title: Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 25. 03. 1998 COM(1998) 126 τελικό 98/0099 (COD) Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές (υποβληθείσα από την Επιτροπή) Αιτιολογική έκθεση 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Οι καθυστερήσεις πληρωμών προκαλούν προβλήματα χρηματοοικονομικών ροών (cash flow), υπονομεύουν τις δυνατότητες κερδοφορίας και πλήττουν την ανταγωνιστικότητα. Στις χειρότερες περιπτώσεις, οδηγούν σε πτωχεύσεις και σε απώλειες θέσεων απασχόλησης. Το 25% των πτωχεύσεων οφείλονται σε καθυστερήσεις πληρωμών1. Το 33% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων θεωρούν τις καθυστερήσεις πληρωμών σοβαρό πρόβλημα ή ακόμη πρόβλημα που απειλεί την ίδια την επιβίωση τους. Το ποσοστό αυτό φθάνει στο 51% στην Ελλάδα, στο 50% στην Ιταλία και στο 46% στη Γαλλία2. Με δεδομένο το γεγονός ότι η ανεργία στην Ευρώπη πλήττει 18 εκατομ. άτομα περίπου, οι καθυστερήσεις πληρωμών είναι ένα πρόβλημα που δεν μπορεί να αγνοηθεί και το οποίο επιβάλλει την ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο. Η Επιτροπή έχει επισημάνει επανειλημμένως ότι ο κίνδυνος διακοπής της λειτουργίας επιχειρήσεων στην Ευρώπη είναι απαράδεκτα υψηλός, δεδομένου ότι το 50% των νεοϊδρυόμενων επιχειρήσεων διακόπτουν τη λειτουργία τους μέσα στα πέντε πρώτα χρόνια της ύπαρξης τους3. Καθώς οι καθυστερήσεις πληρωμών αποτελούν παράγοντα κρίσιμης σημασίας για τη "θνησιμότητα" των επιχειρήσεων, επιβάλλεται η άμεση λήψη μέτρων για την καταπολέμηση του φαινομένου αυτού. Η μη έγκαιρη πληρωμή αποτελεί παράβαση συμβατικής υποχρέωσης. Ωστόσο, όλο και πιο συχνά, η καθυστέρηση της οφειλόμενης πληρωμής αποτελεί τον κανόνα παρά την εξαίρεση, καθώς οι οφειλέτες δεν επιδεικνύουν τη δέουσα επιμέλεια όσον αφορά την εκπλήρωση της συμβατικής τους υποχρέωσης να πληρώνουν έγκαιρα. Η συμπεριφορά αυτή έχει ιδιαίτερα δυσμενείς επιπτώσεις στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (MME). Το γεγονός ότι τα περισσότερα κράτη μέλη δεν έχουν αναλάβει δράση για την αντιμετώπιση του προβλήματος, σε συνδυασμό με τις δυσμενέστατες επιπτώσεις που έχει το φαινόμενο των καθυστερήσεων πληρωμών στην ενιαία αγορά, οδήγησαν την Επιτροπή στην απόφαση να προτείνει μια σχετική οδηγία. Ως εκ τούτου, η παρούσα πρόταση περιέχει μια δέσμη μέτρων για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στην Κοινότητα. Οι προτάσεις αφορούν τις καθυστερήσεις πληρωμών μεταξύ επιχειρήσεων, καθώς και μεταξύ του δημόσιου τομέα και των επιχειρήσεων. Ο γενικός στόχος είναι να ενθαρρυνθεί η υιοθέτηση μιας φιλοσοφίας σεβασμού και τήρησης των προθεσμιών πληρωμής από τις επιχειρήσεις και τις δημόσιες αρχές. Τα μέτρα σέβονται την αρχή της ελευθερίας των συμβάσεων στον ιδιωτικό τομέα. 2. ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΙΑΙΑ ΑΓΟΡΑ ΚΑΙ II ΛΡΧΙΓΠΙΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ Οι καθυστερήσεις πληρωμών παρακωλύουν την εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς και δεν επιτρέπουν στις MME να αξιοποιήσουν πλήρως τις ευκαιρίες που τους προσφέρει η αγορά αυτή. Οι διαφορές μεταξύ των πρακτικών που ακολουθούνται στον τομέα αυτό 1 Πηγή: Fidiration Nationale de l'Information d'Entreprises et de la Gestion de Créances, Λιόν, Σεπτέμβριος 1997. European Payment Habits Survey 1996, Intrum Justitia, Άμστερνταμ, Απρίλιος 1997. 2 3 Οι επιχειρήσεις στην Ευρώπη, τέταρτη έκθεση, σελίδα 62, Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 1996. στην Κοινόχηχα είναι πολύ μεγάλες4. Σήμερα, η μέση διάρκεια χων προθεσμιών πληρωμής είναι χρεις φορές μεγαλύχερη σχις χώρες χης Νόχιας Ευρώπης απ?ό,χι σχις σκανδιναβικές χώρες. Οι διαφορές μεχαξύ χων προθεσμιών πληρωμής και χα προβλήμαχα που δημιουργούν οι καθυσχερήσεις πληρωμών επηρεάζουν χην ανχαγωνισχικόχηχα και αποχρέπουν χις επιχειρήσεις από την απόφαση να αναλάβουν διασυνοριακές εμπορικές δραστηριότητες. Κατά μέσο όρο, το 21% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων θα πραγματοποιούσαν περισσότερες εξαγωγές αν οι καθυστερήσεις πληρωμών εκ μέρους των αλλοδαπών πελατών τους ήταν μικρότερες (το ανχίσχοιχο ποσοσχό ήχαν 48% σχην Ιρλανδία, 37% σχις Κάχω Χώρες και 35% σχο Βέλγιο)5. Υπάρχουν επίσης μεγάλες διαφορές μεχαξύ χης νομοθεσίας χων κραχών μελών σχεχικά με χις καθυσχερήσεις πληρωμών6, όπως συμβαίνει με χο νόμιμο δικαίωμα λήψης χόκων σε περίπχωση καθυσχέρησης της πληρωμής. Το δικαίωμα αυτό δεν προβλέπεται σε όλα τα κράτη μέλη· αλλά και στα κράτη μέλη σχα οποία προβλέπεχαι, χο επιχόκιο και ο μηχανισμός καθορισμού χου διαφέρουν πολύ. Υπάρχουν διάφορες διαδικασίες ένδικης προσχασίας και διαφορεχικές προσεγγίσεις όσον αφορά χο ζήχημα χης αποζημίωσης χων πισχωχών για χις διάφορες δαπάνες σχις οποίες υποβάλλονχαι για χην είσπραξη χων ποσών που χους οφείλονχαι. Οι διαφορές αυχές καθισχούν χην ανάκτηση των οφειλομένων ποσών σε άλλα κράτη μέλη περίπλοκη, ριψοκίνδυνη και, συχνά, χρονοβόρα διαδικασία. Επομένως, το πρόβλημα του χρόνου που μεσολαβεί έως την πραγματοποίηση των πληρωμών δεν παρουσιάζει μόνο εσωχερικό ενδιαφέρον για χα κράτη μέλη. Ανχίθεχα. οι πρακχικές που ακολουθούνχαι σχον χομέα αυχόν αποχελούν σχοιχείο θεμελιώδους σημασίας για χη λειχουργία χης εσωχερικής αγοράς. Για παράδειγμα, οι επιχειρήσεις που επιχρέπουν συνήθως σχους πελάχες χους να πληρώνουν μεχά από 30 ημέρες υπολογίζουν χις χιμές χους με βάση χους όρους αυχούς. Αν χρειασχεί να περιμένουν χριπλάσιο χρόνο για να πάρουν χα λεφχά χους, χο κέρδος χους θα μειωθεί και, σχη χειρόχερη περίπχωση, θα εκμηδενισχεί. Απο χην άλλη πλευρά, οι επιχειρήσεις που υπολογίζουν χις χιμές τους με τη βάση ότι θα πληρωθούν μετά από την 90στή ημέρα βρίσκονται σε μειονεκτική, από πλευράς ανταγωνιστικότητας, θέση, διότι οι τιμές χους, εξαιχίας χου λόγου αυχού, θα είναι μοιραία πολύ υψηλόχερες από χις χιμές χων ανχαγωνισχών χους σχα άλλα κράχη μέλη. Ως εκ χούχου, η παρούσα καχάσχαση οδηγεί σε σχρεβλώσεις χου ανχαγωνισμού, οι οποίες γίνονχαι αισθηχές όχι μόνο από χους εμπόρους που πραγμαχοποιούν διασυνοριακές συναλλαγές, αλλά από και χους οικονομικούς παράγονχες που δρασχηριοποιούνχαι μόνο σχις διάφορες εγχώριες αγορές χων κραχών μελών. Οι σχρεβλώσεις αυχές δεν συνάδουν με χην εύρυθμη λειχουργία χης εσωχερικής αγοράς και δικαιολογούν χην έκδοση οδηγίας σύμφωνα με χο άρθρο 100Α χης συνθήκης. Αυχός είναι ο λόγος για χον οποίο χο σχέδιο δράσης για χην ενιαία αγορά7, που εγκρίθηκε από χην Επιχροπή και υιοθεχήθηκε από χο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χου Άμσχερνχαμ χον Ιούνιο χου 1997, επισήμανε όχι η μείωση χων καθυσχερήσεων χων πληρωμών αποχελεί βασική προχεραιόχηχα προκειμένου να διασφαλισχεί όχι η ενιαία αγορά θα αποδώσει Βλέπε τμήμα 2. 2 της ανακοίνωσης της 9ης Ιουλίου 1997, όπου παρουσιάζονται συνοπτικά οι πιο πρόσφατες στατιστικές σχετικά με τις προθεσμίες πληρωμής στην Ευρώπη. European Payment Habits Survey 1996, Intrum Justitia, Άμστερνταμ, Απρίλιος 1997. Βλέπε το παράρτημα της ανακοίνωσης της 9ης Ιουλίου 1997 για μια σύγκριση των νομοθετικών διατάξεων και των πρακτικών που ισχύουν σήμερα στις χώρες του ΕΟΧ. SEC(97) 1 τελικό της 4ης Ιουνίου 1997, σσ. 8 και 38. - 3- πλήρως χους καρπούς της πριν από την έναρξη της τρίτης φάσης της οικονομικής και νομισματικής ένωσης. Σχεχικά διευκρινίστηκε ότι πρόκειται να κατατεθεί πρόταση οδηγίας για τις καθυστερήσεις πληρωμών. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, είναι πασιφανές ότι οι καθυστερήσεις πληρωμών παρακωλύουν την ελεύθερη κυκλοφορία των αγαθών και των υπηρεσιών στην εσωτερική αγορά. Με δεδομένη την ανεπαρκή δράση των κρατών μελών και ενόψει των συνεχιζόμενων δυσμενών επιπτώσεων που έχουν οι καθυστερήσεις πληρωμών στην εύρυθμη λειτουργία της ενιαίας αγοράς, κρίνεται ότι πρέπει τώρα να προταθεί η έκδοση μιας δεσμευτικής νομοθετικής πράξης με τη μορφή οδηγίας. Λαμβάνοντας υπόψη την αρχή της επικουρικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 3Β της συνθήκης, είναι πλέον σαφές οτι ο στόχος χης μείωσης χων καθυσχερήσεων πληρωμών σχην ενιαία αγορά δεν είναι δυναχόν να επιχευχθεί επαρκώς από μόνα χα κράχη μέλη. Ανχίθεχα, χα αποχελέσμαχα θα ήχαν καλύχερα αν αναλαμβανόχαν δράση από την Κοινότητα ως σύνολο. Κατά συνέπεια, η Επιχροπή θεωρεί όχι η έκδοση κοινοχικής νομοθεχικής πράξης με χη μορφή οδηγίας συνάδει με χην αρχή χης επικουρικόχηχας, όπως ορίζεχαι σχο άρθρο 3Β χης συνθήκης. Μ πρόχαση χης Επιχροπής θεσπίζει ορισμένες ελάχισχες απαιτήσεις. Ειδικότερα, δεν αποσκοπεί στην πλήρη εναρμόνιση του εθνικού δικαίου σχους τομείς που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία, αλλά αφήνει σχα κράχη μέλη μεγάλα περιθώρια χειρισμών. Όπου είναι δυναχόν, αποσκοπεί σχην αμοιβαία αναγνώριση χων διαχάξεων χων κρατών μελών. Οι προτεινόμενες διατάξεις περιορίζονχαι σε ό,χι είναι απαραίχηχο για χην εξασφάλιση χης εύρυθμης λειχουργίας χης εσωχερικής αγοράς. Καχά συνέπεια, η οδηγία συνάδει με χην αρχή της αναλογικότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 3Β, παράγραφος 3, της συνθήκης. 3. ΟΙ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΩΝ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΕΩΝ ΠΛΗΡΩΜΩΝ ΣΤΙΣ MME Οι MME είναι εκείνες που πλήττονται με τη μεγαλύτερη οξύτητα από την απροθυμία των πελατών τους να τους καταβάλουν έγκαιρα τα ποσά που τους οφείλουν, λόγω χης ευάλωχης θέσης χους από πλευράς χρημαχοοικονομικών ροών (cash-flow), χης συχνής εξάρτησης χους από περιορισμένο αριθμό προμηθευχών και χης θέσης αδυναμίας σχην οποία βρίσκονχαι ένανχι χων μεγάλων εχαιρειών χις οποίες συνήθως προμηθεύουν. Το χρημαχοοικονομικό κόσχος χων καθυσχερήσεων πληρωμών για χις MME είναι ιδιαίτερα μεγάλο, διότι στην περίπτωση αυτή οι MME εξαναγκάζονται να καλύψουν χις ανάγκες χρημαχοοικονομικών ροών χους (cash-flow) με βραχυπρόθεσμα χραπεζικά δάνεια ή με ακάλυπχες πισχώσεις (υπεραναλήψεις), που χις επιβαρύνουν με σχεχικά υψηλά επιτόκια. Το διοικητικό κόστος που συνεπάγεται η προσπάθεια είσπραξης των οφειλών είναι δυσανάλογα μεγάλο για τις MME, οι οποίες δεν διαθέτουν ειδικευμένο προσωπικό ούτε τον απαραίτητο χρόνο ή το εργατικό δυναμικό που χρειάζεται για να διαχειριστούν αποτελεσματικά τις εκκρεμούσες απαιτήσεις τους. Επομένως, οι MME είναι εκείνες που θα αποκομίσουν τα περισσότερα οφέλη από τη θέσπιση αποτελεσματικής νομοθεσίας για την καταπολέμηση χου φαινομένου των καθυστερήσεων πληρωμών. Εκφράστηκαν ορισμένες ανησυχίες σύμφωνα με χις οποίες η θέσπιση νομοθεσίας για χην ανχιμεχώπιση χων καθυσχερήσεων πληρωμών, π. χ. η καθιέρωση ενός ισχυρού νόμιμου δικαιώμαχος για χη λήψη χόκων, ενδέχεχαι να αποβεί εις βάρος χων MME. Ωσχόσο, χο. 4- παράδειγμα χων σκανδιναβικών χωρών δείχνει όχι οι MME δεν επλήγησαν από χη θέσπιση υψηλών επιχοκίων υπερημερίας για καθυσχερήσεις πληρωμών, αλλά ανχίθεχα επωφελήθηκαν απ?αυχήν. Πράγμαχι, η μεγάλη πλειονόχηχα χων επιχειρήσεων σχις σκανδιναβικές χώρες, περιλαμβανομένων χων μικρών επιχειρήσεων, ασκούν όνχως χο δικαίωμα χους να λαμβάνουν χόκους για χις καθυσχερήσεις χων ποσών που χους οφείλονχαι8. Καθώς οι MME έχουν να λαμβάνουν περισσόχερα χρήμαχα απ?