title: Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's - Actieplan ter bevordering van het veilige gebruik van Internet

eurovoc_concepts:
action programme
computer network
consumer protection
data protection
information network

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 26. 11. 1997 COM(97) 582 def. 97/0337 (CNS) MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S Actieplan ter bevordering van het veilige gebruik van Internet Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RA AH tot vaststelling van een communautair meerjarenactieplan ter bevordering van het veilige gebruik van Internet (door de Commissie ingediend) Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's Actieplan ter bevordering van het veilige gebruik van Internet 1. INLEIDING Door zijn razendsnelle groei brengt Internet momenteel een ware omwenteling in een aantal economische sectoren teweeg. Tegelijkertijd oefent Internet een sterke invloed uit op sociaal, educatief en cultureel gebied doordat het burgers en opvoeders meer mogelijkheden verschaft, de drempels voor het creëren en verspreiden van inhoud verlaagt en universele toegang tot steeds rijkere bronnen van digitale informatie biedt. In overeenstemming met deze mogelijkheden is de inhoud op Internet voor het overgrote deel bedoeld als informatie voor volledig legitiem zakelijk of particulier gebruik. Internet bevat echter ook een beperkte hoeveelheid potentieel schadelijke of illegale inhoud of kan als middel voor criminele activiteiten worden gebruikt. Ofschoon de voordelen van Internet ruimschoots tegen de mogelijke nadelen opwegen, kunnen deze aspecten niet over het hoofd worden gezien. Het betreft hier dringende kwesties van openbaar, politiek, commercieel en juridisch belang. Als daar geen aandacht aan wordt besteed, zouden ze aanleiding kunnen geven tot sterke weerstand tegen het gebruik van Internet, waardoor een ontwikkeling zou worden belemmerd die voor alle sectoren van de maatschappij in diverse opzichten grote voordelen kan opleveren. Vanwege deze bezorgdheid werd tijdens recente politieke besprekingen in de Europese Unie dan ook de nadruk gelegd op de behoefte aan maatregelen en concrete oplossingen. Het in deze mededeling voorgestelde actieplan is een belangrijk element in de strijd tegen illegale en schadelijke inhoud op Internet. Om het beoogde resultaat te bereiken, moet het nauw worden gecoördineerd met andere initiatieven op het gebied van illegale en schadelijke inhoud. Het slaat een brug naar de toenemende samenwerking tussen de politiële en justitiële autoriteiten in het kader van de derde pijler. Meer algemeen is het een aanvulling en versterking van de acties op de desbetreffende gebieden die in de lidstaten worden uitgevoerd of in voorbereiding zijn. Het plan heeft betrekking op illegale en schadelijke inhoud. Illegale inhoud wordt soms beschouwd als synoniem met kinderpornografie. Illegale inhoud omvat echter meer en houdt verband met uiteenlopende vraagstukken: • nationale veiligheid (instructies voor het maken van bommen, illegale productie van drugs, terroristische activiteiten); • bescherming van minderjarigen (onrechtmatige vormen van marketing, geweld, pornografie); • bescherming van de menselijke waardigheid (aansporing tot rassenhaat of • rassendiscriminatie); economische veiligheid (fraude, kredietkaarten); informatiebeveiliging (kwaadwillig hacken); 1 instructies voor het illegaal kopiëren van • bescherming van de persoonlijke levenssfeer (ongeoorloofd verstrekken van persoonsgegevens, elektronische pesterijen); • bescherming van de goede naam (smaad, onrechtmatige vergelijkende reclame); • intellectuele eigendom (ongeoorloofde verspreiding van auteursrechtelijk beschermde werken, bv. software of muziek). Schadelijke inhoud slaat zowel op inhoud die is toegestaan, maar waarvan de verspreiding beperkt is (alleen voor volwassenen bijvoorbeeld), als op inhoud die voor bepaalde gebruikers aanstootgevend kan zijn, hoewel de publicatie ervan niet is beperkt vanwege het beginsel van de vrije meningsuiting. De intense activiteit van de Europese instellingen op dit gebied sinds 1996', de politieke richting die door het Europees Parlement2 en de Raad3 is aangegeven, de ministeriële verklaring als resultaat van de Conferentie in Bonn en de ontwikkelingen in de lidstaten tonen aan dat Europa in veel opzichten een voortrekkersrol heeft vervuld bij de behandeling van de problemen en het voorstellen van oplossingen op basis van zelfregulering door de industrie, filtratie en beoordeling, en het vergroten van het vertrouwen bij de gebruikers door bewustmaking. De Commissie is voornemens de uitdagingen op twee manieren te beantwoorden: door middel van een voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid en door middel van het onderhavige actieplan, dat het resultaat is van het intensieve overleg met alle betrokkenen dat in het kader van dit proces heeft plaatsgevonden. Ter bestrijding van illegale inhoud is de medewerking van de industrie vereist om de verspreiding te beperken, alsmede een volledig functionerend zelfreguleringssysteem dat een hoge mate van bescherming beoogt en dat hand in hand moet gaan met een doelmatige rechtshandhaving door de lidstaten en derde landen. Schadelijke inhoud moet op een andere manier worden aangepakt dan illegale inhoud, en ook hier heeft de industrie een leidende rol te spelen door ervoor te zorgen dat de gebruikers kunnen beschikken over en op de hoogte zijn van de nodige hulpmiddelen. De Commissie heeft aangegeven op welke gebieden concrete maatregelen noodzakelijk zijn en communautaire middelen beschikbaar moeten worden gesteld om een gunstige omgeving voor de ontwikkeling van de Internetindustrie te bevorderen: • bevordering van zelfregulering regelingen voor inhoudcontrole, inclusief een Europees netwerk van hotlines4, om een hoge mate van totstandbrenging van en Zie overzicht in bijlage 2. 2 Resolutie van het Europees Parlement van 24 april 1997 over de Mededeling van de Commissie inzake illegale en schadelijke inhoud op het Internet, Resolutie van het Europees Parlement van 24 oktober 1997 over het Groenboek van de Commissie over de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten (COM(96) 483). 3 Resolutie van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, PB nr. C 70 van 6. 3. 1997, blz. 1, http://www. echo. lu/legal/en/internet/resol. html 4 Een hotline is een centrum dat de gebruikers de mogelijkheid biedt om inhoud te melden die zij tijdens het gebruik van Internet hebben aangetroffen en die volgens hen illegaal is. Er zullen maatregelen 2 (vooral bescherming kinderpornografie, racisme of antisemitisme); te verwezenlijken ter bestrijding van inhoud zoals • demonstratie en toepassing van doelmatige filtreervoorzieningen en compatibele beoordelingssystemen, waarbij met de culturele en taalkundige verscheidenheid rekening wordt gehouden; • bevordering van bewustmakingsacties gericht op de gebruikers, in het bijzonder kinderen, ouders en leerkrachten, zodat zij veilig en vol vertrouwen gebruik kunnen maken van de door de industrie aangeboden Internetvoorzieningen. Om het gewenste resultaat te bereiken, moeten deze maatregelen om de volgende redenen in het kader van een meerjarenactieplan worden uitgevoerd: • het geeft een duidelijk teken aan de industrie en de gebruikers in de EU dat zij, om het veilige gebruik van Internet te realiseren, met de steun van de overheid actief moeten samenwerken; • het brengt in geheel Europa een samenwerkings- en coördinatieproces op gang om deze problemen door middel van concrete acties en projecten aân te pakken; • het verschaft een stevige basis waarop zowel onmiddellijke acties kunnen worden gepland als acties die gedurende een langere tijd zullen doorlopen; • het houdt een zekere flexibiliteit in voor het beantwoorden van nieuwe uitdagingen die gezien de snelheid van de technologische vooruitgang en de marktontwikkelingen op Internet kunnen worden verwacht; • het garandeert de voortdurende betrokkenheid van de lidstaten bij en de raadpleging van het Europees Parlement over de voorgestelde maatregelen. 2. DE POLITIEKE CONSENSUS VOOR ACTIE De afgelopen achttien maanden werden grote inspanningen geleverd, zowel op het niveau van de EU als in de lidstaten. Bovendien werd in diverse internationale fora over de gerezen problemen gedebatteerd en beraadslaagd. Een overzicht van deze werkzaamheden wordt in bijlage 2 gegeven. 2. 1. De te volgen aanpak De in de EU reeds uitgevoerde werkzaamheden, die zijn gebaseerd op de Mededeling over illegale en schadelijke inhoud en op het Groenboek over de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid, hebben geleid tot een brede consensus tussen het Europees Parlement, de Raad en de lidstaten over de te volgen aanpak. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen illegale inhoud en schadelijke inhoud. Voor deze twee categorieën moeten verschillende maatregelen worden getroffen. worden getroffen naar gelang van de gemelde feiten. De dienst kan alleen doeltreffend functioneren als het de gebruiker gemakkelijk wordt gemaakt om iets te melden bij een hotline. • Illegale inhoud moet aan de bron worden aangepakt door de rechtshandhavings- instanties, wier activiteiten door de nationale rechtsregels en overeenkomsten inzake justitiële samenwerking worden geregeld. De industrie kan echter belangrijke hulp verlenen om de verspreiding van illegale inhoud (in het bijzonder inhoud zoals kinderpornografie, racisme en antisemitisme) te beperken door middel van behoorlijk functionerende systemen voor zelfregulering (zoals gedragscodes en de oprichting van hotlines) die in overeenstemming zijn met en worden gedragen door het rechtssysteem en door de consumenten worden gesteund. • Bij de aanpak van schadelijke inhoud moet aan de volgende acties voorrang worden gegeven: de gebruikers in staat stellen om zich tegen schadelijke inhoud te beschermen door de ontwikkeling van technologische oplossingen (filtreer- en inhoudbeoordelingssystemen), zorgen voor een sterkere bewustmaking van de ouders, en zelfregulering ontwikkelen, waardoor een geschikt kader tot stand kan komen, met name voor de bescherming van minderjarigen. 2. 2. Steun van het Europees Parlement, de Raad en de Europese regeringen Voor deze aanpak werd krachtige steun betuigd op het niveau van het Europees Parlement en van de Raad en de lidstaten, alsmede in de ruimere Europese context van de verklaring van Bonn, die de ministers van 29 Europese landen zijn overeengekomen. 2. 2. 1. Zelfregulering Het Europees Parlement heeft erop gewezen, dat zelfregulering noodzakelijk is en heeft er bij de lidstaten en de Commissie op aangedrongen de samenwerking tussen de industrie (de aanbieders van toegang en diensten), de politieke besluitvormingsinstanties en de gebruikersorganisaties te bevorderen. 5 inbegrip De Raad verzocht de lidstaten zelfregulerende systemen aan te moedigen en te vergemakkelijken, met voor Internetdienstverleners en -gebruikers, doeltreffende gedragscodes en voor het publiek beschikbare hotline-informatiekanalen. De Commissie werd verzocht de coördinatie op communautair niveau van de zelfregulerende en vertegenwoordigende instanties te stimuleren en de uitwisseling van informatie over de beste werkwijzen op dit gebied te bevorderen en te vergemakkelijken. 6 vertegenwoordigende instanties van In de verklaring van Bonn beklemtoonden de ministers de rol die de particuliere sector kan spelen bij de bescherming van de belangen van de consumenten en bij de bevordering en de eerbiediging van ethische normen door middel van behoorlijk functionerende systemen voor zelfregulering die in overeenstemming zijn met en worden gesteund door het rechtssysteem. 5 Resolutie van het Europees Parlement van 24 april 1997, overweging P, punt 23, 29 en 35. 6 Resolutie van de Raad van 17 februari 1997. 4 2. 2. 2. Filtratie en beoordeling Het Parlement heeft de aanbeveling uitgesproken dat filter- en selectieapparatuur met actieve deelneming van de Europese Unie uitgebreid wordt onderzocht om vast te stellen hoe doelmatig, toegankelijk en duur deze is. 7 De Raad moedigde het aanbieden van filtreermechanismen aan de gebruikers en het invoeren van een classificatie aan en verzocht de Commissie technisch onderzoek te stimuleren, met name in verband met filtreren, classificeren, traceren en bescherming van de privacy, rekening houdend met culturele en taalkundige verscheidenheid in Europa. In de verklaring van Bonn moedigden de ministers de industrie aan om open, platformonafhankelijke en beoordelingsdiensten voor te stellen die aan de behoeften van de verschillende gebruikers voldoen en rekening houden met de culturele en taalkundige verscheidenheid van Europa. inhoudbeoordeling systemen voor te voeren in 2. 2. 3. Bewustmaking Het Parlement heeft aangedrongen op de uitvoering van een Europese campagne en een programma van voorlichtings- en bewustmakingsacties, gefinancierd uit de begroting van de EU, teneinde ouders en alle personen die met kinderen te maken hebben in te lichten over de beste manier om minderjarigen tegen blootstelling aan schadelijke inhoud te beschermen. 8 De Internetwerkgroep, samengesteld uit vertegenwoordigers van de lidstaten, de industrie en de gebruikers, stelde dat bewustmakingsactiviteiten moeten worden gestimuleerd zodat de gebruikers zowel de mogelijkheden als de nadelen van Internet begrijpen. Met name ouders en opvoeders moeten voldoende worden voorgelicht zodat zij in staat zijn om optimaal gebruik te maken van programmatuur voor controle door ouders en van beoordelingssystemen. De industrie, zelfregulerende instanties en gebruikersgroepen kunnen samenwerken bij het leveren van geschikt materiaal, inclusief uitleg, illustraties en animatie. Dit moet beschikbaar worden gesteld op Internet en voor andere media, die moeten worden aangemoedigd om artikelen of programma's te produceren die gericht zijn op de doelgroepen ouders, opvoeders en jonge Internetgebruikers. 2. 3. Door de lidstaten genomen initiatieven Praktische maatregelen die onlangs door de afzonderlijke lidstaten op beide gebieden zijn genomen, worden in het tweede verslag van de werkgroep samengevat. Zij hebben onder meer betrekking op: wetgeving, zelfregulering, hotline-initiatieven en technische oplossingen. 7 Resolutie van het EP van 24 oktober 1997, punt 17. 