title: Mededeling van de Commissie aan de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité - De Nieuwe Transatlantische Markt

eurovoc_concepts:
EU relations
United States
economic relations
trade agreement (EU)
trade policy

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 11. 03. 1998 COM(1998) 125 def. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD. HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE DE NIEUWE TRANSATLANTISCHE MARKT INHOUDSOPGAVE A. GRONDGEDACHTE 1. 2. 3. INLEIDING POLITIEKE DIMENSIE ECONOMISCHE VOORDELEN B. HANDELSPOLITIEKE OVERWEGINGEN 4. 5. 6. C. 7. D. 8. VERBAND MET HET MULTILATERALE SYSTEEM COMPATIBILITEIT MET DE WTO BETREKKINGEN MET DERDE LANDEN MILIEU MILIEU-OVERWEGINGEN ELEMENTEN VAN DE NTMO OPHEFFING VAN DE TECHNISCHE BELEMMERINGEN VOOR HET GOEDERENVERKEER 9. TARIEFAFBRAAK 10. DIENSTEN 11. OVERHEIDSOPDRACHTEN 12. INTELLECTUELE EIGENDOM 13. INVESTERINGEN 14. ANDERE MOGELIJKE COMPONENTEN E. ANDERE ASPECTEN VAN HET INITIATIEF 15. GEVOLGEN VOOR DE GEMEENSCHAPPELIJKE BELEIDSMAATREGELEN VAN DE EUROPESE UNIE 16. INSTITUTIONELE ASPECTEN F. CONCLUSIE Bijlage : BELANGRIJKSTE ECONOMISCHE GEGEVENS 2 3 6 7 X ») 11 13 14 17 18 22 23 25 26 28 30 32 33 MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE DE NIEUWE TRANSATLANTISCHE MARKT A. GRONDGEDACHTE 1. INLEIDING De economische betrekkingen tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten zijn van vitaal belang voor beide partijen. In 1996 werd bilateraal voor meer dan 355 miljard ecu aan goederen en diensten verhandeld. De EU en de VS hebben een aandeel van ongeveer 19 % in eikaars totale handel in goederen. Het aandeel van de geavanceerde technologische producten in het onderlinge handelsverkeer wordt op 20 % geraamd. In 1995 was de bilaterale handel in diensten tussen de EU en de VS goed voor 38 % van het totale bilaterale handelsverkeer. De Europese Unie is met 59 % van de buitenlandse directe investeringen (BDI) verreweg de grootste investeerder in de Verenigde Staten. 44 % van alle BDI van de VS is in de EU geconcentreerd. Nadere bijzonderheden zijn in de bijlage opgenomen. Tijdens opeenvolgende ronden van multilaterale handelsbesprekingen - en sedert de vaststelling van de Nieuwe Transatlantische Agenda (NTA) in 1. 995 eveneens op bilateraal niveau - werden de resterende belemmeringen voor de handel en investeringen geleidelijk verminderd. Uit het jaarlijks verslag van de Commissie betreffende de belemmeringen voor de handel en de investeringen in de Verenigde Staten blijkt evenwel dat nog lang niet alle obstakels uit de weg zijn geruimd. De belangrijkste reden hiervoor is dat de regelgeving op het gebied van de handel en de investeringen tussen de EU en de VS geen gelijke tred heeft gehouden met de nieuwe marktontwikkelingen. Hoewel de tarieven voor industrieproducten aanmerkelijk werden verlaagd, hanteren vooral de Verenigde Staten in bepaalde gevoelige sectoren nog een aantal "piektarieven". Het grootste probleem vormen evenwel de non-tarifaire handelsbelemmeringen. Deze worden steeds belangrijker als gevolg van de toenemende handel in geavanceerde producten en diensten tussen de EU en de VS en de groei van de buitenlandse directe investeringen. Deze sectoren zijn aan een reeks binnenlandse normen en voorschriften onderworpen ter bescherming van bepaalde legitieme sociale belangen in verband met, onder meer, de volksgezondheid, de veiligheid en het milieu. Vertegenwoordigers van het bedrijfsleven in de EU en de VS hebben deze normen en voorschriften reeds herhaaldelijk als het belangrijkste probleem aangewezen. Aangezien de regels dikwijls sterk uiteenlopen, kunnen deze een belangrijke handelsbelemmering vormen. Zij verhogen de kosten, zowel voor de Europese en Amerikaanse consumenten als voor de bedrijven, en maken het de betrokken ondernemingen moeilijker nieuwe economische en technologische mogelijkheden te benutten. Voorts bemoeilijken zij de schepping van kwalitatief hoogstaande arbeidsplaatsen en vormen zodoende een belemmering voor de economische groei. Deze normen en voorschriften behoren thans tot de grootste obstakels voor de transatlantische handel en de investeringen. Bovendien is het aantal moeilijk oplosbare handelsgeschillen tussen de EU eri de VS de jongste tijd toegenomen. Veel van deze recente problemen hebben niet meer het karakter van traditionele handelsgeschillen in die zin dat zij hun oorsprong vinden in de bovenomschreven situatie. Ondanks de aanzienlijke inspanningen die wij ons wat dit betreft hebben getroost, zijn wij er tot op heden niet in geslaagd een doeltreffend mechanisme ter voorkoming van deze problemen te ontwikkelen. Het oplossen ervan kost zodoende veel tijd en moeite, is uit economisch oogpunt nadelig voor zowel Europa als de Verenigde Staten en heeft onevenredig grote negatieve gevolgen op politiek gebied. De vraag is of meer en doeltreffender maatregelen kunnen worden genomen om de handel in goederen en diensten tussen de EU en de VS te vereenvoudigen en, terzelfder tijd, de genoemde problemen te vermijden of op te lossen, zorg dragend dat ons hoge niveau van bescherming van de volksgezondheid en het milieu wordt gehandhaafd en autonoom verder kan worden ontwikkeld. In het kader van de Nieuwe Transatlantische Agenda (NTA) werd enige vooruitgang geboekt met een voorzichtige stapsgewijze aanpak van individuele problemen en het bevorderen van de liberalisatie in specifieke sectoren De langdurige onderhandelingen die aan de Overeenkomst inzake wederzijdse erkenning van 1997 voorafgingen, hebben evenwel aangetoond dat deze aanpak zeer tijdrovend is en slechts beperkte resultaten oplevert. De Commissie heeft om die reden grondig overwogen of thans een nieuwe bieder opgezette en ambitieuzere aanpak noodzakelijk is om de Nieuwe Transatlantische Markt, (NTM), die van bij het begin een van de belangrijkste doelstellingen van de NTA was, te realiseren. Elk daartoe strekkend voorstel dient aan de volgende criteria te voldoen : i) het moet een oplossing bieden voor de werkelijke belemmeringen voor het handelsverkeer en de investeringen tussen de EU en de VS; ii) het dient economisch voordeel te brengen aan de EU en de VS naar verhouding van de geleverde inspanningen; iii) het mag de doelstellingen waartoe wij ons met het oog op de toekomstige multilaterale onderhandelingen in het kader van de WTO hebben verbonden, niet doorkruisen, doch dient deze integendeel te bevorderen; iv) het mag geen nieuwe belemmeringen voor het handelsverkeer met derde landen ten gevolge hebben, noch de toegang van deze landen tot de markt van de EU en de VS bemoeilijken en mag hun steun aan de multilaterale liberalisatie niet verzwakken; v) het dient ambitieus, politiek haalbaar en technisch uitvoerbaar te zijn; vi) het dient in overeenstemming te zijn met de overeengekomen multilaterale regels van de WTO en van andere internationale organisaties (bijvoorbeeld OESO, WIPO, enz. ) en mag deze regels niet in het gedrang brengen; vii) het dient bij te dragen aan een verbetering van de algemene politieke betrekkingen tussen de EU en de VS; viii) het moet voordeel brengen aan de consument en dient ons in staat te stellen ons hoge niveau van bescherming van de gezondheid, de veiligheid, de consument en het milieu te handhaven; ix) het mag geen beletsel vormen voor de verdere ontwikkeling van het communautair acquis. Elk voorstel op dit gebied dient de verdere multilaterale liberalisatie te stimuleren door een meer ingrijpende liberalisatie en meer bindende afspraken op bilateraal niveau, die eventueel later tot andere partners kunnen worden uitgebreid. Bij de bilaterale liberalisatie moet vooral aandacht worden besteed aan die belemmeringen voor het handelsverkeer tussen de EU en de VS welke langs multilaterale weg op korte termijn niet afdoende geregeld kunnen worden. Rekening houdend met al deze elementen stelt de Commissie voor onderhandelingen te openen over een Nieuwe Transatlantische Markt Overeenkomst (NTMO), ter bereiking van de volgende doelstellingen: i) verregaande opheffing van de technische belemmeringen voor de handel in goederen door middel van een breed opgezet proces van wederzijdse erkenning en/of harmonisatie, ten voordele van zowel het bedrijfsleven als de consumenten; ii) politieke verbintenis van de partijen om door middel van multilaterale onderhandelingen tegen het jaar 2010 alle rechten op industrieproducten af te schaffen op basis van de meestbegunstigingsclausule, op voorwaarde dal een "kritieke massa" van handelspartners zich daar eveneens toe verbindt; iii) vrijhandelszone voor diensten, rekening houdend met de door de Raad vastgestelde iv) normen en criteria; liberalisatie die verder strekt dan de multilaterale of plurilateral overeenkomsten op het gebied van de overheidsopdrachten, de intellectuele eigendomsrechten en de investeringen. De onderscheiden elementen van dit voorstel zijn in afdeling D in bijzonderheden uiteengezet. Voorts moet de bilaterale samenwerking worden geïntensiveerd op, onder meer. de volgende gebieden : vereenvoudiging van het handelsverkeer en de douaneprocedures, samenwerking van ondernemingen uit het midden- en kleinbedrijf, duurzame ontwikkeling en milieu (rekening houdend met de lopende bilaterale en multilaterale initiatieven). Op bepaalde van deze gebieden (bijvoorbeeld douane, mededinging, wetenschap en technologie) kunnen de bestaande overeenkomsten reeds tot grondslag dienen voor een dergelijke samenwerking. De NTM-Overeenkomst wordt in het ruimere kader van de Nieuwe Transatlantische Agenda (NTA) gesitueerd. Het NTA-actieprogramma wordt verder ontwikkeld. Het is noodzakelijk dat een aantal algemene methodologische kwesties duidelijk wordt geregeld. Vooraleer de onderhandelingen worden geopend, dienen met de Verenigde Staten duidelijke afspraken te worden gemaakt over de gebieden waarop deze betrekking zullen hebben en welke sectoren uitgesloten zijn. De EU zal bij deze onderhandelingen ter dege de mededingingsvoorwaarden, zoals bijvoorbeeld de staatssteun. Vanaf het begin dient duidelijk te worden gesteld dat een overeenkomst bindend moet zijn voor de federale staten en dat deze geen afbreuk mag doen aan bestaande overeenkomsten van de EU met derde landen. houden met elementen rekening invloed zijn van die op Het initiatief dient de vorm te hebben van één enkele breed opgezette overeenkomst. Deze lijkt op het eerste gezicht moeilijker te realiseren dan de huidige stapsgewijze onderhandelingen en ratificaties. Een enkele overeenkomst biedt echter meer zekerheid wat de tenuitvoerlegging van de aangegane verbintenissen betreft, onder andere, waar nodig, door middel van wijzigingen in de binnenlandse wetgeving. Wellicht nog belangrijker is dat de dynamiek van onderhandelingen die meerdere onderwerpen en 5 sectoren omvatten het mogelijk zou moeten maken bepaalde diepgewortelde, reeds lang bestaande belemmeringen weg te nemen die afzonderlijk moeilijk kunnen worden aangepakt. Dit voorstel is er niet op gericht een interne markt met de Verenigde Staten tot stand te brengen, maar zou de EU in staat stellen profijt te trekken van de unieke ervaring die zij met de voltooiing van de interne markt heeft opgedaan en bepaalde daaraan ten grondslag liggende beginselen aan te passen aan de, weliswaar op een andere leest geschoeide, betrekkingen tussen de EU en de VS. 2. POLITIEKE DIMENSIE Dit voorstel is meer dan een handelspolitiek initiatief. Het is ook een belangrijk initiatief in het kader van het meer algemene beleid van de Europese Unie ten aanzien van de Verenigde Staten en moet in dat licht worden beschouwd. Sedert het einde van de koude oorlog hebben wij een aantal stappen ondernomen met het oog op de herstructurering en de herziening van onze banden met de Verenigde Staten, waarmee wij onze belangrijkste en meest complexe externe betrekkingen onderhouden, en ter versterking van de Amerikaanse steun aan de stabiliteit in Europa. Een andere belangrijke doelstelling bestaat erin zoveel mogelijk te voorkomen dat de Verenigde Staten nog verder unilaterale maatregelen nemen, bijvoorbeeld in de vorm van de onaanvaardbare extraterritoriale wetgeving van de Helms-Burton Act en de d'Amato Act. Het is belangrijk dat wij ons hiertegen krachtig blijven verzetten en dat de uit de Helms-Burton Act en de d'Amato Act voortvloeiende meningsverschillen tussen de EU en de VS in een vroeg stadium globaal worden geregeld op basis van het akkoord van april 1997. Met de Nieuwe Transatlantische Agenda van 1995 werd de grondslag gelegd voor de samenwerking en het gemeenschappelijk optreden van onze administraties op alle niveaus en voor talrijke onderwerpen. De NT A was wat dit betreft van onschatbare waarde en heeft ons in staat gesteld een aantal tastbare resultaten te bereiken die werden geconcretiseerd in de Overeenkomst inzake wederzijdse erkenning van 1997 en in andere overeenkomsten. De NTA in zijn huidige vorm krijgt aan beide zijden van de Atlantische Oceaan echter te weinig politieke aandacht en heeft onvoldoende interne dynamiek en om een belangrijk politiek en economisch effect te sorteren, hoewel