau zullen de raadgevend comités worden gerationaliseerd en de Commissie zal ervoor zorgen dat alle sociale partners naar behoren worden geraadpleegd over de lopende beleidsontwikkelingen. Werkgelegenheidspartnerschap: De Commissie zal voorstellen het Permanent Comité voor Arbeidsmarktvraagstukken te hervormen, om de uitwisseling tussen de Commissie, de Raad en de sociale partners te verstevigen; een en ander op basis van de Resolutie van de Raad inzake de werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 1998. Onderhandeling: De Commissie zal de verdere ontwikkeling van de contractuele relaties zowel op bedrij fstakoverkoepelend als op sectorieel niveau blijven stimuleren. Een andere belangrijke, interessante taak is het stimuleren van de kandidaat-lidstaten om te hun eigen onafhankelijke ontwikkelen en de sociale partners te helpen contacten te leggen met hun tegenhangers in die landen. structuren en activiteiten voor de sociale dialoog Met het oog op de bevordering en verbetering van het functioneren van de sociale dialoog, heeft de Commissie zich drie doelen gesteld: een sociale dialoog die meer openheid vertoont, een doeltreffender dialoog tussen de Europese Instellingen en de terrein voor collectieve sociale partners onderhandelingen op Europees niveau. en de ontwikkeling van een echt COM(96) 448 def. van 18 september 1996 betreffende de ontwikkeling van de sociale dialoog op Gemeenschapsniveau. Zie de resolutie van het Europees Parlement over de Mededeling van de Commissie betreffende de ontwikkeling van de sociale dialoog op Gemeenschapsniveau COM(96) 448 def. van 18 juli 1997 en het advies van het Economisch en Sociaal Comité van 29 en 30 januari 1997 over dezelfde kwestie. 5 1. 1 Een nieuwe context Bij het formuleren van haar voorstellen, heeft de Commissie als volgt rekening gehouden met het huidige klimaat: • Dankzij de recente vooruitgang op werkgelegenheidsgebied, bestaat er thans een proces voor coördinatie van werkgelegenheidsbeleid op Europees niveau, waardoor nieuwe ruimte wordt geboden voor de communautaire sociale dialoog. In de resolutie van de Raad inzake de werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 19984, wordt op de sociale partners, zowel op Europees als op nationaal niveau, een specifiek beroep gedaan om de arbeidsvormen aan te passen en de beroepsopleiding te bevorderen. De nationale actieplannen bieden de sociale partners de gelegenheid, een bijdrage tot de werkgelegenheid te leveren5. • Het EMU-proces en de economische convergentie hebben geleidelijk duidelijk gemaakt hoe belangrijk de rol is van de sociale partners, niet alleen bij het beïnvloeden van het lokaal concurrentievermogen en de arbeidsvoorwaarden, maar ook als belangrijke tot stand brengen van groei en een werkgelegenheidsvriendelijker beleidsmix in het eurogebied en in de Gemeenschap. speler bij het • Het Verdrag, dat de Commissie sinds 1986 de taak oplegt de sociale dialoog te bevorderen, is aanzienlijk versterkt. Krachtens de Overeenkomst betreffende de sociale politiek, hebben de sociale partners recht op raadpleging vooraf. Bovendien schept deze Overeenkomst een echte onderhandelingsruimte, waarbinnen de Europese sociale maatregelen kunnen worden vastgesteld op basis van onderhandelingen tussen de sociale partners. In het Verdrag van Amsterdam worden deze regelingen uitgebreid tot het terrein van de sociale wetgeving, die aldus van toepassing zal zijn op alle lidstaten. De Europese integratie wint terrein en vanwege de integratie van onze economieën, moeten de sociale partners steeds meer rekening houden met deze ontwikkeling. De recente ontwikkelingen in verband met de herstructurering van ondernemingen zijn van direct belang voor de sociale partners en zij zullen worden betrokken bij de besprekingen over de verslagen van de nieuwe deskundigengroep op hoog niveau inzake de economische en sociale gevolgen van de industriële veranderingen6. 1. 2 Wie zijn de sociale partners? De sociale partners zijn anders van aard dan andere organisaties zoals pressie- of belangengroepen, omdat zij kunnen deelnemen aan collectieve onderhandelingen. In de Europese context blijven deze organisaties zich ontwikkelen. Er komen steeds nieuwe nationale organisaties bij en nieuwe groepen worden ingesteld. 4 5 6 Door de Raad goedgekeurd op 15 december 1997 (PB C 30 van 28. 1. 1998, blz. 1 t/m 5). Mededeling van de Commissie "Van richtsnoeren tot actie: De nationale actiepolannen voor de werkgelegenheid". COM (1998) 316, goedgekeurd op 13 mei 1998. Ingesteld naar aanleiding van de buitengewone vergadering van de Europese Raad over de werkgelegenheid van 20 en 21 november 1993 (zie punt 28 van de conclusies van het Voorzitterschap). 6 Gegeven deze situatie, heeft de Commissie naar aanleiding van de Mededeling uit 1996 de aanzet gegeven representativiteit van tot een belangrijke studie over de bedrijfstakoverkoepelende en sectoriële organisaties; begin volgend jaar komt het eerste verslag gereed, dat vervolgens elk jaar zal worden bijgewerkt. De studie wordt verricht volgens soortgelijke regels als voor de eerste enquête naar de representativiteit, die in 1992 zijn opgesteld. Deze studie zal voor de Commissie een belangrijk hulpmiddel worden om toezicht te houden op de deelname van de organisaties aan de sociale dialoog. De benadering door de Commissie van de deelname aan de verschillende vormen van sociale dialoog is gebaseerd op het onderstaande: • • ruimschoots beschikbaar stellen van informatie en raadpleging over algemene onderwerpen. Alle organisaties die dat willen, worden op de hoogte gehouden van de voornaamste initiatieven en documenten op sociaal terrein; aanwijzing van representatieve organisaties voor de raadpleging als bedoeld in artikel 3 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek, overeenkomstig drie in de Mededeling7 van 14 decemberl993. De criteria, die zijn vastgelegd geraadpleegde organisaties dienen (1) representatief zijn op bedrijfstakoverkoepelend, bedrijfstak- of beroepsniveau en op Europees niveau zijn georganiseerd; (2) bestaan uit organisaties die zelf een integrerend en erkend deel van de structuren voor sociale partners van de lidstaten vormen, over overeenkomsten kunnen onderhandelen en, voor zover mogelijk, representatief zijn voor alle lidstaten; (3) adequate structuren hebben, zodat zij op doeltreffende wijze aan het overlegproces kunnen deelnemen. • eerbiediging van de autonomie ten aanzien van de deelname aan onderhandelingen. 2. HET BEVORDEREN VAN DE UITWISSELING VAN INFORMATIE De toegang tot informatie is voor de ontwikkeling van de sociale dialoog van cruciaal belang. Zij helpt de Europese sociale partners hun leden op de hoogte te houden van zaken die voor hen van direct belang zijn, maakt hen bewust van de lopende beleidsontwikkelingen en zorgt aldus voor de noodzakelijke input voor een dialoog op Europees niveau. Op hun beurt worden de Europese Instellingen op de hoogte gehouden van de activiteiten en opvattingen van de sociale partners en hun leden. In de reacties op de Mededeling uit 1996 heeft men gevraagd om de informatiekanalen te versterken en de nadruk gelegd op het feit, dat het werk en de resultaten van de Europese sociale dialoog niet voldoende bekend zijn bij de werkgevers en werknemers in de lidstaten, hoewel zij er direct door worden betroffen. Ook heeft men erop gewezen, dat de behoefte aan doeltreffende informatiekanalen tussen de verschillende spelers, sectoren en niveaus van de dialoog is toegenomen. COM(93) 600 def. van 14 december 1993 betreffende de tenuitvoerlegging van het Protocol betreffende de sociale politiek. 7 Ter aanvulling op haar algemeen voorlichtingsbeleid, heeft de Commissie kortgeleden gezorgd voor specifieke informatiehulpmiddelen: • de Nieuwsbrief over de sociale dialoog,waarmee de sociale partners op de hoogte worden gehouden van belangrijke gebeurtenissen; • • een jaarlijks verslag over de stand van zaken ten aanzien van de sociale dialoog; een interactieve database, met een elektronisch netwerk, waaraan de Europese sociale partners on line zullen worden gekoppeld (European Social Dialogue On Line, ESDO), wordt momenteel ontwikkeld met steun van de Commissie. De Commissie organiseert tevens eens per kwartaal een informatieforum, waar sociale partners op Europees niveau bijeenkomen voor het bespreken en uitwisselen van informatie, over kwesties die op dat ogenblik van belang zijn, tussen de verschillende actoren en soorten dialoog Deze vergaderingen zijn zeer nuttig gebleken om de verschillende elementen van de discussie te combineren en de sociale partners een overzicht te geven van de lopende ontwikkelingen. Het is noodzakelijk, de uitwisseling van informatie tussen de sociale partners uit te breiden en te zorgen voor doeltreffender interne en externe informatiekanalen om de resultaten van de Europese sociale dialoog te verspreiden. Belangrijke acties zal • De Commissie haar huidige praktijk van bedrijfstakoverkoepelende en sectoriële organisaties op Europees niveau bijeen te roepen op een driemaandelijks Liaison Forum om informatie uit te wisselen over het communautair beleid en bestaande initiatieven op alle niveaus van de dialoog, versterken. vertegenwoordigers om • De Commissie zal maatregelen treffen om de verspreiding te verbeteren van informatie aan alle Europese organisaties die werkgevers en werknemers vertegenwoordigen. • De Commissie zal ervoor zorgen dat de resultaten van de dialoog (aanbevelingen, gezamenlijke standpunten en overeenkomsten) ter kennis van de andere Europese Instellingen en alle andere belanghebbende actoren worden gebracht. 3. AANPASSING VAN DE OVERLEGPROCEDURES De overlegprocedures, die tot doel hebben de kwaliteit van de communautaire beleidsmaatregelen te verbeteren; hebben zich geleidelijk ontwikkeld als reactie op de groeiende behoefte aan een dialoog met de sociale partners over de ontwikkeling van het communautair beleid. De Commissie raadpleegt de sociale partners al jaren op informele voet en zij blijft alle sociale partners raadplegen die worden getroffen door lopende ontwikkelingen op communautair niveau met gevolgen voor het sociaal beleid, inclusief de macro- economische ontwikkeling en beleidsmaatregelen. 8 3. 