όσα οφείλουν οι ίδιες σε μεγαλύχερες επιχειρήσεις, προβλέπεχαι όχι θα αποκομίσουν αναμφισβήχηχα οφέλη από χη θέσπιση υψηλόχερων νόμιμων επιχοκίων για χις καθυσχερήσεις πληρωμών, καθώς και από χη μείωση χου συνολικού όγκου χων οφειλών. Μια έρευνα που πραγμαχοποιήθηκε χο 1994 σχο Ηνωμένο Βασίλειο μεχαξύ ιδιωχικών επιχειρήσεων έδειξε όχι χα ποσά (εμπορικές πισχώσεις) που οφείλονχαν σχις MME ήχαν διπλάσια από εκείνα που όφειλαν οι ίδιες σε άλλους οικονομικούς φορείς (σχις ιδιωχικές επιχειρήσεις οφείλονχαν χο έχος εκείνο 40 δισεκ. λίρες, ενώ οι ίδιες όφειλαν 20 δισεκαχ. λίρες). Η αναλογία είναι η ίδια για χα συνολικά ποσά καθυσχερήσεων πληρωμών: σχις MME οφείλονχαν καθυσχερούμενα ποσά (εμπορικές πισχώσεις) ύψους 20 δισεκ. λιρών, ενώ οι ίδιες όφειλαν καθυσχερούμενα ποσά ύψους 10 δισεκ. λιρών. Αυχό σημαίνει όχι αν χο φαινόμενο χων καθυσχερήσεων πληρωμών εξαλειφθεί, οι MME μόνο σχο Ηνωμένο Βασίλειο θα αποκομίσουν καθαρό συνολικό όφελος ύψους 10 δισεκ. λιρώνι). II ταχύτητα με την οποία οι πιστωχές μπορούν να εισπράχχουν χα ποσά που τους οφείλονται ασκεί μεγάλη επίδραση σχη ρευσχόχηχα χων MME. Επομένως, είναι σημανχικό να έχουν σχη διάθεση χους χαχείες διαδικασίες είσπραξης χων οφειλομένων ποσών, που να χους επιχρέπουν να αποκχούν εκχελεσχό χίχλο μέσα σε σύνχομο χρονικό διάστημα. Αυχό θα έδινε σχις MME χη δυναχότητα να επωφεληθούν από χη λειχουργία χης εσωχερικής αγοράς σε μεγαλύχερο βαθμό απ'ό,χι σήμερα. Το ίδιο ισχύει και για χις απλουσχευμένες νομικές διαδικασίες που προβλέπονχαι σχα περισσόχερα κράτη μέλη για την είσπραξη απαντήσεων μικρού ύψους (Small Claims Court, juge de paix, Amtsgericht κ. λπ. ). H εύκολη πρόσβαση σχα δικασχήρια αυχά χα καθισχά ελκυσχικά για χις MME. 4. Ο ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ Σε πολλές χώρες ο δημόσιος χομέας είναι ένας από χους χειρόχερους πληρωχές10. Δύο είναι κυρίως οι λόγοι που επιβάλλουν χη λήψη ειδικών μέχρων σχον χομέα αυχό. Πρώχον, οι καθυσχερήσεις πληρωμών εκ μέρους χων δημόσιων αρχών αποχελεί κακό παράδειγμα για όλους χους οικονομικούς παράγονχες. Οι δημόσιοι φορείς έχουν χην υποχρέωση να προχάσσουν χο γενικό συμφέρον από χο δικό χους και θα έπρεπε να Στη Σουηδία, το 94% των επιχειρήσεων χρεώνουν πάντοτε ή σε ορισμένες περιπτώσεις τόκους σε περίπτωση καθυστέρησης της πληρωμής. Τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 88% στη Φινλανδία, 83% στη Νορβηγία και 79% στη Δανία (πηγή: European Business Survey, Grant Thonton International, Λονδίνο, Μάιος 1997, σελίδα 24). Πηγή: Forum of Private Business, Λονδίνο, 31 Μαρτίου 1994. Έχουν αναφερθεί μέσες προθεσμίες πληρωμής 307 ημερών από δημόσια νοσοκομεία σε επιχειρήσεις που τους προμηθεύουν υγειονομικό εξοπλισμό στην Ιταλία και 305 ημερών στην Ισπανία. Πηγή: European Diagnostic Manufacturers Association (Ευρωπαϊκή Ένωση Κατασκευαστών Διαγνωστικών Μηχανημάτων), Οκτώβριος 1997. ιο - 5- εκπληρώνουν επακριβώς χις υποχρεώσεις χους εξοφλώνχας έγκαιρα χους προμηθευχές χους. Σχα πλαίσια χης πολιχικής για χην επιχάχυνση χων πληρωμών σχην Ένωση, οι δημόσιες διοικήσεις, οι οποίες λόγω χου όγκου χων αγορών που πραγμαχοποιούν ασκούν σημανχική επίδραση σχην οικονομία, θα έπρεπε να αναλάβουν χην πρωχοπορία και να οδηγήσουν προς χη σωσχή καχεύθυνση ολόκληρη χην οικονομία, βελχιώνονχας χις πρακχικές που ακολουθούνχαι σχον χομέα χων πληρωμών. Δεύχερον, υπάρχει μια κάποια έλλειψη ισορροπίας μεχαξύ χων συμβαλλομένων μερών. Πολλές επιχειρήσεις εξαρχώνχαι από δημόσιες συμβάσεις, ιδίως σε ορισμένες βιομηχανίες (π. χ. σχον καχασκευασχικό και χον αμυνχικό χομέα), και φοβούνχαι μήπως χάσουν χο μοναδικό ή κύριο πελάχη χους. Με δεδομένες χις ανχίσχοιχες διαπραγμαχευχικές χους θέσεις και λαμβανομένων υπόψη χων κανόνων χου δημόσιου χομέα όσον αφορά χους όρους πληρωμής, κανόνων που δεν επιχρέπουν ούχε ενθαρρύνουν χην πραγμαχοποίηση διαπραγμαχεύσεων σχεχικά με χο θέμα αυχό (δηλαδή χους όρους πληρωμής), οι επιχειρήσεις δεν είναι σε θέση να πραγμαχοποιήσουν ουσιασχικές διαπραγμαχεύσεις με χο δημόσιο χομέα. Από χις γραπχές παραχηρήσεις και χη δημόσια ακρόαση για χις οποίες γίνεχαι λόγος σχο σημείο 6 παρακάχω προέκυψε ομόφωνη υποσχήριξη για χην ανάληψη δράσης σε κοινοχική κλίμακα με σχόχο χην ανχιμεχώπιση χου προβλήμαχος χων καθυσχερήσεων πληρωμών από χο δημόσιο χομέα. Για χις πληρωμές που πραγμαχοποιούν χα κοινοχικά όργανα, οι οποίες δεν καλύπχονχαι από χην παρούσα οδηγία, η Επιχροπή θα υποβάλει καχάλληλες προχάσεις που θα θεσπίζουν παρόμοιες υποχρεώσεις μ'αυχές που θεσπίζει για χις δημόσιες αρχές η παρούσα οδηγία. 5. ΠΡΟΣΦΑΤΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ Η σύσχαση χης Επιχροπής χης 12ης Μαΐου 1995 σχεχικά με χις προθεσμίες πληρωμής σχις εμπορικές συναλλαγές11 κάλεσε χα κράχη μέλη να ανχιμεχωπίσουν χο πρόβλημα των καθυσχερήσεων πληρωμών. Ωσχόσο, η ανακοίνωση χης Επιχροπής χης 9ης Ιουλίου 1997,: έδειξε όχι είχαν μεν ληφθεί ορισμένα μέχρα για χη βελχίωση χης καχάσχασης όσον αφορά χις πληρωμές μεχαξύ επιχειρήσεων, αλλά σε περιορισμένο μόνο αριθμό χωρών. Επιπλέον, οι χελευχαίες σχαχισχικές έδειξαν όχι οι μέσες προθεσμίες πληρωμής σχην Ευρώπη αυξήθηκαν χο 1996: πράγμαχι, οι πληρωμές καθυσχερούν καχά μέσο όρο 15 ημέρες. Η ανακοίνωση καχέληγε σχο συμπέρασμα όχι η Επιχροπή θα υπέβαλε προχάσεις για χις ελάχισχες απαντήσεις οι οποίες θα έπρεπε να ενχαχθούν σχις εθνικές νομοθεσίες με σκοπό χην καχαπολέμηση χου φαινομένου χων καθυστερήσεων πληρωμών. Ίόσο χο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και η Οικονομική και Κοινωνική Επιχροπή ζήχησαν χην ανάληψη ενχονόχερης δράσης σε κοινοχική κλίμακα. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με ψήφισμα χου χης 4ης Ιουλίου 199613, κάλεσε χην Επιχροπή να εξεχάσει χη μεχαχροπή χης σύσχασής χης σε πρόχαση οδηγίας χο χαχύχερο δυναχόν. Η Οικονομική και Κοινωνική 11 ΕΕ L 127, 10. 6. 1995, σ. 19, και, για την ανακοίνωση, ΕΕ αριθ. C 144, 10. 6. 1995, σ. 3. 12 ΕΕ C 216, 17. 7. 1997, σ. 10. 13 EEC 211,22. 07. 1996,σ. 42. - 6- Επιχροπή, σε γνωμοδόχησή της χης 29ης Μαΐου 198914, πρόχεινε μέγισχες προθεσμίες πληρωμής και ζήχησε να θεσπισχεί η υποχρέωση καχαβολής χόκων σε περίπχωση καθυσχερήσεων πληρωμών από χις δημόσιες αρχές. 6. ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Η Επιχροπή ζήχησε τη γνώμη των ενδιαφερομένων μερών σχετικά με τον καλύτερο τρόπο με τον οποίο θα ήταν δυνατόν να προωθηθεί η καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στην Ευρώπη, τόσο με γραπτές απαντήσεις στην ανακοίνωση του Ιουλίου του 1997 όσο και στα πλαίσια μιας δημόσιας ακρόασης σχετικά με τις καθυστερήσεις πληρωμών, η οποία πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 7 Οκτωβρίου 1997. Υπήρξε πολύ μεγάλη ανταπόκριση υπέρ της ανάληψης κοινοτικής δράσης με στόχο την εξασφάλιση "ίσων όρων παιχνιδιού" μέσα στην ενιαία αγορά σε περίπτωση μη τήρησης των συμβατικών προθεσμιών πληρωμής. Ελήφθησαν πάνω από 100 γραπτές απαντήσεις, οι οποίες προέρχονταν κυρίως από εθνικές εμπορικές ενώσεις, καθώς και από ευρωπαϊκές οργανώσεις, περιλαμβανομένων διαφόρων οργανώσεων που εκπροσωπούν επιχειρήσεις, δικηγόρους και οργανισμούς είσπραξης οφειλών. 91 από τις απαντήσεις αυτές (80%) τάχθηκαν υπέρ της θέσπισης νομοθεσίας της HE για τις καθυστερήσεις πληρωμών. Η Επιτροπή οργάνωσε επίσης, στις 7 Οκτωβρίου 1997, δημόσια ακρόαση, στην οποία παρέστησαν πάνω από 200 άχομα. Ισχυρή υποσχήριξη για χη θέσπιση κοινοχικής νομοθεσίας εκφράστηκε και καχά χη δημόσια ακρόαση, μεχαξύ άλλων, και από μέλη χου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χης Οικονομικής και Κοινωνικής Επιχροπής. Από χις απαντήσεις προέκυψε αμέρισχη υποσχήριξη για χη θέσπιση δικαιώμαχος λήψης χόκων σε περίπχωση καθυσχέρησης της πληρωμής, με επιτόκιο αρκετά υψηλό ώστε να λειτουργεί αποτρεπτικά για τους κακοπληρωτές. Ισχυρή υποστήριξη εκφράστηκε επίσης για το δικαίωμα του πιστωτή να αποζημιώνεται πλήρως για τις δαπάνες στις οποίες υποβάλλεται στην προσπάθεια του να εισπράξει τα ποσά που του οφείλονται, όπως είναι τα έξοδα διοικητικού και νομικού χαρακτήρα. Όλοι όσοι διατύπωσαν παρατηρήσεις για το δημόσιο τομέα τάχθηκαν υπέρ της ανάληψης νομοθετικής δράσης, π. χ. υπέρ της θέσπισης μέγισχων προθεσμιών πληρωμής και αυχόμαχου δικαιώματος λήψης χόκων για χις καθυσχερήσεις πληρωμών από χο δημόσιο χομέα. Εκφράστηκε επίσης ομόφωνη υποσχήριξη για χη θέσπιση, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, ρήχρας διαχήρησης της κυριότηχας. Μεγάλο ποσοσχό απαντήσεων ζήτησαν την απλούστευση των διαδικασιών ένδικης προστασίας. 7. Η ΟΔΗΓΙΑ: ΑΡΘΡΑ Άρθρο 1 : Πεδίο εφαρμογής II οδηγία καλύπτει τις οφειλές που συνάπτονται στα πλαίσια όλων των εμπορικών συναλλαγών, δηλαδή των συναλλαγών μεταξύ επιχειρήσεων, καθώς επίσης μεταξύ επιχειρήσεων και δημόσιων αρχών. Ισχύει για όλες τις επιχειρήσεις κάθε εταιρικής μορφής, καθώς επίσης για τις ατομικές επιχειρήσεις και τους αυτοαπασχολούμενους που ασκούν εμπορική δραστηριότητα ή επάγγελμα οποιουδήποτε είδους. Επομένως, η οδηγία 14 CES 607/97 της 29ης Μαΐου 1997, ΕΕ C 287,22. 9. 1997, σ. 92. - 7- δεν ισχύει σχον χομέα χης καχαναλωχικής πίστης ούχε προδικάζει ενδεχόμενα μελλονχικά μέχρα σχον χομέα αυχόν. Άρθρο 3: Προθεσμία εξόφλησης, χόκοι και αποζημίωση για χις άλλες δαπάνες είσπραξης χης οφειλής Οι περισσόχερες MME ασκούν χις εμπορικές χους συναλλαγές χωρίς γραπχές συμβάσεις. Ακριβώς για χην προάσπιση χων συμφερόνχων αυχών χων MME προχείνεχαι η παρούσα οδηγία. Όχαν δεν υπάρχει γραπχή σύμβαση ή αν η σύμβαση ή οι γενικοί όροι πώλησης δεν καθορίζουν χην προθεσμία εξόφλησης χης οφειλής, είναι απαραίχηχο να υπάρχει μια σαφής νομική διάχαξη που να καθορίζει επικουρικά μια νόμιμη προθεσμία πληρωμής. Η προθεσμία που προχείνεχαι εδώ είναι 21 ημέρες από χην ημερομηνία έκδοσης χου χιμολογίου [παράγραφος Ια)]. Η ρύθμιση αυχή ακολουθεί χη βέλχισχη πρακτική που εφαρμόζεχαι σχις σκανδιναβικές χώρες, όπου οι συμβαχικά καθοριζόμενες προθεσμίες πληρωμής ανέρχονχαι καχά μέσο όρο σχην πράξη σε 19 ημέρες (Φινλανδία) και σε 21 ημέρες (Νορβηγία)15. Ο κανόνας δεν παραβιάζει χην αρχή χης ελευθερίας χων συμβάσεων, δεδομένου όχι η νόμιμη προθεσμία πληρωμής χων 21 ημερών θα εφαρμόζεχαι μόνον όχαν η προθεσμία πληρωμής δεν έχει ορισχεί σχη σύμβαση. Αναμένεχαι, ωσχόσο, όχι - συν χω χρόνω - θα ενθαρρύνει χα μέρη να μειώσουν χις προθεσμίες πληρωμής που εφαρμόζουν σήμερα. για εφαρμόζονται Η παράγραφος 1γ) παρέχει σχον πισχωχή χο νόμιμο δικαίωμα να απαιχήσει χόκους υπερημερίας σε περίπχωση καθυσχέρησης χης πληρωμής. Για να έχει αποτρεπτικό αποτέλεσμα το νόμιμο δικαίωμα λήψης τόκων και για να εξασφαλίζει επαρκή αποζημίωση σε περίπτωση καθυστέρησης της πληρωμής, το επιτόκιο πρέπει να είναι επαρκώς υψηλό. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να είναι τουλάχιστον εξίσου ακριβό το να δανείζεται κανείς χρήματα πληρώνοντας εκπρόθεσμα με το να δανείζεται από τράπεζες ή άλλους δανειστές με τα εμπορικά επιτόκια. Σήμερα, ωστόσο, το επίπεδο των νόμιμων επιτοκίων είναι πάρα πολύ χαμηλό σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη σε σύγκριση με τα τυπικά εμπορικά επιτόκια που πιστώσεις (υπεραναλήψεις)16. Η κατάσταση αυτή ενθαρρύνει τους οφειλέχες να προχιμούν χη λήψη πίσχωσης από χους προμηθευχές χους παρά χη σύναψη χραπεζικών δανείων, πράγμα που αποβαίνει εις βάρος χων πισχωχών χους. Βεβαίως, η λήψη πίσχωσης από χους προμηθευχές αποχελεί απόλυχα αποδεκχή πρακτική εφόσον έχει συμφωνηθεί μεχαξύ χων μερών. Μεχαχρέπεχαι όμως σε απαράδεκχο πρόβλημα χόσο για χους μεμονωμένους προμηθευχές όσο και για χην οικονομία γενικόχερα, λόγω χων μακροοικονομικών διασχάσεών χης, όχαν ο νόμος ενθαρρύνει σχους οφειλέχες να παραβιάζουν μονομερώς χις συμβαχικά καθορισμένες περιόδους παροχής χης πίσχωσης. Η καχάσχαση αυχή είναι ιδιαίχερα σοβαρή για χις MME, οι οποίες δυσκολεύονται περισσότερο να λαμβάνουν τραπεζικά δάνεια όταν οι χρηματοοικονομικές τους ροές (cash-flow) υπονομεύονται εξαιτίας καθυστερήσεων πληρωμών. τις απρόβλεπτες ακάλυπτες τραπεζικές Ως εκ τούτου, η παράγραφος 1 ε) αποσκοπεί στη θέσπιση ενός ελάχιστου επιτοκίου για το νόμιμο δικαίωμα λήψης τόκων στα κράτη μέλη. Αφήνει στα κράτη μέλη την ευχέρεια να 15 Βλέπε έρευνα Απραιος 1997. "European Payment Habits Survey 1996", Intrum Justitia, Άμστερνταμ, 16 Βλέπε συνοπτικά στοιχεία για το θέμα αυτό στην πρώτη και την τρίτη στήλη του δεύτερου πίνακα του παραρτήματος της ανακοίνωσης της 9ης Ιουλίου 1997. καθορίσουν υψηλόχερο επιχόκιο προκειμένου να λάβουν υπόψη χους χα χυπικά εμπορικά επιχόκια που ισχύουν σε κάθε χώρα. Σέβεχαι επίσης πλήρως χην αρχή χης ελευθερίας χων συμβάσεων, δεδομένου όχι χα συμβαλλόμενα μέρη κάθε συγκεκριμένης συναλλαγής θα είναι ελεύθερα να διαπραγμαχεύονχαι χην υιοθέχηση υψηλόχερου ή χαμηλόχερου επιχοκίου από χο νόμιμο επιχόκιο που ισχύει σχο ανχίσχοιχο κράχος μέλος. Το νόμιμο επιχόκιο θα ισχύει μόνο εάν σχη σύμβαση ή σχους γενικούς όρους πώλησης δεν έχει καθορισχεί άλλο επιχόκιο. Πάνχως, η Επιχροπή πισχεύει όχι η θέσπιση υψηλόχερου νόμιμου επιχοκίου θα συμβάλει σχη μείωση χων καθυσχερήσεων πληρωμών. Η εμπειρία χων σκανδιναβικών χωρών, όπου χα νόμιμα επιχόκια είναι διπλάσια από εκείνα που ισχύουν σχα περισσόχερα άλλα κράχη μέλη, δείχνει όχι η πρακχική αυτή οδήγησε σχη δρασχική μείωση χων καθυσχερήσεων πληρωμών, παρά χο γεγονός όχι χα υψηλά νόμιμα επιχόκια δεν είναι υποχρεωχικά. Στην πράξη, χο νόμιμο επιχόκιο έχει γίνει καθιερωμένη εμπορική πρακχική σπς χώρες αυχές, σχις οποίες πολύ μεγάλο