hij zijn nut toch heeft bewezen. De tijd is gekomen om na te gaan of er behoefte is aan een meer ambitieuze en breder opgezette aanpak. Het voorstel tot oprichting van een Nieuwe Transatlantische Markt die de belemmeringen voor het handelsverkeer en de investeringen zou verlagen, en dat een integraal onderdeel was van de NTA, werd nog niet op coherente wijze ontwikkeld. Dit is het doel van het onderhavige initiatief dat voortbouwt op de gestage ontwikkeling van de relatie tussen de EU en de VS en op de spectaculaire groei van onze economische betrekkingen, vooral wat de diensten en de investeringen betreft. Het maakt gebruik van een economisch instrument dat een veel bredere stimulans geeft aan de algemene politieke betrekkingen, dat een belangrijk economisch effect sorteert en een nieuw mechanisme en sterkere stimulansen voor het voorkomen en oplossen van onderlinge geschillen genereert. Het tijdstip voor een dergelijk initiatief is goed gekozen. De Europese Unie speelt een leidende rol in de internationale handelspolitiek en de groeivooruitzichten van onze economie zijn uitstekend. Bovendien wordt over korte tijd de eenheidsmunt ingevoerd en hebben wij de nodige ervaring opgedaan met de totstandbrenging van de interne markt. De bredere internationale context is eveneens gunstig, in die zin dat Europa op dit ogenblik een sterke en stabiele partner is voor de Verenigde Staten. Dit initiatief biedt bovendien een aantal voordelen die de bilaterale, politieke en economische betrekkingen met de VS overstijgen. Bovendien zal het, om de hierna (afdeling 4) uiteengezette redenen, ons helpen bij het bereiken van onze doelstellingen in de toekomstige multilaterale handelsbesprekingen. Voorts stelt het de Europese Unie in staat haar eigen duidelijke beleidsdoelstellingen na te streven die erin bestaan de belangen van de Europese burger te behartigen en belangrijke waarden van de Europese samenleving veilig te stellen. Bij de tenuitvoerlegging van dit initiatief moet rekening worden gehouden met onze hoge normen op het gebied van de bescherming van de consument, de gezondheid en de veiligheid. Het mag geen afbreuk doen aan het interne beleid van de Europese Unie betreffende het verlenen van diensten van algemeen belang zoals dit in de desbetreffende EG-richtlijnen en in het Verdrag van Amsterdam is neergelegd. De voorspelde macro-economische groei (zie afdeling 3) biedt aanzienlijke mogelijkheden voor het scheppen van werkgelegenheid in de Europese Unie. Zodoende stelt de NTMO ons in staat het hoofd te bieden aan bepaalde uit de wereldwijde economische liberalisatie voortvloeiende onzekerheden. Zij legt bovendien de grondslag voor een betere en efficiëntere dialoog en samenwerking tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten op gebieden als duurzame ontwikkeling en de bescherming van het milieu, onder meer op multilateraal niveau. 3. ECONOMISCHE VOORDELEN Macro-economisch onderzoek, waaronder studies die op verzoek van de Commissie werden uitgevoerd, heeft aangetoond dat de opheffing van de bestaande tarifaire en non- tarifaire belemmeringen voor de transatlantische handel in industrieproducten en diensten een positief macro-economisch effect zou hebben voor beide partners. Voor de EU zou dit het jaarlijks nationaal inkomen met ongeveer 125 miljard ecu (meer dan I %) kunnen verhogen, hetgeen min of meer vergelijkbaar is met het effect van de l Iruguay-ronde. Indien door dit initiatief een brede multilaterale afschaffing van de rechten op industrieproducten wordt bereikt, zou het nationaal inkomen met nogmaals 25 miljard ecu per jaar toenemen. Op micro-economisch niveau zou een en ander leiden tot grotere schaalvoordelen, kostenverlagingen voor producenten en consumenten en minder onzekerheid voor ondernemingen in de EU en de VS. op preferentiële grondslag, van alle De bilaterale afschaffing, rechten op industrieproducten tussen de EU en de VS is in dit voorstel niet aan de orde. Het gemiddelde niveau van de rechten in beide partijen is namelijk reeds laag, hoewel nog aanzienlijke vooruitgang mogelijk is in sectoren waar nog zogenaamde "piektarieven" of hoge tarieven bestaan. Hoewel het nut hiervan zeker niet onbeduidend is, zal de afschaffing de meestbegunstigingsclausule in samenwerking met een groot aantal andere landen naar het voorbeeld van de IT A-overeenkomst toch nog meer effect sorteren. Dit zou bovendien het bijkomende voordeel hebben dat een oplossing wordt gezocht voor de problemen die het bedrijfsleven sedert korte tijd ondervindt in een aantal belangrijke middelmatig ontwikkelde landen. tariefbelemmeringen industriële basis van van op de De opheffing van de non-tarifaire handelsbelemmeringen zal nog meer voordeel brengen. Hoewel de gevolgen hiervan niet nauwkeurig geraamd kunnen worden, mogen toch technische voorschriften, productielijnen kunnen worden aanzienlijke positieve effecten worden verwacht, zoals een grotere efficiëntie, meer schaalvoordelen (bijvoorbeeld wanneer, dankzij de wederzijdse erkenning of harmonisatie van samengevoegd), transparantere procedures, lagere kosten bij de naleving van uiteenlopende normen, betere bescherming van de intellectuele eigendomsrechten, minder geschillen op het gebied van de intellectuele eigendom, meer mogelijkheden op het gebied van de handel, de investeringen en de overheidsopdrachten (deze laatste worden op 35 à 40 miljard USD geraamd). In sommige sectoren zullen de voordelen voor het midden- en kleinbedrijf groter zijn dan voor grote ondernemingen, met aanzienlijke mogelijkheden voor het scheppen van werkgelegenheid. In het algemeen zal de totstandbrenging van een transatlantische markt met minder handelsbelemmeringen de omstandigheden en mogelijkheden voor het bedrijfsleven aan beide zijden van de Atlantische Oceaan verbeteren, hetgeen een gunstig effect zal sorteren voor de industrie en de consumenten en voor de algemene economische situatie in de Verenigde Staten en in de Europese Gemeenschap. De economische aspecten van het voorstel zullen nog verder worden getoetst aan de criteria die de Raad ter zake heeft vastgesteld. De Commissie zal thans de vereiste meer gedetailleerde effect-rapportages verrichten met het oog op de verdere bespreking en ontwikkeling van deze voorstellen in de Raad. B. HANDELSPOLITIEKE OVERWEGINGEN 4. VERBAND MET HET MULTILATERALE SYSTEEM Verdere liberalisatie in de vorm van breed opgezette multilaterale onderhandelingen in het kader van de WTO blijft de centrale handelspolitieke doelstelling van de El\ De voorgestelde NTMO is geheel op het bereiken van deze doelstelling gericht, hoewel zij als zodanig ook belangrijke economische en politieke voordelen biedt aan beide partners Het achterliggende beginsel is dat elk onderdeel van de NTMO een bredere internationale liberalisatie dient aan te moedigen en te vergemakkelijken. Het voorgestelde tariefinitiatief is uitdrukkelijk en uitsluitend multilateraal. De EU en de VS zullen zich gezamenlijk ertoe verbinden in toekomstige multilaterale onderhandelingen alle rechten op industrieproducten tegen het jaar 2010 af te schaffen, op voorwaarde dat een "kritieke massa" van handelspartners (uitgedrukt in omvang van het handelsverkeer en/of aantal landen) daar eveneens toe overgaat. Een bilaterale preferentiële regeling is derhalve uitgesloten. Wat de technische handelsbelemmeringen betreft, voorzien de multilaterale regels in de mogelijkheid van bilaterale erkenning van de gelijkwaardigheid van de door de partijen toegepaste certificeringssystemen. In deze sector van het handelsverkeer is volledig wederzijds vertrouwen in de bekwaamheid van een partner om aan hoge normen inzake productveiligheid te voldoen van het allerhoogste belang, opdat de handelsregelingen geen afbreuk doen aan de gemeenschappelijke handhaving van deze normen. Om deze reden is er weinig kans dat in de nabije toekomst op multilateraal niveau vooruitgang wordt geboekt op dit gebied. Niettemin kan sneller voortgang worden gemaakt tussen twee grote economische systemen met een vergelijkbare economische en technologische ontwikkeling en vergelijkbare beleidsdoelstellingen. Veeleer dan dat zij obstakels worden voor andere partners, zullen gemeenschappelijke normen de toegang van derde landen tot de markt van de twee grootste handelsmogendheden ter wereld vergemakkelijken. Op het gebied van de dienstverlening is de NTMO erop gericht een succesvolle, met de WTO verenigbare bilaterale regeling te bewerkstelligen, en de Europese Unie in staat te stellen de grondslag te leggen voor succesvolle multilaterale onderhandelingen over de dienstverlening, die in het jaar 2000 zouden moeten beginnen. Een NTMO voor diensten zou de multilaterale aanpak op diverse manieren kunnen ondersteunen, met name door : • Het demonstratie-effect, doordat wordt aangetoond dat verschillen tussen de regelgevingssystemen van belangrijke handelspartners niet onoverkomelijk zijn en het politiek en technisch mogelijk is ook grotere verschillen te overbruggen. • Het stimulerend effect, in die zin dat een geliberaliseerde preferentiële ruimte voor diensten tussen de EU en de VS de belangstelling zal wekken van andere handelspartners (hetgeen het uitgangspunt kan zijn voor een verdere liberalisatie van diverse handelsbelemmerende voorschriften tussen handelspartners). Het uiteindelijke doel is de in het kader van de NTM bereikte liberalisatie multilateraal uit te breiden. • Het vaststellen van modellen voor de toekomstige regelgeving van de WTO, bijvoorbeeld door hybride lijsten te vervangen door negatieve lijsten, waarbij alles wordt geliberaliseerd waarvoor een bepaald schema niet in een specifieke uitzondering voorziet. • Het zoeken naar middelen om gebieden die geheel of ten dele van de huidige GATS zijn uitgesloten bilateraal te regelen, ter voorbereiding van een latere multilaterale aanpak. Deze elementen wegen zwaarder dan het eventuele argument dat een bilateraal initiatief de steun voor een verdere liberalisatie in het kader van de GATS kan ondermijnen. De NTMO zou ons in tegendeel in staat moeten stellen de doelstellingen van de EL' bij deze onderhandelingen sneller en vollediger te bereiken dan anders het geval zou zijn geweest. Meer in het algemeen, maar in het bijzonder op het gebied van de overheidsopdrachten, de intellectuele eigendomsrechten en de investeringen, zou de NTMO er op gericht moeien zijn volledige overeenstemming met de multilaterale regels te bewerkstelligen, en, terzelfder tijd, betere regels en/of een verder strekkende liberalisatie mogelijk te maken, zowel ten aanzien van de bestaande WTO-structuur als op bepaalde nieuwe gebieden waarop deze nog niet geheel van toepassing is, ten einde model te kunnen staan voor de toekomstige regelgeving van de WTO. Een dergelijke beleidslijn zou de aandacht vestigen op de leidende rol van de transatlantische partners bij de onderbouwing en de verdere ontwikkeling van het multilaterale handelssysteem. Op elk van de betrokken gebieden dient te worden gezocht naar de beste werkwijze voor de liberalisatie, die niet alleen bilateraal de meeste economische voordelen oplevert maar die ook een demonstratie-effect heeft ten opzichte van onze andere handelspartners. 