1 Raadpleging op bedrij fs ta ko verkoepelend niveau De Commissie is voornemens de bedrij fstakoverkoepelende sociale partners stelselmatig te raadplegen over alle belangrijke ontwikkelingen op het gebied van het economisch en sociaal beleid en te zorgen voor een doeltreffende deelname aan het overleg door alle sociale partners. Een andere vorm van raadpleging over communautaire beleidsmaatregelen is die via de raadgevende comitésg, tripartiete fora, die tot taak hebben de Commissie van advies te dienen bij het formuleren van specifieke beleidsmaatregelen en haar te helpen bij de implementatie daarvan. Ondanks enige kritiek over het huidig nut van de raadgevende comités, is de meerderheid van de respondenten op de Mededeling uit 1996 van mening dat voor deze organen nog een belangrijke rol is weggelegd. Men heeft er echter op gewezen, dat de werkmethoden van verscheidene van deze comités, wel voor enige verbetering vatbaar zijn. Een goed voorbeeld van een dergelijke ontwikkeling is het recente besluit van het Raadgevend Comité voor de veiligheid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats om zijn interne werkmethoden te herzien door het aantal plenaire vergaderingen terug te brengen en een programmacommissie te kiezen. Er dient een coherent systeem voor raadpleging over algemene ontwikkelingen op het gebied van het sociaal beleid te worden opgezet. Het werk van de raadgevend comités dient in overeenstemming te worden gebracht met de ontwikkelingen van de algemene sociale dialoog, zodat zich zo weinig overlappingen voordoen op de terreinen waar zij bevoegd zijn en de standpunten van de sociale partners in de comités worden gecoördineerd met de standpunten die in andere fora naar voren worden gebracht Belangrijke acties De Commissie zal haar praktijk van overleg over de ontwikkelingen op het gebied van het sociaal beleid die niet onder het formele overleg krachtens artikel 3 van de OSP vallen, bijvoorbeeld over Groenboeken, uitbreiden en verbreden. Zij zal bij het overleg alle representatieve sociale partners9 betrekken. Zij zal gebruik maken van het mechanisme van het Liaison Forum, dat de keuze tussen de geschiktste overlegmethode (vergaderingen, elektronische post enz. ) open laat. Er bestaan momenteel zes Raadgevende Comités, en wel op de volgende terreinen: sociale zekerheid voor migrerende werknemers, vrij verkeer van werknemers, Europees Sociaal Fonds, veiligheid, hygiëne en gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats en gelijke kansen voor vrouwen en mannen. Uitgenodigd op basis van de aangehechte lijst van organisaties die formeel worden geraadpleegd krachtens artikel 3 OSP. 9 • De Commissie zal voorstellen10, naar aanleiding van de beloften die zij gedaan heeft in de onlangs goedgekeurde Mededeling van de Commissie betreffende een actieplan voor het vrije verkeer van werknemers11, het Raadgevend Comité voor de sociale zekerheid van migrerende werknemers te fuseren met het Raadgevend Comité voor het vrije verkeer van werknemers. Dit is de wens van de meeste respondenten en een eerdere aanbeveling12van de sociale partners, waarin zij hebben gewezen op de sterke onderlinge afhankelijkheid van deze comités en de noodzaak de banden ten aanzien van hun werk strakker aan te halen. • Zodra het Verdrag van Amsterdam van kracht is, is er slechts een rechtsgrond voor voorstellen betreffende de gezondheid en veiligheid op het werk en de voorstellen voor wetgeving op dat terrein vallen onder het raadplegingsproces van de sociale partners. Het Raadgevend Comité voor de veiligheid, de hygiëne en de gezondheidsbescherming op de arbeidsplaats blijft echter een belangrijk orgaan voor overleg over gezondheids- en veiligheidskwesties en de Commissie zal dit orgaan raadplegen parallel met het raadplegingsproces in twee fasen. • De Commissie zal de structuur van de raadgevende comités geval voor geval aanpassen. 3. 2 Raadpleging op sectorieel niveau Via raadplegingen over een aantal beleidsinitiatieven en, in de sectoren waar van een gemeenschappelijk beleid sprake is, over de formulering en implementatie van sectoriële beleidsmaatregelen, komt de Commissie te weten, hoe de sectoriële sociale partners over het communautair beleid denken. De sectorspecifieke raadplegingen hebben tot doel, de arbeidsomstandigheden te verbeteren en te harmoniseren en ook, in enkele gevallen, de economische en de concurrentiepositie van de betrokken sector te verbeteren. Men heeft gevraagd om een doeltreffender raadplegingsprocedure over specifieke sectoriële kwesties. De terugkoppeling over het thema van de raadpleging moet tijdig volgen, om er zeker van te zijn dat bij het formuleren van communautaire beleidsmaatregelen en voorstellen rekening kan worden gehouden met de standpunten van de sociale partners. De respondenten hebben er bij de Commissie op aangedrongen, wat de raadplegingsprocedures betreft, de coördinatie van het werk binnen haar diensten te verbeteren; zij geven er echter in het algemeen wel de voorkeur aan dat de algehele verantwoordelijkheid voor de sectoriële dialoog bij DG V blijft berusten. 10 1 * 12 Dit voorstel zal worden gedaan in de context van de lopende wijzigingen op de Verordeningen (EEG) nr. 1408/71 en (EEG) nr. 1612/68. Zie de Mededeling van de Commissie "Een actieplan voor het vrije verkeer van werknemers" COM(97) 586 def. Zie bijvoorbeeld de aanbeveling van het Europees Verbond van Vakverenigingen (EVV), de Unie van Industriefederaties van de Europese Gemeenschap (UNICE) en het Europees Centrum van gemeenschapsbedrijven (CEEP) betreffende het functioneren van bedrijfstakoverkoepelende raadgevende comités (juni 1993). 10 De meeste respondenten zijn het eens met de conclusies van de Commissie, dat de bestaande structuren vaak positieve ontwikkelingen in de weg staan. De paritaire comités zijn te sterk geïnstitutionaliseerd of hanteren operationele methoden, die niet meer bruikbaar zijn. De sociale dialoog is in een aantal bedrijfstakken iets nieuws en bevindt zich daar nog in de aanvangsfase: uitwisselen van informatie, kennis maken met de sociale dialoog in een multiculturele context en vaststellen welke problemen typisch zijn voor de bedrijfstak. Andere sectoren hebben nog niet deelgenomen aan een sociale dialoog als zodanig op Europees niveau. In die sectoren bestaan echter andere vormen van raadpleging of samenwerking waarbij de sociale partners betrokken zijn (bijvoorbeeld in de gemengde commissies in het raam van het EGKS-Verdrag). ter Er moet een meer geharmoniseerde benadering komen voor de structuren ondersteuning van de sociale dialoog, om zodoende te komen tot een evenwichtiger behandeling van de verschillende sectoren van bedrijvigheid en om alle sectoren in staat te stellen zo doeltreffend en substantieel mogelijk bij te dragen tot het tot stand komen van de desbetreffende communautaire beleidsmaatregelen. De Commissie dient bereid te zijn te reageren op de verzoeken van elke sector die bereid is een aanzienlijke gezamenlijke bijdrage te leveren. De sectoriële sociale partners moeten doeltreffend kunnen reageren op de reële uitdagingen waarmee de sector op communautair niveau wordt geconfronteerd. Zij kunnen met name de informatie te verstrekken, die nodig is om de beste praktijken vast te stellen en vergelijkingen op Europees niveau uit te voeren. Voor hen is een belangrijke rol weggelegd bij de voorbereiding op en het aanpakken van veranderingen in het bedrijfsleven in de Gemeenschap en zij zullen worden betrokken bij de discussies over de verslagen van de nieuwe werkgroep op hoog niveau inzake de economische en sociale gevolgen van de industriële veranderingen. De inbreng van de sectoriële sociale dialoog op Europees niveau is voortdurend groter geworden. Om deze ontwikkeling te laten voortduren en de inbreng in kwantitatieve en kwalitatieve zin te verbeteren, moeten de bestaande structuren worden vervangen en moet een doeltreffender dialoog worden gestimuleerd. 11 Belangrijke acties De Commissie zal zorgen voor een nieuwe regeling waarbinnen de sectoriële dialoog zich kan blijven ontwikkelen. Deze regeling zal op dezelfde voorwaarden gelden voor alle sectoren die willen deelnemen aan de sociale dialoog en het zal gemakkelijk kunnen worden uitgebreid tot nieuwe sectoren. De Commissie heeft besloten hiertoe een besluit goed te keuren betreffende de oprichting van comités voor de sectoriële dialoog (zie bijlage II), waardoor alle bestaande structuren voor de sectoriële dialoog worden vervangen. De nieuwe comités zullen het voornaamste forum gaan vormen voor de sectoriële dialoog (raadpleging, gezamenlijke acties en onderhandelingen) en zij zullen worden ingesteld in alle sectoren die een gezamenlijk verzoek indienen en voldoende goed georganiseerd zijn met een belangrijke aanwezigheid in Europa, overeenkomstig de criteria die voor de representativiteit zijn vastgesteld. De operationele procedures zullen worden gestroomlijnd: één plenaire vergadering op hoog niveau per sociale partners, jaar, een beperkte delegatie van de onkostenvergoeding voor hoogstens 15 deelnemers van werkgevers- en van werknemerszij de. De Commissie zal, door de DG's die het meest betrokken zijn bij de punten die op de agenda staan of DG V, het secretariaat leveren; de vergaderingen worden gewoonlijk door een vertegenwoordiger van de werkgevers of werknemers voorgezeten, maar een vertegenwoordiger van de Commissie zal als voorzitter optreden, wanneer beide partijen hierom gezamenlijk verzoeken. De Commissie zal zorgen voor een tijdige raadpleging op ruime schaal over sectorspecifieke kwesties die aanzienlijke gevolgen op sociaal gebied meebrengen. Elke sector zal krachtig worden ondersteund door een partnerschap tussen DG V en de overige betrokken DG's, met inbegrip van een betere technische ondersteuning voor de voorbereiding en de evaluatie van de vergaderingen. 3. 3 Raadpleging krachtens artikel 3 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek Over het geheel genomen waren de respondenten van mening, dat de raadplegingsprocedure in twee fasen, die krachtens de Overeenkomst betreffende de sociale politiek (OSP) is gelanceerd, bevredigend functioneerde in overeenstemming met de procedures die in de Mededeling van de Commissie uit 1993 zijn vastgelegd. Nadat het Verdrag van Amsterdam van kracht is geworden, wordt het overlegproces natuurlijk zelfs nog belangrijker dan het nu al is, omdat het de wetgevingsvoorstellen betreffende het communautaire sociale beleid zal bestrijken die in alle lidstaten moeten worden aangenomen. Alle actoren moeten zich van hun taak kwijten, om ervoor te zorgen dat dit een omvangrijk, doeltreffend proces blijft. 12 Verreweg de meeste respondenten waren voorstander van het handhaven van de bestaande criteria om te bepalen welke organisaties geraadpleegd dienden te worden. Het lopend onderzoek naar de representativiteit biedt een belangrijk hulpmiddel voor de daadwerkelijke aanwijzing van de organisaties die krachtens deze criteria moeten worden geraadpleegd. Enkele organisaties die momenteel niet worden geraadpleegd, zouden graag bij het proces worden betrokken. Bovendien geloofden sommige organisaties dat de huidige termijn van zes weken per raadplegingsfase, diende te worden verlengd, terwijl andere respondenten juist benadrukten dat men zich strikt aan de termijnen moest houden, om de doeltreffendheid van de communautaire wetgevingsprocedure niet in gevaar te brengen. Dit laatste moet men ook in gedachten houden in verband met de uitbreiding van de toepassing van de raadplegingsprocedures in het raam van het Verdrag van Amsterdam. Belangrijke acties • De formele raadpleging over wetgevingsvoorstellen op het gebied van het sociaal beleid blijft gebaseerd op de procedures die in de Mededeling uit 1993 staan vermeld. Dat wil zeggen, dat de algemene termijn van zes weken per fase van de raadpleging gehandhaafd blijft. De Commissie zal echter in bepaalde gevallen, afhankelijk van de aard en complexiteit van het onderwerp, bereid zijn de termijn aan te passen. • In bijlage I is een bijgewerkte lijst opgenomen van de organisaties die voldoen aan de drie criteria die bepalen welke organisaties geraadpleegd dienen te worden. De Commissie zal de lijst periodiek herzien en daarbij rekening houden met de resultaten van het lopend onderzoek naar de representativiteit. 