ποσοσχό χου συνόλου χων επιχειρήσεων απαιχούν όνχως χην καχαβολή χόκων εξαιχίας καθυσχερήσεων πληρωμών. Το υψηλό νόμιμο επιχόκιο διευκολύνει αναμφισβήχηχα χην απαίτηση των πιστωτών να λάβουν τόκους σε περιπτώσεις στις οποίες δεν υπάρχει σύμβαση ή όταν η σύμβαση δεν είναι σαφής ως προς το σημείο αυτό. Ενισχύει επίσης τη θέση του πωλητή κατά τις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται σχετικά με το επίπεδο του επιτοκίου, όταν ο αγοραστής επιθυμεί τον καθορισμό χαμηλότερου επιτοκίου. Ο μηχανισμός θέσπισης του νόμιμου επιτοκίου ποικίλλει επίσης μεταξύ των επιμέρους χωρών. Ο στόχος θα πρέπει να είναι η θέσπιση ενός μηχανισμού που να επιτρέπει στο νόμιμο επιτόκιο υπερημερίας για τις καθυστερήσεις πληρωμών να αντικατοπτρίζει τα τυπικά εμπορικά επιτόκια. Στη Σουηδία, π. χ. , ως μηχανισμός χρησιμοποιείται το προεξοφλητικό επιτόκιο της κεντρικής τράπεζας προσαυξημένο κατά 8 εκατοσχιαίες μονάδες. Το επιχόκιο πρέπει επίσης να μπορεί να επαληθεύεχαι εύκολα από χους πολίχες και, ως εκ χούχου, πρέπει να βασίζεται σε ένα επιχόκιο που να μπορεί εύκολα να ενχοπίζεχαι, π. χ. σχον οικονομικό χύπο. Επιπλέον, η φόρμουλα πρέπει να είναι χέχοια ώσχε χο επιχόκιο να μην αλλάζει με πολύ μεγάλη συχνόχηχα, αλλά να παραμένει σχεχικά σταθερό. Για χην ικανοποίηση χων διαφόρων αυχών κριχηρίων, προχείνεχαι χο ελάχισχο νόμιμο επιχόκιο υπερημερίας για χις καθυσχερήσεις πληρωμών να αποχελεί χο άθροισμα δύο σχοιχείων. Το πρώχο σχοιχείο είναι ένα επιχόκιο αναφοράς που θα παρακολουθεί ης εξελίξεις χων επιχοκίων σχην ευρωπαϊκή αγορά. Η Επιχροπή εξέχασε διάφορες δυναχόχηχες για χο επιχόκιο αναφοράς και καχέληξε σχο συμπέρασμα όχι χο επιχόκιο που ανχαποκρίνεχαι καλύχερα σχα προαναφερθένχα κριτήρια είναι χο επιχόκιο προσφορών (επιχόκιο επαναγοράς χίχλων) χης Ευρωπαϊκής Κενχρικής Τράπεζας. Αυχό θα είναι ένα από χα βασικά επιχόκια πολιχικής που θα καθορίσει η Ευρωπαϊκή Κενχρική Τράπεζα, με σχόχο χον έλεγχο xo>v βραχυπρόθεσμων επιτοκύον χης αγοράς. (Η)α αρχίσει να ισχύει χην 1η Ιανουαρίου 1999. Για χα κράχη μέλη που δεν θα συμμετάσχουν στην τρίτη φάση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, το επιτόκιο αναφοράς θα είναι το ισοδύναμο επιτόκιο που θα καθορίσει η κεντρική τους τράπεζα. Το δεύτερο στοιχείο είναι ένα περιθώριο, σκοπός του οποίου είναι να διασφαλιστεί ότι το γενικό ελάχιστο νόμιμο επιτόκιο θα βρίσκεται σε επαρκώς υψηλά επίπεδα ώστε να λειτουργεί αποτρεπτικά για τους κακοπληρωτές. Το περιθώριο των 8 εκατοστιαίων μονάδων ακολουθεί το παράδειγμα της Σουηδίας, χώρας η οποία αναγνωρίζεται γενικά ότι έχει αποτελεσματική νομοθεσία όσον αφορά τους τόκους υπερημερίας. Το συνολικό - 9- αποχέλεσμα θα πρέπει να είναι χέχοιο ώσχε χο νόμιμο επιχόκιο που θα καθορίσουν χα κράχη μέλη για χους χόκους υπερημερίας να αποζημιώνει τη μέση MME για χις δαπάνες χρημαχοδόχησης σχις οποίες θα υποβληθεί δανειζόμενη με χο επιχόκιο που ισχύει για χις απρόβλεπχες ακάλυπχες χραπεζικές πισχώσεις (υπεραναλήψεις)17. Πέρα από χο δικαίωμα λήψης χόκων, είναι επίσης ιδιαίχερα σημανχικό να αναγνωρισχεί σχον πισχωχή χο δικαίωμα να αποζημιώνεχαι πλήρως για χις άλλες δαπάνες σχις οποίες υποβάλλεχαι στην προσπάθεια του να εισπράξει τα χρήματα που του οφείλονται, όπως είναι οι δαπάνες διοικητικού ή νομικού χαρακτήρα. Το δικαίωμα αποζημίωσης για τις δαπάνες αυτές ποικίλλει μεταξύ των επιμέρους κρατών μελών18. Σκοπός της παραγράφου 1ζ) είναι να εξασφαλίσει ότι οι δαπάνες αυτές μπορούν να ζητηθούν εξ ολοκλήρου από τον οφειλέτη. Άρθρο 4: Διατήρηση της κυριότητας Η ρήτρα διατήρησης της κυριότητας είναι ένας νομικός μηχανισμός μέσω του οποίου καθυστερείται η μεταβίβαση της κυριότητας των αγαθών μέχρι την πλήρη εξόφληση τους. Στην ανακοίνωση της 9ης Ιουλίου 1997, η Επιτροπή επισήμανε τη διατήρηση της κυριότητας ως έναν τομέα στον οποίο η ανάληψη δράσης σε κοινοτικό επίπεδο θα μπορούσε να αποδειχθεί επωφελής για τους εξαγωγείς και να συμβάλει στη μείωση των καθυστερήσεων πληρωμής. Σήμερα το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι υπάρχουν διαφορετικές νομικές απαιτήσεις στα κράτη μέλη, πράγμα που σημαίνει ότι οι εξαγωγείς δεν μπορούν να στηριχθούν σε μια ενιαία ρήτρα διατήρησης της κυριότητας για όλες τις κοινοτικές χώρες. Κατά τις διαβουλεύσεις που ακολούθησαν την έκδοση της ανακοίνωσης της 9ης Ιουλίου 1997, όλοι όσοι διατύπωσαν παρατηρήσεις σχετικά με το θέμα αυτό εξέφρασαν ομόφωνα την υποστήριξη τους για τη θέσπιση κοινοτικής νομοθεσίας σχετικά με τη ρήτρα διατήρησης της κυριότητας. Σκοπός του άρθρου αυτού είναι η θέσπιση μιας ομοιόμορφης ρήτρας διατήρησης της κυριότητας που να ισχύει σε όλα χα κράχη μέλη. Το άρθρο δεν αποσκοπεί σχην πλήρη εναρμόνιση χου εθνικού δικαίου σχον χομέα αυχόν. Υποχρεώνει μάλλον χα κράχη μέλη να αναγνωρίζουν μια ρήχρα διατήρησης της κυριότητας εφόσον πληρούνται ορισμένες ελάχιστες απαιτήσεις. Δεν επηρεάζει τους κανόνες που προστατεύουν έναν τρίτο καλόπιστο αγοραστή. Το άρθρο δεν αποσκοπεί στο να καταστήσει τις ρήτρες διατήρησης της κυριόχηχας υποχρεωχικές, αλλά σέβεχαι χην ελευθερία χων συμβαλλομένων μερών. Άρθρο 5: Ταχείες διαδικασίες είσπραξης Σκοπός χου άρθρου αυχού είναι να θεσπίσει χαχείες διαδικασίες είσπραξης των μη αμφισβητούμενων οφειλών και να βελτιώσει τις υπάρχουσες σχετικές διαδικασίες. Τέτοιες διαδικασίες υπάρχουν ήδη σε αρκετά κράτη μέλη [πρβλ. , π. χ. , τη διαδικασία «summons production procedure» στο 11. Β. , τη διαδικασία «έκδοσης εντολής πληρωμής» («injonction à payer») στη Γαλλία και τη διαδικασία «Mahnverfahren» στη Γερμανία]. Τα 17 Βλέπε συνοπτικά στοιχεία για τα εμπορικά επιτόκια τα οποία ισχύουν για τις ακάλυπτες τραπεζικές πιστώσεις (υπεραναλήψεις) στην τρίτη στήλη του δεύτερου πίνακα του παραρτήματος της ανακοίνωσης της 9ης Ιουλίου 1997. Βλέπε συνοπτικά στοιχεία για το θέμα αυτό στην πέμπτη στήλη του τέταρτου πίνακα του παραρτήματος της ανακοίνωσης της 9ης Ιουλίου 1997. 18 - 10- πλεονεκχήμαχα χων διαδικασιών αυχών είναι χα εξής: είναι χαχείες, δεν προϋποθέχουν χην παρέμβαση δικαστή (εκτός αν η οφειλή αμφισβητείται) και συνεπάγονται λίγες διατυπώσεις και χαμηλό κόστος. Καθώς στο 90% των περιπτώσεων η οφειλή δεν αμφισβητείται, θα μειωθεί σημαντικά ο αριθμός των υποθέσεων τις οποίες θα πρέπει να εξετάζουν οι δικαστές. Με τον τρόπο αυτόν, θα καταστεί δυνατόν να απελευθερωθούν πολύτιμοι πόροι, που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την επιτάχυνση των συνήθων νομικών διαδικασιών. Αν ο οφειλέτης αμφισβητήσει την οφειλή κατά τη διάρκεια αυτών των διαδικασιών, θα ισχύουν οι συνήθεις δικονομικοί και περί εκπροσωπήσεως κανόνες, δηλ. είτε θα ακολουθηθεί η διαδικασία του άρθρου 6 (αν η οφειλή είναι χαμηλότερη από το όριο που προβλέπεται για τις οφειλές μικρού ύψους) είτε θα εφαρμοστούν οι εθνικοί κανόνες που καθορίζουν την ακολουθητέα διαδικασία για τις οφειλές μεγαλύτερου ύψους. Κατά την άποψη της Επιτροπής, οι ταχείες διαδικασίες είσπραξης πρέπει να υπάρχουν σε όλα τα κράτη μέλη. Οι διαδικασίες αυτές θα μπορούσαν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμες για την είσπραξη οφειλών, όταν ο οφειλέτης και ο πιστωτής κατοικούν σε διαφορετικά κράτη μέλη. Σε τέτοιες περιπτώσεις, συνιστάται στον πιστωτή να ενάγει τον οφειλέτη στο κράτος μέλος του οφειλέτη, ούτως ώστε ο εκτελεστός τίτλος (titre exicutoire, Vollstreckungsbescheid) να μπορεί να εκτελεστεί χωρίς καθυστέρηση. Η ευρέως διαδεδομένη σήμερα πρακτική να ενάγεται ο οφειλέχης σχη χώρα κατοικίας του πιστωτή έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση μεγάλων καθυστερήσεων στην εκτέλεση της εκδιδόμενης απόφασης. Οι πιστωτές διστάζουν μέχρι σήμερα να προσφεύγουν στα δικαστήρια της χώρας κατοικίας του οφειλέτη επειδή δεν έχουν εμπιστοσύνη στην ταχύτητα τους και στις δυνατότητες πρόσβασης που παρέχουν στους αλλοδαπούς πιστωτές. Η μη ικανοποιητική αυτή κατάσταση δεν συμβιβάζεται με την ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς. Σε όλα τα κράτη μέλη οι πιστωτές πρέπει να έχουν στη διάθεση χους χέχοιες διαδικασίες είσπραξης, οι οποίες είναι χαχείες, εύκολα προσπελάσιμες και εμπνέουν εμπισχοσύνη. Οι προχάσεις της Επιτροπής για τη θέσπιση απλουστευμένων νομικών διαδικασιών και ταχειών διαδικασιών είσπραξης των εμπορικών χρεών αποτελούν ένα πρώτο στάδιο στην ευρύτερη συζήτηση για τις νομικές διαδικασίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δεν αποκλείουν την υποβολή και άλλων προχάσεων από χην Επιχροπή, προχάσεων οι οποίες 0α μπορούσαν ενδεχομένως να προκύψουν από χις διαβουλεύσεις που ξεκίνησαν για τις νομικές διαδικασίες βάσει χης ανακοίνωσης "Για χην αύξηση της αποτελεσματικότητας στην έκδοση και την εκτέλεση των αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση". 19 Αρθρο 6: Απλουστευμένες νομικές διαδικασίες για απαιτήσεις μικρού ύψους Για τις κάτω του ορίου των 20. 000 ECU οφειλές, ο πιστωτής πρέπει να έχει τη δυνατότηχα να επιδιώκει την είσπραξη χους γρήγορα, αποχελεσμαχικά και με χο ελάχιστο δυνατό κόστος μέσω απλουστευμένων νομικών διαδικασιών, ανεξαρτήτως του αν οι οφειλές αμφισβητούνται ή όχι. Οι διαδικασίες αυτές διεξάγονται συνήθως σε τοπικά δικαστήρια, δεν απαιτούν την παρουσία δικαστικού επιμελητή ή δικηγόρου και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προϋποθέτουν ιδιαίτερες διατυπώσεις. Όπως συμβαίνει και με τις ταχείες 19 ΕΕ C 33, 31. 1. 1998, σ. 3. - 11- διαδικασίες είσπραξης οφειλών, η Επιχροπή έχει χη γνώμη όχι χέχοιες διαδικασίες πρέπει να είναι σχη διάθεση χων πισχωχών σε όλα χα κράχη μέλη, ιδίως όχαν πρόκειχαι για περιπχώσεις καχά χις οποίες ο πισχωτής και ο οφειλέτης κατοικούν σε διαφορετικά κράτη μέλη. Στόχος και αυτού του άρθρου είναι ο καθορισμός των κύριων αρχών που διέπουν τις καλύτερες πρακτικές. Άρθρο 7: Δημόσιες αρχές: διαφάνεια Οι οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις20 ορίζουν ότι οι προκηρύξεις των προσκλήσεων υποβολής προσφορών πρέπει να αναφέρουν τις βασικές ρυθμίσεις σχετικά με τη χρηματοδότηση και την πληρωμή. Ωστόσο, τα κράτη μέλη ερμηνεύουν την απαίτηση αυτή ποικιλοτρόπως, με αποτέλεσμα οι προθεσμίες πληρωμής να παραλείπονται συχνά από τις προσκλήσεις υποβολής προσφορών. Ως εκ τούτου, το άρθρο αυτό αποσκοπεί στην ενίσχυση της διαφάνειας στις δημόσιες συμβάσεις επιβάλλοντας στις δημόσιες αρχές την υποχρέωση να προσδιορίζουν επακριβώς τις προθεσμίες πληρωμής που εφαρμόζει η αναθέτουσα αρχή. Ο όρος «δημόσιες συμβάσεις» χρησιμοποιείται εδώ με ευρεία έννοια και δεν προσδιορίζεται βάσει των οδηγιών περί δημοσίων συμβάσεων, οι οποίες ισχύουν μόνο για τις συμβάσεις που υπερβαίνουν ένα ορισμένο όριο. Άρθρο 8: Δημόσιες αρχές: προθεσμία εξόφλησης, αυτόματη τοκοφορία Εν όψει της ιδιαίτερης θέσης του δημόσιου τομέα, η Επιτροπή έχει την άποψη ότι πρέπει να θεσπιστεί για το δημόσιο τομέα μια μέγιστη προθεσμία εξόφλησης των οφειλών του. Εδώ προτείνεται μέγιστη προθεσμία πληρωμής διάρκειας 60 ημερών (παράγραφος 1 ). Η διάταξη αυτή δεν θίγει τυχόν συντομότερες προθεσμίες που ισχύουν σήμερα. Σε αντίθεση με τις συναλλαγές του ιδιωτικού τομέα [βλέπε άρθρο 3 (1)], αυτή η μέγιστη προθεσμία πληρωμής δεν είναι δυνατόν να τροποποιηθεί από καμία διάταξη σύμβασης η οποία συνάπτεται με δημόσιες αρχές, εκτός αν τα μέρη συμφωνήσουν την εφαρμογή μικρότερης προθεσμίας. Η ημερομηνία από την οποία αρχίζει να «τρέχει» η προθεσμία των 60 ημερών είναι κατά τα λοιπά η ίδια με εκείνη που ισχύει και για όλες τις άλλες συναλλαγές [βλέπε άρθρο 3, παράγραφοι Ια) και 1β)], δηλαδή, κανονικά, η ημερομηνία έκδοσης του τιμολογίου. Εάν δεν υπάρχει γραπτή σύμβαση - ή αν υπάρχει γραπτή σύμβαση, η οποία όμως σιωπά σχετικά με την προθεσμία πληρωμής -, θα ισχύει και για τις συναλλαγές με το δημόσιο τομέα ο κανόνας των 21 ημερών που ορίζεται στο άρθρο 3, παράγραφος Ια). Η παράγραφος 2 προβλέπει την υποχρέωση καταβολής τόκων σε περίπτωση καθυστέρησης της πληρωμής από τις δημόσιες αρχές. Το επιτόκιο είναι το ίδιο όπως και για τις άλλες συναλλαγές [βλέπε άρθρο 3, παράγραφοι 1δ) και 1ε)]. Επιπροσθέτως, η καταβολή του τόκου θα γίνεται αυτόματα από τις δημόσιες αρχές, χωρίς να χρειάζεται η προβολή σχετικής απαίτησης από τον πιστωτή. Η διάταξη αυτή ευθυγραμμίζεται με την βέλτιστη πρακτική που υφίσταται στα κράτη μέλη (Γαλλία, Βέλγιο, Ιρλανδία) και δίνει στις δημόσιες αρχές ένα ισχυρό οικονομικό κίνητρο για να εξοφλούν έγκαιρα τις οφειλές τους. 20 Οδηγίες 93/36/ΕΟΚ, 93/37/ΕΟΚ και 93/38/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 1993, EEL 199,9. 