5. COMPATIBILITEIT MET DE WTO op het De in deze mededeling omschreven NTMO zou volledig in overeenstemming zijn met de WTO. Op het gebied van de tarieven is het initiatief volledig verenigbaar met de WTO aangezien I let meestbegunstigingsprincipe is in het algemeen eveneens van toepassing op de technische voorschriften. Het is WTO-leden niet toegestaan verschillende technische specificaties te hanteren ten aanzien van producten die uit verschillende landen afkomstig zijn, noch de toepassing van andere procedures voor het beoordelen van de overeenstemming te 9 de meestbegunstigingselausule gebaseerd is. verlangen. Dit laatste betekent dat wanneer een land zelf geen veiligheidsvoorschriften heeft voor een bepaald product of genoegen neemt met een leveranciersverklaring van overeenstemming, het deze behandeling aan alle WTO-lëden dient toe te kennen. Er zijn echter twee gebieden waarop bilaterale (niet op de meestbegunstigingsclausule gebaseerde) samenwerking mogelijk is en de NTMO zal daar ten volle gebruik van maken. Het eerste gebied is dat van de wederzijdse erkenning. Wanneer leden van de WTO de onafhankelijke verificatie van een product verlangen of een overheidsinstantie opdracht geven de naleving van de voorschriften te verifiëren, kunnen de leden de bekwaamheid van hun respectieve certificatie-instellingen bilateraal erkennen. De in het kader van de WTO gesloten overeenkomst erkent uitdrukkelijk dit recht en beveelt aan de erkenning van andere leden die gelijkwaardige bekwaamheid kunnen aantonen in welwillende overweging te nemen. Het tweede gebied is dat van de harmonisatie. Alle leden zijn vrij, met inachtneming van bepaalde algemene regels, productspecificaties vast te stellen. Geen enkele bepaling belet twee landen hun productspecificaties te harmoniseren, op voorwaarde dat deze ook op niet-discriminatoire wijze ten aanzien van andere leden worden toegepast. technische handelsbelemmeringen inzake Op het gebied van de dienstverlening zal de NTMO in overeenstemming zijn met de GATS-voorschriften, die op hun beurt vergelijkbaar zijn met de bepalingen van artikel XXIV van het GATT. In artikel V (economische integratie) van de GATS-overeenkomst zijn diverse voorwaarden vastgesteld waaraan moet worden voldaan, te weten : voldoende uitgebreid sectoraal toepassingsgebied (met name wat het aantal sectoren, de omvang van het betrokken handelsverkeer en de leveringsmethoden betreft), geen verhoging van het algemene niveau van de handelsbelemmeringen ten aanzien van diensten die worden verleend door ondernemingen uit andere GATS-leden binnen de betrokken sector en afschaffing van vrijwel alle discriminatoire praktijken (door de opheffing van alle bestaande discriminatoire maatregelen en/of het instellen van een verbod op nieuwe of meer discriminatoire maatregelen). De voorwaarde in verband met het brede toepassingsgebied houdt in dat in beginsel alle sectoren van de dienstverlening naar behoren aan bod moeten komen (hoewel er enige ruimte voor interpretatie is wat betreft de vraag of hiermee eveneens de sectoren worden bedoeld waarop de G ATS momenteel niet van toepassing is, zoals het lucht- en zeevervoer, of waarvoor in passende uitzonderingen op de meestbegunstigingsclausule is voorzien). De laatstgenoemde voorwaarde houdt eveneens in dat bepalingen moeten worden opgenomen betreffende de investeringen (dienstverlening met commerciële aanwezigheid) en betreffende de levering van diensten die de tijdelijke verplaatsing van bepaalde categorieën fysieke personen inhoudt (met inbegrip van leidinggevend personeel). Wat de wederzijdse erkenning op het gebied van de dienstverlening betreft, voorziet artikel VII van de GATS uitdrukkelijk in de sluiting van overeenkomsten voor de wederzijdse erkenning van de opleiding, de kwalificaties of de bekwaamheid voor het verlenen van bepaalde diensten. De bijlage betreffende de financiële dienstverlening voorziet bovendien in de wederzijdse erkenning van administratieve maatregelen, waardoor de vestiging en het verlenen van financiële diensten worden vergemakkelijkt. De mogelijkheid tot afschaffing van technische en wettelijke belemmeringen voor het handelsverkeer kan worden onderzocht voor diverse sectoren van de dienstverlening, bijvoorbeeld voor de bankfilialen, de effectenregelingen en het vergunningenstelsel voor beroepsbeoefenaren. De bepalingen van artikel VII (en een vergelijkbare bepaling in de bijlage betreffende de financiële diensten), volgens welke voldoende gelegenheid moet 10 worden gegeven voor soortgelijke overeenkomsten met andere landen, dienen evenwel in acht te worden genomen. De WTO-regels betreffende de overheidsopdrachten zijn in de overeenkomst inzake overheidsopdrachten - Government Procurement Agreement (GPA) neergelegd. De kwestie van de meestbegunstigingsclausule moet worden beschouwd in de specifieke context van de GPA-overeenkomst die aan de ene kant de toepassing van deze clausule tussen overeenkomstsluitende partijen verplicht stelt en aan de andere kant de overeenkomstsluitende partijen de mogelijkheid geeft de toepassing van deze clausule te beperken door in aanhangsel 1 van de overeenkomst algemene aantekeningen op te nemen die opnieuw bilaterale betrekkingen op basis van reciprociteit tussen een of meer partijen invoeren. Hoewel een NTMO-initiatief op het gebied van de overheidsopdrachten geen problemen zal doen rijzen wat de verenigbaarheid met de WTO betreft, kunnen de door een partij aangegane verbintenissen in bepaalde zeldzame gevallen niettemin ten gevolge hebben dat bilaterale concessies tussen de EU en de VS worden uitgebreid tot de EER- partners alsmede, naargelang de sector, tot andere partijen bij de GPA. Op het gebied van de intellectuele eigendomsrechten dienen alle wijzigingen in de binnenlandse wetgeving die noodzakelijk zijn om de NTMO in overeenstemming te brengen met de WTO door beide partijen te worden aangebracht met inachtneming van het beginsel van de nationale behandeling en de in de TRIPs-overeenkomst neergelegde meestbegunstigingsbepalingen. Op het gebied van de investeringen, andere dan in de sector van de dienstverlening (zie hierboven), is geen enkele WTO-verplichting op dit voorstel van toepassing. 6. BETREKKINGEN MET DERDE LANDEN De NTMO zal geen nieuwe handelsbelemmeringen ten aanzien van de rest van de wereld doen ontstaan. Bovendien is deze overeenkomst erop gericht een verdere multilaterale liberalisatie aan te moedigen en te vergemakkelijken en zijn de bepalingen die in bilaterale liberalisatie voorzien niet noodzakelijk beperkt tot uitsluitend de Europese Unie en de Verenigde Staten. De overeenkomst wordt zodanig geformuleerd dat zij kan worden uitgebreid tot derde landen die bereid en in staat zijn de erin neergelegde verplichtingen na te komen. Hoewel bij de onderhandelingen voortdurend rekening moet worden gehouden met de gevolgen voor derde landen, in het bijzonder die welke kandidaat zijn voor toetreding tot de EU, mag toch worden aangenomen dat deze overeenkomst in het algemeen een duidelijk positief en dynamisch effect zal sorteren, dat aantoonbaar is voor elk onderdeel van de NTMO en voor de verschillende groepen van derde landen. Tariefliberalisatie te tot nul uitsluitend tarieven betreft, zou de voorwaardelijke verbintenis de rechten op Wat de industrieproducten de verlagen, meestbegunstigingsclausule worden aangegaan en zou deze verlaging pas tegen het jaar 2010 gerealiseerd moeten worden. De NTMO als zodanig zal derhalve op dit gebied geen gevolgen hebben voor derde landen. Zodra deze multilaterale stap is gedaan, zal er evenwel een duidelijk positief effect zijn voor derde landen. Derde landen die dit voorwaardelijke aanbod van de EU en de VS onderschrijven en een soortgelijke verbintenis aangaan, zullen de noodzakelijke "kritieke massa" verschaffen om de opheffing van de rechten op industrieproducten werkelijkheid te doen worden. basis van op H De toegang van deze landen tot de markt van de EU en de VS en tot eikaars markt zal zodoende worden verbeterd. Terzelfder tijd zullen zij hun eigen markt openstellen voor industrieproducten uit de EU en de VS, hetgeen een duidelijk teken zal zijn dat hun economische situatie verbeterd is en het wereldwijde proces van verlaging van de rechten op industrieproducten, dat de facto met de eerste onderhandelingsronde na de oprichting van het GATT in 1947 is begonnen, voltooid is. Derde landen die een dergelijke verbintenis niet kunnen aangaan, en dit zullen in de praktijk vermoedelijk de minst ontwikkelde landen zijn, zouden hun markttoegang tegen het nultarief aanmerkelijk zien verbeteren, niet alleen op de markt van de EU en de VS maar ook soortgelijke op de meestbegunstigingsclausule gebaseerde verbintenissen tot tariefafbraak zijn aangegaan, en dit zonder hun eigen nationale tariefbescherming te moeten opgeven. in middelmatig ontwikkelde buurlanden die Deze elementen dienen te worden afgewogen tegen de beperking van de preferentiële markttoegang die de ACP-landen thans genieten in het kader van de Overeenkomst van Lomé en de toename van de concurrentie op de markt van de Gemeenschap. De EU en de VS zouden bovendien moeten bevestigen dat zij zorg zullen dragen dat de minst ontwikkelde landen een aandeel in de groei van de internationale handel hebben dat aan de behoeften van hun economische ontwikkeling beantwoordt - ter bevordering van de soepele en geleidelijke integratie van deze landen in de wereldeconomie - en dat zij bereid zijn problemen in verband met handel en ontwikkeling in de WTO aan de orde te stellen Vooraleer in het kader van de multilaterale onderhandelingen van de WTO vaste verbintenissen worden aangegaan, dient nog verder economisch onderzoek plaats te vinden naar de gevolgen van de voorgestelde opheffing van de industriële tarieven voor de minst ontwikkelde landen, met inbegrip van de gevolgen van de toenemende concurrentie, de mate waarin deze landen hun eigen markt zullen moeten openstellen en waarin zij een betere toegang zullen hebben tot de markt van andere landen. Vrijhandelszone voor diensten Zoals gezegd zou de NTMO voor diensten volledig in overeenstemming zijn met de GATS-voorschriften en zodanig zijn opgesteld dat zij zoveel mogelijk tot een multilaterale liberalisatie kan worden uitgebreid. De dynamiek van de transatlantische markt voor diensten zou het aanvaarden van de meer ambitieuze, op het wederkerigheidsbeginsel gebaseerde NTMO-verbintenissen op het gebied van de dienstverlening aantrekkelijk moeten maken voor bepaalde landen die in het verleden vrij terughoudend waren wat de deelname aan multilaterale liberalisatie-initiatieven betreft. Derde landen zullen er alle belang bij hebben de bilaterale liberalisatieverbintenissen van de NTMO te evenaren omdat de EU en de VS hun daarmee overeenstemmende aanbiedingen als tegenprestatie in het uit de GATS 2000 besprekingen voortvloeiende liberalisatiepakket zouden consolideren. De NTMO zou voor geen enkel lid dat geen partij is bij de overeenkomst het algemene niveau van de handelsbelemmeringen voor diensten binnen de respectieve sectoren of subsectoren verhogen in vergelijking met de situatie voor de sluiting van die overeenkomst (GATS artikel V, lid 4). Dienstverleners uit derde landen zullen bovendien voordeel hebben bij de overeenkomst aangezien, krachtens artikel V, lid (>, van de OATS, een onderneming die betrokken is bij omvangrijke zakelijke transacties op het grondgebied van de EU of de VS recht heeft op de behandeling waarin een vrijhandelsovereenkomst op het gebied van de diensten tussen de EU en de VS voorziet, ongeacht wie de eigenaar is van het kapitaal van deze onderneming. 12 Technische handelsbelemmeringen Op het gebied van de technische handelsbelemmeringen is de Europese Unie, krachtens de WTO-Overeenkomst inzake technische handelsbelemmeringen, vrij overeenkomsten inzake wederzijdse erkenning te sluiten en technische voorschriften van andere landen als gelijkwaardig te aanvaarden. De gevolgen voor derde landen variëren naargelang de mate waarin deze hun regelgeving op die van andere landen hebben afgestemd. De landen waarvoor dit bij uitstek geldt, zijn die welke het communautair acquis van de interne markt toepassen (bijvoorbeeld Turkije, de EVA-leden van de Europese Economische Ruimte), of die welke zich ertoe hebben verbonden de voorschriften van de interne markt na te leven als onderdeel van de pretoetredingsstrategie voor kandidaat-lidstaten (LMOE's, Cyprus). Deze landen zouden normalerwijze het meeste voordeel moeten hebben bij de NTMO aangezien hun producten vervaardigd zouden worden overeenkomstig de normen van de Europese Unie, die in de toekomst als gelijkwaardig met die van de Verenigde Staten worden erkend of geharmoniseerd worden in het kader van de Transatlantische Markt. Andere derde landen zouden eventueel ook tot het NTMO-mechanisme voor toetreden op voorwaarde dat zij bereid en in staat zijn dezelfde veeleisende verbintenissen aan te gaan ten aanzien van de regelgeving. Dit zou bijzonder relevant zijn voor andere belangrijke handelspartners die tot nog toe regelgeving hanteren die een aanzienlijke belemmering vormt voor het handelsverkeer. technische handelsbelemmeringen kunnen C. MILIEU 7. MILIEU-OVERWEGINGEN Alle in het kader van de NTMO aangegane verbintenissen dienen in overeenstemming te zijn met de doelstellingen op het gebied van de gezondheid, de veiligheid en het milieu en dienen een hoog niveau van bescherming te garanderen. Dit is een fundamenteel wettelijk en politiek vereiste dat rechtstreeks uit de bepalingen van het EG-Verdrag voortvloeit. De harmonisatie van de regelgeving op het gebied van de gezondheid, de veiligheid en het milieu dient derhalve gebaseerd te zijn op een hoog niveau van bescherming en mag in geen geval de verdere ontwikkeling van het acquis op dit gebied in het gedrang brengen. Ten einde de partijen in staat te stellen doeltreffende binnenlandse beleidsmaatregelen te handhaven, vast te stellen en ten uitvoer te leggen die een goede bescherming van de gezondheid, de veiligheid en het milieu garanderen, dient de overeenkomst een specifiek vrijwaringsmechanisme te bevatten voor bepaalde in deze sectoren genomen maatregelen die anders onverenigbaar zouden zijn met de overeenkomst. Dit vrij waringsmechanisme zou de vorm kunnen hebben van een algemene tiitzonderingsclausule in navolging van de artikelen XX van de GATT en XIV van de GATS. In elk stadium van de onderhandelingen moet rekening worden gehouden met het milieu aspect. Gezien de aanbevelingen van de OESO van 1993 zou het bovendien dienstig kunnen zijn het milieu-effect van de NTMO aan een nieuw onderzoek te onderwerpen ten einde de partijen de gelegenheid te geven mogelijke milieu-effecten te signaleren en doeltreffende beleidsmaatregelen te nemen. Opgemerkt zij bovendien dat het feit dat de Verenigde Staten geen partij is bij diverse multilaterale overeenkomsten (bijvoorbeeld de Overeenkomst inzake biodiversiteit, de 13 Overeenkomst van Bazel en het