4. WERKGELEGENHEIDSPARTNERSCHAP Tijdens vergaderingen tussen vertegenwoordigers van de sociale partners, de Raad en de Commissie vinden tripartiete discussies over de werkgelegenheid plaats. Naast de specifieke prioriteiten van elk van de partijen, heeft het overleg tot doel gezamenlijke doelstellingen te bepalen. Het voornaamste overlegorgaan op Europees niveau is het Permanent Comité voor Arbeidsmarktvraagstukken13, een tripartiete comité dat in 1970 is ingesteld. Op het functioneren van dit comité, in zijn huidige vorm, is heel wat kritiek geleverd. De meeste leden van het comité zijn het erover eens, dat de manier waarop het functioneert: niet meer van deze tijd is; dat geldt ook voor het lidmaatschap, de werkmethoden en het gebruik dat van de resultaten wordt gemaakt. 13 Besluit van de Raad van 14 december 1970 (PB L 273 van 17. 12. 1970). 13 De laatste jaren is bovendien de context voor tripartiete dialoog op communautair niveau veranderd: (1) (2) (3) In een aantal lidstaten die bij het afsluiten van een werkgelegenheidspact betrokken zijn, is de tripartiete aanpak belangrijker geworden. In de recente discussies over flankerende maatregelen voor de herstructurering van de industrie, is het partnerschap genoemd als een van de belangrijkste instrumenten die bevorderd moesten worden. de dialoog tripartiete uitvoering veranderd. De De opname van een nieuwe titel - betreffende de werkgelegenheid - in het Verdrag van Amsterdam en de toepassing van deze regelingen, hebben de koers van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en het toezicht op de toepassing daarvan, zorgen voor nieuwe uitdagingen en de sociale partners zal in die context gevraagd in te nemen. De sociale partners zullen zelf de worden een standpunt van de verantwoordelijkheid moeten dragen voor het ondersteunen werkgelegenheidsrichtsnoeren. Hiervoor is een omvangrijke aanpak nodig, waarin alle noodzakelijke elementen van het aanpassingsvermogen verenigd zijn - modernisering collectieve overeenkomsten en onderhandelingen, nieuwe vormen van werkorganisatie en het beheer van de arbeidstijd. het wetgevingskader, bijwerken van van van niveau Bovendien hebben de recente initiatieven ter bevordering van nieuwe vormen van de tripartiete dialoog geleid tot een groei van het aantal fora, parallel met de vergaderingen op ministerieel in het kader van het Permanent Comité voor Arbeidsmarktvraagstukken, waar de Raad en de sociale partners bijeenkomen ter bespreking van werkgelegenheidskwesties, zoals de vergaderingen tussen de stuurgroep van het Comité voor werkgelegenheids- en arbeidsmarktbeleid en de sociale partners, alsmede de vergaderingen tussen de trojka van ministers en/of regeringsleiders en de sociale partners. Al deze ontwikkelingen en het onbetwiste gebrek aan efficiëntie van het Permanent Comité in zijn huidige vorm maken een nieuw gerationaliseerd proces noodzakelijk, waarin de sociale partners zo effectief mogelijk kunnen bijdragen tot de ontwikkeling en de uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de globale richtsnoeren voor het economische beleid. 14 Belangrijke acties Commissie stelt De Arbeidsmarktvraagstukken14 als volgt te hervormen: voor, het Permanent Comité voor De taken, zoals die uiteengezet zijn in het besluit uit 1970 tot instelling van het Comité, zijn ook vandaag nog relevant: "op permanente wijze zorg te dragen. voor dialoog, overleg en advies tussen de Raad. en de Commissie alsmede de sociale partners, teneinde de coördinatie van het arbeidsmarktbeleid van de te vergemakkelijken door het in overeenstemming te brengen met de lidstaten communautaire doelstellingen". Omdat het Comité kwesties in verband met werkgelegenheidstrends en ontwerpen die voor discussie binnen de Raad worden voorgelegd ter behandeling krijgt, is dit het forum waar de algemene belangen en solidariteit binnen het bedrijfsleven tot uitdrukking kunnen worden gebracht. Het lidmaatschap van dit Comité dient met de hierboven beschreven aanpak in overeenstemming te zijn. Het Permanent Comité voor Arbeidsmarktvraagstukken zal in zijn nieuwe vorm bestaan uit de Raad, hetzij vertegenwoordigd door de trojka van staatshoofden of regeringsleiders hetzij door de voltallige Raad van ministers, tezamen met de Commissie en de twee delegaties van sociale partners (acht leden namens de werknemersorganisaties en acht leden namens de werkgeversorganisaties, in de hieronder vermelde samenstelling). Krachtens de conclusies van de vergadering van de Europese Raad over de werkgelegenheid op 20 en 21 november 1997 (blz. 10), dient het Comité te vergaderen voorafgaande aan de vergaderingen tussen de staatshoofden en regeringsleiders aan het eind van elk voorzitterschap. In de tweede plaats dienen de technische vergaderingen tussen de stuurgroep van het Comité voor werkgelegenheids- en arbeidsmarktbeleid en de sociale partners, krachtens diens statuten eveneens direct gekoppeld te worden aan het jaarlijks proces dat voorzien is in de context van de werkgelegenheidsrichtsnoeren. Voorgesteld wordt derhalve deze vergaderingen te houden in de eerste helft van het jaar, voordat het CWA advies uitbrengt over de Mededeling van de Commissie over de nationale actieplannen en in de tweede helft van het jaar, voordat het CWA advies uitbrengt over de jaarlijkse update van de werkgelegenheidsrichtsnoeren door de Commissie. 14 In samenhang met deze Mededeling, zal de Commissie een voorstel indienen voor een Besluit van de Raad tot wijziging van het Besluit uit 1970 (zie bijlage III). 15 Van de delegaties van de sociale partners naar de vergaderingen van het Permanent Comité voor Arbeidsmarktvraagstukken en de vergaderingen tussen de sociale partners en de stuurgroep van het CWA, moeten vertegenwoordigers van de werkgevers en de werknemers deel uitmaken en wel zodanig dat de samenstelling van elke delegatie de gehele economie bestrijkt; de delegatie dient Europese belangen vertegenwoordigen, hetzij meer specifieke belangen van leidinggevend en beroepskader alsmede van kleine en middelgrote ondernemingen. In de delegaties van sociale partners zijn aan de werkgeverskant UNICE, CEEP, UEAPME, EUROCOMMERCE en COPA vertegenwoordigd en aan de kant van de werknemers EVV en CEC. De delegaties dienen te zijn georganiseerd via verbindingsstructuren. organisaties algemene omvatten hetzij die te 5. NADRUK OP GEZAMENLIJKE ACTIE EN ONDERHANDELING Een actieve dialoog tussen werkgevers en werknemers, met als resultaat doelen en praktische vormen van engagement, is de raison d'être van de sociale dialoog. Voorwaarde hiervoor is dat de sociale partners op Europees niveau over echte steun van hun leden beschikken, die hen opdracht hebben gegeven op Europees niveau overeenkomsten te sluiten, alsmede de toezegging deze te zullen leven, en die hun toereikende middelen en structuren ter beschikking hebben gesteld om te kunnen reageren. Zodra het Verdrag van Amsterdam van kracht is, zullen wetgevingsvoorstellen op het gebied van het sociale beleid tot alle lidstaten worden gericht; zij komen dan te vallen onder de raadplegingsprocedure in twee fasen, met de mogelijkheid voor de Commissie om het wetgevingsproces op te schorten als de sociale partners hun voornemen kenbaar te openen. Dit betekent meer mogelijkheden en maken om onderhandelingen verantwoordelijkheden voor de sociale partners op Europees niveau bij het vormgeven aan het sociaal beleid. in de context van de nieuwe Bovendien hebben de Europese sociale partners werkgelegenheidsstrategie, zowel op bedrij fstakoverkoepelend als op sectorieel niveau, de gelegenheid een vooraanstaande rol te spelen bij de noodzakelijke modernisering van de arbeidsmarkt. Tijdens zijn buitengewone vergadering over de werkgelegenheid in november 1997, heeft de Europese Raad een krachtig beroep op de sociale partners gedaan om nieuwe initiatieven te nemen op alle niveaus, maar in het bijzonder ten aanzien van het aanpassingsvermogen en de inzetbaarheid: • het bevorderen van de modernisering van de werkorganisatie en -patronen door middel van onderhandelingen op het desbetreffende niveau, met name in economische sectoren waar structurele veranderingen aan de gang zijn, overeenkomsten af te sluiten over de werkorganisatie, waaronder de arbeidstijd en regelingen voor flexibel werken, met als doel, de ondernemingen productief en concurrerend te maken en het vereiste evenwicht tot stand te brengen tussen flexibiliteit en zekerheid van betrekking; 16 • het ontwikkelen van de sociale dimensie van het proces van de industriële herstructurering, met name wat betreft de informatie en raadpleging van de werknemers; • overal in Europa werkplekken te scheppen voor opleiding, werkervaring, stages en andere vormen van inzetbaarheidsmaatregelen; • het bevorderen van gelijke kansen voor vrouwen en mannen, zowel in de ruimste zin van het woord, als wat specifieke initiatieven betreft die ernaar streven het werk en het gezinsleven op elkaar af te stemmen, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van beleidsmaatregelen voor carrièreonderbreking, ouderschapsverlof en deeltijdarbeid. Het is van essentieel belang, dat op dit moment de sociale partners de nieuwe uitdagingen teneinde alle mogelijke aannemen en kijken naar het werkgelegenheidsproces, initiatieven te overwegen om het wettelijk, contractueel en institutioneel kader op alle niveaus van de dialoog te moderniseren. Nog een belangrijke kwestie in verband met het onderhandelingsproces op alle niveaus van de dialoog, die door veel van de respondenten op de Mededeling naar voren is gebracht, was die van de deelname en de representativiteit in contractuele relaties op bedrij fstakoverkoepelend en sectorieel niveau. De Commissie kan niet ingrijpen in de onderhandelingen. De sociale partners moeten uitmaken wie aan de onderhandelingstafel mag plaatsnemen en het is hun taak de nodige compromissen te sluiten. De eerbiediging van het recht van elke sociale partner zijn onderhandelingstegenpool te kiezen, is een belangrijk element van de autonomie van de sociale partners. is de dat van belang sociale cruciaal tegelijkertijd Het op bedrij fstakoverkoepelend en sectorieel niveau de beste manieren vinden om het dynamische karakter van hun dialoog te handhaven, zodat deze zich kan blijven ontwikkelen in de richting van meer samenwerking en openheid en een nog constructievere rol kan spelen door te zorgen voor optimale vertegenwoordiging. Zo'n proces is nodig, om de resultaten van de sociale dialoog algemeen aanvaardbaar te maken. In dit verband legt de Commissie er de nadruk op, dat de huidige situatie de toekomstige ontwikkelingen in gevaar brengt en dat een politieke oplossing noodzakelijk is om de weg voor de toekomst te banen. partners 5. 