8 Resolutie van het EP van 24 oktober 1997, punt 23. Uit dit verslag blijkt duidelijk dat maatregelen mogelijk zijn en dat verdere maatregelen vereist zijn, aangezien sommige lidstaten op de beschreven punten aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt, andere in het stadium van besprekingen tussen de betrokken partijen verkeren, en nog andere nog moeten beginnen. Op de datum waarop het verslag werd afgesloten (30 juni 1997), waren reeds hotlines opgericht in België, Nederland, Oostenrijk en het VK. Sindsdien is ook in Duitsland een hotline opgericht. Er bestaan zelfregulerende instanties in België, Duitsland en het VK. De besprekingen zijn in een gevorderd stadium in Frankrijk, Griekenland en Italië, en er zijn werkgroepen opgericht in Denemarken, Finland, Ierland en Zweden. Voorts wordt in het verslag de situatie in de lidstaten vergeleken met die in de VS, waar nu een aanpak wordt gevolgd die vergelijkbaar is met die waarvoor de EU eerder reeds heeft gekozen. In overeenstemming met de uitspraak van het Hooggerechtshof over de desbetreffende delen van de Communications Decency Act hebben president Clinton en vice-president Gore in juli 1997 een bijeenkomst georganiseerd en bijgewoond waarop toonaangevende ondernemingen en brancheorganisaties hebben besloten maatregelen te nemen om filtreer- en beoordelingssystemen en bewustmakingsacties te bevorderen. De uitvoering van deze maatregelen zal op een belangrijke topbijeenkomst van de industrie begin december 1997 worden besproken. In het verslag staat verder dat de meeste lidstaten voorstander zijn van een actieve rol en een katalysatorfunctie van de Commissie vanwege het internationale karakter en de complexiteit van de op te lossen problemen. Deze actieve rol moet erop gericht zijn de coördinatie en de convergentie van de maatregelen van de lidstaten te verzekeren, bijvoorbeeld met betrekking tot de draagwijdte en de inhoud van de opgestelde gedragscodes, waarbij concurrentieverstoring en rechtsonzekerheid moeten worden vermeden en de samenwerking op een aantal gebieden moet worden bevorderd. In het verslag wordt ook beklemtoond dat de demonstratie en de toepassing van technische oplossingen zoals geavanceerde filtreer- en beoordelingssystemen actief moeten worden gesteund en dat opvoeders, ouders en andere gebruikers moeten worden geattendeerd op en ingelicht over de mogelijkheden ter bestrijding van schadelijke inhoud. Gezien de snelheid van de ontwikkelingen en de nieuwheid van de gerezen problemen wordt in het verslag ook het accent gelegd op de behoefte aan grensoverschrijdende samenwerking, de uitwisseling van ervaring en de ontwikkeling van optimale werkwijzen. Op het gebied van illegale inhoud wordt nauwere samenwerking tussen de industrie en de rechtshandhavingsinstanties aanbevolen. 3. HET ACTIEPLAN Het voorgestelde actieplan is specifiek gericht op acties waarvoor financiële steun van de Gemeenschap is vereist. Het is gebaseerd op de politieke consensus die in de afgelopen achttien maanden tot stand is gekomen en op de bevindingen van de Internetwerkgroep. Het heeft tot doel: de actoren (industrie, gebruikers) ertoe aan te zetten adequate zelfreguleringssystemen te ontwikkelen en toe te passen; ontwikkelingen op gang te brengen door demonstraties te ondersteunen en de toepassing van technische oplossingen te stimuleren; • • ouders en leerkrachten alert te maken en voor te lichten, met name via hun relevante verenigingen; de samenwerking en de uitwisseling van ervaring en optimale werkwijzen te stimuleren; • de coördinatie in geheel Europa en tussen de betrokken actoren te bevorderen; • ervoor te zorgen dat de in Europa gevolgde aanpak verenigbaar is met die welke elders wordt gevolgd. De Commissie heeft onlangs ook haar goedkeuring gehecht aan een voorstel aan de Raad om een aanbeveling van de Raad betreffende de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid goed te keuren. Het is belangrijk te beklemtonen dat deze twee documenten, hoewel ze op zichzelf staan, volledig complementair zijn, aangezien de aanbeveling een juridisch karakter heeft en tot doel heeft gemeenschappelijke richtsnoeren voor de invoering op nationaal niveau van een kader voor zelfregulering ter bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten te bevorderen, en het actieplan door het verstrekken van financiële steun de toepassing ervan door de markt zal stimuleren. Het actieplan zal worden uitgevoerd in nauwe coördinatie met de voorgestelde aanbeveling van de Raad en de bevordering van gemeenschappelijke richtsnoeren voor de invoering op nationaal niveau van een kader voor zelfregulering ter bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en online- informatiediensten. Het actieplan is tevens een aanvulling op andere lopende acties. Er zal met name worden gezorgd voor coördinatie met het programma INFO 2000, waarvan de bewustmakingsacties gericht zijn op de industrie als inhoudaanbieder en als gebruiker van multimedia- en informatiediensten, inclusief maar niet beperkt tot het gebruik van Internet. Er zal zorg voor worden gedragen dat gebruik wordt gemaakt van de ervaring die is opgedaan in het kader van het actieplan "Leren in de informatiemaatschappij", dat specifiek gericht is op het gebruik van Internet als hulpmiddel bij het lesgeven. Het actieplan omvat vier actiepunten: 3. 1. Actiepunt 1 - Een veilige omgeving scheppen Het eerste actiepunt heeft tot doel de verspreiding van illegale en schadelijke inhoud te beperken en de ontwikkeling van zelfregulering door de industrie aan te moedigen, waarbij een hoge mate van bescherming wordt beoogd en aandacht wordt geschonken aan kwesties met betrekking tot opspoorbaarheid. Daartoe voorziet het in specifieke steun voor regelingen voor inhoudcontrole zoals een Europees netwerk van hotlines, de ontwikkeling van gemeenschappelijke benaderings- wijzen in geheel Europa, en de uitwisseling en overdracht van expertise en optimale werkwijzen, met name naar de lidstaten waar de Internetontwikkelingen zich nog in het beginstadium bevinden. Om zelfregulering door de industrie en de ontwikkeling van gedragscodes aan te moedigen, een punt waarin ook de aanbeveling van de Raad betreffende de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid voorziet, zullen gemeenschappelijke richtsnoeren worden vastgesteld en zal de toepassing ervan worden aangemoedigd. Er zullen, volledig in overleg met de nationale autoriteiten en vertegenwoordigers van de gebruikers en de consumenten, maatregelen worden genomen voor de uitwisseling van informatie, zowel langs elektronische weg als door regelmatige bijeenkomsten, tussen zelfregulerende instanties en de industrie over de toepassing van gedragscodes en optimale werkwijzen, waarbij zowel aan illegale als schadelijke inhoud aandacht wordt besteed. Er zullen maatregelen worden genomen om de voortgang nauwlettend te volgen. 3. 2. Actiepunt 2 - Filtreer- en beoordelingssystemen ontwikkelen Technische oplossingen om te voorkomen dat schadelijke inhoud terechtkomt bij personen voor wie hij niet geschikt is of die dergelijke inhoud niet willen ontvangen, zoals filtreer- en beoordelingssystemen, worden geleidelijk beschikbaar gesteld. Ze zijn echter nog niet erg verfijnd en ze zijn niet zeer geschikt om de culturele en taalkundige verscheidenheid in Europa tot haar recht te laten komen. Daarom worden ze nog steeds weinig gebruikt door de Europese inhoudaanbieders en -gebruikers. Om de mogelijkheden van deze systemen te demonstreren en de actieve betrokkenheid van de Europese inhoudaanbieders en -gebruikers aan te moedigen, zullen enkele gezamenlijke projecten worden gestart waarbij diverse spelers in de Internetindustrie (inhoudaanbieders, software-industrie, dienstenaanbieders), gebruikers zoals ouders en leerkrachten, en consumentenverenigingen worden bijeengebracht. De resultaten van deze projecten zullen op grote schaal worden verspreid en er zullen optimale werkwijzen voor de inhoudaanbieders en -gebruikers worden ontwikkeld. Deze projecten zullen ook een belangrijk onderdeel vormen van de bewustmakingsacties waarin actiepunt 3 voorziet. Omdat Internet een wereldomspannend netwerk is, is het belangrijk dat de Europese oplossingen compatibel zijn met de elders toegepaste systemen. Er zal moeten worden gezorgd voor coördinatie met internationale initiatieven. 3. 3. Actiepunt 3 - Bewustmakingsacties aanmoedigen is in Europa nog De geïnformeerdheid over de mogelijkheden van Internet en, met name voor bepaalde steeds vrij beperkt. doelgroepen, de nadelen ervan, Bewustmakingsacties om het veilige gebruik van Internet te bevorderen, gericht op specifieke groepen zoals ouders, leerkrachten en kinderen, kunnen ertoe bijdragen om dit probleem te verhelpen, bijvoorbeeld door een beroep te doen op multiplicatororganisaties zoals consumentenorganisaties en andere relevante verenigingen. Bewustmaking is ook de noodzakelijke aanvulling op de actiepunten 1 en 2, aangezien de maatregelen van de industrie om zelfregulerings- en filtreer- en beoordelingssystemen in te voeren, alleen vruchten zullen afwerpen als de gebruikers en de potentiële gebruikers daarvan op de hoogte zijn. De bewustmakingsacties hebben tot doel het gebruik van door de industrie aangeboden Internetdiensten thuis en in scholen te stimuleren door de mogelijke reden tot bezorgdheid van ouders en leerkrachten over de beschikbaarheid van illegale en schadelijke inhoud te verminderen. In combinatie met de andere actiepunten zal dit de industrie in staat stellen om in een veilige omgeving te opereren. De bewustmakingsinitiatieven waarin dit actiepunt voorziet, zullen in twee fasen worden uitgevoerd. Tijdens de eerste fase zal het terrein worden voorbereid. Dit omvat de aanwijzing van de meest geschikte kanalen, de vervaardiging van het basismateriaal, de aanpassing aan specifieke taalkundige en culturele gegevenheden, enz. Tijdens de tweede fase zullen in geheel Europa grootschalige bewustmakingsacties worden uitgevoerd. De demonstratieprojecten in het kader van actiepunt 2. 1 zullen een belangrijke bijdrage tot de inhoud van de bewustmakingsacties leveren. De communautaire actie dient om de aanzet te geven tot nationale maatregelen en te zorgen voor coördinatie en de uitwisseling van ervaring. De acties in het kader van dit actiepunt zullen worden uitgevoerd in coördinatie met vergelijkbare initiatieven die in sommige lidstaten genomen of gepland zijn. Waar nog geen initiatieven van de grond zijn gekomen, kunnen deze werkzaamheden door de overdracht van informatie en expertise helpen om acties te definiëren en op gang te brengen. 3. 4. Actiepunt 4 - Ondersteunende maatregelen In tegenstelling tot wat soms wordt beweerd, beweegt Internet zich niet in een juridisch vacuüm. Wegens de unieke kenmerken en vooral de wereldomspannende omvang van het netwerk rijzen echter vragen zoals de toepasselijke wetgeving en de aansprakelijkheid voor strafbare feiten. Over deze vraagstukken wordt in veel fora gediscussieerd en beraadslaagd. In veel landen komt momenteel jurisprudentie ter zake tot stand. Deze ontwikkelingen moeten op de voet worden gevolgd en voortdurend worden geëvalueerd. Tevens moet ervoor worden gezorgd dat de Europese initiatieven in het kader van dit actieplan op adequate wijze worden gecoördineerd met soortgelijke initiatieven die elders worden genomen. De in het kader van actiepunt 4 geplande maatregelen dienen om deze problemen aan te pakken, de samenhang van het plan in zijn geheel te garanderen en het effect van het plan te evalueren. 4. CONCLUSIE De Internetindustrie en de beleidsmakers zijn het erover eens dat het veilige gebruik van Internet een voorwaarde is voor de volledige ontwikkeling van het potentieel van het netwerk. Het actieplan zal, samen met het voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid, dit veilige gebruik bevorderen door een gunstige omgeving voor de Internetindustrie in de hand te werken en deze industrie te helpen bij het nemen van de nodige praktische maatregelen om dit te bereiken. Het is bemoedigend te constateren dat de aanpak ter bevordering van het veilige gebruik van Internet, zoals die door de Europese Commissie in het afgelopen jaar werd voorgesteld en door de Raad en het Parlement werd gesteund, op andere plaatsen in de wereld grote belangstelling heeft gewekt en op internationaal niveau steeds meer wordt nagevolgd. Daarom legt de Commissie het bijgevoegde voorstel voor een beschikking van de Raad voor aan het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's. 10 OVERZICHT VAN DE ACTIEPUNTEN - ACTIEPLAN TER BEVORDERING VAN HET VEILIGE GEBRUIK VAN INTERNET Bijlage 1 TITEL BESCHRIJVING MOTIVERING ACTOREN * 1. Een veilige omgeving scheppen 1. 1 Een Europees netwerk van hotlines oprichten Oproep tot het indienen van voorstellen met de bedoeling dat de deelnemende organisaties (20-25) 1. 2 Zelfregulering en gedragscodes aanmoedigen • een Europees netwerk van hotlines oprichten en verbindingen tussen dit netwerk en hotlines in derde landen tot stand brengen • gemeenschappelijke benaderingswijzen ontwikkelen • de overdracht van knowhow en optimale werkwijzen stimuleren Aanbestedingen instanties te helpen om zelfregulerende • richtsnoeren op Europees niveau voor gedragscodes te ontwikkelen • een consensus over de toepassing ervan tot stand te brengen • de tenuitvoerlegging ervan te ondersteunen • de voortgang te volgen waarbij een hoge mate van bescherming wordt beoogd en aandacht wordt geschonken aan opspoorbaarheid de verspreiding van illegaal materiaal beperken de samenwerking tussen de industrie en de rechtshandhavingsinstanties verbeteren zorgen voor spreiding over en samenwerking in geheel Europa de doelmatigheid vergroten door de uitwisseling van informatie en ervaring aanbeveling van de Raad betreffende de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid a) industrie: aanbieders van toegang en diensten, telecommunicatie- exploitanten, nationale hotline exploitanten b) nationale rechts handhavings instanties a) industrie: zelf regulerende instanties, aanbieders van toegang en diensten b) consumenten verenigingen c) overheid * a) actoren die de voornaamste rol zullen spelen bij het opzetten van de actie, b) en c) actoren die zullen worden geraadpleegd of bij de actie betrokken 11 OVERZICHT VAN DE ACTIEPUNTEN - ACTIEPLAN TER BEVORDERING VAN HET VEILIGE GEBRUIK VAN INTERNET Bijlage 1 TITEL BESCHRIJVING MOTIVERING ACTOREN * 2. Filtreer- en beoordelingssystemen ontwikkelen 2. 