8. 1993. -12- Άρθρο 9: Η επιτροπή Κρίνεται απαραίτητη η σύσταση επιτροπής η οποία θα αναλάβει την επανεξέταση της λειτουργίας της παρούσας οδηγίας, διότι καμία από τις υπάρχουσες επιτροπές δεν είναι σε θέση να εκπληρώσει την αποστολή αυτή. 13- Πρόχαση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές (Κείμενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ) ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 100Α, την πρόταση της Επιτροπής21, τη γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής22, ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 189 Β της συνθήκης23 Εκτιμώντας: ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο ψήφισμα του24 σχετικά με το ολοκληρωμένο πρόγραμμα υπέρ των MME και της βιοτεχνίας25, υπογράμμισε με έμφαση ότι η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος των καθυστερήσεων πληρωμών ότι στις 12 Μαΐου 1995 η Επιτροπή εξέδωσε σύσταση σχετικά με τις προθεσμίες πληρωμής στις εμπορικές συναλλαγές26· όχι χο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχο ψήφισμα χου27 σχεχικά με χην ανακοίνωση χης Επιχροπής για χις προθεσμίες πληρωμής σχις εμπορικές συναλλαγές κάλεσε χην Ευρωπαϊκή Επιχροπή να εξεχάσει χη μεχαχροπή χης σύσχασής χης σε πρόχαση οδηγίας χου Συμβουλίου, χην οποία να υποβάλει χο συνχομόχερο δυνατόν όχι σχις 29 Μαΐου 1997 η Οικονομική και Κοινωνική Επιχροπή εξέδωσε γνίομοδόχηση «για χο 1 Ιράσινο Βιβλίο για χις δημόσιες συμβάσεις στην Ευρωπαϊκή 1. 2. 3. 4. 21 22 EEC 323,21. 11. 1994, σ. 19. COM(94) 207 τελικό της 3ης Ιουνίου 1994. EEL 127, 10. 6. 1995, σ. 19. FF Γ ? 1 1 97 7 1ΟΟή α Αϊ 14 5. 6. 7. 8. 9. Ένωση: καχευθύνσεις και προβλημαχισμοί για χο μέλλον»28, στην οποία πρότεινε τη θέσπιση μέγιστων προθεσμιών πληρωμής και τη θεσμοθέτηση της υποχρέωσης των αρχών να πληρώνουν τόκους υπερημερίας σε περίπτωση καθυστέρησης των οφειλών τους· ότι στις 4 Ιουνίου 1997 η Επιτροπή δημοσίευσε ένα πρόγραμμα δράσης για την ενιαία αγορά29, στο οποίο υπογράμμισε ότι το πρόβλημα των καθυστερήσεων πληρωμών αποτελεί ένα ολοένα και σοβαρότερο εμπόδιο για την επιτυχία της ενιαίας αγοράς· ότι στις 17 Ιουλίου 1997 η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση - έκθεση σχετικά με τις καθυστερήσεις πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές30, στην οποία συνόψιζε τα αποτελέσματα μιας αξιολόγησης των αποτελεσμάτων της σύστασης της Επιτροπής της 12ης Μαΐου 1995· ότι οι επιχειρήσεις, και κυρίως οι μικρομεσαίες, επωμίζονται μεγάλα οικονομικά και διοικητικά βάρη εξαιτίας των καθυστερήσεων πληρωμών ότι, επιπλέον, οι καθυστερήσεις πληρωμών αποτελούν βασική αιτία πτωχεύσεων, που απειλούν την επιβίωση των επιχειρήσεων και οδηγούν στην απώλεια μεγάλου αριθμού θέσεων απασχόλησης· ότι οι διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των κρατών μελών όσον αφορά τους κανόνες και τις πρακτικές πληρωμής παρακωλύουν την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς· πράγματι, ένας πιστωτής που είναι αναγκασμένος να επιδιώκει την είσπραξη των ποσών που του οφείλουν από οφειλέτες εγκατεστημένοι σε διάφορα κράτη μέλη αντιμετωπίζει πολύ διαφορετικούς μεταξύ τους κανόνες των εθνικών νομοθεσιών, πράγμα που καθιστά το έργο του δύσκολο, χρονοβόρο και δαπανηρό· ότι η κατάσταση αυτή έχει ως αποτέλεσμα να περιορίζονται σημαντικά οι εμπορικές συναλλαγές μεχαξύ χων κραχών μελών, πράγμα που δεν συμβιβάζεχαι με χο άρθρο 7Α χης συνθήκης, δεδομένου όχι οι επιχειρημαχίες πρέπει να έχουν τη δυναχόχηχα να εμπορεύονχαι σε όλη χην εσωχερική αγορά υπό συνθήκες που να εξασφαλίζουν όχι οι διασυνοριακές συναλλαγές δεν συνεπάγονχαι μεγαλύχερους κινδύνους από χις εγχώριες πωλήσεις· ενδεχόμενη εφαρμογή διαφορεχικών κανόνων για χις εγχώριες και χις διασυνοριακές συναλλαγές θα οδηγούσε σε σχρεβλώσεις χου ανταγωνισμού- 10. όχι οι πλέον πρόσφαχες σχαχισχικές δείχνουν όχι, μεχά χην έκδοση χης σύστασης χης 12ης Μαΐου 1995, δεν έχει γίνει, σχην καλύχερη περίπχωση, καμία βελχίωση όσον αφορά χις καθυσχερήσεις πληρωμών σε πολλά κράχη μέλη· 11. όχι σύμφωνα με χις αρχές χης επικουρικόχηχας και χης αναλογικόχηχας που αναφέρονχαι σχο άρθρο 3Β χης συνθήκης ο σχόχος χης καχαπολέμησης χων 28 EEC 287,22. 9. 1997, σ. 92. 29 SEC (97) 1 τελικό, της 4ης Ιουνίου 1997, σσ. 8 και 38. 30 ΕΕ C 216, 17. 7. 1997, σ. 10. 15- καθυσχερήσεων σχις πληρωμές σχην εσωχερική αγορά δεν μπορεί να επιχευχθεί επαρκώς αν χα κράτη μέλη δρουν μεμονωμένα και θα είναι πιο αποτελεσματικό να αναληφθεί 'δράση σε κοινοτικό επίπεδο· ότι η παρούσα οδηγία περιορίζεται στις ελάχιστες απαιτήσεις που είναι αναγκαίες για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού· ότι η καθυστέρηση των πληρωμών αποτελεί παράβαση συμβατικής υποχρέωσης, η οποία έχει γίνει οικονομικά ελκυστική για τους οφειλέτες στα περισσότερα κράτη μέλη λόγω των χαμηλών τόκων υπερημερίας ή/και της βραδύτητας των διαδικασιών αποκατάστασης της ζημίας· ότι για να ανατραπεί αυτή η τάση, πρέπει να γίνουν αποφασιστικές αλλαγές· ότι οι συνέπειες των καθυστερήσεων πληρωμών πρέπει να είναι τέτοιες ώστε και να αποθαρρύνουν τις καθυστερήσεις πληρωμών και να αποζημιώνουν πλήρως τους πιστωτές για τις διάφορες δαπάνες στις οποίες υποβάλλονται- ότι η χρήση ρητρών για την παρακράτηση της κυριότητας ως μέσου επιτάχυνσης των πληρωμών εμποδίζεται σήμερα από ορισμένες διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των επιμέρους εθνικών νομοθεσιών ότι είναι απαραίτητο να εξασφαλισχεί σχους πισχωχές η δυναχόχηχα να ασκούν χο δικαίωμα παρακράχησης χης κυριότητας σε όλη την Κοινότητα, χρησιμοποιώντας μια ενιαία ρήτρα αναγνωρισμένη από όλα τα κράτη μέλη· ότι οι συνέπειες των καθυστερήσεων πληρωμών μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά μόνο αν συνοδεύονται από ταχείες, αποτελεσματικές και μη δαπανηρές για τον πιστωτή διαδικασίες αποκατάστασης της ζημίας· σύμφωνα με την αρχή της αποφυγής των διακρίσεων, που θεσπίζεται στο άρθρο 6 της συνθήκης, οι διαδικασίες αυτές πρέπει να είναι στη διάθεση των πιστωτών από όλα τα κράτη μέλη, ανεξαρτήτως του τόπου κατοικίας τους· ότι οι δημόσιες αρχές προβαίνουν σε σημαντικό όγκο πληρωμών προς τις επιχειρήσεις· ότι η τήρηση αυστηρής πειθαρχίας όσον αφορά τις πληρωμές εκ μέρους των εν λόγω αρχών θα είχε ευεργετική επίδραση σε όλη την οικονομία· ότι για τις πληρωμές που πραγματοποιεί η Επιτροπή έχει ήδη αποφασιστεί,, να δίνεται σε ορισμένους πιστωτές το δικαίωμα να εισπράττουν τόκους υπερημερίας για τις καθυστερήσεις πληρωμών 12. 13. 14. 15. 16. ότι για τους σκοπούς της εφαρμογής της παρούσας οδηγίας η Επιτροπή πρέπει να επικουρείται από μία επιτροπή συμβουλευτικού χαρακτήρα- ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: 16- ΚΕΦΑΛΑΙΟ I Άρθρο 1 Πεδίο εφαρμογής Οι διαχάξεις χης παρούσας οδηγίας εφαρμόζονχαι σε όλες χις πληρωμές που πραγμαχοποιούνχαι σχα πλαίσια εμπορικών συναλλαγών. Άρθρο 2 Ορισμοί Για χους σκοπούς χης παρούσας οδηγίας, νοούνχαι ως: 1. 2. 3. 4. «εμπορική συναλλαγή»: κάθε συναλλαγή μεχαξύ δύο ή περισσοχέρων φυσικών ή νομικών προσώπων που χην διεξάγουν σχο πλαίσιο χης επιχειρημαχικής δρασχηριόχηχάς χους ή μεχαξύ χέχοιων προσώπων και αρχών, η οποία οδηγεί στην παράδοση αγαθών ή χην παροχή υπηρεσιών ένανχι αμοιβής- «καθυσχέρηση πληρωμής»: κάθε παράβαση χων συμβαχικών ή νόμιμων διαχάξεων σχεχικά με χην πληρωμή- «παρακράτηση χης κυριότητας»: χο γεγονός όχι ο πωληχής παρακραχεί χην κυριόχηχα χων πωλουμένων αγαθών μέχρις όχου ο αγορασχής εξοφλήσει χο τίμημα- «αρχές»: χο κράχος, οι αρχές περιφερειακής διοίκησης ή χοπικής αυχοδιοίκησης, οι οργανισμοί δημοσίου δικαίου ή οι ενώσεις που συγκροχούνχαι από μία ή περισσόχερες χέχοιες αρχές ή από οργανισμούς δημοσίου δικαίου. Ένας οργανισμός θεωρείχαι δημοσίου δικαίου όχαν: συγκροχείχαι με αποκλεισχικό σκοπό χην ικανοποίηση αναγκών γενικού συμφέροντος, δεν έχει βιομηχανικό ή εμπορικό χαρακχήρα, έχει νομική προσωπικόχηχα και χρημαχοδοχείχαι καχά χο μεγαλύχερο μέρος από χο κράχος, από αρχές περιφερειακής διοίκησης ή τοπικής αυτοδιοίκησης ή από άλλους οργανισμούς δημοσίου δικαίου ή υπόκειται στη διοικητική εποπτεία τέτοιων οργανισμών ή έχει διοικητικό, διαχειριστικό ή εποπτικό συμβούλιο του οποίου περισσότερα από τα μισά μέλη διορίζονται από το κράτος, από αρχές περιφερειακής διοίκησης ή τοπικής αυτοδιοίκησης ή από άλλους οργανισμούς δημοσίου δικαίου. 5. «δημόσιες συμβάσεις»: συμβάσεις οικονομικού ενδιαφέροντος που συνάπτονται εγγράφως μεταξύ φυσικού ή νομικού προσώπου και αρχών. -17- ΚΕΦΑΛΑΙΟ II Άρθρο 3 Προθεσμία εξόφλησης, τόκος και ανόρθωση της ζημίας 1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι: α) β) γ) δ) ε) στ) ζ) η προθεσμία εξόφλησης της οφειλής δεν υπερβαίνει τις 21 ημερολογιακές ημέρες από την ημερομηνία έκδοσης του τιμολογίου, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στη σύμβαση ή στους γενικούς όρους πώλησης του πωλητή- αν δεν υπάρχει τιμολόγιο ή αν η ημερομηνία έκδοσης του τιμολογίου δεν μπορεί να προσδιοριστεί με βεβαιότητα ή αν η ημερομηνία έκδοσης του τιμολογίου είναι προγενέστερη από την ημερομηνία παράδοσης, η προθεσμία εξόφλησης υπολογίζεται με αφετηρία την ημερομηνία παράδοσης των αγαθών ή των υπηρεσιών ο πιστωτής δικαιούται να ζητήσει τόκους από τον οφειλέτη για κάθε ποσό η εξόφληση του οποίου εκκρεμεί όταν η ημερομηνία λήξης της προθεσμίας εξόφλησης, όπως ορίζεται βάσει των στοιχείων α) και β), παρέλθει χωρίς ο πιστωτής να έχει λάβει το οφειλόμενο ποσό- οι τόκοι αρχίζουν να «τρέχουν» αυτόματα από την επομένη της ημερομηνίας που λήγει η προθεσμία για την εξόφληση, χωρίς να χρειάζεται να γίνει υπενθύμιση της οφειλής- το ύψος των τόκων υπερημερίας («νόμιμο επιτόκιο»), τους οποίους δικαιούται να ζητήσει ο πιστωτής, ισούται με το άθροισμα του επιτοκίου προσφορών (επιτόκιο επαναγοράς τίτλων) της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας («επιτόκιο αναφοράς») συν 8 τουλάχιστον εκατοστιαίες μονάδες («περιθώριο»), εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στη σύμβαση ή στους γενικούς όρους πώλησης του πωλητή- για τα κράτη μέλη που δεν συμμετέχουν στην τρίτη φάση της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, το επιτόκιο αναφοράς θα είναι το ισοδύναμο επιτόκιο που θα καθορίσει η κεντρική τους τράπεζα- το νόμιμο επιτόκιο υπερημερίας τροποποιείται αυτόματα σε συνάρτηση με τις μεταβολές του επιτοκίου αναφοράς που αναφέρεται στο στοιχείο ε)· πέραν του δικαιώματος για λήψη τόκων, ο πιστωτής δικαιούται να ζητήσει από τον οφειλέτη πλήρη αποζημίωση για τη ζημία ή βλάβη που υπέστη- 2. Το περιθώριο για το οποίο γίνεται λόγος στην παράγραφο 1 ε) παραπάνω μπορεί να τροποποιηθεί από την Επιτροπή, με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 9 παρακάτω, αν αποδειχθεί ότι το νόμιμο επιτόκιο δεν είναι πλέον επαρκώς υψηλό για να αποθαρρύνει τον αγοραστή από το να καθυστερήσει την εξόφληση της οφειλής του και για να αποζημιώσει τον πωλητή για οποιαδήποτε απώλεια ή ζημία υποστεί εξ αιτίας της καθυστέρησης της πληρωμής, και ιδίως για τόκους τους 18- οποίους ο πωλητής θα κληθεί ενδεχομένως να καταβάλει συνεπεία υπέρβασης του πιστωτικού του ορίου (ακάλυπτη πίστωση). Άρθρο 4 Παρακράτηση της κυριότητας 1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι ο πωλητής διατηρεί την κυριότητα των αγαθών εφόσον κοινοποιήσει γραπτώς στον αγοραστή, το αργότερο έως την ημερομηνία παράδοσης των αγαθών, την πρόθεση του να διατηρήσει την κυριότητα των αγαθών. Εφόσον εκπνεύσει η προθεσμία εξόφλησης χωρίς ο αγοραστής να έχει καταβάλει το τίμημα, ο πωλητής δύναται να ζητήσει να του επιστραφούν τα εν λόγω αγαθά. Ο αγοραστής, αμέσως μόλις τα αγαθά περιέλθουν στην κατοχή του, είναι υπεύθυνος για οποιαδήποτε ζημία ή απώλεια. Η κοινοποίηση δύναται εγκύρως να περιληφθεί στην τυποποιημένη σύμβαση του αγοραστή, στο τιμολόγιο ή σε μεμονωμένη επιμέρους σύμβαση. Τα κράτη μέλη αναγνωρίζουν το κύρος των ρητρών που περιέχονται στο παράρτημα ή άλλων ρητρών με ισοδύναμο αποτέλεσμα. Η παράγραφος 1 εφαρμόζεται μόνο για τις οφειλές που είναι πληρωτέες σε μία και μόνη δόση. Τα κράτη μέλη καθορίζουν τα αποτελέσματα της ρήτρας παρακράτησης της κυριότητας ως προς τις πτυχές που δεν καλύπτονται από την παροικία οδηγία και, ιδίως, όσον αφορά τα αποτελέσματα έναντι χων καλόπισχων χρίχων. Άρθρο 5 Ταχείες διαδικασίες είσπραξης για μη αμφισβητούμενες οφειλές Τα κράχη μέλη μεριμνούν για χην ύπαρξη μιας χαχείας διαδικασίας είσπραξης χων μη αμφισβηχούμενων οφειλών. Η διαδικασία αυχή εφαρμόζεχαι ανεξάρχηχα από χο ύψος χης οφειλής. Η διαδικασία αυχή πρέπει να είναι σχη διάθεση χων πισχωχών σε όλα χα κράχη μέλη, ανεξαρχήχως χου χόπου καχοικίας χους. Ο πισχωχής είναι ελεύθερος να επιλέξει, αν θα εκπροσωπηθεί ή όχι από xpixov. II διαδικασία ενώπιον χου δικαστηρίου πρέπει να είναι διαμορφωμένη κατά τέτοιο τρόπο, ώστε το χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ της ημερομηνίας παραλαβής της αίτησης του πιστωτή και της ημερομηνίας κατά την οποία το απόγραφο ή ισοδύναμο έγγραφο καθίσταται εκτελεστό, δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 60 ημερολογιακές ημέρες- αυχό χο χρονικό διάστημα δεν θίγει: 2. 