1 Gezamenlijke actie en onderhandelingen op bedrij fstakoverkoepelend niveau De bedrij fstakoverkoepelende dialoog heeft zich een strategische plaats verworven in de ontwikkeling van het sociaal beleid: de sociale partners hebben een belangrijke ontmoetingsplaats geschapen voor dialoog en interactie. De meest actieve dialoog op bedrij fstakoverkoepelend niveau van de laatste jaren is dat in het Comité van de sociale dialoog, waar de drie algemene bedrij fstakoverkoepelende organisaties, UNICE, CEEP en EVV hun autonome dialoog houden. Deze heeft zich ook ontwikkeld in het forum waar zij de resultaten van de dialoog aan de Commissie mededelen. 17 De organisaties die aan het Comité van de sociale dialoog deelnemen, hebben onlangs verklaard van plan te zijn hun autonome dialoog in dit forum te concentreren op hun gezamenlijke bijdrage aan de werkgelegenheid. Er zijn werkgroepen opgericht om bepaalde kwesties uitvoerig te bestuderen. Verscheidene gezamenlijke adviezen, gezamenlijke verklaringen en werkdocumenten zijn geformuleerd in de werkgroepen voor resp. Onderwijs en opleiding, Arbeidsmarkt en Macro-economie. Het is van essentieel belang dat de sociale partners op Europees niveau hun autonome dialoog uitbreiden en consolideren, bijdragen tot de voornaamste kwesties, met het oog op de totstandbrenging van Europese kaders voor actie van sociale partners op nationaal niveau. Deze kunnen in de allereerste plaats de bevordering van de inzetbaarheid en het aanpassingsvermogen, bestrijken, kwesties van levenslang leren en de voorlichting en de raadpleging van de werknemers daaronder begrepen. In het kader van de versterkte economische-beleidscoördinatie waar de Europese Raad van Amsterdam om heeft gevraagd, dient met name in de macro-economische groep van het Comité van de sociale dialoog te worden nagegaan, of het mogelijk is operationele modaliteiten te vinden voor het slaan van bruggen tussen de voornaamste spelers die de macro-economische mix in de Economische en Monetaire Unie vaststellen. Het is ook van groot belang erkennen, dat zich geleidelijk een nieuwe configuratie van de bedrij fstakoverkoepelende sociale dialoog heeft ontwikkeld sedert UNICE, CEEP en EVV in 1985 besloten de dialoog van Hertoginnedal in te stellen. Hoewel de respondenten hebben benadrukt, dat de wederzijdse erkenning van de partijen en de handhaving van de informele, vrijwillige aard van deze dialoog de sleutel zijn geweest voor het succes ervan, vond een aantal organisaties dat voor hen naast UNICE, CEEP en EVV een plaats moest worden ingeruimd aan de onderhandelingstafel. Een groot aantal respondenten heeft erop gewezen, dat om de bedrij fstakoverkoepelende dialoog te verrijken en de resultaten ervan een ruimere verspreiding te geven en voor alle belanghebbenden aanvaardbaar te maken, de openstelling van de dialoog voor andere organisaties belangrijk is. Om het de bedrij fstakoverkoepelende dialoog mogelijk te maken voort te bouwen op de bereikte resultaten, zal de Commissie deze blijven steunen. De Commissie is zich bewust van het belang voor de werkgelegenheid van kleine en middelgrote ondernemingen en van hun rol bij het scheppen van banen; met hun specifieke zorgen en de kansen die zij bieden, moet rekening worden gehouden. De Commissie doet een dringend beroep op de sociale partners om de nodige maatregelen te treffen die ervoor moeten zorgen, dat hun dialoog krachtig blijft en algemene ondersteuning blijft krijgen. 5. 2 Gezamenlijke actie en onderhandeling op sectorieel niveau Op sectorieel niveau bestaan zeer grote mogelijkheden om de dialoog uit te breiden, zowel wat algemene kwesties als werkgelegenheid, veranderingen in het bedrijfsleven en een nieuwe werkorganisatie betreft, als ten aanzien van de specifieke eisen die aan de arbeidsmarkt gesteld gaan worden. De uitbreiding van onderhandelingen op sectorieel niveau is dus een zeer belangrijke zaak. De respondenten waren het er algemeen over eens, dat de sectoriële dialoog een effectief niveau is voor maatregelen ter zake van werkgelegenheid, werkorganisatie en verbetering van de arbeidsomstandigheden, aangezien deze dialoog zich het dichtst bij de basis afspeelt en men daar het beste kan anticiperen op veranderingen. Van zijn mogelijkheden 18 als plaats voor gezamenlijke actie en afsluiten van overeenkomsten, is echter nog geenszins volledig gebruik gemaakt. De kaderovereenkomst betreffende de verbetering van de betaalde arbeid in de landbouw in de lidstaten van de Europese Unie15 is een goed recent voorbeeld van wat gedaan kan worden als de mogelijkheden optimaal worden benut. sectoriële sociale dialoog, maar Er bestaan aanzienlijke verschillen in representatie tussen de bedrijfstakken binnen de communautaire toch biedt deze aanzienlijke mogelijkheden voor de uitbreiding van de dialoog op communautair niveau, aangezien daar de economische en sociale uitdagingen te vinden zijn, namelijk die welke verband houden met de industriële herstructurering, de invoering van nieuwe technologieën en de openstelling voor concurrentie. Bovendien hebben de reacties van de sociale partners op bedrijfstakniveau een grotere operationele impact. De Commissie stimuleert de verdere uitbreiding, zowel in kwantitatieve zin, van gezamenlijke acties en onderhandelingen. De nieuwe comités voor de sectoriële dialoog zullen gunstig zijn voor het vaststellen van flexibele arbeidsvormen, waardoor de sociale partners, zo zij dat wensen, het initiatief kunnen nemen voor gezamenlijke acties of kunnen gaan onderhandelen over het afsluiten van vrijwillige overeenkomsten ter bevordering van de belangrijkste kwesties in de sectoren. in kwalitatieve als 5. 3 Onderhandeling krachtens artikel 3, lid 4, van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek In artikel 3, lid 4 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek wordt bepaald dat de sociale partners die zijn geraadpleegd krachtens artikel 3, lid 2 en lid 3 van de Overeenkomst, de Commissie ter gelegenheid van deze raadpleging, in kennis kunnen stellen van hun wens een onderhandelingsproces te beginnen. Het openen van de onderhandelingen sociale partners en het is gebaseerd op beginselen van autonomie en wederzijdse onderhandelingsproces erkenning van de onderhandelende partijen. in handen van de ligt volledig De twee overeenkomsten die tot nu toe krachtens deze procedure zijn gesloten, betekenen een belangrijke stap vooruit op weg naar Europese arbeidsverhoudingen en een Europees sociaal beleid. Zij hebben bijna overal een warm onthaal gekregen, ook bij de Europese Instellingen. Enkele partnerorganisaties hebben echter kritiek geleverd op het feit dat zij geen partij waren bij de overeenkomst. Deze twee overeenkomsten zijn op bedrijfstakoverkoepelend niveau afgesloten. Het is een feit, dat niets in de Overeenkomst betreffende de sociale politiek mogelijke sectoriële onderhandelingen in dat kader in de weg staat, noch wanneer het gaat om een aanvulling op bedrij fstakoverkoepelende overeenkomsten, noch wanneer het gaat om het sluiten van afzonderlijke overeenkomsten die tot de betrokken sector worden beperkt. De Commissie is van mening, dat de ontwikkeling van contractuele relaties, zoals in het nieuwe Verdrag is voorzien, een zeer doeltreffend mechanisme is om relevante overeenkomsten op het gebied van het sociaal beleid uit te voeren. De Commissie hoopt op daarom contractuele partners relaties, sociale zowel hun dat de 15 Gesloten tussen EFA/EVV-GEOPA/COPA op 24 juli 1997. 19 bedrij fstakoverkoepelend als op sectorieel niveau, verder zullen uitbreiden. Relaties die op overeenkomsten gebaseerd zijn, dienen een plaats dienen te krijgen naast wetgeving. De Commissie is van mening, dat sectoriële overeenkomsten tussen sociale partners een belangrijke basis kunnen vormen voor het bereiken van doelstellingen van het sociaal beleid, inclusief het proces van het bindend maken van overeenkomsten door middel van het communautair recht op verzoek van de sociale partners. De Commissie zal het tot stand brengen van onderhandelingen in het raam van deze erop, dat zowel de procedure met kracht blijven bedrij fstakoverkoepelende als de sectoriële sociale partners worden aangemoedigd zich in dit opzicht van hun taak te kwijten. en zij wijst steunen De Commissie kan zich niet bemoeien met de vrije keuze van onderhandelingspartner. zich over het positieve voorbeeld van het betrekken van Zij verheugt EUROCOMMERCE, FENI jongste onderhandelingen, omdat dit een belangrijke stap is en zij moedigt de sociale partners aan nog een stap verder te gaan en de overeenkomsten nog acceptabeler te maken door te zorgen voor optimale representatie. als deskundigen bij de en HOTREC 5. 4 Tenuitvoerlegging overeenkomsten van op communautair niveau gesloten Zowel voor sectoriële als voor bedrij fstakoverkoepelende kwesties kan men overeenkomsten sluiten in de context van de sociale dialoog of in het kader van een raadpleging krachtens artikel 3 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek. Deze overeenkomsten kunnen ten uitvoer worden gelegd overeenkomstig de procedures die specifiek zijn voor de werkgevers en werknemers in de lidstaten of, wanneer het gaat om zaken krachtens artikel 2 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek en op gezamenlijk verzoek van de partijen bij de overeenkomst, door een besluit van de Raad op voorstel van de Commissie (Artikel 4, lid 2, van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek). 5. 4. 1 Tenuitvoerlegging door de sociale partners Het beschikbaar zijn van goede mechanismen voor informatie en follow-up is van cruciaal belang voor de het uitvoeren van overeenkomsten overeenkomstig de procedures en gebruiken die specifiek zijn voor de werkgevers en de werknemers en de lidstaten. De Commissie zal de sociale partners steunen bij het opzetten van informatie- en controleprocedures, die moeten zorgen voor een doeltreffende tenuitvoerlegging op nationaal niveau. De tenuitvoerlegging van de kaderovereenkomst over de verbetering van de arbeid in loondienst in de landbouw, zal in dat verband een belangrijke stap betekenen. 20 5. 4. 