Protocol van Kyoto bij de klimaatconferentie), de mededingingsverhoudingen kan verstoren en de oorzaak is van een aanzienlijk onevenwicht in de internationale verplichtingen van de EU en de VS op het gebied van het milieu. Het is derhalve zeer wenselijk dat de Verenigde Staten volledig partij worden bij deze overeenkomsten. D. ELEMENTEN VAN DE NTMO 8. OPHEFFING VAN DE TECHNISCHE BELEMMERINGEN VOOR HET GOEDERENVERKEER Het transatlantische goederenverkeer wordt nog steeds gehinderd door technische belemmeringen De uiteenlopende rechtsvoorschriften, procedures en praktijken aan beide zijden van de Atlantische Oceaan zijn momenteel de oorzaak van talrijke technische belemmeringen voor het vrije verkeer van goederen. Handelsbelemmeringen zijn meestal het gevolg van uiteenlopende voorschriften ten aanzien van : • de informatievoorziening en de etikettering van goederen; specificaties • de prestatie-vereisten of technische verpakkingsmaterialen; voor goederen en • de specificaties betreffende tests en testprocedures waaraan goederen worden onderworpen; • eventuele over te leggen verklaringen en certificaten; • de erkenning van organen die bevoegd zijn voor het uitvoeren van tests of de afgifte van certificaten; • de markering van goederen die aangeeft dat deze in overeenstemming zijn met de voorschriften. Technische specificaties die zijn vastgesteld door normaliseringsinstanties of die de facto voortvloeien uit de praktijken van belangrijke handelspartners zijn eveneens een potentiële bron van handelsbelemmeringen. De vrijwillige naleving van dergelijke voorschriften biedt bepaalde voordelen bij het op de markt brengen van producten. Dergelijke verschillen op het gebied van de regelgeving of in verband met andere aspecten, kunnen het resultaat zijn van uiteenlopende zienswijzen ten aanzien van het gewenste beveiligingsniveau, de middelen die worden ingezet om dit niveau te bereiken en de methode die wordt gebruikt om de overeenstemming met de voorschriften aan te tonen. Er is echter geen enkele dwingende reden waarom dergelijke legitieme verschillen een belemmering zouden vormen voor het handelsverkeer. Doel van de NTMO OP dit gebied Een handelsverkeer zonder technische belemmeringen is enkel mogelijk voor zover de consument vertrouwen heeft in de veiligheid van de producten die aan beide zijden van de Atlantische Oceaan in de handel worden gebracht. In sectoren waar de EU en de VS dezelfde zienswijze hebben ten aanzien van de bescherming van de volkgezondheid, de veiligheid, de consument en het milieu, zou deze doelstelling bereikbaar moeten zijn. De 14 NTMO dient hieraan bij te dragen door een kader voor de harmonisatie van de wetten, procedures en praktijken van de diverse wet- en regelgevende instanties en voor de toepassing van het beginsel van de wederzijdse erkenning vast te stellen. Te dien einde, en met dien verstande dat onze uitstekende bescherming van de gezondheid, de veiligheid, de consument en het milieu moet worden gehandhaafd, zou de NTMO het mogelijk moeten maken dat goederen die legaal in de handel zijn op het grondgebied van een partij, in zoverre mogelijk zonder bijkomende formaliteiten of herhaling van reeds uitgevoerde procedures ook op het grondgebied van de andere partij in de handel kunnen worden gebracht. De regelgevingsstructuren van de partijen beschermen de integriteit van hun binnenlandse markt en zijn onontbeerlijk voor de instandhouding daarvan. Het probleem van de harmonisatie kan in de NTMO derhalve niet worden vermeden. De voordelen zullen echter groot genoeg zijn om deze inspanning te rechtvaardigen. Het is van wezenlijk belang dat bij de tenuitvoerlegging van de NTMO rekening wordt gehouden met de fundamentele vereisten in verband met de bescherming van het leven van mensen, dieren, planten, de volksgezondheid en het milieu, zoals deze in het EG-Verdrag zijn neergelegd. Dit betekent dat alle in het kader van de NTMO genomen maatregelen die erop gericht zijn de technische belemmeringen voor de handel in goederen op de genoemde gebieden uit de weg te ruimen, ons huidige hoge niveau van bescherming minstens moeten handhaven. Voorts moet worden bevestigd dat zowel de EU als de VS fytosanitaire maatregelen alle uit de WTO-overeenkomst voortvloeiende rechten behouden, met inbegrip van het recht een santiaire en fytosanitaire bescherming te verlangen die hoger is dan die welke uit de vigerende internationale gezondheidsnormen voortvloeit. Voorts moet worden voorzien in de mogelijkheid van specifieke vrijwaringsmaatregelen in gevallen waarin zulks noodzakelijk wordt geacht inzake sanitaire en Hoe kunnen deze doelstellingen worden bereikt ? Voor de verschillende categorieën goederen zal een passende combinatie van harmonisatie van wetten, procedures en praktijken en van de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning (die bovendien complementair zijn en elkaar niet uitsluiten) moeten worden gevonden. De NTMO dient erop gericht te zijn de meest ambitieuse en liberaliserende combinatie te vinden, met inachtneming van de in de voorgaande alinea gestelde voorwaarden met betrekking tot de gevoelige sectoren. De EU moet bovendien in staat worden gesteld haar bescherming in deze sectoren verder te verbeteren, rekening houdend met de eventuele verschillen in regelgeving en tradities. Harmonisatie van de wetten, procedures en praktijken op dit gebied is absoluut totaal noodzakelijk om te voorkomen dat gelijklopende beleidsmaatregelen met verschillende en, in bepaalde gevallen, onverenigbare middelen worden nagestreefd, waardoor onnodige en ongewenste belemmeringen voor het handelsverkeer ontstaan. Deze harmonisatie kan op verschillende manieren worden bereikt, onder meer door samenwerking op het gebied van de regelgeving en door het op elkaar afstemmen van de voorschriften. In de gevallen waarin het bovenomschreven overheidsbeleid aan beide zijden van de Atlantische Oceaan reeds met verschillende middelen ten uitvoer wordt gelegd, bestaat de mogelijkheid tot aanvaarding van deze alternatieve methoden, voor zover zij een 15 vergelijkbare mate van bescherming garanderen. Dit kan met verschillende methoden of met een combinatie van methoden worden bereikt, zoals wederzijds erkenning van technische voorschriften, wederzijdse erkenning van overeenstemmingsbeoordeling of het gebruik van de leveranciersverklaring van overeenstemming. Omdat het vertrouwen van het publiek in de genomen maatregelen uiterst belangrijk is voor het welslagen van de NTMO is het absoluut noodzakelijk dat de aangegane verbintenissen aan beide zijden van de Atlantische Oceaan strikt worden nageleefd. Dit vereist samenwerking tussen de regelgevende autoriteiten op het passende niveau door middel van overleg en administratieve samenwerking, de bereidheid van de partijen de doeltreffend noodzakelijke wetgeving geschillenbeslechtingssysteem. ten, uitvoer leggen een en te In welke sectoren en voor welke producten is dit systeem toepasbaar ? De partijen zullen in een vroeg stadium van het onderhandelingsproces een voldoende aantal hiervoor in aanmerking komende sectoren/producten moeten selecteren die een evenwichtig en wederzijds aanvaardbaar resultaat kunnen opleveren. Opdat deze werkwijze geloofwaardig zou zijn voor het bedrijfsleven, dienen in een vroeg stadium, door middel van concrete verbintenissen, alle onnodige of tweemaal te vervullen formaliteiten in voldoende mate te worden beperkt. Op basis van de aangegane verbintenissen kunnen dan lange-termijnacties worden uitgewerkt. Met deze harmonisatie en wederzijdse erkenning dient bij voorrang te worden begonnen in de sectoren en voor die producten waarbij de transatlantische industrie momenteel reeds een aanzienlijk belang heeft, zoals de telecommunicatiesector, de chemische sector en de automobielsector. Voor een aantal van deze sectoren is reeds een aanvang gemaakt met de werkzaamheden in de passende internationale fora, zoals de International International Telecommunications Union voor Conference for the Harmonisation of medicinal products en de UN-ECE voor motorvoertuigen en banden. De daadwerkelijke toepassing van de internationale normen is eveneens een stap op de weg naar een verdere harmonisatie. In Europa zijn hiervoor de nodige regelingen getroffen, maar in de Verenigde Staten worden de internationale normen nog onvoldoende toegepast. In andere sectoren zou kunnen worden voortgebouwd op de reeds bestaande wederzijdse erkenning van tests en certificaten en zou ook kunnen worden getracht een hoger niveau van liberalisatie overeen te komen. telecommunicatie-apparatuur, de Een aantal landbouwgerelateerde onderwerpen die niet onder de WTO-overeenkomst inzake de landbouw vallen, zou eveneens in het kader van de NTMO kunnen worden geregeld. De Veterinary Equivalency Agreement tussen de EU en de VS, die over enige tijd wordt goedgekeurd, is het meest geschikte instrument om de door beide partijen geleverde inspanningen te intensiveren en te verdiepen en de voorschriften op het gebied te doen aan de van de diergeneeskunde verder te harmoniseren, zonder afbreuk uitstekende bescherming van de volksgezondheid in beide partijen. Deze overeenkomst op het gebied van de diergeneeskunde zou dan later kunnen worden uitgebreid tot onderwerpen als het dierenwelzijn, fytosanitaire zaken of andere onderwerpen in verband met de handel in levensmiddelen. De biotechnologie is een zeer gevoelige sector. Dit mag echter geen beletsel vormen om Systemen die de uitwisseling van dit onderwerp onder de NTM te brengen. wetenschappelijke informatie betreffende dergelijke producten vergemakkelijken, zouden 16 een eerste stap zijn op de weg naar meer wederzijds vertrouwen en een zo gemeenschappelijk mogelijke benadering tussen de EU en de VS. 9. TARIEFAFBRAAK De tarifaire handelsbelemmeringen vormen nog steeds een obstakel voor zowel de transatlantische handel als de handel tussen de Europese Unie en haar andere handelspartners. Hoewel de rechten op industrieproducten in de OESO-landen over het algemeen laag zijn, hanteren sommige landen toch nog een aantal zogenaamde piektarieven. De tarieven kunnen het best op multilaterale grondslag worden afgeschaft. Niettemin was het in het verleden dikwijls noodzakelijk dat een aantal WTO-landen binnen het multilaterale systeem het initiatief nam door een verlaging van hun tarieven op basis van de meestbegunstigingsclausule aan te bieden, op voorwaarde dat een zo groot mogelijke "kritieke massa" van andere landen dit voorbeeld zou volgen. Doel hiervan was het gevaar voor afwijkende praktijken op dit gebied te minimaliseren en het liberaliserende effect en de economische voordelen voor de EU te maximaliseren. Dit geschiedde tijdens de Uruguay-Ronde waarbij een aantal Quad-initiatieven voor tariefvetiagingen werd genomen, evenals bij de overeenkomst inzake informatietechnologie. Voor de MNT zou eenzelfde benaderingswijze worden gevolgd in die zin dat een voorwaardelijke politieke verbintenis zou worden aangeboden om tegen het jaar 2010 de afschaffing van alle rechten op industrieproducten te betrachten op basis van de meestbegunstigingsclausule. Beide partijen zouden zich ertoe verbinden hun rechten tot nul te verlagen op voorwaarde dat een voldoende grote "kritieke massa" van handelspartners dit eveneens doet. Deze voorwaarde kan, hetzij als een brede geografische grondslag, hetzij als een percentage van de wereldhandel (zoals in de overeenkomst inzake informatietechnologie het geval is) worden uitgedrukt. De aangegane verbintenis zou enkel tot een werkelijke tariefverlaging leiden indien naast de EU en de VS een voldoende grote kritieke massa van landen bereid wordt gevonden vergelijkbare verlagingen toe te passen. Het vooruitzicht van een nultarief voor industrieproducten zou echter een aantrekkelijke reden kunnen zijn om dit doel na te streven. Een dergelijk initiatief zou bij de volgende wereldwijde WTO-onderhandelingen rechtstreeks tot breed opgezette tariefonderhandelingen kunnen leiden Naast de voordelen die de afschaffing van de resterende rechten tussen de EU en de VS met zich zou brengen, is een aanzienlijke verlaging van de rechten door derde landen binnen een vastgestelde termijn in het belang van beide partijen. Vis en visserijproducten zijn strictu sensu geen industrieproducten Hoewel dergelijke producten in beginsel niet van de NTMO zijn uitgesloten, maakt het specifieke en gevoelige karakter van de visserijsector wellicht een selectieve aanpak noodzakelijk en zal rekening moeten worden gehouden met de gedachtenwisseling die op dit ogenblik in de Raad plaatsvindt over de mededeling van de Commissie betreffende de toekomst van de markt voor visserijproducten in de Europese Unie'. Op het gebied van de landbouw is in Genève reeds een WTO-procedure aan de gang (analyse en uitwisseling van informatie) ter voorbereiding van de heropening van de desbetreffende onderhandelingen einde 1999. Bij deze onderhandelingen zal het Zie COM(97)719 def. , 16. 12. 1997. 