3. 1. 2. 3. 4. 5. -19 α) β) την εφαρμογή χων περί κοινοποιήσεως ή επιδόσεως κανόνων και χο δικαίωμα χου εναγομένου να αμφισβητήσει χην οφειλή. Άρθρο 6 Απλουστευμένες νομικές διαδικασίες για οφειλές μικρού ύψους Τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να είναι διαθέσιμες απλουστευμένες διαδικασίες για τις οφειλές που δεν υπερβαίνουν ένα κατώτατο όριο, το οποίο δεν δύναται να είναι χαμηλότερο των 20. 000 ECU. Οι διαδικασίες αυτές προβλέπουν απλές και ολιγοδάπανες μεθόδους προσφυγής στη δικαιοσύνη για την εξόφληση των οφειλών. Το ποσό αυτό μπορεί, εν ανάγκη, να τροποποιηθεί από την Επιτροπή, σε συνάρτηση με τις μεταβολές των οικονομικών συνθηκών, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 9. Οι διαδικασίες αυτές πρέπει να είναι στη διάθεση των πιστωτών από όλα τα κράτη μέλη. ανεξαρτήτως του τόπου κατοικίας τους. ΚΕΦΑΛΑΙΟ III Άρθρο 7 Διαφάνεια στις δημόσιες συμβάσεις Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι η νομοθεσία τους περιέχει διατάξεις σύμφωνα με τις οποίες τα συμβατικά τεύχη των δημοσίων συμβάσεων περιλαμβάνουν ακριβή και λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις περιόδους και τις προθεσμίες πληρωμής που εφαρμόζουν οι αναθέτουσες αρχές. Ιδιαίτερα, καθορίζονται χρονικά όρια για την ολοκλήρωση των διοικητικών διατυπώσεων που προηγούνται της πληρωμής, όπως είναι οι διαδικασίες παραλαβής των δημοσίων έργων. Άρθρο 8 Ταχεία πληρωμή, προθεσμία πληρωμής, αυτόματη τοκοφορία Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι : 1. 2. η προθεσμία εξόφλησης των συμβατικών οφειλών από τις αρχές όπως ορίζεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχεία α) και β) δεν υπερβαίνει τις 60 ημερολογιακές ημέρες· η συμβατικά καθοριζόμενη προθεσμία δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπερβαίνει τη μέγιστη προθεσμία πληρωμής- ο πιστωτής δικαιούται να απαιτήσει τόκους από την αρχή για κάθε ποσό που του οφείλεται και δεν του έχει καταβληθεί έως την ημερομηνία λήξης της προθεσμίας πληρωμής. Ο τόκος υπολογίζεται όπως ορίζεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχεία δ) και ε) και καταβάλλεται αυτόματα από την αρχή χωρίς να χρειάζεται να προβληθεί σχετική αξίωση από τον πιστωτή· -20 3. η αρχή δεν δικαιούχαι να ζηχήσει ή να απαντήσει από χον πισχωχή να παραιχηθεί από οποιοδήποχε από χα δικαιώμαχά χου που αναφέρονχαι σχο παρόν άρθρο. ΚΕΦΑΛΑΙΟ IV Άρθρο 9 Επιτροπή Για την επανεξέχαση της λειχουργίας χης παρούσας οδηγίας και ιδίως για χις περιπχώσεις που αναφέρονχαι σχο άρθρο 3, παράγραφος 2, και σχο άρθρο 6. Η Επιχροπή επικουρείχαι από μία επιχροπή συμβουλευχικού χαρακχήρα χην οποία αποχελούν αντιπρόσωποι χων κραχών μελών και χης οποίας προεδρεύει ο αντιπρόσωπος χης Επιχροπής. Ο ανχιπρόσωπος χης Επιχροπής υποβάλλει σχην εν λόγω επιχροπή σχέδιο χων μέχρων που πρόκειχαι να ληφθούν. Η συμβουλευχική επιχροπή διαχυπώνει χη γνώμη χης για χο σχέδιο αυχό, μέσα σε προθεσμία που μπορεί να ορίσει ο πρόεδρος ανάλογα με χον επείγοντα χαρακχήρα χου θέμαχος και αν χρειασθεί, προβαίνει σε ψηφοφορία. Η γνώμη καχαχωρείχαι σχα πρακχικά. Επιπλέον, κάθε κράχος μέλος έχει χο δικαίωμα να ζητήσει να καχαχωρηθεί σχα πρακχικά. Η Επιχροπή λαμβάνει ιδιαίχερα υπόψη χη γνώμη χης συμβουλευχικής επιχροπής, και χην ενημερώνει για χον χρόπο με χον οποίο ελήφθη υπόψη χη γνώμη αυχή. Άρθρο 10 Μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο 1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο έως την 31η Δεκεμβρίου 2000. Πληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευση τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη. 2. 3. Τα κράτη μέλη δύνανται να διατηρήσουν σε ισχύ ή να θεσπίσουν διατάξεις αυστηρότερες από τις διατάξεις που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με την παρούσα οδηγία. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των κυριότερων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που θεσπίζουν στον τομέα τον οποίο διέπει η παρούσα οδηγία. -21 Άρθρο 11 Έναρξη ισχύος Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ημέρα μετά τη δημοσίευση της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Άρθρο 12 Αποδέκτες Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. Βρυξέλλες, Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ο πρόεδρος Για το Συμβούλιο Ο πρόεδρος 22- Παράρτημα Κατάλογος των ρητρών που αναγνωρίζονται από τα κράτη μέλη για τους σκοπούς του άρθρου 4: ES: "El vendedor conservarâ la propiedad de los bienes hasta el pago. " DA: "Varen forbliver saelgerens ejendom, indtil den er betalt. " DE: "Die Ware verbleibt bis zur Bezahlung im Eigentum des Verkâufers. " EL: "Ο πωλητής παρακρατεί την κυριότητα των αγαθών μέχρι να εξοφληθεί το τίμημα τους. " ΕΝ: "The goods remain the property of the seller until payment. " FR: "Les marchandises restent la propriété du vendeur jusqu'au paiement. " IT: "Le merci restano di propriété del venditore fino al pagamento. " NL: "De waren blijven tot de betaling eigendom van de verkoper. " PT: "O vendedor conservarâ a propriedade dos bens até ao momento do pagamento. " FI: "Tavara on myyjân omaisuutta, kunnes kauppahinta on maksettu. " SV: "Varorna fôrblir sâljarens egendom tills de betalats. " -23 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΥ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ με ιδιαίχερη αναφορά σχις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (MME) Τίχλος χης πρόχασης: Πρόχαση οδηγίας χου Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χου Συμβουλίου για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές Κωδικός εγγράφου: 97012. Η ΠΡΟΤΑΣΗ 1. Με βάση χην αρχή χης επικουρικόχηχας, γιαχί είναι απαραίχηχη η θέσπιση κοινοτικής νομοθεσίας στον εν λόγω χομέα και ποιοι είναι οι βασικοί σχόχοι χης; Η παρούσα πρόταση περιλαμβάνει μία δέσμη μέτρων για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Τα εφαρμοζόμενα μέτρα ισχύουν για όλες τις καθυστερήσεις πληρωμών που σημειώνονται μεταξύ επιχειρήσεων αφενός, και μεταξύ του δημόσιου τομέα και των επιχειρήσεων αφετέρου. Ισχύουν για όλες τις επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων ανώνυμης και μη ανώνυμης εταιρικής μορφής καθώς και των αυτοαπασχολούμενων που ασκούν οποιαδήποτε εμπορική ή επαγγελματική δραστηριότητα. Γενικός στόχος της πρότασης είναι να ενθαρρυνθεί η τήρηση των συμβατικών περιόδων πληρωμής, γεγονός που θα ωφελήσει όλες ανεξαιρέτως τις επιχειρήσεις. Η πρόταση παρέχει ένα νομικό πλαίσιο που λειτουργεί αποτρεπτικά για τους κακοπληρωτές, παρέχει το δικαίωμα στους πιστωτές να ζητούν ικανοποιητική αποζημίωση σε περίπτωση καθυστέρησης της οφειλόμενης πληρωμής και τέλος, θέτει στη διάθεση των πιστωτών ταχέα, αποτελεσματικά και μη δαπανηρά ένδικα μέσα προκειμένου να επιτυγχάνουν την είσπραξη των οφειλόμενων ποσών. Τέλος, προβλέπονται ειδικά μέτρα για τη βελτίωση των διαδικασιών πληρωμής που εφαρμόζουν οι δημόσιες αρχές. Λπό έγκυρα στοιχεία προκύπτει ότι οι καθυστερήσεις πληρωμών εμποδίζουν την ομαλή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. 31 Οι πρακτικές πληρωμής που εφαρμόζονται στην Κοινότητα παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές, γεγονός που αποθαρρύνει τις επιχειρήσεις από το να δραστηριοποιούνται στις διασυνοριακές 31 Βλέπε για παράδειγμα την έρευνα «European Payment Habits Survey 1996», Intrum Justitia. Αμστερνταμ, Απρίλιος 1997. - 2 4- συναλλαγές. Οι διαφορές που υπάρχουν σε επίπεδο εθνικών νομοθεσιών όσον αφορά χις καθυσχερήσεις πληρωμών, οι διαφορεχικές διαδικασίες ένδικων μέσων και οι διαφορεχικές προσεγγίσεις που εφαρμόζονχαι σε θέμαχα αποζημίωσης για χις δαπάνες που προκύπχουν από χην είσπραξη οφειλών, λειχουργούν και αυχές ανασχαλχικά για χις διασυνοριακές συναλλαγές. Επιπλέον, οι διαφορές σχις προθεσμίες πληρωμής και χα προβλήμαχα από χις καθυσχερήσεις πληρωμών, υπονομεύουν χην ανχαγωνισχικόχητα των επιχειρήσεων32. Με τη σύσταση για τις προθεσμίες πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές33, που εξέδωσε η Επιτροπή το 1995, δόθηκε στα κράτη μέλη η ευκαιρία να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα αυτό χωρίς να θεσπιστεί κάποιο δεσμευτικό μέσο. Ωστόσο, στην έκθεση της Επιτροπής που εκδόθηκε τον Ιούλιο του 1997, διαπιστώνεται ότι τα κράτη μέλη δεν έλαβαν τα απαραίτητα μέτρα και ότι θα πρέπει να αναληφθεί περαιτέρω δράση για τη μείωση των καθυστερήσεων πληρωμών στην Κοινότητα, μέσω της έκδοσης οδηγίας34. Από τις τελευταίες στατιστικές προκύπτει ότι χο πρόβλημα χων καθυσχερήσεων πληρωμών σχα διάφορα κράτη μέλη, δεν βελχιώθηκε με χην έκδοση της σύσχασης χης Επιτροπής35. Λόγω της ανεπαρκούς δράσης των κρατών μελών και των συνεχιζόμενων αρνητικών συνεπειών που έχουν οι καθυστερήσεις πληρωμών στην ομαλή λειτουργία της ενιαίας αγοράς, κρίνεται πλέον σκόπιμη η πρόταση ενός δεσμευτικού μέσου που θα λάβει τη μορφή οδηγίας. Λαμβανομένης υπόψη χης αρχής χης επικουρικόχηχας, σύμφωνα με χο άρθρο 3. β χης Συνθήκης, είναι πλέον προφανές όχι ο σχόχος χης μείωσης χων καθυσχερήσεων πληρωμών σχο εσωχερικό χης ενιαίας αγοράς δεν μπορεί να επιχευχθεί ικανοποιηχικά εάν χα κράχη μέλη ενεργούν μεμονωμένα και για χο λόγο αυχό θα πρέπει να ληφθούν μέχρα σε κοινοχικό επίπεδο. ΓΕΝΙΚΟΤΕΡΟΙ ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΣΤΙΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 2. Ποιες επιχειρήσεις πρόκειχαι να επηρεάσει η πρόταση; Η συγκεκριμένη πρόχαση πρόκειχαι να επηρεάσει όλες γενικά χις επιχειρήσεις σε χρεις περιπχώσεις: Στην περίπτωση που μία επιχείρηση πληρώνεται καθυστερημένα από μια α) άλλη επιχείρηση β) επιχείρηση Στην περίπτωση που μια επιχείρηση πληρώνει καθυστερημένα μια άλλη γ) πελάτη (ιδιώτη μάλλον παρά επιχείρηση) Στην περίπτωση που μια επιχείρηση πληρώνεται καθυστερημένα από έναν 32 33 34 35 Βλέπε έκθεση της Επιτροπής για τις καθυστερήσεις πληρωμών στις εμπορικές συναλλαγές, EEC 216, 17. 7. 1997, σ. 10, ιδίως τμήματα 3. 1 και 3. 2. EEL 127, 10. 6. 1995, σ. 19. ΕΕ C 216, 17. 7. 1997, τμήματα 2. 1 και 4. ΕΕ C 216, 17. 7. 1997, τμήμα 2. 2. - 2 5- Σύμφωνα με ορισμένες έρευνες, σχις χώρες χου ΕΟΧ36 υπάρχουν μεγάλες διακυμάνσεις μεχαξύ χων συμβαχικών προθεσμιών πληρωμής και χου πραγμαχικού χρόνου πληρωμής. Οι μεγαλύχερες μέσες προθεσμίες πληρωμής παρατηρούνται στην Ελλάδα, στην Πορτογαλία και στην Ιταλία. Οι μικρότερες μέσες προθεσμίες πληρωμής παρατηρούνται στη Νορβηγία, στη Φινλανδία και στη Σουηδία. Οι χώρες με τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις πληρωμών (αριθμός ημερών που μεσολαβούν από τη συμβατική προθεσμία πληρωμής έως τον πραγματικό χρόνο πληρωμής) είναι η Πορτογαλία, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Ελλάδα, οι Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι τομείς οι οποίοι παρουσιάζουν, τις περισσότερες φορές, τα υψηλότερα ποσοστά στις καθυστερήσεις πληρωμών στην Ευρώπη, είναι ο κατασκευαστικός τομέας, ο δημόσιος τομέας, ο τομέας των μεταφορών/διοικητικής μέριμνας, ο τομέας των λιανικών/χονδρικών πωλήσεων και ο πρωτογενής τομέας. Αντίθετα, οι τομείς με τα υψηλότερα ποσοστά ο είναι τραπεζικός/ασφαλιστικός τομέας, η χημική βιομηχανία και οι τηλεπικοινωνίες37. των προθεσμιών πληρωμών τήρησης Οι πελάτες οι οποίοι τείνουν, σε ολόκληρη την Ευρώπη, να καθυστερούν περισσότερο τις πληρωμές τους είναι οι μεγάλες επιχειρήσεις και στη συνέχεια ακολουθεί ο δημόσιος τομέας και οι μικρές επιχειρήσεις. Με βάση το μέσο όρο της ΕΕ, οι μεγάλες επιχειρήσεις καταγράφονται ως οι πελάτες οι οποίοι παρουσιάζουν τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις στις πληρωμές στο 32% των περιπτώσεων, τα δε ποσοστά είναι ιδιαίτερα υψηλά στην Ισπανία (49%) και στην Ιταλία (41%). 38 Από μία έρευνα για το Ηνωμένο Βασίλειο που πραγματοποιήθηκε το 1994, προκύπτει ότι τα υψηλότερα επίπεδα καθυστερήσεων πληρωμών παρατηρούνται στο βιομηχανικό τομέα, στον κατασκευαστικό τομέα και στον τομέα των χονδρικών πωλήσεων ενώ τα χαμηλότερα επίπεδα σε καθυστερήσεις πληρωμών εντοπίζονται στον τομέα των λιανικών πωλήσεων, στον πρωτογενή τομέα και στον τομέα των μεταφορών39. Υπάρχουν επίσης σημαντικές περιφερειακές διαφορές. Από μία άλλη πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε για το Ηνωμένο Βασίλειο, επιβεβαιώνεται ότι ο βιομηχανικός τομέας έχει το ρεκόρ στη μη χήρηση χων προθεσμιών πληρωμής (14% έγκαιρων πληρωμών), και σχη συνέχεια ακολουθεί ο καχασκευασχικός χομέας (20,4%) και ο χομέας χων χονδρικών πωλήσεων (20,6%), ενώ χο ρεκόρ στην τήρηση των προθεσμιών πληρωμής με μεγάλη διαφορά κατέχει ο τομέας των χρημαχοοικονομικών υπηρεσιών (31,6%)40. Από την έρευνα προκύπχει, επίσης, όχι ο αριθμός χων μικρών επιχειρήσεων που πληρώνουν έγκαιρα χους λογαριασμούς χους είναι διπλάσιος από χον αριθμό χων μεγαλύχερων επιχειρήσεων (23,2% χων μικρών επιχειρήσεων πληρώνουν έγκαιρα χους λογαριασμούς χους σε σύγκριση με χο 13,8% χων μεσαίων επιχειρήσεων και χο 9,7% χων μεγάλων επιχειρήσεων). 36 37 3X 39 40 βλέπε, σύνοψη πρόσφατων στατιστικών στην ΕΕ ( 2 1 6, 17. 7. 1997, τμήμα 2. 2. «European Payment Habits Survey 1996», Intrum Justitia, Αμστερνταμ, Απρίλιος 1997. «European Business Survey», Grant Thornton International Business Strategies Ltd. , άνοιξη 1997, σ. 25. Forum of Private Business, Αονδίνο, 31 Μαρτίου 1994. Survey of the payment performance in Britain, Dun & Bradstreet, Λονδίνο, Οκτώβριος 1997. -26- Σχη Γαλλία, οι καθαροί δανειολήπχες (δηλαδή εκείνοι που ωφελούνχαι κυρίως από χις εμπορικές πισχώσεις) συγκενχρώνονχαι σχον χομέα χων λιανικών πωλήσεων και ιδιαίχερα σχον χομέα χης ευρείας διανομής χροφίμων και σχους χομείς χων χονδρικών πωλήσεων, χης αυχοκινηχοβιομηχανίας και χων πωλήσεων/επισκευών αυχοκινήχων41. Οι εμπορικές πισχώσεις απορροφώνχαι, κυρίως, από χις μεγάλες επιχειρήσεις, εφόσον χο 43% από αυχές λαμβάνεχαι από επιχειρήσεις που απασχολούν περισσόχερους από 500 υπαλλήλους και χο 31% από επιχειρήσεις που απασχολούν περισσόχερους από 2. 000 υπαλλήλους. Οι καθαροί δανειοδόχες είναι διεσπαρμένοι σε πολλούς και διάφορους χομείς αλλά ενχοπίζονχαι κυρίως σχον χομέα χης παραγωγής αγαθών ενδιάμεσης καχανάλωσης και μηχανολογικού εξοπλισμού, σχον χομέα χων χονδρικών πωλήσεων και σχον χομέα παροχής υπηρεσιών σε επιχειρήσεις. Το 57% χων εμπορικών πισχώσεων χορηγείχαι από επιχειρήσεις που απασχολούν λιγόχερους από 500 υπαλλήλους. Οι πρόσφαχες χάσεις σχις εμπορικές πισχώσεις έχουν ευνοήσει χις μεγαλύχερες επιχειρήσεις εις βάρος χων MME. Τέλος, σχην Ισπανία αναφέρεχαι όχι υπάρχουν οξύχαχα προβλήματα σχον καχασκευασχικό χομέα, εφόσον οι μέσες προθεσμίες πληρωμής από χις μεγάλες καχασκευασχικές εχαιρείες προς χις MME που παρέχουν καχασκευασχικά υλικά, φθάνουν χις 215 ημέρες42. Εξάλλου, σχην Ιχαλία αναφέρεχαι όχι υπάρχουν πολύ σημανχικά προβλήμαχα σε θέμαχα εξόφλησης λογαριασμών όσον αφορά χους προμηθευχές υγειονομικού εξοπλισμού σε δημόσια νοσοκομεία (μέση προθεσμία πληρωμής 307 ημέρες), σχην Ισπανία (305 ημέρες) καθώς και σχην Πορχογαλία και σχην Ελλάδα, με σημανχικές περιφερειακές διακυμάνσεις43. Η πρόχαση θα θέσει, επίσης, νέες απαντήσεις προκειμένου να διασφαλίζεχαι η έγκαιρη πληρωμή από χις δημόσιες αρχές σε όλα χα κράχη μέλη. 3. Τι οφείλουν να πράξουν οι επιχειρήσεις προκειμένου να συμμορφωθούν με την πρόχαση; Όσον αφορά γενικά χις επιχειρήσεις, οι διαχάξεις χης παρούσας πρότασης που αφορούν χην αποζημίωση σε περίπχωση καθυσχέρησης πληρωμής (άρθρο 3). προβλέπουν χη θέσπιση νέων δικαιωμάχων και υποχρεώσεων. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να εφαρμόζουν αυχά χα νέα δικαιώμαχα και υποχρεώσεις με χα οποία επιδιώκεχαι η παροχή καχάλληλης αποζημίωσης σχους πισχωχές που εξοφλούνχαι με καθυσχέρηση και η αποχροπή χων κακοπληρωχών από χο να πληρώνουν με καθυσχέρηση. Ταυχόχρονα, οι προχάσεις χηρούν εξ ολοκλήρου χην αρχή χης ελευθερίας καχά χη σύναψη συμβάσεων, ούχως ώσχε χα μέρη που προσυπογράφουν μια σύμβαση να παραμένουν ελεύθερα να διαπραγμαχεύονχαι χην ημερομηνία πληρωμής και χο επιχόκιο χων χόκων υπερημερίας και να καχαλήγουν σε σχεχική συμφωνία. 41 42 43 Observatoire des délais de paiement, ρέμπτη έκθεση, Παρίσι, Σεπτέμβριος 1997. σ. 10 Συνομοσπονδία προμηθευτών κατασκευαστικών υλικών, έκθεση για την ισπανική κατασκευαστική βιομηχανία, Μαδρίτη, Σεπτέμβριος 1996. Ευρωπαϊκή ένωση κατασκευαστών διαγνωστικού εξοπλισμού, Οκτώβριος 1997. - 2 7- Ωσχόσο, σχις περιπχώσεις καχά χις οποίες παραβιάζονχαι οι συμβαχικές υποχρεώσεις ή οι νόμιμες απαντήσεις πληρωμής, οι επιχειρήσεις οι οποίες εξοφλούνχαι με καθυσχέρηση θα είναι σε θέση να διεκδικήσουν αποζημίωση και οι επιχειρήσεις οι οποίες εξοφλούν χις οφειλές χους με καθυσχέρηση θα υποχρεούνχαι να καχαβάλουν αποζημίωση με χη μορφή χόκων υπερημερίας και θα επιβαρύνονχαι για όλα χα έξοδα που σχεχίζονχαι με χην εξόφληση χων οφειλών, όπως δικηγορικά και διοικηχικά έξοδα. Οι χόκοι υπερημερίας θα προσχίθενχαι αυχομάχως, χωρίς ο πισχωχής να πρέπει να αποσχείλει σχεχική επισχολή (άρθρο 3 παράγραφος 1δ)). Η διάχαξη αυχή θα έχει ως αποχέλεσμα χη μείωση χου διοικηχικού φόρχου χων επιχειρήσεων σε εκείνα χα κράχη μέλη (π. χ. Βέλγιο) σχα οποία απαιχείχαι, προς χο παρόν, η αποσχολή ενημερωχικής επισχολής. Η ομοιόμορφη ρήχρα διαχήρησης χης κυριόχηχας (άρθρο 4) θα περιορίσει χο διοικηχικό φόρχο εργασίας χων επιχειρήσεων οι οποίες χρησιμοποιούν ρήχρες διαχήρησης χης κυριόχηχας, ιδιαίχερα όσον αφορά χις εξαγωγές. Σύμφωνα με την υπάρχουσα κατάσχαση, οι εξαγωγείς μπορεί να χρειάζονχαι να έχουν μία ειδική ρήχρα διαχήρησης κυριόχηχας για κάθε κράχος μέλος προς χο οποίο εξάγουν χα εμπορεύμαχά χους, προκειμένου να χηρούν χις διαφορεχικές νομικές απαιτήσεις που ισχύουν σε κάθε κράχος μέλος. Η καχάσχαση αυχή δημιουργεί πρόσθεχο φόρχο εργασίας για χις επιχειρήσεις. Από εδώ και σχο εξής οι επιχειρήσεις θα μπορούν να χρησιμοποιούν μία ενιαία ρήχρα διαχήρησης κυριότητας χρησιμοποιώντας ένα από τα υποδείγματα που περιλαμβάνονται στην πρόταση ή κάποιο αντίστοιχο με αυτά. Σε ορισμένα κράτη μέλη, η κατάργηση της υποχρέωσης των επιχειρήσεων να τηρούν ορισμένες τυπικές απαιτήσεις όπως η πρωτοκόλληση της σύμβασης ή η χρησιμοποίηση συμβολαιογράφου θα περιορίσει σημαντικά τις δαπάνες νομικού και διοικητικού χαρακτήρα. Σε μία πρώτη φάση, οι επιχειρήσεις μπορεί να χρειαστεί να τροποποιήσουν την τυποποιημένη μορφή σύμβασης ή χις επιμέρους συμβάσεις που χρησιμοποιούν, προκειμένου να επιχύχουν τη συμμόρφωση τους με την ομοιόμορφη ρήτρα διατήρησης της κυριότητας. Ωστόσο, οι τροποποιήσεις αυτές δεν θα είναι ιδιαίτερα δαπανηρές και θα γίνονται άπαξ. Οι δαπάνες αυτές θα αντισταθμίζονται από το μακροπρόθεσμο περιορισμό του διοικητικού φόρτου εργασίας καθώς και από την ενίσχυση των εξαγωγών χάρη στην εφαρμογή της ομοιόμορφης ρήτρας διατήρησης της κυριότητας. Οι προτάσεις για τις διαδικασίες ένδικης προστασίας (άρθρα 5 και 6) στοχεύουν στο να διασφαλίσουν στους πιστωτές την ταχεία και αποτελεσματική είσπραξη των οφειλόμενων σε αυτούς ποσών με το χαμηλότερο δυνατό κόστος. Οι προβλεπόμενες αλλαγές θα πρέπει να οδηγήσουν σε εξοικονόμηση πόρων για τις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν αυτές τις διαδικασίες, χάρη στη μείωση των απαιτούμενων διατυπώσεων και στο χαμηλό οικονομικό κόστος, ιδιαίτερα στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο οφειλέτης και ο πισχωχής βρίσκονχαι σε διαφορεχικά κράχη μέλη. Όσον αφορά χις χαχείες διαδικασίες είσπραξης για μη αμφισβηχούμενες οφειλές (άρθρο 5), η καχάργηση χου ορίου (που βασίζεχαι σχο ποσό χης οφειλής) για χην εφαρμογή χων σχεχικών διαδικασιών σε ορισμένα κράχη μέλη, θα επιχρέψει χην εφαρμογή χων χαχέων διαδικασιών για ακόμη περισσόχερες οφειλές. Σχη Γερμανία, δεν υπάρχει κανένα όριο για την χαχεία διαδικασία είσπραξης {Mahnverfahreri) και χο 1996, περισσόχερες από 8 εκαχ. οφειλές ρυθμίστηκαν με βάση αυχό χο σύστημα. Σχο πλαίσιο χου εν λόγω συσχήμαχος, η μέση αμοιβή για μια τυπική οφειλή -28- ανέρχεχαι σε 17 ECU περίπου σε σύγκριση με χα 100 ECU που κοσχίζει η χρησιμοποίηση περισσόχερο παραδοσιακών νομικών διαδικασιών είσπραξης οφειλών. Όσον αφορά χις απλουσχευμένες νομικές διαδικασίες για οφειλές μικρού ύψους (άρθρο 6), χο ανώχαχο όριο χων 20. 000 ευρώ σημαίνει όχι θα καλύπχονχαι πολύ περισσόχερες εμπορικές συναλλαγές με χις διαδικασίες αυχές και επομένως θα μπορούν περισσόχερες επιχειρήσεις να ωφελούνχαι από χη σχεχική χαχύχηχα και χο χαμηλό κόσχος χων νομικών διαδικασιών για οφειλές μικρού ύψους ("Small Claims Courts"). Οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να διασφαλίζουν όχι οι προκηρύξεις δημόσιων συμβάσεων και χα συμβαχικά χεύχη θα περιλαμβάνουν ακριβή σχοιχεία για χις προθεσμίες πληρωμής (άρθρο 7). Η πρόβλεψη αυχή συνεπάγεχαι ορισμένα διοικηχικά έξοδα παρόλο που εάν χρησιμοποιούνχαι χυποποιημένα σχοιχεία για χις προθεσμίες πληρωμής χα έξοδα θα είναι εφάπαξ. Επιπλέον, οι δημόσιες αρχές θα πρέπει να πληρούν χις υποχρεώσεις χους όσον αφορά χην τήρηση χων μέγισχων προθεσμιών πληρωμής και χης αυχόματης πληρωμής χόκων υπερημερίας (άρθρο 8). Η υποχρέωση αυτί] συνεπάγεται την τροποποίηση των συμβατικών ρητρών καθώς και τη δημιουργία διοικητικών συστημάτων και διαδικασιών στο πλαίσιο των δημόσιων αρχών που θα διασφαλίζουν την τήρηση των προθεσμιών πληρωμής. Η αλλαγή των ηλεκτρονικών συστημάτων ενδέχεται να συνεπάγεται πρόσθετα έξοδα. 11 ανάγκη θέσπισης παρόμοιων διαδικασιών είχε ήδη επισημανθεί στη σύσχαση χης Επιχροπής του 1995 (άρθρο 6(β) και (γ)). Σχην Ιρλανδία, η οποία πρόσφαχα εισήγαγε νομοθεχική διάχαξη για χην έγκαιρη πληρωμή από χο δημόσιο χομέα, οι διοικηχικές δαπάνες για τη δημιουργία και διαχείριση συστημάτων αυτόματης πληρωμής τόκων υπερημερίας δεν θεωρείται ότι ήταν ιδιαίτερα υψηλές. Δεν προβλέπεται η χρησιμοποίηση πρόσθετου προσωπικού για τη διεκπεραίωση των νέων διαδικασιών. 4. Ποιες είναι οι πιθανές οικονομικές συνέπειες χης πρόχασης; Η εν λόγω πρόταση αναμένεται να ωφελήσει σημαντικά τις επιχειρήσεις και ιδιαίτερα τις MME. Ο περιορισμός των καθυστερήσεων πληρωμών θα βελτιώσει τη χρηματοοικονομική ροή (cash-flow) των επιχειρήσεων και θα μειώσει το χρηματοοικονομικό κόστος που προκαλείται από την καθυστέρηση των πληρωμών. Μία άλλη θετική συνέπεια της πρότασης έγκειται στο γεγονός ότι οι επιχειρήσεις θα μειώσουν το διοικητικό κόστος που συνεπάγεται η προσπάθεια είσπραξης των οφειλών, θα εξοικονομήσουν χρόνο και προσωπικό εφόσον πλέον δεν θα υποχρεούνται να αποστέλλουν επιστολές, να διαχειρίζονται απαιτήσεις και να προσπαθούν να εισπράξουν οφειλές προσφεύγοντας σε διάφορες διαδικασίες ένδικης προστασίας. Θα περιοριστούν επίσης τα έξοδα νομικού χαρακτήρα που συνδέονται με την προσπάθεια είσπραξης οφειλών. Επιπλέον, στην περίπτωση που οι επιχειρήσεις πληρώνονται με καθυστέρηση, θα αποζημιώνονται εξ ολοκλήρου για όλες τις δαπάνες στις οποίες έχουν προβεί. Και στο σημείο αυτό θα υπάρξουν οφέλη για τις επιχειρήσεις τόσο όσον αφορά τα κέρδη όσο και την ανταγωνιστικότητα τους. 29- Οι συνχομόχερες προθεσμίες πληρωμής θα ενισχύσουν τη θέση του ισολογισμού των επιχειρήσεων χάρη στη μείωση του ποσοστού καθυστερούμενων οφειλών στο συνολικό ενεργητικό τους. Κατά συνέπεια, οι επιχειρήσεις δεν θα αντιμετωπίζουν τόσο έντονα τον κίνδυνο της χρεοκοπίας. Το γεγονός ότι θα υπάρχει ταχύτερη χρηματοοικονομική ροή μεταξύ αγοραστών και προμηθευτών θα συμβάλει στο να απομακρύνεται ο κίνδυνος της χρεοκοπίας όταν ένας κύριος πελάτης δεν είναι σε θέση να πληρώσει έγκαιρα. Για να γίνει σαφέστερο το μέγεθος των ωφελειών που μπορεί να έχει η παρούσα πρόταση, δίνεται το ακόλουθο παράδειγμα. Σε μία έρευνα για το Ηνωμένο Βασίλειο που πραγματοποιήθηκε το 1994, αναφέρεται ότι οφείλονταν σε ιδιωτικές επιχειρήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου καθυστερούμενα καθαρά ποσά ύψους ΙΟδισεκ. λιρών στερλινών (14,8 δισεκ. ECU)· αυτό σημαίνει ότι η οριστική εξάλειψη των καθυστερήσεων πληρωμών θα έχει ως αποτέλεσμα να ωφεληθούν οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις από την είσπραξη αυτού του καθαρού ποσού44. Εάν υποτεθεί ότι το ποσό του εμπορικού χρέους του Ηνωμένου Βασίλειου είναι, σε χονδρικές γραμμές, αντιπροσωπευτικό εκείνου των υπόλοιπων κρατών μελών και ότι ο συνολικός αριθμός επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου αποτελεί αναλογία του συνολικού αριθμού επιχειρήσεων της Κοινότητας45, το συνολικό ποσό των καθυστερούμενων ποσών (εμπορικές πιστώσεις) που οφείλονται σε επιχειρήσεις της ΕΕ είναι της τάξης των 90 δισεκ. ECU. Εάν ληφθεί ως βάση ένα μέσο τραπεζικό επιτόκιο 12%, οι τόκοι που θα καταβάλλονται στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις για τις καθυστερούμενες πληρωμές θα ανέρχονται σε 10,8 δισεκ. ECU το χρόνο. Οι προτάσεις θα έχουν θετικό αντίκτυπο και στην απασχόληση. Καχά μία πηγή, μία σχις χέσσερις χρεοκοπίες στην Ευρώπη οφείλεχαι σε καθυσχερούμενες πληρωμές46. Το 1995, σε πένχε κράχη μέλη σημειώθηκαν 44. 567 χρεοκοπίες ή παύσεις δρασχηριοχήχων47 (σχο Βέλγιο, χην Ιχαλία, χις Κάχω Χώρες, χη Φινλανδία, τη Σουηδία), και σχη μεγάλη πλειονόχηχά χους επρόκειχο για επιχειρήσεις πολύ μικρού μεγέθους (με λιγόχερους από 10 υπαλλήλους). Εάν υποχεθεί όχι ο μέσος αριθμός υπαλλήλων σε αυχές χις επιχειρήσεις είναι πένχε, ο αριθμός χων θέσεων εργασίας που χάθηκαν σχις πένχε αυχές χώρες εξαιχίας χων καθυσχερούμενων πληρωμών μέσα σε ένα χρόνο θα πρέπει να είναι της χάξης χων 55. 000. Οι προχάσεις, εκχός από χο όχι θα οδηγήσουν σχη διαχήρηση αυχών χων θέσεων απασχόλησης χάρη σχη βελχίωση χης χρημαχοοικονομικής ροής (cash-flow), χης αύξησης χων κερδών και χης ανχαγωνισχικόχηχας χων επιχειρήσεων και σχη δημιουργία ενός υγιούς κλίμαχος πληρωμών σχην ευρωπαϊκή οικονομία, είναι πολύ πιθανόν να ωθήσουν χις επιχειρήσεις να προσλάβουν περισσόχερο προσωπικό. 44 45 46 47 Forum of Private Business, Λονδίνο, 31 Μαρτίου 1994. Οι αριθμοί είναι 2. 549 εκατομ. και 15. 777 εκατομ. αντίστοιχα: οι Επιχειρήσεις της Ευρώπης, τέταρτη έκθεση, Ευρωπαϊκή Επιτροπή/Eurostat, 1996. Fédération Nationale de l'Information d'Entreprises et de la Gestion de Créances, Λιόν, Σεπτέμβριος 1997. Πέμπτη έκθεση του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τις MME, ευρωπαϊκό δίκτυο για την έρευνα στον τομέα των MME, Νοέμβριος 1997, κεφάλαιο 7: «Failures and bankruptcies». - 3 0- Οι προχάσεις θα επηρεάσουν θεχικά και χην ανχαγωνισχικόχηχα. Οι επιχειρήσεις, καχά χον υπολογισμό χων χιμών, θα είναι σε θέση να λαμβάνουν με μεγαλύχερη ακρίβεια υπόψη χους χην περίοδο πληρωμής. Οι επιχειρήσεις εκείνες οι οποίες προς χο παρόν αυξάνουν χις χιμές προκειμένου να ανχισχαθμίσουν χις μεγάλες προθεσμίες πληρωμής και χις αναμενόμενες εκκρεμείς πληρωμές, ιδιαίχερες όσον αφορά χις εξαγωγές, θα είναι σε θέση να μειώσουν χις χιμές χους εάν είναι βέβαιες όχι θα πληρωθούν χαχύχερα. Επιπλέον, ο περιορισμός χου ύψους χων εκκρεμών οφειλών θα απελευθερώσει πόρους που θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε περισσόχερο παραγωγικές χρήσεις όπως η έρευνα και η χεχνολογική ανάπχυξη. Η συνολική μείωση χων καθυσχερήσεων πληρωμών σχην Κοινόχηχα, οι καλύχερες διαδικασίες είσπραξης οφειλών σε άλλο κράχος μέλος και η ενιαία ρήχρα διαχήρησης χης κυριόχηχας θα ενθαρρύνουν, επίσης, χο ενδοκοινοχικό εμπόριο. Το αποχέλεσμα όλης αυχής χης διαδικασίας θα είναι να ενισχυθεί η συμμεχοχή σχην ενιαία αγορά και να προωθηθεί η επίχευξη χου σχόχου χης οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. Τέλος, η έγκαιρη πληρωμή από χο δημόσιο χομέα θα επηρεάσει θεχικά χην οικονομία σχο σύνολο χης. Οι προμηθευχές χων δημόσιων αρχών που πληρώνονχαι έγκαιρα θα είναι και αυχοί με χη σειρά χους σε θέση να πληρώσουν χους προμηθευχές χους έγκαιρα και η όλη αυχή καχάσχαση θα έχει ευεργεχική επίδραση σχην οικονομία. ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΙ ΣΤΙΣ MME 5. Η πρόχαση περιέχει μέτρα που επιχρέπουν τη συνεκτίμηση της ιδιαίτερης κατάσταω^ς χων μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (μειωμένες ή διαφορετικές απαιχήσεις κ. λ. π. ); Η πρόχαση δεν περιέχει ειδικά μέχρα για χις MME, αλλά ισχύει για όλες χις επιχειρήσεις. Οι προχάσεις, ωσχόσο, θα ωφελήσουν κυρίως χις MME για χο λόγο όχι οι MME είναι αυχές που υποφέρουν περισσόχερο από χις καθυστερούμενες πληρωμές. Η πρόχαση θα ωφελήσει, κυρίως, εκείνες χις MME οι οποίες πωλούν εμπορεύμαχα ή υπηρεσίες χωρίς να υπογράφουν γραπχές συμβάσεις (η πλειονότητα χων εμπορικών συναλλαγών χων MME εκχιμάχαι όχι πραγμαχοποιείχαι χωρίς γραπχές συμβάσεις). Η πρόχαση θα προσφέρει σαφήνεια όσον αφορά χις προθεσμίες πληρωμής και χις συνέπειες που συνεπάγεχαι η καθυσχέρηση χων πληρωμών. ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ Ποιοι οργανισμοί ερωχήθηκαν σχετικά με χην πρόχαση και ποιες ήχαν οι βασικές απόψεις χους. Πραγμαχοποιήθηκε ευρεία διαβούλευση χων ενδιαφερόμενων μερών, που διήρκεσε αρκεχά χρόνια, γύρω από χο πρόβλημα χων καθυσχερούμενων πληρωμών. Ένας πρώχος γύρος διαβουλεύσεων βασίσχηκε σε σχεχικό έγγραφο εργασίας χης Επιχροπής σχεχικά με χο πρόβλημα χων καθυσχερήσεων χων πληρωμών σχις εμπορικές συναλλαγές48. Οι εθνικές και ευρωπαϊκές επαγγελμαχικές οργανώσεις καθώς και ορισμένα κράχη μέλη υπέβαλαν περισσόχερες από 130 γραπχές 48 SEC(92) 2214 τελικό, 18. 11. 1992. - 31 - παρατηρήσεις. Σχις 7 και 8 Ιουλίου χου 1993 διοργανώθηκε, επίσης, δημόσια ακρόαση στην οποία εξέφρασαν χις απόψεις χους 30 περίπου οργανώσεις. Ένας δεύχερος γύρος διαβουλεύσεων πραγμαχοποιήθηκε μεχά χη δημοσίευση χης έκθεσης χης Επιχροπής, χον Ιούλιο χου 1997. Υποβλήθηκαν 114 γραπχές απαντήσεις, κυρίως από εθνικές εμπορικές ενώσεις καθώς και από ευρωπαϊκές οργανώσεις,, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εκπροσωπούν επιχειρήσεις, δικηγόρους και οργανισμούς είσπραξης οφειλών. Από χις απανχήσεις αυχές, 91 (80%) υποστήριζαν χη θέσπιση κοινοτικής νομοθεσίας για τις καθυσχερούμενες πληρωμές και 23 (20%) ήχαν καχά. Εξάλλου, σχις 7 Οκτωβρίου 1997, η Επιτροπή διοργάνωσε μια δημόσια ακρόαση στην οποία παρευρέθηκαν πάνω από 200 άτομα. Οι περισσότεροι από τους παρευρισκόμενους, μεταξύ των οποίων και μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και χης Οικονομικής Kat Κοινωνικής Επιτροπής, τάχθηκαν ανοικτά υπέρ της θέσπισης κοινοχικής νομοθεσίας. Σχις περισσόχερες από χις απανχήσεις υποστηρίχθηκε σαφώς χο δικαίωμα επιβολής χόκων για χις καθυσχερούμενες πληρωμές με ιδιαίχερα υψηλό επιτόκιο που να λειτουργεί αποτρεπτικά για τους κακοπληρωτές. Επιπλέον, υποστηρίχθηκε το δικαίωμα των πιστωτών να αποζημιώνονται εξ ολοκλήρου για όλες τις δαπάνες στις οποίες προβαίνουν στην προσπάθεια τους να εισπράξουν τα οφειλόμενα ποσά, όπως είναι δαπάνες διοικητικού και νομικού χαρακτήρα. Όλοι όσοι διατύπωσαν παρατηρήσεις για το δημόσιο τομέα υποστήριξαν τη θέσπιση νομοθετικών ρυθμίσεων, όπως είναι για παράδειγμα ο καθορισμός μέγιστων προθεσμιών πληρωμής και η αυτόμαχη επιβολή χόκων για χις καθυσχερούμενες πληρωμές από χο δημόσιο χομέα. Υπάρχει επίσης ομοφωνία για χη θέσπιση μιας ευρωπαϊκής ρήχρας διαχήρησης χης κυριόχηχας. Σε πολλές απαντήσεις υποστηρίχθηκε η απλούστευση των διαδικασιών ένδικης προστασίας. Τέλος, οι οργανισμοί είσπραξης οφειλών, τόσο σε ευρωπαϊκό όσο και εθνικό επίπεδο, ζητούν τη χορήγηση άδειας στους οργανισμούς είσπραξης οφειλών σε όλα τα κράτη μέλη και τη διασφάλιση χης εύρυθμης λειχουργίας χης ενιαίας αγοράς όσον αφορά την είσπραξη χων οφειλών μέσω χης αμοιβαίας αναγνώρισης χων αδειών σχην Κοινόχηχα. 32- ISSN 0254-1483 COM(98) 126 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 08 10 09 06 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-98-216-GR-C ISBN 92-78-32940-1 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων χων Ευρωπαϊκών Κοινοχήχων L-2985 Λουξεμβούργο 33


title: Parecer do Comité Económico e Social sobre a «Proposta de directiva do Conselho que altera a Directiva 82/714/CEE, de 4 de Outubro de 1982, que estabelece as prescrições técnicas das embarcações de navegação interior»

eurovoc_concepts:
harmonisation of standards
inland waterway shipping
maritime safety
technical standard
technological change

formats: html pdf print

text: 25. 5. 98 PT Jornal Oficial das Comunidades Europeias C 157/17 Parecer do Comité Econo´ mico e Social sobre a «Proposta de directiva do Conselho que altera a Directiva 82/714/CEE, de 4 de Outubro de 1982, que estabelece as prescriço˜es técnicas das embarcaço˜es de navegaça˜o interior» (98/C 157/05) Em 2 de Fevereiro de 1998, o Conselho decidiu, nos termos do artigo 754 do Tratado CE, consultar o Comité Econo´mico e Social sobre a proposta supramencionada. Incumbida dos correspondentes trabalhos, a Secça˜o de Transportes e Comunicaço˜es emitiu o seu parecer em 11 de Março de 1998, sendo relator D. Kielman. Na 3531 reunia˜o plena´ria (sessa˜o de 25 de Março de 1998), o Comité Econo´ mico e Social adoptou por 101 votos a favor, 1 contra e 2 abstenço˜es, o seguinte parecer. 1. A proposta da Comissa˜o 1. 1. O objectivo central da proposta em apreço é actualizar a Directiva 82/714/CEE, de 4 de Outubro de 1982, à luz da evoluça˜o técnica, a fim de aumentar a segurança do transporte por via navega´vel interior e promover este modo de transporte pouco agressivo para o ambiente. Actualmente, as embarcaço˜es de navegaça˜o inte- 1. 2. rior esta˜o sujeitas a regimes distintos no que respeita às prescriço˜es técnicas, estabelecidas pelos seguintes instrumentos: 1. 2. 1. O Regulameno revisto relativo à inspecça˜o de embarcaço˜es no Reno, de 1 de Janeiro de 1995, as chamadas «regras do Reno», adoptado pela Comissa˜o Central para a Navegaça˜o no Reno (CCNR). Este regulamento é aplica´vel na zona abrangida pela con- vença˜o de Mannheim e é obrigato´rio para os seus signata´rios (Bélgica, França, Alemanha, Paı´ses Baixos e Suı´ça). 1. 2. 2. A Directiva 82/714/CEE do Conselho, de 4 de Outubro de 1982. Esta directiva é, obviamente, obrigato´ ria para os Estados-Membros da UE, devendo ser transposta para o direito nacional. No entanto, os Estados-Membros com vias navega´veis interiores na˜o ligadas à rede internacional podem isentar da aplicaça˜o da directiva as embarcaço˜es que operam nessas vias. A rede de vias navega´veis internacional abrange apenas seis Estados-Membros — A´ ustria, Bélgica, França, Luxemburgo, Alemanha e Paı´ses Baixos. 1. 2. 3. As recomendaço˜es da Comissa˜o Econo´ mica das Naço˜ es Unidas para a Europa (UNECE) sobre prescriço˜es técnicas (uniformes) para as embarcaço˜es de navegaça˜o interior. Estas recomendaço˜es aplica´veis à zona exterior à UE e especificadas no anexo da Resoluça˜o n4 17 (14 de Outubro de 1998) do grupo de trabalho principal para o transporte fluvial na˜o sa˜o de aplicaça˜o obrigato´ ria, mas podem ser adoptadas. construça˜o do canal do Reno, Meno e Danu´bio em 1992, liga o Mar Negro ao Mar do Norte, na˜o ha´ normas comuns para as embarcaço˜ es que operam nessa rede. técnicas estabelecidas 1. 4. Ha´, pois, necessidade urgente de actualizar as prescriço˜es pela Direc- tiva 82/714/CEE, necessidade esta que na˜o resulta apenas do facto de estarem desactualizadas. É lo´ gico que este processo assuma a forma de uma revisa˜o das prescriço˜es técnicas à luz das mais recentes «regras do Reno», na˜o so´ porque estas representam as normas de segurança mais actuais, que ja´ demonstraram na pra´tica os seus méritos, como é essa também a abordagem adoptada pela UNECE. Em combinaça˜o com a adopça˜o de prescriço˜es técnicas comunita´rias, pode criar-se um mercado u´nico de transportes fluviais na rede de vias navega´veis. 1. 5. No Quadro 1 anexo sa˜o indicados os prazos de entrada em vigor das prescriço˜es técnicas para as embarcaço˜es de navegaça˜o interior, bem como a natu- reza da inspecça˜o. As disposiço˜es transito´rias estipulam os prazos em que todas as embarcaço˜es têm de observar as normas estabelecidas. Por fim, todas as embarcaço˜es de navegaça˜o interior indicadas possuira˜o um certificado comunita´rio e o mercado u´nico sera´ uma realidade. 2. Observaço˜es na generalidade 2. 1. A acça˜o proposta ira´ aumentar a segurança do transporte por via navega´vel interior, assegurar a aplicaça˜o de um corpo u´nico de prescriço˜es técnicas às embarcaço˜es de navegaça˜o interior na UE e contribuir para a harmonizaça˜o ao nı´vel pan-europeu. 2. 2. Nos termos da harmonizaça˜o neste nı´vel, os paı´ses associados ligados às vias navega´veis da comuni- dade (Bulga´ria, Repu´blica Checa, Hungria, Polo´ nia, Roménia e Eslova´quia) sa˜o obrigados a cumprir as prescriço˜es da directiva revista. 1. 3. Ha´, no entanto, diferenças no nı´vel técnico exigido pelos três instrumentos referidos no ponto 2. 2. A consequência desta situaça˜o é que, apesar de existir uma rede internacional de vias navega´veis, que, desde a 2. 3. Deste modo, sera´ facilitado o transporte nas vias de navegaça˜o interior, sera´ incrementada a deslocaça˜o modal para a rede de vias navega´veis e tornar-se-a´ mais fa´cil enfrentar os problemas ambientais, em virtude do cara´cter menos agressivo deste tipo de transporte. C 157/18 PT Jornal Oficial das Comunidades Europeias 25. 5. 98 3. Observaço˜es na especialidade zaça˜o das condiço˜es de concorrência no mercado da navegaça˜o interior. É importante que as embarcaço˜ es de passageiros 3. 1. transportando mais de 12 passageiros passem a estar abrangidas pela directiva, tal como as estruturas flutuan- tes e as instalaço˜ es flutuantes, nas condiço˜es previstas pelo n4 4 do artigo 84 da directiva revista. 3. 2. Os navios de mar munidos de certificados marı´ti- mos pertinentes continuam a estar excluı´dos do âmbito de aplicaça˜o da directiva. 4. Concluso˜es 4. 1. Baseando-se nos pontos de partida acima enun- ciados, o Comité concorda plenamente com esta pro- posta de alteraça˜o da Directiva 82/714/CEE, de 4 de Outubro de 1982, visto estar ciente da importância da harmonizaça˜o do mercado de navegaça˜o interior enquanto parte integrante do mercado de transportes. 3. 3. Uma importante vantagem adicional da harmo- nizaça˜o das especificaço˜ es técnicas é a possibilidade de as empresas de transporte e outras empresas fornecedoras deste sector operarem num mercado interno mais alar- gado, ao mesmo tempo que é incrementada a harmoni- 4. 2. O Comité exorta a Comissa˜o a analisar e a registar as implicaço˜ es da harmonizaça˜o do mercado de navegaça˜o interior, mediante a colaboraça˜o de todos os actores envolvidos, designadamente, os parceiros econo´ micos e sociais. Bruxelas, 25 de Março de 1998. O Presidente do Comité Econo´ mico e Social Tom JENKINS 25. 5. 98 PT Jornal Oficial das Comunidades Europeias C 157/19 ANEXO ao parecer do Comité Econo´ mico e Social QUADRO 1 Prescriço˜es técnicas para as embarcaço˜es de navegaça˜o interior de acordo com a proposta de revisa˜o da Directiva 82/714/CEE Categoria da embarcaça˜o Prazo Natureza da inspecça˜o Embarcaço˜ es novas A partir de 1. 7. 1998 Embarcaço˜ es em serviço munidas do A partir de 1. 7. 1998 certificado comunita´rio Embarcaço˜ es em serviço cuja quilha De 1. 7. 1998 a 1. 1. 2005 tenha sido assente antes de 1. 1. 1970, que operem apenas nas redes nacio- nais e na˜o munidas do certificado comunita´rio (vide segundo para´grafo do n4 2 do artigo 84 ) Pleno cumprimento das prescriço˜es técnicas do novo Anexo II, equivalen- tes às regras do Reno Conformidade com as disposiço˜es transito´rias do capı´tulo 24 do novo Anexo II Emissa˜o de certificados especificando os aspectos e elementos da embar- caça˜o que na˜o satisfazem às pres- criço˜ es do (novo) Anexo II. Esses aspectos e elementos devera˜o satisfa- zer as prescriço˜es do Anexo II caso sejam substituı´dos ou modificados Embarcaço˜ es em serviço pela primeira De 1. 7. 1998 a 31. 7. 2003 Mesmo que casa anterior vez abrangidas pela directiva, isto é, as embarcaço˜es de passageiros que transportam mais de 12 pessoas e os equipamentos, instalaço˜es e estrutu- ras flutuantes para as embarcaço˜es de passageiros e de 1. 7. 1998 a 31. 7. 2008 para os outros veı´culos aqua´ticos


title: Talous- ja sosiaalikomitean lausunto aiheesta "Ehdotus neuvoston direktiiviksi aluksilla suoritettavia vaarallisten aineiden sisävesikuljetuksia koskevan jäsenvaltioiden lainsäädännön lähentämisestä"

eurovoc_concepts:
EU Member State
approximation of laws
inland waterway shipping
inland waterway transport
transport of dangerous goods

text: 25. 5. 98 FI Euroopan yhteiso¨ jen virallinen lehti C 157/15 Talous- ja sosiaalikomitean lausunto aiheesta ”Ehdotus neuvoston direktiiviksi aluksilla suoritettavia vaarallisten aineiden sisävesikuljetuksia koskevan jäsenvaltioiden lainsäädännön lähentämisestä” (98/C 157/04) Neuvosto päätti 11. syyskuuta 1997 EY:n perustamissopimuksen 75 artiklan 1 kohdan c alakohdan nojalla pyytää talous- ja sosiaalikomitean lausunnon edella¨ mainitusta ehdotuksesta. Asian valmistelusta vastannut liikenne- ja tietoliikennejaosto antoi lausuntonsa 11. maaliskuuta 1998. Esittelijä oli Helmut Giesecke. Talous- ja sosiaalikomitea hyväksyi 25. –26. maaliskuuta 1998 pitämässään 353. täysistunnossa (maaliskuun 25. päivän kokouksessa) seuraavan lausunnon. A¨ änestyksessä annettiin 105 ääntä puolesta ja yksi pidättyi äänestämästä. 1. Johdanto 1. 1. Euroopan toisiinsa liittyvillä sisävesireiteillä ta- pahtuvaa vaarallisten aineiden kuljetusta koskevien määräysten harmonisointi on tarpeen. Tämä koskee sekä kansainvälistä että valtioiden sisäistä liikennettä. 1. 2. Rein on maailman liikennöidyin vesiväylä. Rei- nin liikennettä on sen Keski-Euroopan kannalta huomat- tavan taloudellisen merkityksen vuoksi säädelty vuodes- ta 1868 Mannheimin sopimuksen määräyksin. Reinin navigaation keskuskomission laatimat ADNR- määräykset, jotka koskevat sisävesialuksilla tapahtuvaa vaarallisten aineiden kuljetusta, pohjautuvat tälle oi- keusperustalle. Niihin sisältyy myös tärkeitä miehistön koulutusta koskevia määräyksiä. Kaikki Reinin varren valtiot ovat sisällyttäneet ADNR- määräykset omaan lainsäädäntöönsä. Näin ollen ne koskevat kaikkia Reinin kautta toisiinsa yhteydessä olevia Keski-Euroopan vesireittejä. 1. 3. Itävalta ryhtyi vuonna 1997 soveltamaan ADNR- määräyksiä olennaisilta osiltaan sellaisenaan Tonavan liikenteeseen nk. ”ADN-asetuksena”. 1. 4. Hakijamaat soveltavat omia määräyksiään. Mahdollisen kansainvälisen liikenteen varalta ne ovat solmineet ADNR:ään perustuvia kahdenvälisiä sopi- muksia. Euroopan kolmannet maat soveltavat omia 1. 5. määräyksiään. 1. 6. Kaikki edellä mainitut maat ovat osallistuneet YK:n Euroopan talouskomissiossa vuodesta 1996 lähtien käytyihin neuvotteluihin, joiden tavoitteena on solmia vaarallisten aineiden kansainvälisiä sisävesikuljetuksia koskeva sitova sopimus. kansainväliset sopimukset on sisällytetty direktiiveinä jäsenvaltioiden lainsäädäntöön. 1. 8. Jotta vaarallisten aineiden yhdistelmäkuljetusten korkea turvallisuustaso voidaan varmistaa ja hyödyntää sisävesiliikenteen vapaa kuljetuskapasiteetti on välttä- mätöntä antaa myös kansainvälistä ja maiden sisäistä sisävesiliikennettä koskevia määräyksiä. 1. 9. Jotta tavoite luoda mahdollisimman pian myös vaarallisten aineiden sisävesikuljetuksia koskevat yhte- näiset määräykset saavutettaisiin, on välttämätöntä, että YK:n Euroopan talouskomissio saa työnsä mahdol- lisimman nopeasti päätökseen. ADNR-turvallisuus- määräysten tasoa ei kuitenkaan pitäisi miltään osin alittaa. 2. Komission direktiiviehdotus 2. 1. Komission direktiiviehdotuksen tarkoituksena on parantaa vaarallisten aineiden sisävesikuljetusten turvallisuutta koko Euroopassa. Yhdenmukaistamalla tekniset vaatimukset se luo tasavertaiset kilpailuolot ja edistää liikenteen sujuvuutta sekä liikennealan että rahdinantajan kannalta. 2. 2. Varmistaakseen hakijamaiden ja Euroopan kol- mansien maiden osallistumisen Euroopan sisävesillä tapahtuvaa vaarallisten aineiden kuljetusta koskevaan päätöksentekoon komissio on käyttänyt direktiivin oi- keusperustana ADNR:n sijasta yleiseurooppalaista ADN-suositusta. Tähän liittyen komissio korostaa, että se haluaa 2. 3. yhdenmukaistaa ADN-turvastandardit ADNR-määrä- ysten kanssa. 3. Yleistä 1. 7. Talouskomissiossa on tähän mennessä solmittu vastaavat vaarallisten aineiden rauta- ja maantiekulje- tuksia koskevat sopimukset. Euroopan unionissa nämä 3. 1. Komitea suhtautuu myönteisesti komission eh- dotukseen. Euroopan sisävesiliikenteessä – niin kan- sainvälisessä kuin maiden sisäisessä – tulisi noudattaa tiukimpia voimassa olevia turvallisuusstandardeja, eli C 157/16 FI Euroopan yhteiso¨ jen virallinen lehti 25. 5. 98 ADNR-standardeja luonteeltaan täydentävän ADN- suosituksen sijasta. odotettaessa 5 artiklan 3 kohdan mukaisen menettelyn loppuun saattamista. 3. 2. Olennaisimmat tekniset ADNR-määräykset otettiin käyttöön ja julkaistiin jo vuonna 1997 ”European Provisions Concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Inland Waterway (ADN)” -sääntöjen yhteydessä. Nyt kyseessä on yleissopimuksen mahdollisimman pikainen solmiminen. 3. 3. Vaikka sopimuksen lopullista muotoilua kaikki- ne yksityiskohtineen ei vielä tiedetä ja vaikka kyseiseen sopimukseen viittaaminen direktiivissä sisältääkin ris- kejä, komitea on tyytyväinen, että komissio on ryhtynyt toimiin ajoissa. 3. 3. 1. Edellä mainitut riskit liittyvät etenkin: – ADN-suosituksen siirtymämääräyksiin, jotka hakija- ja kolmansien maiden liikennetilanteen vuoksi voivat helposti jäädä jälkeen ADNR-siirtymämääräyksistä, – luokittelulaitoksiin tai lupaviranomaisiin kohdistu- vista vaatimuksista joustamiseen. että Komitea on huolissaan, 3. 4. ellei ADN- suosituksia ja ADNR:ää saada yhdenmukaistettua, siitä voi seurata, että maan sisäisiä kuljetuksia koskevat samanaikaisesti kahdet erilaiset määräykset. Muualla kuin Reinillä liikennöiviä sisävesialuksia koskee direktii- viä vastaava ADN ja Reinin kautta kulkevilla valtioiden sisäisillä sisävesireiteillä liikennöiviä aluksia koskee ADNR. 3. 5. Direktiiviehdotuksen 5 artiklan 3 kohdassa säädetään, että onnettomuuden sattuessa jäsenvaltion tulee ennen mahdollisiin toimenpiteisiin ryhtymistä ilmoittaa aikeistaan komissiolle ja odottaa komission päätöstä. Komitean mielestä jäsenvaltion on onnettomuustilan- teessa asian kiireellisyyden vuoksi ryhdyttävä välittö- mästi väliaikaisiin ja kestoltaan rajattuihin toimiin Bryssel, 25. maaliskuuta 1998. 4. Erityistä 4. 1. Komitea pyytää komissiota jatkossakin vaikutta- maan jäsenvaltioihin, jotta vuonna 1995 asetetun YK:n Euroopan talouskomission ja Reinin navigaation yhteis- työkomission yhteisen työryhmän ADN-neuvottelut saatettaisiin päätökseen mahdollisimman nopeasti ja jotta puitesopimus saataisiin valmiiksi mahdollisesti vielä vuoden 1998 aikana. 4. 2. Jotta ADN-määräyksiä saataisiin tiukennettua mahdollisimman nopeasti komitea tukee komission pyrkimystä liittyä ADN:ään. Tavoitteena ei kuitenkaan saa olla jäsenvaltioiden ohittaminen. 4. 3. Jotta myös Keski- ja Itä-Euroopan maat ryhtyi- sivät mahdollisimman pian noudattamaan ko. määräyk- siä komitea suosittelee, että EU:n elimet pyrkivät hakija- maiden kanssa käytävissä kahdenvälisissä neuvotte- luissa siihen, että ko. maat ratifioivat ADN-sopimuksen ennen liittymistään. 4. 4. Tässä yhteydessä komitea haluaa kiinnittää huo- miota ADNR-määräysten ja EY:n haihtuvia orgaanisia yhdisteitä koskevan direktiivin (VOC-direktiivin) (1) ris- tiriitaisuuksiin. Koska VOC-direktiivi poikkeaa ADNR- määräyksistä sen soveltaminen aiheuttaa sisävesiliiken- teelle edelleen huomattavia ongelmia. Tankeissa kuljetettujen aineiden jäämien pois- 4. 4. 1. taminen matkan aikana on jo eräissä jäsenvaltioissa kielletty, mutta se ei vielä ole mahdollista puhdistusase- millakaan. Tästä aiheutuu sisävesiliikenteelle ylimääräi- siä puhdistuskuluja. 4. 4. 2. Komitea pelkää, että tämänkaltaiset määräys- ten toteuttamiseen liittyvät vaikeudet voivat aiheuttaa kuljetusten siirtymisen turvallisilta ja ympäristöystäväl- lisiltä sisävesireiteiltä yhä enemmän maanteille ja kis- koille. (1) EYVL L 365, 31. 12. 1994, s. 24–33. Talous- ja sosiaalikomitean puheenjohtaja Tom JENKINS