2 Tenuitvoerlegging door middel van communautaire wetgeving Tot nu zijn er twee verzoeken geweest om overeenkomsten ten uitvoer te leggen via communautaire wetgeving, namelijk inzake ouderschapsverlof en die inzake deeltijdarbeid. De Raad heeft de richtlijn16 tot uitvoering van de overeenkomst inzake het ouderschapsverlof op 3 juni 1996 aangenomen en de richtlijn17 op 15 december 1997. de Europese kaderovereenkomst overeenkomst deeltijdarbeid uitvoering inzake van tot de Alvorens zij een wetgevingsvoorstel tot tenuitvoerlegging van een overeenkomst aan de Raad voorlegt, voert de Commissie een beoordeling uit18; zij overweegt daarbij in hoeverre de partijen die de overeenkomst hebben gesloten, representatief zijn en hoe hun mandaat luidt, en zij gaat voor elke clausule in de overeenkomst na, of deze in overeenstemming is met het Gemeenschapsrecht en de bepalingen inzake kleine en middelgrote ondernemingen. Eén Europese sociale partner heeft de wettigheid van de richtlijn betreffende het ouderschapsverlof, die krachtens deze procedure is aangenomen, aangevochten19. Er zij met nadruk op gewezen, dat de Commissie geen wetgevingsvoorstel doet om de overeenkomst bindend te maken, wanneer zij van mening is , dat de betrokken partijen ten aanzien van de werkingssfeer van hun overeenkomst niet representatief genoeg zijn. Belangrijke acties • De partijen die een overeenkomst sluiten die door middel van wetgeving krachtens artikel 4, lid 2 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek ten uitvoer moet worden gelegd, moeten ervoor zorgen dat de te bespreken thema's binnen het kader van artikel 2 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek vallen. De Commissie zal de haar voorgelegde overeenkomsten geval voor geval beoordelen op representativiteit (voldoende representativiteit gezien de omvang van het onderwerp waarop de onderhandeling betrekking heeft) van de ondertekenende partijen; zij zal tevens nagaan of de inhoud en de tekst van de overeenkomst niet in strijd zijn met de beginselen van het Gemeenschapsrecht, met name wat betreft de bepalingen ten aanzien van kleine en middelgrote ondernemingen. 16 17 18 19 Richtlijn 96/34/EG van de Raad van 3 juni 1996 betreffende de door de UNICE, het CEEP en het EVV gesloten raamovereenkomst inzake ouderschapsverlof. Richtlijn 97/81 /EG van de Raad van 15 december 1997 betreffende de door de UNICE, het CEEP en het EVV gesloten raamovereenkomst inzake deeltijdarbeid. Deze procedure is vastgelegd in de punten 38 t/m 42 van de Mededeling van de Commissie, COM(93) 600 def, inzake de toepassing van het Protocol betreffende de sociale politiek. Beroep van UEAPME bij het Gerecht van eerste aanleg, Zaak T-135/96. Vervolgens heeft UEAPME de overeenkomst betreffende de deeltijdarbeid aangevochten. Zaak T-55/98. 21 Daarnaast is de Commissie, alvorens zij een besluit voorstelt voor het ten uitvoer materiële leggen toepassingsgebied van artikel 2 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek valt, maar buiten het formele overlegprocedure om gesloten. overeenkomst binnen van een die het De Commissie helpt en ondersteunt de sociale partners voor zover dat in haar vermogen ligt, door het geven van politieke, technische en juridische bijstand, zoals bedoeld in artikel 118 B van het Verdrag. De Commissie zal het Europees Parlement krachtens artikel 3 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek, op de hoogte blijven houden van de opening van overleg en van de opening en beëindiging van onderhandelingen. Bovendien zal zij het Europees Parlement op de hoogte stellen van elk tot haar gericht verzoek van de sociale partners om een wetgevingsvoorstel voor de tenuitvoerlegging van een overeenkomst krachtens artikel 4, lid 2, van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek en zodoende het Parlement in staat stellen tijdig advies uit te brengen over bedoeld voorstel, voordat de Raad zijn formele besluit neemt. • Kwesties die verband houden met de rol van de Europese Instellingen in het besluitvormingsprocres krachtens de Overeenkomst betreffende de sociale politiek - en in het bijzonder het verstrekken van informatie over onderhandelingen tussen de sociale partners - zullen het onderwerp vormen van nadere besprekingen tussen de Commissie, de Raad en het Europees Parlement in de context van het driezij dig overleg tussen de Instellingen. 6. NIEUWE VOORUITZICHTEN 6. 1 Sociale dialoog en uitbreiding Met het oog op de start van het proces van toetreding tot de Europese Unie en vooral de goedkeuring van Agenda 2000 en de opening van onderhandelingen, is het van belang te wijzen op het onderstaande: • het is van essentieel belang, zoals is bepaald in de partnerschappen voor toetreding, dat de kandidaat-landen met betrekking tot de sociale dialoog hun eigen structuren en activiteiten ontwikkelen. Hun sociale partners dienen zich voor te bereiden op een effectieve rol in het kader van de sociale dialoog. Alle partijen zijn het erover eens, dat het van vitaal belang is de landen van Midden- en Oost-Europeaan in dat verband te helpen en bovendien: • de invoeging van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek in het Verdrag van Amsterdam, verstevigt de positie van de sociale dialoog als belangrijke factor in het communautaire sociale beleid waarmee de nieuwe lidstaten rekening moeten houden wanneer zij het acquis communautaire in hun wetgeving inpassen. 22 Hiertoe zal de Commissie: • de sociale partners in de Europese Unie helpen bij het leggen van contacten en de praktische samenwerking op bedrij fstakoverkoepelend en sectorieel niveau, teneinde de ontwikkeling van onafhankelijke vertegenwoordigende werknemers- en werkgeversorganisaties in Midden- en Oost-Europa te bevorderen; • de politieke en administratieve organen in de kandidaat-landen aanmoedigen de sociale partners nauw te betrekken bij het beleid van de voorbereiding op de uitbreiding van de Europese Unie, en de nationale wetgeving aan te passen om de ontwikkeling van de structuren voor de sociale dialoog te bevorderen; • de geschikte fora voor de sociale dialoog ondersteunen, om de sociale partners van de kandidaat-landen te ontvangen en meer te weten te komen over hun achtergronden en werkmethoden. 6. 2 Ontwikkeling van een Europese cultuur voor arbeidsverhoudigen en partnerschap 6. 2. 1 Transnationale, gedecentraliseerde dialoog Binnen multinationals ontwikkelt zich in snel tempo een sociale dialoog. Naar aanleiding van de aanneming van de richtlijn betreffende de oprichting van de Europese ondernemingsraad20, hebben de sociale partners in de betrokken ondernemingen al meer dan 400 overeenkomsten gesloten, voordat de richtlijn van kracht werd. Bovendien is de Commissie van plan de totstandkoming van de contacten tussen het Europese en het transnationale niveau te blijven steunen, teneinde de partijen te helpen van de beste ervaringen en ideeën gebruik te maken. Hiertoe zal de Commissie in 1998 een conferentie organiseren om de transnationale overeenkomsten over informatie en raadpleging te inventariseren. Ook op regionaal niveau neemt de grensoverschrijdende sociale dialoog in regio's waar sprake is van aanzienlijke grensoverschrijdende stromen toe; dit is zowel voor de werkgelegenheid als voor de implementatie van de richtlijnen op het gebied van de arbeidsomstandigheden, een nuttig hulpmiddel. De Commissie zal nagaan, hoe zij de acties met een regionaal element kan helpen, aangezien deze duidelijk toegevoegde waarde op Europees niveau te bieden hebben. 6. 2. 2 Ondersteuning van werkgevers en werknemers Los van de sociale dialoog, ondersteunt de Commissie initiatieven om het bewustzijn voor Europese kwesties te vergroten. 20 Richtlijn 94/45/EG van de Raad van 22 september 1994 betreffende de oprichting van een Europese ondernemingsraad of van een procedure in ondernemingen of concerns met een communautaire dimensie ter informatie en raadpleging van de werknemers. 23 Een bestaand initiatief in dit verband is het Network of Human Resource Directors (netwerk van directeuren personeelszaken), dat een rol speelt bij de verbreiding van geslaagde ervaringen en nieuwe ideeën die op andere niveaus van de dialoog kunnen worden gebruikt. In het European Business Network for Social Cohesion (Europees netwerk van bedrijven voor sociale samenhang) ontwikkelt een aantal bedrijven gezamenlijk vernieuwende initiatieven, om hun sociaal engagement, het bestrijden van de sociale uitsluiting en het bevorderen van de sociale samenhang, praktische inhoud te geven. De Commissie verleent technische en financiële steun aan verschillende initiatieven, zowel van werkgevers- als van werknemersorganisaties (conferenties, verwezenlijking van gezamenlijke initiatieven, verspreiding van de resultaten van de sociale dialoog enz. ). De Commissie financiert tevens scholingsactiviteiten van de vakbonden en verleent steun aan het Europees Vakbondsinstituut. Het doel is, de Europese cultuur van arbeidsverhoudingen te verbreiden en gelijktijdig de ervaring en de traditie te handhaven. 6. 2. 3 Ondersteuning van het Europees Centrum Arbeidsverhoudingen De sociale partners hebben in 1995 een overeenkomst gesloten voor de oprichting van het Europees Centrum Arbeidsverhoudingen en hun initiatief heeft steun van de Commissie gekregen. Het en werknemersorganisaties tezamen de verschillende systemen voor arbeidsverhoudingen in Europa bestuderen. Het biedt pan-Europese leer-, trainings- en onderzoeksvoorzieningen voor gezamenlijk gebruik door de Europese sociale partners. studiecentrum, waar van werkgevers- leden een is De Commissie onderschrijft de benadering van het EC A en zal zijn ontwikkeling op de voet blijven volgen. Zij is van mening dat de oprichters het functioneren van het Centrum nog eens onder de loep moeten nemen, opdat het zich volledig waar te maken. 6. 3 De middelen voor het bevorderen van de sociale dialoog Ter bevordering van de dialoog op communautair niveau, moeten de politieke en logistieke voorwaarden worden verbeterd, zodat de dialoog kan plaatsvinden en vooraf en achteraf technische steun kan worden verleend aan de verschillende deelnemende organisaties. In de loop van de tijd heeft de Commissie,op eigen initiatief en ook op verzoek van de sociale partners, verschillende structuren voor voorlichting, advies en dialoog opgezet. Deze stellen de sociale partners in staat, op communautair niveau actief deel te nemen aan een kader dat de nationale leden stimuleert hun mening naar voren te brengen. De Commissie steunt eveneens initiatieven van de sociale partners op Europees en nationaal niveau die meer nadruk willen leggen op het Overeenkomst betreffende de studies, sociale politiek, verhoging van het bewustzijn vooraf voorbereidende vergaderingen, werkgroepen, in Europese zaken) en ondersteuning van de follow-up van maatregelen die voortvloeien uit de sociale dialoog (verspreiding, controle op en beoordeling van overeenkomsten, zoals de Europese actie ten aanzien van de werkgelegenheid voor jongeren en de oprichting van een opleidingscentrum voor arbeidsverhoudingen). (conferenties, scholing 24 De Commissie moet de sociale dialoog zo doeltreffend mogelijk bevorderen en ondersteunen, en dat brengt de aanpassing met zich mee van bestaande structuren, om zodoende de sociale partners in staat te stellen de optimale oplossingen te vinden in het licht van de recente ontwikkelingen en de daarmee verband houdende uitdagingen. De steun van de Commissie dient het de sociale partners op Europees niveau mogelijk te maken op de veranderingen te anticiperen en deze te analyseren, de verschillende systemen van arbeidsverhoudingen beter te begrijpen en de impact van de hervorming van de Europese industrie, de economie, de arbeidsmarkten - inclusief systemen voor scholing - en stelsels van sociale zekerheid te onderzoeken. Met andere woorden, deze steun moet de huidige en de toekomstige generaties sociale partners in staat stellen hun rol als onderhandelaar te spelen op Europees niveau, teneinde de Europese integratie te bevorderen in de context van de interne markt, de Economische en Monetaire Unie en de sociale cohesie. 