17 toekomstige kader van de landbouw worden vastgesteld. Aangezien de YVTO- Overeenkomst op landbouwgebied reeds een vrij breed toepassingsgebied heeft, namelijk de interne steunverlening, de subsidiëring en de markttoegang (met inbegrip van de tarieven) en toekomstige onderhandelingen naar verwachting minstens op hetzelfde niveau zullen plaatsvinden, heeft een gelijklopend proces in het kader van de NTM derhalve weinig zin. Voorts mag niet uit het oog worden verloren dat, naast de fundamentele verschillen tussen de landbouw in de Verenigde Staten en de Europese Unie, de binnenlandse beleidsmaatregelen van beide partijen sterk uiteenlopen. Volledige vrijhandel lijkt derhalve moeilijk zoniet onmogelijk zonder een voorafgaande harmonisatie van de respectieve beleidsmaatregelen, hetgeen vermoedelijk voor beide partijen onaanvaardbaar zal zijn. Dit is de reden waarom de rechten op landbouwproducten en de subsidies bij de NTM-onderhandelingen niet aan de orde kunnen worden gesteld. 10. DIENSTEN Een vrijhandelszone voor diensten zou een ambitieus liberalisatie-initiatief zijn Het zou aan de GATS-voorschriften moeten voldoen en grosso modo alle dienstverlenende sectoren (als omschreven in de GATS) moeten omvatten, met inbegrip van de telecommunicaties, de financiële diensten, de zakelijke en professionele diensten en het vervoer. Het streven dient erop gericht te zijn alle beperkingen op het recht van vestiging, hetzij onmiddellijk, hetzij - voor de moeilijkste sectoren - in de loop van een overgangsperiode op te heffen. Wat de grensoverschrijdende dienstverlening betreft, moet worden getracht duidelijke liberalisatieverbintenissen vast te leggen Om een daadwerkelijke liberalisatie mogelijk te maken, dient het hoofdstuk dienstverlening van de NTMO twee belangrijke elementen te omvatten : • liberalisatie van de markttoegang op basis van toezicht door het gastland : vrijwel alle beperkingen ten aanzien van de markttoegang en de nationale behandeling dienen voor al de betrokken sectoren binnen een bepaalde termijn te worden opgeheven. Voor bepaalde sterk gereglementeerde sectoren wordt verwacht dat de grensoverschrijdende dienstverlening bijzonder grote moeilijkheden zal doen rijzen en de NTMO zou er dan ook vooral op gericht zijn het recht van vestiging van een commerciële vertegenwoordiging te regelen. De overeenkomst zou in beginsel alle vormen van dienstverlening omvatten (met inbegrip van, in het bijzonder, grensoverschrijdende dienstverlening en gebruik op het grondgebied van de andere partij); • opheffing van handelsbelemmerende regelgeving op basis van wederzijdse erkenning : gezien het belang van de niet-discriminatoire handelsbelemmerende regelgeving in transacties zou de bepaalde sectoren en voor bepaalde grensoverschrijdende overeenkomst in de wederzijdse erkenning van kwalificaties, regels en andere voorschriften moeten voorzien. i) Opheffing van beperkingen ten aanzien van de markttoegang en de nationale behandeling Een NTMO zou erop gericht zijn de resterende beperkingen ten aanzien van de nationale behandeling en de markttoegang (door middel van vestiging in de vorm van filialen, agentschappen of vertegenwoordigingen, grensoverschrijdende dienstverlening en aankoop/gebruik van diensten op het grondgebied van de andere partij) die door beide partijen in de GATS zijn neergelegd uit de weg te ruimen. Een dergelijke overeenkomst zou - in tegenstelling tot de interne markt en met uitzondering van de gevallen waarin 18 wederzijdse erkenning van regelgeving wordt bereikt - gebaseerd zijn op de toepassing van de voorschriften van het gastland onder toezicht van het gastland. Wat de Verenigde Staten betreft, zou zij zowel op federaal niveau als op het niveau van de staten bindend zijn en dezelfde martkttoegang verschaffen als de Europese Unie. Zij zou bepaalde voordelen hebben voor de Europese en Amerikaanse industrie : a) nieuwe mogelijkheden op het gebied van de overheidsopdrachten, in het bijzonder voor de zeer concurrerende bouwdienstensector van de Europese Unie, en gelijke toegang voor filialen van ondernemingen uit de EU tot door de overheid gefinancierde onderzoeksprogramma's in de VS; b) meer mogelijkheden voor de grensoverschrijdende dienstverlening, met name voor de bankdiensten, de effectenhandel en bepaalde verzekeringsdiensten (bijvoorbeeld grote industriële risico's) op het grondgebied van de Verenigde Staten en aanzienlijke versoepeling van de huidige voorschriften die financiële consortia uit de Europese Unie bijvoorbeeld beletten in de Verenigde Staten bank- en verzekeringsdiensten aan te bieden. De EU en de VS dienen verder steun te blijven verlenen aan lOSCQ (internationale organisatie van beurscommissies); c) betere toegang tot de sector van het zeevervoer in de Verenigde Staten, waar de Europese industrie een sterke concurrentiepositie heeft. Een andere doelstelling zou erin bestaan de geleidelijke opheffing te bewerkstelligen van de regel dat goederen die het eigendom zijn van of gefinancierd worden door de overheid van de Verenigde Staten, door handelsvaartuigen onder Amerikaanse vlag dienen te worden vervoerd Er zijn nog andere beperkingen die zouden moeten worden afgeschaft, maar hiervan moet worden erkend dat zij een gevoelig karakter hebben; d) opheffing van beperkingen ten aanzien van de nationaliteit en van de niet-transparant e vergunningstelsels op het niveau van de federale staten voor professionele dienstverleners, in het bijzonder voor bepaalde juridische en medische diensten, evenals andere beperkingen ten aanzien van de dienstverlening aan het bedrijfsleven, bijvoorbeeld voor consultans op het gebied van de personeelsvoorziening; e) niet-discriminatoire voor toegang Europese in de Verenigde Staten, met tot inbegrip van satellietcommunicatiediensten satellietverbindingen voor persoonlijke communicatie (S-PCS) en eenrichtings- satelliettransmissiediensten. Opheffing van de resterende beperkingen op het directe eigendom van telecommunicatiediensten in de Verenigde Staten (beperkt tot 20 % van de directe buitenlandse aandelen voor vergunningen voor de radio-omroep) en uitbreiding tot de koeriersdiensten, zonder afbreuk te doen aan het interne beleid van de EU ten aanzien van de diensten van algemeen economisch belang; bedrijven f) toegang tot de dienstverlening in de energiesector door het openen van de mogelijkheid tot vestiging en aankoop van ondernemingen, vooral in de sectoren vervoer en distributie van gas en electriciteit, met inbegrip van aanvullende dienstverlening, in het kader van de recent goedgekeurde EU-iïchtlijnen; g) opheffing van de resterende beperkingen zoals de kwaliteitscontrole (testen, inspectie en certificatie) en de dienstverlening in de milieusector). in andere sectoren, 19 Voor de meeste sectoren die daadwerkelijk bij de GATS-overeenkomst zijn geregeld, zal dit geen grote problemen doen rijzen. Een brede sectorale toepassing en een doorgedreven liberalisering zouden bevorderlijk moeten zijn voor het algemene evenwicht en zouden de aantrekkingskracht van een dergelijk akkoord moeten vergroten. Niettemin mag niet uit het oog worden verloren dat sommige sectoren zeer gevoelig zijn. In de audiovisuele sector dient de uitzondering die de EU in de Uruguay-Ronde heeft kunnen bewerkstelligen, de meestbegunstigingsclausule te combineren met het niet-aangaan van een verbintenis ten aanzien van de nationale behandeling en de markttoegang in de GATS-Overeenkomst, volledig te worden gehandhaafd en derhalve van de NTMO-onderhandelingen te worden uitgesloten. vrijstellingen namelijk hoofde door van uit de De NTMO zal geen gevolgen hebben voor de lopende besprekingen over de luchtvaart (mandaat van juni 1996) die erop gericht zijn een gemeenschappelijke luchtvaartruimte tot stand te brengen en die parallel zullen lopen. Hiervoor is het noodzakelijk dat het aantal luchtvaartdiensten dat door luchtvaartmaatschappijen van beide partijen mag worden verricht, sterk wordt uitgebreid. Het gaat om de markttoegang in de mime zin van het woord, door de sluiting van een open-marktovereenkomst die gelijke toegang tot de markt van de andere partij garandeert en, onder meer, voorziet in de opheffing van de in de Verenigde Staten geldende beperkingen op het buitenlandse eigendom van Amerikaanse luchtvaartmaatschappijen. Een NTMO zou bovendien een goede gelegenheid kunnen zijn om bepaalde elementen van de GATS te verbeteren, bijvoorbeeld door de invoering van een systeem van negatieve lijsten (al hetgeen niet op de lijst staat wordt geliberaliseerd) als methode voor het vastleggen van liberalisatieverbintenissen en ter verbetering van de transparantie, alsmede eventueel de invoering van algemene regels voor de investeringen en het verkeer van personen (in het bijzonder dienstverleners, personeelsleden die binnen hun onderneming worden overgeplaatst, zakelijke bezoekers en leidinggevend personeel) De NTMO zou bovendien een functie kunnen vervullen door het liberalisatieproces uit te breiden tot sectoren die tot nog toe van de basisregels van de GATS waren uitgesloten (zeevervoer) of waaraan in het verleden weinig aandacht werd besteed (bijvoorbeeld dienstverlening in de energiesector) en die in de EU recentelijk werden geliberaliseerd. innoverende Voorts verdient het aanbeveling dat de bepalingen betreffende de nationale behandeling volledig van toepassing worden op de overheidsopdrachten voor diensten, die, hetzij grensoverschrijdend, hetzij door een ingezetene worden verleend. Artikel XIII van de GATS verbiedt momenteel de toepassing van de nationale behandeling en de behandeling van meest begunstigde natie voor de overheidsopdrachten voor diensten. De Europese Unie heeft haar markt op dit gebied reeds op een algemene niet-discriminatoire grondslag In deze sector kunnen derhalve nieuwe zakelijke mogelijkheden worden opengesteld. gecreëerd voor dienstverleners uit de EU, aangezien de Verenigde Staten op dit gebied nog steeds discriminatoire wetten en praktijken op basis van verschillende Buy American- bepalingen handhaven. ii) Wederzijdse erkenning van voorschriften De overeenkomst dient de door de GATS geboden mogelijkheden te benutten voor het sluiten van overeenkomsten in verband met de wederzijdse erkenning van kwalificaties, vergunningen en andere voorschriften betreffende de dienstverlening in bepaalde sectoren 20 In talrijke sectoren van de dienstverlening vormen de binnenlandse voorschriften thans de belangrijkste handelsbelemmering individuele dienstverleners. De sectoren die het meest in aanmerking komen voor een overeenkomst inzake wederzijdse erkenning zijn die van de professionele dienstverlening, de beroepsopleiding en de financiële dienstverlening. voor buitenlandse bedrijven of tussen beroepsverenigingen die In de weinige sectoren waarvoor zij tot nog toe werden gesloten, hadden de overeenkomsten inzake wederzijdse erkenning van kwalificaties uitsluitend betrekking op afspraken toezicht houden op de verschillende gereglementeerde beroepen. Gezien de situatie op dit gebied in de Europese Unie, waar minstens 15 verschillende autoriteiten verantwoordelijk zijn voor het toezicht op elke beroepsgroep, en in de Verenigde Staten, waar voor talrijke beroepsgroepen elke Staat zijn eigen autoriteit heeft, is de wederzijdse erkenning op elk van deze gebieden een ingewikkelde zaak. Zo gingen bijvoorbeeld de recente onderhandelingen tussen accountancy-instanties in het VK en de VS met moeilijkheden gepaard omdat te veel verschillende autoriteiten erkenning nastreven op eikaars grondgebied. Gezien de sterk in deze sector zouden de twee transatlantische versnipperde verantwoordelijkheden partners kunnen overwegen een stelsel van bindende regels in te voeren waarbinnen de verantwoordelijke autoriteiten (met inbegrip van de beroepsverenigingen) tot wederzijdse erkenning kunnen overgaan. Gezien de verschillen op het gebied van het onderwijs en de opleiding, zowel binnen de partijen zelf als tussen de partijen onderling, zou een model dat nauw aansluit bij het algemene systeem voor wederzijdse erkenning van kwalificaties in de EG de nodige flexibliteit verschaffen om in gevallen waarin de regelgevingen sterk uiteenlopen geschiktheidsonderzoeken of aanpassingsperioden te verlangen. Een netwerk voor administratieve samenwerking ten behoeve van alle gereglementeerde beroepen waarop de overeenkomst van toepassing is, zou toezicht kunnen houden op de werking van dit systeem en kunnen helpen bij het oplossen van problemen. De WTO-richtsnoeren voor overeenkomsten of regelingen inzake wederzijdse erkenning in de accountancy- sector zou hiervoor eveneens model kunnen staan. In de sector van de financiële dienstverlening zou de wederzijdse erkenning van voorschriften en, eventueel, toezicht door het gastland (in voorkomend geval in combinatie met aanvullende markttoegangselementen), in de vorm van een evenwichtige regeling voor beide partijen, kunnen worden overwogen voor bij voorbeeld : a) de voorwaarden voor de exploitatie van filialen. Een meer intensieve harmonisatie van de voorschriften en een betere samenwerking en uitwisseling van informatie tussen de regelgevende instanties en de toezichthoudende organen in de EU en de VS zou de vestiging van bankfilialen