title: Id-Direttiva 97/68/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 1997 dwar l-approssimazzjoni tal-ligijiet ta’ l-Istati Membri fir-rigward tal-miżuri kontra l-emissjoni ta’ inkwinanti ta’ gass u partikolati minn magni tal-kombustjoni interna li għandhom jigu installati f’makkinarju mobbli mhux tat-triq

eurovoc_concepts:
agricultural vehicle
approximation of laws
atmospheric pollutant
motor vehicle
pollution control measures
technical regulations

text: 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 31997L0068 27. 2. 1998 IL-ĠURNAL UFFIĊJALI TAL-KOMUNITAJIET EWROPEJ 17 L 59/1 ID-DIRETTIVA 97/68/KE TAL-PARLAMENT EWROPEW U TAL-KUNSILL tas-16 ta’ Diċembru 1997 dwar l-approssimazzjoni tal-ligijiet ta’ l-Istati Membri fir-rigward tal-miżuri kontra l-emissjoni ta’ inkwinanti ta’ gass u partikolati minn magni tal-kombustjoni interna li għandhom jigu installati f’makkinarju mobbli mhux tat-triq IL-PARLAMENT EWROPEW U L-KUNSILL TA’ L-UNJONI EWROPEA, (3) Wara li kkunsidraw it-Trattat li pea, u partikolarment l-Artikolu 100a tiegħu, jistabbilixxi l-Komunità Ewro- Wara li kkunsidraw il-proposta mil-Kummissjoni (1), Wara li kkunsidraw l-opinjoni tal-Kunsill Ekonomiku u Soċja- li (2), Filwaqt li jaġixxu skond il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 189b tat-Trattat (3), fid-dawl tat-test konġunt approvat fil-11 ta’ No- vembru 1997 mill-Kumitat ta’ Konċiljazzjoni, ta’ l-emissjonijiet l-għan tat-tnaqqis tal-livell Billi tat- tniġġiż minn magni ta’ makkinarju mobbli mhux tat- triq u l-istabbiliment u l-operat tas-suq intern ta’ magni u makkinarju ma jistax jintlaħaq b’mod sodisfaċenti bi Stat Membru individwali, u b’hekk jista’ jintlaħaq b’mod aħjar permezz ta’ l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri li huma relatati ma’ miżuri kontra t-tniġġiż ta’ l-arja permezz ta’ magni li għandhom ikunu installati f’ makkinarju mobbli mhux tat-triq; (1) (2) li Billi il-programm tal-Komunità ta’ l-istrateġija u azzjoni relatat ma’ l-ambjent u l-iżvilupp sostenibbli (4) jirriko- noxxi bħala prinċipju fondamentali l-persuni kollha għandhom ikunu protetti b’mod effettiv kontra riskji tas- saħħa magħrufa mit-tniġġiż ta’ l-arja u li dan jagħmlu meħtieġ fil-kontroll partikolari ta’ l-emissjonijiet ta’ dios- sidu tan-nitroġenu (NO2), partikolati - duħħan iswed, u pollutanti oħrajn li jniġġsu bħal ma hu l- monossidu tal-karbonju (CO); fejn b’rigward tal-prevenz- joni ta’ formazzjoni ta’ l-ożonu troposferiku (O3) u l- impatt ta’ l-istess fuq is-saħħa u l-ambjent, l-emissjonijiet l-ossidi tan-nitroġenu (NOx) u l-idro- tal-prekursuri ta’ karburi (HC) għandhom jitnaqqsu; fejn il-ħsara ambjen- tali kawżata mill-aċidifikazzjoni jkollha bżonn ukoll tnaqqis inter alia fuq l-emissjoni ta’ NOx u HC; (PT) taħlit organiku volatili Billi il-Komunità iffirmat il-Protokoll tal-UN/ECE fuq it- tnaqqis ta’ l- 1992 u aderiet il-Protokoll fuq it-tnaqqis ta’ NOx f’Di- ċembru ta’ it-tnejn li huma huma relatati mal- Konvenzjoni dwar it-Tniġġiż fl-Arja fuq Medda Twila Trans-Fruntieri u ta’ l-1979 li ġiet approvat f’Lulju ta’ l- 1982; f’April l-1993, (VOC) ta’ (1) ĠU C 328, tas-7. 12. 1995, pġ. 1. (2) ĠU C 153, tat-28. 3. 1996, pġ. 2. (3) L-Opinjoni tal-Parlament l-20. 11. 1995, pġ. 29), tal-Parlament Ewropew tal-25 ta’ Ottubru 1995 (ĠU C 308, ta’ il-posizzjoni komuni tal- Kunsill tal-20 ta’ Jannar 1997 (ĠU C 123, tal-21. 4. 1997, pġ. 1) u Ewropew tat-13 ta’ Mejju 1997, d-Deċiżjoni (ĠU C 167, tat-2. 7. 1997, pġ. 22). Id-Deċiżjoni tal-Kunsill tal-4 ta’ Diċembru 1997 u d-Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew tas-16 ta’ Diċembru 1997. Ir-Resoluzzjoni tal-Kunsill u tar-rapreżentattivi tal-Gvernijiet tal-Istati Membri, li ltaqgħu fi ħdan il-Kunsill tal-1 ta’ Frar 1993 (ĠU C 138, tas-17. 5. 1993, pġ. 1). (4) (4) (5) investigazzjonijiet riċenti li saru mill-Kummissjoni Billi juru li l-emissjonijiet minn magni ta’ makkinarju mobbli mhux tat-triq jikkonsistu fi proporzjoni serju tat-tniġġiż magħmul mill-bniedem ta’ ċerti tniġġiż atmosferiku li l-kategorija ta’ magni compression- jagħmlu l-ħsara; billi ignition li huma relatati ma’ din id-Direttiva huma res- ponsabbli l-arja permezz ta’ NOx u PT, b’mod partikolari meta mqabbel ma’ dak li ġej mis-settur tat-trasport tat-triq; ta’ sehem konsiderevoli tat-tniġġiż ta’ Billi l-emissjonijiet minn makkinarju mhux tat-triq li joperaw mill-art armati b’magni compression-ignition, u b’mod partikolari l-emissjonijiet ta’ NOx u PT, jikkostit- inkwinament f’dan il-qasam; wixxu kawża primarja ta’ billi dawn is-sorsi għandhom ikunu regolati mill-ewwel; billi, però, għandu jkun xieraq ukoll biex sussegwenti- ment jiġi estiż l-iskop ta’ din id-Direttiva biex jinkludi l- ta’ makkinarju ta’ kontoll ta’ ġenerazzjoni ieħor mhux tat-triq, trasportabbli, bażat fuq ċikli ta’ testijiet xierqa, u b’mod partikolari minn magni tal-gażolina; billi tnaqqis konsi- derevoli ta’ jintlaħaq l-emissjonijiet tal-CO u HC jista’ bit-tkabbir maħsub ta’ l-iskop ta’ din id-Direttiva biex jinkludi magni tal-gażolina; l-Emissjonijiet minn magni inklużi settijiet MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 18 (6) (7) (8) (9) (10) ta’ tal-kontroll l-emissjonijiet l-leġislazzjoni ta’ Billi fuq tratturi għall-agrikoltura jew għall-forestrija, magni biex jassiguraw livell ta’ protezzjoni ambjentali ekwiva- lenti għal-livell stabbilit skond din id-Direttiva, bl-istan- dards u ħtiġiet li huma kompletament konsistenti magħ- ha, għandhom ikunu introdotti mill-aktar fis possibbli; fir-rigward tal-proċeduri taċ-ċertifikazzjoni, dik l- Billi, approvazzjoni tat-tip li ttieħed, bħala metodu Ewropew, għadda t-test taż-żmien għall-approvazzjonijiet ta’ vetturi tagħhom; billi, bħala element tat-triq u l-komponenti ġdid, li tirrappre- żenta grupp ta’ magni mibnija bl-użu ta’ komponenti simili skond prinċipji tal-kostruzzjoni simili, ġie intro- dott; l-approvazzjoni ta’ magna prinċipali għall-manifatturi lill-awtoritajiet ta’ l-amministrazzjoni baxxa, l-magni manifatturati skond il-ħtiġiet ta’ din id- Billi Direttiva għandhom ikunu mmarkati b’mod xieraq u l-approvazzjoni; billi sabiex notifikati iżommu l-piż ta’ l-ebda dati ta’ kontroll tal-magni mill-awtorità tal-manifattura tal- magni relatati ma’ ħtiġiet aktar iebsa ma hija maħsuba; tirrekjedi minn billi din il-libertà għandhom li tal- kontrolli fuq il-post mill-awtorità u jagħmlu disponibbli f’inter- l-informazzjoni dwar l-ippjanar tal-produzzjoni valli regolari; billi l-ħarsien assolut tan-notifika magħmu- la skond din il-proċedura mhix obligatorja iżda l-livell ta’ ħarsien għandu jiffaċilita l-approvazzjoni għoli tal- pjanti ta’ l-estimi ta’ l-awtoritajiet u jikkontribwixxu għal fiduċja miżjuda bejn il-manifatturi u l- relazzjoni awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni tat-tip; jagħmluha eħfef għall-preparazzjoni ta’ l-approvazzjonijiet mogħtija Billi skond id-Direttiva 88/77/KEE (1) u bir-Regolament UN/EC 49 ta’ Serje 02, kif hu elenkat fl-Anness IV, Appendiċi II tad-Direttiva 92/53/KEE (2) huma magħrufa bħala ekwivalenti ta’ dawk meħtieġa minn din id-Direttiva fl-ewwel stadju; li jilħqu il-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva u Billi magni koperti bl-iskop tagħha għandhom jitħallew li jitqiegħdu fis-swieq ta’ l-Istati Membri; billi dawn il-magni ma għandhomx ikunu soġġetti għall-ħtiġiet nazzjonali oħ- rajn dwar l-Istat Membru li qed jagħti l-approvazzjoni għandu jieħu l-miżuri tal-kontroll meħtieġa; l-emissjonijiet; billi (1) (2) li l-Istati Membri Id-Direttiva tal-Kunsill 88/77/KEE tat-3 ta’ Diċembru 1987 dwar l- approssimazzjoni tal-liġijiet ta’ jirrigwardjaw il- miżuri meħudha kontra l-emissjoni tal-gass tat-tniġġiż minn magni diesel għall-użu f’vetturi (ĠU L 36, tas-9. 2. 1988, pġ. 33). Id-Diretti- l-aħħar emendata bid-Direttiva 96/1/KE (ĠU L 40, va kif tas- 17. 2. 1996, pġ. 1). Id-Direttiva tal-Kunsill 92/53/KEE tat-18 ta’ Ġunju 1992 li temenda Direttiva 70/156/KEE dwar l-approssimazzjonijiet l- Istati Membri li jirrigwardjaw l-approvazzjoni tat-tip ta’ vetturi bil- mutur u l-karrijiet tagħhom (ĠU L 225, ta’ l-10. 8. 1992, pġ. 1). tal-liġijiet ta’ (11) Billi, fit-tfassil tal-proċeduri ġodda tat-testijiet u l-valuri tal-limiti, huwa meħtieġ li tad-drawwiet speċifiċi ta’ l-użu ta’ dawn il-magni; jittieħed kont (12) Billi huwa xieraq li ġodda skond il-prinċipju ppruvat stadji; jkunu introdotti dawn l-istandards ta’ approċċ f’żewġ (13) (14) jidher ta’ saħħa prodotta għola, Billi, għall-magni li jintlaħaq tnaqqis sostanzjali ta’ l-emissjonijiet, għax tek- noloġija eżistenti li ġiet żviluppata għal vetturi tat-toroq tista’ tintuża; billi, jittieħed kont ta’ din l-implimentaz- zjoni mqassma tal-ħtiġiet kien mistenni, li jibda minn l- ogħla ta’ tliet gruppi ta’ saħħa għal stadju I; billi dan il- prinċipju nżamm għal stadju II bl-eċċezzjoni tar-raba’ grupp ta’ saħħa mhux kopert bl-istadju I; Billi għal dan is-settur ta’ makkinarju għal applikazzjo- nijiet mhux tat-triq, li huwa regolat bħalissa u li huwa l- aktar wieħed importanti apparti minn tratturi għall- agrikoltura jekk huma mqabbla ma’ li l-emissjonijiet ġejjin mit-trasport tat-toroq, tnaqqis konsiderevoli ta’ l- emissjonijiet jistgħu jkunu mistennija bl-implimentazzjo- ni ta’ din id-Direttiva; billi minħabba, b’mod ġenerali, l- għemil fir- il-marġini tat- rigward ta’ titjib fir-rigward ta’ jinħareġ huwa żgħir ħafna; l-emissjonijiet ta’ CO u HC, li l-ammont tajjeb ħafna tal-magni jaħdmu bid-diesel totali li (15) Billi, sabiex issir disposizzjoni għall-każ ta’ ċirkustanzi tekniċi jew ekonomiċi eċċezzjonali, proċeduri kienu in- tegrati sabiex ikun possibbli li manifatturi jistgħu jkunu eżentati mill-obbligazzjonijiet li joriġinaw minn din id- Direttiva; (16) (COP) Billi, sabiex tkun assigurata “l-konformità mal-produz- la darba tingħata l-approvazzjoni għal zjoni” magna, manifatturi għandhom ikunu meħtieġa li jip- provdu arranġamenti korrispondenti; billi saru disposiz- fil-każ ta’ nuqqas ta’ konformità skoperta li zjonijiet l-proċeduri ta’ l-azzjonijiet tistabbilixxi korrettivi u l-proċedura ta’ koperazzjoni li għandhom jippermettu r-riżoluzjoni ta’ tilwim possibbli ta’ l-opinjo- nijiet bejn l-Istati Membri fir-rigward tal-konformità ta’ magni ċertifikati; l-informazzjoni, 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 19 (17) (18) (19) (20) (21) (22) l-intitolament ta’ jassiguraw li Billi l-Istati Membri jistabbilixxu l-ħaddiema huma prottetti meta ħtiġiet li jkun jintuża l-makkinarju mobbli mhux tat-triq, din ma għandhiex tkun affettwata b’din id-Direttiva; li Billi id-disposizzjonijiet tekniċi f’ċerti Annessi ta’ din id- Direttiva għandhom ikunu supplimentati u, meta ikun meħtieġ, addattati għall-progress tekniku skond proċedu- ra ta’ kumitat; Billi d-disposizzjonijiet għandhom ikunu stabbiliti sabiex jassiguraw li t-testijiet ta’ magni jkun skond ir-regoli ta’ prattika laboratorja tajba; Billi hemm bżonn li tal-kummerċ globali hemm il-ħtieġa bl-armonizzar f’dan is-settur, sa kemm ikun possibbli, ta’ l-istandards ta’ l-emissjonijiet fil- Komunità ma’ dawk applikati jew ippjanati f’pajjiżi terzi; ssir promozzjoni Billi huwa b’hekk meħtieġ li jkun maħsub għall-possib- biltà ta’ rikonsiderazzjoni tas-sitwazzjoni fuq il-bażi tad- teknoloġiji disponibbiltà u l-possibbiltà ekonomika ta’ ġodda u jittieħed kont tal-progress li jintlaħaq fl-impli- mentazzjoni tat-tieni stadju; l-ftehim fuq modus vivendi bejn il-Parlament Ewro- Billi pew, il-Kunsill u l-Kummissjoni li jikkonċernaw il-miżuri implimentati għal atti adottati skond il-proċeduri elenka- ta fl-Artikolu 189b tat-Trattat intlaħaq fl-20 ta’ Diċem- bru 1994 (1); ADOTTAW DIN ID-DIRETTIVA: Artikolu 1 Objettivi Din id-Direttiva għandha l-għan ta’ l-approssimazzjoni tal-liġi- jiet ta’ l-Istati Membri relatati mal-istandards ta’ l-emissjoni u l- proċeduri li se jkunu installati f’makkinarju mobbli mhux tat-triq. Għandha tikkon- tribwixxi għal funzjoni tas-suq intern mingħajr xkiel, waqt li tipproteġi s-saħħa tal-bniedem u l-ambjent. tat-tip għal magni l-approvazzjoni ta’ Artikolu 2 Definizzjonijiet Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva: — makkinarju mobbli mhux tat-triq għandu jfisser kwalunkwe makkinarju mobbli, mhux maħsub għall-użu tat-trasportaz- (1) ĠU C 102, ta’ l-4. 4. 1996, pġ. 1. zjoni ta’ passiġġieri - jew ta’ merkanzija - fit-triq, magna ta’ kombustjoni fl-Anness I tas-Sezzjoni 1, fih interna hija installata kif speċifikat li — l-approvazzjoni tat-tip għandha tfisser il-proċedura li permezz tagħha Stat Membru jiċċertifika li magna ta’ kombustjoni interna tat-tip jew familja ta’ magni b’rigward il-livell ta’ l- emissjoni tat-tniġġiż tal-gass u tal-partikolati mill-magna(i), jissodisfa l-ħtiġiet tekniċi meħtieġa ta’ din id-Direttiva, — it-tip tal-magna għandu jfisser il-kategorija ta’ magni li ma humiex differenti f’tali karatteristiċi essenzjali tal-magna kif hemm speċifikat fl-Anness II, Appendiċi 1, — familja ta’ magni għandha tfisser l-ġbir flimkien fi grupp ta’ magni tal-manifatturi, permezz tad-disinn tagħhom, huma jkollhom karatteristiċi simili ta’ mistennija li l-emissjonijiet u li jilħqu l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva, — magna prinċipali għandha tfisser magna magħżula minn familja ta’ magni b’tali mod li tilħaq il-ħtiġiet elenkati fis- sezzjonijiet 6 u 7 ta’ l-Anness I, — is-saħħa prodotta tal-magna għandha tfisser is-saħħa netta kif hu speċifikat fis-sezzjoni 2. 4 ta’ l-Anness I, — id-data tal-produzzjoni ta’ magna għandha tfisser il-jum meta l-magna tgħaddi l-aħħar verifika wara li tkun telqet mil-linja tal-produzzjoni. F’dan l-istadju l-magna hija lesta li titwassal jew li titqiegħed fil-ħażna, — tqegħid fis-suq għandu jfisser l-azzjoni li jagħmel disponibbli fis-suq tal-Komunità, għall-ħlas jew b’xejn, prodott kopert b’din id-Direttiva, bl-għan tad-distribuzzjoni u/jew l-użu fil- Komunità, lejn l-awtorità ta’ — manifattur għandu jfisser il-persuna jew l-entità li hija res- l-approvazzjoni għall-aspetti ponsabbli kollha tal-proċess ta’ l-approvazzjoni tat-tip u għall-assigu- razzjoni tal-konformità tal-produzzjoni. Ma huwiex essenz- jali l-persuna jew l-entità jkunu nvoluti direttament fl- istadji kollha tal-kostruzzjoni tal-magna, li l-approvazzjoni għandha tfisser l-awtorità kom- — l-awtorità ta’ ta’ petenti responabbli l-Istat Membru jew l-awtoritajiet għall-aspetti kollha ta’ l-approvazzjoni tat-tip ta’ magna jew ta’ familja ta’ magni, għall-ħruġ jew ir-revoka ta’ ċertifikati ta’ l- awtoriatjiet ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istati Membri l-oħra, u għall-verifika tal-konformità ta’ tal-produz- zjoni tal-manifattur, li jservu bħala l-punt tal-kuntatt ma’ l-arranġamenti l-approvazzjoni 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 — servizzi tekniku għandu jfisser l-organizazzjoni(jiet) jew enti- tà(jiet) li kien(u) maħtura bħala laboratorju tat-testijiet biex iwettqu t-testijiet jew ispezzjonijiet f’isem l-awtorità ta’ l- approvazzjoni ta’ l-Istat Membru. Din il-funzjoni tista’ ssir ukoll mill-awtorità ta’ l-approvazzjoni nnifisha, — dokument ta’ l-informazzjoni għandu jfisser id-dokument kif muri fl-Anness II li jippreskrivi l-informazzjoni li għandha tingħata mill-applikant, — folder ta’ l-informazzjoni għandu jfisser il-folder totali jew file tpinġijiet, ritratti, eċċ. provduti mill-applikant l-approvazzjoni kif tad-dettalji, lis-servizz tekniku jew lill-awtorità ta’ hu preskritt fid-dokument ta’ l-informazzjoni, — pakkett ta’ l-informazzjoni għandu jfisser folder ta’ l-informaz- zjoni u kull rapport tat-testijiet jew dokumenti oħra li s- servizz tekniku jew l-awtorità ta’ l-approvazzjoni żied mal- folder ta’ l-informazzjoni fil-kors ta’ l-eżekuzzjoni tal-funzjo- nijiet tagħha, — indiċi tal-pakkett ta’ l-informazzjoni għandha tfisser id-doku- ment li fih il-kontenuti tal-pakkett ta’ in- numerati b’mod xieraq jew immarkat b’mod ieħor biex li kull paġna tkun identifikata b’mod ċar, ikun possibbli huma elenkati. l-informazzjoni, Artikolu 3 Applikazzjoni għall-approvazzjoni tat-tip l-approvazzjoni ta’ Applikazzjoni għall-approvazzjoni 1. tal-magna jew tal-fa- milja tal-magni għandha tkun ippreżentata mill-manifattur lill- awtorità ta’ l-Istat Membru. Applikazzjoni għandha tkun akkumpanjata b’folder l- kontenut tagħha huwa mogħti fid-dokument ta’ l-informazzjoni fl-Anness II. Magna li tkun konformi mal-karatteristiċi tat-tip tal-magna deskritta fl-Anness II, Appendiċi 1, għandha tkun preżentata lis-servizz tekniku responsabbli sabiex iwettaq it- testijiet. l-informazzjoni, ta’ li li huma konformi mal-partikolaritajiet magni informazzjoni u li jilħqu l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva. fil-folder ta’ l- li il-mudell jkun approva u għandu jiġbor L-Istat Membru għandu jimla t-taqsimiet kollha applikab- 2. bli taċ-ċertifikat ta’ li hemm l-approvazzjoni tat-tip, mogħti fl-Anness VI, għal kull tip ta’ magna jew familja ta’ jew jivverifika l- magni kontenut ta’ l-informazzjoni. Ċertifikati ta’ l-approvazzjoni tat-tip għandhom inkunu numerati skond il- metodu deskritt fl-Anness VII. Iċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip mimli u dawk mhemuża miegħu għandhom ikunu mibgħuta lill-applikant. l-indiċi tal-pakkett ta’ 3. Meta l-magna biex tkun approvata tilħaq il-funzjoni jew toffri fattur speċifiku biss flimkien ma’ partijiet oħra ta’ makki- narju mobbli mhux tat-triq, u għal din ir-raġuni l-konformità ta’ wieħed jew aktar mill-ħtiġiet jista’ jkun ivverifikat biss meta l-magna għall-approvazzjoni topera flimkien mal-partijiet l-oħ- l- rajn tal-makkinarju, sew jekk humiex reali l-approvazzjoni tat-tip tal-magna(i) għandu jkun ris- iskop ta’ trett kif xieraq. Iċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip għal tip ta’ magna jew familja ta’ magni għandu għalhekk jinkludi xi restrizzjonijiet dwar l-użu tieġħu u għandu jindika l-kondizzjo- niiet għall-immuntar tagħha. jew simulattivi, L-approvazzjoni 4. għandha: ta’ l-awtorità għall-kull Stat Membru (a) tibgħat lill-awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istati Membri jidhru fl- l-approvazzjonijiet tat-tip tal-magna u tal- jew li irrifjutat kull xahar lista (li Anness VIII) ta’ familja ta’ magni rrevokat matul dak ix-xaħar; jkun fiha l-partikolaritajiet li tkun tat, tagħti li li (b) malli tirċievi talba minn awtorità ta’ Istat Membru ieħor, tibgħat minnufih: l-approvazzjoni ta’ l- — kopja taċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip tal-magna jew tal-familja ta’ magni bi/mingħajr il-pakkett l- informazzjoni għal kull tip ta’ magna jew fmailja ta’ magni li kienu approvati jew irrifjutat li tapprova jew li rrevokat l-apporvazzjoni, jew/u ta’ Fil-każ ta’ l-applikazzjoni għall-approvazzjoni tat-tip ta’ 2. familja tal-magni, jekk l-awtorità ta’ l-approvazzjoni tiddetermi- na li, rigward il-magna prinċipali magħżula, l-applikazzjoni preżentata ma tirrappreżentax kompletament il-familja tal-mag- ni deskritta fl-Anness II, Appendiċi 2, magna prinċipali alter- nattiva u, li tkun determinata mill-awtorità ta’ l-approvazzjoni għandha tkun provduta għall-approvazzjoni skond il-paragrafu 1. jekk ikun meħtieġ, magna prinċipali addizzjonali L-ebda applikazzjoni fir-rigward ta’ tip wieħed tal-magni 3. jew familja ta’ magni ma tista’ tkun ippreżentata lil aktar minn Stat Membru wieħed. Applikazzjoni separata għandha tkun preżentata għal kull tip ta’ magna jew familja ta’ magna biex tkun approvata. Artikolu 4 Proċedura ta’ l-approvazzjoni tat-tip 1. approvazzjoni L-Istat Membru li jirċievi l-applikazzjoni għandu jagħti l- ta’ tat-tip lit-tipi kollha ta’ magni jew familji — il-lista ta’ magni manifatturati skond l-approvazzjonijiet tat-tip mogħtija, kif hemm deskritt fl-Artikolu 6(3), li fih il-partikolaritajiet murija fl-Anness IX, u/jew — kopja tad-dikjarazzjoni deskritta fl-Artikolu 6(4). ta’ l-approvazzjoni ta’ kull Stat Membru L-awtorità 5. għandha ta’ kull sena, tirċievi applikazzjoni jew ukoll malli korrispondenti, tibgħat lill-Kummissjoni kopja tal-folja tad-det- talji kif hemm muri fl-Anness X relatat mal-magni approvati sa minn meta saret l-aħħar notifika. Artikolu 5 Emendi għall-approvazzjonijiet L-Istat Membru li jkun ta l-approvazzjoni tat-tip għandu jkun informat l-infor- 1. jieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex jassigura li b’kull tibdil fil-partikolaritajiet li mazzjoni. jidhru fil-pakkett ta’ 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 21 L-applikazzjoni għall-emendi jew l-estensjoni ta’ l-appro- tat-tip għandha tkun preżentata esklussivament lill- jkun ta l- 2. vazzjoni awtorità ta’ approvazzjoni tat-tip oriġinali. l-Istat Membru li l-approvazzjoni ta’ Jekk partikolaritajiet li jidhru fil-pakkett ta’ l-informazzjo- l-Istat Membru l-approvazzjoni l-awtorità ta’ ta’ 3. ni f’dak il-każ għandha: inbidlu, — toħroġ paġna(i) riveduta/i tal-pakkett ta’ l-informazzjoni kif ikun meħtieġ, timmarka kull paġna riveduta biex turi, b’mod ċar in-natura tal-bidla u d-data tal-ħruġ mill-ġdid. Kull meta paġni riveduti jkunu maħruġa l-indiċi tal-pakkett ta’ l-ap- provazzjoni tat-tip) għandu jkun emendat biex juri l-aħħar dati tal-paġni riveduti, u (li hu mwaħħal maċ-ċertifikat ta’ l-informazzjoni — joħroġ ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip rivedut (denotat b’numru ta’ l-estensjoni) jekk xi informazzjoni fuqha (esklu- żi dawk imwaħħla magħha) tinbidel jew l-istandards ta’ din id-Direttiva jinbidlu mid-data kurrenti li jkun hemm fuq l- approvazzjoni. Iċ-ċertifikat rivedut għandu juri b’mod ċar r- raġuni tar-reviżjoni u d-data tal-ħruġ mill-ġdid. l-approvazzjoni ta’ l-Istat Membru f’dak il- Jekk l-awtorità ta’ każ issib li emenda lill-pakkett ta’ jistħoqilha testijiet jew verifiki mill-ġdid, għandha tinfomra lill-manifattur b’dan u toħroġ id-dokumenti msemmija hawn biss wara li twettaq b’suċċess testijiet jew verifiki mill-ġdid. l-informazzjoni Artikolu 6 Konformità Il-manifattur għandu jwaħħal ma’ kull unità manifatturata 1. b’konformità mat-tip approvat il-marki kif hemm definit fis- Sezzjoni 3 ta’ l-Anness I, inkluż in-numru ta’ l-approvazzjoni tat-tip. l-użu, jinkludi 2. Meta ċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip, skond l-Arti- kolu 4(3), il-manifattur restrizzjonijet dwar għandu jipproduċi ma’ kull unità manifatturata, informazzjoni dettaljata dwar dawn ir-restrizzjonijiet u għandu jindika l- kondizzjonijiet kollha għat-twaħħil tagħha. Meta serje ta’ tipi lill-manifattur wieħed ta’ makkinarju, ta’ magni hu mogħti huwa suffiċjenti li hu jkun provdut b’dokument wieħed biss l- minn dawn, mhux aktar ewwel magna, li addizzjonalment telenka n-numri ta’ l-identifi- kazzjoni relevanti tal-magni. tard mid-data tal-forniment ta’ Il-manifattur għandu mat-talba ta’ 3. l-appro- vazzjoni li tkun tat l-approvazzjoni tat-tip, fi żmien 45 ġurnata wara l-aħħar ta’ kull sena kalendarja, u mingħajr dewmien wara kull data ta’ ta’ din id- Direttiva jinbidlu, u immedjatament wara kull data addizzjonali l-applikazzjoni meta l-ħtiġiet l-awtorità ta’ li tista’ tistipula l-awtorità, lista li fih is-selezzjoni ta’ numri ta’ l-identifikazzjoni ta’ kull magna tat-tip manifatturata skond il- ħtiġiet ta’ din id-Direttiva minn meta sar l-aħħar rapport, jew minn meta l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva kienu applikabbli għall- ewwel darba. Meta ma jkunx ikkjarifikat mis-sistema tal-kodiċi tal-magni, din il-lista għandha tispeċifika l-korrelazzjonijiet tan- numri ta’ li jikkorripondu mat-tipi tal-magni jew tal-familji ta’ magni u man-numri ta’ l-approvazzjoni tat- tip. B’żieda ma’ dan, din il-lista għandu jkollha informazzjoni partikolari l-magna tat-tip jew il-familja ta’ magni approvati. Meta din il-lista mhijiex meħtieġa li tintbagħat b’mod regolari l-appro- il-manifattur għandu jżomm dawn id-dettalji għal vazzjoni, perjodu ta’ mill-anqas 20 sena. jekk il-manifattur jieqaf lill-awtorità ta’ l-identifikazzjoni jipproduċi lill-awtorità ta’ Il-manifattur għandu jibgħat l-approvaz- 4. li tkun tat l-approvazzjoni tat-tip, fi żmien 45 ġurnata zjoni wara l-aħħar ta’ kull sena kalendarja u f’kull data ta’ l-applikaz- li zjoni tispeċifika t-tipi flimkien tal- kodiċi relevanti ta’ li bi ħsiebu jipproduċi minn dik il-ġurnata ’l quddiem. li hemm referut dwarha fl-Artikolu 9, dikjarazzjoni tal-magni u l-familji ta’ magni l-identifikazzjoni għal dawk il-magni Artikolu 7 Aċċettazzjoni ta’ l-approvazzjonijiet ekwivalenti Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill, li jaġixxu fuq proposta 1. jistgħu jirrikonoxxu l-ekwivalenza bejn il- mill-Kummissjoni, kondizzjonijiet u d-disposizzjonijiet għall-approvazzjoni tat-tip ta’ magni stabbilit f’din id-Direttiva u l-proċeduri stabbiliti bir- regolamenti internazzjonali jew bir-regolamenti ta’ pajjiżi terzi, f’dan il-qafas ta’ ftehim multilaterali jew bilaterali bejn il-Ko- munità u pajjiżi terzi. L-approvazzjonijiet tat-tip skond id-Direttiva 88/77/KEE li 2. huma konformi ma’ l-istadji A jew B, kif hemm provvediment dwarhom fl-Artikolu 2 u fis-Sezzjoni 6. 2. 