6. 4 Een denkproces: Studiegroep Europa ziet zich, net als andere geïndustrialiseerde regio's in de wereld, geplaatst voor een aantal belangrijke uitdagingen, zoals de wereldwijde concurrentie, de snelle technologische vooruitgang, de bescherming van het milieu en de vergrijzing van de bevolking. Daarnaast moet het zich voorbereiden op de invoering van de ene munt vanaf 1999 en op de opneming van nieuwe lidstaten in de Unie. Bovendien verandert de positie in het algemeen van de sociale partners in de lidstaten en op Europees niveau steeds meer in die van een partnerschapsrol, de essentiële rol die de sociale partners in het Verdrag de werkgelegenheidsrichtsnoeren, hebben toegewezen gekregen. Al deze veranderingen hebben consequenties voor de arbeidsverhoudingen, en de kwaliteit van het stelsel van de arbeidsverhoudingen zal in aanzienlijke mate bepalen in hoeverre Europa erin slaagt op deze veranderingen te reageren. van Amsterdam context daarna van en, de in De Commissie heeft besloten om als bijdrage tot de discussie over deze fundamentele kwesties deskundigen, zowel op nationaal als op Europees niveau, in te schakelen om zo ruim mogelijke schaal meningen te verzamelen over deze kwesties en om de kennis inzake de Europese sociale dialoog te vergroten. Zij dient het proces van de discussie op alle relevante niveaus te ondersteunen. 25 BIJLAGE I Lijst van de Europese organisaties van sociale partners die momenteel uit hoofde van artikel 3 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek worden geraadpleegd Deze lijst zal worden aangepast overeenkomstig de criteria als bedoeld in punt 24 van de Mededeling van de Commissie COM (93) 600 def. van 14 december 1993, inzake de tenuitvoerlegging van het Protocol betreffende de sociale politiek, aan de hand van de periodieke resultaten van het lopende onderzoek naar de representativiteitt. 1. Algemene bedrij fstakoverkoepelende organisaties Unie van Industriefederaties van de Europese Gemeenschap (UNICE) Europees Centrum van gemeenschapsbedrijven (CEEP) Europees Verbond van Vakverenigingen (EVV) 2. Bedrij fstakoverkoepelende organisaties die bepaalde categorieën werknemers of ondernemingen vertegenwoordigen: Europese Unie van ambachten en het midden- en kleinbedrijf ("Joint Committee of Social Dialogue" UEAPME-EUROPMI) Internationale Centrale van Hoger Personeel (CEC) Eurocadres 3. Specifieke organisaties EUROCHAMBRES 4. Sectoriële organisaties van Verzekerings- EUROCOMMERCE COPA/COGECA EUROPECHE Association of European Cooperative Insurers, AECI Bureau Internationaal Herverzekeringsmaatschappijen, BIP AR Europees Assurantie Comité, CEA Federatie van de Bankwezen in de EEG Spaarbankenvereniging van de Europese Economische Gemeenschap, GCECEE Association of Cooperative Banks of the EC European Confederation of woodworking industries, CEI-bois Confederation of the National Hotel and Restaurant Associations in the EC, HOTREC European Construction Industry Federation, FIEC European Regional Airlines Association, ERA Airports Council International - European Region, ACI-Europe en 26 Association des compagnies aériennes indépendantes de la Communauté européenne, ACE Association of European Airlines, AEA Europese Schippersorganisatie, ESO International Union for Inland Navigation, UINF Associatie van Reders van de Europese Gemeenschap, ECSA Community of European Railways, CER Internationale Wegvervoerorganisatie, IRU European Federation of Cleaning Industry, EFCI 5. Europese vakverbonden die lid zijn van het EVV (*) FEM/EMF (metaal) EURO-FIET (commercieel, kantoor- en technisch personeel) European Committee Communications International EFA (landarbeiders) EEA (media) ECF (voedingsmiddelen) CSESP/EPSC (overheidsdiensten) CSTCE/CTWUEC (transport) CSEE/ETUCE (onderwijs) FETBB/EFBWW (bouwnijverheid - houtbewerking) FGE/EGF (grafische industrie) FSE-THC/ETF-TCL (textiel) FESCID/EFCGU (mijnwerkers, chemie en energie) FEJ-FIJ/EFJ-IFJ (journalisten) EFDPS (bewerkers diamanten en edelstenen) (*) Kopie van brief aan het EW 27 Bijlage II BESLUIT VAN DE COMMISSIE van 20 mei 1998 betreffende de oprichting van Comités voor de sectoriële dialoog tussen de sociale partners op Europees niveau 28 MEMORIE VAN TOELICHTING 1. 2. 3. 4. De Commissie is, krachtens artikel 118 B van het Verdrag, gehouden de dialoog tussen de werkgevers en de werknemers op Europees niveau verder te ontwikkelen. Zij neemt kennis van de standpunten van de sectoriële sociale partners over het communautair beleid, via raadplegingen over een aantal initiatieven op sociaal beleid en, in de sectoren waar een gemeenschappelijk beleid wordt gevoerd, over de formulering en implementatie van sectoriële beleidsmaatregelen. De sector-specifieke raadplegingen zijn bedoeld om de arbeidsomstandigheden te verbeteren en te harmoniseren en ook, in enkele gevallen, om de economische en concurrentiepositie van de betrokken sector te verbeteren. Dit werkt wordt in sectoriële comités verricht, die zijn opgericht op formele basis - de paritaire comités - of in informele werkgroepen. De Commissie heeft in september 1996 een Mededeling goedgekeurd (COM (96) 448 def. van 18 september 1996), betreffende de ontwikkeling van de sociale dialoog op Gemeenschapsniveau. Doel hiervan was, zoveel mogelijk uiteenlopende meningen te verzamelen over de middelen die moesten worden gebruikt om de Europese sociale dialoog te bevorderen en uit te breiden. In dit document heeft de Commissie erop gewezen, dat de paritaire comités en informele werkgroepen te sterk geïnstitutionaliseerd waren geraakt en hun nut hadden verloren. Daarom heeft zij gevraagd om advies over de organisatie en de verantwoordelijkheden voor de sectoriële dialoog. In de loop van 1997 zijn meer dan 80 gedetailleerde reacties ontvangen van Europese en nationale werkgevers- en werknemersorganisaties, Europese Instellingen en nationale autoriteiten. (Zie de resolutie van het Europees Parlement over de Mededeling van de Commissie betreffende de ontwikkeling van de sociale dialoog op Gemeenschapsniveau COM(96) 448 def. van 18 juli 1997 en het advies van het Economisch en Sociaal Comité van 29 en 30 januari 1997 over dezelfde kwestie. ) In april 1997 is in Den Haag een Europees forum gehouden ter bespreking van de toekomst van de sociale dialoog. De meeste respondenten zijn het eens met de conclusies van de Commissie, dat de bestaande structuren vaak positieve ontwikkelingen in de weg staan. Er moet een meer geharmoniseerde benadering komen voor de structuren ter ondersteuning van de sociale dialoog, om zodoende te komen tot een evenwichtiger behandeling van de verschillende sectoren van bedrijvigheid en om alle sectoren in staat te stellen zo doeltreffend en substantieel mogelijk bij te dragen tot het tot stand komen van de desbetreffende communautaire beleidsmaatregelen. De Commissie dient bereid te zijn te reageren op de verzoeken van elke sector die bereid is een aanzienlijke gezamenlijke bijdrage te leveren. 5. Ten einde de kwantitatieve en kwalitatieve inbreng van de sociale dialoog te verbeteren, met als resultaat een hogere toegevoegde waarde op Europees niveau, moeten de bestaande structuren dus worden vervangen en moet een efficiëntere dialoog bevorderd worden. De operationele procedures zullen worden 29 gestroomlijnd: één plenaire vergadering op hoog niveau per jaar, een beperkte delegatie van de sociale partners, onkostenvergoeding voor hoogstens 15 deelnemers van werkgevers- en van werknemerszij de. De Commissie zal, door de DG's die het meest betrokken zijn bij de punten die op de agenda staan of DG V, het secretariaat leveren; de vergaderingen worden gewoonlijk door een vertegenwoordiger van de werkegers of werknemers voorgezeten, maar een vertegenwoordiger van de Commissie zal als voorzitter optreden, wanneer beide partijen hierom gezamenlijk verzoeken. Elke sector zal krachtig worden ondersteund door een partnerschap tussen DG V en de overige betrokken DG's, met inbegrip van een betere technische ondersteuning voor de voorbereiding en de follow-up van vergaderingen. 30 BESLUIT VAN DE COMMISSIE van 20 mei 1998 betreffende de oprichting van Comités voor de sectoriële dialoog tussen de sociale partners op Europees niveau DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, Overwegende dat artikel 118 B van het Verdrag bepaalt dat de Commissie zich beijvert de dialoog tussen de sociale partners op Europees niveau verder te ontwikkelen en dat als deze laatsten zulks wenselijk achten dit tot contractuele betrekkingen kan leiden; Overwegende dat volgens punt 12 van het Gemeenschapshandvest van de sociale grondrechten van de werkenden de werkgevers of de organisaties van werkgevers enerzijds en de organisaties van werkenden anderzijds, onder de voorwaarden als bepaald bij de nationale wetgeving en de nationale gebruiken, het recht moeten hebben te onderhandelen en collectieve arbeidsovereenkomsten af te sluiten en de dialoog tussen sociale partners op Europees niveau, die moet worden ontwikkeld, indien zij zulks wenselijk tot contractuele betrekkingen, met name op bedrij fstakoverkoepelend en sectorieel niveau; achten, kan leiden Overwegende dat de Commissie in reactie op de Mededeling van 18 september 1996 betreffende de ontwikkeling van de sociale dialoog op Communautair niveau21, van alle betrokkenen krachtige steun heeft gekregen voor haar voorstel de sectoriële dialoog te versterken; Overwegende dat het Europees Parlement in zijn resolutie van 18 juli 199722 over deze Mededeling van de Commissie heeft gevraagd specifiek belang toe te kennen aan de sectoriële sociale dialoog, aangezien de gevolgen van de regulering en/of deregulering van de werkgelegenheid in de sectoren van de economie het beste binnen de sectoriële dialoog kan worden beoordeeld; Overwegende dat het Economisch en Sociaal Comité in zijn advies van 29 januari 1997 over genoemde Mededeling van de Commissie23 heeft verklaard dat de sectoriële dialoog doeltreffend, efficiënt en goed gericht moet zijn; Overwegende dat de situatie in verschillende lidstaten duidelijk aantoont, dat zowel de werkgevers als de werknemers actief moeten deelnemen aan discussies over de verbetering van de leef- en werkomstandigheden in hun sector; dat Comités voor de sectoriële dialoog in het kader van de Commissie, het meest geschikte middel zijn om 21 22 23 COM(96) 448 def. PB C 286 van 22. 9. 1997, blz. 338. PB C 89 van 19. 3. 1997, blz. 27. 