mogelijk maken zonder voorwaarden ten aanzien van het werkkapitaal noch beperkingen van de uitleenmogelijheden of andere aan het werkkapitaal van het betrokken filiaal gerelateerde operationele beperkingen. De overeenkomst zou onder meer kunnen voorzien in de mogelijkheid filialen te vestigen in meerdere Staten (meer bepaald in het kader van de zogenaamde "inter-State de novo branching"). Soortgelijke faciliteiten kunnen worden overeengekomen voor het verzekeringswezen en de effectenhandel, waarvoor het bijzonder moeilijk is filialen te vestigen in de Verenigde Staten. De EG-richtlijnen betreffende de financiële dienstverlening en artikel 59, lid 2, van het Verdrag van Rome bevatten specifieke bepalingen die het mogelijk maken onderhandelingen te openen met het oog op de stellen sluiting van akkoorden die grensoverschrijdende diensten te verlenen binnen de Europese Unie; filialen van derde landen staat in 21 b) de wederzijdse erkenning van "mutual funds" voor de grensoverschrijdende handel tussen de VS en de EU, een oude wens van de fondsbeheerders uit de EU, alsmede wederzijdse erkenning van prospectussen, in het bijzonder voor de uitgifte van staatsobligaties en de notering van effecten op de beurs; c) vrijstelling van de toepassing van de gedetailleerde voorschriften en jurisdictie van de Verenigde Staten op de effectenhandel door ingezetenen van de Verenigde Staten op niet-Amerikaanse effectenmarkten; in de Verenigde Staten d) aanvullende versoepeling van de regels die financiële concerns uit de Europese Unie beletten en niet-bancaire dochtermaatschappijen te vestigen, bijvoorbeeld om te vermijden dat het samengaan van een bank en een verzekeringsmaatschappij in een enkele holding de gedwongen afstoting van, hetzij de bankactiviteiten, hetzij de verzekeringsactiviteiten in de VS noodzakelijk maakt; financiële bancaire e) continuering van de samenwerking ten aanzien van de regelgeving betreffende de betaalsystemen met het oog op de totstandbrenging van een transatlantisch betaalinstrument; f) versterking van het proces van samenwerking en uitwisseling van informatie tussen toezichthoudende autoriteiten, bijvoorbeeld wat het geconsolideerde toezicht op financiële groepen betreft. 11. OVERHEIDSOPDRACHTEN De overheidsopdrachten vertegenwoordigen 10 à 15 % van het gecombineerde BBP en in een ambitieuze NTMO mag deze sector dan ook niet ontbreken. Opneming van de overheidsaanbestedingen in de NTMO zou uiteindelijk in uitbreiding van de volledige nationale behandeling tot ondernemingen van de andere partij moeten resulteren. te de twee het mogelijk respectieve markten liberaliseren op een wijze die geheel voor De NTMO maakt overheidsaanbestedingen volledig in overeenstemming is met de WTO-voorschriften en zonder nieuwe handelsbelemmeringen te doen ontstaan voor derde landen. Opdat de markttoegang kan worden uitgebreid dient de NTMO verder te reiken dan de overeenkomst inzake de overheidsaanbestedingen (GPA). Gedetailleerde gemeenschappelijke procédurale voorschriften zijn evenwel overbodig aangezien de bestaande nationale voorschriften voldoende transparantie en rechtszekerheid bieden wanneer zij tot de andere partij worden uitgebreid. Voor aanbestedingen boven de drempelwaarde2 zal dit voor de EG geen bijzondere moeilijkheden doen rijzen omdat deze reeds een open markt heeft. Voor aanbestedingen beneden de drempelwaarde kan de Europese Unie ermee volstaan zich te verbinden tot wederzijdse toepassing van de nationale behandeling en het geven van de garantie dat alle leveranciers en dienstverleners van beide partijen een eerlijke en transparante behandeling zullen krijgen. Voor de VS zou dit van rechtswege betekenen dat ten aanzien van producten uit de Europese Unie geen enkele federale "Buy American'-preferentie wordt De EG-richtlijnen hebben betrekking op aanbestedingscontracten waarvan de waarde de in de richtlijnen vastgestelde drempelwaarde overschrijdt. Aanbestedingen incl een lagere waarde vallen onder de voorschriften van de afzonderlijke lidstaten. 22 toegepast en dat de vrijstellingen voor het midden- en kleinbedrijf en voor minderheidsondernemingen ook gelden voor bedrijven uit de EU. een dient regeling te worden getroffen Voorts elektronische aanbestedingssystemen van de VS (die voor de meerderheid van de preferenties voor het midden- en kleinbedrijf worden gebruikt) en de toepassing van de preferenties op subfederaal niveau. Met het oog op een gelijke behandeling van beide partijen dient ook de toepassing van de veiligheidsclausule voor defensie gerelateerde overheidsopdrachten aan de orde te worden gesteld. voor de In de NTMO dienen in het bijzonder de volgende onderwerpen aan de orde te komen: a) opheffing van de uitzonderingen op het beginsel van de nationale behandeling in de sectoren waarvoor reeds verbintenissen zijn aangegaan in het kader van de WTO- overeenkomst inzake overheidsopdrachten en de overeenkomst tussen de EG en de VS van 19953; b) voltooiing van het toepassingsgebied uit geografisch oogpunt en wat de betrokken entiteiten betreft4; c) afschaffing van de bestaande sancties. 5 12. INTELLECTUELE EIGENDOM Op het gebied van de octrooien zijn de Verenigde Staten het enige land ter wereld dat nog steeds het verouderde "first-to-invent"-systeem toepast (een octrooi wordt toegekend aan diegene die kan aantonen dat hij de eerste uitvinder is). De rest van de wereld past de zogenaamde "first-to-file"-methode toe (het octrooi wordt toegekend aan de persoon die het eerst een aanvraag indient). Het spreekt vanzelf dat een systeem dat het onzekere tijdstip van de uitvinding zelf tot uitgangspunt neemt, zeer hoge eisen stelt aan de bewijsvoering in verband met dit tijdstip en dat zulks tot langdurige en kostbare gerechtelijke procedures kan leiden. Bovendien ontstaan er problemen omdat de verschillende systemen niet op elkaar aansluiten. Deze kwestie is reeds jaren onderwerp van discussie. Dat dit een ernstig vraagstuk is moge blijken uit het feit dat het reeds jaren bovenaan de agenda van de TABD staat en dat de TABD de VS heeft aanbevolen het first-to-file-systeem toe te passen. Tot nog toe is op dit gebied geen vooruitgang geboekt. De TABD beveelt aan dat maatregelen worden genomen om de hoge kosten die aan het verkrijgen en de handhaving van octrooien verbonden zijn, aanzienlijk te beperken. Hoewel kostbare gerechtelijke procedures normaal zijn in de Verenigde Staten, vormen deze toch een bijzonder probleem wanneer het gaat om de behandeling van octrooizaken, vooral wegens de kosten die gepaard gaan met het verzamelen van het nodige De uitzonderingen in de Verenigde Staten omvatten onder meer diverse 'Buy American"-regelingen en aanverwante voorschriften, lokale preferenties op federaal en subfederaal niveau en uitzonderingen ten behoeve van minderheden. De Verenigde Staten handhaven ook de eis dat vracht die het eigendom is van de Amerikaanse overheid door schepen onder Amerikaanse vlag wordt vervoerd. Momenteel zijn de afspraken slechts van toepassing op 39 van de 50 Stalen en 5 van de 24 grote steden. In mei 1993 hebben de Verenigde Staten de Europese Gemeenschap sancties uit hoofde van titel VII opgelegd wegens discriminatie van Amerikaanse tclccoininunieatic-apparatuur. De Li(ï heelt vergelijkbare rctorsicmaatregelen genomen. Beide maatregelen zijn nog steeds van toepassing en hinderen het transatlantische handelsverkeer. 23 bewijsmateriaal, voorafgaand aan de gerechtelijke procedure, alsmede, tot op zekere hoogte, doordat octrooizaken in het kader van de juryrechtspraak worden behandeld. Er dient te worden gezocht naar alternatieve methoden voor het beslechten van geschillen, zonder het systeem als zodanig te wijzigen. Voorts dient een onderzoek te worden ingesteld naar de kosten van gerechtelijke procedures, aangezien deze, bij gebrek aan systematische, betrouwbare statistieken, moeilijk kwantificeerbaar zijn. Op basis van de resultaten van een dergelijk onderzoek zou dan moeten worden getracht deze kosten geleidelijk te verlagen. en wederzijds aanvaardbare Wanneer, op dit ogenblik, een uitvinder een octrooi aanvraagt bij het Europees Octrooibureau en het US Patent and Trademark Office (USPTO), worden de octrooiaanvragen betreffende dezelfde uitvindingen door beide diensten aan een grondig onderzoek onderworpen. Dit betekent dat het volledige onderzoek naar de stand van de techniek op dit gebied tweemaal wordt uitgevoerd, met alle daaraan verbonden kosten voor de aanvragers van het octrooi. Tussen de betrokken instanties heeft reeds overleg plaatsgevonden ter verbetering van de uitwisseling van informatie over technische zaken in verband met octrooien. Deze contacten moeten geïntensiveerd worden met het oog op de gedeeltelijke aanvaarding of zelfs de wederzijdse erkenning van onderdelen van de octrooiprocedures, zoals onderzoeksrapporten. De regeling betreffende het gebruik van geoctrooieerde uitvindingen door de overheid zonder toestemming van de octrooihouder, hetgeen in de praktijk neerkomt op het verplicht stellen van een vergunning, vertoont een aantal tekortkomingen Bepaalde van deze problemen werden reeds aan de orde gesteld in de Uruguay-ronde, terwijl voor andere nog een bevredigende oplossing moet worden gevonden. Het doel zou hetzelfde moeten zijn als voor elke andere verplichte vergunning, namelijk volledig octrooi- onderzoek en voorafgaande kennisgeving aan de octrooihouder van elk gebruik van overheidswege, behalve in nationale noodsituaties. Van deze mogelijkheid zou enkel gebruik mogen worden gemaakt wanneer de overheid tevergeefs heeft getracht op redelijke commerciële grondslag en binnen een redelijke termijn de toestemming van de vergunninghouder te verkrijgen. De beperkingen van het internet domain name systeem geven aanleiding tot gerechtelijke procedures tussen nationale rechthebbenden met hetzelfde handelsmerk. Ondernemingen worden zich in toenemende mate bewust van de grote waarde van gemakkelijk te onthouden "internet domain" namen. Handelsmerken zijn territoriaal gebonden, maar onder het "domain name" systeem geregistreerde namen zijn zowel uniek als internationaal. Houders van handelsmerken zouden wat dit betreft over dezelfde rechten moeten beschikken en van dezelfde geschillenbeslechtingsmechanismen gebruik moeten kunnen maken als in de fysieke wereld. Het probleem van de rechtsbevoegdheid dient eveneens aan de orde te worden gesteld. Wat de geografische aanduidingen betreft, zou het wenselijk zijn het aantal aanduidingen dat producenten in de Verenigde Staten mogen gebruiken krachtens de grootvader/soortnaamclausules van de TRIPs (artikel 24, leden 4 en 6) te beperken oï geheel op te heffen. Gedacht wordt hierbij aan benamingen als Vermouth, Chablis, Champagne, Chianti, Porto of Sherry. Dit zou de situatie van de merknaamhouders in de Europese Unie aanzienlijk verbeteren. Bij de bilaterale onderhandelingen hieromtrent, die momenteel aan de gang zijn, wordt evenwel slechts uiterst langzaam vooruitgang geboekt. 24 De wettelijke bescherming van databanken die aanzienlijke investeringen vereisen, vormt momenteel het onderwerp van multilaterale onderhandelingen in de WIPO. De Overeenkomst van Bern en de TRIPs-overeenkomst bieden reeds bescherming voor oorspronkelijke databanken doch niet voor databanken die niet origineel zijn in de zin van het auteursrecht. De EU en de VS dienen hun bilaterale dialoog voort te zetten ten einde bij de WIPO-onderhandelingen een gemeenschappelijk standpunt te kunnen innemen en uiteindelijk een voor beide partijen aanvaardbare oplossing op multilateraal niveau te bewerkstelligen. De communautaire wetgeving verleent reeds een betere bescherming'1. Zij voorziet bovendien in de mogelijkheid van bilaterale overeenkomsten op basis van in de EU een wederkerigheid met landen die de samenstellers van databanken vergelijkbare bescherming garanderen7. Indien de VS aan deze voorwaarden voldoen en het congres de nodige wetgeving goedkeurt op dit gebied is de basis gelegd voor de sluiting van een bilaterale overeenkomst die de makers van databanken uit de EU een betere bescherming biedt op de markt van de Verenigde Staten. De bescherming van textiel- en kledingontwerpen is eveneens voor verbetering vatbaar De huidige onbevredigende procedures moeten worden herzien en er dient een betere bescherming te worden gegarandeerd door middel van eenvoudige, goedkope en korte procedures. Momenteel zijn de ontwerpen beschermd door het auteursrecht, dat weliswaar gemakkelijk toegankelijk is, maar waarbij de procesvoering in geval van betwisting moeizaam verloopt. Octrooien voor ontwerpen bieden een betere bescherming maar zijn uit economisch oogpunt minder aantrekkelijk omdat zij met aanzienlijke kosten gepaard gaan en tijdrovend zijn. De bijzonderheden van een concreet voorstel dienen nog te worden uitgewerkt, op basis van de nauwkeurig omschreven wensen van de Europese industrie. Wat het zogenaamde "droit de suite" voor kunstenaars betreft, verdient het aanbeveling dat de Gemeenschap haar regelmatige contacten met de administratie van de Verenigde Staten continueert, ten einde dit recht in het multilaterale kader van de WIPO te versterken. Indien de Gemeenschap in de toekomst een richtlijn tot harmonisatie van het "droit de suite" goedkeurt, zou de invoering van een vergelijkbaar systeem voor de Verenigde Staten bevorderlijk zijn voor de vrijheid van handelsverkeer voor de kunsthandel in de 20e eeuw. Tot slot zij opgemerkt dat, gezien het gevoelige karakter van deze materie, elke eventuele uitbreiding van de onderhandelingen over de intellectuele en industriële eigendomsrechten vooraf aan een nader onderzoek dient te worden onderworpen. 