1 ta’ l-Anness I tad- Direttiva 91/542/KEE (1), u, meta applikabbli, l- approvazzjoni ta’ l-istess għandhom ikunu aċċettati għal stadju ta’ din id- I Direttiva. Din il-validità għandha tintemm b’effett mill-impli- mentazzjoni mandatorja ta’ l-istadju II li hemm provediment dwaru fl-Artikolu 9(3) ta’ din id-Direttiva. li hemm provvediment dwaru fl-Artikolu 9(2) il-marki ta’ Artikolu 8 Reġistrazzjoni u tqegħid fis-suq L-Istati Membri ma jistgħux jirrifjutaw reġistrazzjoni, 1. jew it-tqegħid fis-suq ta’ magni ġodda, sew meta applikabbli, jekk humiex diġà installati f’makkinarju jew le, li jilħqu l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva. (1) ĠU L 295, tal-25. 10. 1991, pġ. 1. 22 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 L-Istati Membri jistgħu biss jippermettu r-reġistrazzjoni, 2. jew it-tqegħid fis-suq ta’ magni ġodda, sew meta applikabbli, jekk humiex diġà installati f’makkinarju jew le, li jilħqu l-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva. L-awtorità ta’ l-approvazzjoni ta’ l-Istat Membru li jagħti 3. approvazzjoni tat-tip għandha tieħu l-miżuri meħtieġa relatati ma’ dik l-approvazzjoni biex tirreġistra u tikkontrolla, jekk hemm bżonn bil-koperazzjoni ma’ l-awtoritajiet ta’ l-approvaz- zjoni ta’ l-Istati Membri l-oħrajn, in-numri ta’ l-identifikazzjoni ta’ dawk il-magni manifatturati b’konformità mal-ħtiġiet ta’ din id-Direttiva. Kontroll addizzjonali tan-numri ta’ jist- 4. għu jsiru flimkien mal-kontroll tal-konformità tal-produzzjoni kif hemm deskritt fl-Artikolu 11. l-identifikazzjoni F’dak li jikkonċerna l-kontroll tan-numri ta’ l-identifikaz- 5. il-manifattur jew l-aġenti tiegħu stabbiliti fil-Komunità, zjoni, għandu jagħti mingħajr dewmien, mat-talba, l- l-informazzjoni kollha meħtieġa approvazzjoni responsabbli, relatata max-xerrejja tiegħu/tagħhom flimkien man-numri ta’ l- identifikazzjoni tal-magni rapportati li kienu prodotti skond l- Artikolu 6(3). Meta magni jinbigħu lill-manifattur tal-makkinar- ju, mhix meħtieġa aktar informazzjoni. lill-awtorità ta’ Jekk, mat-talba ta’ l-awtorità ta’ l-approvazzjoni, il-mani- 6. fattur ma huwiex kapaċi li jivverifika li l-ħtiġiet kif speċifikati fl-Artikolu 6 partikolarment b’rabta mal-paragrafu 5 ta’ dan l- Artikolu, l-approvazzjoni mogħtija fir-rigward tal-magna tat-tip jew tal-familja ta’ magni korrispondenti ma’ din id-Direttiva l-informazzjoni għandha tista’ tkun revokata. ssir kif hemm deskritt fl-Artikolu 12(4). Il-proċedura ta’ Artikolu 9 Orarju 1. L-GĦOTI TA’ APPROVAZZJONIJIET TAT-TIP jagħtu l-approvazzjoni Wara t-30 ta’ Ġunju 1998, l-Istati Membri ma jistgħux jirrifju- tat-tip għal tip ta’ magna jew taw li familja ta’ magni jew li jinħareġ id-dokument kif hemm desk- ritt fl-Anness VI, u ma jistgħux jimponu ħtiġiet oħra ta’ l- approvazzjoni tat-tip rigward l-emissjonijiet tat-tniġġiż ta’ l-arja għal makkinarju mobbli mhux tat-triq li fih hemm magna f’din id- jekk il-magna tilħaq il-ħtiġiet speċifikati installata, Direttiva rigward l-emissjonijiet tal-gass u l-partikulati tat-tniġ- ġiż. 2. APPROVAZZJONIJIET TAT-TIP STADJU I (KATEGORIJI TA’ MAGNI A/B/Ċ) wara t-30 ta’ Ġunju 1998 għal magni prodotta ta’ potenza: li għandhom saħħa — A: — B — Ċ: 130kW ≤ P ≤ 560kW, 75 kW ≤ P < 130kW, 37 kW ≤ P < 75 kW, Jekk il-magna tonqos milli tilħaq il-ħtiġiet speċifikati f’din id- Direttiva u meta l-emmissjonijiet tal-gass u tal-partikulati ta’ tniġġiż mill-magna ma jilħqux il-valuri tal-limiti stabbiliti fit- tabella fis-Sezzjoni 4. 2. 1 ta’ l-Anness I. 3. APPROVAZZJONIJIET TAT-TIP STADJU II (KATEGORIJI TAL-MAGNI: D, E, F, G) L-Istati Membri għandhom jirrifjutaw li jagħtu l-approvazzjoni tat-tip għal tip ta’ magna jew familja ta’ magni u li joħorġu d- dokument kif deskritt fl-Anness VI, u għandhom jirrifjutaw l- għoti ta’ kull tip ieħor ta’ l-approvazzjoni tat-tip għal makki- narju mobbli mhux tat-triq li fiha hemm magna installata: — D: — E: — F: — G: wara l-31 ta’ Diċembru 1999 għal magni hom output ta’ potenza ta’: 18 kW ≤ P < 37 kW, li għand- wara l-31 ta’ Diċembru 2000 għal magni li għand- hom output ta’ potenza ta’: 130 kW ≤ P < 560 kW, wara l-31 ta’ Diċembru 2001 għal magni hom output ta’ potenza ta’: 75 kW ≤ P < 130 kW, li għand- wara t-31 ta’ Diċembru 2002 għal magni hom output ta’ potenza ta’: 37 kW ≤ P < 75 kW, li għand- Jekk il-magna ma jirnexxilhiex tilħaq il-ħtiġiet speċifikati f’din tal-gass u tal-partikulati id-Direttiva u meta l-emmissjjonijiet tat-tniġġiż mill-magna ma jilħqux il-valuri tal-limiti stabbiliti fit-tabella fis-Sezzjoni 4. 2. 3 ta’ l-Anness I. 4. REĠISTRAZZJONI U TQEGĦID FIS-SUQ: DATI TAL-PRO- DUZZJONI TAL-MAGNI lejn pajjiżi Wara d-dati msemmija hawn taħt, bl-eċċezzjoni ta’ makkinarju u magni ntiżi għall-esportazzjoni l-Istati Membri għandhom jippermettu r-reġistrazzjoni, meta applikab- bli, u t-tqegħid fis-suq ta’ magni ġodda, sew jekk humiex installati f’makkinarju jew le, biss jekk dawn ikunu jilħqu l- ħtiġiet ta’ din id-Direttiva, u biss jekk il-magna hija approvata skond waħda mill-kategoriji kif hemm definit fil-paragrafi 2 u 3. terzi, Stadju 1 L-Istati Membri għandhom jirrifjutaw li jagħtu l-approvazzjoni tat-tip għal tip ta’ magna jew familja ta’ magni u li joħorġu d- dokument kif deskritt fl-Anness VI, u għandhom jirrifjutaw l- għoti ta’ kull tip ieħor ta’ l-approvazzjoni tat-tip għal makki- narju mobbli mhux tat-triq li fih hemm magna installata: — kategorija A: 31 ta’ Diċembru 1998 — kategorija B: 31 ta’ Diċembru 1998 — kategorija Ċ: 31 ta’ Marzu 1999 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 23 Stadju II — kategorija D: 31 ta’ Diċembru 2000 — kategorija E: 31 ta’ Diċembru 2001 — kategorija F: 31 ta’ Diċembru 2002 — kategorija Ġ: 31 ta’ Diċembru 2003 Madankollu, għal kull kategorija, l-Istati Membri jistgħu jippos- ponu kull data msemmija fil-ħtiġiet ta’ hawn fuq għal sentejn fir-rigward ta’ magni li għandhom data tal-manifattura qabel l- imsemmija data. Il-permess mogħti għal magni ta’ b’effett mill-implimentazzjoni mandatorja ta’ l-istadju II. l-istadju I għandu jitwaqqaf Artikolu 10 Eżenzjonijiet u proċeduri alternattivi Il-ħtiġiet ta’ l-Artikolu 8(1) u (2) u ta’ l-Artikolu 9(4) ma 1. japplikkawx għal: — magni għall-użu mis-servizzi armati, — magni eżentati skond il-paragrafu 2. jeżenta Kull Stat Membru jista’, mat-talba tal-manifattur, 2. magni ta’ l-aħħar tas-serje li għadhom fl-imħażen, jew ħażniet ta’ makkinarju mobbli mhux tat-triq fir-rigward tal-magni tagħhom, mil-limitu(i) taż-żmien għat-tqegħid tagħhom fis-suq kif stabbilit fl-Artikolu 9(4) skond il-kondizzjonijiet li ġejjin: — il-manifattur għandu jippreżenta l-applikazzjoni lill-awtori- tajiet jkun approva t-tip(i) tal-magna jew tal-familja(i) ta’ magni korris- pondenti qabel id-dħul fis-seħħ tal-limitu(i) taż-żmien, ta’ dak l-Istat Membru li l-apporvazzjoni ta’ — l-applikazzjoni tal-manifattur għandha tinkludi lista kif hemm definit fl-Artikolu 6(3) ta’ dawk il-magni ġodda li ma humiex imdaħħla fis-suq sal-limitu(i) taż-żmien; f’każ ta’ magni koperti b’din id-Direttiva għall-ewwel darba, għandu jissottometti l-approvazzjoni tat-tip ta’ dak l-Istat Membru ta’ fejn huma maħżuna l- magni, lill-awtorità ta’ l-applikazzjoni — it-talba għandha tispeċifika r-raġunijiet tekniċi u/jew ekono- miċi fuq hiex huma bbażati, — il-magni għandhom ikunu konformi mat-tip jew familja li għaliha l-approvazzjoni tat-tip ma għadhiex valida, jew li ma kellhiex bżonn ta’ l-approvazzjoni tat-tip qabel, iżda li ġew prodotti skond il-limitu(i) taż-żmien, kollha konċernati mdaħħla fis-suq ta’ dak l-Istat Membru fis-sena ta’ qabel, — jekk it-talba tiġi aċċettata mill-Istat Membru, dan ta’ l-aħħar għandu, f’temp ta’ xahar, jibgħat lill-awtoritajiet ta’ l-appro- vazzjoni ta’ l-Istati Membri l-oħrajn partikolaritajiet ta’, u r- raġunijiet għalfejn l-eżenzjonijiet ingħataw lill-manifattur, — l-Istat Membru li jagħti l-eżenzjonijiet skond dan l-Artikolu l-manifattur għandu jkun responsabbli biex jassigura li iħares l-obbligazzjonijiet kollha korrispondenti tiegħu, — l-awtorità ta’ l-approvazzjoni għandha toħroġ għal kull magna bħal dawn ċertifikat fuq liema tal-konformità li id-daħla speċjali. tkun saret Jekk applikabbli, dokument konsolidat jista’ jintuża li jkun fih in-numri ta’ l-identifikaz- zjoni kollha tal-magna, — L-Istati Membri għandhom jibagħtu lill-Kummissjoni kull l-eżenzjonijet mogħtija li tispeċifika r-raġuni- sena lista ta’ jiet. Din l-għażla għandha tkun limitata għal perjodu ta’ 12-il xahar mid-data minn meta l-magni kienu soġġetti għal dawn il- limitu(i) għall-ewwel darba mad-dħul fis-suq. Artikolu 11 Konformità ta’ arranġamenti tal-produzzjoni jagħti L-Istat Membru li l-approvazzjoni tat-tip għandu 1. jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jivverifika, l- ispeċifikazzjonijiet stabbiliti fis-Sezzjoni 5 ta’ jekk ikun meħtieġ bil-koperazzjoni ma’ l-awtoritajiet ta’ l-approvaz- li arranġamenti adekwati l-oħrajn, zjoni jkunu saru biex jassiguraw kontroll effettiv tal-konformità tal- produzzjoni qabel ma jagħti l-approvazzjoni tat-tip. fir-rigward ta’ l-Anness I, l-Istati Membri ta’ fir-rigward ta’ l-Anness I, L-Istat Membru li jkun ta l-approvazzjoni tat-tip għandu 2. jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jivverifika, l- ispeċifikazzjonijiet stabbiliti fis-Sezzjoni 5 ta’ jekk ikun meħtieġ bil-koperazzjoni ta’ l-approvaz- zjoni ta’ l-arranġamenti msemmija l-oħrajn, l-Istati Membri fil-paragrafu 1 jibqgħu li jkunu adekwati u li kull magna tal- produzzjoni l-approvazzjoni tat-tip skond din id-Direttiva tkompli tibqa’ konformi mad-deskrizzjoni kif hemm mogħtija fiċ-ċertifikat ta’ l-approvazzjoni u fl-Annessi tagħha għat-tip ta’ magna jew tal-familja approvata. l-awtoritajiet ta’ li li turi n-numru ta’ Artikolu 12 Nuqqas ta’ konformità mat-tip jew mal-familja approvata — il-magni għandhom ikunu maħżuna fiżikament fil-Komuni- tà fil-limitu(i) taż-żmien, — in-numru massimu ta’ magni ġodda ta’ tip wieħed jew iżjed imdaħħla fis-suq f’kull Stat Membru bl-applikazzjoni ta’ din l-eżenzjoni ma jistaz jeċċedi l-10 % tal-magni ġodda tat-tipi Għandu jkun hemm nuqqas ta’ konformità mat-tip jew 1. familja approvata meta devjazzjonijet mill-partikolaritajiet fiċ- ċertifikat ta’ l-approvazzjoni tat-tip u/jew il-pakkett ta’ l-infor- jeżistu u meta dawn id-devjazzjonijiet mazzjoni mhumiex awtorrizzati, skond l-Artikolu 5(3), mill-Istat Mem- bru li jkun ħareġ l-approvazzjoni tat-tip. jinstabu li 24 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Jekk Stat Membru li jkun ħareġ l-approvazzjoni tat-tip 2. ta’ konformità jew li isib li magni akkompanjati b’ċertifikat juru marka ta’ l-approvazzjoni ma humiex konformi mat-tip jew mal-familja li approvat, għandu jieħu l-miżuri meħtieġa jerġgħu jkunu kon- sabiex jassigura li l-magni fil-produzzjoni formi mat-tip jew mal-familja ta’ l-approvazzjoni. L-awtoritajiet l-approvazzjoni ta’ dak l-Istat Membru għandhom javżaw ta’ jistgħu, meta l-oħrajn bil-miżuri meħuda li lill-Istati Membri jkunu meħtieġa, jaslu sa l-irtirar ta’ l-approvazzjoni tat-tip. li magna li ġġib in-numru ta’ Jekk Stat Membru juri 3. l- approvazzjoni tat-tip ma tkunx konformi mat-tip jew mal- familja approvata jista’ jkun ħareġ fil-produzzjoni din l-approvazzjoni biex jivverifika li jkunu konfromi mat-tip jew mal-familja approvata. Din l-az- zjoni għandha tittieħed sa fi żmien sitt xhur mid-data tat-talba. titlob lill-Istat Membru li l-magni Artikolu 15 Proċedura tal-kumitat Ir-rappreżentant tal-Kummissjoni għandu jippreżenta lill- 1. li għandhom jittieħdu. kumitat, abbozz tal-miżuri Il-kumitat għandu jagħti l-opinjoni tiegħu dwar l-abbozz fil-limitu taż- żmien li l-president tiegħu jippreskrivi skond l-urġenza tal-każ. L-opinjoni għandha tingħata bil-maġġoranza kif stabbilita fl- Artikolu 148(2) tat-Trattat fil-każ tad-deċiżjonijiet li l-Kunsill ikun meħtieġ li jadotta fuq proposta mill-Kummissjoni. Il-voti tar-rappreżentanti fil-Kumitat għandhom l-Istati Membri ikollhom is-saħħa skond il-manjiera kif provduta f’dak l-Arti- kolu. Il-president m’għandux jivvota. ta’ 2. (a) Il-Kummissjoni għandha tadotta l-miżuri li għandhom japplikaw minnufih. ta’ L-awtoritajiet 4. l-Istati Membri l-approvazzjoni għandhom jinfomraw lil xulxin f’temp ta’ xahar bi kwalunkwe rtirar ta’ l-approvazzjoni tat-tip u bir-raġunijiet ta’ din il-miżu- ra. ta’ Jekk l-Istat Membru li jkun ħareġ l-approvazzjoni tat-tip 5. jikkontesta n-nuqqas tal-konformità notifikata lilu, l-Istati Mem- bri kkonċernati għandhom jaħdmu sabiex isolvu l-kwisjoni. Il- Kummissjoni għandha tkun informata u għandha, meta jkun meħtieġ, iżżomm konsultazzjonijiet xierqa għall-iskop sabiex tintlaħaq soluzzjoni. (b) B’dankollu, jekk il-miżuri intiżi ma jkunux skond l- opinjoni tal-kumitat, dawn għandhom jiġu komunikati minnufih mill-Kummissjoni lill-Kunsill. F’dak il-każ: — il-Kummissjoni għandha tiddiferixxi li jiġu applikati l- miżuri li tkun iddeċidiet dwarhom għal perjodu li ma jeċċedix it-tliet xhur mid-data tal-komunikazzjo- ni, li — il-Kunsill, jaġixxi b’maġġoranza kwalifikata, jista’ jieħu deċiżjoni differenti fil-limitu taż-żmien imsem- mi fl-ewwel inċiż. Artikolu 13 Artikolu 16 Ħtiġiet tal-protezzjoni tal-ħaddiem Awtoritajiet ta’ l-approvazzjoni u servizzi tekniċi ta’ Id-disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva m’għandhomx jaffettwaw l-Istati Membri biex jistabbilixxu, skond l- l-intitolament osservanza xierqa tat-Trattat, dawk il-ħtiġiet li huma jħossu bħala meħtieġa sabiex jassigguraw li l-ħaddiema jkunu protetti waqt li jkunu jużaw il-makkinarju riferit f’din id-Direttiva, basta li dan ma jaffettwax it-tqegħid fis-suq tal-magni f’dan il-każ. l-approvazzjoni u s-servizzi L-Istati Membri għandhom jinnotifikaw lill-Kummissjoni u lill- l-oħrajn bl-ismijiet u l-indirizzi ta’ l-awtoritajiet Istati Membri ta’ li huma responsabbli għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva. Is-servizzi notifikati għand- hom jissodisfaw il-ħtiġiet stabbiliti fl-Artikolu 14 tad-Direttiva 92/53/KEE. tekniċi Artikolu 14 Trasposizzjoni fil-liġi nazzjonali Artikolu 17 Addattament għal progress tekniku li huma meħtieġa sabiex ikunu addattati tal-ħtiġiet kif speċifikati is-sezzjonjijiet 2. 1 sa 2. 8 u s-sezzjoni 4 ta’ l-Annessi Xi emendi ta’ din id-Direttiva, bl-eżenzjoni fis- l- sezzjoni 1, Anness I, biex jieħdu kont tal-progress tekniku, għandhom ikunu adottati mill-Kummissjoni bl-assistenza tal-Kumitat stab- biliti skond l-Artikolu 13 tad-Direttiva 92/53/KEE u skond il- proċedura stabbilita fl-Artikolu 15 ta’ din id-Direttiva. L-Istati Membri għandhom idaħħlu fis-seħħ il-liġijiet, 1. ir- regolamenti u d-disposizzjonijiet administrattivi meħtieġa biez ikunu konformi ma’ din id-Direttiva mhux aktar tard mit-30 ta’ Ġunju 1998. Għandhom jinfurmaw il-Kummissjoni b’dan minnufih. Meta l-Istati Membri jadottaw dawn il-miżuri, dawn għandhom ikollhom riferenza għal din id-Direttiva jew għandhom ikunu akkumpanjati b’din ir-riferenza fl-okkażjoni tal-pubblikazzjoni uffiċjali issir din ir-riferenza Il-metodi dwar kif għandhom jiġu stabbiliti mill-Istati Membri. tagħhom. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 25 L-Istati Membri għandhom jikkomunikaw lill-Kummissjo- 2. ni t-test tad-disposizzjonijiet tal-liġi nazzjonali li huma jadottaw fil-qasam regolat b’din id-Direttiva. kalitajiet globali għall-kontroll ta’ l-emissjonijiet tat-tniġġiż ta’ l- arja mill-magni li huma mkebbsa bil-kumpressjoni u s-sitwaz- zjoni tal-kwalità ta’ l-arja. Artikolu 18 Dħul fis-seħħ Din id-Direttiva għandha tidħol fis-seħħ fl-20 jum ta’ wara l- pubblikazzjoni tagħha fil-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej. Artikolu 19 Iktar tnaqqis fil-valuri ta’ l-emissjonijiet Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill għandhom jiddeċiedu, sa l- l-Kummissjoni għandha aħħar tas-sena 2000 fuq proposta li tippreżenta qabel l-1999, dwar aktar tnaqqis fil- limiti tal-valuri ta’ l-emissjonijiet, waqt li jieħdu kont tat-tekni- l-aħħar ta’ Artikolu 20 L-indirizzati Din id-Direttiva hija indirizzata lill-Istati Membri. Magħmula fi Brussel, fis-16 ta’ Diċembru 1997. Għall-Parlament Ewropew Il-President J. M. GIL-ROBLES Għall-Kunsill Il-President J. LAHURE 26 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 ANNESS I KAMP TA’ APPLIKAZZJONI, DEFINIZZJONIJIET, SIMBOLI U ABBREVJAZZJONIJIET, MARKI TAL-MAGNI, SPEĊIFIKAZZJONIJIET U TESTIJIET, KONFORMITÀ TA’ L-ISPEĊIFIKAZZJONIJIET TA’ L-ISTUDJI TAL-PRO- DUZZJONI, PARAMETRI LI JIDDEFINIXXU L-FAMILJA TAL-MAGNI, L-GĦAŻLA TAL-MAGNA PRINĊIPALI 1. KAMP TA’ APPLIKAZZJONI Din id-Direttiva tapplika għall-magni li għandhom ikunu nstallati f’makkinarju mhux tat-triq. Din id-Direttiva ma tapplikax dwar il-magni tal-propulsjoni ta’: — vetturi kif hemm definit fid-Direttiva 70/156/KEE (1), u fid-Direttiva 92/61/KEE (2), — tratturi għall-agrikoltura kif hemm definit fid-Direttiva 74/150/KEE (3). B’żieda ma dan, sabiex ikunu koperti b’din id-Direttiva, jilħaq il-ħtiġiet speċifiċi li ġejjin: il-magni għandhom ikunu installati f’makkinarju li A. Intiżi u addattati, biex jimxu, jew li jiċċaqilu fuq l-art, bil-, jew mingħajr triq, u b’magna (C. I. ) li għandha potenza netta skond is-sezzjoni 2. 4 li hija għola minn 18 kW iżda mhux iżjed minn 560 kW (4) u li hija operata b’veloċità intermittenti minflok veloċità waħda konstanti. Makkinarju, li l-magni tiegħu huma koperti b’din id-definizzjoni, jinkludu iżda mhux limitati għal: — riggijiet industrijali tat-tħaffir, kompressuri eċċ. , — apparat tal-kostruzzjoni inkluż apparat ta’ tagħbija bir-roti, bulldozers, apparat ta’ tagħbija tat-tip tat- tratturi (crawler tractors), apparat ta’ tagħbija tat-tip tat-trakkijiet, trakkijiet mhux tat-toroq (off-highway trucks), skavaturi idrawliċi, eċċ, — apparat agrikolu, magni rotanti tal-ħart, — tagħmir tal-forestrija, — vetturi agrikoli bil-magna tagħhom (apparti milli tratturi kif definiti hawn fuq), — tagħmir ta’ tqandil tal-materjali, — trakkijiet fork-lifters — tagħmir għall-manteniment tat-toroq (graders bil-magna, rombli tat-toroq, apparat għat-tlestija ta’ l-asfalt), — tagħmir li jintuża biex jiknes il-borra, — tagħmir għas-sostenn mill-art fl-ajruporti, — liftijiet tal-muntanji, — krejnijiet mobbli. Din id-Direttiva mhix applikabbli għall-applikazzjonijiet li ġejjin: B. vapuri Ċ. Lokomottivi tal-ferroviji D. Ajruplani E. Settijiet tal-ġenerazzjoni elettrika (1) ĠU L 42, tat-23. 2. 1970, pġ. 1. Id-Direttiva kif l-aħħar emandata bid-Direttiva 93/81/KEE (ĠU L 264, tat-23. 10. 1993, pġ. 49). (2) ĠU L 225, ta’ l-10. 8. 1992, pġ. 72. (3) ĠU L 84, tat-28. 3. 1974, pġ. 10. Id-Direttiva kif l-aħħar emendata bid-Direttiva 88/297/KEE (ĠU L 126, ta’ l-20. 5. 1988, pġ. 52). (4) L-Approvazzjoni mogħtija skond ir-Regolament 49 tal-Kummissjoni Ekonomika għall-Ewropa, serje ta’ emendi 02, corriġenda 1/2 għandha titqies ekwivalenti ta’ l-approvazzjoni mogħtija skond id-Direttiva 88/77/KEE (ara d-Direttiva 92/53/KEE, l-Anness IV, Sezzjoni II). 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 27 2. DEFINIZZJONIJIET, SIMBOLI U ABBREVJAZZJONIJIET Għall-għan ta’ din id-Direttiva, 2. 1. 2. 2. 2. 3. 2. 4. 2. 5. 2. 6. 2. 7. magni compression-ignition (C. I. ) għandha tfisser magna li taħdem fuq il-prinċipju ta’ compression-ignition (e. g. magna diesel); tniġġiż gassuż għandu jfisser il-monossidu tal-karbonju, l-idrokarburi (bl-ipoteżi tar-rata ta’ C1: H1. 85) u ossidi tan-nitroġenu, dak l-aħħar imsemmi għandu jkun espress fl-ekwivalenti tad-diossidu tan-nitroġenu (NO2); partikolati tat-tniġġiż għandhom ifissru kull materjal miġbur fuq medja speċifika wara li l-gass ta’ l-exhaust tal- magna C. I. jkun ġie mnaddaf b’arja iffiltrata sabiex it-temperatura ma teċċedix 325 K (52 °C); il-potenza netta għandha tfisser il-potenza ‘KEE kW’ miksuba fuq il-bank tat-test fit-tarf tal-crankshaft, jew l- ekwivalenti tiegħu, imkejla skond il-metodu tal-KEE jew il-kejl tal-potenza ta’ magni tal-kombustjoni interni għal vetturi tat-triq kif elenkati fid-Direttiva 80/1269/KEE (1), apparti li l-potenza tal-fann li jkessaħ il-magna tkun eskluża (2) u l-kondizzjonijiet tat-test u l-karburant tar-referenza speċifikat fid-Direttiva jkunu osservati; veloċità ratata għandha tfisser il-veloċità massima b’tagħbija sħiħa kif permissibbli mill-gvernatur kif speċifikat mill-manifattur; tagħbija perċentwali għandha tfisser il-frazzjoni torque massima disponibbli fil-veloċità ta’ magna speċifika; it-torque tal-veloċità massima għandu jfisser il-veloċità li fiha t-torque massimu jkun milħuq mill-magna, kif hu speċifikat mill-manifattur; 2. 8. veloċità intermedja għandha tfisser l-veloċità tal-magna li tilħaq waħda mil-ħtiġiet li ġejjin: — għal magni li huma disinjati biex joperaw fuq skala ta’ veloċitajiet fuq kurva tat-torque għal tagħbija sħiħa, il-veloċità intermedja għandha tkun il-veloċità massima tat-torque dikjarata jekk iseħħ bejn is-60 % u s- 70 % tal-veloċità ratata, — jekk it-torque tal-veloċià massima hija anqas minn 60 % tal-veloċità ratata, il-veloċità intermedja għandha tkun ta’ 60 % tal-veloċità ratata, — jekk it-torque tal-veloċità massima ikun aktar minn 75 % tal-veloċità ratata, il-veloċità intermedja għandha tkun ta’ 75 % tal-veloċità ratata. 2. 9. Simboli u abbrevjazzjonijiet 2. 9. 1. Simboli għall-parametri tat-test Simb olu Unità Ter min u Ap AT aver C1 conc concc concd m2 m2 m3/siegħa kg/siegħa — ppm Vol % ppm Vol % ppm Vol % Il-medda transversjali ta’ l-isokinetiċi sonda tal-kampjun Il-medda transversjali tat-tubu ta’ l-exhaust Il-valuri mgħobbija medji ta’: — il-volum tat-tnixxiegħa — it-tnixxiegħa tal-massa Karbonju 1 ekwivalenti idrokarbonju Konċentrazzjoni (bis-suffiss tal-komponent nominattiv) Konċentrazzjoni korretta ta’ l-isfond Konċentrazzjoni ta’ l-arja mdewba (1) ĠU L 375, tal-31. 12. 1980, pġ. 46. Id-Direttiva kif l-aħħar emendata bid-Direttiva 89/491/KEE (ĠU C 238, tal-15. 8. 1989, pġ. 43). (2) Dan ifisser li, kontrarju tal-ħtiġiet tas-Sezzjoni 5. 1. 1. 1 ta’ l-Anness I tad-Direttiva 80/1269/KEE, il-fan li jkessaħ il-magna m’għandux ikun installat waqt it-test sabiex tkun ittestjata s-saħħa netta tal-magna; jekk għall-kuntrarju l-manifattur jagħmel it-test bil-fan installat fuq il-magna, is-saħħa assorbita mill-fan stess għandha tkun miżjuda mas-saħħa totali hekk imkejla. 28 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Simb olu Unità Ter min u DF fa FFH GAIRW GAIRD GDILW GEDFW GEXHW GFUEL GTOTW HREF Ha Hd i KH Kp KW,a KW,d KW,e KW,r L Massa MDIL Md Mf MSAM Pa PB DT Ps P PAE — — — kg/siegħa kg/siegħa kg/siegħa kg/siegħa kg/siegħa kg/siegħa kg/siegħa g/kg g/kg g/kg — — — — — — — % Fattur tat-tidwib Fattur atmosferiku tal-laboratorju Fattur speċifiku tal-karburant użat għall-kalkolazzjonijiet ta’ kon- ċentrazzjonijiet l- idroġenu għal relattività tal-karbonju imxarrba minn konċentrazzjonijiet xotta ta’ Id-dħul tal-massa tan-nixxiegħa ta’ l-arja fuq il-bażi mxarrba Id-dħul tan-nixxiegħa tal-massa ta’ l-arja fuq il-bażi xotta It-taħlil tal-massa tan-nixxiegħa ta’ l-arja fuq bażi niedja l-ekwivalenti għa fuq bażi niedja l-massa tal-gass dilwit ta’ l-exhaust b’rata ta’ nixxie- Ir-rata tal-massa tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust fuq bażi niedja Ir-rata tal-massa tan-nixxiegħa tal-karburanti Ir-rata tal-massa dilwita tal-gass ta’ l-exhaust fuq bażi niedja l-umdità assoluta ta’ 10,71 g/kg għall- Referenza tal-valur kalukazzjoni ta’ NOx u tal-fatturi tal-korrezzjoni ta’ l-umdità tal- partikolati ta’ L-umdità assoluta ta’ l-arja dieħla L-umdità assoluta ta’ l-arja dilwita Is-subskritt li juri mezz individwali Fattur tal-korrezzjoni ta’ l-umdità għal NOx Fattura tal-korrezzjoni ta’ l-umdità tal-partikolati Fattur tal-korrezzjoni xott sa niedi ta’ l-arja dieħla Fattur tal-korrezzjoni xott sa niedi ta’ l-arja dilwita Fattur tal-korrezzjoni xott sa niedi tal- gass maħlil ta’ l-exhaust Fattur tal-korrezzjoni xott sa niedi tal-gass mhux proċessat ta’ l- exhaust Perċentaġġ tat-torque relatat mat-torque massima għall-velocità tat- test g/siegħa Is-subskritt li juri r-rata tan-nixxiegħa tal-massa ta’ l-emissjonijiet kg mg mg kg kPa kPa kPa kPa kW kW Il-Massa tal-kampjun dilwit ta’ l-arja li għadda mill-filtri tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati Il-massa tal-partikolati mill-kampjun dilwit ta’ l-arja Il-massa miġbura tal-kampjun tal-partikolat Massa tal-kampjun iddilwit ta’ teħid tal-kampjuni tal-partikolati l-exhaust li għadda mill-filtri tat- Il-pressjoni tas-saturazzjoni tal-fwar ta’ l-arja dieħla fil-magna (ISO 3046: Psy = PSY test ambjentali) Pressjoni barometrika totali (ISO 3046): Px = PX Pressjoni totaliambjentali tas-sit Py = PY Pressjoni totali ambjentali) Il-pressjoni tas-saturazzjoni tal-fwar ta’ l-arja dilwita Pressjoni atmosferika xotta Potenza, brejk mhux ikkoreġut Il-potenza dikjarata totali assorbita minn awżiljarji mwaħħla għat- test li ma humiex meħtieġa mill-paragrafu 2. 4 ta’ dan l-Anness 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 29 Simb olu Unità Ter min u PM Pm q r Ra Rd Rf S Ta TD Tref VAIRD VAIRW VDIL VDILW VEDFW VEXHD VEXHW VSAM VTOTW WF WFE kW kW — — % % — kW K K K m3/siegħa m3/siegħa m3 m3/siegħa m3/siegħa m3/siegħa m3/siegħa m3 m3/siegħa — — Is-saħħa massima mkejla fil-veloċità tat-test taħt il-kondizzjonijiet tat-test (ara l-Anness VI, l-Appendiċi 1) Saħħa mkejla f’diversi metodi tat-testijiet Skala tad-dilwizzjoni Skala ta’ arja transversjali ta’ sonda isokinetika u t-tubu ta’ exhaust Umdità relattiva ta’ l-arja dieħla Umdità relattiva ta’ l-arja dilwita Fattur tar-rispons ta’ l-FID l- Settjar tad-Dinamometru Temperatrua assoluta ta’ l-arja li dieħla Temperatura assoluta tal-livell tan-nida Tempertatura ta’ referenza (tal-kombustjoni ta’ l-arja:298 K) Il-volum tar-rata tan-nixxiegħa ta’ l-arja dieħla fuq bażi xotta Il-volum tar-rata tal-mixi ta’ l-arja dieħla fuq bażi niedja Il-volum tal-kampjun ta’ arja dilwita għaddejja minn filtri tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati Il-volum tar-rata tal-mixi ta’ arja dilwita fuq bażi niedja Il-volum ekwivalenti tar-rata tan-nixxiegħa tal-gass dilwit ta’ ex- haust fuq bażi niedja Il-volum tar-rata tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust fuq bażi xotta Il-volum tar-rata tan-nixxiegħa tal-gas ta’ l-exhaust fuq bażi niedja Il-volum tal-kampjun għaddej minn filtri tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati Ir-rata tal-volum tan-nixxiegħa ta’ exhaust tal-gass dilwit fuq bażi niedja Fattur tal-piż Fattur effettiv tal-piż 2. 9. 2 Simboli għal komponenti kimiċi CO Monossidu tal-Karbonju CO2 HC NOx NO NO2 O2 C2H6 PT DOP CH4 C3H8 H2O PTFE Dijossidu tal-karbonju Idrokarburi Ossidi tan-nitroġenu Nitroġenu ossidat Dijossidu tan-nitroġenu Ossiġenu Etanju Partikolat Dio-otilftalat Metanju Propina Ilma Politetrafloroetilina 2. 9. 3. Abbrevjazzjonijiet FID HFID NDIR Ditettur tal-jonizzazzjoni tal-fjamma Ditettur tal-jonizzazzjoni tal-fjamma msaħħna Analizzatur infra-ħamrani mhux dispersiv 30 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 CKD HCLD PDP CFV Ditettur tal-Kemiluminixxenti Ditettur tal-Kemiluminixxenti imsaħħan Pompa tal-dispostament pożittiv Venturi tan-nixxiegħa kritika 3. MARKI TAL-MAGNI 3. 1. Il-magna approvata bħala unità teknika għandha turi: 3. 1. 1. il-marka tal-kummerċ jew l-isem id-ditta tal-manifattur tal-magna; 3. 1. 2. it-tip tal-magna, il-familja tal-magna (jekk applikabbli), u numru uniku ta’ l-identifikazzjoni tal-magna. 3. 1. 3. in-numru ta’ l-approvazzjoni tat-tip KE kif hemm deskritt fl-Anness VII. 3. 2. Dawn il-marki għandhom ikunu ta’ tip dewwiemi għall-ħajja utenti tal-magna u għandhom ikunu leġibbli kjarament u ma jitħassrux. Jekk jintużaw tikketti jew pjanċi, għandhom ikunu mwaħħla b’tali mod li b’żieda mat-twaħħil li jkun dewwiemi għall-ħajja utenti tal-magna, u t-tikketti/pjanċi ma jistgħux jitneħħew mingħajr ma jkunu distrutti jew sfreġjati. 3. 3. Dawn il-marki għandhom ikunu mwaħħla b’mod sigur ma’ parti neċessarja għall-operazzjoni normali tal- magna u li ma tkunx normalment mibdula matul il-ħajja tal-magna. 3. 3. 1. Dawn il-marki għandhom jinstabu f’post biex ikunu viżibbli faċilment għall-persuna ordinarja wara li l-magna tkun kompletata bl-awżiljarji kollha tagħha meħtieġa għall-operazzjoni tal-magna. 3. 3. 2. Kull magna għandha tkun ipprovduta bi pjanċa supplimentari mobbli ta’ materjali dewwiemi, li għandu juri l- informazzjoni kollha indikata taħt is-Sezzjoni 3. 1, li tkun f’posizzjoni, jekk neċessarja, sabiex tagħmel il-marka msemmija fis-Sezzjoni 3. 1 viżibbli faċilment għall-persuna ordinarja u b’aċċess faċli meta l-magna tkun installata fil-makkinarju. 3. 4. 3. 5. 3. 6. Il-mod ta’ kif ikunu kkodifikati jippermettu għad-determinazzjoni tas-sekwenza tal-produzzjoni. l-magni fil-kuntest man-numri ta’ l-identifikazzjoni għandhom ikunu tali li Qabel ma jitilqu mil-linja tal-produzzjoni l-magni għandhom juru l-marki kollha. Il-lokazzjoni eżatta tal-marki tal-magna għandhom ikunu dikjarati fl-Anness VI, Is-Sezzjoni 1. 4. SPEĊFIKAZZJONIJET U TESTIJIET 4. 1. Ġenerali li kapaċi jaffettwaw l-emissjonijiet ta’ tniġġiż tal-gass tal-partikolati għandhom ikunu disinjati, Il-komponenti kostrutti u armati b’tali mod sabiex jagħmluha possibbli li l-magna, fl-użu normali, minkejja l-vibrazzjonijiet li tkun soġġetta għalihom, tkun konformi mad-disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva. Il-miżuri tekniċi meħudha mill-manifattur għandhom ikunu tali sabiex jassiguraw li l-emissjonijiet imsemmija huma effetivament limitati, skond din id-Direttiva, matul il-ħajja normali tal-magna u f’kondizzjonijiet ta’ l-użu normali. Dawn id-disposizzjonijiet għandhom jitqiesu li jkunu intlaħqu jekk id-disposizzjonijiet tas-sezzjonjiet 4. 2. 1, 4. 2. 3 u 5. 3. 2. 1 huma rispettivament imħarsa. jista’ jagħmel jkun mistenni li hu stess jista’ li dan l-apparat ta’ trattament posterjuri Jekk konvertitur katalitiku u/jew nassa għall-partikolati li jintużaw mill-manifattur juru li permezz ta’ testijiet l-inġinerija tajba, u permezz ta’ reġistri jew skond prattika ta’ tad-durabbiltà, jiffunzjona kif suppost għall- korrispondenti, ħajja tal-magna. Ir-reġistru għandu jkun magħmul b’konformità mas-Sezzjoni 5. 2 u b’mod partikolari mas- Sezzjoni 5. 2. 3. Garanzija korrispondenti għandha tingħata lill-konsumatur. Sostituzzjoni sistematika ta’ l- apparat, wara ċertu żmien tat-tħaddim tal-magna, hija permissibbli. Kull aġġustament, tiswija, żarmar, tindif, jew sostituzzjoni tal-komponenti tal-magna jew tas-sistemi li jsiru fuq bażi perjodika sabiex ma jippermettux li hu malfunzjoni teknoloġikament meħtieġ sabiex jassiguraw funzjonament kif suppost tas-sitema tal-kontroll ta’ l-emissjonijiet. Għalhekk il-ħtiġiet ta’ manteniment skedat għandu jkun inkluż fil-manwal tal-konsumatur, u għandu jkun kopert bid-disposizzjonijiet tal-garanzija msemmija hawn fuq, u approvat qabel ma tingħata l-approvazzjoni. L- estratt korrispondenti mill-manwal fir-rigward tal-manteniment/sostituzzjonijiet ta’ l-apparat tat-trattament, u għall-kondizzjonijiet tal-garanzija, għandhom ikunu inklużi fl-informazzjoni tad-dokument kif hemm elenkat fl- Anness II ta’ din id-Direttiva. tat-trattament posterjuri, għandu jsir sal-punt ta’ wara l-apparat tal-magna fil-kuntest li 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 31 4. 2. Speċifikazzjonijiet li jikkonċernaw l-emissjonijiet tat-tniġġiż Il-komponenti tal-gass u l-partikolati li jintefgħu mill-magna preżentata għat-test għandhom jitkejlu bil-metodi deskritti fl-Anness V. Sistemi oħrajn ta’ referenza li ġejjin: l-analizzar jistgħu jkunu aċċettati jekk iwasslu għal riżultati ekwivalenti għas-sistemi ta’ — għall-emissjonijiet tal-gass imkejla fl-exhaust mhux proċessat, is-sistema li tidher fil-Figura 2 ta’ l-Anness V, — għall-emissjonijiet tal-gass imkejla fl-exhaust dilwit ta’ sistema tan-nixxiegħa kompletament dilwita, is-sistema li tidher fil-Figura 3 ta’ l-Anness V, — għall-emissjonijiet partikolati, is-sistema tan-nixxiegħa kompletament dilwita, li topera jew b’filtru separat għal kull mod jew b’metodu tal-filtru singolu kif jidher fil-Figura 13 ta’ l-Anness V. Is-sistema tad-determinazzjoni ta’ l-ekwavalenza għandha tkun ibbażata fuq ċiklu ta’ seba’ testijiet (jew iżjed) korrelazzjoni bejn is-sistema fil-konsiderazzjoni u wieħed jew iktar mis-sistemi ta’ referenza msemmija hawn fuq. Il-kriterja ta’ mkejla. Iċ-ċiklu li għandu jintuża għandu jkun dak mogħti fl-Anness III, is-Sezzjoni 3. 6. 1. l-ekwivalenza hija definita bħala qbil ta’ ± 5 % tal-medji tal-valuri ta’ l-emissjonijiet taċ-ċiklu Għall-introduzzjoni ta’ sistema ġdida fid-Direttiva id-determinazzjoni ta’ l-ekwivalenza għandha tkun ibbażata fuq il-kalkulazzjoni tal-possibbiltà ta’ ripetibbiltà u riproduċibbiltà, kif hemm deskritt fil-ISO 5725. 4. 2. 1. L-emissjonijiet tal-monossidu tal-karbonju, l-emissjonijiet ta’ idrokarburi, l-emissjonijiet ta’ l-ossidi tan-nitroġenu u l-emissjonijiet ta’ partikolati miksuba ma għandux jeċċedi l-ammont muri fit-tabella t’hawn taħt: Potenza netta (P) (kW) Monossidu tal-karbon- ju (CO) (g/kWh) Idrokarburi (HC) (g/kWh) Ossidi tan-nitroġenu (NO?) (g/kWh) Partikolati (PT) (g/kWh) 130 ≤ P ≤ 560 75 ≤ P < 130 37 ≤ P < 75 5,0 5,0 6,5 1,3 1,3 1,3 9,2 9,2 9,2 0,54 0,70 0,85 4. 2. 2. Il-limiti ta’ l-emissjoni mogħtija fil-punt 4. 2. 1 huma l-limiti ta’ barra mill-magni li għandhom jintlaħqu qabel kwalunkwe apparat tat-trattament ta’ l-exhaust posterjuri. 4. 2. 3. L-emissjonijiet tal-monossidu tal-karbonju, l-emissjonijiet ta’ idrokarburi, l-emissjonijiet ta’ l-ossidi tan-nitroġenu u l-emissjonijiet ta’ partikolati miksuba għandhom għall-istadju II ma jeċċedux l-ammonti murija fit-tabella ta’ hawn taħt: Potenza netta (P) (kW) Monossidu tal-karbon- ju (CO) (g/kWh) Idrokarburi (HC) (g/kWh) Ossidi tan-nitroġenu (NOx) (g/kWh) Partikolati (PT) (g/kWh) 130 ≤ P ≤ 560 75 ≤ P < 130 37 ≤ P < 75 18 ≤ P < 37 5,0 5,0 5,0 5,5 1,0 1,0 1,3 1,5 6,0 6,0 7,0 8,0 0,2 0,3 0,4 0,8 32 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 4. 2. 4. Meta, kif definit skond is-Sezzjoni 6 flimkien ma’ l-Anness II, Appendiċi 2, familja waħda ta’ magni tkopri aktar minn grupp ta’ saħħa waħda, il-valuri ta’ l-emissjonijiet tal-magna prinċipali (l-approvazzjoni tat-tip) u tat- tipi kollha fl-istess familja (COP) għandhom jilħqu l-ħtiġiet aktar iebsa ta’ l-għola grupp tas-saħħa. L-applikant għandu l-għażla sabiex jirrestrinġi d-definizzjoni ta’ familji ta’ magni għal gruppi ta’ saħħa singoli u biex b’mod korrispondenti japplika għaċ-ċertifikazzjoni. 4. 3. Installazzjoni fuq makkinarju mobbli L-installazzjoni tal-magna fuq makkinarju mobbli għandha tkun konformi mar-restrizzjonijiet elenkati fl-iskop ta’ l-approvazzjoni tal-magna għandhom jintlaħqu dejjem: l-approvazzjoni tat-tip. B’żieda ma’ dawn il-karatteristiċi li ġejjin fir-rigward ta’ 4. 3. 1. id-dipressjoni tad-dħul ma għandhiex teċċedi dak speċifikat għall-magna approvata fl-Anness II, Appendiċi 1 jew 3 rispettivament; 4. 3. 2. 5. 5. 1. il-pressjoni posterjuri ta’ Appendiċi 1 jew 3 rispettivament. l-exhaust ma għandhiex teċċedi dak speċifikat għall-magna approvata fl-Anness II, SPEĊIFIKAZZJONI TAL-KONFORMITÀ TA’ L-ISTUDJI TAL-MANIFATTURA F’dak li jirrigwardja l-verifika ta’ l-eżistenta ta’ l-arranġamenti u l-proċeduri biex jassiguraw kontroll effettiv tal- konformità tal-manifattura qabel ma tingħata l-approvazzjoni tat-tip, l-approvazzjoni għandha taċċetta wkoll ir-reġistrazzjoni tal-manifattur ma’ l-istandard armonizzat EN 29002 (li l-iskop tagħha jkopri l- magni konċernati) Il-manifattur għandu jipprovdi dettalji tar-reġistrazzjoni u jintrabat sabiex jinforma lill-awtorità ta’ l-approvazzjoni b’kull reviżjoni tal- validità jew l-iskop tagħha. Sabiex jivverifika li l-ħtiġiet tas-Sezzjoni 4. 2 huma imħarsa kontinwament, kontrolli adekwati tal-produzzjoni għandhom jsiru. l-akkreditazzjoni ekwivalenti jissodisfa l-ħtiġiet. jew l-istandard ta’ l-awtorità ta’ li 5. 2. Id-detentur ta’ l-approvazzjoni għandu b’mod partikolari: 5. 2. 1. jassigura l-eżistenza ta’ proċeduri għal kontroll effettiv tal-kwalità tal-prodott; 5. 2. 2. ikollu aċċess għall-apparat ta’ kontroll meħtieġ għall-verifika tal-konformità ma’ kull tip approvat; 5. 2. 3. jassigura li d-dettalji disponnibbli għal perjodu li għandu jkun determinat bi ftehim ma’ l-awtorità ta’ l-approvazzjoni; tat-testijiet huma rreġistrati u li d-dokumenti annessi għandhom jibqgħu tar-riżultati 5. 2. 4. janalizza r-riżultati ta’ kull tip ta’ test, sabiex jivverifika u jassigura l-istabbiltà tal-karatteristiċi tal-magna, waqt li jippermettu għal varjazzjonijiet fil-proċess tal-produzzjoni industrijali; 5. 2. 5. jassigura li kull kampjunar tal-magni jew tal-komponenti li jagħtu evidenza ta’ nuqqas ta’ konformità mat-tip tat-test ikkonsidrat għandu jagħti lok għal kampjunar ieħor u test ieħor. Il-passi kollha meħtieġa għandhom jittieħdu sabiex jerġa’ jistabbilixxi l-konformità tal-produzzjoni korrispondenti. 5. 3. L-awtorità kompetenti konformità applikabbli għal kull unità tal-produzzjoni. li tkun tat l-approvazzjoni tista’ fi kwalunkwe ħin tivverifika l-mezzi ta’ kontrolli tal- 5. 3. 1. F’kull inspezzjoni, il-kotba tat-testijiet u r-reġistri ta’ l-istudju tal-produzzjoni għandhom ikunu preżentati lill- ispettur waqt iż-żjara tiegħu. 5. 3. 2. Meta l-livell tal-kwalità jidher li ma huwiex sodisfaċenti jew meta jidher meħtieġ li għandha tkun ivverifikata l- validità tad-dettalji ppreżentati ma’ l-applikazzjoni tas-Sezzjoni 4. 2, il-proċedura li ġejja hija adottata: 5. 3. 2. 1. tittieħed magna mis-serje u tkun soġġetta għat-test li hemm deskritt fl-Anness III. L-emissjonijiet tal-monossidu ta’ tal-karbonju, l-emissjonijiet partikolati miksuba ma għandux jeċċedi l-ammonti li jidhru fit-tabella fis-Sezzjoni 4. 2. 1, soġġetta għal-ħtiġiet tas-Sezzjoni 4. 2. 2, jew dawk murija fit-tabella fis-Sezzjoni 4. 2. 2 rispettivament; tan-nitroġenu u l-emissjonijiet l-emissjonijiet l-idrokarburi, l-ossidi ta’ ta’ 5. 3. 2. 2. jekk il-magna li titieħed mis-serje ma tilħaqx il-ħtiġiet tas-Sezzjoni 5. 3. 2. 1. il-manifattur jista’ jitlob li jsir kejl fuq kampjun ta’ magni ta’ l-istess speċifikazzjoni meħuda mis-serje u inkluża l-magna li ttieħdet għat-testijiet oriġinarjament. Il-manifattur għandu jiddetermina d-daqs tal-kampjun bi ftehim mas-servizz tekniku. Magni apparti mill-magna li ttieħdet oriġinarjament għandhom ikunu soġġettati għat-test. Il-medja aritmitika x tar- riżultati miksuba bl-istess kampjun għandha imbagħad tkun iddeterminata għal kull tinġġis. Il-produzzjoni tas- serje għandha imbagħad tkun iddeterminata jekk tkun konformi mal-kondizzjoni li ġejja: 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 33 x þ k (cid:1) St ≤ L (1) meta: L hu l-valur tal-limitu kif stabbilit fis-Sezzjoni 4. 2. 1/4. 2. 3 għal kull tniġġiż kkunsidrat, k hu l-fattur statistiku li jiddependi fuq n u mogħti fit-tabella li ġejja: n k n k 2 3 4 5 6 7 8 9 10 0,973 0,613 0,489 0,421 0,376 0,342 0,317 0,296 0,279 11 12 13 14 15 16 17 18 19 0,265 0,253 0,242 0,233 0,224 0,216 0,210 0,203 0,198 if n ≥ 20, k ¼ 0,860ﬃﬃﬃ n p 5. 3. 3. 5. 3. 4. L-awtorità ta’ għandu jagħmel ispeċifikazzjonijet tal-manifattur. l-approvazzjoni it-testijiet jew is-servizz tekniku resonsabbli għall-verifika tal-konformità tal-produzzjoni lest, skond l- li kellhom ir-run-in parzjalment jew kompletament fuq magni Il-frekwenza normali ta’ l-ispezzjonijiet awtorizzati mill-awtorità kompetenti għandha tkun darba fis-sena. Jekk il-ħtiġiet tas-Sezzjoni 5. 3. 2 ma jintlaħqux, jittieħdu l-passi l-awtoritajiet kompetenti għandhom jassiguraw li kollha meħtieġa biex jerġa’ jkun stabbilit il-konformità tal-manifattura malajr kemm jista’ jkun. 6. PARAMETRI LI JIDDEFINIXXU L-FAMILJA TA’ MAGNI Il-familja ta’ magni tista’ tkun definita b’parametri ta’ disin bażiku li għandu jkun komuni fil-familja. F’ċerti każi jista’ jkun hemm interazzjoni tal-parametri. Dawn l-effetti għandhom jittieħdu ukoll fil-konsiderazzjoni sabiex jassiguraw li l-magni b’karatteristiċi simili ta’ l-emissjoni ta’ l-exhaust huma inklużi fil-familja tal-magni. Sabiex magni jkunu jistgħu jitqiesu li huma ta’ l-istess familja ta’ magni, il-lista tal-parametri li ġejjin għandhom ikunu komuni: 6. 1. Ċiklu tal-kombustjoni: — 2 ċikli — 4 ċikli 6. 2. Medjum li jkessaħ: — arja — ilma — żejt 6. 3. Spostament individwali taċ-ċilindri: — magni li jkunu fi ħdan firxa totali ta’ 15 % — n-numru ta’ ċilindri għal magni b’apparat tat-trattrament posterjuri 6. 4. Il-metodu ta’ l-aspirazzjoni ta’ l-arja: — aspirat b’mod naturali — ikkargat bil-pressjoni X (1) ¼ S2 t Þ2 ð x (cid:2) x n (cid:2) 1 meta x hija waħda mir-riżultati individwali akwistati b’kampjun ta’ n. 34 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 6. 5. 6. 6. 6. 7. 6. 8. 6. 9. 7. 7. 1. 7. 2. It-tip/disinn kabinett tal-kombustjoni: — il-post ta’ qabel il-kabinett — il-kabinett tad-tidwir — kabinett miftuħ Valvola u porting — konfigurazzjoni, daqs u numru: — cylinder head — il-ħajt taċ-ċilindru Sisema tal-karburanti: — injettatur fil-linja tal-pompa — pompa fil-linja — il-pompa tad-distrubuzzjoni — element singolu — injettatur ta’ l-unità Fatturi mixxellanji: — riċirkulazzjoni tal-gass ta’ l-exhaust — injezzjoni/emulżjoni ta’ l-ilma — injezzjoni ta’ l-arja — sistema li tkessaħ b’ċarġ Trattament posterjuri ta’ l-exhaust — katalista ta’ l-ossidazzjoni — katalista tat-tnaqqis — reattur termali — nassa tal-partikolati L-GĦAŻLA TAL-MAGNA PRINĊIPALI Il-magna prinċipali tal-familja għandha tingħażel bl-użu tal-kriterji primarji ta’ l-għola forniment tal-karburant kull dawra fit-torque massimu dikjarat. F’każ li tnejn jew aktar magni għandhom din il-kriterja primarja komuni, il-magna prinċipali għandha tingħażel skond il-kriterja sekondarja ta’ l-għola forniment tal-karburant kull dawra fil-veloċità ratata. Taħt ċerti ċirkostanzi, l-awtorità ta’ l-approvazzjoni tista’ tikkonkludi li l-għar każ tar-rata ta’ l-emissjonijiet ta’ familja tista’ tkun karatterizzata b’test fuq it-tieni magna. B’hekk, l-awtorità ta’ l-approvazzjoni tista’ tagħżel magna addizzjonali għal test ibbażat fuq il-fatturi li jindikaw li jista’ jkollhom l-għola livelli ta’ l- emissjonijiet tal-magni fi ħdan dik il-familja. Jekk magni jaffettwa l- emissjonijiet ta’ l-exhaust, dawn il-fatturi għandhom ikunu identifikati u jittieħdu b’kont fis-selezzjoni tal-magna prinċipali. fl-istess familja jinkorporaw fatturi varjabbli oħrajn li jistgħu jkunu meqjusa li 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 35 ANNESS II DOKUMENT TA’ L-INFORMAZZJONI Nru. relatat ma’ l-approvazzjoni tat-tip u jirreferi għall-miżuri kontra l-emissjoni tat-tniġġiż tal-gass u l-partikolati minn magni b’combustion ignition li għandhom ikunu installati f’makkinarju mobbli mhux tat-triq (Id-Direttiva 97/68/KE kif l-aħħar emendata bid-Direttiva. /. KE) 36 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Appendiċi 1 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 37 38 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 39 Appendiċi 2 40 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Appendiċi 3 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 41 42 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 43 ANNESS III IL-PROĊEDURA TAT-TEST 1. 1. 1. INTRODUZZJONI Dan l-Anness jiddiskrivi minn magni li għandhom ikunu ttestjati. l-metodu biex ikunu determinati l-emissjonijiet tal-gass u tal-partikolati tat-tniġġiż 1. 2. It-test għandu jitwettaq bil-magna mtella’ fuq il-bank tat-test u konnessa mad-dinamometru. 2. KONDIZZJONIJIET TAT-TESTIJIET 2. 1. Ħtiġiet ġenerali Il-volumi kollha u rati volumetrċi tan-nixxiegħa għandhom ikunu relatati ma’ 273 K (0 °Ċ) u 101,3 kPa. 2. 2. Il-kondizzjonijiet tat-test tal-magna 2. 2. 1. It-temperatura assoluta Ta ta’ l-arja dieħla fil-magna espressa fi Kelvin, u l-pressjoni atmosferika xotta, espressa fi kPa, għandha titkejjel, u l-parametru fa għandu jkun determinat skond id-disposizzjonijiet li ġejjin: Magni b’aspirazzjoni naturali u mekkanikament supercharged: (cid:2) (cid:2) (cid:3) fa ¼ 99 ps T 298 (cid:3) 0,7 Magna bi jew mingħajr it-tkessiħ tad-dħul ta’ l-arja: (cid:2) (cid:3) fa ¼ 99 ps (cid:3) 1,5 0,7 (cid:2) (cid:3) T 298 2. 2. 2. Il-validità tat-test Biex test ikun rikonoxxut bħala wieħed validu, il-parametru fa għandu jkun tali li: 0,98 ≤ fa ≤ 1,02 2. 2. 3. Magni b’charge tat-tkessiħ ta’ l-arja It-temperatura tal-medja tat-tkessieħ u t-temperatura taċ-charge ta’ l-arja għandhom ikunu reġistrati. 2. 3. Is-sistema tad-dħul ta’ l-arja fil-magna Il-magna tat-test għandha tkun armata b’sistema tad-dħul ta’ l-arja li tippreżenta daħla tar-restrizzjoni ta’ l-arja fil-limitu massimu speċifikat mill-manifattur għall-apparat li jnaddaf l-arja nadifa fil-kondizzjonijiet operattivi tal-magna speċifikati mill-manifattur li jirriżulta fi tnixxiegħa massima ta’ l-arja. Sistema tal-laboratorju tat-test tista’ tkun użata, basta li huma duplikati. l-kondizzjonijiet attwali ta’ l-operazzjoni tal-magna 2. 4. Sistema ta’ l-exhaust tal-magna Il-magna tat-test għandha tkun armata b’sistema ta’ l-exhaust li tirrappreżenta pressjoni posterjuri ta’ l-exhaust fin-naħa l-għolja tal-limitu speċifikat mill-manifattur għall-kondizzjonijet operattivi tas- saħħa massima dikjarata. tal-magna b’riżultat 2. 5. Is-sistema li tkessaħ Sistema li tkessaħ ta’ magna b’kapaċità suffiċjenti li żżomm il-magna f’temperaturi operattivi normali preskritti mill-manifattur. 2. 6. Żejt lubrikanti L-ispeċifikazzjonijiet għaż-żejt tal-lubrikazzjoni użat għat-test għandu jkun reġistrat u preżentat mar-riżultati tat-test. 44 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 2. 7. Il-karburanti tat-test Il-karburant għandu jkun il-karburant ta’ referenza speċifikat fl-Anness IV. In-numru tal-kontenut tas-cetane u tal-kubrit tal-karburant tar-referenza għandu jkun reġistrat fis-sezzjonijiet 1. 1. 1 u 1. 1. 2 rispettivament ta’ l-Anness VI, Appendiċi 1. It-temperatura tal-karburant fid-daħla tal-pompa ta’ l-injezzjoni għandha tkun 306-316 K (33-43 °Ċ). 2. 8. Determinazzjoni tas-setting tad-dinamometru Is-settings tar-restrizzjoni tad-daħla u l-pressjoni posterjuri ta’ l-exhaust għandhom ikunu aġġustati skond il-limiti l-għolja tal-manifattur, bi qbil mas-sezzjonijiet 2. 3 u 2. 4. Il-valuri massimi tat-torque fil-veloċitajiet speċifikati tat-test għandhom ikunu determinati bl-esperimentazzjoni sabiex ikunu kalkolati l-valuri tat-torque għal-metodi speċifikati tat-testijiet. Għal magni li mhumiex disinjati biex it-torque massimu fil-veloċitajiet tat-test għandhom joperaw fuq skala ta’ veloċità fuq kurva sħiħa tat-torque, ikunu dikjarati mill-manifattur. Is-setting tal-magna għal kull metodu tat-testijiet għandu jkun kalkulat skond il-formula: (cid:2) S ¼ PM þ PAE ð (cid:2) PAE (cid:3) Þ (cid:3) L 100 jekk ir-rata PAE PM ≥ 0,03 il-valur tal-PAE jista’ jkun verifikat mill-awtorità teknika li tagħti l-approvazzjoni tat-tip. 3. ĠIRJA TA’ PROVA 3. 1. Preparazzjoni tal-filtri li jiġbru l-kampjuni Mill-anqas siegħa qabel it-test, kull filtru (par) għandu jitqiegħed fuq dixx petri magħluq iżda mhux issiġillat u mqiegħed f’kabinett li jkejjel il-piż għall-istabbilizzazzjoni. Fl-aħħar tal-perjodu ta’ l-istabbilizzazzjoni, kull filtru (par) għandu jittieħed il-piż tiegħu u għandu jkun reġistrat il-piż mogħti mnaqqas minnu l-piż tad-dixx petri. Il- filtru (par) għandu mbagħad ikun maħżun fid-dixx petri magħluq jew taż-żamma tal-filtri sakemm ikun meħtieġ għat-test. Jekk il-filtru (par) ma jintużax f’temp ta’ tmien sigħat tat-tneħħija tiegħu mill-kabinett li fih jitkejjel il-piż, għandu jerġa’ jintiżen qabel ma jintuża. 3. 2. L-installazzjoni ta’ l-apparat tal-kejl L-istrumentazzjoni u s-sondi biex jittieħdu l-kampjuni għandhom ikunu installati kif jinħtieġ. Waqt l-użu tas- it-tubu ta’ wara għandu jkun sistema tad-dilwizzjoni imqabbad mas-sistema. tan-nixxiegħa kollha għad-dilwizzjoni l-exhaust, ta’ 3. 3. Il-bidu tas-sitema tad-dilwizzjoni u tal-magna Is-sistema tad-dilwizzjoni u tal-magna għandhom jinxtegħlu u msaħħna sakemm it-temperaturi u l-pressjoni kollha jkunu stabbilizzati fit-tagħbija sħiħa u l-veloċità kalkolata (is-Sezzjoni 3. 6. 2). 3. 4. Aġġustament tar-ratio tad-dilwizzjoni l-ikkampjunar tal-partikolati għandha tibda u taħdem fuq bypass għall-metodu tal-filtru singolu Is-sistema ta’ (mhux obligatorju għall-metodu tal-filtri multipli). Il-livell tal-partikolati fl-isfond ta’ jkun determinat billi tgħaddi arja mill-filtri tad-dilwizzjoni. Jekk l-arja filtrata tad-dilwizzjoni tkun użata, kejl wieħed jista’ jsir f’kull ħin qabel ma, waqt, jew wara t-test. Jekk l-arja ratba ma tkunx iffiltrata, kejl ta’ mill-anqas ta’ tliet punti, wara l-bidu, qabel il-waqfien, u f’punt qrib in-nofs taċ-ċiklu, huma meħtieġa u l-valuri kalkolati fuq medja. l-arja dilwita jista’ L-arja dilwita għandha tkun issettjata biex tintlaħaq temperatura massima tal-wiċċ tal-filtru ta’ 325 K (52 °Ċ) jew anqas f’kull metodu. Ir-rata totali tad-dilwizzjoni ma għandhiex tkun anqas minn erbgħa. tar-rata tan-nixxiegħa tal-massa ta’ Għall-metodu ta’ filtru singolu, in-nixxiegħa tal-massa tal-kampjun mill-filtru għandha tinżamm fi proporzjoni ta’ nixxiegħa sħiħa għall-metodi kostanti kollha. Din ir-rata tal-massa għandha tkun fi ± 5 %, apparti milli għall-ewwel 10 sekondi ta’ kull metodu għal sistemi mingħajr il-kapaċità tal-bypass. Għal sistemi ta’ dilwizzjoni ta’ nixxiegħa parzjali bil-metodu tal-filtru singolu, ir-rata tan-nixxiegħa tal-massa mill-filtru għandha tkun konstanti fi skala ta’ ± 5 % waqt kull metodu, apparti milli għall-ewwel 10 sekondi ta’ kull metodu għal sistemi mingħajr il-kapaċità tal-bypass. iddilwit għal sistemi l-exhaust 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 45 l-ilma mħallat il-kontenut tas-CO2 jew NOx ta’ Għal sistemi ta’ konċentrazzjoni kontrollata ta’ CO2 u NOx, għandu jitkejjel fil-bidu u fl-aħħar ta’ kull test. It-test tas-CO2 u ta’ l-NOx tal-konċentrazzjoni mkejla ta’ qabel u wara ta’ l-isfond ta’ l-arja dilwita għandu jkun fi 100 ppm jew 5 ppm ta’ xulxin, rispettivament. Meta tituża sistema ta’ il-konċentrazzjonijiet fl-isfond relevanti għandhom ikunu determinati permezz ta’ kampjunar ta’ l-arja dilwita f’borża tal-kampjunar waqt is-sekwenza kompleta tat-test. l-exhaust dilwit, l-analiżi ta’ Jistgħu jittieħdu kampjuni tal-konċentrazzjoni fl-isfond kontinwu (bla borża) minn-tliet punti, fil-bidu, fl-aħħar u l-punt qrib in-nofs taċ-ċiklu u tittieħed il-medja. Mat-talba tal-manifattura il-kejl ta’ l-isfond jista’ jkun imħolli barra. 3. 5. Iċċekkjar ta’ l-analizzatturi L-analizatturi ta’ l-emissjonijiet għandhom ikunu issettjati f’żero u jkunu mqassma matul it-test. 3. 6. Iċ-ċiklu tat-test 3. 6. 1. Speċifikazzjoni A ta’ makkinarju skond is-Sezzjoni 1 ta’ l-Anness I: 3. 6. 1. 1. Iċ-ċiklu ta’ 8-metodi li ġej (1) għandu jkun segwit fl-operazzjoni tad-dinamometru fuq il-magna tat-test: Numru tal-metodu Veloċità tal-magna Tagħbija (%) Fattur tal-kejl tal-piż 1 2 3 4 5 6 7 8 Veloċità ratata Veloċità ratata Veloċità ratata Veloċità ratata Intermedja Intermedja Intermedja Taħdem bil-mod 100 75 50 10 100 75 50 — 0,15 0,15 0,15 0,1 0,1 0,1 0,1 0,15 3. 6. 2. Il-kondizzjoni tal-magna L-operazzjoni fil-bidu tal-magna sabiex tisħon il-magna u s-sistema għandha issir f’veloċità u torque massima sabiex tistabbilizza l-parametri tal-magna skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-manifattur. Nota: Il-perjodu ta’ kondizzjonament għandu jipprevjeni ukoll l-influenza ta’ depożiti minn test ta’ qabel fis- l-istabbilizzazzjoni bejn il-punti tat-test li kienu sistema ta’ nklużi sabiex jitnaqqsu kemm jista’ jkun l-influwenzi minn punt għal ieħor. l-exhaust. Hemm ukoll perjodu meħtieġ ta’ 3. 6. 3. Is-sekwenza tat-test Is-sekwenza tat-test għandha tkun mibdija. It-test għandu jsir fl-ordni tal-mod tan-numri kif hemm provdut hawn fuq fiċ-ċiklu tat-test. il-veloċità speċifikata għandha Waqt kull metodu taċ-ċiklu tat-test wara l-perjodu inizjali tinżamm fi ± 1 % tal-veloċità kalkulata jew ± 3 min-1 skond liema huwa l-akbar apparti milli għal tidwir bil-mod li għandu jkun fit-toleranzi dikjarati mill-manifattur. It-torque speċifikata għandha tinżamm sabiex il- medja matul perjodu waqt liema l-kejl li jittieħed hu fi ± 2 % tat-torque massima fil-veloċità tat-test. tat-transizzjoni, (1) Identiku maċ-ċiklu C1 ta’ l-abbozz tal-istandard ISO 8178-4 46 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Għal kull punt ta’ kejl ħin minimu ta’ 10 minuti huwa meħtieġ. Jekk għat-test ta’ magna, ħinijiet ta’ kampjunar huma meħtieġa għal raġunijiet biex tinkiseb massa partikolata suffiċjenti fuq il-filtru tal-kejl, il-perjodu tal- metodu tat-test jista’ jkun estiż kif ikun meħtieġ. It-tul tal-metodu għandu jkun irreġistrat u rapportat. Il-valuri tal-konċentrazzjonijiet ta’ l-emissjonijiet tal-gass ta’ l-exhaust għandhom jitkejlu u jkunu reġistrati waqt l-aħħar tliet minuti tal-metodu. L-ikkampjunar tal-partikolati u l-kejl ta’ l-emissjonijiet tal-gass ma għandux jibda qabel l-istabbilizzazzjoni tal- magna, kif definit mill-manifattur, ikun intlaħaq u t-tkomplija tagħhom għandha tkun koinċidenti. It-temperatura tal-karburant għandha titkejjel fid-daħla tal-pompa ta’ l-injezzjoni tal-karburant jew kif speċifikat mill-manifattur, u l-lokazzjoni tkun reġistrata. Ir-rispons ta’ l-analizzatur Il-prodott ta’ jirrekordja fuq strixxa grafika jew imkejjel b’sistema ekwivalenti ta’ l-akkwist tad-dettalji bl-exhaust għaddej mill-analizzaturi waqt mill-anqas l-aħħar tliet l-ikkampjunar hija applikata għall-kejl tas-CO u CO2 idilwita (ara minuti Appendiċi 1, is-Sezzjoni 1. 4. 4), il-kampjun għandu jkun imdaħħlal fil-borża waqt l-aħħar tliet minuti ta’ kull metodu, u l-kampjun tal-borża jkun analizzata u rreġistrat. Kampjunar tal-partikolati l-analizzaturi għandu jkun irreġistrat fuq apparat li ta’ kull metodu. Jekk borża ta’ jsir jista’ tal-partikolati jew bil-metodu tal-filtru singolu jew bil-metodu ta’ jkunu kemm xejn differenti, jista’ Il-kampjunar (Appendiċi 1, Sezzjoni 1. 5). Peress li r-riżultati tal-metodi għandu jkun dikjarat mir-riżultati. Għall-metodu tal-filtru singolu l-fatturi tal-kejl modali ta’ kull metodu speċifikat fil-proċedura taċ-ċiklu tat-test għandu jittieħed fl-kont waqt l-ikkampjunar bl-addattament tar-rata tan-nixxiegħa u/jew il-ħin tal-kampjunar, kif xieraq. Il-kampjunar għandu jseħħ tard kemm jista’ jkun possibbli f’kull metodu. Il-ħin tal-kampjunar għal kull metodu jrid jkun mill-anqas 20 sekonda għal filtru singolu u mill-anqas 60 sekonda għal-metodu ta’ filtri multipli. Għal sistemi mingħajr il-kapaċità tal-bypass, il-ħin tal-kampjunar għandu jkun mill-anqas 60 sekonda għall-metodi ta’ filtri singoli u multipli. filtri multipli il-metodu użat Il-kondizzjonijiet tal-magna Il-veloċità u t-tagħbija tal-magna, it-temperatura ta’ l-arja dieħla, in-nixxiegħa tal-karburant jew nixxiegħa tal- gass ta’ l-exhaust għandu jitkejjel għal kull metodu la darba l-magna tkun ġiet stabbilita. Jekk il-kejl tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust jew il-kejl ta’ l-arja tal-kumbustjoni u l-konsum tal-karburant ma jkunx possibbli, jista’ jkun ikkalkulat bl-użu tal-metodu tal-bilanċ tal-karbonju u l-ossiġenu (ara Appendiċi 1 is- Sezzjoni 1. 2. 3). Kull dettall addizzjonali meħtieġ għall-kalkulazzjoni għandu jkun irreġistrat (ara Appendiċi 3, sezzjonijiet 1. 1 u 1. 2). 3. 6. 4. 3. 6. 5. 3. 6. 6. 3. 7. Il-verifikar mill-ġdid ta’ l-analizzaturi Wara t-test ta’ l-emissjonijiet, gass ta’ żero u l-istess firxa ta’ gass għandha tintuża għall-ivverifikar mill-ġdid. It- test għandu jkun ikkonsidrat aċċettabbli jekk id-differenza bejn iż-żewġ riżultati tal-kejl ivarjaw inqass minn 2 %. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 47 1. PROĊEDURI TAL-KEJL U TA’ L-IKKAMPJUNAR Appendiċi 1 tal-gass u tal-partikolati mitfuha mill-magna ppreżentata għat-test għandu jitkejjel bil-metodi Komponenti deskritti fl-Anness V. Il-metodi ta’ l-Anness V jiddeskrivu s-sistemi analitiċi rakkomandati għal emissjonijiet tal-gass (Sezzjoni 1. 1) u s-sistemi rakkomandati għad-dilwizzjoni tal-partikolati u l-ikkampjunar (Sezzjoni 1. 2). 1. 1. L-ispeċifikazzjoni tad-dinamometru Dinamometru ta’ magna b’karatteristiċi adekwati biex jagħmel is- Sezzjoni 3. 6. 1 għandu jintuża. L-instrumentazzjoni għall-kejl tat-torque u l-veloċità għandha tippermetti l-kejl tas-saħħa tal-fus fil-limiti mogħtija. Kalkulazzjonijiet addizzjonali jistgħu jkunu meħtieġa. iċ-ċiklu tat-test deskritt fl-Anness III, Il-preċiżjoni ta’ l-apparat tal-kejl għandha tkun tali biex it-tolleranzi massimi tal-figuri mogħtija fil-punt 1. 3 ma jinqabżux. 1. 2. In-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust In-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust għandha tkun determinata minn wieħed mill-metodi msemmija fis-Sezzjonijiet 1. 2. 1 sa 1. 2. 4. 1. 2. 1. Il-metodu ta’ kejl dirett Kejl dirett tan-nixxiegħa ta’ ekwivalenti ta’ kejl (għad-dettalji ara ISO 5167). l-exhaust permezz ta’ żennuna li tkejjel kemm ikun għaddej exhaust jew sistema Nota: Il-kejl dirett tan-nixxiegħa tal-gass hija biċċa xogħol diffiċli. Prekawzjonijiet għandhom jittieħdu biex ma jsirux żbalji fil-kejl li jkollhom impatt fuq żbalji tal-valuri ta’ l-emissjonijiet. 1. 2. 2. Il-metodu tal-kejl ta’ l-arja u l-karburant Il-kejl tan-nixxiegħa ta’ l-arja u tal-karburant. Arloġġi tal-kejl tan-nixxiegħa ta’ l-arja u arloġġi tal-kejl tan-nixxiegħa tal-karburanti bi preċiżjoni kif definita fis- Sezzjoni 1. 3 għandhom jintużaw. Il-kalkulazzjoni tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust hija kif ġej: GEXHW = GAIRW + GFUEL (għall-massa ta’ exhaust niedi) jew jew VEXHD = VAIRD − 0,766 × GFUEL (għall-volum ta’ exhaust niexef) VEXHW = VAIRW + 0,746 × GFUEL (għall-volum ta’ exhaust niedi) 1. 2. 3. Il-metodu tal-bilanċ tal-karbonju Il-kalkulazzjoni tal-massa ta’ l-exhaust mill-konsum tal-karburanti u l-konċentrazzjonijiet tal-gass ta’ l-exhaust bl- użu tal-metodu tal-karbonju (ara l-Anness III, Appendiċi 3). 1. 2. 4. In-nixxiegħa totali tal-gas ta’ l-exhaust dilwit Meta tintuża sistema ta’ nixxiegħa sħiħa kif dilwita, in-nixxiegħa totali ta’ l-exhaust dilwit (GTOTW, VTOTW) għandu jitkejjel permezz ta’ PDP jew CFV – l-Anness V, Sezzjoni 1. 2. 1. 2. Il-preċiżjoni għandha tkun konformi tad- disposizzjonijiet ta’ l-Anness III, Appendiċi 2, Sezzjoni 2. 2. 48 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 1. 3. Il-preċiżjoni Il-kalibrazzjoni ta’ l-istrumenti kollha tal-kejl għandha tkun traċċabbli għal standards nazzjonali (internazzjonali) u jkunu skond il-ħtiġiet li ġejjin: Numru Unità Devjazzjoni permissibbli (± valuri bbażati fuq l- valuri massimi tal-magni) Devjazzjoni permissibbli (± valuri skond ISO 3046) Intervalli ta’ kalibrazzjoni (xhur) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 L-veloċità tal-magna Torque Potenza Konsum tal-karbu- rant 2 % 2 % 2 % (1) 2 % (1) Konsum tal-karburant speċifiku mhux applikabbli Konsum ta’ l-arja In-nixxiegħa ta’ l-exhaust tal-gass It-temperatura medju li jkessaħ tal- It-temperatura tal-lu- brikant 2 % (1) 4 % (1) 2 K 2 K Il-pressjoni ta’ l-exhaust tal-gass 5 % tal-massimu Dipressjonijiet daħla tal-manifold tad- It-temperatura gass ta’ l-exhaust tal- It-temperatrua tad -daħla ta’ l-arja 5 % tal-massimu 15 K 2 K 2 % 2 % 3 % 3 % 3 % 5 % mhux applikabbli 2 K 2 K 5 % 5 % 15 K 2 K Pressjoni Atmosferika 0,5 % tal-qari 0,5 % ta’ l-arja L-umdità dieħla (Relattivi) It-temperatura karburant It-temperaturi passaġġ dilwit tal- tal- L-umdità dilwita ta’ l-arja In-nixxiegħa tal-exhaust dilwit tal-gass 3 % 2 K mhux applikabbli 5 K 1,5 K mhux applikabbli 3 % mhux applikabbli 3 3 mhux applikabbli 6 mhux applikabbli 6 6 3 3 3 3 3 3 3 1 3 3 1 2 % tal-qari mhux applikabbli 24 (nixxiegħa parzja- li) (nixxiegħa sħi- ħa) (2) (1) (2) Il-Kalkoli ta’ l-emissjonijiet ta’ l-exhaust kif huma deskritti f’din id-Direttiva huma, f’ċerti każi, ibbażati fuq il-kejl differenti u/jew fuq metodi ta’ kalkolazzjoni. Minħabba t-totali limitat tat-tolleranzi għall-kalkoli ta’ l-emissjonijiet ta’ l-exhaust, il-valur permessibbli għal ċerti punti, użati f’ekwazzjonijiet xierqa. għandhom jkunu iżgħar mit-tolleranzi mogħtija fil-ISO 3046-3. Is-sistemi tan-nixxiegħa sħiħa – Il-pompa ta’ l-ispostament pożittiv CVS jew in-nixxiegħa kritikali tal-Venturi għandhom ikunu kalibrati wara l-installazzjoni inizzjali, manteniment maġġuri jew kif ikun meħtieġ meta indikat mis-sistema tal-CVS kif hemm deskritt fl-Anness V. 1. 4. 1. 4. 1. Determinazzjoni tal-komponenti tal-gass Speċifikazzjonijiet ġenerali ta’ l-analizzatur L-analizzaturi għandhom ikollhom skala ta’ kejl xieraq għall-ezattezza meħtieġ biex jitkejlu l-konċentrazzjonijiet tal-komponenti tal-gas ta’ l-exhaust (Sezzjoni 1. 4. 1. 1). Huwa rakkomandat li l-analizzaturi jkunu operati b’tali mod li l-konċentrazzjoni mkejla tidhol bejn 15 % u 100 % ta’ l-iskala sħiħa. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 49 l-iskala kollha huwa ta’ 155 ppm (jew ppm C) Jekk il-valur ta’ (kompjuters, apparat ta’ fejn tinżamm l-informazzjoni) li il-15 % ta’ sabiex tkun aċċertata l-eżattezza tal-kurvi tal-kalibrazzjoni – l-Anness III, Appendiċ I 2. Sezzjoni 1. 5. 5. 2. jinqraw jew anqas jew jekk sistemi jipprovdu eżattezza suffiċjenti u r-riżoluzzjoni taħt l-iskala sħiħa huma aċċettabbli ukoll. F’dan il-każ, kalibrazzjonijiet addizzjonali għandhom isiru li Il-kompatibbiltà elettromanjetika (KEM) ta’ l-apparat għandha tkun livellata sabiex ikunu mnaqqsa kemm jista’ jkun l-iżbalji. 1. 4. 1. 1. Il -kejl t a ’ l - iżb al j i It-total ta’ l-iżbal tal-kejl, inkluża s-sensittività ta’ gassijiet oħrajn li huma simili – ara l-Anness III, Appendiċi 2, il-punt 1. 9 ma għandux jeċċedi ± 5 % tal-qari jew 3,5 % ta’ l-iskala sħiħa, skond liema hija l-iżgħar. Għal konċentrazzjonijiet ta’ anqas minn 100 ppm l-iżbal tal-kejl ma għandux jeċċedi ± 4 ppm. 1. 4. 1. 2. Ri pet ib bilt à Ir-ripetibbiltà, definita bħala 2,5 darbiet tad-devjazzjoni standard ta’ 10 reazzjonijiet repetittivi għal kalibrazzjoni mogħtija jew gass fuq firxa, għandu jkun mhux akbar minn ± 1 % ta’ l-iskala sħiħa użata ’l fuq minn 155 ppm (jew ppm C) jew ± 2 % ta’ kull skala użata taħt 155 ppm (or ppm C). 1. 4. 1. 3. Ħs ejj es Ir-reazzjoni ta’ kwalunlkwe perjodu ta’ 10 sekondi ma għandux jeċċedi 2 % ta’ l-iskala sħiħa ta’ l-iskala użata. l-analizzatur minn quċċata sa quċċata għal żero u l-kalibrazzjoni jew gassijiet fuq firxa fuq 1. 4. 1. 4. Zero d r if t Iż-zero drift waqt perjodu ta’ siegħa għandu jkun anqas minn 2 % ta’ l-iskala sħiħa fuq l-iskala l-aktar baxxa użata. Ir-reazzjoni taż-zero hu definit bħala r-reazzjoni medja, inkluż il-ħoss, għal gass żero waqt interval ta’ 30 sekonda. 1. 4. 1. 5. Sp a n d r if t L-ispan drift waqt perjodu ta’ siegħa għandha tkun anqas minn 2 % ta’ l-iskala sħiħa fuq l-iskala l-aktar baxxa użata. Span hu definit bħala d-differenza bejn ir-reazzjoni ta’ l-ispan u r-reazzjoni żero. Ir-reazzjoni ta’ l-ispan hija definita bħala r-reazzjoni medja, inkluż il-ħoss, għal gass span waqt interval ta’ 30 sekonda. 1. 4. 2. Tnixxif tal-gass L-apparat mhux obligatorju tat-tnixxif tal-gass għandu jkollu effett minimu fuq il-konċentrazjoni tal-gassijiet imkejla. Apparat li jnixxef bil-kimiċi mhux metodu aċċettabbli għat-tneħħija ta’ l-ilma mill-kampjun. 1. 4. 3. Analizzaturi Is-sezzjonijiet 1. 4. 3. 1 sa 1. 4. 3. 5 ta’ dan l-Appendiċi jiddeskrivu l-prinċipji li għandhom jintużaw. Deskrizzjoni dettaljata tas-sistemi tal-kejl hija mogħtija fl-Anness V. Il-gassijiet li għandhom jitkejlu għandhom ikunu analizzati bl-istrumenti lineari, l-użu ta’ ċirkwiti linearizzattivi huma permissibbli. li ġejjin. Għal analizzaturi mhux 1. 4. 3. 1. An al iżi t a l-mo n os sid u t a l-ka rb on ju (CO) L-analizzatur tal-monossidu tal-karbonju għandu jkun tat-tip ta’ (IRMF). l-assorbazzjoni infra-ħamrani li ma jinferixx 1. 4. 3. 2. An al iżi t a d - d i o s s i d u t a l - k a r b on j u ( CO 2) L-analizzatur tad-diossidu tal-karbonju għandu jkun tat-tip ta’ (IRMF). l-assorbazzjoni infra-ħamrani li ma jinferixx 1. 4. 3. 3. An al iżi t a ’ l - i d r ok a r b u r i ( H C ) L-analizzatur ta’ l-idrokarbonju għandu jkun tat-tip tas-sejbin tal-jonizzazzjoni bil-fjamma msaħħna (HFID) bis- sejbien, bil-valvola, il-pajpijiet, eċċ. , imsaħħna sabiex iżomm it-temperatura tal-gas ta’ 463 K (190 °Ċ) ± 10 K. 50 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 1. 4. 3. 4. An al iżi t a ’ l - os s i d i t a n - n i t r oġ enu (NO x) L-analizzatur ta’ l-ossidi tan-nitroġenu għandhom ikunu tat-tip tas-sejbien kemiluminixxenti (DKL) jew sejbin kemiluminixxenti msaħħan (DKLM) b’konvertitur ta’ l-NO2/NO, jekk imkejjel fuq bażi xotta. Jekk imkejjel fuq bażi niedja, DKLM b’konvertitur li jinżamm ’il fuq minn 333 K (60 °Ċ) għandu jkun użat, basta li jintuża tat- test tan-nuqqas ta’ l-ilma (L-Anness III, Appendiċi 2, Sezzjoni 1. 9. 2. 2) huwa sodisfatt. 1. 4. 4. Kampjunar ta’ emissjonijiet tal-gass Is-sondi ta’ l-emissjonijiet tal-gass għandhom ikunu fissati mill-anqas 0,5 m jew tliet darbiet tad-diametru tal- pajp ta’ l-exhaust sa kemm hu applikabbli u suffiċjentement fil-qrib sabiex tkun assigurata temperatura ta’ l-exhaust ta’ mill-anqas 343 K (70 °Ċ) fis-sonda. l-exhaust – skond liema hu l-akbar – qabel il-ħruġ tas-sistema tal-gass ta’ Fil-każ ta’ magna b’aktar minn ċilindru wieħed b’manifold ta’ l-exhaust b’iżjed minn fergħa waħda, id-daħla tas- sonda għandha tkun imqiegħda lejn l-aħħar tas-sistema b’mod suffiċjenti sabiex tassigura li l-kampjun ikun rapreżentattiv tal-medja ta’ l-emissjonijiet ta’ l-exhaust taċ-ċilindri kollha. F’magni b’aktar minn ċilindru wieħed li għandhom gruppi ta’ manifolds distinti, bħal f’konfigurazzjoni tal-magna f’forma ta’ li jakkwista kampjun minn kull grupp individwali u jikkalkula l-medja ta’ l-exhaust. Metodi oħrajn li jintwerew li jikkorrelataw mal-metodi msemmija hawn fuq jistgħu jintużaw ukoll. Għall-kalkulazzjoni ta’ l-emissjonijet tal-gass il-massa totali tan-nixxiegħa ta’ l-exhaust tal-magna għandha tintuża. ‘V', huwa permissibbli l-emissjonijiet ta’ l-istadju II. Meta sistema tad-dilwizzjoni sħiħa tintuża għad-determinazzjoni tal-partikolati, Jekk il-kompożizzjoni tal-gas ta’ l-exhaust hija influenzata bi kwalunkwe sistema tat-trattament posterjuri ta’ l- exhaust għandu jittieħed aktar ’il quddiem minn dan l-apparat tat-testjiet ta’ stadju I u ’l isfel minn dan l-apparat tat-testjiet ta’ l- emissjonijiet gassużi jistgħu wkoll ikunu determinati fl-exhaust tal-gass dilwit. Is-sondi tal-kampjunar għandhom ikunu fil-qrib tas-sonda tal-kampjunar tal-partikolati fil-passaġġ tad-dilwizzjoni (L-Anness V, Sezzjoni 1. 2. 1. 2, DT u is-Sezzjoni 1. 2. 2, PSP). CO u CO2 jistgħu jkunu determinati iżda mhux bil-fors permezz tat-teħid ta’ kampjun f’borża u kejl sussegwenti tal-konċentrazzjoni tal-borża tal-kampjunar. 1. 5. Determinazzjoni tal-partikolati tal-partikolati jirrikjedu sistema ta’ dilwizzjoni. Id-determinazzjoni tkun akkumpanjata b’sistema ta’ dilwizzjoni ta’ nixxiegħa parzjali jew b’sistema ta’ dilwizzjoni ta’ nixxiegħa sħiħa. Il-kapaċità tan- nixxiegħa tas-sistema tad-dilwizzjoni għandha tkun kbira biżżejjed sabiex telimina kompletament il-kondensaz- zjoni ta’ l-ilma u s-sistemi tal-kampjunar, u jżommu t-temperatura tal-gass ta’ l-exhaust dilwit f’temperatura ta’ jew taħt il-325 K (52 °Ċ) l-arja dilwita qabel ma tidħol fis-sistema tad-dilwizzjoni hija permissibbli, jekk l-umdità ta’ l-arja hija għolja. Hu rakkoman- dat li jekk it- temperatura ta’ l-ambjent tkun anqas minn 293 K (20 °Ċ). B’dana kollu, it-temperatura ta’ l-arja dilwita ma tistax teċċedi 325 K (52 °Ċ) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhaust fil-passaġġ tad-dilwizzjoni. l-fuq mil-limitu tat-temperatura ta’ 303 K (30 °Ċ), id-detenturi tal-filtri. Id-di-umidifikazzjoni ta’ l-arja dilwita tkun imsaħħna minn qabel immedjatament qabel Id-dilwizzjoni tista’ Għal sistema tad-dilwizzjoni ta’ nixxiegħa parzjali, is-sonda tal-kampjunar tal-partikolati għandha tkun imqabb- da qrib u ’l quddiem tas-sonda tal-gass kif hemm definit fis-Sezzjoni 4. 4 u skond l-Anness V, Sezzjoni 1. 2. 1. 1, figuri 4-12 EP u SP. Is-sistema tad-dilwizzjoni ta’ nixxiegħa parzjali għandha tkun imfassla biex taqsam l-exhaust għaddej f’żewġ l-iżgħar wieħed ikun dilwit bl-arja u sussegwentement użat għal kejl tal-partikolati. Minn dak frazzjonijiet, huwa essenzjali li r-rata tad-dilwizzjoni tkun determinata b’mod preċiż. Metodi differenti ta’ qsim jistgħu jkunu applikati, meta t-tip tal-qsim użat jiddetta għal grad sinifikanti l-apparat u l-proċeduri li għandhom jintużaw (L- Anness V, Sezzjoni 1. 2. 1. 1). Biex tkun determinata l-massa tal-partikolati, sistema tal-kampjunar ta’ partikolati, tal-kampjunar ta’ partikolati, bilanċ ta’ mikrogramma u kabinett li fih jitkejjel il-piż b’temperatura u umdità kontrollata huma meħtieġa. filtri Għal kampjunar ta’ partikolati, żewġ metodi għandhom ikunu applikati: — il-metodu ta’ filtru singolu juża par wieħed ta’ filtri (ara Sezzjoni 1. 5. 1. 3 ta’ dan l-Appendiċi) għall-metodi taċ-ċikli kollha tat-test. Attenzjoni konsiderevoli għandha tingħata lill-ħinijiet tat-teħid tal-kampjuni waqt il- fażi tat-teħid tal-kampjuni tat-test. B’dana kollu, par wieħed biss ta’ filtri jkun meħtieġ għaċ-ċiklu tat-test, — il-metodu ta’ filtri multipli jiddetta li par wieħed ta’ filtri (ara Sezzjoni 1. 5. 1. 3 ta’ dan l-Appendiċi) jintuża għal kull metodu individwali taċ-ċiklu tat-test. Dan il-metodu jippermetti proċeduri tat-teħid ta’ kampjuni aktar ħfief iżda juża aktar filtri. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 51 1. 5. 1. Filtri ta’ kampjunar ta’ partikolati 1. 5. 1. 1. L -is pe ċif ikazzjoni t al-f iltr i Filtri ta’ fibri tal-ħġieġ miksija bil-florokarbonju jew filtri b’membrana ta’ bażi ta’ florokarbonju huma meħtieġa għat-testijiet taċ-ċertifikazzjoni. Għal applikazzjonijiet speċjali materjali ta’ filtri differenti jistgħu jintużaw. It-tipi tal-filtri kollha għandhom ikollhom 0,3 μm DOP (di-octylphthalate) effiċjenza ta’ kollezzjoni ta’ mill-anqas 95 % f’veloċità tal-gass tal-wiċċ bejn 35 u 80 ċm/s. Waqt l-eżekuzzjoni tat-testjiet tal-korrelazzjoni bejn il-laboratorji jew bejn il-manifattur u awtorità ta’ l-approvazzjoni, filtri ta’ kwalità identika għandhom jintużaw. 1. 5. 1. 2. Id - da qs ta l- f ilt r i Filtri tal-partikolati għandhom ikollhom diametru minimu ta’ 47 mm (37 mm diametru tat-tebgħa). Filtri ta’ diametru akbar huma aċċettabbli (is-Sezzjoni 1. 5. 1. 5). 1. 5. 1. 3. Filt r i pr ima r ji u f ilt r i t a ’ r info rz i Għandu jittieħed kampjun ta’ l-exhaust dilwit permezz ta’ filtri imqiegħda f’serje (wieħed bħala filtru primarju u l-ieħor bħala filtru ta’ rinforz) waqt is-sekwenza tat-test. Il-filtri ta’ rinforz għandhom ikunu mqiegħda mhux aktar minn 100 mm ’l jistgħu jintiżnu isfel ta’, u ma għandux ikun f’kuntatt mal-filtru primarju. separatament jew bħala par bil-filtri mqiegħda b’tali mod li l-uċuħ li jilqgħu l-partikolati jħarsu lejn xulxin. Il-filtri 1. 5. 1. 4. Il -ve loċ i t à t a l - w i ċċ t a l - f i l t r u Veloċità tal-gas tal-wiċċ tal-filtru ta’ 35 sa 80 ċm/s għandha tkun milħuqa. It-tnaqqis tal-pressjoni bejn il-bidu u l-aħħar tat-test ma għandux ikun iżjed minn 25 kPa. 1. 5. 1. 5. It - t agħ bija tal-f iltr u Il-minimu rakkomandat tat-tagħbija tal-filtru għandu jkun 0,5 mg/1 075 mm² ta’ għal-metodu tal-filtru singolu. Għall-daqs l-aktar komuni tal-filtri, il-valuri huma kif ġejjin: l-arja li tilqa’ l-partikolati Diametru tal-filtru (mm) Diametru rakkomandat tat-tebgħa (mm) Tagħbija minima rakkommandata (mg) 47 70 90 110 37 60 80 100 0,5 1,3 2,3 3,6 Għall-metodu ta’ filtri multipli, it-tagħbija minima rakkomandata tal-filtru għas-somma tal-filtri kollha għandha tkun il-prodott tal-valur xieraq ta’ hawn fuq u l-għerq tal-kwadrat tan-numru totali ta’ metodi. 1. 5. 2. Il-kabinett tal-piż u l-analiżi ta’ l-ispeċifikazzjonijiet tal-bilanċ 1. 5. 2. 1. Il -ko nd izz jo nj iet t a l-ka bin et t t al- p iż li fiha l-filtri tal-partikolati huma kondizzjonati u jintiżnu għandha It-temperatrua tal-kabinett (jew kamra) tinżamm bejn 295K (22 °Ċ) ± 3 K waqt il-kondizzjonament u waqt li qed jintiżnu l-filtri kollha. L-umdità għandha tinżamm f’punt ta’ nida ta’ 282,5 (9,5 °Ċ) ± 3 K u l-umdità relattiva ta’ 45 ± 8 %. 1. 5. 2. 2. Il -f ilt r u t a’ referenz a w ara li j intiżen L-ambjent tal-kabinett (jew tal-kamra) għandu jkun ħieles minn kontaminanti ambjentali (bħal trabijiet) li kieku jistrieħu fuq il-filtri tal-partikolati waqt l-istabbilizzazzjoni tagħhom. Disturbanzi għall-ispeċifikazzjonijiet tal- kamra fejn jintiżnu kif hemm imfassal fis-Sezzjoni 1. 5. 2. 1 jitħallew isiru jekk id-dewmien tad-disturbanzi ma jeċċedux it-30 minuta. Il-kamra fejn jintiżnu għandha tilħaq l-ispeċifikazzjonijiet qabel ma l-personal jidħlu fil- kamra waqt li jintiżnu l-filtri. Mill-anqas żewġ filtri ta’ referenza li mhumiex użati jew pari ta’ filtri ta’ referenza għandhom jintiżnu f’temp ta’ erba’ siegħat ta’, iżda preferibbilment fl-istess ħin, li qed jintiżen il-filtru (par) tal- kampjun. Għandhom ikunu ta’ l-istess daqs u materjal tal-filtri li ntużaw biex jittieħed il-kampjun. Jekk il-piż medju tal-filtri tar-referenza (pari ta’ filtri ta’ referenza) jinbidel bejn il-piż tal-filtru tal-kampjun b’aktar minn ± 5 % (± 7,5 % għall-par tal-filtri) mit-tagħbija minima rakkomandata tal-filtru (Sezzjoni 1. 5. 1. 5), f’dak il-każ il-filtri tal-kampjuni kollha għandhom jintremew u t-testjiet ta’ l-emissjonijiet ikunu ripetuti. 52 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Jekk ma jintlaħqux il-kriterji tal-kamra fejn jintiżnu l-filtri kif huma elenkati fis-Sezzjoni 1. 5. 2. 1, imma l-użin il-manifattur tal-magna għandu l-għażla li tal-filtru (par) ta’ referenza jilħaq il-kriterji hawn fuq imsemmija, jaċċetta l-piżijiet tal-filtri tal-kampjun jew li jirranġa s-sistema tal-kontroll tal-kabinett meta jintiżnu l-filtri u jerġa’ jagħmel it-testjiet. jħassar it-testjiet, 1. 5. 2. 3. M iżie n a nalitiku l-piżijiet tal-filtri kollha għandu jkollu preċiżjoni (devjazzjoni Il-Miżien analitiku użat biex ikunu determinati standard) ta’ 20 μg u reżoluzzjoni ta’ 10 μg (ċifra 1 = 10 μg). Għal filtri ta’ diametru ta’ anqas minn 70 mm, il- preċiżjoni u r-reżoluzzjoni għandha tkun 2 μg u 1 μg, rispettivament. 1. 5. 2. 4. Elimina z zjo n i t a’ l - e f fet ti st a ti ċi t a ’ l-el ettr iku 1. 5. 3. Għall-eliminazzjoni ta’ l-effetti statiċi ta’ l-elettriku, il-filtri għandhom ikunu newtralizzati qabel ma jintiżnu, per eżempju, b’newtralizzatur Polonjum jew apparat b’effett simili. Speċifikazzjonijet addizzjonali għall-kejl tal-partikolati Il-partijiet kollha tas-sitema tad-dilwizzjoni u tas-sistema tat-teħid tal-kampjuni mit-tubu ta’ l-exhaust sad- l-exhaust, għandu jkun disinjat li huma fil-kuntatt ma’ gass mhux trattat u gass dilwit ta’ detentur tal-filtru, sabiex jimminimizza d-disposizzjoni jew l-alterazzjoni ta’ dawn il-partikolati. Il-partjiet kollha għandhom ikunu magħmula minn materjali li kapaċi jikkondottaw l-elettriku li ma jagħmlux reazzjoni mal-gass ta’ l-exhaust, u għandhom ikunu bl-earth sabiex ma jippermettux effetti elettrostatiċi. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 53 Appendiċi 2 1. KALIBRAZZJONI TA’ L-ISTRUMENTI ANALITIĊI 1. 1. Introduzzjoni Kull analizzatur għandu jkun ikkalibrat ta’ spiss kemm ikun meħtieġ biex jilħqu l-ħtiġiet tal-preċiżjoni ta’ dan l- istandard. Il-metodu tal-kalibrazzjoni li għandu jintuża huwa deskritt f’dan il-paragrafu għall-analizzaturi indikati f’Appendiċi 1, Sezzjoni 1. 4. 3. 1. 2. Gassijiet tal-kalibrazzjoni Il-ħajja fil-ħażna ta’ gassijiet tal-kalibrazzjoni għandhom ikunu rispettati. Id-data ta’ l-iskadenza tal-gassijiet tal-kalibrazzjoni indikata mill-manifattur għandha tkun reġistrata. 1. 2. 1. Gassijiet puri Il-purità meħtieġa tal-gassijiet hija definita mil-limiti tal-kontaminazzjoni mogħtija hawn taħt. Il-gassijiet li ġejjin għandhom ikunu disponibbli għall-operazzjoni: — nitroġenu purifikat (kontaminazzjoni = 1 ppm C, = 1 ppm CO, = 400 ppm CO2, = 0,1 ppm NO) — ossiġenu purifikat (purità > 99,5 % vol O2) — taħlita ta’ idroġenu u ħiljum (40 ± 2 % idroġenu, ħeljum tal-bilanċ) (kontaminazzjoni = 1 ppm C, = 400 ppm CO) — arja sintetika purifikata 1. 2. 2. (kontaminazzjoni = 1 ppm C, = 1 ppm CO, = 400 ppm CO2, = 0,1 ppm NO) (il-kontenut ta’ l-ossiġenu bejn 18-21 % vol) Gassijiet tal-kalibrazzjoni u tal-firxa Taħlit ta’ gassijiet li għandhom il-kompożizzjonijiet kimiċi li ġejjin għandhom ikunu disponibbli: — C3H8 u arja sintetika purifikata (ara Sezzjoni 1. 2. 1) — CO u nitroġenu purifikat — NO u nitroġenu purifikat (l-ammont ta’ NO2 li jkunu jinsabu f’dan il-gass tal-kalibrazzjoni ma jistax jeċċedi 5 % tal-kontenut ta’ NO) — O2 u nitroġenu purifikat — CO2 u nitroġenu purifikat — CH4 u arja sintetika ppurifikata — C2H6 u arja sintetika ppurifikata Nota: tagħqid oħra tal-gass huma permissibbli basta li l-gassijiet ma jkollhomx reazzjoni ma xulxin. Il-konċentrazzjoni vera ta’ gass tal-kalibrazzjoni u tal-firxa għandha tkun fi ± 2 % tal-valur nominali. Il- konċentrazzjonijiet kollha tal-gass tal-kalibrazzjoni għandhom jingħataw fuq il-bażi ta’ volum (persentaġġ tal- volum jew volum ppm). Il-gassijiet użati għall-kalibrazzjoni u l-firxa jistgħu jinkisbu wkoll permezz ta’ l-apparat li jagħmel diviżjoni tal- gass, dilwizzjoni bi N2 purifikat jew b’arja sintetika ppurifikata. Il-preċiżjoni ta’ l-apparat tat-taħlit għandu jkun tali li l-konċentrazzjoni tal-gassijiet dilwita tal-kalibrazzjoni jistgħu jkunu determinati fi ± 2 %. 1. 3. Il-proċedura ta’ l-operazzjoni għall-analizzaturi u s-sistema tat-teħid tal-kampjuni Il-proċedura ta’ operazzjonijiet tal-manifattur ta’ jkunu inklużi. l-operazzjoni għall-analizzaturi għandhom isegwu l-istruzzjonijiet ta’ kif l- l-istrument. Il-ħtiġiet minimi mogħtija fis-sezzjonijiet 1. 4 sa 1. 9 għandhom jinxtegħlu u ta’ 1. 4. L-eżami għat-tqattir l-arloġġi Għandu jsir eżami tat-tqattir tas-sistema. Is-sonda għandha tkun skonnessa mis-sistema ta’ l-exhaust u t-tarf għandu jinstadd. Il-pompa ta’ l-analizzatur għandha tkun mixgħula. Wara l-perjodu inizjali ta’ l-istabbilizzaz- tat-teħid tal-kampjuni zjoni, għandhom ikunu eżaminati u s-CLDett kkoreġut. Ir-rata massima tat-tqattir permissibbli fuq in-naħa tal-vakum għandha tkun 0,5 % tar-rata tan-nixxiegħa waqt l-użu għall-porzjon tas-sistema eżaminata. In-nixxiegħa ta’ l- analizzaturi u n-nixxiegħa tal-bypass jistgħu jintużaw biex isiru estimi tar-rati tan-nixxiegħa waqt l-użu. tal-kejl kollha tan-nixxiegħa għandhom juru żero. Jekk le, il-linji 54 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Metodu ieħor ta’ l-introduzzjoni ta’ tibdil ta’ pass tal-konċentrazzjoni fil-bidu tal-linja tat-teħid tal-kampjun bl- iskambju minn żero għall-gass tal-firxa. Jekk wara perjodu xieraq ta’ ħin il-qari juri konċentrazzjoni aktar baxxa meta mqabbel mal-konċentrazzjoni introdotta, dan juri li hemm problemi tal-kalibrazzjoni jew tqattir. 1. 5. Il-Proċedura tal-kalibrazzjoni 1. 5. 1. L-assemblar ta’ l-istrument L-assemblar standard. L-istess rati tan-nixxiegħa ta’ gass għandhom jintużaw bħal meta qed jittieħed kampjun ta’ l-exhaust. l-istrument għandu jkun kalibrat u l-kurvi jkunu imqabbla mal-gassijiet tal-kalibrazzjoni ta’ 1. 5. 2. Żmien li waqtu jisħon l-apparat Iż-żmien sakemm jisħon l-apparat għandu jkun skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-manifattur. Jekk ma jkunx speċifikat, minimu ta’ mill-anqas sagħtejn huwa rakkomandat sabiex jisħnu l-analizzaturi. 1. 5. 3. Analizzatur ta’ NDIR u HFID L-analizzatur ta’ NDIR għandu jkun intunat, kif meħtieġ, u l-fjamma tal-kombustjoni ta’ l-analizzatur ta’ HFID għandha tkun perfezzjonata (Sezzjoni 1. 8. 1). 1. 5. 4. Kalibrazzjoni Kull skala li tintuża waqt l-operazzjoni normali għandha tkun kalibrata. Bl-użu ta’ l-arja sintetika purifikata (jew nitroġenu), l-analizzaturi ta’ CO, CO2, NOx, HC u O2 għandhom jkunu ssettjati għal żero. Il-gassijiet xierqa tal-kalibrazzjoni għandhom ikunu introdotti fl-analizzaturi, il-valuri tagħhom reġistrati, u l- kurva tal-kalibrazzjoni stabbilita skond is-Sezzjoni 1. 5. 6. Is-setting taż-żero għandu jkun eżaminat mill-ġdid u l-proċeudra tal-kalibrazzjoni ripetuta jekk ikun meħtieġ. 1. 5. 5. L-istabbiliment tal-kurva tal-kalibrazzjoni 1. 5. 5. 1. Lin ji t a ’ g w i d a ġ en erali Il-kurva tal-kalibrazzjoni ta’ l-analizzatur hija stabbilita b’mill-anqas ħames punti tal-kalibrazzjoni (mhux inkluż iż-żero) mifruxa b’mod uniformi kemm jista’ jkun possibbli. L-ogħla konċentrazzjoni nominali għandha tkun egwali ta’ jew ogħla minn 90 % ta’ l-iskala sħiħa. Il-kurva tal-kalibrazzjoni hija kalkolata bil-metodu ta’ l-anqas kwardi. Jekk il-grad polinomali li jirriżulta huwa akbar minn tlieta, in-numru tal-punti tal-kalibrazzjoni (eskluż iż-żero) għandu jkun mill-anqas ugwali ta’ dan il- grad polinomali bi tnejn oħra miżjuda miegħu. Il-kurva tal-kalibarazzjoni ma għandhiex tkun differenti b’iżjed minn ± 2 % mill-valur nominali ta’ kull punt tal-kalibrazzjoni u b’iżjed minn ± 1 % ta’ l-iskala kollha meta tkun fiż-żero. Mill-kurva tal-kalibrazzjoni u l-punti tal-kalibrazzzjoni, huwa possibbli biex ikun verifikat jekk il-kalibrazzjoni tkun saret kif suppost. Il-karatteristiċi differenti tal-parametri ta’ l-analizzatur għandhom ikunu indikati, b’mod partikolari: — l-iskala tal-kejl, — is-sensittività, — id-data ta’ meta titwettaq il-kalibrazzjoni. 1. 5. 5. 2. K a lib raz zj on i t a ħt 15 % t a ’ l-i skala sħ iħ a Il-kurva tal-kalibrazzjoni ta’ l-anzalizzatur hija stabbilita b’mill-anqas għaxar punti tal-kalibrazzjoni (eskluż iż- żero) mifruxa sabiex 50 % tal-punti tal-kalibrazzjoni huma 10 % anqas mill-iskala sħiħa. Il-kurva tal-kalibrazzjoni hija kalkolata bil-metodu ta’ l-anqas kwadri. Il-kurva tal-kalibarazzjoni ma għandhiex tkun differenti b’iżjed minn ± 4 % mill-valur nominali ta’ kull punt tal-kalibrazzjoni u b’iżjed minn ± 1 % tal-iskala kollha meta tkun fiż-żero. 1. 5. 5. 3. M eto d i a lter n at t iv i Jekk tista’ tintwera li teknoloġija alternattiva (e. g. kompjuter, switch ta’ skala kontrollat elettronikament, eċċ. ) ikun jista’ jagħti preċiżjoni ekwivalenti, allura dawn l-alternattivi jistgħu jintużaw. 1. 6. Verifikazzjoni tal-kalibrazzjoni Kull skala ta’ l-operazzjoni normali għandha tkun eżaminata qabel kull analiżi skond il-proċedura li ġejja. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 55 Il-kalibrazzjoni hija eżaminata permezz ta’ gass taż-żero u b’gass ta’ firxa li l-valur nominali tiegħu huwa aktar minn 80 % ta’ l-iskala sħiħa tal-kejl. Jekk, għaż-żewġ punti kkunsidrati, l-iskala sħiħa mill-valur ta’ referenza dikjarata, il-parametri ta’ addattament jistgħu jkunu modifikati. Jekk dan ma jkunx il-każ, kurva gdida tal-kalibrazzjoni għandha tkun stabbilita skond Sezzjoni 1. 5. 4. il-valur ma jvarjax b’iżjed minn ± 4 % ta’ 1. 7. Test ta’ l-effiċjenza tal-konvertitur ta’ l-NOx L-effiċjenza tal-konvertitur użat għall-konverżjoni ta’ NO2 fi NO huwa eżaminat kif hemm ipprovdut fis- sezzjonijiet 1. 7. 1 sa 1. 7. 8 (Figura 1). 1. 7. 1. Il-mod ta’ kif ikun stabbilit it-test Bl-użu tal-mod kif ikun stabbilit it-test murija fil-figura 1 (ara wkoll l-Appendiċi 1, is-Sezzjoni 1. 4. 3. 5) u l- proċedura ta’ hawn taħt, l-effiċjenza tal-konvertituri tista’ tkun eżaminata permezz ta’ ożonatur. Figura 1 Skematika ta’ l-apparat ta’ l-effiċejenza tal-konvertitur ta’ NO2 1. 7. 2. Kalibrazzjoni Is-CLD u l-HFID għandhom ikunu kalibrati fl-aktar skala komuni ta’ l-operazzjoni skond l-ispeċifikazzjonijiet tal-manifattur u jużaw gass taż-żero u tal-firxa (il-kontenut ta’ NO li għandu jammonta għal 80 % ta’ l-iskala ta’ l-operazzjoni u l-konċentrazzjoni tal-NO2 tat-taħlita tal-gass sa anqas minn 5 % tal-konċentrazzjoni ta’ NO). L-analizzatur ta’ NOx għandu jkun fil-mod ta’ NO sabiex il-gass tal-firxa ma jgħaddix mill-konvertitur. Il- konċentrazzjoni indikata għandha tkun irreġistrata. 56 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 1. 7. 3. Kalkolazzjoni L-effiċjenza tal-konvertitur ta’ Nox hija kkalkulata kif ġej: (cid:2) (cid:3) Effiċjenza %ð Þ ¼ 1 þ a (cid:2) b c (cid:2) d (cid:3) 100 (Efficiency = Effiċjenza) (a) (b) (ċ) (d) Il-konċentrazzjoni ta’ NOx skond Sezzjoni 1. 7. 6; Il-konċentrazzjoni ta’ NOx skond Sezzjoni 1. 7. 7; il-konċentrazzjoni ta’ NO skond Sezzjoni 1. 7. 4; il-konċentrazzjoni ta’ NO skond Sezzjoni 1. 7. 5. 1. 7. 4. Iż-żieda ta’ l-ossiġnu Permezz ta’ biċċa apparat fil-forma ta’ T, ossiġnu jew l-arja taż-żero hija miżjuda kontinwament għan-nixxiegħa tal-gass sa kemm il-konċentrazzjoni indikata tkun bejn wieħed u ieħor 20 % anqas mill-kalibrazzjoni indikata kif mogħtija fis-Sezzjoni 1. 7. 2 (L-analizzatur huwa fil-modula NO. ) Il-konċentrazzjoni indikata (ċ) għandha tkun reġistrata. L-ożonatur jinżamm di-attivat matul il-proċess. 1. 7. 5. L-Attivazzjoni ta’ l-ożonatur L-ożonatur issa huwa attivat sabiex jiġġenera biżżejjed ożonu biex iġib il-konċentrazzjoni ta’ NO ’l isfel sa bejn wieħed u ieħor 20 % (minimu ta’ 10 %) tal-konċentrazzjoni tal-kalibrazzjoni mogħtija fis-Sezzjoni 1. 7. 2. Il- konċentrazzjoni indikata (d) għandha jkun reġistrata. (L-analizzatur hu fil-modula NO. ) 1. 7. 6. Il-modula ta’ NOx L-analizzatur ta’ NO huwa imbagħad maqlub għall-modula NOx sabiex it-taħlita tal-gass (li tikkonsisti fi NO, NO2, O2 u N2) (L- analizzatur ikun fil-modula NOx. ) indikata (a) għandha tkun reġistrata. issa tgħaddi mill-konvertitur. Il-konċentrazzjoni 1. 7. 7. Di-attivazzjoni ta’ l-ożonattur L-ożonattur huwa issa di-attivat. It-taħlita tal-gassijiet deskritta fis-Sezzjoni 1. 7. 6 tgħaddi mill-konvertitur għal ġewwa tad-ditettur. Il-konċentrazzjoni indikata (b) għandha tkun reġistrata. (L-analizzatur ikun fil-modula NOx. ) 1. 7. 8. Il-modula ta’ NO Maqlub għall-modula ta’ NO bl-ożonattur di-attivat, in-nixxiegħa ta’ l-ossiġenu jew ta’ l-arja sintetika jkun mitfi l-analizzatur ta’ NOx ma għandux ivarja b’iżjed minn ± 5 % mill-valur imkejjel skond wkoll. Sezzjoni 1. 7. 2. (L-analizzatur ikun fil-modula ta’ NO. ) Il-qari ta’ 1. 7. 9. Intervall tat-test L-effiċjenza tal-konvertitur għandha tkun ittestjata qabel kull kalibrazzjoni ta’ l-analizzatur ta’ NOx. 1. 7. 10. Il-ħtieġa ta’ l-effiċjenza L-effiċjenza tal-konvertitur ma għandhiex tkun anqas minn 90 %, rakkomandata. iżda effiċjenza ogħla ta’ 95 % hija ferm Nota: Jekk, bl-analizzatur fl-aktar skala komuni, l-ożonatur ma jistax jagħti tnaqqis minn 80 % għal 20 % skond Sezzjoni 1. 7. 5, f’dak il-każ l-ogħla skala li għandha tagħti t-tnaqqis għandha tintuża. 1. 8. Addattament għall-FID 1. 8. 1. Ottimizzazzjoni tar-rispons tas-sejbien L-HFID għandu jkun aġġustat kif hemm speċifikat mill-manifattur ta’ l-istrument. Gass mifrux ta’ propenju fl- arja għandu jintuża sabiex ikun ottomizzat ir-rispons fuq l-iskala l-aktar komuni ta’ l-operazzjoni. Bir-rati tan-nixxiegħa tal-karburant u ta’ l-arja stabbiliti skond ir-rakkomandazzjonijiet tal-manifattur, gas tal- firxa ta’ 350 ± 75 ppm C għandu jkun introdott fl-analizzatur. Ir-rispons mogħti f’nixxiegħa tal-karburant stabbilit għandu jkun determinat mid-differenza bejn ir-rispons tal-gass mifrux u r-rispons tal-gass taż-żero. In- nixxiegħa tal-karburant għandha tkun aġġustata b’mod inkrementali tal- manifattur. Ir-rispons tal-firxa u taż-żero f’dawn il-livelli tan-nixxiegħa tal-karburant għandhom ikunu reġistrati. Id-differenza bejn ir-respons tal-firxa u taż-żero għandhom ikunu pinġuti u n-nixxiegħa tal-karburant aġġustata għan-naħa rikka tal-kurva. fuq u skond l-ispeċifikazzjoni ’l 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 57 1. 8. 2. Fatturi tar-rispons ta’ l-idrokarburi L-analizzatur għandu jkun kalibrat bl-użu tal-propenju fl-arja u bl-arja sintetika purifikata, skond Sezzjoni 1. 5. Il-fatturi tar-respons għandhom ikunu stabbiliti waqt l-introduzzjoni fl-analizzatur fis-servizz u wara intervalli maġġuri fis-servizz. Il-fattur tar-respons (Rf) għal speċi partikolari ta’ l-idrokarburi hija r-rata tal-qari DIF C1 għall-konċentrazzjoni tal-gass fiċ-ċilindru espress fi ppm C1. Il-konċentrazzjoni tal-gass tat-test għandha tkun fil-livell li jagħti respons ta’ bejn wieħed u ieħor 80 % ta’ l- Il-konċentrazzjoni għandha tkun magħrufa bi preċiżjoni ta’ ± 2 % b’referenza għal standard iskala kollha. gravimetriku espress f’volum. B’żieda ma’ dan, iċ-ċilindru tal-gass għandu jkun kondizzjonat minn qabel għal 24 siegħa f’ temperatura ta’ 298 K (25 °Ċ) ± 5 K. Il-gassijiet tat-testijiet li għandhom jintużaw u l-fattur tar-respons rakkomandat huma kif ġejjin: — il-metanju, u l-arja sintetika purifikata: — il-propilina u l-arja sintetika purifikata: — toluene, u l-arja sintetika purifikata: 1,00 ≤ R1 ≤ 1,15 0,90 ≤ R1 ≤ 1,1 0,90 ≤ R1 ≤ 1,10 Dawn il-valuri huma relattivi għal-fattur tar-respons (Rf) ta’ 1,00 għall-propenju u l-arja sintetika purifikata. 1. 8. 3. Eżami għall-intereferenza ta’ ossiġnu Il-verifika għall-interferenza ta’ ossiġnu għandha tkun stabbilita waqt l-introduzzjoni fl-analizzatur fis-servizz u wara intervalli maġġuri fis-servizz. Il-fattur tar-respons huwa definit u għandu jkun stabbilit kif hemm deskritt fis-Sezzjoni 1. 8. 2. Il-gass tat-test għandu jintuża u l-iskala tal-fattur tar-respons relattiv rakkomandat huwa kif ġej: — propenju u nitroġenu: 0,95 ≤ Rf ≤ 1,05 Dan il-valur huwa relattiv għal-fattur tar-respons (Rf) ta’ 1,00 għall-propenju u l-arja sintetika purifikata. Il-konċentrazzjoni ta’ l-ossiġnu tal-burner tas-CLD għandu jkun fi ± 1 mole % tal-konċentrazzjoni ta’ l-arja tal- burner użat fl-aħħar test għall-interferenza ta’ l-ossiġnu. Jekk id-differenza hija akbar, l-interferenza ta’ l-ossiġnu għandha tkun eżaminata u l-analizzatur għandu jkun aġġustat, jekk ikun meħtieġ. 1. 9. L-effetti ta’ l-interferenza bl-analizzaturi ta’ l-NDIR u s-CLD Gassijiet preżenti fl-exhaust apparti minn dawk analizzati jistgħu jinterferixxu fil-qari f’diversi modi. Interferenza pożittiva sseħħ fl-istrumenti ta’ l-NDIR meta l-gas li jinterferixxi jagħti l-istess effett bħall-gass li jitkejjel, imma għal kwantità anqas. Interferenza negattiva sseħħ fl-istrumenti ta’ NDIR meta l-gass li l- banda ta’ l-assorbazzjoni tal-gas li jitkejjel, u fl-istrumenti tas-CLD meta l-gass li jinterferixxi jifga r-radjazzjoni. Il-verifiki għall-interferenza fis-sezzjonijiet 1. 9. 1 u 1. 9. 2 għandhom isiru qabel l-użu inizzjali ta’ l-analizzatur u wara intervalli maġġuri tas-servizz. jinterferixxi jwessa’ 1. 9. 1. Eżami għall-interferenza ta’ l-analizzatur ta’ CO Ilma u CO2 jistgħu jinterferixxu fl-imġieba ta’ analizzatur ta’ CO. B’hekk gass mifrux ta’ CO2 li għandu konċentrazzjoni ta’ 80 sa 100 % ta’ l-operazzjoni waqt it-test għandu jgħaddi fil-forma ta’ bżieżaq mill-ilma fit-temperatura tal-kamra u r-rispons ta’ l-analizzatur ikun rekordjat. Ir- respons ta’ l-analizzatur ma għandux ikun iżjed minn 1 % ta’ l-iskala sħiħa għal skali ugwali jew ogħla minn 300 ppm jew iżjed minn 3 ppm għal skali taħt it-300 ppm. l-iskala massima ta’ l-iskala sħiħa ta’ 1. 9. 2. Il-verifiki ta’ l-analizzatur tan-nuqqas ta’ NOx Iż-żewġ gassijiet konċentrati għal analizzaturi CLD (u HCLD) huma CO2 u fwar ta’ l-ilma. Rispons tan-nuqqas ta’ dawn il-gassijiet huma proporzjonali għall-konċentrazzjonijiet tagħhom, u b’hekk jeħtieġu teknikalitajiet tat- test biex ikunu stabbiliti n-nuqqassijiet fl-ogħla konċentrazzjonijiet mistennija kif misjuba waqt it-testijiet. 1. 9. 2. 1. Ver if ika g ħan-nu qqas t a’ CO 2 Gass tal-firxa ta’ CO2 li għandu konċentrazzjoni ta’ 80 sa 100 % ta’ skala sħiħa ta’ l-iskala massima operatorja għandu tgħaddi minn analizzatur NDIR u l-valur tas-CO2 ikun reġistrat bħala A. Imbagħad għandu jkun dilwit bejn wieħed u ieħor 50 % b’gass tal-firxa ta’ NO u mgħoddi mill-NDIR u (H)CLD bil valuri ta’ CO2 u NO rreġistrati bħala B u C, rispettivament. Il-kurrent ta’ CO2 għandu jkun maqtugħ u l-gass tal-firxa ta’ NO biss għandu jkun mgħoddi mill-(H)CLD u l-valur ta’ NO jkun reġistrat bħala D. 58 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 In-nuqqas għandu jkun kalkulat bil-mod li ġej: (cid:4) (cid:2) % tan-nuqqas ta' CO2 ¼ CO2 % ¼ 1 (cid:2) ð D (cid:3) A C (cid:3) A Þ ð Þ (cid:2) D (cid:3) B ð Þ (cid:3) (cid:5) (cid:3) 100 u ma għandux ikun akbar minn 3 % ta’ l-iskala sħiħa. Meta: A: B: C: D: Il-konċentrazzzjoni ta’ CO2 mhux dilwit imkejjel permezz ta’ l-NDIR % il-konċentrazzjoni ta’ CO2 dilwit imkejjel permezz ta’ l-NDIR % il-konċentrazzjoni ta’ NO dilwit imkejjel permezz ta’ CLD fi ppm il-konċentrazzjoni ta’ NO mhux dilwit imkejjel permezz ta’ CLD fi ppm 1. 9. 2. 2. Il -ve r if ika t an -n uqqa s t a ’ l - i l m a Din il-verifika tapplika biss għall-konċentrazzjoni ta’ gass niedi. Il-kalkolazzjoni tan-nuqqas ta’ l-ilma għandha tikkonsidra t-tidwib tal-gass tal-firxa ta’ NO mal-fwar ta’ l-ilma u t-tqabbil tal-konċentrazzjoni tal-fwar ta’ l-ilma tat-taħlita ma’ dak mistenni waqt tat-test. Gass tal-firxa ta’ NO li għandu konċentrazzjoni ta’ 80 sa 100 % ta’ l-operazzjoni normali għandu jkun mgħoddi mill-(H)CLD u l-valur ta’ NO jkun skala sħiħa għall-iskala ta’ irreġistrat bħala Ċ. Il-gass ta’ NO għandu jkun mgħoddi f’forma ta’ bżieżaq mill-ilma fit-temperatura ambjentali u mgħoddi minn (H)CLD l-valur ta’ NO jkun irreġistrat bħala C. Il-pressjoni assoluta ta’ l- analizzatur u t-temperatura ta’ l-ilma għandhom ikunu determinati u reġistrati bħala E u F, rispettivament. Il- pressjoni tas-saturazzjoni tal-fwar li tikkorrispondi mat-temperatura ta’ l-ilma meta jsiru l-bżieżaq (F) għandha tat-taħlita għandha tkun tkun determinat u reġistrat bħala Ġ. kalkolata kif hu ġej: Il-konċentrazzjoni l-operazzjoni ta’ tal-fwar ta’ l-ilma (fi %) (cid:2) (cid:3) H ¼ 100 (cid:3) G E u reġistrata bħala Ħ. Il-gass tal-firxa ta’ NO dilwit mistenni (fi fwar ta’ l-ilma) il-konċentrazzjoni għandha tkun kalkulata kif ġej: (cid:2) De ¼ D (cid:3) 1 (cid:2) H 100 (cid:3) u reġistrata bħala De. Għall-exhaust tad-diesel, il-konċentrazzjoni massima ta’ l-exhaust tal-fwar ta’ l-ilma (fi %) mistenni matul it-test għandha tkun kalkolata, permezz ta’ l-ipoteżi ta’ atomu tal-karburant fir-rata ta’ H/C ta’ 1,8 sa 1, mill-konċentrazzjoni tal-gass tal-firxa CO2 (A, kif imkejjel fis-Sezzjoni 1. 9. 2. 1) kif ġej: Hm = 0,9 × A u reġistrat bħala Hm. In-nuqqas ta’ l-ilma għandu jkun kalkolat kif ġej: % H2O % tan-nuqqas H2O ¼ 100 x ¼ 100 (cid:3) De (cid:2) C (cid:2) (cid:2) (cid:3) Þ (cid:3) Hm H De (Quench = nuqqas ta’ ilma) u ma għandux ikun akbar minn 3 % ta’ l-iskala sħiħa De: C: il-konċentrazzjoni (ppm) mistennija ta’ NO il-konċentrazzjoni (ppm) ta’ NO dilwit Hm: il-konċentrazzjoni (%) massima ta’ fwar ta’ l-ilma H: il-konċentrazzjoni (%) attwali tal-fwar ta’ l-ilma Nota: Huwa importanti li l-gass tal-firxa ta’ NO jkun fih konċentrazzjoni minima ta’ NO2 għal dan tat-test, la darba l-assorbazzjoni ta’ NO2 fl-ilma ma tkun ittieħdet fil-kalkulazzjonijiet tan-nuqqas. 1. 10. Intervalli tal-kalibrazzjoni L-analizzatturi għandhom ikunu kkalibrati skond Sezzjoni 1. 5 mill-anqas kull tliet xhur jew kull meta ssir tiswija tas-sistema jew tibdil li jista’ jinfluwenza l-kalibrazzjoni. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 59 2. 2. 1. 2. 2. 2. 3. 2. 4. 2. 5. KALIBRAZZJONI TAS-SISTEMA TAL-KEJL TAL-PARTIKOLATI Introduzzjoni Kull komponent għandu jkun kalibrat ta’ spiss kemm ikun meħtieġ sabiex iħares il-ħtiġiet tal-preċiżjoni ta’ dan l-istandard. Il-metodu tal-kalibrazzjoni li għandu jintuża hu deskritt f’din is-Sezzjoni għall-komponenti indikati fl-Anness III, Appendiċi 1, Sezzjoni 1. 5 u l-Anness V. ta’ tal-kejl l-arloġġi Il-kejl tan-nixxiegħa Il-kalibrazzjoni għandhom ikunu traċċabbli għal standard nazzjonali u/jew internazzjonali. L-iżball massimu tal-valur imkejjel għandu jkun fi ± 2 % tal-qari. Jekk in-nixxiegħa tal-gass hija stabbilita b’kejl differenzjali, l-iżbal massimu tad-differenza għandu jkun ta’ preċiżjoni ta’ GEDF fi ± 4 % (ara ukoll l-Anness V, Sezzjoni 1. 2. 1. 1 EGA). Jista’ jkun kalkulat billi tittieħed il- medja ta’ l-għerq kwadru ta’ l-iżbalji ta’ kull strument. tan-nixxiegħa tal-gass jew ta’ l-istrumentazzjoni tan-nixxiegħa tal-kejl Verifika tar-rata tad-dilwizzjoni Waqt l-użu ta’ sistemi tat-teħid tal-kampjuni ta’ partikolati mingħajr EGA (L-Anness V, Sezzjoni 1. 2. 1. 1), ir-rata tad-dilwizzjoni għandha tkun eżaminata għal kull installazzjoni ta’ magna ġdida mal-magna li qiegħda fl- operazzjoni u l-użu ta’, jew il-kejl tal-konċentrazzjonijiet tas-CO2 jew NOx fl-exhaust mhux proċessat jew dak dilwit. Ir-rata tad-dilwizzjoni mkejla għandha tkun fi ± 10 % tar-rata kalkolata tad-dilwizzjoni mill-kejl tal-konċentraz- zjoni ta’ CO2 jew NOx. Il-verifika tal-kondizzjonijiet tan-nixxiegħa parzjali L-iskala tal-veloċità tal-gass ta’ l-exhaust u l-oxxillazzjonijiet tal-pressjoni għandhom ikunu eżaminati u aġġustati skond il-ħtiġiet ta’ l-Anness V, Sezzjoni 1. 2. 1. 1, EP, jekk applikabbli. Intervalli tal-kalibrazzjoni L-istrumentazzjoni tal-kejl tan-nixxiegħa għandhom ikunu kalibrati mill-anqas darba kull tliet xhur, meta jsir xi tibdil fis-sistema li tista’ tinfluwenza l-kalibrazzjoni. jew kull 60 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Appendiċi 3 1. EVALWAZZJONI TAD-DETTALJI U TAL-KALKOLAZZJONIJIET 1. 1. Evalwazzjonijiet tad-dettalji dwar l-emissjonijiet tal-gass Għall-evalwazzjoni ta’ l-emissjonijiet tal-gass, għandha tittieħed il-medja tal-grafika li turi l-aħħar 60 sekonda ta’ kull modula, u l-konċentrazzjonijiet medji (conc) ta’ HC, CO, NOx u CO2 jekk il-metodu tal-bilanċ tal-karbonju jkun użat, waqt kull modula għandha tkun iddeterminata mill-qari tal-medja tal-grafika u d-dettalji korrispon- denti tal-kalibrazzjoni. Tip differenti ta’ reġistrar jista’ jintuża jekk jassigura akwist ekwivalenti tad-dettalji. Il-konċentrazzjonijiet (concd) medji ta’ l-isfond jistgħu jkunu stabbiliti mill-qari tal-borża ta’ l-arja dilwita jew mill-qari kontinwu (mhux tal-borża) u d-dettalji korrispondenti tal-kalibrazzjoni. 1. 2. Emmissjonijiet tal-partikolati Għall-evalwazzjoni tal-partikolati, il-massa totali tal-kampjuni (MSAM,i) jew volumi (VSAM,i) mill-filtri għandu jkun irreġistrat għal kull modula. Il-filtri għandhom ikunu rritornati lejn il-kabinett ta’ meta jittieħed il-piż u kkondizzjonati għal mill-anqas siegħa, iżda mhux iżjed minn 80 siegħa, u wara jintiżnu. Il-piż gross tal-filtri għandu jkun irreġistrat u l-piż imnaqqas minnu (ara Sezzjoni 3. 1, l-Anness III) għandu jitnaqqas. Il-massa tal-partikolati (Mf għall-metodu tal- filtru singolu; Mf,i għall-metodu ta’ filtri multipli) hija s-somma tal-massa tal-partikolati miġbura fuq il-filtri primarji u fuq il-filtri ta’ rinforzi. Jekk korrezzjoni ta’ l-isfond tkun applikata, il-massa tad-dilwizzjoni ta’ l-arja (MDIL) jew volum (VDIL) mill-filtri u l-massa tal-partikolati (Md) għandha tkun irreġistrata. Jekk kien sar aktar minn kejl wieħed, l-ammont Md/MDIL jew Md/VDIL għandu jkun ikkalkulat għal kull kejl singolu u tittieħed il-medja tal-valuri. 1. 3. Kalkolazzjonijiet ta’ l-emissjonijiet tal-gass Ir-riżultati finali rapportati tat-testjiet għandhom jittieħdu mill-passi li ġejjin: 1. 3. 1. Determinazzjoni tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust Ir-rata tan-nixxiegħa tal-gass ta’ skond l-Anness III, Appendiċi 1, Sezzjonijiet 1. 2. 1 sa 1. 2. 3. l-exhaust (GEXHW, VEXHW jew VEXHD) għandha tkun stabbilita għal kull modula Waqt l-użu ta’ sistema ta’ dilwizzjoni tan-nixxiegħa sħiħa, ir-rata totali tan-nixxiegħa ta’ l-exhaust (GTOTW, VTOTW) għandha tkun stabbilita għal kull modula skond l-Anness III, l-Appendiċi 1, is-Sezzjoni 1. 2. 4. 1. 3. 2. Korrezzjoni xotta/niedja Waqt l-applikazzjoni ta’ GEXHM, VEXHM, GTOTM jew VTOTM, il-konċentrazzjoni mkejla għandha tkun konvertita f’bażi niedja skond il-formoli li ġejjin, jekk mhux diġà mkejla fuq bażi niedja: conc (niedja) = kw × conc (xotta) Għall-gass ta’ l-exhaust mhux proċessat: (cid:2) kw,r,1 ¼ 1 (cid:2) FFH (cid:3) GFUEL GAIRD (cid:3) (cid:2) kw2 jew: (cid:2) kw,r,2 ¼ 1 þ 1,88 (cid:3) 0,005 (cid:3) % CO dry½ ð (cid:4) þ % CO2 dry½ (cid:4) Þ 1 (cid:3) (cid:2) kw2 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 61 Għall-gass ta’ l-exhaust iddilwit: jew: FFH jista’ jkun kalkulat permezz ta’: (cid:2) kw,e,1 ¼ 1 (cid:2) 1,88 (cid:3) CO2 % wet ð Þ Þ (cid:2) kw1 200 0 B @ kw,e,2 ¼ 1 (cid:2) kw1 1 þ 1,88 (cid:3) CO2 % dryð 200 Þ Þ FFH ¼ (cid:3) 1,969 (cid:2) 1 þ GFUEL GAIRW Għall-arja tad-dilwizzjoni: kW1 ¼ kW,d = 1 − kW1 1,608 (cid:3) Hd ð 1 000 þ 1,608 (cid:3) Hd (cid:3) 1 (cid:2) 1/DF ½ ð (cid:3) 1 (cid:2) 1/DF ½ ð Þ þ Ha (cid:3) 1/DF Þ ð Þ þ Ha (cid:3) 1/DF (cid:4) Þ (cid:4) Hd ¼ 6,22 (cid:3) Rd (cid:3) Rd PB (cid:2) Pd (cid:3) pd (cid:3) 10 (cid:2)2 Għall-arja li dieħla (jekk differenti mill-arja tad-dilwizzjoni): kW,a = 1 − kW2 1,608 (cid:3) Ha ð 1 000 þ 1,608 (cid:3) Ha Þ kW2 ¼ Ha ¼ 6,22 (cid:3) Ra (cid:3) pa pB (cid:2) pa (cid:3) Ra (cid:3) 10 (cid:2)2 meta: Ha: Hd: Rd: Ra: DT: umdità assoluta ta’ l-arja li dieħla, g ilma kull kg ta’ arja xotta umdità assoluta ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, g ilma għal kull kg ta’ arja xotta umdità relattiva ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, % umdità relattiva ta’ l-arja li dieħla, % il-pressjoni tal-fwar tas-saturazzjoni ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, kPa il-pressjoni tal-fwar tas-saturazzjoni ta’ l-arja li dieħla, kPa 1. 3. 3. il-pressjoni totali barometrika, kPa. pa: pb: Korrezzjoni ta’ l-umdità għal NOx il-konċentrazzjoni ta’ NOx Kif għandha tkun korretta għat-temperatura ambjentali ta’ l-arja u l-umdità bil-fatturi KH mogħtija fil-formula li ġejja: l-emissjonijiet ta’ NOx jiddependu fuq il-kondizzjonijiet ambjentali ta’ l-arja, KH ¼ 1 1 þ A (cid:3) Ha (cid:2) 10,71 ð ð Þ þ B (cid:3) Ta (cid:2) 298 Þ Meta: A: B: T: 0,309 GFUEL/GAIRD - 0,0266 -0,209 GFUEL/GAIRD +0,00954 temperaturi ta’ l-arja fi K GFUEL GAIRD Þ ¼ tal-karburant u l-arja ðfuq bata' arja niexjaÞ ð 62 MT Ua: Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 umdità ta’ l-arja li dieħla, g ilma kull kg ta’ arja xotta: Ha ¼ 6,220 (cid:3) Ra (cid:3) pa pB (cid:2) pa (cid:3) Ra (cid:3) 10 (cid:2)2 Ra: pa: umdità relattiva ta’ l-arja li dieħla, % il-pressjoni tal-fwar tas-saturazzjoni ta’ l-arja li dieħla, kPa pb: il-pressjoni totali barometrika, kPa. 1. 3. 4. Kalkolazzjoni tar-rati tan-nixxiegħa ta’ l-emissjonijiet Ir-rati tan-nixxiegħa tal-massa ta’ l-emissjonijiet għal kull modula għandhom ikunu kalkolat kif ġej: (a) Għall-gass ta’ l-exhaust mhux ipproċessat (1): jew: jew: Gasmass = u × conc × GEXHW Gasmass = v × conc × VEXHD Gasmass = w × conc × VEXHW (b) Għall-gass ta’ l-exhaust mhux proċessat (1): Gasmass = u × concc × GTOTW Gasmass = w × concc × VTOTW jew: Meta: conc hu l-konċentrazzjoni korretta fl-isfond jew: concc = conc-concd × (1 − (1/DF)) DF = 13,4/(concCO2 + (concCO + concHC) × 10−4) DF = 13,4/concCO2 Il-koeffiċjenti u - niedja, v - xotta, w – niedja għandhom jintuża skond it-tabella li ġejja: Gass NOx CO HC CO2 u. v w 0,001587 0,002053 0,002053 0,000966 0,00125 0,00125 0,000479 __ 0,000619 konċ ppm ppm ppm 15,19 19,64 19,64 persentaġġ Id-densità ta’ HC hija bbażat fuq il-medja tar-rata tal-karbonju mal-idroġenu ta’ 1:1,85. (1) Fil-każ ta’ NOx, il-konċentrazzjoni ta’ NOx (Noxconc jew Noxconcc) għandu jkun immultiplikat b’KHNOX (l-fattur tal-korrezzjoni tal- umdità għal NOx preċedentament ikkwotat fis-sezzjoni 1. 3. 3) kif ġej: KHNOX × conc nebo KHNOX × conc 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 63 1. 3. 5. Kalkolazzjonijiet ta’ l-emissjonijiet speċifiċi L-emissjonijiet speċifiċi (g/kWh) għandhom ikunu kkalkolati għall-komponenti individwali kollha fil-modula li ġej: Gass individwali ¼ P n i¼1 Gasmassi Xn (cid:3) WFi Pi (cid:3) WFi (Gass individwali) meta Pi = Pm,i + PAE,i i¼1 Il-fatturi ta’ l-użin u n-numri tal-moduli (n) użati fil-kalkolazzjoni ta’ hawn fuq huma skond l-Anness III, is- Sezzjoni 3. 6. 1. 1. 4. Kalkolazzjonijiet ta’ l-emissjonijiet tal-partikolati L-emissjonijiet tal-partikolati għandhom ikunu kalkolati bil-mod li ġej: 1. 4. 1. Fattur tal-korrezzjoni ta’ l-umdità għal partikolati Kif l-emissjonjiet tal-partikolati tal-magni tad-diesel jiddependu fuq il-kondizzjonijiet ambjentali ta’ l-arja, ir-rata tan-nixxiegħa tal-massa tal-partikolati għandha tkun korretta għall-umdità ambjentali ta’ l-arja bil-fattur Kp mogħti fil-formula li ġejja: Kp = 1/(1 + 0,0133 × (Ha − 10,71)) Ha: umdità ta’ l-arja li dieħla, grammi ta’ l-ilma għal kull kg ta’ arja xotta: Ha ¼ 6,22 (cid:3) Ra (cid:3) pa pB (cid:2) pa (cid:3) Ra (cid:3) 10 (cid:2)2 Ra: pa: umdità relattiva ta’ l-arja li dieħla, % il-pressjoni tal-fwar tas-saturazzjoni ta’ l-arja li dieħla, kPa pb: il-pressjoni barometrika totali, kPa 1. 4. 2. Sistema tad-dilwizzjoni ta’ nixxiegħa parzjali Ir-riżultati finali rapportati tat-testjiet ta’ l-emissjonijiet tal-partikolati għandhom ikunu wasslu bil-passi li ġejjin. Peress li tipi varji tal-kontroll tar-rata tad-dilwizzjoni jistgħu jintużaw, metodi differenti tal-kalkolazzjoni għar- jew rata ekwivalenti tan-nixxiegħa tal- rata ekwivalenti ta’ kurrent tal-massa ta’ l-exhaust tal-gass dilwit GEDF volum ta’ l-exhaust tal-gass VEDF ikun applikabbli. Il-kalklazzjonijiet kollha għandhom ikunu bbażati fuq valuri medji tal-moduli individwali (i) waqt il-perjodu tat-teħid tal-kampjuni. 1. 4. 2. 1. Sis temi is o kinet iċi GEDFW,i = GEXHW,i × qi jew: jew: VEDFW,i = VEXHW,i × qi qi ¼ GDILW,i þ GEXHW,i (cid:3) r ð Þ GEXHW,i (cid:3) r ð Þ qi ¼ VDILW,i þ VEXHW,i (cid:3) r ð Þ VEXHW,i (cid:3) r ð Þ meta r tikkorrispondi mar-rata taż-żoni transversjali tas-sonda isokinetika Ap u l-pajp ta’ l-exhaust AT: r ¼ Ap AT 64 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 1. 4. 2. 2. Sis temi b il-kejl t al- ko nċen tr az zjon ij iet t a ’ CO 2 jew NO x GEDFW,i = GEXHW,i × qi jew: Meta: VEDFW,i = VEXHW,i × qi qi ¼ ConcE,i (cid:2) ConcA,i ConcD,i (cid:2) ConcA,i = konċentrazzjoni niedja tal-gass tat-traċċjar fl-exhaust mhux ittrattat = konċentrazzjoni niedja tal-gass tat-traċċjar fl-exhaust dilwit = konċentrazzjoni niedja tal-gass tat-traċċjar fl-arja tad-dilwizzjoni ConcE ConcD ConcA Konċentrazzjonijiet imkejla fuq bażi xotta għandhom ikunu konvertiti għal bażi niedja skond is-Sezzjoni 1. 3. 2 ta’ dan l-Appendiċi. 1. 4. 2. 3. Sis temi b il-kejl t a’ CO 2 u l-meto du t al- bila nċ ta l - kab on ju GEDFW,i ¼ 206,6 (cid:3) GFUEL,i CO2D,i (cid:2) CO2A,i meta: CO2D = CO2 konċentrazzjoni ta’ l-exhaust iddilwit CO2A = CO2 konċentrazzjoni ta’ l-arja tad-dilwizzjoni (konċentrazzjonijiet fi % tal-volum fuq bażi niedja) Din l-ekwazzjoni hija bażata fuq l-ipoteżi tal-bilanċ tal-karbonju (atomi tal-karbonju fornuti lill-magna akwistati bħala CO2) u waslu permezz tal-passi li ġejjin: u: 1. 4. 2. 4. Sis temi b il-kejl t an -ni xx i egħa GEDFW,i = GEXHW,i × qi qi ¼ 206,6 (cid:3) GFUEL,i GEXHW,i (cid:3) CO2D,i (cid:2) CO2A,i ð Þ GEDFW,i = GEXHW,i × qi qi ¼ GTOTW,i GTOTW,i (cid:2) GDILW,i ð Þ 1. 4. 3. Sistema tad-dilwizzjoni tan-nixxiegħa sħiħa Ir-riżultati finali rapportati tat-testjiet ta’ l-emissjonijiet tal-partikolati għandhom ikunu wasslu bil-passi li ġejjin. Il-kalkoli kollha għandhom ikunu bbażati fuq valuri medji tal-moduli individwali (i) waqt il-perjodu tat-teħid tal-kampjuni. jew: GEDFW,i = GTOTW,i VEDFW,i = VTOTW,i 1. 4. 4. Kalkulazzjoni tar-rata tan-nixxiegħa tal-massa tal-partikolati Ir-rata tal-massa tal-partikolati għandha tkun kalkolata b’din il-modula: Għall-metodu tal-filtru singolu: jew: PTmass ¼ Mf MSAM PTmass ¼ Mf VSAM Þ ð (cid:3) GEDFW 1 000 aver Þ ð (cid:3) VEDFW 1 000 aver 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 65 meta: (GEDFW)medja, (VEDFW)medja, (MSAM)medja, (VSAM)medja fuq l-aħħar ċiklu tat-test għandu jkun stabbilit permezz tas-simulazzjoni tal-valuri medji tal-moduli individwali waqt il-perjodu tat-teħid tal-kampjuni: ð GEDFW Þ aver ¼ ð VEDFW Þ aver ¼ Xn i¼1 Xn i¼1 GEDFW,i (cid:3) WFi VEDFW,i (cid:3) WFi MSAM ¼ VSAM ¼ Xn i¼1 Xn i¼1 MSAM,i VSAM,i PTmass,i ¼ Mf,i MSAM,i Þ ð (cid:3) GEDFW,i 1 000 PTmass,i ¼ Mf,i VSAM,i Þ ð (cid:3) VEDFW,i 1 000 meta i = 1,. n Għall-metodu tal-filtri multipli: jew: meta i = 1,. n Ir-rata tan-nixxiegħa tal-massa tal-partikolati tista’ tkun kkoreġuta fl-isfond kif ġej: Għall-metodu tal-filtru singolu: (cid:4) PTmass ¼ Mf MSAM (cid:2) (cid:2) Md MDIL (cid:2) (cid:3) 1 (cid:2) 1 DF (cid:3) (cid:3) (cid:5) (cid:4) ð (cid:3) GEDFW 1 000 Þ aver jew: (cid:4) PTmass ¼ Mf VSAM (cid:2) (cid:2) Md VDIL (cid:3) (cid:2) (cid:3) 1 (cid:2) 1 DF (cid:3) (cid:5) (cid:4) ð (cid:3) VEDFW 1 000 Þ aver (cid:4) (cid:4) Jekk isir iżjed minn kejl wieħed, (Md/VDIL)medja, rispettivament. (Md/MDIL) jew (Md/VDIL) għandhom ikunu mibdula bi (Md/MDIL)medja jew jew: Għall-metodu ta’ filtri multipli: DF ¼ 13,4 concCO2 þ concCO þ concHC ð Þ (cid:3) 10 (cid:2)4 DF = 13,4/concCO2 (cid:4) PTmass,i ¼ Mf,i MSAM,i (cid:2) (cid:2) Md MDIL (cid:3) (cid:3) (cid:2) (cid:3) 1 (cid:2) 1 DF jew: (cid:4) PTmass,i ¼ Mf,i VSAM,i (cid:2) (cid:2) Md VDIL (cid:3) (cid:3) (cid:2) (cid:3) 1 (cid:2) 1 DF (cid:5) (cid:4) (cid:3) GEDFW,i 1 000 (cid:5) (cid:4) (cid:3) VEDFW,i 1 000 (cid:4) (cid:4) Jekk jsir iżjed minn kejl wieħed, (Md/MDIL) jew (Md/VDIL) għandhom jimbidlu bi (Md/MDIL)medja jew (Md/VDIL)- medja, rispettivament. DF ¼ 13,4 concCO2 þ concCO þ concHC ð Þ (cid:3) 10 (cid:2)4 jew: DF = 13,4/concCO2 66 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 1. 4. 5. Kalkolazzjonijiet ta’ l-emissjonijiet speċifiċi L-emissjonijiet speċifiċi ta’ partikolati PT (g/kWh) għandhom ikunu kalkolati fil-modula li ġejja (1): Għall-metodu tal-filtru singolu: Għall-metodu tal-filtri multipli: PT ¼ Xn PTmass Pi (cid:3) WFi i¼1 PT ¼ P n i¼1 PTmass,i (cid:3) WFi Xn Pi (cid:3) WFi i¼1 1. 4. 6. Pi = Pm,i + PAE,i Fattur tat-teħit tat-toqol effettiv Għall-metodu tal-filtur singolu, l-fattur tat-teħid tat-toqol effettiv WFE,i għal kull modula għandu jkun kalkolat fil-modula li ġejja: ð Þ WFE,i ¼ MSAM,i (cid:3) GEDFW ð MSAM (cid:3) GEDFW,i aver Þ ð Þ WFE,i ¼ VSAM,i (cid:3) VEDFW ð VSAM (cid:3) VEDFW,i aver Þ jew meta i = l,. n. Il-valur tal-fatturi Anness III, Sezzjoni 3. 6. 1. tat-teħid tat-toqol effettiv għandu jkun fi ± 0,005 (valur assolut) tal-fatturi elenkati fl- (1) Ir-rata tan-nixxiegħa tal-massa tal-partikolati PTmass għandha tiġi mmultiplikata b’Kp (il-fattur tal-korrezzjoni partikolati kkwotati fis-sezzjoni 1. 4. 1). tal-umdità għall- 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 67 ANNESS IV KARATTERISTIĊI TEKNIĊI TAL-KARBURANTI TAR-REFERENZA PRESKRITTI GĦAT-TESTIJIET TA’ L-AP- PROVAZZJONI U BIEX TKUN IVVERIFIKATA L-KONFORMITÀ TAL-PRODUZZJONI KARBURANTI TA’ REFERENZA GĦAL MAKKINARJU MOBBLI MHUX TAT-TRIQ (1) Nota: Proprjetajiet prinċipali għal kapaċitajiet ta’ l-inġenji/emissjonijiet ta’ l-ispurgar huma emfasizzati. Numru taċ-Ċetan (4) Densità f’ 15ºC Distillazzjoni (3) - 95 % punt Viskosità fi 40ºC Kontenut tal-kubrit Flash point CFPP Korrużjoni tar-ram Residwu (10 % GRD) Conradson Kontenut ta’ l-irmied Kontenut ta’ l-ilma Limiti u unitajiet (2) Metodu tat-test Minimu 45 (7) Massimu 50 Minimu 835 kg/m3 Massimu 845 kg/m3 (10) ISO 5165 ISO 3 675, ASTM D 4 052 Massimu 370 °C ISO 3405 Minimu 2,5 mm2/s Massimu 3,5 mm2/s Minimu 0,1 % massa (9) Massimu 0,2 % mass (8) Minimu 55ºC Minimu – Massimu + 5ºC Massimu 1 tal-karbonju Massimu 0,3 % massa ISO 3104 ISO 8754, EN 24260 ISO 2719 EN 116 ISO 2160 ISO 10370 Massimu 0,01 % massa ASTM D 482 (12) Massimu 0,05 % massa ASTM D 95, D 1744 Numru ta’ newtralizzazzjoni qawwi) (aċidu Minimu 0,20 mg KOH/g Stabbilità ta’ l-ossidazzjoni Massimu 2,5mg/100 ml ASTM D 2274 Adittivi (6) Nota 1: Jekk ikun meħtieġ li tiġi kalkolata l-effiċjenza termali ta’ ikkalkolat minn: l-inġenji jew tal-vettura, il-valur kalorifiku tal-karburanti jista’ jkun Enerġija speċifika (valur kalorifiku)(nett) MJ/kg = (46,423 − 8,792 · d2 + 3,17 · d) × (1 − (x + y + s)) + 9,42 · s − 2,499 · x meta: d x y s = hija d-densità fi 288 K (15ºC) = hu l-proporzjon skond il-massa ta’ l-ilma (%/100) = huwa l-proporzjon skond il-massa ta’ l-irmied (%/100) = huwa l-proporzjon skond il-massa tal-kubrit (%/100) Nota 2: Il-valuri kwotati fl-ispeċifikazzjoni huma ‘valuri reali’. Fl-istabbiliment tal-valuri limitanti tagħhom il-kondizzjonijiet ta’ ASTM D 3244 ‘Id-Definizzjoni ta’ bażi għal disputazzjonijiet dwar il-kwalità tal-prodott tal-petroleum’ ġew applikati u fl-iffissar ta’ valur minimu, ġie meħud kont tad-differenza minima ta’ 2R ’il fuq miż-żero; fl-iffissar ta’ valur massimu u minimu, id-differenza minima hi 4R (R = riproduċibbiltà). Minkejja din il-miżura, li hi neċessarja għal raġunijiet statistiċi, il-manifattur tal-karburant għandu b’danakollu jimmira għal valur żero meta l-valur massimu stipulat ikun 2R u l-valur medju fil-każ ta’ kwotazzjonijiet ta’ limiti massimi u minimi. Fil-każ li jkun neċessarju li tiġi kjarifikata l-kwistjoni dwar jekk karburant jilħaqx il-ħtiġiet ta’ l-ispeċifikazzjonijiet, il-kondizzjonijiet ta’ ASTM D 3244 għandhom jiġu applikati 68 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Nota 3: Nota 4: Il-figuri kwotati juru l-kwantitajiet evaporati (perċentwali rkuprata + it-telf tal-perċentwali). Il-firxa taċ-ċetan mhijiex skond il-ħtieġa ta’ firxa minima ta’ 4R. B’danakollu, f’każi ta’ disputazzjoni bejn il-fornitur tal-karburant u l-utent tal-karburant, il-kondizzjonijiet fi ASTM D 3244 jistgħu jintużaw biex jirrisolvu dawn il-kwistjonijiet sakemm miżuri ta’ replika, ta’ numru suffiċjenti biex jilħqu il-preċiżjoni neċessarja, jsiru bi preferenza għal determinazzjonijiet singoli. Nota 5: Għalkemm l-istabbiltà ta’ l-ossidazzjoni hija kontrollata, x’aktarx li d-durabbiltà fil-ħażna tkun limitata. Għandha titfittex konsultazzjoni mill-fornitur dwar il-kondizzjonijiet tal-ħażna u d-durabbiltà. Nota 6: Dan il-karburant għandu jkun bażat biss fuq komponenti distillati straight run u cracked ta’ idrokarburi; id-desulfurizzazzjoni hi permissibbli. M’għandux ikun fih xi adittivi metallici jew adittivi ta’ titjib taċ-ċetan. Nota 7: Huma permissibbli valuri aktar baxxi, f’liema każ in-numru ċetan tal-karburant ta’ referenza użat għandu jiġi rappurtat. Nota 8: Huma permissibbli valuri ogħla, f’liema każ il-kontenut tal-kubrit tal-karburant ta’ referenza użat għandu jiġi rappurtat. Nota 9: Għandu jinżamm taħt reviżjoni kontinwa fid-dawl ta’ drawwiet fis-suq. Għall-iskop ta’ l-approvazzjoni inizjali ta’ l-inġenji b’ebda gass ta’ l-ispurgar wara trattament fuq talba ta’ l-applikant, massa minima tal-kubrit ta’ 0,050 % hi permissibli, f’liema każ il- livell imkejjel tal-partikolati għandu jkun korrett ’il fuq sal-valur medju li hu speċifikat nominalment għall-kontenut tal-kubrit fil- karburant (0,150 % massa) għall-formula t’hawn taħt: PTadj = PT + [SFC × 0,0917 × (NSLF − FSF)] Meta: PTadj PT SFC NSLF FSF = il-valur PT aġġustat (g/kWh) = il-valur imkejjel peżat u speċifiku ta’ l-emissjoni għal emissjoni ta’ partikolati (g/kWh) = il-konsum peżat speċifiku tal-karburant (g/kWh) kalkolat skond il-formula t’hawn taħt: = il-medja ta’ l-ispeċifikazzjoni nominali tal-frazzjoni tal-massa tal-kontenut tal-kubrit (i. e. 0,15 %/100) = il-frazzjoni tal-massa tal-kontenut ta’ kubrit fil-karburant (%/100) Xn Gfuel,i (cid:3) WFi SFC = SFC ¼ i¼1 Xn i¼1 Pi (cid:3) WFi = Pm,i+ PAE,i Meta: Pi Għall-iskop tal-konformità ta’ l-estimi tal-produzzjoni skond Sezzjoni 5. 3. 2 ta’ l-Anness I, il-ħtiġiet għandhom jintlaħqu bl-użu tal-karburant ta’ referenza b’kontenut tal-kubrit li jkun konformi mal-livell minimu/massimu ta’ 0,1/0,2 % massa. Nota 10: Huma permissibbli valuri ogħla sa 855 kg/m3, f’liema każ id-densità tal-karburant ta’ referenza użat għandha tkun irrappurtata. Bl-iskop tal-konformità ta’ l-estimi tal-produzzjoni skond is-Sezzjoni 5. 3. 2 ta’ l-Anness I, il-ħtiġiet għandhom jiġu sodisfatti bl- użu ta’ karburant ta’ referenza li jkun konformi mal-livell minimu/massimu ta’ 835/845 kg/m3. Il-karatteristiċi kollha tal-karburant u l-limiti tal-valuri għandhom jinżammu taħt reviżjoni fid-dawl tad-drawwiet fis-swieq. Nota 11: Nota 12: Għandha tkun mibdula bi EN/ISO 6245 b’effett mid-data ta’ l-implimentazzjoni. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 69 ANNESS V 1. SISTEMA ANALITIKA U TAT-TEĦID TAL-KAMPJUNI SISTEMI TAT-TEĦID TAL-KAMPJUNI TAL-GASS U TAL-PARTIKOLATI In-numru tal-Figura Deskrizzjoni 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Sistema ta’ l-analizzar tal-gass ta’ l-exhaust għal exhaust mhux trattat Sistema ta’ l-analizzar tal-gass ta’ l-exhaust għal exhaust dilwit Teħid tal-kampjuni frazzjonali, tan-nixxiegħa parzjali, kurrent isokinetiku, il-kontroll tal-blower li jiġbed Teħid tal-kampjuni frazzjonali, tan-nixxiegħa parzjali, kurrent isokinetiku, il-kontroll tal-blower tal-pressjoni Teħid tal-kampjuni frazzjonali, tan-nixxiegħa parzjali, kontroll tal-CO2 jew NOx Teħid tal-kampjuni tat-total, nixxiegħa parzjali, bilanċ tal-CO2 u karbonju Teħid tal-kampjuni frazzjonali, nixxiegħa parzjali, kejl tal-konċentrazzjoni u venturi singoli Teħid tal-kampjuni frazzjonali, nixxiegħa parzjali, kejl tal-konċentrazzjoni u venturi tewmin Teħid tal-kampjuni frazzjonali, nixxiegħa parzjali, kejl tal-konċentrazzjoni u tubi multipli jaqsmu n-nixxiegħa li Teħid tal-kampjuni tat-total, nixxiegħa parzjali, il-kontroll tan-nixxiegħa Teħid tal-kampjuni frazzjonali, nixxiegħa parzjali, il-kontroll tan-nixxiegħa Teħid tal-kampjuni frazzjonali, nixxiegħa sħiħa, pompa ta’ l-ispostament pożittiv jew venturi tan-nixxiegħa kritika Sistema tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati Sistema tad-dilwizzjoni għal sistema tan-nixxiegħa sħiħa 1. 1. Determinazzjoni ta’ l-emissjonijiet tal-gass Sezzjoni 1. 1. 1 u Figuri 2 u 3 fihom deskrizzjonijet dettaljati tas-sistemi tat-teħid tal-kampjuni rakkomandati u ta’ l-analizzar. Peress li konfigurazzjonijiet varji jistgħu jipproduċu riżultati ekwivalenti, konformità eżatta ma’ dawn il-figuri mhix meħtieġa. Komponenti addizzjonali bħal ma huma strumenti valvoli, solenojdi, pompi u swiċċijiet jistgħu jintużaw biex jipprovdu informazzjoni addizzjonali u jikkordinaw il-funzjonijiet tal-kompo- nenti tas-sistema. Komponenti oħrajn li mhumiex meħtieġa biex tinżam il-preċiżjoni fuq xi sistemi, jistgħu jkunu esklużi jekk l-esklużjoni tagħhom hija bażata fuq ġudizzju tajjeb ta’ l-inġenerija. 1. 1. 1. Komponenti tal-gass ta’ l-exhaust CO, CO2, HC, NOx Sistema analitika għad-determinazzjoni ta’ l-emissjonijiet tal-gass fil-gass ta’ l-exhaust mhux trattat jew dilwit hija deskritta bil-bażi fuq l-użu ta’: — analizzatur għall-kejl ta’ l-idrokarburi, — NDIR analizzaturi għall-kejl tal-monossidu tal-karbonju u tad-diossidu tal-karbonju, — MCDL jew analizzaturi ekwivalenti għall-kejl ta’ l-ossidu tan-nitroġenu. jittieħed b’wieħed mis-sondi Għall-gass mhux trattat (ara Figura 2), il-kampjun għall-komponenti kollha jista’ fi prossimità viċina u maqsuma tat-teħid tal-kampjuni internament għall-analizzaturi differenti. Għandha tittieħed kura li l-ebda kondensazzjoni tal-komponenti ta’ l- exhaust (inkluż l-ilma u aċidu sulforiku) iseħħ fi kwalunkwe punt tas-sistema analitika. tat-teħid tal-kampjuni jew b’żewġ sondi lokalizzati Għall-gass ta’ l-exhaust dilwit (ara Figura 3), il-kampjun għall-idrokarburi għandu jittieħed b’sonda oħra tat-teħid tal-kampjuni milli bil-kampjun għall-komponenti l-oħrajn. Għandha titieħed kura li l-ebda kondensazzjoni tal- komponenti ta’ l-exhaust (inkluż ilma u aċidu sulforiku) ma sseħħ fi kwalunkwe punt tas-sistema analitika. 70 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Figura 2 Disinn tan-nixxiegħa tas-sistema ta’ l-analiżi tal-gass ta’ l-exhaust għal CO, NOx u HC 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 71 Disinn tan-nixxiegħa ta’ sistema ta’ l-analiżi tal-gass ta’ l-exhaust iddilwit għal CO, CO2, NOx u HC Figura 3 Deskrizzjonijiet - Figuri 2 u 3 Stqarrija ġenerali: Il-komponenti kollha fil-passaġġ tal-gass tat-teħid tal-kampjuni għandhom jinżammu f’temperatura kif speċifikata għas- sistemi rispettivi: — SPI sonda tat-teħid tal-kampjuni ta’ gass mhux trattat (il-Figura 2 biss) Sonda ta’ l-azzar li ma ssaddadx magħluqa dritta u b’ħafna toqob hija rakkomandata. Id-diametru ta’ ġewwa m’għandhux ikun iżjed mid-diametru tal-linja tat-teħid tal-kampjun. Il-ħxuna tal-ħajt tas-sonda m’għandux tkun aktar minn 1 mm. Għandu jkun hemm minimu ta’ tliet toqbiet, fi tliet pjanijiet radjali differenti, imdaqqsa sabiex jieħdu kampjun bejn wieħed u ieħor ta’ l-istess nixxiegħa. Is-sonda għandha testendi matul mill-anqas 80 % tad-diametru tal-pajp ta’ l-exhaust. — SP2 sonda tat-teħid tal-kapjuni ta’ HC mill-gass ta’ l-exhaust (il-Figura 3 biss) Is-sonda għandha: — tkun definita bħala l-ewwel 254 mm sa 762 mm tal-linja tat-teħid tal-kampjuni tal-idrokarburi (HSL3), — ikollha diametru minimu intern ta’ 5 mm, — tkun installata fil-passaġġ tad-dilwizzjoni DT (is-Sezzjoni 1. 2. 1. 2) f’punt meta l-arja tad-dilwizzjoni u l- gass ta’ l-exhaust huma mħallta tajjeb (i. e. bejn wieħed u ieħor 10 diametri tal-passaġġ ’l isfel mill-punt meta l-exhaust jidħol fil-passaġġ tad-dilwizzjoni, 72 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 — ikun ’il bogħod biżżejjed (radjali) mis-sondi influenza taċ-ċaqlieq fil-kurrent jew fil-belliegħa, l-oħrajn u l-ħajt tal-passaġġ sabiex ikun meħlus mill- — ikun imsaħħan sabiex jżid it-temperatura tan-nixxiegħa tal-gass għal 463 K (190 °Ċ) ± 10 K fil-ħruġ tas-sonda. — SP3 sonda tat-teħid tal-kampjuni ta’ CO, CO2, NOx mill-gass ta’ l-exhaust dilwit (il-Figura 3 biss) Is-sonda għandha: — tkun fuq l-stess pjan ta’ SP2, — tkun ’il bogħod biżżejjed (radjali) mis-sondi influenza ta’ ċaqlieq fil-kurrent jew fil-belliegħa, l-oħrajn u l-ħajt tal-passaġġ sabiex tkun meħlusa mill- — tkun imsaħħna u insulata mat-tul kollu tagħha għal tipprevjeni l-kondensazzjoni ta’ l-ilma. temperatura minima ta’ 328 K (55 °Ċ) biex — HSL1 linja msaħħna tat-teħid tal-kampjuni Il-linja tat-teħid tal-kampjuni maqsuma u l-analizzatur ta’ HC. tipprovdi Il-linja tat-teħid tal-kampjuni għandha: teħid tal-kampjuni tal-gass minn sonda singola għal punt(i) — ikollha diametru minimu intern ta’ 5 mm u massimu ta’ 13,5 mm, — tkun magħmula minn azzar li ma jsaddadx jew PTFE, — iżżomm temperatura tal-ħajt separatament, jew anqas minn 463 K (190 °Ċ), jekk it-temperatura tal-gass ta’ ta’ 463 (190 °Ċ) ± 10 K kif hu mkejjel f’kull sezzjoni msaħħna l-exhaust fis-sonda tat-teħid tal-kampjuni hija ugwali ta’ — iżżomm temperatura tal-ħajt ogħla minn 453 K (180 °Ċ) jekk it-temperatura tal-gass ta’ l-exhaust fis- sonda tat-teħid tal-kampjuni hija ogħla minn 463 K (190 °Ċ), — iżżomm temperatura tal-gass ta’ 463 K (190 °Ċ) ± 10 K immedjatament qabel il-filtru msaħħan (F2) u l-HFID. — HSL2 linja msaħħna tat-teħid tal-kampjuni ta’ NOx Il-linja tat-teħid tal-kampjuni għandha: — iżżomm temperatura tal-ħajt ta’ 328 sa 473 K (55 sa 200 °Ċ) sal-konvertitur waqt l-użu ta’ banju tat- tkessiħ, u sa’ l-analizzatur meta banju tat-tkessiħ ma jkunx użat, — tkun magħmula minn azzar li ma jsaddadx jew PTFE. Peress li l-linja tat-teħid tal-kampjuni tista’ tkun imsaħħna biss sabiex ma jkunx hemm kondensazzjoni ta’ l- it-temperatura tal-linja tat-teħid tal-kampjuni tiddependi fuq il-kontenut tal- ilma u ta’ kubrit tal-karburanti. l-aċidu sulfuriku, — SL linja tat-teħid tal-kampjuni għal CO (CO2) Il-linja għandha tkun magħmula minn PTFE jew azzar li ma jsaddadx. Tista’ tkun imsaħħna jew mhux imsaħħna. — BK borża ta’ l-isfond (voluntarja; il-Figura 3 biss) Għall-kejl tal-konċentrazzjonijiet fl-isfond. — BG borża tal-kampjun (voluntarja; il-Figura 3 CO u CO2 biss) Għall-kejl tal-konċentrazzjonijiet tal-kampjun. — F1 imsaħħan qabel il-filtru (voluntarja) It-temperatura għandha tkun l-istess bħal HSL1. — F2 filtru msaħħan Il-filtru għandu jestratta kull partikoli solidi mill-gass tal-kampjun qabel għandha tkun l-istess bħal HSL1. Il-filtru għandu jinbidel kif ikun meħtieġ. l-analizzatur. It-temperatura — P il-pompa tat-teħid tal-kampjuni msaħħna Il-pompa għandha tkun imsaħħna għat-temperatura tal-HSL1. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 73 — HC Sejjiebi msaħħan tal-jonizazzjoni għandha tinżamm fi 453 sa 473 K (180 sa 200 °Ċ). tal-fjama (HFID) għad-determinazzjoni ta’ idrokarburi. It-temperatura — CO, CO2 NDIR analizzaturi għad-determinazzjoni tal-monossidu tal-karbonju u tad-diossidu tal-karbonju. — NO2 (H)CLD għad-determinazzjoni Analizzatur jinżamm f’temperatura ta’ 328 sa 473 K (55 sa 200 °Ċ). ta’ l-ossidu tan-nitroġenu. Jekk jintuża HCLD dan għandu — C konvertitur Konvertitur għandu jintuża għat-tnaqqis katalitiku ta’ NO2 sa NO qabel l-analiżi fid-CDL jew HCDL. — B banju tat-tkessiħ Biex ikessaħ u jikkondensa l-ilma mill-kampjun ta’ l-exhaust. Il-banju għandu jinżamm f’temperatura ta’ 273 K sa 277 K (0 sa 4 °Ċ) permezz tas-silġ jew tar-refriġerazzjoni. Huwa voluntarju jekk l-analizzatur ikun ħieles minn interferenza tal-fwar ta’ l-ilma kif hemm stabbilit fl-Anness III, Appendiċi 3, Sezzjonijiet 1. 9. 1 u 1. 9. 2. Apparat li jnixxef bil-kimiċi m’huwiex permissibbli għat-tneħħija ta’ l-ilma mill-kampjun. — T1, T2, T3 sensuri tat-temperatura Għall-monitraġġ tat-temperatura tal-fwar tal-gass. — T4 sensur tat-temperatura temperatura tal-konvertitur ta’ NO2-NO. — T5 sensur tat-temperatura Għall-monitraġġ tat-temperatura tal-banju tat-tkessiħ. — G1, G2, G3 arloġġ tal-kejl tal-pressjoni Biex titkejjel il-pressjoni fil-linji tat-teħid tal-kampjuni. — R1, R2 regolatur tal-pressjoni Biex jikkontrola l-pressjoni ta’ l-arja u tal-karburant, rispettivament għal-HFID. — R3, R4, R5 regolatur tal-pressjoni Biex jikkontrolla l-pressjoni fil-linji tat-teħid tal-kampjuni u n-nixxiegħa lejn l-analizzaturi. — MK1, MK2, MK3 arloġġ tal-kejl tan-nixxiegħa Biex isir monitraġġ tan-nixxiegħa tal-bypass tal-kampjun. — FL4 sa FL7 arloġġ tal-kejl tan-nixxiegħa (voluntarju) Biex isir monitraġġ tar-rata tan-nixxiegħa matul l-analizzaturi. — V1 sa V6 valvola biex issir l-għażla Valvoli addattati biex jintagħżel il-kampjun, in-nixxiegħa tal-gass tal-firxa jew gass taż-żero lejn l-analizzatur. — V7, V8 valvoli tas-solenojdi Biex isir bypass tal-konvertitur ta’ NO2-NO. — V9 valvola bil-labra Biex tibbilanċja n-nixxiegħa mill-konvertitur ta’ NO2-NO u l-bypass. — V10, V11 valvola bil-labra biex tirregola n-nixxiegħa lejn l-analizzaturi. 74 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 — V12, V13 valvola tat-tip ta’ toggle Biex tneħħi l-kondensat mill-banju B. — V14 valvola biex issir l-għażla Biex issir selezzjoni tal-kampjun jew tal-borża ta’ l-isfond. 1. 2. Determinazzjoni tal-partikolati Is-sezzjonijiet 1. 2. 1 u 1. 2. 2 u Figuri 4 sa 15 li fihom deskrizzjonijiet dettaljati tas-sistemi rakkomandati tad- dilwizzjoni u tat-teħid tal-kampjuni. Peress li l-konfigurazzjonijiet varji jistgħu jipproduċu riżultati ekwivalenti, konformazzjoni eżatta ma’ dawn il-figuri mhix meħtieġa. Komponenti addizzjonali bħal ma huma strumenti, valvoli, solenojdi, pompi u swiċċijiet jistgħu jintużaw biex jipprovdu informazzjoni addizzjonali u jikkordinaw tas-sistema. Komponenti oħrajn li ma humiex meħtieġa biex tinżamm il- il-funzjonijiet preċiżjoni fuq xi sistemi, jistgħu jkunu esklużi jekk l-esklużjoni tagħhom hija bażata fuq ġudizzju tajjeb ta’ l- inġenerija. tal-komponenti 1. 2. 1. Sistema tad-dilwizzjoni 1. 2. 1. 1. Sis tema t a d- dil wizz jo n i p arz ja l i t a n- nix x ieg ħ a (i l - F i g u r i 4 sa 1 2 ) l-exhaust u l-proċess sussegwenti tad-dilwizzjoni tista’ Sistema tad-dilwizzjoni hija deskritta bbażata fuq id-dilwizzjoni ta’ parti tan-nixxiegħa ta’ l-exhaust. Il-qsim tan- nixxiegħa ta’ issir minn tipi differenti ta’ sistemi tad- dilwizzjoni. Għall-kollezzjoni sussegwenti tal-partikolati, il-gass ta’ l-exhaust imrattab, kollu jew porzjon biss tal- gass dilwit, jista’ jkun mgħoddi mis-sitema tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati (Sezzjoni 1. 2. 2, Figura 14). L- ewwel metodu huwa riferut bħala t-tip tat-teħid tal-kampjun totali, it-tieni metodu bħala t-tip tat-teħid tal- kampjuni frazzjonali. Il-kalkolazzjoni tar-rata tad-dilwizzjoni tiddependi mit-tip tas-sistema użata. It-tipi li ġejjin huma rakkomandati: — sistemi isokinetiċi (il-Figuri 4 u 5) il-kurrent fit-tubu tat-trasferiment huwa mqabbel mal-biċċa l-kbira tan-nixxiegħa ta’ B’dawn is-sistemi, l- exhaust f’termini ta’ veloċità u/jew pressjoni, b’hekk jeħtieġ kurrent ta’ l-exhaust mhux distrubat u uniformi fis-sonda tat-teħid tal-kampjun. Dan jintlaħaq normalment permezz ta’ reżonatur u tubu tat-trattament dirett ’il fuq mill-punt tat-teħid tal-kampjun. Ir-rata maqsuma hija mbagħad ikkalkolata minn valuri li huma faċilment imkejla bħal ma hu d-diametru tat-tubi. Għandu jkun notat li isokinesisi jintuża biss biex ikunu mqabbla l-kondizzjonijiet tan-nixxiegħa u mhux għat-tqabbil tad-daqs tad-distribuzzjoni. Dan ta’ l-aħħar huwa tipikament mhux meħtieġ, peress li l-partikoli huma żgħar suffiċjentement biex isegwu l-linji tan- nixxiegħa tal-likwidi, — sistemi ta’ nixxiegħa kkontrollata bil-kejl tal-konċentrazzjoni (il-Figuri 6 sa 10) B’dawn is-sistemi, għandu jittieħed kampjun min-nixxiegħa tal-maġġoranza ta’ l-exhaust billi tkun aġġustata n-nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u n-nixxiegħa totali tad-dilwizzjoni ta’ l-exhaust. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija determinata mill-konċentrazzjonjiet ta’ gassijiet traċċi, bħal ma huma CO2 jew NOx, li jseħħu b’modula naturali fl-exhaust tal-magna. Il-konċentrazzjonijiet fid-dilwizzjoni tal-gass ta’ l-exhaust u fid-dilwizzjoni ta’ l- fil-gass ta’ tkun jew imkejla arja huma mkejla, mentri direttament jekk tkun magħrufa l-kompożizzjoni tal-karburant. Is-sistemi jistgħu jkunu kontrollati mir-rata kalkolata tad- dilwizzjoni (Figuri 6 u 7) jew min-nixxiegħa fit-tubu tat-trasferiment (Figuri 8,9 u 10), jew iddeterminata min-nixxiegħa tal-karburant u l-ekwazzjoni tal-bilanċ tal-karbonju, l-exhaust mhux trattat l-konċentrazzjoni tista’ — sistemi ta’ kontroll tan-nixxiegħa bil-kejl tan-nixxiegħa (il-Figuri 11 u 12) tan-nixxiegħa. Kalibrazzjoni preċiża ta’ B’dawn is-sistemi, għandu jittieħed kampjun min-nixxiegħa ta’ l-exhaust billi tkun stabbilita n-nixxiegħa ta’ l- arja tad-dilwizzjoni u tan-nixxiegħa totali ta’ l-exhaust. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija determinat mid-differenza tal-kejl tan-nixxiegħa relattivi ma’ xulxin taż-żewġ rati huma meħtieġa, peress li l-importanza kbira relattiva taż-żewġ rati tan-nixxiegħa tista’ twassal għal żbalji sinifikanti fir-relattivitajiet għola tad-dilwizzjoni (Figuri 9 u ’l fuq). Il-kontroll tan-nixxiegħa huwa sempliċi ħafna billi tinżamm ir-rata konstanti tan-nixxiegħa ta’ l-exhaust dilwit u bil-varjazzjoni tar-rata tan-nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni, jekk ikun meħtieġ. l-arloġġi ta’ nixxiegħa parzjali, għandha Sabiex ikunu miksuba l-vantaġġi potenzjali tas-sistemi tingħata attenzjoni biex ikunu evitati problemi potenzjali ta’ telf ta’ partikolati fit-tubu tat-trasferiment, bl- assigurazzjoni li l-kampjun rapreżentattiv jittieħed mill-exhaust tal-magna, u d-determinazzjoni tar-rata tal- qsim. tad-dilwizzjoni Is-sistemi deskritti jagħtu attenzjoni għall-dawn l-oqsma kritiċi. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 75 Figura 4 Sistema tan-nixxiegħa parzjali b’sonda isokinetika u teħid tal-kampjuni frazzjonali (il-kontroll SB) Gass ta’ l-exhaust mhux trattat huwa trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP għall-passaġġ tad-dilwizzjoni DT mit-tubu tat-trasferiment TT permezz tas-sonda tat-teħid tal-kampjunu isokinetika ISP. Il-pressjoni differenzjali tal-gass ta’ l-exhaust bejn il-pajp ta’ l-exhaust u d-daħla tas-sonda hija mkejla permezz tat-tranducer tal-pressjoni DPT. Dan is-sinjal huwa trasmess lejn il-kontrollatur tan-nixxiegħa FM1 li jikkontrolla l-blower li jiġbed SB sabiex iżomm il-pressjoni ta’ żero fil-ponta tas-sonda. Taħt dawn il-kondizzjonijiet, il-veloċitajiet tal-gass ta’ l-exhaust fil-EP u ISP huma identiċi, u n-nixxiegħa mill-ISP u t-TT hija frazzjoni kostanti (qsim) tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust. Ir-rata tal-qsim hija determinat miż-żona transversjali l-arja tad- dilwizzjoni hija mkejla b’apparat tal-kejl tan-nixxiegħa FM1. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija kkalkolat bir-rata tan- nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u r-rata tal-qsim. Ir-rata tan-nixxiegħa ta’ tal-EP u l-ISP. 76 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Figura 5 Sistema tan-nixxiegħa parzjali b’sonda isokinetika u teħid tal-kampjuni frazzjonali (il-kontroll PB) Gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat huwa trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lejn il-passaġġ tad-dilwizzjoni DT mit- tubu tat-trasferiment TT permezz tas-sonda tat-teħid tal-kampjunu isokinetika ISP. Il-pressjoni differenzjali tal- gass ta’ l-exhaust bejn il-pajp ta’ l-exhaust u d-daħla tas-sonda hija mkejla permezz tat-tranducer tal-pressjoni DPT. Dan is-sinjal huwa trasmess lejn il-kontrollatur tan-nixxiegħa FM1 li jikkontrolla l-blower tal-pressjoni PB biex iżomm pressjoni differenzjali ta’ żero fil-ponta tas-sonda. Dan isir billi tittieħed frazzjoni żgħira ta’ l-arja tad- dilwizzjoni li r-rata tan-nixxiegħa tagħha tkun diġà tkejlet b’apparat tal-kejl tan-nixxiegħa FM1, u billi din tkun mgħotija lit-TT permezz ta’ orifiċju pnewmatiku. Permezz ta’ dawn il-kondizzjonijiet, il-veloċitajiet tal-gass ta’ l- exhaust fil-EP u ISP huma identiċi, u n-nixxiegħa mill-ISP u it-TT hija frazzjoni kostanti (qsim) tan-nixxiegħa tal- gass ta’ l-exhaust. Ir-rata tal-qsim hija determinata miż-żona transversjali tal-EP u l-ISP. L-arja tad-dilwizzjoni hija miġbuda minn ġol DT bil-blower li jiġbed SB, u r-rata tan-nixxiegħa hija mkejla permezz tal-FM1 fid-daħla tal- DT. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija kalkolata mir-rata tan-nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u r-rata tal-qsim. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 77 Figura 6 Sistema tan-nixxiegħa parzjali bil-kejl tal-konċnetrazzjoni ta’ CO2 jew NOx u t-teħid tal-kampjuni frazzjonali Gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat huwa trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lejn il-passaġġ tad-dilwizzjoni DT minn ġos-sonda tat-teħid tal-kampjuni SP u t-tubu tat-trasferiment TT. Il-konċentrazzjonijiet tal-gass ta’ l-ittraċċjar (CO2 jew Nox) huma mkejla fil-gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat u dilwit kif ukoll fl-arja tad-dilwizzjoni bl- analizzatur(i) tal-gass EGA. Dawn is-sinjali huma trasmessi lill-kontrollatur tan-nixxiegħa FC2 li jikkontrolla jekk il-blower tal-pressjoni PB jew il-blower li jiġbed SB li jżomm il-qsim ta’ l-exhaust mixtieq u r-rata tad-dilwizzjoni fil-DT. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija kkalkolata mill-konċentrazzjonijiet tal-gass ta’ l-ittraċċjar fil-gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat, u l-arja tad-dilwizzjoni. 78 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Figura 7 Sistema tad-dilwizzjoni tan-nixxiegħa parzjali bil-kejl tal-konċentrazzjoni ta’ CO2, bilanċ tal-karbonju u teħid tal-kampjuni totali l-exhaust mhux ittrattat huwa trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lejn il-passaġġ tad-dilwizzjoni DT Il-gass ta’ minn ġos-sonda tat-teħid tal-kampjuni SP u t-tubu tat-trasferiment TT. Il-konċentrazzjonijiet tas-CO2 hija mkejla fil-gass ta’ l-exhaust dilwit u fl-arja tad-dilwizzjoni ma’ l-analizzatur(i) tal-gass ta’ l-exhaust EGA. Il-CO2 u s-sinjali tan-nixxiegħa tal-karburant GFUEL huma trasmessi jew lejn il- kontrollatur tan-nixxiegħa FC3 tas-sistema tat-teħid tal-kamjuni tal-partikolati (ara Figura 14). Il-FC2 jikkon- trolla l-blower tal-pressjoni PB, waqt li FC3 jikkontrolla s-sistema tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati (ara Figura 14), b’hekk billi jsir aġġustament tan-nixxiegħa lejn u ’l barra mis-sistema sabiex jinżamm il-qsim ta’ l-exhaust mixtieq u r-rata tad-dilwizzjoni fil-DT. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija kkalkolat mill-konċentrazzjonijiet ta’ CO2 u GFUEL bl-użu tal-preżunzjoni tal-bilanċ tal-karbonju. tan-nixxiegħa FC2, jew lejn il-kontrollatur 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 79 Figura 8 Sistema tad-dilwizzjoni tan-nixxiegħa parzjali b’venturi singoli, kejl tal-konċentrazzjoni u t-teħid tal-kampjuni frazzjonali l-exhaust mhux ittrattat huwa trasferit mill-pajp ta’ Il-gass ta’ l-exhaust EP lejn il-passaġġ tad-dilwizzjoni DT minn ġewwa s-sonda tat-teħid tal-kampjuni u t-tubu tat-trasferiment minħabba l-pressjoni negattiva li tinħoloq mill-venturi VN fid-DT. Ir-rata tan-nixxiegħa tal-gass fit-TT tiddependi fuq il-momentum ta’ l-iskambju fiż-żona tal-venturi, u hija b’hekk affettwata mit-temperatura assoluta tal-gass fil-ħruġ tat-TT. Konsegwentiment, l-exhaust maqsum għal rata tan-nixxiegħa mogħtija ma huwiex konstanti, u r-relattività tad-dilwizzjoni f’tagħbija żgħira hija kemm kemm anqas minn tagħbija għolja. Il-konċentrazzjonijiet tal-gass li jittraċċja (CO2 jew NOx) hija mkejla fil-gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat, il-gass ta’ l-exhaust dilwit, u l-arja tad-dilwizzjoni mal-analizzatur(i) tal-gass EGA, u r-rata tad-dilwizzjoni hija kalkolata mill-valuri b’hekk imkejla. 80 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Figura 9 Sistema tad-dilwizzjoni tan-nixxiegħa parzjali b’venturi tewmin jew orfiċji tewmin, kejl tal-konċentrazzjoni u t-teħid tal-kampjuni frazzjonali Il-gass ta’ l-exhaust mhux trattat huwa trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lejn il-passaġġ tad-dilwizzjoni DT minn ġewwa s-sonda tat-teħid tal-kampjuni SP u t-tubu tat-trasferiment b’apparat li jaqsam in-nixxiegħa li fih sett ta’ orifiċji jew venturi. L-ewwel wieħed (FD1) jinstab fil-EP, it-tieni wieħed (FD2) fit-TT. Addizzjonalment, żewġ valvoli tal-kontroll tal-pressjoni (PCV1 u PCV2) huma meħtieġa għaż-żamma tal-qsim ta’ l-exhaust kostanti billi jikkontrolla l-pressjoni warranija fil-EP u l-pressjoni fil-DT. PCV1 huwa lokalizzat ’l isfel ta’ l-SP fil-EP, PCV2 bejn il-blower tal-pressjoni PB u il-DT. Il-konċenetrazzjonijiet tal-gass li jittraċċja (CO2 jew NOx) huma mkejla fil-gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat, il-gass ta’ l-exhaust tad-dilwizzjoni, u l-arja tad-dilwizzjoni ma’ l-analizzatur(i) tal-gass ta’ l-exhaust EGA. Dawn huma meħtieġa għall-verifikar tal-qsim ta’ l-exhaust, u jista’ jkunu użati biex ikun aġġustat Ir-rata tad-dilwizzjoni hija kalkolata mill- konċentrazzjonijiet tal-gass li jittraċċja. il-PCV1 u PCV2 għall-kontroll tal-qsim preċiż. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 81 Figura 10 Sistema tad-dilwizzjoni tan-nixxiegħa parzjali b’tubi tal-qsim multipli, il-kejl tal-konċentrazzjoni u t-teħid tal- kampjuni frazzjonali Il-gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat huwa trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lejn il-passaġġ tad-dilwizzjoni DT mit- tubu tat-trasferiment TT permezz ta’ l-apparat li jaqsam in-nixxiegħa FD3 li tikkonsisti f’numru ta’ tubi ta’ l- istess qisien (l-istess diametru, tul u r-raġġ ta’ taħt) installat fil-EP. Il-gass ta’ l-exhaust minn ġo wieħed minn dawn it-tubi huwa mwassal għall-DT, u l-gass ta’ l-exhaust minn ġol-kumplament tat-tubi huwa mgħoddi minn ġol-kabinett tat-tnaqqis DC. B’hekk, l-exhaust huwa determinat bin-numru totali ta’ tubi. Kontroll konstanti tal-qasma jeħtieġ pressjoni differenzjali ta’ żero bejn il-DC u l-ħruġ tat-TT, li huwa mkejjel b’tranducer tal-pressjoni differenzjali DPT. Pressa differenzjali ta’ żero tintlaħaq permezz ta’ l-injezzjoni ta’ l-arja friska fil- DT fil-ħruġ tat-TT. Il-konċentrazzjonijiet tal-gass li jittraċċja (CO2 jew NOx) huma mkejla fil-gass ta’ l-exhaust mhux ittrattat, il-gass ta’ l-exhaust tad-dilwizzjoni, u l-arja tad-dilwizzjoni ma’ l-analizzatur(i) tal-gass ta’ l-exhaust EGA. Dawn huma meħtieġa għad-destinazzjoni tal-qsim ta’ l-exhaust u jista’ jintuża biex għall-kontroll tar-rata tan-nixxiegħa ta’ l-arja injetta għal kontroll preċiż tal-qsim. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija kalkolata mill-konċen- trazzjonijiet tal-gass li jittraċċja. il-qsim ta’ 82 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Figura 11 Sistema tad-dilwizzjoni tan-nixxiegħa parzjali bil-kontroll tan-nixxiegħa u teħit tal-kampjuni totali Gass ta’ l-exhaust mhux trattat huwa trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust EP lejn il-passaġġ tad-dilwizzjoni DT minn ġos-sonda tat-teħid tal-kampjuni SP u t-tubu tat-trasferiment TT. Il-nixxiegħa totali minn ġewwa t-tubu hija aġġustat permezz tal-kontrollatur tan-nixxiegħa FC3 u l-pompa tat-teħid tal-kampjuni P tas-sistema tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati (ara Figura 16). Il-Kurrent ta’ l-arja tad-dilwizzjoni huwa kkontrollat bil-kontrollatur tan-nixxiegħa FC2, li jista’ juża GEXH, GAIR jew GFUEL bħala sinjali tal-kmand għall-qsim ta’ l-exhaust mixtieq. Il- nixxiegħa tal-kampjun fil-DT hija d-differenza tan-nixxiegħa totali u n-nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni. Ir-rata tan-nixxiegħa ta’ tan- nixxiegħa bl-apparat (ara Figura 14). Ir-rata tad-dilwizzjoni hija kalkolata minn dawn iż-żewġ rati tan-nixxiegħa. tan-nixxiegħa FM3 tas-sistema tat-teħid tal-kampjuni l-arja tad-dilwizzjoni hija mkejla b’apparat tan-nixxiegħa FM1, tal-partikolati ir-rata totali tal-kejl tal-kejl 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 83 Figura 12 Sistema tad-dilwizzjoni parzjali bil-kontroll tan-nixxiegħa u t-teħid tal-kampjuni frazzjonali Gass ta’ l-Exhaust mhux trattat huwa trasferit mill-pajp ta’ l-exhaust lejn il-pajp ta’ l-exhaust EP mill-passaġġ tad- dilwizzjoni DT minn ġos-sonda tat-teħid tal-kampjuni SP u t-tubu tat-trasferiment TT. L-exhaust hu maqsum u n-nixxiegħa fil-DT hija kontrollata bil-kontrollatur tan-nixxiegħa FC2 li jirranġa l-kurrenti (jew il-veloċitajiet) tal- blower tal-pressjoni PB u l-blower li jiġbed SB, kif inhu xieraq. Dan hu possibbli għax il-kampjun huwa mbagħad jistgħu meħud mis-sistema tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati u huwa ritornat fil-DT. GEXH, GAIR jew GFUEL jkunu użati bħala sinjali tal-kmand għall-FC2. Ir-rata tan-nixxiegħa ta’ l-arja dilwita hija mkejla bl-apparat tal- kejl tan-nixxiegħa FM1, in-nixxiegħa totali bl-apparat tal-kejl tan-nixxiegħa FM2. Ir-rata tad-dilwizzjoni hija kalkolata minn dawn iż-żewġ rati tan-nixxiegħa. 84 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Deskrizzjoni – Figuri 4 sa 12 — EP pajp ta’ l-exhaust Il-pajp ta’ l-exhaust jista’ jkun insulat. Biex inaqqas l-inertia termali tal-pajp ta’ l-exhaust, ħxuna tar-rata tad- diametru ta’ 0,015 jew inqas huwa rakkommandat. L-użu ta’ sezzjonijiet flessibbli għandha tkun limitata għat-tul tar-rata tad-diametru ta’ 12 jew anqas. Liwijiet għandhom ikunu minimizzati biex inaqqsu disposizzjoni inerzjali. Jekk is-sistema tinkludi silencer għat-test, is-silencer jista’ jkun insulat. Għal sistema isokinetika, il-pajp ta’ l-exhaust ma għandux ikollu minkbejn, tgħawwiġ u tibdil għall-għarrieda fid-diamtru għal mill-anqas sitt diametri tal-pajp ’il fuq u tliet diametri tal-pajp ’l isfel mill-ponta tas-sonda. Il-veloċità tal-gass fil-qasam tat-teħid tal-kampjuni għandha tkun iżjed minn 10m/s apparti milli meta jkun l-exhaust ma jistgħux jeċċedi ± 500 Pa fuq il- fil-modula ta’ stennija. Oxxillaturi tal-pressjoni tal-gass ta’ medja. Kull miżura għat-tnaqqis l-oxxillaturi tal-pressjoni lil hinn mill-użu ta’ sistema ta’ l-exhaust tat-tip tax- chassis (inkluż is-silencer u l-apparat tat-trattament posterjuri) ma għandux jaffettwa l-imġieba tal-magna jew l-anqas jikkawża dispostament tal-partikolati. Għal sistemi mingħajr sondi isokinetiċi, huwa rakkomandat li jkollhom pajp dritt ta’ sitt diametri tal-pajp ’il fuq u tliet diametri tal-pajp ’l isfel mis-sonda. — SP sonda tat-teħid tal-kampjuni (Figuri 6 sa 12) Id-diametru minimu intern għandu jkun ta’ 4 mm. Ir-relattività minima tad-diametru bejn il-pajp ta’ l- exhaust u s-sonda għandha tkun ta’ 4. Is-sonda għandha tkun tubu miftuħ li jħares lejn in-nixxiegħa fuq il- linja ċentrali tal-pajp ta’ l-exhaust, jew sonda ta’ toqob multipli kif hemm deskritt fil-SPI fis-sezzjoni 1. 1. 1. — ISP sonda tat-teħid tal-kampjuni isokinetika (Figuri 4 u 5) Is-sonda tat-teħid tal-kampjuni isokinetiċi għandha tkun installata tħares kontra n-nixxiegħa fuq il-linja ċentrali tal-pajp ta’ l-exhaust meta l-kondizzjonijiet tan-nixxiegħa fis-sezzjoni EP jintlaħqu, u disinjata sabiex tipprovdi kampjun proporzjonali ta’ l-exhaust tal-gass mhux trattat. Id-diametru minimu intern għandu jkun 12 mm. Sistema ta’ kontroll hija meħtieġa għat-tqassim ta’ l-exhaust isokinetiku biż-żamma tal-pressjoni differenzjali ta’ żero bejn il-EP u l-ISP. Permezz ta’ dawn il-kondizzjonijiet il-veloċitajiet ta’ l-exhaust tal-gass fil-EP u ISP huma identiċi u n-nixxiegħa tal-massa minn ġo l-ISP hija frazzjoni konstanti tan-nixxiegħa tal-gass ta’ l- exhaust. L-ISP għandu jkun imqabbad ma’ Il-kontroll biex jipprovdi pressjoni differenzjali ta’ żero bejn l-EP u l-ISP jintlaħaq bil-veloċità tal-blower jew tal-kontrallatur tan- nixxiegħa. tal-pressjoni differenzjali. transducer — FD1, FD2 apparat li jaqsam il-nixxiegħa (Figura 9) Sett ta’ ventijiet jew orfiċji huma installati fil-pajp ta’ l-exhaust EP u fit-tubu tat-trasferiment TT, rispetiva- ment, biex jipprovdi kampjun proporzjonali ta’ li tikkonsisti f’żewġ valvoli tal-kontroll tal-pressjoni PCV1 u PCV2 hija meħtieġa għat-taqsim proporzjonali billi tkun kontrollata l-pressjoni fl-EP u DT. l-exhaust mhux ittrattat. Sistema tal-kontroll — FD3 apparat li jaqsam il-nixxiegħa (Figura 10) ta’ tubi tubi multipli) huwa nstallat fil-pajp ta’ (unità ta’ l-exhaust EP biex jipprovdi kampjun Sett proporzjonali tal-gass mhux trattat ta’ l-exhaust lill-passaġġ l-exhaust. Wieħed mit-tubi li tad-dilwizzjoni DT, waqt li t-tubi l-oħrajn joħorġu l-gas ta’ l-exhaust lejn il-kabinett għat-tibrid DC. It-tubi għandhom ikollhom l-istess qisien (l-istess diametru, tul, raġġ tal-liwja), sabiex l-exhaust maqsum jiddependi fuq in-numru totali tat-tubi. Sistema tal-kontroll hija meħtieġa għat-tqassim proporzjonali billi tinżamm pressjoni differenzjali ta’ żero bejn l-ħruġ ta’ l-unità ta’ tubi multipli fil-DC u l-ħruġ tat-TT. Permezz ta’ dawn il-kondizzjonijiet, il-veloċitajiet tal-gass ta’ l-exhaust fil-EP u FD3 huma proporzjonali, u n-nixxiegħa fit-TT hija ta’ frazzjoni kostanti tan-nixxija tal-gass ta’ l-exhaust. Iż-żewġ punti għandhom ikunu mqabbda ma’ ta’ żero jintlaħaq bil-kontrollatura tan-nixxiegħa FM1. Il-kontroll biex jipprovdi pressjoni differenzjali tal-pressjoni differenzjali DPT. l-gass ta’ transducer jforni 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 85 — EGA analizzatur tal-gass ta’ l-exhaust (Figuri 6 sa 10) Analizzaturi ta’ CO2 jew NOx jistgħu jintużaw (bil-metodu tal-bilanċ tal-karbonju CO2 biss). L-analizzaturi għandhom ikunu kalibrati bħall-analizzaturi għall-kejl ta’ l-emissjonijiet tal-gass. Analizzatur wieħed jew diversi jistgħu jintużaw biex ikunu determinati d-differenzi tal-konċentrazzjoni. Il-preċiżjoni tas-sistemi tal-kejl għandha tkun tali li l-preċiżjoni ta’ l-eżatezza GEDFW,i jew VEDFW,i huwa fi ± 4 %. — TT it-tubu tat-trasferiment (Figuri 4 sa 12) It-tubu tat-trasferiment tal-kampjun tal-partikolati għandu jkun: — qasir kemm jista’ jkun, iżda mhux itwal minn 5 m fit-tul, — ugwali għall- jew akbar mid-diametru tas-soda, iżda mhux iżjed minn 25 mm fid-diametru, — joħroġ fuq il-linja ċentrali tal-passaġġ tad-dilwizzjoni u jipponta ’l isfel. Jekk it-tubu huwa ta’ 1 m jew inqas fit-tul, għandu jkun insulat b’materjal ta’ kondottività termali massima ta’ 0,05 W/(m 7 K) bi ħxuna ta’ insulazzjoni radjali li jikkorrispondu mad-diametru tas-sonda. Jekk it-tubu huwa itwal minn metru wieħed, għandu jkun insulat u msaħħan sa temperatura minima tal-ħajt ta’ 523 K (250 °C). Alternattivament, permezz ta’ kalkoli tat-trasferiment tas-sħana standard. it-temperatura tal-ħajt tat-tubu tat-trasferiment meħtieġa jistgħu jkunu determinanti — DPT transducer tal-pressjoni differenzjali (Figuri 4, 5 u 10) It-transducer tal-pressa differenzjali għandha jkollha skala ta’ ± 500 Pa jew anqas. — FC1 il-kontrollatur tan-nixxiegħa (Figuri 4, 5 u 10) Għas-sistemi isokinetiċi (il-Figuri 4 u 5) kontrollatur tan-nixxiegħa huwa meħtieġ għaż-żamma tal-pressjoni differenzjali ta’ żero bejn il-EP u l-ISP. L-addattament jista’ jsir permezz ta’: (a) l-kontroll tal-veloċità jew tan-nixxiegħa tal-blower li pressjoni (PB) konstanti waqt kull modula (Figura 4); jiġbed (SB) u tinżamm il-veloċità tal-blower tal- jew (b) bl-aġġustament il-blower li jiġbed (SB) għal kurrent tal-massa kostanti ta’ l-exhaust dilwit u bil-kontroll f’reġjun fit- tal-pressjoni PB, u b’hekk in-nixxiegħa tal-kampjun ta’ l-exhaust tan-nixxiegħa tal-blower tmiem tat-tubu tat-trasferiment (TT) (Figura 5). Fil-każ ta’ sistema ta’ pressjoni kkontrollata l-iżball li jibqa’ fl-ingassa tal-kontroll ma jistax jeċċedi ± 3 Pa. L-oxxillatturi tal-pressjoni fil-passaġġ tad-dilwizzjoni ma għandhomx jeċċedu medja ta’ ± 250 Pa. Għal sistema ta’ tubi multipli (Figura 10) kontrollatur tan-nixxiegħa huwa meħtieġ għat-tqassim proporzjo- nali ta’ l-exhaust biex tinżamm pressjoni differenzjali ta’ żero bejn il-ħarġa ta’ l-unità tat-tubi multipli u l- ħruġ tat-TT. L-aġġustament jista’ jsir permezz ta’ kontroll tar-rata tan-nixxiegħa ta’ l-arja fil-DT mal-ħruġ tat-TT. — PCV1, PCV2 valvola tal-kontroll tal-pressjoni (il-Figura 9) Żewġ valvoli tal-kontroll tal-pressjoni huma meħtieġa għas-sistema ta’ venturi tewmin/toqob tewmin għat- tqasssim proporzjonali tan-nixxiegħa peremzz tal-kontroll tal-pressjoni warranija ta’ l-EP u l-pressjoni fil-DT. Il-valvoli għandhom ikunu lokalizzati ’l isfel mill-SP fl-EP u bejn il-PB u l-DT. — DC kabinett tat-tibrid (il-Figura 10) Kabinett għat-tibrid għandu jkun installat fil-ħruġ ta’ oxxillazzjoni tal-pressjoni fil-pajp ta’ l-exhaust EP. l-unità tat-tubi multipli sabiex tkun minimizzata l- 86 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 — VN venturi (il-Figura 8) Ventilatur għandu jkun installat fil-passaġġ tad-dilwizzjoni DT sabiex joħloq pressjoni negattiva fir-reġjun tal-ħruġ tat-tubu tat-trasferiment TT. Ir-rata tan-nixxiegħa tal-gass mit-TT hija ddeterminata bl-iskambju tal- momentum fiż-żona tal-venturi, u hija bażikament proporzjonali tal- jwassal għal relattività kostanti pressjoni PB li l-iskambju tal-momentum hu affettwat bit-temperatura tal-ħruġ tat-TT u d-differenza tal-pressjoni bejn l-EP u d-DT, ir-rata tad-dilwizzjoni attwali hija kemm kemm anqas f’tagħbija zgħira milli f’tagħbija għolja. tar-rata tan-nixxiegħa tal-blower tad-dilwizzjoni. Peress li — FC2 kontrollatur tan-nixxiegħa (Figuri 6, 7, 11 u 12; voluntarju) Kontrollatur jista’ jkun użat biex jikkontrolla n-nixxiegħa tal-blower tal-pressjoni PB u/jew il-blower li jiġbed SB. Jista’ jkun konness man-nixxiegħa ta’ l-exhaust jew is-sinjal tan-nixxiegħa tal-karburant u/jew tas-sinjal differenzjali ta’ CO2 jew NOx. Waqt l-użu tal-forniment ta’ l-arja (Figura 11) FC2 tikkontrolla direttament in-nixxiegħa ta’ l-arja. — FM1 apparat tal-kejl tan-nixxiegħa (il-Figuri 6, 7, 11 u 12) Arloġġ tal-kejl tal-gass jew istrumentazzjoni oħra biex titkejjel in-nixxiegħa ta’ l-arja tad-dilwizzjoni. FM1 hija voluntarja jekk il-PB ikun ikkalibrat biex ikejjel il-nixxiegħa. — FM2 apparat tal-kejl tan-nixxiegħa (Figura 12) Arloġġ tal-kejl tal-gass jew strumentazzjoni oħra biex titkejjel in-nixxiegħa tal-gass dilwit ta’ l-exhaust. FM2 hija voluntarja jekk il-blower li jiġbed SB ikun ikkalibrat sabiex ikejjel in-nixxiegħa. — PB blower tal-pressjoni (Figuri 4, 5, 6, 7, 8, 9 u 12) Għall-kontroll tar-rata tan-nixxiegħa ta’ l-ajra tad-dilwizzjoni, PB jista’ jkun imqabbad mal-kontrollaturi tan- nixxiegħa FC1 jew FC2. PB ma huwiex meħtieġ waqt l-użu ta’ valvola tat-tip farfett. PB jista’ jkun użat sabiex titkejjel l-arja tad-dilwizzjoni, jekk ikun kalibrat. — SB blower li jiġbed (Figuri 4, 5, 6, 9, 10 u 12) Għal sistemi tat-teħid tal-kampjuni frazzjonali biss. SB jista’ jintuża sabiex titkejjel in-nixxiegħa tal-gass ta’ l- exhaust, jekk ikun kalibrat. — DAF filtru ta’ l-arja tad-dilwizzjoni (Figuri 4 sa 12) Huwa rakkomandat li l-arja tad-dilwizzjoni tkun iffiltrata u mnaddfa permezz tal-faħam tal-kannol sabiex ikunu eliminati l-idrokarburi li jkunu fl-isfond. L-arja tad-dilwizzjoni għandha tkun ta’ temperatura ta’ 298 K (25 °Ċ) ± 5 K. Mat-talba tal-manifattur għandu jittieħed kampjun ta’ l- inġenerija sabiex ikun iddeterminat il-livelli tal-partikolati fl-isfond, li mbagħad jistgħu jkunu mnaqqsa mill- valuri fl-exhaust dilwit. l-arja tad-dilwizzjoni skond il-prattika tajba ta’ — PSP sonda tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati (Figuri 4, 5, 6, 8, 9, 10 u 12) Is-sonda hija s-sezzjoni ta’ quddiem tal-PTT u — għandha tkun installata tħares lejn in-nixxiegħa f’punt meta l-arja tad-dilwizzjoni u l-gass ta’ l-exhaust huma mħallta tajjeb, i. e. fil-passaġġ tad-dilwizzjoni DT l-linja taċ-ċentru tas-sistemi tad-dilwizzjoni huma fil-passaġġ tad- bejn wieħed u ieħor 10 diametri tal-passaġġi dilwizzjoni, isfel tal-punt meta l-exhaust jidħol ’l — għandha tkun 12 mm fid-diametru minimu ta’ ġewwa, — tista’ tkun imsaħħna sa mhux iżjed minn 325 K (52 °Ċ) it-temperatura tal-ħajt permezz ta’ sħana diretta jew għax isaħħan l-arja tad-dilwizzjoni, basta li t-temperatura ta’ l-arja ma teċċedix 325 K (52 °Ċ) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhuast fil-passaġġ tad-dilwizzjoni, — tista’ tkun insulata. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 87 — DT passaġġ tad-dilwizzjoni (il-Figuri 4 sa 12) Il-passaġġ tad-dilwizzjoni: — għandu jkun ta’ tul suffiċjenti li joħloq it-taħlit komplet ta’ l-exhaust u ta’ l-arja tad-dilwizzjoni waqt kondizzjonijiet ta’ nixxiegħa turbulenti, — għandu jkun kostruwit minn azzar li ma jsaddadx: — reattività ta’ diametru ta’ ħxuna ta’ 0,025 jew anqas għal passaġġi tad-dilwizzjoni ta’ diametru intern aktar minn 75 mm, — ħxuna nominali tal-ħajt ta’ mhux anqas minn 1,5 mm għall-passaġgi tad-dilwizzjoni ta’ diametru intern ugwali jew anqas minn 75 mm, — għandha tkun mill-anqas 75 mm ta’ diametru għat-tip tat-teħid tal-kampjuni frazzjonali, — huwa rakkomandat li tkun mill-anqas 25 mm fid-diametru għat-tip tat-teħid tal-kampjuni totali. Tista’ tkun imsaħħna sa mhux iżjed minn 325 K (52 °Ċ) it-temperatura tal-ħajt permezz ta’ sħana diretta jew għax isaħħan l-arja tad-dilwizzjoni, basta li t-temperatura ta’ l-arja ma teċċedix 325 K (52 °Ċ) qabel l- introduzzjoni ta’ l-exhuast fil-passaġġ tad-dilwizzjoni. Tista’ tkun insulata. tal-magna għandu jkun imħallat sewwa ma’ tat-teħid tal- L-exhaust kampjuni frazzjonali, il-kwalità tat-taħlit għandha tkun eżaminata wara l-introduzzjoni fis-servizz permezz ta’ passaġġ ta’ profili ta’ CO2 bil-magna qed taħdem (mill-anqas erba’ punti tal-kejl mifruxa ugwalment). Jekk meħtieġ, jista’ jintuża orifiċju tat-taħlit. l-arja tad-dilwizzjoni. Għal sistemi Nota: Jekk it-temperatura ambjentali fil-viċinità tal-passaġġ tad-dilwizzjoni (DT) hija inqas minn 293 K (20 °Ċ), għandhom jittieħdu prekawzjonijiet sabiex ikun evitat it-telf ta’ partikoli mal-ħitan kesħin tal- passaġġ tad-dilwizzjoni. Għalhekk, is-sħana u/jew l-insulazzjoni tal-passaġġ fil-limiti mogħtija hawn fuq huwa rakkomandat. Meta l-magna tkun mgħobbija ħafna, il-passaġġ jista’ jkun imkessaħ b’mezz mhux aggressiv bħal fan taċ- ċirkulazzjoni, basta li t-temperatura tal-medja li tkessaħ ma tkunx anqas minn 293 K (20 °Ċ). — HF skambjatura tas-sħana (Figuri 9 u 10) L-iskambjatur tas-sħana għandu jkun ta’ kapaċità suffiċjenti biex tinżamm it-temperatura fid-daħla tal-blower li jiġbed SB fi ± 11 K mat-temperatura medja ta’ l-operazzjoni osservata waqt it-test. 1. 2. 1. 2. Sis tema t a ’ nixxieg ħ a sħ iħ a t ad-dilwizzjoni (Figur a 13) Sistema tad-dilwizzjoni hija deskritta bil-bażi fuq id-dilwizzjoni ta’ l-exhaust totali bl-użu tal-kunċett tat-teħid tal-kampjuni tal-volum konstanti (CVS). Il-volum totali tat-taħlita ta’ l-arja tad-dilwizzjoni għandu jitkejjel. Jew sistema ta’ PDP jew CFV tista’ tintuża. l-exhaust dilwit għandu jkun mgħoddi mis-sistema Għall-ġbir sussegwenti tal-partikolati, kampjun ta’ gass ta’ tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati (Sezzjoni 1. 2. 2, Figuri 14 u 15). Jekk dan isir b’modula diretta, huwa riferit bħala dilwizzjoni singola. Jekk il-kampjun hu dilwit għal darba oħra fil-passaġġ sekondarju tad-dilwizzjoni, huwa referit bħala dilwizzjoni doppja. Dan huwa utili, jekk il-ħtieġa tat-temperatura ta’ wiċċ il-filtru ma tistax tintlaħaq bi dilwizzjoni singola. Għalkemm parzjalment sistema tad-dilwizzjoni, is-sistema tad-dilwizzjoni doppja hija deskritta bħala modifikazzjoni tas-sistema tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati fis-Sezzjoni 1. 2. 2, Figura 15, minħabba li taqsam il-biċċa l-kbira tal-partijiet ta’ sistema tipika tat-teħid tal-kampjuni. L-emissjonijiet tal-gass jistgħu wkoll ikunu stabbiliti fil-passaġġ tad-dilwizzjoni ta’ sistema tad-dilwizzjoni tan- nixxiegħa sħiħa. Għalhekk, is-sondi tat-teħid tal-kampjuni għal komponenti tal-gass huma murija fil-Figura 13 imma ma jidhrux fil-lista tad-deskrizzjoni. Il-ħtiġiet rispettivi huma deskritti fis-Sezzjoni 1. 1. 1. 88 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Deskrizzjonijet - Figura 13 — EP pajp ta’ l-exhaust It-tul tal-pajp ta’ l-exhaust mill-ħruġ tal-manifold ta’ l-exhaust tal-magna, il-ħruġ tat-turbocharger jew l-apparat tat-trattament posterjuri tal-passaġġ tad-dilwizzjoni hu meħtieġ li ma jkunx iżjed minn 10 m. Jekk is- sistema teċċedi l-4 m fit-tul, it-tubi kollha li jeċċedu l-4 m m’għandhomx ikunu insulati, ħlief għall-arloġġ tal-kejl li jkun fil-linja tad-duħħan, jekk jintuża. Il-ħxuna radjali ta’ l-insulazzjoni għandha tkun mill-anqas ta’ 25 mm. insulattiv għandha jkollha valur ta’ mhux aktar minn 0,1 W/(m 7 K) imkejjel fi 673 K (400 °Ċ). Biex inaqqas l-inertia termali tal-pajp ta’ l-exhaust ħxuna tar- rata tad-diametru ta’ 0,015 jew anqas huwa rakkomandat. L-użu ta’ sezzjonijiet flessibbli għandhu jkun limitat għat-tul tar-relattività tad-diametru ta’ 12 jew anqas. Il-konduttività termali tal-materjal Figura 13 Sistema ta’ nixxiegħa sħiħa tad-dilwizzjoni L-ammont dilwizzjoni. totali ta’ l-exhaust mhux ipproċessat hu mħallat fil-passaġġ tad-dilwizzjoni DT ma’ l-arja tad- Ir-rata tan-nixxiegħa ta’ l-exhaust tal-gass dilwit titkejjel permezz ta’ pompa ta’ dispostament pożittiv PDP jew b’venturi tal-kurrrent kritiku CFV. Apparat li jagħmel skambju tas-sħana HF jew kumpens elettroniku tan- nixxiegħa PDP jistgħu jkunu użati għal kampjunar proporzjonali tal-partikolati u għall-nixxiegħa tad-determi- nazzjoni. Peress li d-determinazzjoni tal-massa hija bbażata fuq in-nixxiegħa totali tal-gass ta’ l-exhaust, ma huwiex meħtieġ li tkun ikkalkolata r-rata tad-dilwizzjoni. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 89 — PDP pompa ta’ l-ispostament pożittiv tal-pompa. tan-nixxiegħa ta’ Il-PDP tkejjel b’arloġġ it-total l-exhaust dilwit min-numru tad-dawrien tal-pompa u l- l-exhaust m’għandhiex tkun artifiċjalment ispostament imnaqqsa bil-PDP jew bis-sistema tad-dħul ta’ l-arja dilwita. Il-pressjoni statika posterjuri ta’ l-exhaust hija mkejla bis-sistema tas-CVS li tkun topera u għandha tibqa’ ± 1,5 kPa tal-pressjoni statika mkejla mingħajr konnessjoni mas-CVS f’veloċità u tagħbija identika. Is-sistema tal-pressjoni posterjuri ta’ It-temperatura tat-taħlita tal-gass immedjatament qabel operatorja medja osservata waqt it-test, meta l-ebda kumpens tan-nixxiegħa ma jintuża. il-PDP għandha tkun fi ± 6 K tat-temperatura Il-kumpens tan-nixxiegħa jista’ jintuża biss jekk it-temperatura fid-daħla tal-PDP ma teċċedix 50 °C (323 K). — CFV Ventilaturi tan-nixxiegħa kritika in-nixxiegħa totali ta’ jżomm in-nixxiegħa f’kondizzjonijiet mifqugħa (nixxiegħa CFV ikejjel kritika). Il-pressjoni statika posterjuri ta’ l-exhaust titkejjel permezz tas-sistema tas-CFV li għandha tibqa’ fi ± 1,5 kPa tal-pressjoni statika mkejla mingħajr konnessjoni mas-CFV f’veloċità u tagħbija tal-magna is-CFV għandha tkun fi ± 11 K tat- identika. temperatura operatorja medja osservata waqt it-test, meta l-ebda kumpens tan-nixxiegħa ma jintuża. It-temperatura tat-taħlita tal-gass immedjatament qabel l-exhaust billi — HE Skambjatur tas-sħana (voluntarju jekk EFC tkun użata) L-iskambjatur tas-sħana għandu jkun ta’ kapaċità suffiċjenti biex iżomm it-temperatura fil-limiti tal-ħtiġiet imsemmija hawn fuq. — EFC Kumpens elettroniku tal-nixxiegħa (voluntarju jekk tintuża HE) Jekk it-temperatura fid-daħla ta’ kemm il-PDP jew il-CFV ma jinżammx fil-limiti elenkati hawn fuq, sistema ta’ kumpens tan-nixxiegħa tkun meħtieġa għall-kejl kontinwu tar-rata tan-nixxiegħa u l-kontroll tat-teħid tal- kampjuni proporzjonali fis-sistema tal-partikolati. Għal dak l-iskop, nixxiegħa mill-filtri tal-partikolati tas-sistema tat-teħid tal-kampjuni (ara Figuri 14 u 15), kif xiearq. is-sinjali tar-rata tan-nixxiegħa huma kontinwament imkejla biex jikkoreġu r-rata tan- — DT passaġġ tad-dilwizzjoni Il-passaġġ tad-dilwizzjoni: — għandu jkollu diametru żgħir biżżejjed li jikkawża nixxiegħa turbulenti (Numru ta’ Reynolds akbar minn 4 000) ta’ tul suffiċjenti li jikkawża taħlit komplet ta’ l-exhaust ma’ l-arja tad-dilwizzjoni. Ftuħ għat-taħlit jista’ jintuża, — għandha tkun mill-anqas ta’ diametru ta’ 75 mm, — tista’ tkun insulata. L-exhaust tal-magna għandu jkun dirett ’l mħallat tajjeb. isfel fil-punt meta hu introdott fil-passaġġ tad-dilwizzjoni, u Waqt l-użu tad-dilwizzjoni, kampjun minn kull passaġġ tad-dilwizzjoni hu trasferit għas-sistema tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati (-Sezzjoni 1. 2. 2, Figura 14). Il-kapaċità tan-nixxiegħa tal-PDP jew CFV għandha tkun suffiċjenti biex l-exhaust dilwit jinżamm f’temperatura ta’ anqas minn, jew egwali ta’ 325 K (52 °Ċ) immedjatament qabel il-filtru primarju tal-partrikolati. Meta jintuża dilwizzjoni doppju, il-kampjun mill-passaġġ tad-dilwizzjoni huwa trasferit għal-passaġġ sekondarju tad-dilwizzjoni fejn jitkompla li jsir id-dilwizzjoni, u minn hemm mgħoddi mill-filtri tat-teħid tal-kampjuni (Sezzjoni 1. 2. 2, Figura 15). Il-kapaċità tan-nixxiegħa tal-PDP jew tas-CFV għandha tkun suffiċjenti biżżejjed biex iżżomm in-nixxiegħa ta’ l-exhaust dilwit fit-temperatura DT ta’ anqas minn, jew ugwali għal 464 K (191 °Ċ) fiż-żona tat-teħid tal- kampjuni. Is-sistema sekjondarja tad-dilwizzjoni tista’ tipprovdi arja tad-dilwizzjoni sekondarja suffiċjenti biex iżżomm in-nixxiegħa ta’ l-exhaust dilwit darbtejn fit-temperatura ta’ anqas minn, jew ugwali għal 325 K (52 °Ċ) immedjatament qabel il-filtru primarju tal-partikolati. 90 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 — DAF Filtru ta’ l-arja tad-dilwizzjoni Huwa rakkomandat li l-arja tad-dilwizzjoni tkun iffiltrata u mnaddfa permezz tal-faħam tal-kannol sabiex ikunu eliminati l-idrokarburi fl-isfond. L-arja tad-dilwizzjoni għandha jkollha temperatura ta’ 298 K (25 °Ċ) ± 5 K. Mat-talba tal-manifattur għandu jittieħed kampjun ta’ l- inġenerija tajba biex ikun determinat il-livelli tal-partikolati fl-isfond, li minn hemm jistgħu jitnaqqsu mill- valuri mkejla fl-exhaust dilwit. l-arja tad-dilwizzjoni skond prattika ta’ — PSP sonda tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati Is-sonda hija s-sezzjoni ta’ quddiem tal-PTT u — għandha tkun installata tħares lejn in-nixxiegħa fil-punt meta l-arja tad-dilwizzjoni u l-gass ta’ l-exhaust huma mħallta tajjeb, i. e. fil-passaġġ tad-dilwizzjoni DT l-linja ċentrali tas-sistemi tad-dilwizzjoni huma bejn wieħed u ieħor 10 diametri tal-passaġġi fil-passaġġ tad- dilwizzjoni, isfel tal-punt meta l-exhaust jidħol ’l — għandha tkun 12 mm fid-diametru minimu intern, — tista’ tkun imsaħħna sa mhux iżjed minn 325 K (52 °Ċ) it-temperatura tal-ħajt permezz ta’ sħana diretta jew għax isaħħan l-arja tad-dilwizzjoni, basta li t-temperatura ta’ l-arja ma teċċedix 325 K (52 °Ċ) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhuast fil-passaġġ tad-dilwizzjoni, — tista’ tkun insulata. 1. 2. 2. Sistema tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati (Figuri 14 u 15) l-exhaust dilwit mill-filtri, Is-sistema tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati hija meħtieġa għall-ġbir tal-partikolat fuq il-filtru tal-partikolati. Fil-każ tat-teħid tal-kampjuni totali tan-nixxiegħa tad-dilwizzjoni parzjali, li jikkonsisti fil-mogħdija tal-kampjun totali ta’ (Sezzjoni 1. 2. 1. 1, Figuri 7 u 11) u s-sistema tat-teħid tal- kampjuni normalment minn unità integrali. Fil-każ ta’ teħid tal-kampjuni frazzjonali tan-nixxiegħa parzjali tad- dilwizzjoni, li tikkonsisti fil-mogħdija mill-filtri ta’ porzjon biss tal-exhaust dilwit, id-dilwizzjoni (Sezzjoni 1. 2. 1. 1, Figuri 4, 5, 6, 8, 9, 10 u 12 u Sezzjoni 1. 2. 1. 2, Figura 13) u s-sistemi tat-teħid tal-kampjuni li huma s-soltu differenti minn unitajiet differenti. id-dilwizzjoni F’din id-Direttiva, is-sistema tad-dilwizzjoni doppja DDS (Figura 15) ta’ sistema tad-dilwizzjoni tan-nixxiegħa sħiħa hija meqjusa bħala modifika speċifika għal sistema tipika tat-teħid tal-kampjuni kif murija fil-Figura 14. l-partijiet kollha tas-sistema tal-kampjunar tal-partikolati, bħalma Is-sistema ta’ dilwizzjoni doppju tinkludi tal-filtri u pompa tat-teħid tal-kampjuni, u addizzjonalment ċerti tad-dilwizzjoni, huma d-detenturi bħalma hija l-forniment ta’ l-arja tad-dilwizzjoni u l-passaġġ sekondarju tad-dilwizzjoni. fatturi Sabiex ikun evitat kwalunkwe impatt fuq l-ingassi tal-kontroll, huwa rakkomandat li l-pompa tal-kampjun tkun taħdem matul il-proċedura tat-test kollu. Għall-metodu tal-filtru singolu, sistema ta’ bypass għandha tintuża għall-mogħdija tal-kampjun mill-filtri tat-teħid tal-kampjuni fil-ħinijiet mixtieqa. Interferenza mal-proċedura tal- qlib ta’ l-ingassi tal-kontroll għandha tkun imnaqqsa kemm jista’ jkun. Deskrizzjonijiet – Figuri 14 u 15 — PSP sonda tad-teħid tal-kampjuni tal-partikolati (Il-Figuri 14 u 15) Is-sonda tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati murija fil-figuri hija l-parti ta’ quddiem tat-tubu tat-trasferi- ment tal-partikolati PTT. Is-sonda: — għandha tkun installata tħares lejn in-nixxiegħa fil-punt minn fejn l-arja tad-dilwizzjoni u l-gass ta’ l- exhaust huma mħalta tajjeb, i. e. fil-passaġġ tad-dilwizzjoni DT il-linja ċentrali tas-sistemi tad-dilwizzjoni (ara Sezzjoni 1. 2. 1), huma bejn wieħed u ieħor 10 diametri tal-passaġġi ’l isfel tal-punt meta l-exhaust jidħol fil-passaġġ tad-dilwizzjoni), — għandha tkun 12 mm fid-diametru minimu intern, — tista’ tkun imsaħħna sa mhux iżjed minn 325 K (52 °Ċ) it-temperatura tal-ħajt permezz ta’ sħana diretta jew għax issaħħan l-arja tad-dilwizzjoni, basta li t-temperatura ta’ l-arja ma teċċedix 325 K (52 °Ċ) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhaust fil-passaġġ tad-dilwizzjoni, — tista’ tkun insulata. 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 91 Figura 14 Sistema tat-teħid tal-kampjuni tal-Partikolati l-exhaust tal-gass dilwit li jittieħed mill-passaġġ tad-dilwizzjoni DT ta’ nixxiegħa parzjali jew ta’ Kampjun ta’ sistema tad-dilwizzjoni minn sonda tat-teħid tal-kampjuni tal- partikolati PTT permezz ta’ pompa P tat-teħid tal-kampjuni. Il-Kampjun huwa mgħoddi mid-detentur(i) tal-filtri FH li fihom il-filtri tat-teħid ta’ kampjuni tal-partikolati. Ir-rata tan-nixxiegħa tal-kampjun hija kontrollat bin- nixxiegħa tal-kontrollatur FC3. in- nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust dilwit tkun użata bħala sinjal ta’ l-ordni għal FC3. Jekk kumpens elettroniku tan-nixxiegħa EFC (ara l-figura 13) tal-partikolati PSP u t-tubu tat-trasferiment ikun użat, 92 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Figura 15 Sistema tad-dilwizzjoni (sistema tan-nixxiegħa sħiħa biss) Kampjun tal-gass ta’ l-exhaust dilwit huwa trasferit mill-passaġġ tad-dilwizzjoni DT tas-sistema tad-dilwizzjoni tan-nixxiegħa sħiħa minn sonda tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati PSP u t-tubu tat-trasferiment tal-partikolati PTT minn passaġġ sekondarju tad-dilwizzjoni SDT, Il-kampjun ikun imbagħad mgħoddi mid-detentur(i) tal-filtri FH li fihom l-filtri tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati. Ir-rata tan- nixxiegħa ta’ iżda r-rata tan-nixxiegħa tal-kampjun hija Jekk kumpens elettroniku tan-nixxiegħa EFC (ara figura 13) kkontrollata bin-nixxiegħa tal-kontrollatur FC3. jintuża, in-nixxiegħa tal-gass ta’ l-exhaust dilwit totalment hija użata bħala sinjal ta’ l-ordni għal FC3. l-arja tad-dilwizzjoni hija konstanti normalment jkun dilwit għal darba oħra. jerġa’ — PTT it-tubu tat-trasferiment tal-partikolati (il-Figuri 14 u 15) It-tubu tat-trasferiment tal-partikolati ma jistax jeċċedi 1 020 mm fit-tul, u għandu jkun minimizzat fit-tul kull meta jkun possibbli. Il-qisien huma validi għal: — it-tip tat-teħid tal-kampjuni tad-dilwizzjoni frazzjonali tan-nixxiegħa parzjali u tas-sistema tad-dilwizzjoni singolu tan-nixxiegħa sħiħa mill-ponta tas-sonda sad-detentur tal-filtru, — it-tip tat-teħid tal-kampjuni tad-dilwizzjoni tan-nixxiegħa parzjali minn tarf tal-passaġġ tad-dilwizzjoni sad-detentur tal-filtru, — is-sistema tad-dilwizzjoni doppja tan-nixxiegħa sħiħa mill-ponta tas-sonda sal-passaġġ tad-dilwizzjoni sekondarju. It-tubu tat-trasferiment: — jista’ jkun imsaħħan sa mhux iżjed minn 325 K (52 °Ċ) it-temperatura tal-ħajt permezz ta’ sħana diretta jew għax isaħħan l-arja tad-dilwizzjoni, basta li t-temperatura ta’ l-arja ma teċċedix 325 K (52 °Ċ) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhaust fil-passaġġ tad-dilwizzjoni, 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 93 — jista’ jkun insulat. — SDT it-tubu tad-dilwizzjoni sekondarju (Figura 15) It-tubu tad-dilwizzjoni sekondarju għandu jkollu diametru minimu ta’ 75 mm u għandu jkun ta’ tul suffiċjenti sabiex jipprovdi ħin ta’ resistenza ta’ mill-anqas 0,25 sekondi għall-kampjun dilwit darbtejn. Id- detentur tal-filtru primarju, FH, għandu jinstab fi 300 mm tal-ħruġ tat-SDT. Il-passaġġ tad-dilwizzjoni sekondarju: — jista’ jkun imsaħħan sa mhux iżjed minn 325 K (52 °Ċ) it-temperatura tal-ħajt permezz ta’ sħana diretta jew għax isaħħna l-arja tad-dilwizzjoni, basta li t-temperatura ta’ l-arja ma teċċedix 325 K (52 °Ċ) qabel l-introduzzjoni ta’ l-exhaust fil-passaġġ tad-dilwizzjoni, — jista’ jkun insulat. — FH detentur tal-filtru(i) (Figuri 14 u 15) Għall-filtri primarji u tar-rinforzar jistgħu jintużaw detentur ta’ filtru wieħed jew detenturi tal-filtri separati. Il-ħtiġiet ta’ l-Anness III, Appendiċi 1, Sezzjoni 1. 5. 1. 3 għandhom ikunu mħarsa. Id-dentur(i) tal-filtru(i): — jistgħu jkunu msaħħna sa mhux iżjed minn 325 K (52 °Ċ) temperatura tal-ħajt bi sħana diretta jew billi jsaħħnu minn qabel l-arja tad-dilwizzjoni, basta li t-temperatura ta’ l-arja ma teċċedix 325 K (52 °Ċ), — jista’ jkun insulat. — P pompa tat-teħid tal-kampjuni (Figuri 14 u 15) Il-pompa tat-teħid tal-kampjuni tal-partikolati għandha tkun tinstab ’il bogħod biżżejjed mill-passaġġ sabiex it-temperatura tal-gass fid-daħla għandha tibqa’ konstanti (± 3 K), jekk il-korrezzjoni tan-nixxiegħa FC3 ma tintużax. — DP il-pompa tad-dilwizzjoni ta’ l-arja (Figura 15) (in-nixxiegħa sħiħa tad-dilwizzjoni doppju biss) Il-pompa tad-dilwizzjoni għandha tkun hekk lokalizzata li l-arja tad-dilwizzjoni sekondarja tkun provduta f’temperatura ta’ 298 K (25 °Ċ) ± 5 K. — FC3 il-kontrollur tan-nixxiegħa (il-Figuri 14 u 15) Kontrollur tan-nixxiegħa għandu jintuża sabiex jikkumpensa n-nixxiegħa tal-partikolat tal-kampjun għat- temperatura u l-varjazzjonijiet tal-pressjoni warranija fil-passaġġ tal-kampjun, jekk l-ebda mezz ieħor ma tan-nixxiegħa huwa meħtieġ jekk jintuża l-kumpens elettroniku tan- huwa disponnibbli. nixxiegħa EFC (ara figura 136). Il-kontrollur — FM3 apparat li jkejjel in-nixxiegħa (Figuri 14 u 15) (in-nixxiegħa tal-kampjun tal-partikolati) L-arloġġ tal-kejl tal-gass jew l-istrumentazzjoni tan-nixxiegħa għandu jkun lokalizzat ’il bogħod biżżejjed mill-pompa tal-kampjun sabiex it-temperatura tad-daħla tal-gass tibqa’ konstanti(± 3 K), jekk il-korrezzjoni tan-nixxiegħa FC3 ma tintużax. — FM4 apparat li jkejjel in-nixxiegħa (Figura 15) (arja tad-dilwizzjoni, nixxiegħa sħiħa tad-dilwizzjoni doppju) li tan-nixxiegħa għandu jkun lokalizzat tal-gass jew l-istrumentazzjoni L-arloġġ tal-kejl temperatura tad-daħla tal-gass tibqa’ fi 298 K (25 °Ċ) ± 5 K. f’tali post t- — BV valvola tal-ballun (voluntarja) Il-valvola tal-ballun għandha jkollha diametru ta’ mhux anqas mid-diametru intern tat-tubu tat-teħid tal- kampjuni u ħin ta’ tibdil ta’ anqas minn 0,5 sekondi. Nota: Jekk it-temperatura ambjentali fil-viċinanza ta’ PSP, PTT, SDT, u FH huwa taħt il-239 K (20 °Ċ), prekawzjonijiet għandhom jittieħdu sabiex jevitaw telf tal-partikolati fuq il-ħitan kesħin ta’ dawn il- partijiet. Għalhekk, saħħan u/jew insulazzjoni ta’ dawn il-partijiet fil-limiti mogħtija fid-deskrizzjoni- li t-temperatura tal-wiċċ tal-filtru ma jiet rispettivi huma rakkomandati. Huwa rakkomandat ukoll tkunx taħt 293 K (20 °Ċ). Meta l-magna tkun mgħobbija ħafna, il-pattijiet imsemmija hawn fuq jistgħu jkunu mkesħa b’mezz mhux aggressiv bħalma hu fan taċ-ċirkulazzjoni, basta li t-temperatura tal-mezz li jkessaħ ma tkunx taħt 293 K (20 °Ċ). 94 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 ANNESS VI 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 95 96 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Appendiċi 1 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 97 98 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 ANNESS VII SISTEMA TAN-NUMERAZZJONI TAĊ-ĊERTIFIKATI TA’ L-APPROVAZZJONI (ara l-Artikolu 4(2)) 1. In-numru għandu jikkonsisti f’ħames sezzjonijiet separati bil-karattru ‘*’. Sezzjoni 1: l-ittra żgħira ‘e’ segwita bl-ittra(i) distintivi jew in-numru ta’ l-Istat Membru li joħroġ l-approvazzjoni: 1 2 3 4 5 6 9 11 12 għall-Ġermanja għal Franza għall-Italja għall-Olanda għall-Isvezja għall-Belġju għal Spanja għar-Renju Unit għall-Awstrija 13 17 18 21 23 għal-Lussemburgu għall-Finlandja għad-Danimarka għall-Portugall għall-Greċja IRL għall-Irlanda Sezzjoni 2: Sezzjoni 3: Sezzjoni 4: Sezzjoni 5: in-numru ta’ din id-Direttiva. Li fih dati differenti ta’ l-implimentazzjoni u l-istandards tekniċi differenti, żewġ karattri alfabetiċi huma miżjuda. Dawn il-karattri jirreferu għad-dati differenti ta’ l-applikazzjoni l-applikazzjoni tal-magna għal speċifikazzjoni differenti għal makkinarju għall-istadji tal-gravità u ta’ mobbli, fuq il-bażi ta’ liema l-approvazzjoni tat-tip ingħatat. L-ewwel karattru hu definit fl-Artikolu 9. It-tieni karattru hu definit fl-Anness I, Sezzjoni 1 fir-rigward tal-modula tat-test definit fl-Anness III, Sezzjoni 3. 6. in-numru tad-Direttiva l-aktar riċenti li temenda, kif applikabbli għall-approvazzjoni. Jekk applikabbli, żewġ karattri oħra alfabetiċi għandhom jiżdiedu jiddependi fuq il-kondizzjonijiet deskritti fis-Sezzjoni 2, anke jekk huwa riżultat tal-parametri ġodda, wieħed biss mill-karattri għandu jinbidel. Jekk l-ebda tibdil ta’ dawn il-karattri ma jkun applikabbli dawn għandhom jitħallew barra. numru sekwenzjali b’erba’ ċifri approvazzjoni bażika. Is-sekwenza għandha tibda minn 0001. numru sekwenzjali b’żewġ ċifri (b’żero ta’ qabel għandha tibda minn 01 għal bażi ta’ kull numru ta’ l-approvazzjoni. ikun applikabbli) biex juri n-numru ta’ (biż-żero ta’ qabel kif jekk applikabbli) biex juri l-estensjoni. Is-sekwenza l- 2. Eżempju għat-tielet approvazzjoni (ma’, sa issa, bl-ebda estensjoni) li tikkorrispondi mad-data ta’ l-applikazzjoni A is-Sezzjoni tal-potenza maġġuri) u għall-applikazzjoni tal-magna għall-ispeċifikazzjoni A ta’ makkinarju (stadju I, mobbli, maħruġa mir-Renju Unit: e 11*98/…AA*00/000XX*0003*00 3. Eżempju tat-tieni estensjoni tar-raba’ approvazzjoni li tikkorrispondi mad-data ta’ l-applikazzjoni E (stadju II, Sezzjoni tal-medda ta’ potenza medja) għall-istess speċifikazzjoni ta’ makkinarju (A), maħruġa mill-Ġermanja: e 1*01/…EA*00/000XX*0004*02 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 99 ANNESS VIII 100 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 ANNESS IX 13/Vol. 20 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 101 X S S E N N A 102 MT Il-Ġurnal Uffiċjali ta’ l-Unjoni Ewropea 13/Vol. 20 Stqarrija mill-Kummissjoni rigward l-Artikolu 15 Il-Kummissjoni tikkonferma li, skond l-ittra u l-ispirtu tal-modus vivendi dwar il-proċedura tal-Kumitat, hi sejra żżomm joriġinaw minn din id- lill-Parlament Ewropew kompletament infurmat fir-rigward tal-miżuri ta’ Direttiva li hi tipproponi li tadotta. l-implimetazzjoni li