31 een dergelijke deelname te waarborgen door op communautair niveau een representatief forum voor de betrokken sociaal-economische belangen te scheppen; Overwegende dat de Commissie ernaar dient te streven dat het lidmaatschap en de activiteiten van de Comités voor de sociale dialoog mede de gelijkheid van mannen en vrouwen bevorderen; Overwegende dat de bestaande Paritaire Comités moeten worden vervangen door de Comités voor de sectoriële dialoog; dat de Besluiten tot oprichting van deze Paritaire Comités derhalve moeten worden ingetrokken, BESLUIT Artikel 1 Hierbij worden de Comités voor de sectoriële dialoog, hierna "comités" genoemd, opgericht in sectoren, waar de sociale partners een gezamenlijk verzoek indienen om deel te nemen aan een dialoog op Europees niveau en waar de organisaties van werkgevers en werknemers: a) b) c) tot specifieke sectoren of categorieën behoren en op Europees niveau georganiseerd zijn; uit organisaties bestaan die op zichzelf een integrerend en erkend deel uitmaken van de structuren van sociale partners van de lidstaten en het vermogen bezitten overeenkomsten te sluiten, en die representatief zijn voor verscheidene lidstaten ; toereikende structuren bezitten om hun doeltreffende deelneming aan het werk van de Comités te waarborgen. De comités moeten, voor de sector waarvoor zij zijn opgericht, Artikel 2 a) worden geraadpleegd over de ontwikkelingen op communautair niveau met sociale implicaties en b) de sociale dialoog op sectorieel niveau ontwikkelen en bevorderen. Artikel 3 De vertegenwoordigers van de werkgevers en de werknemers die aan de vergaderingen van elk comité deelnemen, zijn maximaal veertig in getal, met een gelijk aantal vertegenwoordigers van de werkgevers- en de werknemersdelegaties. Artikel 4 De Commissie nodigt de vertegenwoordigers uit aan vergaderingen van de Comités deel te nemen, op voorstel van organisaties van sociale partners die het in artikel 1 bedoelde verzoek hebben ingediend. 32 Artikel 5 1. 2. 3. 4. Elk comité stelt, tezamen met de Commissie, zijn eigen reglement van orde vast. De comités worden voorgezeten door een vertegenwoordiger van de werkgevers- of werknemersdelegaties of, op hun gezamenlijk verzoek, door een vertegenwoordiger van de Commissie. De comités vergaderen minstens een maal per jaar. In totaal ontvangen dertig vertegenwoordigers van de werkgevers en de werknemers die aan de vergadering van een comité deelnemen, reis- en verblijfkosten. De Commissie evalueert, in overleg met de sociale partners, regelmatig het functioneren van de comités en het verrichten van hun activiteiten in de verschillende sectoren. Artikel 6 Indien de Commissie een comité ervan in kennis heeft gesteld dat een te bespreken kwestie een geheimhouding verlangende aangelegenheid betreft, zijn de leden van het comité, onverminderd het bepaalde in artikel 214 van het Verdrag, ertoe gehouden de informatie die zij op bijeenkomsten van het comité of van diens secretariaat hebben verkregen, niet bekend te maken. Artikel 7 1 De Comités voor de sectoriële dialoog treden in de plaats van de bestaande paritaire comités en wel als volgt: a) b) c) d) e) Paritaire Comité het het Besluit 87/467/EEG van de Commissie24. voor zeevervoer, opgericht bij het Paritaire Comité voor de burgerluchtvaart, Besluit 90/449/EEG van de Commissie25. opgericht bij het Paritaire Comité voor de binnenscheepvaart, opgericht bij Besluit 80/991/EEG van de Commissie26. Paritaire Comité het Besluit 85/516/EEG van de Commissie27. voor het wegvervoer, opgericht bij het Paritaire Comité voor de spoorwegen, opgericht bij Besluit 85/13/EEG van de Commissie28. 24 25 26 27 28 PB L 253 van 4. 9. 1987, blz. 20. PB L 230 van 24. 8. 1990, blz. 22. PB L 297 van 6. 11. 1980 blz. 28. PB L317 van 28. 11. 1985, blz. 33. PB L 8 van 10. 1. 1985, blz. 26. 33 f) g) h) i) het Paritaire Comité Besluit 90/450/EEG van de Commissie29. voor telecommunicatie, opgericht bij het Paritaire Comité voor de sociale vraagstukken van de agrarische arbeiders, opgericht bij Besluit 74/442/EEG van de Commissie30. het Paritaire Comité voor de sociale vraagstukken in de zeevisserij, opgericht bij Besluit 74/441/EEG van de Commissie31. het Paritaire Comité voor de posterijen, opgericht bij Besluit 94/595/EEG van de Commissie32. De Comités die bij deze besluiten zijn opgericht, blijven echter bestaan, totdat de bij dit Besluit opgerichte Comités voor de sectoriële dialoog met hun werkzaamheden aanvangen, doch in ieder geval niet na 31 december 1998. 2. Onder voorbehoud van het in artikel 1 bepaalde, treden de comités voor de sectoriële dialoog eveneens in de plaats van de informele werkgroepen waarmee de Commissie tot nu toe de sociale dialoog in bepaalde sectoren die niet vielen onder een Besluit van de Commissie tot oprichting van een Paritair Comité, heeft bevorderd. 3. De in lid 1, onder a) tot en met i), genoemde besluiten worden ingetrokken. Brussel, op 20 mei 1998 Voor de Commissie Pàdraig FLYNN Lid van de Commissie 29 30 31 32 PB L 230 van 24. 8. 1990, blz. 25. PB L 243 van 5. 9. 1974, blz. 22. PB L 243 van 5. 9. 1974, blz. 19. PB L 225 van 31. 8. 1994, blz. 31. 34 Ontwerp voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot wijziging van Besluit 70/532/EEG houdende instelling van het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken van de Europese Gemeenschappen 35 MEMORIE VAN TOELICHTING 1. 2. 3. Tijdens vergaderingen van vertegenwoordigers van de sociale partners, de Raad en de Commissie vinden tripartiete discussies over de werkgelegenheid plaats. Naast de specifieke prioriteiten van elk van de partijen, heeft het overleg tot doel gezamenlijke doelstellingen te bepalen. Het voornaamste overlegorgaan op Europees niveau is het Permanente Comité voor Arbeidsmarktvraagstukken, een tripartiet comité dat in 1970 is ingesteld (Beschikking van de Raad 70532/EEG gewijzigd bij Beschikking 75/62/EEG). Op het functioneren van dit comité, in zijn huidige vorm, is heel wat kritiek geleverd. De meeste leden van het comité zijn het erover eens, dat de manier waarop het functioneert: niet meer van deze tijd is; dat geldt ook voor het lidmaatschap, de werkmethoden en het gebruik dat van de resultaten wordt gemaakt. De laatste jaren communautair vlak veranderd: is bovendien de context voor een tripartiet dialoog op - - - In een aantal lidstaten die bij het afsluiten van een werkgelegenheidspact betrokken zijn, is de tripartiete aanpak belangrijker geworden. recente discussies over In de flankerende maatregelen voor de herstructurering van de industrie, is het partnerschap genoemd als een van de belangrijkste instrumenten die bevorderd moesten worden. De opname van een nieuwe titel - betreffende de werkgelegenheid - in het Verdrag van Amsterdam en de toepassing van deze regelingen, hebben de koers van de tripartiete dialoog veranderd (zie de de Resolutie van de Raad van 14 december 1997 inzake de werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 1998 (PB C 30 van 28. 1. 1998, blz. 1). Bovendien hebben de recente initiatieven ter bevordering van nieuwe vormen van de tripartiete dialoog geleid tot een groei van het aantal fora, parallel met de vergaderingen op ministerieel niveau in het kader van het Permanent Comité voor Arbeidsmarktvraagstukken, waar de Raad en de sociale partners bijeenkomen ter bespreking van werkgelegenheidskwesties, zoals de vergaderingen tussen de stuurgroep van het Comité voor werkgelegenheids- en arbeidsmarktbeleid en de sociale partners, alsmede de vergaderingen van het driemanschap van regeringsleiders en/of staatshoofden en de sociale partners. 4. Deze ontwikkelingen en het onbetwiste gebrek aan efficiëntie van het Permanente Comité, in zijn huidige vorm, maken een nieuw gerationaliseerd proces noodzakelijk, waarin de sociale partners zo effectief mogelijk kunnen bijdragen tot de ontwikkeling en uitvoering van de werkgelegenheidsrichtsnoeren en de globale richtsnoeren voor het economische beleid. Het voorstel van de Commissie tot wijziging van het bestaande Besluit van de Raad, zal dienovereenkomstig het aantal deelnemers aan de vergaderingen beperken, het lidmaatschap van de sociale partners aanpassen, om rekening te houden met achtereenvolgende 36 uitbreidingen van de Gemeenschap en ontwikkelingen die van invloed zijn op de representatieve organisaties. Dit zorgt tevens voor de nodige flexibiliteit, zodat de vergaderingen van het Comité direct gekoppeld worden aan het nieuwe werkgelegenheidsproces. Hieronder volgen de opmerkingen van de Commissie over het enige artikel van haar voorstel: 5. Wijziging van artikel 2, lid 1, van Besluit 70/532/EEG In de eerste plaats heeft deze wijziging betrekking op de verandering in het lidmaatschap van het Comité, een van de wijzigingen van artikel 2. In de tweede plaats bepaalt het dat het Comité twee maal per jaar vergadert. Dit komt in de plaats van de eerdere verplichting voor het Comité te worden ingeschakeld "voordat de eventuele beslissingen van de bevoegde Instellingen worden genomen". Deze wijziging houdt verband met de belangrijke rol die de sociale partners dienen te spelen in het nieuwe proces inzake de werkgelegenheid, als uiteengezet in de conclusies van de vergadering van de Europese Raad over de werkgelegenheid op 20 en 21 november 1997 (blz. 19) (de Luxemburgse werkgelegenheidstop). 6. Wijziging van artikel 2, lid 2, van Besluit 70/532/EEG Deze wijziging geeft elk voorzitterschap van de Unie de nodige flexibiliteit bij de keuze van het meest geschikte forum voor het bespreken van de werkgelegenheid met de sociale partners: hetzij de voltallige Raad, het zij het driemanschap van de staatshoofden of regeringsleiders, zoals uiteengezet in de conclusies van de Luxemburgse werkgelegenheidstop. 7. Wijziging van artikel 2, lid 3, van Besluit 70/532/EEG In de eerste plaats wordt het aantal deelnemers van de kant van de sociale partners van 36 tot 16 verminderd om efficiënter te kunnen vergaderen. In de tweede plaats vervangt het nieuwe artikel de bijlage bij het vroegere Besluit, aangezien het aangeeft welke organisaties van sociale partners moeten deelnemen aan het werk van het Comité. De organisaties van sociale partners worden zodanig geselecteerd, dat elke delegatie van sociale partners de gehele economie bestrijkt en Europese organisaties omvat die hetzij algemene belangen vertegenwoordigen, hetzij meer specifieke belangen van het hoger personeel en kleine en middelgrote ondernemingen. 8. Wijziging van artikel 2, Besluit 70/532/EEG lid 4, en schrapping van de bijlage bij Deze wijziging heeft betrekking op de vermindering van het aantal deelnemers van de delegaties van de sociale partners 37 Ontwerp voor een BESLUIT VAN DE RAAD tot wijziging van Besluit 70/532/EEG houdende instelling van het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken van de Europese Gemeenschappen DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 145, Overwegende dat het Europees Parlement in zijn Resolutie van 18 juli 199733 over de Mededeling van de Commissie betreffende de ontwikkeling van de sociale dialoog op communautair niveau34, nadrukkelijk vraagt om de hervorming van het Permanenete Comité voor arbeidsmarktvraagstukken. Overwegende dat het Economisch en Sociaal Comité in zijn advies van 29 januari 199735 over genoemde Mededeling van de Commissie heeft verklaard dat het Permanente Comité voor arbeidsmarktvraagstukken beter moet worden geprofileerd. Overwegende dat de Raad in zijn Resolutie van 15 december 1997 inzake de werkgelegenheidsrichtsnoeren voor 199836 heeft beklemtoond dat het noodzakelijk is de sociale partners bij de werkgelegenheidsstrategie te betrekken. Overwegende dat de Commissie in haar mededeling "De aanpassing en de bevordering van de sociale dialoog op communautair niveau"37 op het belang heeft gewezen, om de samenstelling en de werkmethoden van het Permanente Comité voor de arbeidsvraagstukken aan de nieuwe omgeving aan te passen. 