13. INVESTERINGEN Het is belangrijk dat op het gebied van de investeringen een zeer goede multilaterale overeenkomst (Multilateral Agreement on Investment (MAI)) wordt gesloten op basis van, in hoofdzaak, de meestbegunstigingsclausule en het beginsel van de nationale behandeling. Deze overeenkomst zou een regeling bevatten voor de markttoegang en de bescherming van investeringen in zowel goederen als diensten en voor de financiële middelen. Een dergelijke overeenkomst zou voorlopig nog niet voorzien in een preferentiële behandeling binnen vrijhandelszones (zoals gezegd zou de verenigbaarheid f' Makers van databanken in de EU genieten reeds sui generis bescherming krachtens artikel 7 van Richtlijn 96/9/EG van 11 maart 1996 die op I januari 1998 ten uitvoer diende te worden gelegd. 7 Zie artikel 11, lid 3, juncto overweging 56. van de Richtlijn. 25 van een vrijhandelsovereenkomst voor diensten met de MAI nog nader onderzocht moeten worden). Aan het einde van dit onderhandelingsproces dient de balans van de bereikte resultaten te worden opgemaakt en moet worden nagegaan over welke elementen eventueel met de Verenigde Staten bilaterale regelingen kunnen worden getroffen. Dit zou onder meer kunnen omvatten : a) een goed Staat/Staat geschillenbeslechtingsprocedure, die de grondslag vormt van elke bilaterale overeenkomst op het gebied van de investeringen; investeerder/Staat functionerende en b) een verbeterde nationale behandeling (bijvoorbeeld binnen een Staat toegekende behandeling en toegang tot door de overheid gefinancierde onderzoeks- en ontwikkelingsprogramma' s); c) de zogenoemde nieuwe onderwerpen (zoals tijdelijk verblijf, verblijf en activiteiten van investeerders en leidinggevend personeel, hoger management en raden van bestuur, privatiseringen, investeringsstimulansen en ondernemingspraktijken). werkgelegenheidsvoorschriften, prestatievereisten, 14. ANDERE MOGELIJKE COMPONENTEN i) Handel en arbeid De partijen zijn het erover eens dat over de gehele wereld bepaalde basisarbeidsnormen dienen te worden ingevoerd. Minimaal dienen de EU en de VS de bestaande IAO- overeenkomsten volledig in hun respectieve rechtssystemen te integreren. Voorts zou als onderdeel van de NTM een verdere dialoog moeten plaatsvinden tussen onze sociale partners en dient de coördinatie te worden verbeterd met het oog op de vaststelling van een gemeenschappelijk standpunt in de discussie hieromtrent in alle multilaterale fora. ii) Het midden- en kleinbedrijf en het ondernemingsbeleid In het kader van de Nieuwe Transatlantische Markt dient een stimulans te worden gegeven aan voor beide partijen voordelige partnerschapsactiviteiten op basis van praktijkgerichte initiatieven met nadruk op het verbeteren van het ondernemingsklimaat, de toegang tot risicodragend kapitaal, beter ondernemerschap, de toegang tot innovatie en opleiding en de voordelen van een geliberaliseerd handelsverkeer. iii) Elektronische handelstransacties In de NTMO dient bijzondere aandacht te worden besteed aan de liberalisatie van de grensoverschrijdende dienstverlening met elektronische middelen. Het internationale elektronische handelsverkeer doet een aantal problemen rijzen die in zeker opzicht verder reiken dan die welke in het verleden reeds aan de orde waren in het kader van de traditionele handel in diensten. De markttoegang voor dienstverleners en de nationale behandeling waren bij de liberalisatie van de diensten steeds zeer belangrijke elementen. Het elektronische handelsverkeer stelt echter nog hogere eisen en maakt het noodzakelijk nog meer nadruk te leggen op een vrij dienstenverkeer. Bij elektronisch handelsverkeer is de dienstverlening niet enkel grensoverschrijdend, maar worden de diensten bovendien terzelfder tijd in verschillende landen aangeboden. Dit betekent dat een enkele elektronisch aangeboden dienst aan een veelheid van nationale 26 voorschriften zal moeten voldoen. De verwachting is derhalve dat de belangrijkste belemmeringen voor de elektronische handel het gevolg zullen zijn van verschillen in de regelgeving en de daaruit voortvloeiende rechtsonzekerheid. Dergelijke obstakels zijn echter als zodanig niet discriminatoir en de problemen die zij veroorzaken zullen niet in alle gevallen worden opgelost door de betrokken landen ertoe te verplichten de nationale behandeling toe te passen. Een NTMO die de elektronische dienstverlening daadwerkelijk liberaliseert, zal (naast de reeds door de GATS geboden mogelijkheden) aandacht moeten besteden aan de noodzaak van wederzijdse erkenning van de voorschriften en, in bepaalde gevallen, aan de harmonisatie van de wetgeving. Bovendien zal in de NTMO moeten worden gezocht naar mogelijkheden om de transparantie en de rechtszekerheid van de voorschriften betreffende elektronische handelstransacties te verbeteren. Het is noodzakelijk dat de discussie over de verschillende aspecten van het elektronische handelsverkeer in een multilaterale context tot de hele wereld wordt uitgebreid ten einde de activiteiten van de diverse internationale fora te coördineren en te versterken en zoveel mogelijk landen evenals de particuliere sector hierbij te betrekken. De Commissie heeft onlangs de oprichting van een internationaal handvest betreffende de wereldwijde communicaties voorgesteld8. iv) Gegevensbescherming In de gemeenschappelijke verklaring EU/VS betreffende het elektronische handelsverkeer van 5 december 1997 hebben de partijen erop gewezen dat bij de verwerking van persoonsgegevens op de wereldwijde informatienetwerken de privacy van de betrokkenen daadwerkelijk moet worden beschermd. In de Europese Unie waarborgt de richtlijn betreffende de gegevensbescherming de privacy van het individu bij de verwerking en de transmissie van zijn persoonsgegevens. toestaan dat De richtlijn schrijft onder meer voor dat persoonsgegevens naar derde landen worden doorgezonden wanneer een passende bescherming gegarandeerd is. Om te voorkomen dat verschillen in de mate van bescherming de vrije doorstroming van persoonsgegevens verstoren, is het wenselijk dat duidelijke bepalingen worden overeengekomen betreffende de aard van de garanties die moeten worden geboden om een passende bescherming te waarborgen. lidstaten enkel mogen v) Mededinging Met het oog op de eventuele opname van het mededingingsbeleid in de NTMO dient een onderscheid te worden gemaakt tussen anti-trust en staatssteun. Op het gebied van de anti-trust hebben de EU en de VS met succes samengewerkt in het kader van de bilaterale overeenkomst betreffende het mededingingsbeleid van 1991. In 1998 wordt deze samenwerking versterkt door de sluiting van de overeenkomst betreffende de toepassing van de positieve internationale courtoisie bij de handhaving van de mededingingswetgeving tussen de EU en de VN. De samenwerking op het gebied van Mededeling van de Commissie van 4 Februari 1998 betreffende de Mondialisering en de informatiemaatschappij - De behoefte aan een versterking van de internationale eoördinatie. COM(98)5() def. 27 anti-trust tussen de EU en de VS wordt los van de NTMO in haar eigen tempo en volgens haar eigen merites verder ontwikkeld. Wat de staatssteun betreft zij opgemerkt dat de Verenigde Staten geen controle - en autorisatieprocedures hebben die vergelijkbaar zijn met die waarin de artikelen 92, 93 en 94 van het EU-Verdrag voorzien. De Commissie dient voorafgaand aan de NTMO- onderhandelingen te onderzoeken of de voorschriften betreffende de staatssteun bij de onderhandelingen aan de orde moeten komen als element om verstoringen van de mededinging te voorkomen. vi) Belastingen toenemende invloed van preferentiële belastingregelingen op de Gezien de kapitaalstromen is het noodzakelijk dat de EU en de VS aandacht besteden aan het onderwerp van de schadeveroorzakende concurrentie op belastinggebied. De ministers van de EU hebben in de overeenkomst van 1 december 1997 een duidelijk signaal gegeven dat zij vastbesloten zijn dit probleem zowel binnen als buiten de EU aan te pakken. De bedoeling is een bijzonder stelsel van gedragsregels betreffende de vennootschapsbelasting vast te stellen en maatregelen te nemen om een minimale belastingheffing op inkomsten uit In beide gevallen hebben de lidstaten zich ertoe verbonden de kapitaal te garanderen. invoering van vergelijkbare maatregelen in derde landen te bevorderen E. ANDERE ASPECTEN VAN HET INITIATIEF 15. GEVOLGEN VOOR DE GEMEENSCHAPPELIJKE BELEIDSMAATREGELEN VAN DE EUROPESE UNIE tariefafbraak in preferentiële in het kader van de De NTMO voorziet niet gemeenschappelijke handelspolitiek. Deze overeenkomst zou integendeel kunnen resulteren in de totale opheffing van de rechten op industriële producten op basis van de meestbegunstigingsclausule, op voorwaarde dat derde landen binnen afzienbare tijd vergelijkbare maatregelen nemen. De NTMO heeft ten doel de kosten voor het bedrijfsleven de afzetmogelijkheden te vergroten en de economische rentabiliteit te verbeteren. Zij is wat dit betreft geheel in overeenstemming met de algemene doelstellingen van het industriebeleid van de EU zoals dat in artikel 130 van het EG-Verdrag is neergelegd. te vergemakkelijken, te verminderen, handelsverkeer het Voor de handel in goederen, is de Interne Markt het belangrijkste beleidselement, in het bijzonder wat het vrije verkeer van goederen betreft. Het beleid van de luuopesc Unie terzake is gebaseerd op de artikelen 30 tot 36/EG van het Verdrag, dat de lidstaten slechts zeer weinig mogelijkheid geeft om het vrije verkeer van goederen te beperken Dit kan volgens de jurisprudentie van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen namelijk enkel in gevallen waarin zulks absoluut noodzakelijk is (bijvoorbeeld ten behoeve van de volksgezondheid, de veiligheid, de bescherming van de consument en het milieu) en onder bepaalde voorwaarden (bijvoorbeeld evenredigheid). Wanneer de lidstaten technische voorschriften vaststellen overeenkomstig deze beginselen, wordt het vrije verkeer van goederen gehandhaafd door de wederzijdse erkenning van de respectieve wetgevingen, indien nodig ondersteund door een aanpassing van deze wetgevingen op het niveau van de Europese Unie. Dit betekent dat een product dat in één lidstaat wettelijk in de handel is gebracht, zonder verdere formaliteiten tot de markt van andere lidstaten moet worden toegelaten. Een aantal mechanismen, zoals de informatierichtlijn 83/189 en 28 besluit 3052/95 van de Raad, is erop gericht het ontstaan van nieuwe belemmeringen te voorkomen. Gezien het belang dat de Europese Unie hecht aan de interne markt en de geleidelijke uitbreiding daarvan tot de landen van Midden- en Oost-Europa dienen alle externe initiatieven eveneens aan deze doelstellingen te beantwoorden. Dit voorstel heeft niet ten doel de interne markt tot de VS uit te breiden. De beginselen van convergentie en wederzijdse erkenning van de wetten, procedures en praktijken die in deze mededeling zijn vermeld als de aangewezen middelen voor het bereiken van de doelstelling van de Europese Unie, namelijk het wegnemen van de technische belemmeringen voor de transatlantische handel in goederen, hebben niettemin raakpunten met de aanpak van de interne markt. Deze convergentie zal evenwel bepaalde wijzigingen in de wetgeving, de procedures of praktijken van de Europese Unie noodzakelijk maken. Dit geldt uiteraard eveneens voor de Verenigde Staten. De bilaterale convergentie dient te worden nagestreefd in nauwe samenhang met een bredere internationale samenwerking, overeenkomstig het van oudsher door de Europese Unie gevoerde beleid op dit gebied en de aanbevelingen van de WTO-overeenkomst Internationale normen zullen in hoofdzaak inzake technische handelsbelemmeringen. worden vastgesteld door de International Standards Organisation (ISO) en de International Electrotechnical Commission (IEC). De noodzakelijke regelingen voor de aanvaarding van deze normen door de Europese Normalisatie-organisaties CEN (Comité (Comité Européen de Normalisation Européen de Normalisation), CENELEC Electrotechnique) en ETSI (European Telecommunications Standards Institute) zijn reeds vastgesteld. Dit betekent derhalve dat de aanvaarding van de internationale normen in het kader van de nieuwe transatlantische markt binnen de bestaande structuren moet kunnen plaatsvinden. In 1997 werd tussen de EU en de VS voor bepaalde takken van industrie een overeenkomst inzake wederzijdse erkenning (OWE) geparafeerd die in 1998 formeel wordt ondertekend en ten uitvoer gelegd. Deze OWE voorziet enkel in de wederzijdse erkenning van de