1 De mogelijkheden van filtreer- en beoordelings systemen demonstreren • Oproep tot het indienen van voorstellen voor projecten voor het demonstreren van: - de validering van beoordelingssystemen met betrekking tot de Europese inhoudaanbieders - de integratie van beoordeling in het proces van het creëren van inhoud - de voordelen van deze technische oplossingen voor de toepassing van filtreer- en beoordelingssystemen zorgen en in de praktijk bruikbare opties aan gebruikers, ouders en leerkrachten aanbieden a) softwarebedrijven, inhoudaanbieders, toegangsverschafîers de praktische toepassing van filtreer- en beoordelingssystemen door de Europese inhoudaanbieders en -gebruikers heeft nog geen kritische massa bereikt het gebruik van beoordelingssystemen door de inhoudaanbeiders stimuleren b) specialisten op het gebied van kinder bescherming, consumenten vraagstukken, burgerlijke vrijheden • Oproep tot het indienen van voorstellen voor het demonstreren van beoordelings systemen van derden noodzaak om te voldoen aan specifieke eisen van zakelijke, institutionele of educatieve gebruikers of van eindgebruikers c) WWW- normalisatie- instellingen vormt een aanvulling op zelfbeoordeling door inhoudaanbieders • Aanbesteding voor de beoordeling van demonstratieprojecten en de verspreiding van resultaten het effect van demonstratieprojecten beoordelen en zorgen voor de verspreiding van de resultaten in geheel Europa 2. 2 Internationale • Overlegvergaderingen overeenstemming over beoordelings systemen vergemakkelijken zorgen voor een gecoördineerde Europese inbreng in internationale overeenkomsten over protocollen en interoperabele labelsystemen ervoor zorgen dat in beoordelingssystemen rekening wordt gehouden met specifieke Europese gegevenheden * a) actoren die de voornaamste rol zullen spelen bij het opzetten van de actie, b) en c) actoren die zullen worden geraadpleegd of bij de actie betrokken 12 OVERZICHT VAN DE ACTIEPUNTEN - ACTIEPLAN TER BEVORDERING VAN HET VEILIGE GEBRUIK VAN INTERNET Bijlage 1 TITEL BESCHRIJVING MOTIVERING ACTOREN * 3. Bewustmakingsacties aanmoedigen 3. 1 Het terrein voorbereiden voor bewustmakingsacties • Oproep tot het indienen van voorstellen om geschikte organisaties te selecteren voor een voorbereidende actie waarbij - multiplicatororganisaties en de meest geschikte kanalen, media en inhoud worden aangewezen om het beoogde publiek te bereiken - basismateriaal wordt vervaardigd - dit materiaal wordt aangepast met het oog op specifieke taalkundige en culturele gegeven heden - rekening wordt gehouden met de resultaten van demonstratieprojecten** - het uitvoeringsplan wordt opgesteld bewustmaking is de noodzakelijke aanvulling op de actiepunten 1 en 2, aangezien de maatregelen van de industrie om zelfregulerings- en filtreer- en beoordelingssystemen in te voeren, alleen vruchten zullen afwerpen als de gebruikers en de potentiële gebruikers daarvan op de hoogte zijn de behoefte aan bewustmakingsacties werd met name door het Europees Parlement beklemtoond voorbereidende acties zijn nodig om ervoor te zorgen dat grootschalige acties gebaseerd zijn op een grondige kennis van de vereisten 3. 2 De uitvoering van grootschalige bewustmakingsacties aanmoedigen • Oproep tot het indienen van voorstellen om multiplicatororganisaties te selecteren voor de vervolgactie in alle lidstaten bewustmakingsacties dragen bij tot het vergroten van het vertrouwen van ouders en leerkrachten in het veilige gebruik van Internet door kinderen - seminars informatiepakketten verspreiden en workshops organiseren voor en leerkrachten - helpen bij de uitvoering van grootschalige creëren, reclamecampagnes, bewustmakingsacties verspreiden, materiaal informatiepakketten voor journalisten) (websites - samenwerking en de uitwisseling van ervaring organiseren ouders, leerkrachten en kinderen moeten bewust worden gemaakt van de mogelijkheden en de nadelen van Internet kinderen vormen een belangrijke markt, zowel nu als in de toekomst door Europese actie zal een kader voor synergie met actie op het niveau van de lidstaten tot stand worden gebracht door Europese actie zullen de initiatieven in de lidstaten worden versterkt via de uitwisseling van informatie en ervaring a) doelgroep: ouders, leerkrachten b) industrie : aanbieders van Internetdiensten, inhoudaanbieders c) multiplicatoren, bv, consumenten verenigingen, onderwijs instellingen * a) actoren die de voornaamste rol zullen spelen bij het opzetten van de actie, b) en c) actoren die zullen worden geraadpleegd of bij de actie betrokken ** demonstratieprojecten in het kader van actiepunt 2. 1 zullen een belangrijke bijdrage tot de inhoud van bewustmakingsacties leveren 13 OVERZICHT VAN DE ACTIEPUNTEN - ACTIEPLAN TER BEVORDERING VAN HET VEILIGE GEBRUIK VAN INTERNET Bijlage 1 TITEL I BESCHRIJVING I MOTIVERING 4. Ondersteunende acties 4. 1 De juridische implicaties beoordelen • Aanbesteding voor het beoordelen van juridische kwesties die in verband met de inhoud of het gebruik van Internet zijn gerezen juridische kwesties bestuderen die niet in het kader van andere communautaire initiatieven worden behandeld, inclusief kwesties met betrekking tot het recht en de rechtspleging die moeten worden toegepast 4. 2 Soortgelijke • Overlegvergaderingen internationale initiatieven coördineren 4. 3 Het effect van de communautaire maatregelen evalueren • Internationale conferentie • Aanbesteding om het effect van het actieplan en de aanbeveling te evalueren zorgen voor samenhang tussen de Europese actie en soortgelijke initiatieven in andere delen van de wereld nagaan of de doelstellingen van het actieplan en de aanbeveling zijn verwezenlijkt en, als dit niet het geval is, mogelijke verdere maatregelen aangeven die door de industrie, de communautaire instellingen, de lidstaten of vertegenwoordigers van de consumenten kunnen worden genomen 14 Bijlage 2 1. REEDS UITGEVOERDE EN LOPENDE WERKZAAMHEDEN IN DE EU 1. 1. Illegale en schadelijke inhoud op Internet 1. 1. 1. Mededeling van de Commissie over illegale en schadelijke inhoud op het Internet De mededeling9 (COM(96) 487 def. ) werd op 16 oktober 1996 goedgekeurd. Er is over beraadslaagd in het Europees Parlement en het Comité van de regio's, die een verslag ter zake hebben goedgekeurd. In de mededeling doet de Commissie voorstellen voor onmiddellijke maatregelen ter bestrijding van schadelijke en illegale inhoud. 1. 1. 2. Werkgroep illegale en schadelijke inhoud op Internet De Telecommunicatieraad van 27 september 1996 kwam overeen de eerder opgerichte werkgroep uit te breiden met vertegenwoordigers van de ministers van telecommunicatie, alsmede van de aanbieders van toegang en diensten, de inhoudindustrieën en de gebruikers. De Raad verzocht de werkgroep concrete voorstellen voor eventuele maatregelen ter bestrijding van het illegaal gebruik van Internet of soortgelijke netwerken te presenteren. Het eerste verslag10 werd op 28 november 1996 aan de Raad voorgelegd. In het verslag worden de in de mededeling gedane voorstellen overgenomen en wordt nader ingegaan op een aantal vraagstukken zoals zelfregulering en aansprakelijkheid. In een tweede verslag11, dat op 27 juni 1997 aan de Raad werd voorgelegd, wordt de vooruitgang beschreven die in de lidstaten werd geboekt inzake maatregelen ter bestrijding van illegale en schadelijke inhoud, en worden de werkzaamheden samengevat die sindsdien in de EU-instellingen zijn uitgevoerd. 1. 1. 3. Resolutie van de Raad betreffende illegale en schadelijke inhoud op Internet Deze resolutie12 werd op 17 februari 1997 goedgekeurd. De Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen juichten het verslag van de Commissiewerkgroep illegale en schadelijke inhoud op Internet toe. Zij verzochten de lidstaten te beginnen met de volgende maatregelen: 9 Mededeling aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de regio's, COM(96) 487 def, http://www. echo. lu/legal/en/internet/communic. html 10 http://www. echo. lu/legal/en/internet/wpen. html 11 Tussentijds verslag over de in de EU-lidstaten genomen initiatieven ter bestrijding van illegale en schadelijke inhoud op Internet, http://www. echo. lu/legaI/en/internet/wp2en-toc. html 12 Resolutie van de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, PB nr. C 70 van 6. 3. 1997, blz. 1, http://www. echo. lu/legal/en/internet/resol. html 15 - het aanmoedigen en vergemakkelijken van zelfregulerende systemen, met inbegrip van vertegenwoordigende instanties voor Internetdienstverleners en -gebruikers, doeltreffende gedragscodes en eventueel voor het publiek beschikbare hotline informatiekanalen; - het aanmoedigen van het aanbieden aan gebruikers van filtreerprogrammatuur, en de invoering van een classificatie, zoals het PICS (Platform for Internet Content Selection) dat door het World Wide Web Consortium met steun van de Gemeenschap werd ingevoerd; - actief deelnemen aan de door Duitsland te organiseren internationale ministeriële conferentie en aanmoedigen dat de vertegenwoordigers van de betrokken partijen die bijeenkomst bijwonen. Zij verzochten de Commissie om, voor zover het bevoegdheden van de Gemeenschap betreft: - zorg te dragen voor de follow-up en de samenhang van de werkzaamheden die betrekking hebben op de in het bovengenoemde verslag voorgestelde maatregelen, en daarbij rekening te houden met andere relevante werkzaamheden op dit gebied, en de. groep zo vaak als nodig opnieuw bijeen te roepen om de voortgang te evalueren en, zo nodig, nadere initiatieven te nemen; - te zorgen voor coördinatie op communautair niveau van de zelfregulerende en vertegenwoordigende instanties; - de uitwisseling van informatie over de beste werkwijzen op dit gebied te bevorderen en te vergemakkelijken; - technisch onderzoek te stimuleren, met name in verband met filtreren, classificeren, traceren en bescherming van de privacy, rekening houdend met culturele en taalkundige verscheidenheid in Europa; - zich verder te beraden op de kwestie van wettelijke aansprakelijkheid voor Internetinhoud. Zij deden de aanbeveling dat de Commissie, in het kader van de communautaire bevoegdheden, en de lidstaten de nodige maatregelen treffen om het effect van de in deze resolutie genoemde maatregelen te vergroten door internationale samenwerking op grond van de resultaten van de internationale ministeriële conferentie en de besprekingen in andere internationale fora. 1. 1. 4. Resolutie van het Europees Parlement over illegale en schadelijke inhoud op Internet Op 24 april 1997 heeft het Europees Parlement een resolutie over de Mededeling van de Commissie inzake illegale en schadelijke inhoud op het Internet, die op een verslag13 van 13 http://www. europarl. eu. int/dgl/a4/en/a4-97/a4-0098. htm 16 de heer Pierre Pradier is gebaseerd, goedgekeurd. De resolutie bevat een lijst van desiderata die is gericht tot de Raad, de Commissie en de lidstaten. Met betrekking tot illegale inhoud wordt er in de resolutie onder andere bij de lidstaten op aangedrongen bepaalde gemeenschappelijke minimumnormen in hun strafwetgeving vast te leggen en de samenwerking van overheden op basis van gemeenschappelijke richtsnoeren te versterken, en wordt de Commissie verzocht, na raadpleging van het Europees Parlement, een gemeenschappelijk kader voor zelfregulering op het niveau van de EU voor te stellen. Dit kader moet omvatten: I. II. III. IV. de doelstellingen ten aanzien van de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid, de uitgangspunten met betrekking tot de vertegenwoordiging van de betrokken industrieën op Europees niveau en de besluitvormingsprocedures, het uitwerken van software voor het filtreren en blokkeren van boodschappen en de automatische terbeschikkingstelling hiervan aan abonnees door bedrijven en industrieën die betrokken zijn bij telecommunicatienetwerken, en de nodige regelingen om ervoor te zorgen dat alle gevallen van kinderporno aan de politie worden gemeld en tegelijkertijd aan Europol en Interpol worden doorgegeven. Voorts wordt in de resolutie gewezen op de noodzaak van internationale samenwerking tussen de EU en haar belangrijkste externe partners op basis van verdragen of via de toepassing van nieuwe internationale juridische instrumenten, en wordt de Commissie verzocht voorstellen voor een gemeenschappelijke regeling inzake de aansprakelijkheid voor inhoud op Internet in te dienen. Tenslotte wordt er bij de lidstaten en de Commissie op aangedrongen de samenwerking tussen aanbieders van Internettoegang te stimuleren teneinde zelfregulering aan te moedigen. Met betrekking tot schadelijke inhoud worden de Commissie en de lidstaten in de resolutie verzocht de ontwikkeling van een gemeenschappelijk internationaal beoordelingssysteem aan te moedigen dat verenigbaar is met het PICS-protocol, dat voldoende flexibel inspeelt op culturele verschillen en waarvan zowel de gebruikers als de aanbieders profijt zullen hebben. 1. 1. 5. Permanent actieprogramma voor de informatiemaatschappij In het informatiemaatschappij wordt melding gemaakt van een actieplan inzake Internet. in december 1996 goedgekeurde permanent actieprogramma voor de "De mededeling over illegale en schadelijke inhoud. noemt een aantal beleidsopties om de verspreiding van dit soort informatie via het Internet tegen te gaan. Het actieplan zal. een reeks maatregelen noemen voor de concrete invulling van de beleidsopties, de middelen die daarvoor nodig zijn en de verantwoordelijke instanties. Er zal worden ingegaan op de maatregelen die nodig zijn om tot een samenhangend geheel van acties op 17 EU-niveau. te komen en met name ook op de kwestie van de aansprakelijkheid van de access providers en dienstverleners. " 1. 2. ANDERE WERKZAAMHEDEN VAN DE COMMISSIE In het actieplan wordt rekening gehouden met de volgende werkzaamheden die ook van belang zijn voor het vraagstuk van de illegale en schadelijke inhoud. 1. 2. 1. Groenboek over de bescherming van minderjarigen Het Groenboek over de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten14 (COM(96) 483 def. ) werd op 16 oktober 1996 door de Europese Commissie goedgekeurd, tegelijk met de Mededeling over illegale en schadelijke inhoud op het Internet. Met het groenboek werd aan al degenen die betrokken zijn bij de audiovisuele en de informatiesector in Europa en daarbuiten een basis voor reflectie en discussie verschaft. Het handelt over. de hoognodige aanpassing van regelgevingskaders en houdingen in het kader van de opkomst van nieuwe audiovisuele en informatiediensten in het gehele spectrum van televisie tot Internet, met specifieke nadruk op "de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid". De mededeling daarentegen is specifiek op Internet gericht, maar is breder van opzet wat het aanpakken van "illegale en schadelijke inhoud" betreft. Zo vullen beide instrumenten elkaar aan doordat zij een aantal kwesties op verschillende manieren benaderen. De Raad juichte op 16 december 1996 het groenboek toe en verzocht de Commissie de desbetreffende werkzaamheden te bevorderen. De resultaten van de raadpleging werden op de zitting van de Raad "Audiovisuele sector/Cultuur" op 30 juni 1997 gepresenteerd. Het groenboek werd besproken door de andere instellingen van de Unie (het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité, het Comité van de regio's). Het door de heer Philip Whitehead opgestelde verslag werd op 24 oktober 1997 door het Europees Parlement goedgekeurd. De resultaten van de raadpleging15 over het groenboek, waaruit bleek dat de aanpak van de Commissie in brede kring instemming vond, werden op 30 juni 1997 aan de Raad gepresenteerd. Dit leidde tot een mededeling16 van de Commissie betreffende de follow- up van het groenboek, vergezeld van een voorstel voor een aanbeveling van de Raad. De ontwerp-aanbeveling omvat de coördinatie van nationale initiatieven via de goedkeuring van gemeenschappelijke gedragsbeginselen, richtsnoeren en doelstellingen voor maatregelen door de lidstaten en de betrokken bedrijfstakken en partijen. 1. 2. 2. Internationale ministerconferentie, Bonn De internationale ministerconferentie onder de titel "Global Information Networks: in Bonn plaatsgevonden. De Realising the Potential" heeft op 6-8 juli 1997 14 COM(96) 483, http://europa. eu. int/en/record/green/gp9610/protec. htm 15 http://www2. echo. lu/legal/en/internet/gpconsult. html 16 COM(97) 570 def. van 18. 11. 1997. 18 Bondsrepubliek Duitsland trad op als gastheer voor de conferentie, die in samenwerking met de Europese Commissie werd georganiseerd. Er werd aan de conferentie deelgenomen door ministers uit 29 Europese landen (Europese Unie, EVA, landen van Midden- en Oost-Europa en Cyprus), alsmede door regeringsvertegenwoordigers uit de VS, Canada, Japan en Rusland als gasten, ondernemingen die mondiale spelers zijn (inhoudaanbieders, aanbieders van toegang en diensten, netwerkaanbieders, fabrikanten als waarnemers van vertegenwoordigers van instellingen en organen van de Europese Unie en van andere Europese en internationale organisaties. apparatuur), vertegenwoordigers van gebruikers, en De conferentie werd besloten met drie verklaringen: van de Europese ministers, van de industrie en van de gebruikers. 17 In de ministeriële verklaring beklemtoonden de ministers de rol die de particuliere sector kan spelen bij de bescherming van de belangen van de consumenten en bij de bevordering en de eerbiediging van ethische normen door middel van behoorlijk functionerende systemen voor zelfregulering die in overeenstemming zijn met en worden gesteund door het rechtssysteem. De ministers moedigden de industrie aan om open, platformonafhankelijke systemen voor inhoudbeoordeling in te voeren en beoordelingsdiensten voor te stellen die aan de behoeften van de verschillende gebruikers voldoen en rekening houden met de culturele en taalkundige verscheidenheid van Europa. Zij wezen erop dat een dergelijke aanpak krachtig wordt gesteund door de resolutie van de Raad van de EU van 17 februari 1997 betreffende illegale en schadelijke inhoud op Internet. 1. 2. 3. Werkzaamheden op het gebied van justitie en binnenlandse zaken tussen de rechtshandhavingsinstanties betreffende In het kader van de structuren van de Raad 'Justitie en Binnenlandse Zaken' wordt momenteel nagedacht over het Internetvraagstuk. Doel hiervan is een praktische samenwerking Internet gerelateerde activiteiten te ontwikkelen. Specifieke werkgroepen buigen zich met name over de kwestie van het legaal aftappen van Internettelecommunicatie. Daarom worden momenteel inspanningen gedaan om alle maatregelen te bestuderen die in overweging kunnen worden genomen in het kader van samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, die zowel de politie omvat als de wederzijdse rechtshulp in strafzaken die met het gebruik van Internet verband houden. aan De Groep van Lyon, een in het kader van de P-8 opgerichte groep van hoge ambtenaren op het gebied van transnationale georganiseerde misdaad, is begonnen met de ontwikkeling van juridische en internationale politiediensten reageren op gevallen van computercriminaliteit door meer mogelijkheden te bieden om criminelen te lokaliseren, te identificeren en te vervolgen; samen te werken en elkaar bij te staan bij de verzameling van bewijsmateriaal; en middelen ter beschikking te stellen voor opleiding van de politiediensten in de bestrijding van hightech- en computercriminaliteit. technische mechanismen die de te in staat moeten stellen tijdig 17 http://www2. echo. lu/bonn/final. html 19 De Commissie is betrokken bij de uitvoering van het door de Europese Raad van Amsterdam18 goedgekeurde Actieplan inzake georganiseerde criminaliteit, dat een aanbeveling bevat ter bestrijding van het criminele gebruik van nieuwe technologieën en communicatiemiddelen, en een aanbeveling waarin de Commissie en de Raad worden verzocht het probleem van fraude en vervalsing met betrekking tot alle betaalmiddelen, inclusief elektronische betaalmiddelen, aan te pakken. Voorts neemt de Commissie deel aan lopende werkzaamheden in het bij de Raad van Europa ingestelde Comité van deskundigen inzake criminaliteit in cyberspace, dat de opdracht heeft gekregen de problemen inzake strafprocesrecht met betrekking tot de informatietechnologie te bestuderen en na te gaan welke mogelijkheden er bestaan om een bindend rechtsinstrument op te stellen waarin met name de nadruk wordt gelegd op vraagstukken inzake internationale samenwerking bij het onderzoek naar strafbare feiten in cyberspace. 1. 2. 4. Werkzaamheden op het gebied van onderwijs De Commissie heeft op 2 oktober 1996 het actieplan in de informatiemaatschappij, 1996-1998" goedgekeurd. Het plan heeft ten doel een nieuwe impuls te geven aan de activiteiten op nationaal en lokaal niveau om scholen op communicatienetwerken aan te sluiten, onderwijsgevenden op te leiden en producten te ontwikkelen die aan de pedagogische behoeften voldoen. Het draagt ertoe bij een groot aantal gebruikers sneller te mobiliseren, de Europese dimensie in het onderwijs te versterken en een echte Europese markt voor educatieve multimediaproducten tot stand te brengen. "Leren De diensten van de Commissie nemen tevens deel aan de deskundigengroep inzake "Misbruik van internationale gegevensnetwerken", die in 1996 door de ministers en adviseurs van Wetenschappen van de G7-landen en Rusland (Carnegie-groep) werd opgericht. De opdracht van de deskundigengroep bestaat erin aanbevelingen op internationaal niveau voor te stellen, vooral op het gebied van onderwijs en onderzoek, teneinde illegale en schadelijke activiteiten op Internet te bestrijden. 1. 2. 5. Studie op het gebied van aansprakelijkheid De Europese Commissie heeft een aanbesteding uitgeschreven voor een studie op het in de lidstaten met gebied van de systemen inzake juridische aansprakelijkheid betrekking tot de diensten van de informatiemaatschappij. De studie moet een inventaris opleveren van wetten, voorschriften, bestuursrechtelijke praktijken en vormen van zelfregulering die in de lidstaten bestaan of in voorbereiding zijn en die vormen van juridische aansprakelijkheid vastleggen dié van toepassing zijn op de exploitanten en de gebruikers van de diensten van de informatiemaatschappij, inclusief auteursrecht en naburige rechten. De eerste resultaten worden begin 1998 verwacht. 18 http://ue. eu. int/amsterdam/en/conclusions/freedom/main. htm 20 /. 2. 6. Digitale handtekeningen en encryptie Op 8 oktober 1997 heeft de Commissie een mededeling "Zorgen voor veiligheid van en vertrouwen in elektronische communicatie - Naar een Europees kader voor digitale handtekeningen en encryptie"19 goedgekeurd. Om goed gebruik te maken van de commerciële mogelijkheden van elektronische communicatie over open netwerken, moet een beter beveiligde omgeving tot stand worden gebracht. Cryptografische technologieën worden in brede kring erkend als wezenlijke hulpmiddelen voor beveiliging en vertrouwen in open netwerken. Twee belangrijke toepassingen van cryptografie zijn digitale handtekeningen en encryptie. Hoofddoel van deze mededeling is het ontwikkelen van een Europees beleid dat er met name op is gericht een gemeenschappelijk kader voor digitale handtekeningen tot stand te brengen, de interne markt voor cryptografische diensten en producten goed te laten functioneren, een Europese industrie voor cryptografische diensten en producten te stimuleren, en de gebruikers in alle economische sectoren in staat te stellen te profiteren van de door de wereldwijde informatiemaatschappij geboden mogelijkheden. 2. INTERNATIONALE ACTIVITEITEN 2. 1. OESO Tijdens zijn 31e vergadering op 27-28 februari 1997 heeft het ICCP-comité ermee ingestemd om, op basis van voorstellen van de Franse en de Belgische delegatie, een studie te verrichten met het doel de bestaande wetgeving en praktijken in de lidstaten betreffende Internet te evalueren en de meningen van de verschillende betrokken actoren te verzamelen. Het verslag van het secretariaat waarin de resultaten van de studie worden beschreven, zal op de 32e vergadering van het comité in oktober 1997 worden voorgelegd. Op 1-2 juli 1997 werd een ad hoc vergadering gehouden om een eerste ontwerp van het verslag te bespreken. Een tweede ad hoc vergadering wordt op 22 oktober 1997 gehouden. In het verslag zal het accent liggen op inhoudvraagstukken betreffende Internet. Het zal worden gepresenteerd als een op feitenmateriaal gerichte studie waarin een inventaris van nationale benaderingswijzen, particuliere initiatieven en andere internationale inspanningen op dit gebied wordt opgemaakt, waarbij de nadruk ligt op het definiëren en beschrijven van terminologie en belangrijke begrippen. Een toekomstige beknopt aanvullend document over "vraagstukken en opties voor werkzaamheden" zal aan het ICCP-comité worden voorgelegd met het oog op de bespreking van follow-up werkzaamheden op dit gebied. 2. 2. Verenigde Staten In juni 1997 verwierp het Amerikaanse Hooggerechtshof bepalingen van de Communications Decency Act die de verspreiding van indecente inhoud waartoe een minderjarige toegang zou kunnen krijgen, strafbaar stelden, aangezien dit een schending zou zijn van het grondwettelijk beschermde recht van vrije meningsuiting, hoewel de 19 COM(97) 503, Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, aan de Raad, aan het Economisch regio's, en http://www. ispo. cec. be/eif/policy/97503exec. html Comité Comité Sociaal van aan het de en 21 bepalingen betreffende obscene inhoud werden gehandhaafd20. Op 16 juli kondigden president Clinton en vice-president Gore een Internet "gezinsvriendelijk" te maken21. Deze strategie is bedoeld om ouders en leerkrachten de nodige hulpmiddelen te verschaffen om te voorkomen dat kinderen toegang krijgen tot ongeschikt materiaal op Internet en om hen de weg te wijzen naar hoogwaardige educatieve hulpbronnen. Toonaangevende ondernemingen en brancheorganisaties hebben besloten maatregelen en beoordelingssystemen en bewustmakingsacties te bevorderen. strategie aan om te nemen om filtreer- 20 http://www. aclu. org/court/renovacludec. html 21 http://www. whitehouse. gov/WH/New/Ratings/ 22 VOORSTEL VOOR EEN BESCHIKKING VAN DE RAAD van tot vaststelling van een communautair meerjarenactieplan ter bevordering van het veilige gebruik van Internet DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 130, lid 3, Gezien het voorstel van de Commissie22, Gezien het advies van het Europees Parlement23, Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité24, Gezien het advies van het Comité van de regio's25, (1) Overwegende dat Internet, door zich te ontwikkelen tot een industrie die diensten aan het grote publiek aanbiedt, voordelen inhoudt, met name in het onderwijs, doordat het de burgers mogelijkheden biedt, de drempels verlaagt naar het scheppen en verspreiden van inhoud en brede toegang tot steeds rijkere bronnen van digitale informatie verschaft, zoals op 17 februari 1997 door de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, werd erkend;26 (2) Overwegende echter dat de hoeveelheid schadelijke en illegale inhoud die via Internet wordt overgebracht, ook al is ze beperkt, de ontwikkeling van de opkomende Internetindustrie ernstig kan belemmeren en aldus een nadelige invloed kan hebben op de 22 23 24 25 26 PB nr. C 70 van 6. 3. 1997, blz. 1. 23 totstandbrenging van de gunstige omgeving die nodig is voor de succesvolle ontwikkeling van initiatieven en ondernemingen; (3) Overwegende dat het, om het volledige potentieel van de Internetindustrie te realiseren, essentieel is een veilige omgeving voor het gebruik van Internet te creëren door het illegale gebruik van de technische mogelijkheden ervan, met name voor misdrijven tegen kinderen, te bestrijden;27 (4) Overwegende dat de bevordering van zelfregulering door de industrie en van regelingen voor inhoudcontrole, de ontwikkeling van door de industrie aangeboden filtreerhulpmiddelen en beoordelingsmechanismen, en een sterkere bewustmaking ten aanzien van de door de industrie aangeboden diensten alsmede een intensere internationale samenwerking tussen alle betrokken partijen een cruciale rol zullen spelen bij het consolideren van deze veilige omgeving en zullen bijdragen tot de verwijdering van hinderpalen voor de ontwikkeling en het concurrentievermogen van de desbetreffende industrie; (5) Overwegende dat de Raad van Ministers de Commissie op 24 april 1996 heeft verzocht een overzicht op te stellen van de problemen die voortvloeien uit de snelle ontwikkeling van Internet, en met name na te gaan of communautaire of internationale regelgeving wenselijk is; (6) Overwegende dat de Raad een werkgroep, samengesteld uit alle betrokken partijen (ministers van Telecommunicatie, aanbieders van toegang en diensten, inhoudindustrieën en gebruikers), heeft verzocht concrete voorstellen voor mogelijke maatregelen ter bestrijding van het illegale gebruik van Internet of soortgelijke netwerken voor te leggen; (7) Overwegende dat deze werkgroep op 28 november 1996 zijn eerste verslag bij de Raad heeft ingediend; dat in een tweede verslag, dat op 27 juni 1997 bij de Raad werd ingediend, de vooruitgang wordt beschreven die in de lidstaten werd geboekt inzake maatregelen ter bestrijding van illegale en schadelijke inhoud, en de sindsdien in de EU- instellingen uitgevoerde werkzaamheden worden samengevat; 27 Ibid. 24 (8) Overwegende dat de Raad en de ministers van Onderwijs, in het kader van de Raad bijeen, tijdens hun vergadering van 20 december 1996 een verklaring over de bescherming van kinderen en de bestrijding van pedofilie hebben aangenomen; (9) Overwegende dat de Commissie de Europese Raad van Dublin in december 1996 een bijgewerkte versie van "Europa op weg naar de informatiemaatschappij: een actieplan" heeft voorgelegd, teneinde meer duidelijkheid te scheppen met betrekking tot de samenhang van de verschillende ondernomen stappen; (10) Overwegende dat de Commissie op 23 oktober 199628 aan het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's een mededeling betreffende illegale en schadelijke inhoud op het Internet heeft voorgelegd, alsmede een Groenboek over de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten29; (11) Overwegende dat de Raad en de vertegenwoordigers van de regeringen van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, in hun resolutie van 17 februari 1997 het verslag van de Commissiewerkgroep illegale en schadelijke inhoud op Internet toejuichten en de lidstaten en de Commissie verzochten een aantal acties te ondernemen; (12) Overwegende dat het Europees Parlement in zijn resolutie van 24 april 1997 er bij de lidstaten op heeft aangedrongen bepaalde gemeenschappelijke minimumnormen in hun strafwetgeving vast te leggen en de samenwerking van overheden op basis van gemeenschappelijke richtsnoeren te versterken, en de Commissie heeft verzocht, na raadpleging van het Europees Parlement, een gemeenschappelijk kader voor zelfregulering op het niveau van de EU voor te stellen en voorstellen voor een gemeenschappelijke regeling inzake de aansprakelijkheid voor inhoud op Internet in te dienen; (13) Overwegende dat in de ministeriële verklaring die werd goedgekeurd tijdens de internationale ministerconferentie onder de titel "Global Information Networks: Realising the Potential", die op 6-8 juli 1997 op initiatief van de Duitse regering in Bonn werd 28 COM(96) 487 def. 29 COM(96) 483 def. 25 gehouden, de ministers de rol beklemtoonden die de particuliere sector kan spelen bij de bescherming van de belangen van de consumenten en bij de bevordering en de eerbiediging van ethische normen door middel van behoorlijk functionerende systemen voor zelfregulering die in overeenstemming zijn met en worden gesteund door het rechtssysteem; dat zij de industrie aanmoedigden om open, platformonafhankelijke systemen voor inhoudbeoordeling in te voeren en beoordelingsdiensten voor te stellen die aan de behoeften van de verschillende gebruikers voldoen en rekening houden met de culturele en taalkundige verscheidenheid van Europa; dat de ministers voorts erkenden dat het van cruciaal belang is vertrouwen in de wereldwijde informatienetwerken op te bouwen door ervoor te zorgen dat de fundamentele rechten van de mens worden geëerbiedigd en door de belangen van de maatschappij in het algemeen, inclusief die van producenten en consumenten, te vrijwaren; (14) Overwegende dat de Raad op een aanbeveling betreffende de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten heeft goedgekeurd; dat dit actieplan in nauwe coördinatie met de aanbeveling van de Raad zal worden uitgevoerd; (15) Overwegende dat de Commissie en de lidstaten verder speciale aandacht moeten besteden aan de coördinatie van de inspanningen van werkgroepen op alle relevante gebieden; (16) Overwegende dat de medewerking van de industrie en een volledig functionerend zelfreguleringssysteem essentieel zijn om de stroom van illegale inhoud op Internet te beperken; (17) Overwegende dat daartoe systemen voor zelfregulering door de industrie waarbij representatieve organisaties van Internetdienstenaanbieders, consumenten en gebruikers betrokken zijn, en doelmatige gedragscodes moeten worden aangemoedigd en zo mogelijk meldingsmechanismen via hotlines moeten worden ingesteld die voor het publiek beschikbaar zijn; dat de Europese coördinatie van representatieve en zelfregulerende organisaties essentieel is voor de doelmatigheid van dergelijke systemen in geheel Europa; 26 (18) Overwegende dat het belangrijk is de verantwoordelijkheidsketen nauwkeurig vast te stellen om degenen die illegale inhoud creëren voor deze inhoud aansprakelijk te stellen; dat daartoe ten minste gemeenschappelijke Europese, zo niet mondiale normen noodzakelijk zijn, aangezien Internet een transnationaal karakter heeft, zoals in de op de conferentie in Bonn goedgekeurde ministeriële verklaring wordt onderstreept (punt 41 e. v. ); (19) Overwegende dat, zoals in de verklaring van Bonn (punt 55 e. v. ) wordt beklemtoond, het aanbod van filtreermechanismen aan de gebruikers en de ontwikkeling van beoordelingssystemen, bijvoorbeeld de PICS-standaard (Platform for Internet Content Selection) die door het World Wide Web Consortium met steun van de Gemeenschap werd ingevoerd, op Europees niveau moeten worden bevorderd; (20) Overwegende dat bewustmakingsactiviteiten moeten worden gestimuleerd, zodat de gebruikers zowel de mogelijkheden als de nadelen van Internet begrijpen, teneinde het gebruik van de door de industrie aangeboden diensten te vergroten; dat met name ouders, opvoeders en consumenten voldoende moeten worden voorgelicht, zodat zij in staat zijn om optimaal gebruik te maken van programmatuur voor controle door ouders en van beoordelingssystemen; (21 ) Overwegende dat het, gezien het mondiale karakter van de met Internet verband houdende problemen, die mondiale oplossingen vereisen, essentieel is internationale activiteiten in samenwerking met internationale organisaties en derde landen aan te vatten, teneinde dit actieplan uit te voeren en de draagwijdte ervan tot buiten de Europese Unie te vergroten; (22) Overwegende dat de ondersteuning van de totstandbrenging van mechanismen voor zelfregulering door de industrie, van het aanbod van filtreermechanismen aan de gebruikers en van de ontwikkeling van beoordelingssystemen bevorderlijk is voor het scheppen van een gunstige omgeving voor het nemen van initiatieven en de ontwikkeling van ondernemingen in de gehele Gemeenschap stimuleert; dat een sterkere bewustmaking van de gebruikers bevorderlijk is voor een betere exploitatie van het industriële potentieel van beleidsmaatregelen op het gebied van innovatie, onderzoek en 27 technologische ontwikkeling met betrekking tot Internet en soortgelijke mondiale netwerken; (23) Overwegende dat acties inzake het inhoudbeleid een aanvulling moeten zijn op andere lopende nationale en communautaire initiatieven, zoals met name in het actieplan van de Commissie "Europa op weg naar de informatiemaatschappij: een actieplan" wordt beschreven, en in synergie met andere communautaire werkzaamheden op dat gebied zoals het programma INFO 200030, met communautaire onderzoekprogramma's (programma's betreffende geavanceerde technologie, technologie, geavanceerde communicatiediensten en telematica), met communautaire acties en initiatieven op het gebied van onderwijs, opleiding, cultuur en MKB, en met de structuurfondsen moeten worden uitgevoerd; (24) Overwegende dat bij de activiteiten in het kader van dit actieplan rekening wordt gehouden met de op het gebied van justitie en binnenlandse zaken uitgevoerde werkzaamheden; (25) Overwegende dat het op 2 oktober 1996 door de Commissie goedgekeurde actieplan "Leren in de informatiemaatschappij"31 tot doel heeft het algemene gebruik van elektronische netwerken in scholen te bevorderen; (26) Overwegende dat de voortgang van dit actieplan voortdurend en systematisch moet worden gevolgd teneinde het, waar nodig, aan te passen aan de ontwikkelingen op de markt voor audiovisuele en multimedia-inhoud; dat te zijner tijd een onafhankelijke evaluatie van de voortgang van het actieplan dient te worden verricht, teneinde de nodige achtergrondinformatie te verkrijgen om de doelstellingen van latere acties inzake het inhoudbeleid te bepalen; dat aan het eind van dit actieplan een evaluatie van de verkregen resultaten dient te worden verricht in het licht van de in deze beschikking uiteengezette doelstellingen; 30 Beschikking van de Raad van 20 mei 1996 tot vaststelling van een meerjarenprogramma ter bevordering van de ontwikkeling van een Europese multimedia-inhoudindustrie en ter aanmoediging van het gebruik van multimedia-inhoud in de opkomende informatiemaatschappij, PB nr. L 129 van 30. 5. 1996, blz. 24. 31COM(96)47l 28 (27) Overwegende dat, in overeenstemming met het subsidiariteitsbeginsel zoals dit in artikel 3 B van het Verdrag is geformuleerd, de doelstellingen van de beoogde acties vanwege het transnationale karakter van de op te lossen problemen niet in voldoende mate door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en daarom, met het oog op de pan-Europese effecten van de actie, beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt; (28) Overwegende dat de duur van het actieplan moet worden vastgesteld, HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: Artikel 1 1. Het communautaire meerjarenactieplan ter bevordering van het veilige gebruik van Internet ("het actieplan"), zoals beschreven in bijlage I bij deze beschikking, wordt vastgesteld. 2 Het actieplan bestrijkt een periode van vier jaar vanaf 1 januari 1998 tot 31 december 2001. Artikel 2 Het actieplan heeft tot doel de totstandbrenging van een gunstige omgeving voor de ontwikkeling van de Internetindustrie aan te moedigen door het veilige gebruik van Internet te bevorderen. Artikel 3 Teneinde de in artikel 2 vermelde doelstelling te verwezenlijken, worden onder leiding van de Commissie en in overeenstemming met de in bijlage I uiteengezette actiepunten en de in bijlage III beschreven wijze van tenuitvoerlegging van het actieplan de volgende acties ondernomen: • zelfregulering door de industrie en regelingen voor inhoudcontrole (vooral ter bestrijding van inhoud zoals kinderpornografie, racisme en antisemitisme) bevorderen; • de industrie aanmoedigen om filtreerhulpmiddelen en beoordelingsmechanismen aan te bieden waardoor ouders of leerkrachten in staat worden gesteld om voor de kinderen onder hun hoede geschikte inhoud te selecteren, terwijl het aan volwassenen 29 wordt overgelaten om te beslissen welke legale inhoud zij wensen te raadplegen, en waardoor rekening wordt gehouden met de taalkundige en culturele verscheidenheid; • de gebruikers, met name ouders, leerkrachten en kinderen, sterker bewust maken van de door de industrie aangeboden diensten, zodat zij de mogelijkheden van Internet beter begrijpen en er meer profijt van kunnen trekken; • ondersteunende acties zoals het beoordelen van de juridische implicaties; • activiteiten ter stimulering van de internationale samenwerking op de bovenvermelde gebieden; • andere acties waardoor de in artikel 2 vermelde doelstelling wordt bevorderd. Artikel 4 1. 2. De Commissie is belast met de tenuitvoerlegging van het actieplan. De in artikel 5 vastgestelde procedure is van toepassing op: - het werkprogramma; - de verdeling van de begrotingsuitgaven; - de criteria en de inhoud van de oproepen tot het indienen van voorstellen; - de maatregelen betreffende de evaluatie van het programma; - afwijkingen van de in bijlage III opgenomen bepalingen; - deelneming aan projecten door rechtspersonen uit derde landen en internationale organisaties. Artikel 5 1. De Commissie wordt bijgestaan door een comité van raadgevende aard, bestaande uit vertegenwoordigers van de lidstaten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie. 2. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te nemen maatregelen. Het comité brengt binnen een termijn die de Voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie advies uit over dit ontwerp, zo nodig door middel van een stemming. 30 3. Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere lidstaat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. 4. De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies. Artikel 6 1. Om te waarborgen dat de communautaire steun doeltreffend wordt aangewend, zorgt de Commissie ervoor dat de acties uit hoofde van deze beschikking onderworpen worden aan een doelmatige beoordeling vooraf, controle en daaropvolgende evaluatie. 2. Tijdens de tenuitvoerlegging van de projecten en na hun voltooiing evalueert de Commissie de wijze waarop ze zijn uitgevoerd en het effect van hun tenuitvoerlegging om na te gaan of de oorspronkelijke doelstellingen zijn bereikt. 3. De geselecteerde begunstigden leggen jaarlijks een verslag voor aan de Commissie. 4. Na twee jaar en aan het eind van de looptijd van het actieplan dient de Commissie, na bestudering door het in artikel 5 bedoelde comité, bij het Europees Parlement, de Raad, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de regio's een evaluatierapport in over de resultaten van de tenuitvoerlegging van de in artikel 2 bedoelde actiepunten. De Commissie kan op basis van deze resultaten voorstellen doen om het actieplan bij te sturen. Artikel 7 Deelneming aan dit actieplan kan overeenkomstig de procedure van artikel 5 worden toegestaan aan rechtspersonen die zijn gevestigd in de EVA-landen die lid zijn van de EER, en aan Europese internationale organisaties. Deelneming kan overeenkomstig de procedure van artikel 5 en in het algemeen zonder financiële steun van de Gemeenschap uit hoofde van dit actieplan worden toegestaan aan in derde landen buiten de EER gevestigde rechtspersonen en aan niet-Europese internationale organisaties, op 31 voorwaarde dat deze deelneming op doeltreffende wijze bijdraagt tot de tenuitvoerlegging van het actieplan en het beginsel van het wederzijdse voordeel in acht wordt genomen. Deze beschikking is gericht tot de lidstaten. Artikel 8 Gedaan te , Voor de Raad De Voorzitter 32 BIJLAGE I: ACTIEPUNTEN - ACTIEPLAN TER BEVORDERING VAN HET VEILIGE GEBRUIK VAN INTERNET De actiepunten zijn, in combinatie met het voorstel voor een aanbeveling van de Raad betreffende de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid, een middel om een Europese aanpak voor het veilige gebruik van Internet, die is gebaseerd op zelfregulering door de industrie, filtratie en beoordeling en bewustmaking, in praktijk te brengen. Voor deze aanpak werd krachtige steun betuigd op het niveau van het Europees Parlement en van de Raad en de lidstaten, alsmede in de ruimere Europese context van de verklaring van Bonn, die de ministers van 29 Europese landen zijn overeengekomen. De actiepunten hebben de volgende doelstellingen: • de actoren (industrie, gebruikers) ertoe aanzetten adequate zelfreguleringssystemen te ontwikkelen en toe te passen; • ontwikkelingen op gang brengen door demonstraties te ondersteunen en de toepassing van technische oplossingen te stimuleren; • ouders en leerkrachten alert maken en voorlichten, met name via hun relevante verenigingen; • de samenwerking en de uitwisseling van ervaring en optimale werkwijzen stimuleren; • de coördinatie in geheel Europa en tussen de betrokken actoren bevorderen; • ervoor zorgen dat de in Europa gevolgde aanpak verenigbaar is met die welke elders wordt gevolgd. 1. EEN VEILIGE OMGEVING SCHEPPEN De medewerking van de industrie en een volledig functionerend zelfreguleringssysteem zijn essentiële elementen om de stroom illegale inhoud op Internet in te dammen. 1. 1 Oprichting van een Europees netwerk van hotlines Een doeltreffende methode om de verspreiding van illegaal materiaal te beperken, is de oprichting van een Europees netwerk van centra (bekend als hotlines) die de gebruikers de mogelijkheid bieden om inhoud te melden die zij tijdens het gebruik van Internet hebben aangetroffen en die volgens hen illegaal is. De verantwoordelijkheid voor de vervolging en bestraffing van degenen die voor de illegale inhoud verantwoordelijk zijn, blijft bij de nationale rechtshandhavingsinstanties, terwijl de hotline tot doel heeft de verspreiding van illegaal materiaal te beperken. Er moet ook rekening worden gehouden met verschillen tussen de nationale rechtsstelsels en culturen. Tot dusver beschikt slechts een beperkt aantal lidstaten over hotlines. De oprichting van hotlines moet worden gestimuleerd, zodat ze de gehele EU bestrijken, zowel in geografisch als taalkundig opzicht. Er moet worden voorzien in mechanismen voor de uitwisseling van informatie tussen de nationale hotlines en tussen het Europese netwerk en hotlines in derde landen. 33 Om het volledige potentieel van dit netwerk tot ontplooiing te laten komen, is het nodig de samenwerking tussen de industrie en de rechtshandhavingsinstanties te verbeteren, te zorgen voor pan-Europese spreiding en samenwerking, en de doelmatigheid te vergroten door de uitwisseling van informatie en ervaring. Deze actie zal worden uitgevoerd via een oproep tot het indienen van voorstellen met de bedoeling dat de deelnemende organisaties (20-25) een Europees netwerk van hotlines en verbindingen tussen dit netwerk en hotlines in derde landen tot stand brengen, gemeenschappelijke benaderingswijzen ontwikkelen en de overdracht van knowhow en optimale werkwijzen stimuleren. De deelnemende organisaties zullen worden gesteund door actoren uit de gehele industrie (aanbieders van toegang en diensten, telecommunicatie-exploitanten, nationale hotline exploitanten). Zij zullen moeten aantonen dat hun aanpak toekomstgericht en innoverend is, met name in hun relatie met de nationale rechtshandhavingsinstanties. 1. 2 Zelfregulering en gedragscodes aanmoedigen Wil de industrie op doelmatige wijze kunnen bijdragen tot de beperking van de stroom illegale en schadelijke inhoud, dan is het ook belangrijk dat ondernemingen worden aangemoedigd om een zelfreguleringskader te ontwikkelen door samenwerking met de overige betrokken partijen. Het zelfreguleringsmechanisme moet een hoge mate van bescherming bieden en aandacht schenken aan kwesties met betrekking tot opspoorbaarheid. Gezien het transnationale karakter van communicatienetwerken zal de doelmatigheid van zelfreguleringsmaatregelen op Europees niveau worden vergroot door coördinatie van de nationale initiatieven en van de organisaties die voor de uitvoering ervan verantwoordelijk zijn. Het is de bedoeling dat in het kader van dit actiepunt op Europees niveau richtsnoeren voor gedragscodes worden ontwikkeld, een consensus voor de toepassing ervan tot stand wordt gebracht, en de tenuitvoerlegging ervan wordt ondersteund. Deze actie zal worden uitgevoerd via een aanbesteding voor het selecteren van organisaties die zelfregulerende instanties kunnen helpen om gedragscodes te ontwikkelen en ten uitvoer te leggen. Er zullen maatregelen worden genomen om de voortgang nauwlettend te volgen. Dit zal gebeuren in nauwe coördinatie met de bevordering van gemeenschappelijke richtsnoeren voor de tenuitvoerlegging op nationaal niveau van een zelfreguleringskader, zoals dit wordt bepleit in de aanbeveling van de Raad betreffende de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid. 2. FILTREER- EN BEOORDELINGSSYSTEMEN ONTWIKKELEN Om het veilige gebruik van Internet te bevorderen, is het belangrijk ervoor te zorgen dat inhoud gemakkelijker te identificeren is. Dit is te realiseren door middel van een beoordelingssysteem, waarin de inhoud wordt beschreven volgens een algemeen erkende classificatie (waarbij bijvoorbeeld categorieën zoals sex of geweld op een schaal worden ingedeeld), en filtreersystemen die de gebruiker in staat stellen om de inhoud te selecteren die hij/zij wil ontvangen. De beoordelingen kunnen door de inhoudaanbieder worden aangebracht of door een als derde optredende beoordelingsdienst worden toegekend. Er zijn reeds enkele filtreer- en beoordelingssystemen die kunnen worden 34 toegepast. Ze zijn echter nog niet erg verfijnd en voor geen enkel ervan werd de "kritische massa" bereikt die de gebruikers de zekerheid verschaft dat de inhoud waarvoor zij belangstelling hebben en de inhoud die zij willen vermijden, naar behoren wordt beoordeeld, en dat volkomen onschadelijke inhoud niet wordt geblokkeerd. Beoordelingssystemen worden nog steeds weinig gebruikt door de Europese inhoudaanbieders en -gebruikers. De maatregelen in het kader van dit actiepunt zullen gericht zijn op het demonstreren van de mogelijkheden en de beperkingen van filtreer- en beoordelingssystemen in een reële omgeving met het doel het vaststellen van Europese systemen aan te moedigen en de gebruikers vertrouwd te maken met het gebruik ervan. De filtreer- en beoordelingssystemen moeten internationaal compatibel en interoperabel zijn en met de volledige medewerking van vertegenwoordigers van de industrie, de consumenten en de gebruikers worden ontwikkeld. 2. 1 De voordelen van filtratie en beoordeling demonstreren Er zullen beoordelingssystemen worden gestimuleerd die aan de Europese behoeften beantwoorden en die garanderen dat filtratie en beoordeling op zodanige wijze worden toegepast dat de gebruikers, ouders en leerkrachten de beschikking krijgen over in de praktijk bruikbare opties. Om een kritische massa op te bouwen, moet een groot aantal sites worden bereikt. Daarom zullen maatregelen worden genomen om de toepassing van beoordelingen door de inhoudaanbieders te stimuleren. Beoordeling door onafhankelijke derden biedt de garantie dat de inhoudbeoordeling op gestandaardiseerde wijze geschiedt, en biedt een oplossing voor gevallen waarin de inhoudaanbieder nalaat inhoud naar behoren te beoordelen. Er moet worden voldaan aan specifieke behoeften van zakelijke, institutionele of educatieve gebruikers, alsmede aan die van de eindgebruikers waarin niet wordt voorzien door het beoordelingssysteem van de inhoudaanbieder. Na een oproep tot het indienen van voorstellen zullen projecten worden geselecteerd om beoordelingssystemen met betrekking tot Europese inhoud te valideren, de integratie van beoordeling in het proces van het creëren van inhoud aan te moedigen en de voordelen van deze technische oplossingen te demonstreren. Het accent zal worden gelegd op het nut en de bruikbaarheid in "reële" situaties waarbij een grote representatieve groep typische gebruikers betrokken is. Een tweede oproep tot het indienen van voorstellen zal specifiek gericht zijn op het valideren en demonstreren van beoordelingssystemen van derden. Het is de bedoeling zoveel mogelijk profijt van de demonstratieprojecten te trekken en daarom moet het effect ervan worden geëvalueerd en moet worden gezorgd voor de verspreiding van de resultaten in geheel Europa. Voor de evaluatie van de demonstratieprojecten en de verspreiding van de resultaten ervan zal een aanbesteding worden uitgeschreven. De demonstratieprojecten in het kader van dit actiepunt kunnen een belangrijke bijdrage leveren tot de bewustmakingsacties die in het kader van actiepunt 3 moeten worden uitgevoerd. Bij de demonstratieprojecten zullen worden betrokken instanties voor zelfregulering door de industrie, de industrie (aanbieders van toegang en diensten, inhoudaanbieders, 35 netwerkexploitanten, softwarebedrijven), gebruikers-, consumenten- en burgerrechten organisaties, en overheidsorganen die betrokken zijn bij regelgeving voor de industrie en rechtshandhaving. 2. 2 Internationale vergemakkelijken overeenstemming over beoordelingssystemen Internationale samenwerking tussen exploitanten en andere betrokken partijen in de Europese Unie en hun partners in andere regio's van de wereld is vooral noodzakelijk op het gebied van beoordeling, teneinde de interoperabiliteit te garanderen. Er zijn reeds werkzaamheden aan de gang in een aantal organisaties die zich bezighouden met protocols en met het ontwerp van een beoordelingssysteem dat aan de verschillende eisen beantwoordt. Het is essentieel dat Europa in internationale discussies zijn stem laat horen, en er zullen overlegvergaderingen worden georganiseerd om daarvoor te zorgen. 3. BEWUSTMAKINGSACTIES AANMOEDIGEN Het publiek maakt steeds meer gebruik van Internet en trekt zo profijt van de voordelen van de nieuwe diensten. Tegelijkertijd bestaat er enige onzekerheid over de manier waarop de verschillende aspecten van netwerkcommunicatie onder controle te houden zijn; ouders, leerkrachten en kinderen moeten bewust worden gemaakt van de mogelijkheden en de nadelen van Internet en beschikken niet altijd over voldoende kennis van de middelen om kinderen tegen ongewenste inhoud te beschermen. Bewustmakingsacties dragen bij tot het vergroten van het vertrouwen van ouders en leerkrachten in het veilige gebruik van Internet door kinderen. Bewustmaking is ook de noodzakelijke aanvulling op de actiepunten 1 en 2, aangezien de maatregelen van de industrie om zelfregulerings- en filtreer- en beoordelingssystemen in te voeren, alleen vruchten zullen afwerpen als de gebruikers en de potentiële gebruikers daarvan op de hoogte zijn. Het Europees Parlement heeft aangedrongen op de uitvoering van een Europese campagne en een programma van voorlichtings- en bewustmakingsacties, gefinancierd uit de begroting van de EU, teneinde ouders en alle personen die met kinderen te maken hebben (leraren, maatschappelijk werkers, enz. ) in te lichten over de beste manier (inclusief technische aspecten) om minderjarigen te beschermen tegen blootstelling aan inhouden die schadelijk zouden kunnen zijn voor hun ontwikkeling, en zo hun welzijn te beschermen. Door Europese actie zal een kader voor synergie met actie op het niveau van de lidstaten worden gecreëerd en zullen initiatieven in de lidstaten worden versterkt via de uitwisseling van informatie en ervaring. In het kader van het actieplan zullen bewustmakingsacties op gang worden gebracht die op de verspreiding van informatie van de toegangsverschaffers naar de klanten zullen gebaseerd zijn, en zal materiaal voor gebruik in onderwijsinstellingen worden ontwikkeld. De elektronische verspreiding van materiaal moet worden aangevuld met op ruimere schaal verspreide traditionele pakketten die in scholen en bibliotheken kunnen worden gebruikt. Voor de bewustmakingsinitiatieven zal profijt worden getrokken van de 36 bewustmakingsacties die worden uitgevoerd in het kader van andere programma's, met name MIDAS-NET dat in het kader van INFO 2000 is opgericht. Deze actie zal in twee fasen worden uitgevoerd. In de eerste fase zullen de beste middelen voor de verwezenlijking van de doelstellingen worden aangewezen en in de tweede fase zal aan multiplicatororganisaties in de lidstaten - zoals consumenten organisaties en andere relevante verenigingen - bijstand worden verleend om op nationaal niveau acties uit te voeren. 3. 1 Het terrein voorbereiden voor bewustmakingsacties In de eerste fase zal een oproep tot het indienen van voorstellen voor een voorbereidende actie worden gedaan die tot doel heeft de multiplicatororganisaties en de meest geschikte kanalen, media en inhoud aan te wijzen om het beoogde publiek te bereiken, het basismateriaal te vervaardigen, het met het oog op specifieke taalkundige en culturele gegevenheden aan te passen en rekening te houden met de resultaten van de in het kader van actiepunt 2. 1 uitgevoerde demonstratieprojecten, die een belangrijke bijdrage tot de inhoud van de bewustmakingsacties zullen leveren. Er zal een uitvoeringsplan worden opgesteld. De doelgroep wordt gevormd door ouders en leerkrachten, en bij de actie zullen de industrie (aanbieders van Internetdiensten, inhoudaanbieders) en multiplicatoren, bv. consumentenverenigingen en onderwijsinstellingen, worden betrokken. 3. 2 De uitvoering van grootschalige bewustmakingsacties aanmoedigen Door middel van een tweede oproep tot het indienen van voorstellen zullen initiatieven worden geselecteerd die in aanmerking komen voor communautaire steun voor het uitvoeren van een vervolgactie in alle lidstaten, waarbij gebruik wordt gemaakt van de multiplicatororganisaties en de kanalen, media en inhoud die tijdens de voorbereidende actie zijn aangewezen. Het doel van de actie is volwassenen (ouders en leerkrachten) bewust te maken van de mogelijkheden en de nadelen van Internet, en van de middelen om nuttige inhoud te identificeren en schadelijke inhoud te blokkeren. De acties zullen afgestemd zijn op de behoeften van de lidstaten en kunnen verschillen naar gelang van de grootte van de lidstaat, de bevolking, de graad van Internetgebruik, enz. Er zullen twee soorten acties worden uitgevoerd: acties gericht op leerkrachten en onderwijsinstellingen, en breder opgezette acties gericht op het grote publiek (ouders en kinderen). De acties gericht op leerkrachten zullen seminars en workshops omvatten, alsmede de opstelling en beschikbaarstelling van specifiek gedrukt en multimediamateriaal aan een grote representatieve groep leden van de beroepsgroep. Er zullen speciale netdagen - een reeks speciale evenementen gericht op een sterkere bewustmaking van de gebruikers - worden georganiseerd in de informatiemaatschappij", dat de brede steun van de industrie heeft gekregen. Tot de typische acties gericht op het grote publiek behoren: het creëren van websites, de verspreiding van informatiemateriaal in scholen, via toegangsverschaffers en winkels en andere plaatsen waar computers worden verkocht, en de verspreiding van cd-rom's over computertijdschriften. Specifiekere informatie zou worden verstrekt wanneer de doelgroep bestaat uit gezinnen die reeds een computer bezitten. De traditionele media samenwerking met het actieplan "Leren in 37 (pers, televisie) zouden ook worden gebruikt om de bewustmaking te stimuleren door middel van reclamecampagnes en informatiepakketten voor journalisten. Met behulp van het platform van het Europees netwerk van scholen, dat momenteel met de steun van de ministers van Onderwijs van de lidstaten wordt opgericht, zullen speciale webpagina's worden gecreëerd en onderhouden. Het doel van de communautaire steun is grootschalige bewustmakingsacties op gang te brengen en te zorgen voor algemene coördinatie en de uitwisseling van ervaring, zodat permanent lering kan worden getrokken uit de resultaten van de actie (bijvoorbeeld door aanpassing van het verspreide materiaal). De financiële steun van de Gemeenschap zal in het algemeen maximaal een derde van de in aanmerking komende kosten bedragen. Door het gebruik van bestaande netwerken kunnen kosten worden bespaard, maar er is aanvullende financiering nodig om de relevante inhoud te produceren. 4. ONDERSTEUNENDE ACTIES 4. 1 De juridische implicaties beoordelen Internet functioneert op mondiale basis. Wetgeving functioneert op territoriale basis - nationaal of, in het geval van de Gemeenschapswetgeving, voor de Europese Unie. De doelmatigheid van de andere actiepunten zal worden vergroot door aandacht te besteden aan juridische kwesties die niet in het kader van andere communautaire initiatieven worden behandeld, zoals met name kwesties met betrekking tot het recht en de rechtspleging die moeten worden toegepast. Er zal een aanbesteding worden uitgeschreven voor het beoordelen van de juridische kwesties die in verband met de inhoud of het gebruik van Internet zijn gerezen. 4. 2 Coördineren met soortgelijke internationale initiatieven In de aanbeveling van de Raad betreffende de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten wordt de Commissie verzocht de internationale samenwerking te bevorderen op de verschillende gebieden waarop deze aanbeveling betrekking heeft, in het bijzonder door de uitwisseling van ervaring en goede werkwijzen tussen exploitanten en andere betrokken partijen in de Europese Unie en hun partners in andere regio's van de wereld. Daarom is het noodzakelijk te zorgen voor samenhang tussen de Europese actie en soortgelijke initiatieven in andere delen van de wereld. Met regelmatige overlegvergaderingen kan daartoe worden bijgedragen. Een internationale conferentie zal het mogelijk maken om de met het actieplan opgedane ervaring door te geven aan de betrokken actoren, zowel in Europa als daarbuiten. Op deze conferentie zouden alle door het actieplan behandelde thema's worden besproken en zij zou een ontmoetingsplaats vormen voor de industrie (aanbieders van toegang en diensten, inhoudaanbieders, netwerkexploitanten, softwarebedrijven), de gebruikers, consumenten en burgerrechtenorganisaties, en overheidsorganen die betrokken zijn bij regelgeving voor de industrie en rechtshandhaving. Een dergelijke conferentie kan er ook toe bijdragen om de resultaten van het actieplan te verspreiden. 4. 3 Het effect van de communautaire maatregelen evalueren 38 Het is uiteraard belangrijk een grondige evaluatie te verrichten om na te gaan of de doelstellingen van het actieplan en de aanbeveling zijn verwezenlijkt. Zo kunnen ook mogelijke verdere maatregelen worden aangegeven die door de industrie, de communautaire instellingen, de lidstaten of vertegenwoordigers van de consumenten moeten worden genomen. De geplande evaluatie, waarvoor een aanbesteding zal worden uitgeschreven, zal worden uitgevoerd in verbinding met de evaluatie van de maatregelen die zijn genomen om minderjarigen en de menselijke waardigheid te beschermen, waarin wordt voorzien door de aanbeveling van de Raad betreffende de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten. 39 BIJLAGE II: INDICATIEVE VERDELING VAN DE UITGAVEN 1. Een veilige omgeving scheppen 2. Filtreer- en beoordelingssystemen ontwikkelen 3. Bewustmakingsacties aanmoedigen 4. Ondersteunende acties Totaal: 14-18°/ 37-43 % J5-41 % 5. 7 o/o BIJLAGE III: WIJZE VAN TENUITVOERLEGGING VAN HET ACTIEPLAN 1. De Commissie legt het actieplan ten uitvoer in overeenstemming met de in bijlage I verstrekte technische informatie. 2. Het actieplan wordt uitgevoerd door middel van werkzaamheden onder contract en waar mogelijk voor gezamenlijke rekening. 3. De selectie van projecten voor gezamenlijke rekening geschiedt normaliter via de gebruikelijke procedure van oproepen tot het indienen van voorstellen, die in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen worden gepubliceerd. De inhoud van deze oproepen wordt vastgesteld in nauw overleg met deskundigen ter zake en overeenkomstig de procedures als bedoeld in de beschikking. Het voornaamste criterium voor het verlenen van steun voor projecten via oproepen tot het indienen van voorstellen tot de verwezenlijking van de doelstellingen van het actieplan. is hun potentiële bijdrage 4. De aanvragen om communautaire steun moeten, waar nodig, vergezeld gaan van een financieel plan waarin al de onderdelen van de financiering van de projecten worden vermeld, inclusief de van de Gemeenschap verlangde financiële steun en alle andere verzoeken om of toekenningen van steun uit andere bronnen. 5. De Commissie kan ook een financieringsregeling toepassen die flexibeler is dan de oproep tot het indienen van voorstellen, teneinde de totstandbrenging van samenwerkingsverbanden, vooral die waarbij kmo's en organisaties in minder ontwikkelde regio's betrokken zijn, en het nemen van langetermijnmaatregelen tegen illegale en schadelijke inhoud op Internet te stimuleren. Deze regeling zou permanent kunnen worden toegepast. 6. De Commissie zorgt ervoor dat in uitzonderlijke gevallen ook ongevraagde voorstellen voor projecten in overweging worden genomen, indien deze betrekking hebben op een bijzonder dringende maatregel na technologische veranderingen die het bijsturen van de actie noodzakelijk maken. 7. De uitvoerige regelingen voor de in de punten 5 en 6 bedoelde procedures worden volgens de procedure van het raadgevend comité (type I) en in overeenstemming met het Financieel Reglement van de Commissie uitgevoerd. Zij worden in het Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen gepubliceerd. 40 8. Projecten die in het kader van studie- en dienstverleningscontracten volledig door de Commissie worden gefinancierd, worden in overeenstemming met de geldende financiële bepalingen aanbesteed. Ter wille van de transparantie worden externe groepen deskundigen (de Internetwerkgroep en het Juridisch Adviescomité) geraadpleegd en wordt met betrekking tot de bewustmakingsmaatregelen actief gebruik gemaakt van de informatiediensten van de Commissie. 9. Tijdens de uitvoering van het actieplan onderneemt de Commissie ook voorbereidende, begeleidende en ondersteunende activiteiten ter verwezenlijking van de algemene doelstellingen van het actieplan en van de specifieke doelstellingen van elk actiepunt. Dit omvat activiteiten zoals: studies ter ondersteuning van de algemene doelstellingen van het actieplan; acties ter voorbereiding van toekomstige activiteiten; maatregelen om de deelneming aan maatregelen in het kader van het actieplan en de toegang tot de uit de initiatieven van het actieplan voortvloeiende resultaten te vergemakkelijken. 10. Bij alle projecten waarvoor financiële steun wordt verleend, moet worden vermeld dat steun werd ontvangen. 41 Financieel memorandum Artikel B5-336 : Communautair meerjarenactieplan ter bevordering van het veilige gebruik van Internet 1. TITEL VAN DE MAATREGEL Communautair meerjarenactieplan ter bevordering van het veilige gebruik van Internet 2. BEGROTINGSONDERDEEL Artikel B5-336 : Communautair meerjarenactieplan ter bevordering van het veilige gebruik van Internet 3. RECHTSGRONDSLAG Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid artikel 130, lid 3 4. BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 4. 1 Algemene doelstellingen van de maatregel Teneinde het veilige gebruik van Internet te bevorderen, worden met het actieplan de volgende doelstellingen nagestreefd: • bevordering van zelfregulering en regelingen voor inhoudcontrole, inclusief de oprichting van een Europees netwerk van hotlines, om een hoge mate van bescherming inhoud zoals kinderpornografie of racisme); ter bestrijding van te verwezenlijken (vooral • toepassing van doelmatige filtreervoorzieningen en compatibele beoordelings systemen, waarbij met de culturele en taalkundige verscheidenheid rekening wordt gehouden; • bewustmaking van de consumenten en de gebruikers, in het bijzonder kinderen, ouders en leerkrachten, zodat zij veilig en vol vertrouwen gebruik kunnen maken van de Internetvoorzieningen; • aanmoediging van de internationale samenwerking op de bovenvermelde gebieden. 4. 2 Looptijd van de maatregel en bepalingen inzake de verlenging daarvan Het actieplan wordt uitgevoerd in de periode 1998 - 2001. 5. INDELING VAN DE UITGAVEN/ONTVANGSTEN Niet-verplichte uitgaven Gesplitste kredieten De ontvangsten uit bijdragen van derden aan de activiteiten van het actieplan zullen, in voorkomend geval, opnieuw worden aangewend overeenkomstig artikel 27, lid 2, van het Financieel Reglement van 21 december 1977, gewijzigd bij Verordening nr. 610/90 van 13 maart 1990. HL Actieplan Internet - Financieel memorandum 6. AARD VAN DE UITGAVEN/ONTVANGSTEN Bij aanbestedingen overeenkomstig de financiële regelingen van de Commissie wordt in het algemeen een financiering voor 100% toegekend voor activiteiten zoals studies, workshops, seminars, bewustmakings-, bevorderings- en projectonder steunende acties. Bij oproepen tot het indienen van voorstellen wordt voorzien in acties voor gezamenlijke rekening. 7. FINANCIËLE GEVOLGEN 7. 1 Wijze van berekening van de kosten van de maatregel voor 1998 - 2001 De vier actiepunten hebben betrekking op gebieden waar een actie op Europees niveau een toegevoegde waarde kan opleveren en de Europese positie kan versterken. Zij dienen om acties op langere termijn op nationaal niveau op gang te brengen. ACTIEPUNT 1 : EEN VEILIGE OMGEVING SCHEPPEN 1. 1 Oprichting van een Europees netwerk van hotlines De communautaire bijdrage van 5,0 miljoen ecu zal worden gebruikt voor een oproep tot het indienen van voorstellen voor de deelneming van organisaties aan de oprichting van een Europees netwerk van hotlines en de totstandbrenging van verbindingen tussen dit netwerk en hotlines in derde landen, teneinde de verspreiding van illegale inhoud te beperken, de samenwerking tussen de industrie en de rechtshandhavingsinstanties te verbeteren, en te zorgen voor spreiding over geheel Europa. 1. 2 Zelfregulering en gedragscodes aanmoedigen Er zal een aanbesteding worden uitgeschreven voor de selectie van organisaties die als instanties te helpen om op Europees niveau taak zullen hebben zelfregulerende richtsnoeren voor gedragscodes te ontwikkelen, de nodige consensus voor de toepassing ervan tot stand te brengen en de tenuitvoerlegging ervan te ondersteunen. De gedragscodes zullen een hoge mate van bescherming bieden en aandacht schenken aan het probleem van de opspoorbaarheid. De voortgang van de werkzaamheden zal worden gevolgd. Het bedrag voor deze actie, waarmee ook de tenuitvoerlegging van de aanbeveling van de Raad betreffende de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid zal worden ondersteund, wordt op 0,6 miljoen ecu geraamd. ACTIEPUNT 2 : FILTREER- EN BEOORDELINGSSYSTEMEN ONTWIKKELEN 2. 1 De voordelen van filtratie en beoordeling demonstreren Om ervoor te zorgen dat filtreer- en beoordelingssystemen worden toegepast en aan de gebruikers, ouders en leerkrachten in de praktijk bruikbare oplossingen worden aangeboden, en omdat de praktische toepassing van filtratie en beoordeling door de 2 t*3 Actieplan Internet - Financieel memorandum Europese inhoudaanbieders nog niet de kritische massa heeft bereikt, zal een oproep tot het indienen van voorstellen worden gedaan voor de selectie van projecten waardoor beoordelingssystemen met betrekking tot de Europese inhoudaanbieders worden gevalideerd, teneinde de integratie van beoordeling in het proces van het creëren van inhoud aan te moedigen en de mogelijkheden van deze technische oplossingen te demonstreren. Er zal een tweede oproep tot het indienen van voorstellen worden gepubliceerd voor de validering en de demonstratie van beoordelingssystemen van derden om te voldoen aan specifieke eisen van zakelijke, institutionele of educatieve gebruikers of als optionele dienst die door de toegangsverschaffers aan de eindgebruikers wordt aangeboden, en om te voorzien in een aanvulling op de door de inhoudaanbieders toegepaste zelfbeoordeling. Voor de evaluatie van de demonstratieprojecten en de verspreiding van de resultaten zal een aanbesteding worden uitgeschreven. Voor deze oproepen en de aanbesteding is een communautaire bijdrage van 12,7 miljoen ecu vereist. 2. 2 Internationale overeenstemming over beoordelingssystemen vergemakkelijken Er zullen overlegvergaderingen worden georganiseerd om te zorgen voor een gecoördineerde Europese inbreng in internationale overeenkomsten over protocollen en labelsystemen en om ervoor te zorgen dat in beoordelingssystemen rekening wordt gehouden met specifieke Europese gegevenheden. Hiervoor wordt een bedrag van 0,3 miljoen ecu uitgetrokken. ACTIEPUNT 3 : BEWUSTMAKINGSACTIES AANMOEDIGEN 3. 1 Het terrein voorbereiden voor bewustmakingsacties In de eerste fase zal een oproep tot het indienen van voorstellen voor een voorbereidende actie worden gedaan waarbij multiplicatororganisaties en de meest geschikte kanalen, media en inhoud worden aangewezen om het beoogde publiek te bereiken, het basismateriaal wordt vervaardigd, dit materiaal met het oog op specifieke taalkundige en culturele gegevenheden wordt aangepast, rekening wordt gehouden met de resultaten van de demonstratieprojecten, en een uitvoeringsplan wordt opgesteld. De kosten van deze actie worden op 2 miljoen ecu geraamd. 3. 2 De uitvoering van grootschalige bewustmakingsacties aanmoedigen Er zal vervolgens een oproep tot het indienen van voorstellen worden gedaan voor een vervolgactie in alle 15 lidstaten, waarbij rekening wordt gehouden met de bij de voorbereidende actie opgedane ervaring. De geselecteerde multiplicatororganisaties zullen als taak hebben seminars en workshops te organiseren, informatiepakketten voor te helpen bij de uitvoering van grootschalige leerkrachten te verspreiden, m Actieplan Internet - Financieel memorandum bewustmakingsacties (websites creëren, materiaal verspreiden, reclamecampagnes, informatiepakketten voor journalisten), en de samenwerking en de uitwisseling van ervaring te organiseren. Er zullen twee soorten acties worden uitgevoerd: acties gericht op leerkrachten en acties gericht op het grote publiek. In het eerste geval zullen seminars en workshops worden georganiseerd en zal specifiek materiaal worden verspreid. Voor het grote publiek zullen websites worden gecreëerd, zal informatiemateriaal worden verspreid in scholen, via toegangsverschaffers, in computerwinkels en op cd-rom's in computertijdschriften. De traditionele media zullen worden gebruikt voor reclamecampagnes en er zal een informatiepakket worden verspreid onder journalisten. Er zal worden voorzien in coördinatie en informatie-uitwisseling op Europees niveau. Voor de verschillende acties is een bedrag van 7,4 miljoen ecu nodig. ACTIEPUNT 4 : ONDERSTEUNENDE MAATREGELEN 4. 1 De juridische implicaties beoordelen Er zal een aanbesteding worden uitgeschreven voor het beoordelen van de juridische kwesties die in verband met de inhoud of het gebruik van Internet zijn gerezen. Hiervoor is een bedrag van 1,0 miljoen ecu nodig. 4. 2 Coördineren met soortgelijke internationale initiatieven Een bedrag van 0,4 miljoen ecu is vastgesteld voor overlegvergaderingen en de organisatie van een internationale conferentie, die nodig zijn om te zorgen voor samenhang tussen de Europese actie en acties in andere delen van de wereld en om de opgedane ervaring uit te wisselen. 4. 3 Het effect van de communautaire maatregelen evalueren De kosten van twee evaluaties worden op 0,6 miljoen ecu geraamd. 7. 2 In acht te nemen tijdschema voor meerjarenacties Voor een volledig doeltreffende tenuitvoerlegging van het communautaire actieplan is het nodig dat de financiële middelen voor de gehele looptijd worden gepland. Het is immers belangrijk dat de Unie de beschikking krijgt over de nodige middelen voor de verwezenlijking van haar politieke prioriteiten op het gebied van de informatiemaatschappij en dat nu reeds met het oog op de volgende financiële vooruitzichten bepaalde verhogingen in overweging worden genomen. Er zij op gewezen dat deze inspanning en de daarvoor vereiste verhoging van de middelen passen in de logica van het financiële kader dat door de Commissie in haar mededeling "Agenda 2000" is vastgesteld en dat voorziet in de ontwikkeling van een aantal programma's die als prioritair worden beschouwd wegens de meerwaarde van een optreden op communautair niveau, vooral uit het oogpunt van groei en werkgelegenheid en de ontwikkeling en verspreiding van nieuwe *r Actieplan Internet - Financieel memorandum technologieën, zodat de toewijzingen voor deze programma's sneller moeten toenemen dan het BNP. Rekening houdend met de sleutelrol die het gebruik van Internet kan spelen ter bevordering van de Trans-Europese netwerken, onderzoek en innovatie, onderwijs/opleiding en het MKB, is het van cruciaal belang dat voor deze actie een aanzienlijke inspanning wordt geleverd. De actie omvat vier actiepunten: 1. Een veilige omgeving scheppen 2. Filtreer- en beoordelingssystemen ontwikkelen 3. Bewustmakingsacties aanmoedigen 4. Ondersteunende acties Miljoen ecu TOTAAL 1998 7 1999 7 2000 8 2001 8 TOTAAL 30 De onderstaande verdeling wordt slechts ter indicatie gegeven Actiepunt 1. Een veilige omgeving scheppen 2 Filtreer- en beoordelingssystemen ontwikkelen 3. Bewustmakingsacties aanmoedigen 4. Ondersteunende acties Miljoen ecu 1998 1,5 1999 1,5 2000 1,3 2001 1,3 TOTAAL 5,6 3,0 4,0 3,2 2,8 13,0 2,0 0,5 1,0 0,5 3,0 0,5 3,4 0,5 9,4 2,0 TOTAAL 7,0 7,0 8,0 8,0 30,0 8. VOORGENOMEN FRAUDEBESTRIJDINGSMAATREGELEN (EN RESUL TATEN VAN DE TOEPASSING ERVAN) Het algemene toezicht wordt uitgeoefend door een comité dat uit afgevaardigden van de lidstaten is samengesteld. Ambtenaren van de Commissie, waar nodig bijgestaan door onafhankelijke deskundigen, controleren vóór betaling of de projecten en de studies naar behoren zijn uitgevoerd, daarbij rekening houdend met de contractuele verplichtingen en de beginselen van goed beheer. De administratieve controle wordt verricht door de administratieve diensten van DG XIII en door DG XIX en DG XX. De Rekenkamer verricht in overeenstemming met het Verdrag 5 We Actieplan Internet - Financieel memorandum de controle van de rekeningen. Na twee jaar en aan het eind van het programma wordt door onafhankelijke deskundigen een evaluatierapport opgesteld over de resultaten die bij de uitvoering van de acties werden verkregen. 9. ELEMENTEN VOOR ANALYSE VAN DE KOSTENEFFECTIVITEIT Vooraf zij erop gewezen dat het actieplan aan een duidelijk te kennen gegeven wens van de communautaire politieke instanties beantwoordt en niet in de eerste plaats een economisch doel beoogt. Daarom kan de efficiëntie niet in economische termen zoals het aantal nieuwe arbeidsplaatsen worden uitgedrukt. Er kunnen echter wel efficiëntie-indicatoren worden vastgesteld (zie punt 9. 1 ). Voorts mag niet worden vergeten dat het actieplan zal bijdragen tot de ontwikkeling van de informatiemaatschappij, vooral door het gebruik ervan aan te moedigen bij kinderen, die zich op die manier beter vertrouwd kunnen maken met dit hulpmiddel dat hoe langer hoe onmisbaarder wordt. De communautaire actie zal de noodzakelijke coördinatie op communautair niveau bevorderen, teneinde zuiver nationale oplossingen te voorkomen, waardoor de interne markt zal worden versterkt. Tenslotte zal het actieplan, door de internationale coördinatie te bevorderen, Europa in staat stellen zijn rol van stuwende kracht op dit gebied te behouden. 9. 1 Kwantificeerbare specifieke doelstellingen, doelgroep 9. 1. 1 Een veilige omgeving scheppen In het werkprogramma zouden doelstellingen kunnen worden geformuleerd die betrekking hebben op: • het percentage toegangsverschaffers dat lid is van een zelfregulerende instantie, en • het aantal en de geografische en taalkundige dekking van de hotlines die opgericht en operationeel zijn. Doelgroep • Diensten waar inhoud is ondergebracht die aan derden toebehoort, inhoudaanbieders, toegangsverschaffers. 9. 1. 2 Filtreer- en beoordelingssystemen ontwikkelen De becijferde doelstellingen zouden betrekking kunnen hebben op: • het aandeel van de in de Europese Unie verspreide inhoud waarvoor de aanbieders gebruik maken van een beoordelingssysteem; W Actieplan Internet - Financieel memorandum • het aandeel van de in de Europese Unie verspreide inhoud waarvoor de aanbieders gebruik maken van een beoordelingssysteem dat op de behoeften van de Europese gebruikers is afgestemd; • het aantal door derden aangeboden beoordelingssystemen waarvan de gebruikers naar keuze gebruik kunnen maken, en de inhoud die zij bestrijken in vergelijking met de behoeften van de Europese gebruikers. Doelgroep Verenigingen of groeperingen die beoordelingssystemen voorstellen, software producenten, diensten waar inhoud is ondergebracht die aan derden toebehoort, inhoudaanbieders, toegangsverschaffers, gebruikers. 9. 1. 3 Bewustmakingsacties aanmoedigen De becijferde doelstellingen zouden betrekking kunnen hebben op: • het bestaan voor elke lidstaat van bewustmakingsmiddelen die gericht zijn op de doelgroepen ouders, leerkrachten en kinderen; • het percentage van de ouders die een computer bezitten en van de leerkrachten die bij het lesgeven een computer gebruiken dat de gelegenheid heeft gekregen om er kennis van te nemen. Doelgroep • Gebruikers, vooral ouders, leerkrachten en kinderen 9. 1. 4 Ondersteunende acties Aangezien het type ondersteunende actie kan verschillen naar gelang van de omstandigheden en het desbetreffende hoofdactiepunt, is het niet aangewezen specifiek voor dit actiepunt doelstellingen te bepalen. 9. 2 Motivering van de maatregel De in de EU reeds uitgevoerde werkzaamheden, die zijn gebaseerd op het werk van de Commissie in het kader van de Internetwerkgroep en op het Groenboek over de bescherming van minderjarigen en de menselijke waardigheid in de context van de audiovisuele en informatiediensten, hebben geleid tot een brede consensus tussen het Europees Parlement, de Raad en de lidstaten over de te volgen aanpak. Er moet een onderscheid worden gemaakt tussen illegale inhoud en schadelijke inhoud. Voor deze twee categorieën moeten verschillende maatregelen worden getroffen. Illegale inhoud moet aan de bron worden aangepakt door de rechtshandhavings instanties, wier activiteiten door andere instrumenten worden geregeld. De industrie kan echter belangrijke hulp verlenen om de verspreiding van illegale inhoud (in het bijzonder inhoud zoals kinderpornografie, racisme en antisemitisme) te beperken H? Actieplan Internet - Financieel memorandum door middel van behoorlijk functionerende systemen voor zelfregulering (zoals gedragscodes en de oprichting van hotlines) die in overeenstemming zijn met en worden gesteund door het rechtssysteem. Bij de aanpak van schadelijke inhoud moet aan de volgende acties voorrang worden gegeven: de gebruikers in staat stellen om zich tegen schadelijke inhoud te beschermen door de ontwikkeling van technologische oplossingen (filtreer- en inhoudbeoordelings- systemen); zorgen voor een sterkere bewustmaking van de ouders; zelfregulering ontwikkelen, waardoor een geschikt kader tot stand kan komen, met name voor de bescherming van minderjarigen. De uitwisseling van informatie industrie zal ook zelfregulerings- instanties en de tussen zelfregulerende werkzaamheden ter bescherming tegen schadelijke inhoud omvatten. De praktische maatregelen die onlangs door de lidstaten op beide gebieden zijn genomen, worden in het tweede verslag van de werkgroep samengevat. Uit dit verslag blijkt duidelijk dat maatregelen mogelijk zijn en dat verdere maatregelen vereist zijn, aangezien sommige lidstaten op de beschreven punten aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt, andere in het stadium van besprekingen tussen de betrokken partijen verkeren, en nog andere nog moeten beginnen. In het verslag staat dat de meeste lidstaten voorstander zijn van een actieve rol en een katalysatorfunctie van de Commissie vanwege het internationale karakter en de complexiteit van de op te lossen problemen. Deze actieve rol moet erop gericht zijn de coördinatie en de convergentie van de maatregelen van de lidstaten te verzekeren, bijvoorbeeld met betrekking tot de draagwijdte en de inhoud van de opgestelde gedragscodes, waarbij concurrentieverstoring en rechtsonzekerheid moeten worden vermeden en de samenwerking op een aantal gebieden moet worden bevorderd. 9. 3 Volgen en evalueren van de maatregel Na twee jaar en aan het eind van het programma zal een evaluatierapport worden opgesteld over de resultaten die bij de uitvoering van de acties werden verkregen. Behalve het meten van de ontwikkeling van de uitgangspositie en het effect van de programma-acties op deze ontwikkeling zullen voor elk van de vermelde activiteiten preciezere prestatie-indicatoren worden geobserveerd. ^ Actieplan Internet - Financieel memorandum 10. ADMINISTRATIEVE UITGAVEN (DEEL A VAN AFDELING III VAN DE ALGEMENE BEGROTING) De noodzakelijke huishoudelijke middelen worden bij toewijzingsbesluit van de Commissie beschikbaar gesteld; hiertoe behoren de extra personele en financiële middelen die door de begrotingsautoriteit zijn goedgekeurd. 10. 1 Gevolgen voor het aantal posten Soorten posten Aantal personeelsleden voor het beheer van de maatregel waarvan duur Yâsî tijdelijk door gebruikmaking van extra middelen door gebruikmaking van bestaande middelen binnen de betrokken DG's of diensten A B C Ambtenaren of tijdelijke functionarissen Andere middelen Totaal 2 0 1 3 2 0 1 3 4 jaar 4 jaar 4 jaar 4 jaar 5b Actieplan Internet - Financieel memorandum 10. 2 Verhoging van andere huishoudelijke uitgaven in verband met de maatregel Begrotingslijn Bedragen Berekeningswijze ecu (nr. en titel) A-250 Vergaderingen van deskundigen 576. 000 A-2510 Vergaderingen van het comité 180. 000 A-130 Dienstreizen 160. 000 van = 4*12*12. 000. Een totale toewijzing van 12 vergaderingen met een gemiddeld ko sten bedrag van 12 000 ecu is vereist om de werking van deskundigen te financieren, met name die van de op verzoek van de Raad opgerichte Internetwerkgroep, waarvan ± 50 personen deel uitmaken die de industrie, de gebruikers en de overheid vertegenwoordigen. vergaderingen de = 4*3*15. 000. Het comité van het actieplan zal gemiddeld 3 vergaderingen per jaar houden met een gemiddeld kostenbedrag van 15 000 ecu, waarbij rekening wordt gehouden met de synergie die met het oog op een optimale samenhang en efficiëntie tot stand zal worden gebracht met het gecombineerde comité INFOCOM-MLIS, dat in het kader van de programma's INFO 2000 en MLIS is opgericht. = 4*5*20*400. De totale kosten van de dienstreizen voor het personeel van de Commissie en de gedetacheerde nationale deskundigen worden geraamd op 160 000 ecu, waarbij wordt uitgegaan van gemiddeld één dienstreis om de twee weken met een 400 kostenbedrag gemiddeld ecu/dienstreis voor 5 personen. van Totaal 916. 000 10 f/ ISSN 0254-1513 COM(97) 582 def. DOCUMENTEN NL 10 15 16 Catalogusnummer : CB-CO-97-686-NL-C ISBN 92-78-28712-1 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg tt-