33 34 35 36 37 PB C 286 van 22. 9. 1997, blz. 338. COM(96) 448 def. PB C 89 van 19. 3. 1997, blz. 27. PB C 30 van 28. 1. 1998, blz. 1. COM(1998)322def. 38 Overwegende dat de Europese Raad in zijn conclusies van de Intergouvernementele Conferentie, gehouden te Firenze op 21 en 22 juni 1996, nogmaals het belang heeft bevestigd van de bevordering van de werkgelegenheid en de verlaging van het onaanvaardbaar hoge peil van de werkloosheid in Europa, met name onder jongeren, langdurig werklozen en laaggeschoolden; Overwegende dat de Europese Raad tijdens zijn buitengewone vergadering over de werkgelegenheid op 20 en 21 november 1997 te Luxemburg heeft beklemtoond dat, als onderdeel van de noodzakelijke versterking van de sociale dialoog, de sociale partners op alle niveaus bij alle stadia van deze nieuwe strategie zouden worden betrokken en hun bijdrage tot de uitvoering van de richtsnoeren zouden moeten leveren. Overwegende dat Besluit 70/532/EEG38, laatstelijk gewijzigd bij Besluit 75/62/EEG39, derhalve moet worden gewijzigd, BESLUIT: Enig Artikel Besluit 70/532/EEG wordt als volgt gewijzigd: 1. Artikel 2, leden 1 tot en met 4, komt als volgt te luiden: " 1. Het Comité heeft tot taak, met eerbiediging van de Verdragen en met inachtneming van de bevoegdheden van de Gemeenschapsinstellingen en -organen, ervoor te zorgen dat voortdurend een dialoog, gezamenlijke actie en overleg plaatsvinden tussen de Raad - of het driemanschap van - staatshoofden of regeringsleiders -, de Commissie en de sociale partners, ten einde de coördinatie van het arbeidsmarktbeleid van de Lidstaten te vergemakkelijken door het in overeenstemming te brengen met de communautaire doelstellingen. Het Comité vergadert twee maal per jaar. " 2. Aan de werkzaamheden van het Comité wordt door de volgende partijen deelgenomen: - - - - de Raad ofwel het driemanschap van de staatshoofden of regeringsleiders de Commissie, de werkgeversorganisaties, de werknemersorganisaties. 38 39 PB L 273 van 17. 12. 1970, blz. 25. PB L 21 van 28. 1. 1975, blz. 17. 39 3. 4. Het aantal vertegenwoordigers van elk van de organisaties der sociale partners bedraagt acht, waarbij elke delegatie de gehele economie beslaat en bestaat uit Europese organisaties, die hetzij algemene belangen, hetzij meer specifieke belangen van het hoger personeel en van kleine en middelgrote ondernemingen behartigen. De benoeming van de werknemersdelegatie (EVV, CEQwordt gecoördineerd door het Europese Verbond van Vakverenigingen (EVV) en de benoeming van de werkgeversdelegatie (UNICE, CEEP, UEAPME,Eurocommerce, COPA) wordt gecoördineerd door de Unie van Industriefederaties van de Europese Gemeenschap (UNICE). Elk van de partijen die aan de werkzaamheden van het Comité deelneemt, wijst naar eigen inzicht haar vertegenwoordigers aan, hetzij voor een bepaalde periode, hetzij afhankelijk van de behandelde onderwerpen, voor specifieke vergaderingen. " 2. De bijlage wordt geschrapt. Gedaan te Brussel, op Voor de Commissie De Voorzitter 40 Financieel memorandum 1. TITEL VAN DE MAATREGEL Comités voor de sectoriële dialoog 2. BEGROTINGSLIJN Alleen deel A van de begroting 3. RECHTSGRONDSLAG Verdrag betreffende de Europese Unie, inzonderheid artikel 118B, en artikel 3 van de Overeenkomst betreffende de sociale politiek 4. BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 4. 1 Algemene doelstelling De mededeling bevat een voorstel voor de rationalisering van de bestaande comités en groepen op het gebied van de sectoriële sociale dialoog. Met deze rationalisering wordt beoogd een enkele structuur tot stand te brengen binnen de sectoriële dialoog en de administratieve belasting van de bestaande paritaire comités te verminderen. Door deze rationalisering kan binnen de grenzen van de beschikbare middelen worden beantwoord aan de vraag van nieuwe sectoren om deel te nemen aan de sociale dialoog. De rationalisering moet gepaard gaan met een wijziging van de huidige statuten van de paritaire comités. 4. 2 Periode en wijze van verlenging Onbepaalde duur. 5. INDELING VAN DE UITGAVEN/INKOMSTEN 5. 1 NVU 5. 2 NGK 5. 3 Soort inkomsten: Geen inkomsten 6. AARD VAN DE UITGAVEN/INKOMSTEN De uitgaven houden hoofdzakelijk verband met de organisatie van vergaderingen voor de sectoriële sociale dialoog. Het betreft kosten voor de huur van vergaderruimten, de vergoeding van reiskosten van de sociale partners en simultaanvertaling. 41 7. FINANCIËLE GEVOLGEN Geen financiële gevolgen voor deel B van de begroting 7. 1 Wijze van berekening van de totale kosten van de maatregel (verband tussen kostenonderdelen en totale kosten) De rationalisering en de wijziging van de statuten van de comités voor de sectoriële sociale dialoog vergen geen extra financiële of andere middelen. 7. 2 Indicatieve uitsplitsing per onderdeel VK in miljoen ecu (lopende prijzen) Onderdeel Jaarn n + 1 n + 2 n + 3 n + 4 n + 5 en volg. jaren Totaal Totaal 7. 3 Beleidsuitgaven voor studies, deskundigen enz. in deel B van de begroting VK in miljoen ecu (lopende prijzen) Jaarn n +1 n + 2 n + 3 n + 4 n +5 en volg. jaren Totaal - ~ - - studies vergaderingen deskundigen conferenties en symposia voorlichting en publicaties Totaal 42 7. 4 Tijdschema van de vastleggings- en betalingskredieten VK in miljoen ecu Jaar n n+ 1 n + 2 n + 3 n + 4 n + 5 en volg. jaren Totaal J. 1 J j | Vastleggings- kredieten | Betalmgskredieten i , •• 1 1 I 1 | Jaar n n +1 n + 2 n + 3 n + 4 n + 5 en volg. jaren I totaal •j ,. ,. i i 1 FRAUDEBESTRIJDINGSMAATREGELEN Er zijn geen bepalingen voorgesteld ten aanzien van de geplande uitgaven (organisatie van vergaderingen) met uitzondering van de gebruikelijke controles in verband met de verzoeken om terugbetaling van de reis- en verblijfkosten van deelnemers. ELEMENTEN VAN DE KOSTEN-BATENANALYSE 9. 1. Specifieke kwantificeerbare doelstellingen en doelgroep Beoogd wordt de sectoriële sociale partners in staat te stellen een sociale dialoog op te bouwen op basis waarvan overeenkomsten kunnen worden gesloten. De doelgroep wordt gevormd door de sociale partners die op sectorieel niveau zijn georganiseerd en leden van organisaties die voldoen aan de representativiteitscriteria. 9. 2. Rechtvaardiging van de actie De bijdrage van de sectoriële sociale dialoog op Europees niveau is voortdurend gegroeid. Ten einde de kwantitatieve en kwalitatieve inbreng van de sociale dialoog te verbeteren, met als resultaat een hogere toegevoegde waarde op Europees niveau, moeten de bestaande structuren formele in worden en moet vervangen uiterst plaats van 43 gedachtenwisselingen vooral een efficiënte politieke dialoog bevorderd worden. De Commissie zal zorgen voor een nieuw kader waarbinnen de sectoriële dialoog zich kan blijven ontwikkelen. Dit kader zal op dezelfde voorwaarden gelden voor alle sectoren die willen deelnemen aan de sociale dialoog en het zal gemakkelijk kunnen worden uitgebreid tot nieuwe sectoren. De nieuwe comités zullen het voornaamste forum gaan vormen voor de sectoriële dialoog (raadpleging, gezamenlijke acties en onderhandelingen) en zij zullen worden ingesteld in alle sectoren die een gezamenlijk verzoek indienen en voldoende goed georganiseerd zijn met een belangrijke aanwezigheid in Europa, overeenkomstig de criteria die voor de representativiteit zijn vastgesteld. 9. 3 Controle en evaluatie van de actie De middelen voor het organiseren van vergaderingen zullen aan de verschillende sectoriële comités ter beschikking worden gesteld op basis van hun jaarlijkse werkprogramma's. De in het kader van deze comités door de sociale partners gezamenlijk goedgekeurde teksten zullen openbaar gemaakt en verspreid worden, zowel op het niveau van de communautaire instellingen als op het niveau van de lidstaten, en meer in het bijzonder onder de nationale organisaties van de sociale partners. De resultaten van de sociale dialoog en dus van de werking van deze comités zullen namelijk hoofdzakelijk worden geëvalueerd door de achterban van de sociale partners door middel van sociale verkiezingen of andere procedures en werknemersvertegenwoordigers. voor de benoeming van werkgevers- Bovendien zal de Commissie de resultaten van het werk van deze comités bekendmaken in het kader van de jaarlijkse balans van de sociale dialoog. 10. HUISHOUDELIJKE UITGAVEN (AFDELING III, DEEL A, VAN DE ALGEMENE BEGROTING) De feitelijke beschikbaarstelling van de benodigde administratieve middelen hangt af van het jaarlijkse besluit van de Commissie betreffende de toewijzing van de middelen, met name gelet op het aantal extra ambten en de aanvullende bedragen die door de begrotingsautoriteit zullen worden toegestaan. 10. 1 Gevolgen voor het personeelsbestand Geen extra personeel nodig. 44 In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van het reeds beschikbare personeel. Voor deze maatregel moeten bepaalde taken intern opnieuw verdeeld worden. Aard van cie • posten Personeel voor het beheer van de maatregel Herkomst Duur vast tijdelijk van DG dienst of extra personeel Ambtenaren (*) tijdelijke of functionarissen A B C 9 1 2 Ander personeel ; A-7001 | 1 10 1 2 1 1 Totaal 12 2 14 onbepaald j i i i. j ! 10. 2 Totale financiële gevolgen van het personeel Geen extra personeel nodig. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van het reeds beschikbare personeel. Voor deze maatregel moeten bepaalde taken intern opnieuw verdeeld worden. Bedrag Wijze van berekening (ecu) Ajnbtenaren (*) 1 296 000 12 x 108 0 0 0 =1 296 000 Tijdelijke functionarissen 108 000 1x108 000=108 000 Ander personeel (A-7001) 43 000 1 x 43 000 = 43 000 Totaal 1 447 000 (*) Personeel dat met het beheer van de maatregel belast is (berekend op basis van de titels A-l, A-2, A-4, A-5 et A-7). 45 10. 3 Financiële gevolgen van de overige huishoudelijke uitgaven als gevolg van de maatregel Begrotingslijn (nr. en omschrijving) A 7032 Vergaderkosten van comites Bedrag 1. 265. 040 (ecu) Wijze van berekening Gemiddeld 753 ecu per deelnemer x maximaal 30 deelnemers per vergadering x minimaal 56 vergaderingen Totaal 1. 265. 040 I I i Bovengenoemd bedrag, dat is bedoeld voor alle op te richten comités voor de sectoriële dialoog, zal worden vrijgemaakt uit de voor DGV beschikbare middelen. 46 ISSN 0254-1513 COM(98) 322 def. DOCUMENTEN NL 05 01 Catalogusnummer : CB-CO-98-355-NL-C ISBN 92-78-36864-4 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg *4É


title: Europa... Vragen en antwoorden : Welk beleid voert de Europese Unie voor landbouw en visserij?.

eurovoc_concepts:
common agricultural policy
common fisheries policy