overeenstemmingsbeoordeling en bepaalt dat goederen die in één van de partijen zijn vervaardigd, aldaar worden beproefd en gecertificeerd overeenkomstig de technische voorschriften van de andere partij. Voor de toepassing en de handhaving van deze overeenkomst is nauwe samenwerking met de autoriteiten van de lidstaten vereist De rechtsverhouding tussen de OWE en een NTMO dient nog nader te worden uitgewerkt. In het algemeen (en vooral wanneer het gaat om meer dan enkel de overeenstemmingsbeoordeling) zal de wederzijdse erkenning van wetten, procedures en praktijken een diepgaand onderzoek van de regelgevingssystemen aan beide zijden van de Atlantische Oceaan noodzakelijk maken, waarbij terdege rekening moet worden gehouden met de doelstellingen van het overheidsbeleid. De gevolgen van eventuele verschillen in de benaderingswijze van deze problemen tussen de EU en de VS (bijvoorbeeld wat het gebruik van preventieve voorschriften betreft, in vergelijking met regelingen waarbij de verantwoordelijkheid bij de producent ligt) dienen eveneens te worden onderzocht. Doel hiervan is ervoor te zorgen dat het publiek zijn vertrouwen in de handhaving van de voorschriften inzake de bescherming van de gezondheid, de veiligheid, de consument en het milieu, die de grondslag zelf vormen van de interne markt, niet verliest. Op het gebied van de handel in diensten moet de NTMO in eerste instantie gericht zijn op liberalisatie op basis van de nationale behandeling en - in tegenstelling tot hetgeen voor de interne markt het geval is - de toepassing van de in het gastland geldende regels en de 29 afschaffing van alle beperkingen op de markttoegang. Dit houdt in dat binnen de Europese Unie, en uiteraard eveneens in de Verenigde Staten, de resterende beperkingen (filialen, op elke vorm van vestiging van een commerciële vertegenwoordiging agentschappen, vertegenwoordigingen enz. ) geheel overeenkomstig de GATS-regels dienen te worden opgeheven. De NTMO zal de regels die aan de interne markt ten grondslag liggen niet wijzigen, noch de toepassing daarvan uitbreiden tot de Verenigde Staten. Amerikaanse ondernemingen komen enkel voor de voordelen van de interne markt in aanmerking indien zij de bij de EG-richtlijnen vastgestelde non-discriminatoire criteria (die eveneens voor ondernemingen uit de Gemeenschap gelden) toepassen, behalve in gevallen waarin de partijen in het kader van de NTMO vrijwillig tot wederzijdse erkenning of harmonisatie besluiten. In de Gemeenschap gevestigde ondernemingen uit derde landen genieten reeds de voordelen van de interne markt. Het algemene beginsel dat de voordelen van de interne markt enkel gelden voor in de Europese Unie gevestigde organisaties die aan de geharmoniseerde regels van de interne markt zijn onderworpen, wordt niet gewijzigd. Hoewel Amerikaanse bedrijven de markt van de EU gemakkelijker zullen kunnen penetreren, dienen zij nog steeds te voldoen aan de regels van de interne markt die nageleefd moeten worden door elke onderneming die actief is in de Europese Unie (deze regels zouden dank zij de desbetreffende samenwerking in het kader van de NTMO op bepaalde gebieden geleidelijk aan die van de Verenigde Staten kunnen worden aangepast). Voorts dienen de Verenigde Staten zich te houden aan de voorschriften die in elke lidstaat van toepassing zijn in sectoren waarvoor op het niveau van de Gemeenschap geen geharmoniseerde regelingen bestaan. De met de voorschriften van de interne markt nagestreefde beleidsdoelstellingen worden derhalve onverkort gehandhaafd. Indien voldoende vooruitgang wordt geboekt op het gebied van de wederzijdse erkenning (van kwalificaties, voorschriften en andere bepalingen, toezichtmethoden enz. ) zou kunnen worden overwogen de voordelen van de interne markt ten dele toe te kennen aan ondernemingen en dienstverleners uit de Verenigde Staten, zonder dat deze aan de desbetreffende EU-voorschriften worden onderworpen, doch met inachtneming van de gelijkwaardige bepalingen van de Verenigde Staten. Het evenwicht van de interne markt en de mededingingsvoorwaarden mogen hierdoor evenwel niet worden verstoord. In aiil hiervoor zou de toegang tot de markt van de Verenigde Staten voor ondernemingen uit de Europese Unie worden vereenvoudigd. Dit betekent dat, aangezien het functioneren van de interne markt niet wordt beïnvloed, de gevolgen voor de gemeenschappelijke beleidssectoren van de EU in hoofdzaak-beperkt zullen blijven tot toenemende concurrentie op de markt van de EU in de verschillende dienstensectoren en betere afzetmogelijkheden voor ondernemingen uit de EU op de markt van de VS. 16. INSTITUTIONELE ASPECTEN Institutionele structuur Voor de totstandkoming en de goede werking van de NTM, en gezien de noodzaak de interne procedures van de EU te handhaven, zullen bepaalde nieuwe institutionele structuren in het leven moeten worden geroepen. De juiste aard daarvan zal in de loop van de onderhandelingen duidelijk worden. De verhouding tot de bestaande NTA- 30 structuren en eerdere bestaande EU-VS-regelingen moet zorgvuldig worden onderzocht. Het zou dienstig kunnen zijn in de hiernavolgende instrumenten te voorzien : • een gemengde comitéstructuur (op basis van bestaande structuren of door aanpassing daarvan) die toezicht houdt op de tenuitvoerlegging van de overeenkomst; • een doeltreffend geschillenbeslechtingsmechanisme; • een raadgevend orgaan waarin parlementsleden uit de EU en de VS zitting hebben. Wetenschappelijke samenwerking Het zou dienstig kunnen zijn een wetenschappelijk adviesorgaan op te richten, ten einde bij het regelgevingsproces zoveel mogelijk wetenschappelijke kennis uit te wisselen. In dit orgaan dienen wetenschapslieden van beide partijen zitting te hebben. Voorkoming van geschillen Een van de doelstellingen van de NTMO is het voorkomen van handelsgeschillen. Het gemengd comité zou hier uiteraard een belangrijke rol spelen. De geschillenpresentie moet minstens aan de hiernavolgende voorwaarden voldoen : • de uit de overeenkomst voortvloeiende wettelijke verplichtingen van de partijen dienen duidelijk te zijn omschreven; het streven dient gericht te zijn op transparantie en publieke steun door middel van een gestructureerde dialoog of afzonderlijke contacten tussen belanghebbenden (bijvoorbeeld met consumenten) en vertegenwoordigers van werknemers en werkgevers); • toepassing van vrijwillige normen wanneer dit mogelijk beleidsdoelstellingen van de overheid in gevaar worden gebracht; is zonder dat de • een meer intensieve samenwerking op het gebied van de regelgeving door middel van kennisgevings- en overlegprocedures tussen de overheidsdiensten van de partijen op elk daarvoor in aanmerking komend niveau, wanneer de invoering van nieuwe wetten en voorschriften wordt overwogen; • dagelijkse administratieve samenwerking tussen de met de handhaving, het toezicht of de monitoring belaste autoriteiten aan beide zijden van de Atlantische Oceaan. Naleving van verbintenissen door de partijen Het welslagen van de NTMO, met alle daaraan verbonden voordelen voor burgers en ondernemingen in de EU en de VS, is afhankelijk van de naleving van de in de overeenkomst aangegane verbintenissen door de partijen in hun respectieve rechtssystemen. Deze uit de binnenlandse wetgeving voortvloeiende verplichtingen kunnen door de rechterlijke instanties van elke partij worden gehandhaafd. Oplossing van uit de overeenkomst voortvloeiende geschillen Er dient te worden voorzien in een efficiënt bilateraal mechanisme voor het oplossen van eventuele geschillen die zich, niettegenstaande de bilaterale mechanismen en instrumenten waarover de partijen zelf beschikken, tussen de partijen kunnen voordoen. Hoewel het institutionele karakter van een dergelijk mechanisme uiteraard zal worden bepaald door de aard van de verplichtingen waarvan de naleving moet worden beoordeeld, dient toch minstens aan de hiernavolgende voorwaarden te zijn voldaan : 31 • de mogelijkheid van een op consensus gebaseerde oplossing van het geschil mag niet bij voorbaat worden uitgesloten; • er dient gebruik te worden gemaakt van objectieve elementen (bijvoorbeeld door partijen erkend wetenschappelijk bewijsmateriaal); • de procedure dient beide partijen (en uiteindelijk ook hun burgers en ondernemingen) rechtszekerheid te verschaffen ten aanzien van de reikwijdte en de inhoud van de uit de overeenkomst voortvloeiende rechten en verplichtingen; • de procedure dient ten behoeve van deze rechtszekerheid binnen een redelijk korte termijn te worden afgewikkeld; • er dienen voldoende waarborgen te zijn dat de resultaten door de partijen zullen worden aanvaard en toegepast. Verband met de geschillenbeslechtingsprocedure van de WTO Het bovenomschreven mechanisme dient een zodanige structuur te hebben dat de permanente integriteit en doeltreffendheid van de WTO-geschillenbeslechtingsprocedures gegarandeerd zijn. Het mag voor de partijen op geen enkele wijze een beletsel vormen een beroep te doen op de geschillenbeslechtingsprocedure van de WTO. De juiste relatie tussen beide mechanismen zal grotendeels (zij het niet uitsluitend) worden bepaald door de relatie tussen de respectievelijk uit de WTO en de NTMO voortvloeiende basisrechten en -verplichtingen van de partijen. F. CONCLUSIE De Commissie verzoekt de Raad dit voorstel ten spoedigste aan een grondig onderzoek te onderwerpen. Zij zal de Raad ontwerp-onderhandelingsrichtsnoeren voor een Nieuwe Transatlantische Markt Overeenkomst voorleggen waarin de bovenomschreven elementen zijn opgenomen. 32 Bijlage BELANGRIJKSTE ECONOMISCHE GEGEVENS De transatlantische partners zijn economisch zeer sterk geïntegreerd. De EU en de VS zijn eikaars grootste afzonderlijke handelspartner (goederen en diensten te zamen) en eikaars belangrijkste bron en bestemming van buitenlandse directe investeringen (BDI). De economische betrekkingen van de partijen worden gekenmerkt door een intensief handelsverkeer tussen industrieën en ondernemingen en in halffabrikaten. Transatlantische ondernemingen maken in toenemende mate gebruik van nieuwe en innovatieve manieren om handel te drijven, onder meer met elektronische hulpmiddelen. In 1996 vertegenwoordigde de onderlinge handel in goederen en diensten een bedrag van meer dan 355 miljard ecu. De EU en de VS nemen elk ongeveer 19% van eikaars totale handel in goederen, in 1996 ten bedrage van 227 miljard ecu, voor hun rekening. De handelsbetrekkingen zijn niet alleen omvangrijk, maar ook grotendeels in evenwicht. De transatlantische handel is voornamelijk op geavanceerde hoogtechnologische producten geconcentreerd. Het aandeel van deze producten in het totale goederenverkeer tussen de EU en de VS wordt op 20% geraamd. De sector van het dienstenverkeer blijkt bijzonder dynamisch te zijn. Uit de cijfers betreffende het transatlantische dienstenverkeer blijkt dat de bilaterale handel in diensten tussen de EU en de VS is toegenomen van 32 % van de totale bilaterale handel in 1985 tot meer dan 38 % in 1995. In 1996 was het gecombineerde grensoverschrijdende handelsverkeer goed voor een bedrag van 128 miljard ecu. Ondanks deze opmerkelijke toename is er toch ruimte voor groei aangezien de dienstensector het grootste en snelst groeiende onderdeel van beide economieën is geworden. Het aandeel van de diensten in de totale toegevoegde waarde en zodoende ook in de werkgelegenheid bedraagt 66% in de Europese Unie en 70% in de Verenigde Staten. Wereldwijd bedraagt het aandeel van de diensten iets meer dan 50%. De EU en de VS zijn derhalve de wereldleiders op dit gebied die te zamen 47% van de wereldwijde uitvoer van diensten voor hun rekening nemen. Het belang van de investeringsbetrekkingen tussen de EU en de VS blijkt uit de omvang van de buitenlandse directe investeringen (BDI), waarbij beide partijen eikaars grootste investeerder zijn. In 1996 bedroegen de wederzijdse investeringen tussen de EU en de VS, berekend op basis van de historische kosten, 720 miljard USD, waarmee dit de belangrijkste investeringsrelatie ter wereld is. De investeringen van de EU in de VS werden op 372 miljard USD geraamd en de investeringen van de VS in de EU op 348 miljard USD. De EU is derhalve verreweg de belangrijkste investeerder in de Verenigde Staten met ongeveer 59%) van de totale BDI in 1996. In deze periode was 44% van alle Amerikaanse buitenlandse directe De investeringen investeringen zijn evenals de bilaterale handelsbetrekkingen zowel evenwichtig als omvangrijk. Zij zijn de voorbije jaren eveneens bijzonder snel gegroeid, met een verdubbeling tussen 1989 en 1996. De dienstensector trekt steeds meer buitenlandse directe investeringen aan en het gemiddelde jaarlijkse aandeel van de grensoverschrijdende investeringen in diensten in de totale BDI bedroeg in de periode 1992-1995 ongeveer 50%). Het grootste gedeelte van de investeringen uit de Europese Unie in de Verenigde Staten is evenwel nog steeds op de industriële sector gericht. in de EU geconcentreerd. 33 ISSN 0254-1513 COM(98) 125 def. DOCUMENTEN NL 06 11 10 09 Catalogusnummer : CB-C0-98-173-NL-C ISBN 92-78-32312-8 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg