title: WRITTEN QUESTION No. 3040/97 by Amedeo AMADEO to the Commission. Phare programme

eurovoc_concepts:
Central and Eastern European Countries
EU financing
EU programme
contract
invitation to tender
operating cost
services contract
supplies contract
technical cooperation
works contract

text: 16. 4. 98 EN Official Journal of the European Communities C 117/133 (98/C 117/178) WRITTEN QUESTION E-3038/97 by Amedeo Amadeo (NI) to the Commission (1 October 1997) Subject: Age discrimination The IGC should have acted to eliminate discrimination on grounds of age by inserting an article (6a) in the new Treaty. Documents in my possession indicate that this was not the case. Nonetheless, this is a genuine problem and we are faced with cases of discrimination in our daily lives. What is more, this problem is occurring as the average age of Europe(cid:146)s citizens continues to rise almost exponentially. Will the Commission tackle the problem, particularly as regards harmonizing the rules on notices of competition and their enforcement? Answer given by Mr Flynn on behalf of the Commission (24 November 1997) The Commission would like to inform the Honourable Member that the Amsterdam Treaty has introduced a new legal basis for the adoption of Community measures to combat, inter alia, discrimination based on age (new Article 6a of the EC Treaty). The Commission will consider any measures which might be appropriate in this field once the Amsterdam Treaty has been ratified. (98/C 117/179) WRITTEN QUESTION E-3039/97 by Amedeo Amadeo (NI) to the Commission (1 October 1997) Subject: Failure to act by the Commission › Phare programme The EU Court of Auditors has drawn up a Special Report on the functioning of the decentralized system for the implementation of the Phare programme (1990-1995) for the Countries of Central and Eastern Europe (CEECs) (1). We know that the Commission created decentralised implementation systems (DIS) to streamline the programmes and speed up the mobilization of financial resources. The programme management units (PMUs) responsible within the national administrations of the beneficiary countries for administering the Phare funds lack staff and training. The Commission contributed to funding the staffing and operating costs of the PMUs but did not define the principles governing the funding, accounting procedures and monitoring. The Court of Auditors also confirms that the intensive use of technical assistance providing administrative and operational support for the PMUs is costly, particularly because of the (cid:145)restricted competition(cid:146) in awarding contracts (where transparency is always lacking). Some consultancies were awarded a disproportionate number of contracts. The Commission also delayed setting up a system to monitor the PMUs(cid:146) expenditure and did not ensure an adequate evaluation of the programmes carried out. What is the Commission(cid:146)s answer to this very serious charge? (1) OJ C 175, 9. 6. 1997, p. 4. (98/C 117/180) WRITTEN QUESTION E-3040/97 by Amedeo Amadeo (NI) to the Commission (1 October 1997) Subject: Phare programme The Court of Auditors has levelled serious criticism at the manner in which the Commission applied the rules on awarding contracts. Some 80% of the Phare funds managed on a decentralized basis are spent on contracts


title: Γνωμοδότηση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής σχετικά με την «Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα εργαστήρια αναφοράς που προορίζονται για τον έλεγχο των βακτηριολογικών και λοιμωδών μολύνσεων των διθύρων μαλακίων»

eurovoc_concepts:
animal disease
health control
mollusc
research body
veterinary inspection

formats: html pdfa1b print


title: QUESTION ECRITE no 3006/97 de Roberta ANGELILLI à la Commission. Présence de déchets dangereux dans un dépôt abandonné de l'usine chimique Zucchet à Rome

eurovoc_concepts:
Latium
cessation of trading
chemical industry
dangerous substance
environmental protection
industrial waste
public health
waste disposal
waste management
waste recycling

formats: html pdf print

text: 30. 4. 98 FR Journal officiel des Communaute·s europe·ennes C 134/55 (98/C 134/67) QUESTION E· CRITE E-3006/97 pose·e par Roberta Angelilli (NI) a‘ la Commission (1er octobre 1997) Objet: Pre·sence de de·chets dangereux dans un de·po(cid:136)t abandonne· de l(cid:146)usine chimique Zucchet a‘ Rome Le 9 de·cembre 1996, la commune de Rome, a de·cide·, suite a‘ un arre(cid:136)te· ad hoc de son maire, d(cid:146)e·vacuer tous les de·chets encore pre·sents dans le de·po(cid:136)t et laboratoire d(cid:146)analyse local de l(cid:146)usine chimique italienne Zucchet, de·sormais de·saffecte·e, situe· a‘ Rome via Pian Due Torri (zona Magliana). Dans cette zone situe·e derrie‘re le Tibre, derrie‘re une installation sportive et quelques habitations, on a en effet note· la pre·sence de centaines de tiges me·talliques, de re·cipients et des sacs contenant des substances non-identifie·es. Cependant, malgre· l(cid:146)arre(cid:136)te· susmentionne·, personne ne s(cid:146)est soucie· de son application et tous les de·chets se trouvent encore dans l(cid:146)ancien de·po(cid:136)t, en de·pit des rapports pre·occupants de l(cid:146)entreprise sanitaire locale RmD qui demandent que soient identifie·es les de·chets pre·sents. La Commission voudrait-elle indiquer: › si cette affaire n(cid:146)implique pas une violation de la directive 96/61/CE (1) relative a‘ la pre·vention inte·gre·e de la pollution et notamment de l(cid:146)article 3 point f) qui stipule que les E· tats membres prennent les dispositions ne·cessaires pour que chaque installation soit ge·re·e afin d(cid:146)e·viter tout risque de pollution lors de la cessation de·finitive des activite·s et afin de remettre le site de l(cid:146)exploitation dans un e·tat satisfaisant; › si le cas en question ne constitue pas une violation de la directive 91/689/CE (2) sur la gestion des de·chets dangereux; › si elle entend intervenir aupre‘s des autorite·s italiennes afin de garantir le respect de la loi, au cas ou‘ des violations de la re·glementation communautaire en matie‘re d(cid:146)environnement seraient e·tablies? (1) (2) JO L 257 du 10. 10. 1996, p. 26. JO L 377 du 31. 12. 1991, p. 20. Re·ponse donne·e par Mme Bjerregaard au nom de la Commission (11 novembre 1997) L(cid:146)Honorable Parlementaire indique que, malgre· un arre(cid:136)te· spe·cifique du 9 de·cembre 1996, les de·chets produits par l(cid:146)industrie chimique Zucchet sont toujours stocke·s dans des re·cipients et des sacs contenant des substances non-identifie·es. La directive 75/442/CEE relative aux de·chets modifie·e par la directive 91/156/CEE (1) interdit l(cid:146)abandon, le rejet et l(cid:146)e·limination incontro(cid:136)le·e des de·chets. En outre, cette directive demande aux E· tats membres de s(cid:146)assurer que les de·chets sont recycle·s ou e·limine·s sans danger pour la sante· publique et sans utilisation de me·thodes nuisibles a‘ l(cid:146)environnement. La directive 91/689/CEE sur la gestion des de·chets dangereux (2) pre·voit que les E· tats membres prennent les mesures ne·cessaires pour exiger que, sur chaque site de de·versement (de·charge) de de·chets dangereux, ces de·chets soient inventorie·s et identifie·s. En outre, cette directive interdit en re‘gle ge·ne·rale le me·lange de diffe·rentes cate·gories de de·chets dangereux ou de de·chets dangereux avec d(cid:146)autres de·chets, substances ou matie‘res. Lors de la collecte, du transport et du stockage temporaire, les de·chets doivent e(cid:136)tre convenablement emballe·s et e·tiquete·s conforme·ment aux normes internationales et communautaires en vigueur. Les autorite·s italiennes doivent veiller a‘ ce que les exigences susmentionne·es soient respecte·es et la Commission leur adressera une lettre a‘ ce sujet. (1) (2) JO L 78 du 26. 3. 1991. JO L 377 du 31. 12. 1991


title: PERGUNTA ESCRITA n. 3036/97 do Deputado Amedeo AMADEO à Comissão. Imposição dos veículos pesados

eurovoc_concepts:
Treasury
axle tax
commercial vehicle
energy policy
environmental policy
excise duty
motor fuel
tax system
toll
transport policy

text: 30. 4. 98 PT Jornal Oficial das Comunidades Europeias C 134/63 (98/C 134/78) PERGUNTA ESCRITA E-3036/97 apresentada por Amedeo Amadeo (NI) a‘ Comissa(cid:152)o (1 de Outubro de 1997) Objecto: Imposi(cid:231)a(cid:152)o dos ve(cid:14)·culos pesados Tendo em conta a proposta de directiva do Conselho relativa a‘ imposi(cid:231)a(cid:152)o dos ve(cid:14)·culos de mercadorias pela utiliza(cid:231)a(cid:152)o de certas infra-estruturas rodovia·rias (doc. COM(96)0331 final › 96/0182 SYN) (1); Considerando que o facto de prevalecer actualmente na Unia(cid:152)o Europeia uma abordagem em mate·ria de imposi(cid:231)a(cid:152)o fiscal dos carburantes baseada em elementos que te(cid:136)m mais a ver com pol(cid:14)·tica fiscal do que com pol(cid:14)·tica dos transportes, uma vez que os impostos sobre o consumo de carburantes sa(cid:152)o e continuara(cid:152)o a ser um recurso significativo; Pode a Comissa(cid:152)o instaurar uma coere(cid:136)ncia efectiva entre os impostos indirectos, fruto da pol(cid:14)·tica fiscal, e os impostos directos sobre a utiliza(cid:231)a(cid:152)o das infra-estruturas e a cobertura dos custos externos, que se enquadra no a(cid:136)mbito da pol(cid:14)·tica dos transportes? (1) JO C 59 de 26. 2. 1997, p. 9. Resposta dada pelo Comissa·rio Kinnock em nome da Comissa(cid:152)o (12 de Novembro de 1997) A Comissa(cid:152)o concorda que os impostos especiais sobre o consumo de combust(cid:14)·veis sa(cid:152)o principalmente utilizados pelos Estados-membros como meio para aumentar as receitas. No entanto, na sua proposta de directiva que reestrutura o quadro comunita·rio de tributa(cid:231)a(cid:152)o dos produtos energe·ticos (1), a Comissa(cid:152)o reconheceu que os impostos especiais sobre o consumo de combust(cid:14)·veis sa(cid:152)o igualmente utilizados pelos Estados-membros na prossecu(cid:231)a(cid:152)o de outros objectivos de pol(cid:14)·tica nacionais em mate·ria de ambiente, transportes e energia. A Comissa(cid:152)o reconhece ainda que um regime fiscal coerente deve incluir a imposi(cid:231)a(cid:152)o directa ou indirecta dos utentes individuais das estradas em fun(cid:231)a(cid:152)o da sua utiliza(cid:231)a(cid:152)o efectiva das mesmas. Por conseguinte, na sua recente proposta de directiva do Conselho que reestrutura o quadro comunita·rio de tributa(cid:231)a(cid:152)o dos produtos energe·ticos, a Comissa(cid:152)o apresentou uma disposi(cid:231)a(cid:152)o especial de reestrutura(cid:231)a(cid:152)o a fim de permitir a aplica(cid:231)a(cid:152)o pelos Estados-membros de n(cid:14)·veis de tributa(cid:231)a(cid:152)o dos combust(cid:14)·veis inferiores aos m(cid:14)·nimos especificados nesta directiva, em conjun(cid:231)a(cid:152)o com a introdu(cid:231)a(cid:152)o ou modifica(cid:231)a(cid:152)o de regimes fiscais espec(cid:14)·ficos de tributa(cid:231)a(cid:152)o do transporte rodovia·rio relacionados com a recupera(cid:231)a(cid:152)o de custos, tais como custos de infra-estrutura, custos provocados pelo congestionamento e custos ambientais. (1) JO C 139 de 06. 05. 1997. (98/C 134/79) PERGUNTA ESCRITA E-3042/97 apresentada por Amedeo Amadeo (NI) a‘ Comissa(cid:152)o (1 de Outubro de 1997) Objecto: Livro Branco sobre os caminhos-de-ferro Tendo em conta o parecer do Comite· Econo·mico e Social sobre o Livro Branco «Uma estrate·gia para a revitaliza(cid:231)a(cid:152)o dos caminhos-de-ferro europeus» (doc. COM(96)0421 final) (1); Tendo em conta as d(cid:14)·vidas do passado, o saneamento da situa(cid:231)a(cid:152)o financeira e das infra-estruturas; Considerando que a autonomia da gesta(cid:152)o comercial e· um factor estrate·gico essencial da liberaliza(cid:231)a(cid:152)o dos caminhos-de-ferro prevista no Livro Branco; Considerando que a redu(cid:231)a(cid:152)o da d(cid:14)·vida do passado constitui uma condi(cid:231)a(cid:152)o fundamental para atingir este objectivo e, consequentemente, os objectivos da Directiva 91/440/CEE (2) relativa ao desenvolvimento dos caminhos- de-ferro comunita·rios; Confirma a Comissa(cid:152)o o facto de essa redu(cid:231)a(cid:152)o ter sido incompleta e desigual nos diversos Estados-membros? Pode a Comissa(cid:152)o garantir que este assunto sera· tratado com a ma·xima brevidade? (1) (2) JO C 206 de 7. 7. 1997, p. 23. JO L 237 de 24. 8. 1991, p. 25


title: PREGUNTA ESCRITA n. 3043/97 del Amedeo AMADEO a la Comisión. Libro Blanco sobre la revitalización de los ferrocarriles comunitarios

eurovoc_concepts:
EC Directive
EU law - national law
common transport policy
modernisation aid
national implementing measure
rail transport

text: 16. 4. 98 ES Diario Oficial de las Comunidades Europeas C 117/135 › adopcio·n de una modificacio·n de los procedimientos de licitacio·n restringidos para la adjudicacio·n de los contratos de servicios PHARE (y TACIS): se mejora la normativa de los concursos, en particular ofreciendo mejor informacio·n a los licitadores, precisando la composicio·n de los Comite·s de evaluacio·n y favoreciendo una mayor diversificacio·n de los contratistas; › nuevas orientaciones PHARE, elaboradas por la Comisio·n en marzo de 1997, que persiguen una mejor integracio·n de las estructuras de aplicacio·n del programa en las estructuras «normales» de los pa(cid:14)·ses socios, una mayor descentralizacio·n y desconcentracio·n hacia los pa(cid:14)·ses y las delegaciones de la Comisio·n (cuyo personal se aumentar(cid:14)·a), la movilizacio·n de nuevas fuentes de consultor(cid:14)·a (junto a los gabinetes de asesores) como son los hermanamientos entre instituciones y administraciones; › la actualizacio·n del manual DIS y su introduccio·n antes de finales de 1997, que integra en un u·nico documento las nuevas disposiciones relativas a la transparencia de los contratos, precisa las modalidades de apoyo (regresivo) a los costes de funcionamiento de las UGP y preve· un modelo de transferencia de know-how en materia de gestio·n de los programas con el fin de reducir eficazmente la dependencia de la asistencia te·cnica en la materia. La Comisio·n espera que este conjunto de medidas corrija las principales insuficiencias detectadas en las secciones del informe del Tribunal de Cuentas a las que se refiere Su Sen(cid:152)or(cid:14)·a. (1) DO L 356 de 31. 12. 1977. (98/C 117/182) PREGUNTA ESCRITA E-3043/97 de Amedeo Amadeo (NI) a la Comisio·n (1 de octubre de 1997) Asunto: Libro Blanco sobre la revitalizacio·n de los ferrocarriles comunitarios En el dictamen del Comite· Econo·mico y Social relativo al Libro Blanco de la Comisio·n sobre una estrategia para la revitalizacio·n de los ferrocarriles comunitarios (COM(96)0421) (1), se estima indispensable cortar las ramas secas en materia de directivas y reglamentos y analizar con claridad si las directivas se han incorporado a las legislaciones nacionales. Con ello, ser(cid:14)·a posible verificar la aplicacio·n y los resultados de los instrumentos utilizados en el sector ferroviario, de manera que los Estados puedan sacar provecho de las respectivas experiencias y buscar futuros a·mbitos de aplicacio·n. ¿Puede la Comisio·n verificar en que· medida la aplicacio·n en cada uno de los Estados miembros tiende a ser convergente o divergente? (1) DO C 206 de 7. 7. 1997, p. 23. Respuesta del Sr. Kinnock en nombre de la Comisio·n (3 de noviembre de 1997) La principal pieza legislativa comunitaria sobre el desarrollo de los ferrocarriles es la Directiva 91/440/CEE sobre el desarrollo de los ferrocarriles comunitarios (1), que estos u·ltimos an(cid:152)os ha tenido un considerable impacto en la reorganizacio·n de los ferrocarriles y constituye la base de la estrategia de la Comisio·n para revitalizar los ferrocarriles de la Comunidad establecida en su Libro Blanco de 1996. Sin embargo, la Comisio·n reconoce sin reservas la importancia de estudiar co·mo se ha aplicado exactamente la Directiva en cada Estado miembro y que· resultados ha dado. Es por esto por lo que ha lanzado un estudio de amplio alcance sobre la aplicacio·n y los resultados de la Directiva, y se propone presentar, a principios del pro·ximo an(cid:152)o, un informe al Consejo y al Parlamento. En cuanto a la aplicacio·n de la Directiva en el derecho nacional, la Comisio·n ha comprobado que tres Estados miembros no han aplicado au·n el art(cid:14)·culo sobre los derechos de acceso, por lo que ha iniciado procedimientos contra ellos de conformidad con el art(cid:14)·culo 169 del Tratado CE. (1) DO L 237 de 24. 8. 1991


title: PERGUNTA ESCRITA n. 3001/97 do Deputado Roberta ANGELILLI à Comissão. Irregularidades no processo relativo ao concurso público para a construção da cintura rodoviária oriental de Roma e da passagem subterrânea de Castel Sant'Angelo

eurovoc_concepts:
Latium
engineering structure
expressway
invitation to tender
public contract
public works
road building
underground transport

text: C 134/52 PT Jornal Oficial das Comunidades Europeias 30. 4. 98 (98/C 134/63) PERGUNTA ESCRITA E-2997/97 apresentada por Alexandros Alavanos (GUE/NGL) a‘ Comissa(cid:152)o (1 de Outubro de 1997) Objecto: Aplica(cid:231)a(cid:152)o da Directiva 80/778/CEE A Directiva 80/778/CEE (1) estabelece normas de qualidade tendo em vista o controlo da qualidade da a·gua pota·vel e a adop(cid:231)a(cid:152)o das medidas necessa·rias para preservar essa qualidade com a finalidade espec(cid:14)·fica de assegurar a protec(cid:231)a(cid:152)o da sau·de pu·blica. Tendo em conta os casos de polui(cid:231)a(cid:152)o da a·gua pota·vel verificados em Kastoria, na Gre·cia, pode a Comissa(cid:152)o informar quais sa(cid:152)o as medidas que pretende tomar a fim de garantir a aplica(cid:231)a(cid:152)o ao caso em apre(cid:231)o das normas comunita·rias em mate·ria de protec(cid:231)a(cid:152)o da a·gua pota·vel? O de aprovisionamento de a·gua da cidade de Kastoria estava em conformidade com as disposi(cid:231)o(cid:152)es da Directiva 80/778/CEE? Quais as iniciativas tomadas pela Comissa(cid:152)o no sentido de melhorar e tornar mais eficaz o controlo da aplica(cid:231)a(cid:152)o das disposi(cid:231)o(cid:152)es relativas a‘ qualidade da a·gua pota·vel em Kastoria e noutras regio(cid:152)es da Gre·cia? (1) JO L 229 de 30. 8. 1980, p. 11 Resposta dada pela Comissa·ria Bjerregaard em nome da Comissa(cid:152)o (12 de Novembro de 1997) O no 1, do artigo 7o da Directiva 80/778/CEE relativa a‘ qualidade das a·guas destinadas ao consumo humano, estabelece a obriga(cid:231)a(cid:152)o dos Estados-membros fixarem valores aplica·veis a‘s a·guas destinadas ao consumo humano relativamente aos para(cid:136)metros que constam do Anexo I da directiva. Por outro lado, o artigo 12o estabelece que os Estados-membros devem tomar as disposi(cid:231)o(cid:152)es necessa·rias para que seja efectuado um controlo regular da qualidade das a·guas destinadas ao consumo humano. As modalidades de tais controlos sa(cid:152)o definidas pelas autoridades nacionais que, todavia, sa(cid:152)o obrigadas a utilizar, na medida do poss(cid:14)·vel, os me·todos e as freque(cid:136)ncias mencionados nos Anexos II e III da directiva. Ale·m disso, os Estados-membros deveriam tomar as disposi(cid:231)o(cid:152)es necessa·rias a fim de garantir que, a partir de 1985, a qualidade das a·guas destinadas ao consumo humano em toda a Comunidade seja conforme com disposto na directiva. As autoridades hele·nicas transpuseram para o direito nacional a Directiva 80/788/CEE atrave·s de deciso(cid:152)es ministeriais de 1974 e 1986 (1). Por outro lado, em 17 de Fevereiro de 1997, as autoridades hele·nicas notificaram a‘ Comissa(cid:152)o informa(cid:231)o(cid:152)es pormenorizadas para o ano de 1995 relativas a‘ qualidade da a·gua pota·vel em diversas regio(cid:152)es da Gre·cia. De tal notifica(cid:231)a(cid:152)o constam dados estat(cid:14)·sticos relativos a‘ regia(cid:152)o de Kastoria. Os resultados dos para(cid:136)metros analisados parecem ser conformes com a directiva durante o per(cid:14)·odo de refere(cid:136)ncia. Tendo tomado conhecimento do caso em apre(cid:231)o, a Comissa(cid:152)o, dirigir-se-a· a‘s autoridades hele·nicas a fim de solicitar informa(cid:231)o(cid:152)es precisas sobre a qualidade da a·gua pota·vel na regia(cid:152)o de Kastoria e as medidas adoptadas (ou a adoptar) pelas autoridades a fim de respeitar as obriga(cid:231)o(cid:152)es impostas pelas Directiva 80/778/CEE. (1) Deciso(cid:152)es ministeriais nos G4/1722 de 24. 09. 1974, Fek B nu·mero 988 de 07. 10. 1974 e A5/288 de 23. 01. 1986, Fek B nu·mero 53 de 20. 02. 1986. (98/C 134/64) PERGUNTA ESCRITA E-3001/97 apresentada por Roberta Angelilli (NI) a‘ Comissa(cid:152)o (1 de Outubro de 1997) Objecto: Irregularidades no processo relativo ao concurso pu·blico para a constru(cid:231)a(cid:152)o da cintura rodovia·ria oriental de Roma e da passagem subterra(cid:136)nea de Castel Sant(cid:146)Angelo Segundo artigos recentes da imprensa italiana, a Comissa(cid:152)o tera· anulado o processo de concurso pu·blico para a constru(cid:231)a(cid:152)o da nova cintura rodovia·ria oriental de Roma, ja· adjudicada pelas autoridades competentes a‘ companhia de caminhos-de-ferro estatal por um montante de sete mil milho(cid:152)es de liras. A causa desta anula(cid:231)a(cid:152)o tera· sido o na(cid:152)o respeito pela Ca(cid:136)mara Municipal de Roma dos procedimentos previstos na legisla(cid:231)a(cid:152)o europeia relativos aos concursos pu·blicos, o que implicaria a organiza(cid:231)a(cid:152)o de um novo concurso


title: Mededeling van de Commissie aan de Raad, aan het Europees Parlement, aan het economisch en sociaal Comité en aan het Comité van de regio's - Klimaatverandering - De Europese benadering voor Kyoto

eurovoc_concepts:
UN convention
climate change
environmental protection
greenhouse gas
pollution control measures

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 01. 10. 1997 COM(97)481 dcf. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, AAN HET EUROPEES PARLEMENT, AAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE EN AAN HET COMITE VAN DE REGIO'S Klimaatverandering - De Europese benadering voor Kyoto 1. Inleiding Op 3 maart 1997 heeft de Milieuraad van de EU een onderhandelingsstandpunt aangenomen met betrekking tot klimaatverandering, waarbij onder meer een gekwantificeerde doelstelling voor uitstootvermindering werd vastgesteld die moet worden opgenomen in het communautaire voorstel voor een protocol bij het Raamverdrag van de VN inzake Klimaatverandering (UNFCCC). Volgens dit voorstel zou in alle industrielanden die partij zijn bij de overeenkomst, in 2010 de uitstoot van de drie broeikasgassen kooldioxide (C02), methaan (CH4) en distikstofoxide (N20) afzonderlijk of gezamenlijk met 15% teruggebracht moeten zijn ten opzichte van 1990. Op hun vergadering van 19 en 20 juni jongstleden kwamen de milieuministers tevens overeen dat er in het onderhandelingsvoorstel van de EU ook een voorlopige reductiedoelstelling van ten minste 7,5% voor 2005 moet worden opgenomen. Het EU-standpunt heeft betrekking op een gemiddelde verlaging voor een "mand" van drie broeikasgassen. Op dit moment is er nog geen besluit genomen over specifieke doelstellingen voor de drie gassen. Zowel binnen de EU als op internationaal niveau is het onderhandelingsstandpunt van de EU onderwerp van uitvoerige discussies geweest, met name in andere industrielanden. De reacties liepen uiteen van positief (waardering voor het ambitieuze beleid) tot negatief (het zetten van grote vraagtekens bij de technische, economische en politieke haalbaarheid van de doelstellingen, terwijl het standpunt in sommige gevallen zelfs ronduit op verzet stuitte). Deze mededeling wil het onderhandelingsstandpunt van de EU in een algemeen kader plaatsen en laten zien dat het technisch en - mits een doordacht beleid wordt gevoerd - ook economisch haalbaar is om voor 2010 te komen tot een verlaging van de uitstoot van de broeikasgassen met 15%, hoewel de trend vooralsnog eerder lijkt te zijn dat die uitstoot juist zal toenemen. Deze doelstellingen werden niet alleen gekozen omdat zij vanuit milieuoogpunt noodzakelijk zijn, maar ook naar aanleiding van studies die aantonen dat zij technisch en economisch haalbaar zijn met behulp van technologieën en methoden waarvan het merendeel nu al beschikbaar is. Deze doelstellingen zijn gebaseerd op de hypothese dat andere industrielanden zich zullen vastleggen op vergelijkbare inspanningen. Bij dit alles is er niet aan voorbijgegaan dat de verwezenlijking van de doelstellingen ook een politieke uitdaging vormt. Het onderhandelingsstandpunt van de EU heeft betrekking op een "mand" van drie broeikasgassen. Verreweg het belangrijkste daarvan is C02, dat verantwoordelijk is voor circa 80% van de impact wanneer het zogenoemde "aardeopwarmingspotentieer als uitgangspunt geldt bij de beoordeling van het effect van de broeikasgassen. De C02-uitstoot is ook het moeilijkst terug te dringen, aangezien er momenteel - anders dan voor andere uit de verbranding van fossiele brandstoffen voortvloeiende broeikasgassen als NOx en S02 - nog geen oplossingen voorhanden zijn die het C02 elimineren op het moment van de uitstoot. Scenario's die uitgaan van ongewijzigd beleid voor CH4 en N20 duiden op een waarschijnlijke en mogelijk zelfs aanzienlijke verlaging van de uitstoot, wat inhoudt dat een kostenverantwoorde vermindering van de totale uitstoot van de drie gassen wel eens zou kunnen neerkomen op verlaging van de CH4- en N20-uitstoot met meer en verlaging van die van C02 met minder dan 15%. Dit neemt niet weg dat er gezien het hoge relatieve aandeel van C02 nog altijd een reductie van de C02- uitstoot van meer dan 10% nodig is, wil de totale doelstelling van 15% gehaald worden. In deze mededeling ligt het accent derhalve op de verlaging van de C02-uitstoot. In punt 6 wordt nader ingegaan op de twee andere gassen. In een bij deze mededeling aansluitend werkdocument van de Commissiediensten wordt een uitgebreidere technische en economische verantwoording van het onderhandelingsstandpunt van de EU gegeven en wordt uitvoeriger ingegaan op waar de noodzakelijke vermindering van de broeikasgasuitstoot naar verwachting gerealiseerd zal worden, het effect dat de maatregelen waarschijnlijk op de economie zullen hebben en de mogelijke instrumenten voor de uitvoering van het beleid. Daarnaast worden in dit document een aantal reeds op tafel liggende voorstellen van de EU besproken die, als zij worden aangenomen, de beperking en verlaging van de uitstoot van broeikasgassen zullen vergemakkelijken. In deze mededeling komt het onderhandelingsstandpunt van de EU voor 2010 aan de orde, waarover reeds internationaal overleg is gevoerd en dat tevens belangrijker is waar het gaat om een klimaatstrategie voor de lange termijn. Hierbij moet in het oog worden gehouden dat elke strategie ter bescherming van het klimaat op aarde in wezen gericht is op een belangrijke ommezwaai van de langetermijntrend van wereldwijde toename van de uitstoot van broeikasgassen naar een belangrijke afname daarvan. Hiervoor is onmiddellijke actie vereist waarvan de voordelen over een langere periode zullen zijn gespreid. 2. Waarom onmiddellijke actie geboden is Tijdens de eerste, in april 1995 in Berlijn gehouden conferentie van de partijen bij het Raamverdrag inzake Klimaatverandering is besloten tot het starten van onderhandelingen over de noodzakelijke inspanningsverplichtingen voor industrielanden om de broeikasgasuitstoot na 2000 te beperken en te verlagen. De EU was altijd al een groot voorstander van het mandaat van Berlijn. In het begin 1996 gepubliceerde tweede evaluatierapport van de Intergouvernementele Werkgroep inzake Klimaatverandering (IPCC) is bevestiging gevonden voor het reeds door de EU gehuldigde standpunt dat het, gelet op de langetermijndoelstelling van het Klimaatverdrag, dringend geboden is productie- en consumptiepatronen zo te veranderen dat de voor die doelstelling noodzakelijke verlaging op de lange termijn van de totale broeikasgasuitstoot kan worden gerealiseerd. Binnen de EU is onderkend dat het achterwege blijven van zulke aanpassingen op lange termijn schadelijk kan zijn, aangezien de samenleving behoefte heeft aan een realistisch tijdpad voor het doorvoeren van veranderingen op open, doorzichtige wijze. Terwijl de onderhandelingen inzake het Klimaatverdrag in het begin van de jaren negentig gebaseerd waren op het voorzorgsbeginsel (er moet wellicht actie worden ondernomen, zelfs als er geen definitief bewijs bestaat dat de uitstoot schadelijk is), gaat het tweede evaluatierapport een stap verder door te stellen dat de conclusie van het naast elkaar zetten van verschillende wetenschappelijke publicaties kan zijn dat de mens duidelijk invloed uitoefent op het wereldklimaat. De met klimaatverandering verband houdende mondiale problemen zouden wel eens een substantieel negatief effect kunnen hebben op de mondiale landbouwproductie en -productiviteit en de biodiversiteit, tot verlies van landbouwgrond en tot volksverhuizingen kunnen leiden en de toename van een aantal door parasieten overgebrachte ziekten tot gevolg kunnen hebben. Het heeft er alle schijn van dat de schade verhoudingsgewijs groter zal zijn in de ontwikkelingslanden. Het is belangrijk hier te onderstrepen dat wetenschappelijke publicaties over klimaatverandering (waaronder onderzoek dat wordt gerapporteerd in of is opgestart na het tweede evaluatierapport van de IPCC) aantonen dat er in de komende decennia onaanvaardbare maatschappelijke, economische en ecologische effecten kunnen optreden. Dit roept om voorzorgsmaatregelen. Bovendien zal het negatieve effect van de klimaatverandering zich naar verwachting vooral doen voelen in landen die slechts in zeer bescheiden mate hebben bijgedragen tot het probleem en waar het aan financiële middelen ontbreekt om de eventuele schade te kunnen opvangen. Wanneer de industrielanden nu niet in actie komen om de klimaatverandering zoveel mogelijk tegen te gaan, zullen toekomstige generaties, afgezien van het feit dat zij met de kosten van het effect van die verandering zullen worden geconfronteerd, ook te maken kunnen krijgen met veel hogere economische kosten die in verband met de uitstootbeperking moeten worden gemaakt, omdat er minder tijd is voor de aanpassingen. Een extra reden voor snelle actie op het gebied van de verlaging van de C02-uitstoot is dat het lang duurt voordat het effect van beleidsmaatregelen op de uitstoot zich ten volle doet gelden. Voor veel "traditionele" milieuproblemen zijn relatief snelle oplossingen "aan het eind van de pijplijn" of mogelijkheden tot aanpassing van bestaande technologieën voorhanden: verlaging van de S02-uitstoot, ongelode benzine of uitbanning van CFK's. Voor C02 bestaan dergelijke pasklare oplossingen niet. Daar de C02-uitstoot inherent samenhangt met het gebruik van fossiele brandstoffen (steenkool, aardolie, aardgas) en er op dit moment nog geen economisch verantwoorde verwijderingstechniek voorhanden is, kan de C02-uitstoot alleen worden teruggedrongen door aanpassing van structuren, processen en installaties waarbij direct of indirect fossiele brandstoffen worden gebruikt, terwijl een deel van de oplossing ook gezocht zal moeten worden in gedragsverandering. Vanwege de zeer lange levensduur van investeringen in de vervoer- en energiesector en de relatief lange levensduur van veel energieverbruikende goederen (auto's, koelkasten, enz. ) vergt een C02-uitstootstrategie een veel langer uitvoeringstraject dan de meeste andere milieuproblemen. Zoals in hoofdstuk 7 wordt uiteengezet, is snelle actie door de industrielanden ook een eerste vereiste voor de beperking van de groei van de broeikasgasuitstoot in ontwikkelingslanden, een ontwikkeling die, naar het zich laat aanzien, de komende jaren steeds belangrijker zal worden. 3. Mogelijkheden tot verlaging van de CQ2-wtstoot Al deze mogelijkheden kosten geld: hoe meer een samenleving hier voor over heeft, hoe groter de reductiemogelijkheden. In deze mededeling worden alleen acties ter verlaging van de broeikasgasuitstoot via investeringen besproken, die uitgaan van bestaande efficiënte technologieën of via de toepassing van nieuwe technische wijzen van aanpak en methoden, en die naar verwachting politiek haalbaar zijn. Binnen deze context mogen dergelijke reductiemogelijkheden niet extreem duur zijn en geen onaanvaardbare effecten teweegbrengen in maatschappelijk opzicht en qua welvaartsverdeling. Deze mogelijkheden tot uitstootverlaging zijn de afgelopen jaren onderwerp geweest van talrijke studies; de vraag hoe dit potentieel kan worden verwezenlijkt heeft een zeer belangrijke rol gespeeld bij de voorbereidingen binnen de EU voor de onderhandelingen met betrekking tot een klimaatprotocol. Het pre-Kyoto scenario in tabel I wordt gebruikt als uitgangspunt bij de analyse van de reductiemogelijkheden in de verschillende economische sectoren van de EU. Het gaat uit van een toename van de totale C02-uitstoot met 8% in 2010 ten opzichte van 1990, tenzij er nieuwe aanvullende maatregelen worden getroffen. Tabel I - Sectorale uitsplitsing van de C02-uitstoot in de EU, in million ton Sector/jaar Vervoer Industrie Energie-industrie Huishoudens/tertiair Warmte-elektrici- teitsproductie Totale uitstoot 1990 743 626 141 654 1. 036 3. 200 2010 1. 032 532 158 680 1. 057 3. 459 % toe-/afhame + 39% - 15% + 12% + 4% + 2% + 8% Bron : Pre-Kyoto scenario gebaseerd op Eurostat-gegevens (exclusief brandstofreservoirs van internationale schepen en inclusief internationaal luchtvervoer) Tabel I laat zien dat vooral de vervoersector de nodige aandacht verdient, welke sector gezien de inherente neiging tot voortdurend sterke groei een uitdaging vormt voor de verwezenlijking van welke uitstootverlagingsdoelstelling dan ook. Tabel I toont een toename van 39% van de C02-uitstoot van het vervoer in de periode 1990-2010, waarvan het merendeel voor rekening van het wegvervoer en het luchtvervoer komt. In dit verband moet worden opgemerkt dat doelgerichte actie gericht op het wegnemen van de huidige tekortkomingen op de markt en ondoelmatigheden in het vervoer vereist is voor een substantiële uitstootverlaging tegen lage kosten, omdat de energieprijzen voor de eindgebruikers in de vervoersector doorgaans hoger zijn dan voor andere economische sectoren. De Raad heeft al een C02-uitstootdoelstelling aangenomen, die ten opzichte van het huidige gemiddelde neerkomt op een verhoging van 30% van de gemiddelde brandstofbesparing van nieuwe auto's in 2005. Het toekomstige brandstofverbruik wordt niet volledig in aanmerking genomen op het moment van aanschaf van het voertuig. De brandstofbesparing kan echter met beschikbare technologieën tegen lage kosten worden verhoogd. Hiertoe bestudeert de Commissie momenteel samen met de auto-industrie de mogelijkheid van een doelmatig en doorzichtig milieuconvenant, waarbij de industrie een inspanningsverplichting zou moeten aangaan ten aanzien van de verlaging van de C02-uitstoot van auto's. Andere onderdelen van de strategie ter beïnvloeding van de markt zijn fiscale maatregelen en het op verschillende wijzen aangeven dat zuinig met brandstof wordt omgesprongen. Het feit dat de interne markt niet is voltooid in de spoorwegsector en de bestaande belemmeringen voor het intermodale vervoer zijn andere voorbeelden van ondoelmatigheden in de vervoersector waarvan het wegnemen ook een energiebesparing kan opleveren tegen lage kosten. De Commissie heeft al verschillende maatregelen voorgesteld om deze problemen aan te pakken. Zo zal het liberaliseren en weer vitaal maken van de spoorwegen in de Gemeenschap lagere vervoerskosten en betere dienstverlening, wat naar verwachting leiden tot 5 aantrekkingskracht zal uitoefenen op een deel van het wegvervoer. Ook de uitvoering van het actieprogramma dat de Commissie heeft voorgesteld in haar mededelingen betreffende het netwerk van de burgers ter verbetering van het openbaar vervoer en betreffende intermodaliteit in het goederenvervoer zou moeten leiden tot het op uitgebreidere schaal gebruiken van alternatieven voor het wegvervoer en het luchtvervoer. Tot slot moeten de door de Commissie voorgestelde maatregelen ter verbetering van de prijsstelling in de vervoersector resulteren in een hogere vervoersefflciency binnen en tussen de verschillende takken van vervoer. Hoewel het duidelijk is dat deze aanpak belangrijke aanpassingen vergt in het vervoersysteem, zou de uitvoering ervan uitzicht bieden op grote voordelen op economisch, vervoer- en milieugebied. De Commissie is bezig met een verslag over een strategie ter vermindering van de toename van de C02-uitstoot in de vervoersector, dat binnen afzienbare tijd zal worden aangenomen. De industriesector wordt gekenmerkt door grote verschillen tussen subsectoren voor wat betreft energie-intensiteit en C02-uitstoot. De sectoren met het hoogste energieverbruik, en dan vooral die welke te maken hebben met internationale concurrentie, besteden doorgaans al veel aandacht aan energie-efficiency om puur economische redenen, met name de lagere energie- eindprijzen voor internationale concurrenten. In andere industriesectoren daarentegen is het onderwerp laag op de prioriteitenlijst komen staan vanwege een aantal marktbelemmeringen en het feit dat de energieprijzen op de wereldmarkt al meer dan 10 jaar laag zijn. Hoewel de directe industriële C02-uitstoot relatief gezien een steeds minder belangrijk deel gaat uitmaken van de totale uitstoot, blijkt uit de ervaring die in verschillende lidstaten is opgedaan dat die uitstoot in de meeste sectoren nog verder kan worden teruggedrongen. De via convenanten bereikte jaarlijkse verhoging met circa 2% van de energie-efficiency in Nederland sinds 1990 is in dit verband illustratief. De elektriciteitssector speelt een sleutelrol bij het aangaan van de uitdaging van de klimaatverandering, hetgeen ook wordt onderkend door de elektriciteitsbedrijven, betrokken instanties in de lidstaten en de Commissie. De Commissiediensten hebben in samenwerking met Eurelectric en andere belanghebbenden een inmiddels afgerond diepgaand onderzoek verricht naar de bijdrage van de elektriciteitssector waar het gaat om het realiseren van een duurzame ontwikkeling en het tegelijkertijd terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. Het ontwikkelen van energiediensten wordt van fundamenteel belang geacht voor het halen van deze doelstellingen en zou in samenhang met betere leveringstechnologieën en het op uitgebreidere schaal overschakelen op andere brandstoffen en gebruiken van niet-fossiele brandstoffen moeten kunnen leiden tot een substantiële verlaging van de uitstoot. Al met al is het reductiepotentieel van de elektriciteitssector gelegen in een hogere eindgebruikefficiency (wat neerkomt op een lagere totale vraag) en een hogere efficiency op het vlak van de productie. De eindgebruikers kunnen de efficiency op talloze manieren verbeteren, zowel in de industriesector als in de huishoudelijke en tertiaire sector. Koelkasten, computers, tv's, wasmachines en gloeilampen zijn slechts een paar voorbeelden van toepassingen waarbij met gebruikmaking van bestaande technologieën dezelfde mate van dienstverlening en bedrijfszekerheid mogelijk is bij een veel lager stroomverbruik. Ook bij de op uitgebreide schaal in de industrie toegepaste elektromotoren is in dit opzicht winst te behalen. De EU heeft naast een systeem voor de verplichte etikettering betreffende de energie-efficiency, die geldt voor het voornaamste "witgoed", ook dwingende normen opgesteld voor koelkasten en diepvriezers ter verhoging van de efficiency. Daarnaast is de Commissie momenteel in overleg met de betrokken industriesectoren bezig met het opstellen van normen voor nog een aantal andere producten. Evenzo was aan de aanbodzijde het totale thermisch rendement van bestaande met fossiele brandstoffen gestookte centrales in de EU circa 38% in 1994, terwijl nieuwe centrales in de regel een rendement hebben van rond de 50% of zelfs hoger. Enige verdere speelruimte voor de terugdringing van de C02-uitstoot wordt derhalve nog geboden door het sneller sluiten van oude centrales met een laag rendement. Mogelijkheden tot extra verlaging zijn gelegen in de in verschillende lidstaten voorgenomen overschakeling van steenkool op aardgas en in warmtekrachtkoppeling. Naar schatting moet het bij een stijging van het aandeel van warmtekrachtkoppeling in de elektriciteitsproductie van de EU van de huidige 9% naar 18% in 2010 mogelijk zijn 150 miljoen ton C02 minder te produceren. De Commissie is ervan overtuigd dat een verdubbeling van het aandeel van hernieuwbare energiebronnen in het energieverbruik van de EU (van 6% nu naar 12% in 2010) haalbaar is, hoewel dit geen sinecure zal zijn voor de elektriciteitsindustrie. Windenergie en een uitgebreider gebruik van biomassa bij de elektriciteitsproductie zijn op het gebied van energie uit hernieuwbare energiebronnen de meest concurrerende toepassingen. Wanneer de toename van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen niet voor ten minste de helft plaatsvindt in de elektriciteitssector, zal die 12% vermoedelijk niet gehaald worden. Uit de situatie in Denemarken, waar de geïnstalleerde windenergiecapaciteit in de buurt komt van 1000 MW en goed is voor ongeveer 5% van het stroomverbruik, moge duidelijk zijn dat de doelstelling van de Commissie geen onrealistische is. In een recent Groenboek van de Commissie is benadrukt dat voor de verwezenlijking van dit potentieel krachtige maatregelen nodig zijn, zoals het beter openstellen van netten voor energie uit hernieuwbare bronnen, verplichtingen op het gebied van die energie, hogere bijdragen voor hernieuwbare energiebronnen en gespecialiseerde financiële advisering ter stimulering van die bronnen. In een binnenkort (streefdatum eind 1997) te publiceren witboek zullen de beleidsvoornemens van de Commissie ten aanzien van de ontwikkeling van hernieuwbare energiebronnen kenbaar worden gemaakt, samen met een alomvattend en gedetailleerd actieplan. De meeste in het werkdocument van de Commissiediensten genoemde mogelijkheden tot verlaging van de uitstoot hebben reeds een aantal jaren in ieder geval inhoudelijke goedkeuring kunnen wegdragen. Niet minder waar is het dat de technologische ontwikkeling in bepaalde sectoren heeft geleid tot verhoging van het potentieel of verlaging tot een acceptabeler kostenniveau van een aantal technische oplossingen. is desalniettemin Het teleurstellend dat de meeste beschikbare klimaatvriendelijke technologieën slechts op bescheiden schaal zijn toegepast. Lage energieprijzen en de verwachting dat dat zo zal blijven vormen voor een groot deel de verklaring, die verder gelegen is in het feit dat investeringen vooraf hoger uitvallen dan de totale langetermijnkosten voor zowel industrie als particuliere verbruikers. Het resultaat is dat er - hoewel de kosten van de verschillende maatregelen aanzienlijk uiteenlopen - nu al een groot aantal "no-cost" of "low- cost" mogelijkheden tot verlaging van de uitstoot van broeikasgassen bestaan. Conclusie: Concluderend kan worden gesteld dat het deel van het technisch potentieel voor de verlaging van de broeikasgasuitstoot dat kan worden benut, afhangt van wat men aanvaardbaar vindt voor wat betreft de economische, maatschappelijke en politieke kosten. Uit tot dusver verrichte werkzaamheden komt naar voren dat er technische mogelijkheden bestaan voor een verlaging van de C02-uitstoot met 800 miljoen ton. Dit zou neerkomen op een vermindering van de C02- uitstoot van 15% in 2010 ten opzichte van 1990 in plaats van op de toename van 8% die voor dit gas is voorzien in het van ongewijzigd beleid uitgaande scenario van tabel I. Mits het wordt gerealiseerd met een juiste combinatie van kostenverantwoorde beleidsmaatregelen, kan dit technisch haalbare reductiepotentieel economisch verantwoord en politiek acceptabel worden. In tabel II wordt voor de belangrijkste sectoren in de EU een schatting gegeven van de in principe mogelijke verlaging van de C02-uitstoot. Volgens die schatting is er een verlaging mogelijk van circa 300 miljoen ton in de elektriciteitssector, 180 miljoen ton in de vervoersector, 200 miljoen ton bij de eindgebruikers en 100 miljoen via gebruik op uitgebreidere schaal van hernieuwbare energiebronnen. De Commissie benadrukt dat deze terugdringing van de C02-uitstoot een uitdaging is voor beleidsmakers. De cijfers vormen de vertaling van een reeks beleidsmaatregelen die grote gelijkenis vertonen met de maatregelen die in het volgende punt worden voorgesteld. De haalbare verlaging in elke subsector is afhankelijk van de mate waarin de maatregelen zich niet tot algemeenheden beperken. In het werkdocument van de Commissiediensten wordt nader ingegaan op de maatregelen die nodig zijn voor het benutten van de mogelijkheden tot verlaging van de C02-uitstoot. Tabel II - Schatting van de in principe mogelijke verlaging van de C02-uitstoot (in miljoen ton C02) per sector in de EU Sector Uitstootverlagingspotentieel Vervoer waarvan -personenauto's - intermodale verschuivingen - overige maatregelen Industrie Energie-industrie Huishoudelijk/Tertiair Hernieuwbare energiebronnen/Warmte- elektriciteitsproductie, waarvan - overschakeling op andere fossiele brandstoffen -warmtekrachtkoppeling/thermisch rendement - hernieuwbare energiebronnen/elektriciteit 180 100 20 100 100 300 100 50 30 50 150 100 TOTAAL 800 4. Onderdelen van een klimaatstrategie Voor het welslagen van een klimaatstrategie moeten alle belangrijke aspecten in de beschouwing worden betrokken, verder moet zij kostenverantwoord zijn, technisch en politiek haalbaar zijn en zoveel mogelijk voorkomen dat er als gevolg van het voor de uitvoering van de strategie noodzakelijke beleid nadelige sociale of regionale effecten optreden. Deze mededeling heeft ten doel de onderdelen te schetsen waaruit een dergelijke strategie zou kunnen bestaan; het is zeker niet de bedoeling een uitvoerige en gedetailleerde beschrijving te geven. De ontwikkeling van een volledige strategie is pas mogelijk als de resultaten van Kyoto bekend zijn. Een Europese strategie die doeltreffend is waar het gaat om het halen van de voorlopige doelstellingen, moet ook de aanzet geven tot een proces van technologische en gedragsveranderingen dat de toename van de broeikasgasuitstoot beteugelt en een op houdbaarheid van de situatie gebaseerd traject daarvoor uitzet op basis waarvan kan worden voldaan aan de eis van verdere verlagingen voor 2010 en daarna. Dat houdt in dat zowel de omvang van de uitstoot van economische activiteiten als de groeiende vraag naar goederen en diensten die ten grondslag liggen aan de toename van de broeikasgasuitstoot, moeten worden aangepakt. Het kiezen van de juiste strategie met de juiste combinatie van instrumenten is niet alleen van belang vanuit technisch en economisch oogpunt, die keuze is zelfs het kernpunt van de politieke uitdaging die ligt in het boeken van vooruitgang op het gebied van de bescherming van het wereldklimaat. Bij de ontwikkeling van die strategie moet er zorgvuldig op worden toegezien dat er actie in de juiste richting wordt ondernomen, d. w. z. de strategie moet kosteneffectief zijn en zij moet voorkomen dat het voor die strategie noodzakelijke beleid nadelige sociale en regionale effecten sorteert of onrechtvaardige situaties in de hand werkt. De Commissie is dan ook van mening dat het opzetten van een alomvattende strategie waarin al deze aspecten worden samengebracht, de allerhoogste prioriteit geniet. Zij heeft reeds een aantal voorstellen ingediend, waaronder: de mededeling met de titel De energiedimensie van klimaatverandering en de conclusies van de Raad ten aanzien van die mededeling, waarin de Raad de Commissie uitnodigt om te komen met een actieprogramma voor de energiesector teneinde in die sector de klimaatverandering aan te pakken binnen een context van gemeenschappelijke en gecoördineerde beleidsmaatregelen; de verlenging van SAVE II tot het jaar 2000 met een budget van 45 miljoen ecu en een voorstel voor een ALTENER II-programma; een voorstel inzake rationele planningsmethoden in de cyclus van vraag en aanbod; een mededeling waarin een strategie wordt ontvouwd voor de terugdringing van de C02-uitstoot door auto's; voorstellen, in het kader van het gemeenschappelijk vervoerbeleid, betreffende het weer vitaal maken en liberaliseren van de spoorwegsector en betreffende de ontwikkeling van Europese snelsporen voor goederenvervoer, teneinde te stimuleren dat een groter deel van het goederenvervoer per spoor geschiedt in plaats van over de weg; een voorstel voor een Richtlijn van de Raad gericht op herstructurering van het communautaire kader voor heffingen op energieproducten (COM(97)30); een voorstel voor een vijfde kaderprogramma op het gebied van OTO voor de periode 1998-2002, waarvoor een totaalbedrag van 16,3 miljard ecu is voorgesteld. COM(97)196 def. van 14. 5. 1997. 10 Desalniettemin is de Commissie ervan overtuigd dat de reeds ingediende en nog in te dienen voorstellen ontoereikend zijn om de door de EU voorgestelde doelstellingen te halen. Afhankelijk van het resultaat van Kyoto zal zij dan ook aanvullende voorstellen doen die kunnen leiden tot een significante terugdringing van de C02-uitstoot en waarvan sommige al zijn opgenomen in het werkprogramma; deze voorstellen dienen ter aanvulling van de strategie op basis waarvan de EU zal kunnen voldoen aan haar verplichtingen in het tijdperk na Kyoto. Voorbeelden van deze aanvullende voorstellen zijn: een voorstel dat is gericht op een belangrijke verhoging, voor 2010, van het aandeel van energie uit hernieuwbare bronnen in het energieverbruik van de EU, waarbij het traject moet worden gevolgd dat is uitgestippeld in het recente Groenboek van de Commissie; een voorstel gericht op een belangrijke verhoging (ook voor 2010) van het aandeel van warmtekrachtkoppeling - gecombineerde productie van warmte en elektriciteit - in de elektriciteitsproductie van de EU; een reeks acties op het gebied van standaardisatie, harmonisatie en aansprakelijkheid ter stimulering van het intermodale goederenvervoer; herziening van de richtsnoeren inzake Trans-Europese netwerken, waarbij een plaats wordt ingeruimd voor strategische milieuoverwegingen; voorstellen gericht op een aanzienlijke verhoging van het totale thermisch rendement van centrales; een hogere penetratie van warmtekrachtkoppeling zou een bijzonder doeltreffend middel zijn bij de verhoging van dit rendement. Daarnaast bestaan er nog mogelijkheden voor de ontwikkeling van een alomvattende aanpak ter stimulering van duurzame consumptiepatronen die gunstig zijn waar het gaat om het halen van de klimaatbeleidsdoelstellingen. Teneinde het bijsturen van consumentengedrag en - keuze te vergemakkelijken moet het bewustzijn van de consument worden verhoogd en goede voorlichting, betrouwbare informatie en goed advies worden gegeven. Een strategie waarin met alle relevante aspecten rekening wordt gehouden, houdt automatisch de toepassing in van een breed scala van beleidsinstrumenten. Hoewel in sommige gevallen een rol zal worden gespeeld door traditionele wettelijke maatregelen (bijvoorbeeld het uitbannen van CFK's bij zelfkoelende drankblikjes, hogere efficiencynormen voor bepaalde elektrische apparatuur), zal een groot aantal economische sectoren gebaat zijn bij een hogere mate van flexibiliteit. Economische prikkels - zowel positieve als negatieve - vormen slechts een van de mogelijkheden om een hoge mate van flexibiliteit te garanderen; via dergelijke prikkels kan een doelstelling vaak sneller en tegen een fractie van de kosten die zijn gemoeid met wetgeving, worden gehaald. 11 Binnen deze context moet men in het oog houden dat de toediening van fiscale prikkels niet per se hogere belastingen inhoudt. In sectoren waar al heffingen worden toegepast, kunnen prikkels worden toegediend middels differentiatie (zoals het geval was bij de stimulering van het gebruik van ongelode benzine). Het verleggen van de belastingdruk van arbeid naar energie en koolstofintensieve productie inkomensneutrale mogelijkheid die waarschijnlijk leidt tot minder belemmeringen en een betere acceptatie door de consument van kostenverantwoorde technologieën. is een Een van de belangrijke uitdagingen is gelegen in de vaststelling en uitvoering van beleidsmaatregelen op basis waarvan de verbeteringen op energie-efficiencyvlak kunnen worden geconcretiseerd in bestaande gebouwen en installaties. Bij beleidsbeslissingen van de overheid wordt uitgegaan van het maatschappelijke reductiepercentage; bij particulieren kan dat percentage natuurlijk hoger uitvallen. Er zijn dan ook maatregelen nodig om de kloof te dichten tussen het maatschappelijke rendement en het particuliere rendement, waarvan wordt uitgegaan door bedrijfsleven en handel bij investeringsbeslissingen. in de bestaande Er zijn nog andere marktgebaseerde opties, zoals wijzigingen subsidieregelingen. De huidige trend van afschaffing van subsidies voor energieproducten als steenkool moet worden voortgezet en zelfs versterkt wanneer dat gunstig is voor de uitstootverlaging. Die afschaffing zou gepaard kunnen gaan met het verlenen van kortetermijnsubsidies ter stimulering van de toepassing van hernieuwbare energiebronnen en schone technologieën. Convenanten tussen overheid en specifieke industriële sectoren: in principe bieden dergelijke overeenkomsten optimale flexibiliteit aan het bedrijfsleven waar het gaat om kostenverantwoord handelen. Onlangs heeft de Commissie een mededeling gepubliceerd waarin de voorwaarden worden besproken waaronder convenanten bruikbare instrumenten kunnen zijn. De technische opties voor het halen van de uitstootreductiedoelstellingen van de EU voor 2010 steunen voornamelijk op bestaande technologieën. Gezien de tijdsdruk is de rol van nieuw technologisch onderzoek en nieuwe technologische ontwikkeling beperkt. Er moet meer worden gedaan om de kosten van bestaande geavanceerde technologieën omlaag te brengen, daar zij op dit moment niet altijd concurrerend zijn. Verder is er sociaal-economisch onderzoek nodig om meer inzicht te krijgen in de belemmeringen voor de toepassing van beschikbare technologieën ter realisering van de mogelijlcheden tot uitstootverlaging en in de organisatorische aspecten van de integratie van nieuwe technologieën. Ook moet er onderzoek worden gedaan naar de effecten van economische instrumenten op bedrijfseconomisch en sectoraal niveau en naar de voorwaarden voor gedragsverandering (onder meer op het vlak van consumptiepatronen). Voor wat betreft OTO kan niet genoeg worden benadrukt dat er moet worden doorgegaan met onderzoek dat zich toespitst op de evaluatie van de sociaal-economische en ecologische gevolgen van de klimaatverandering (met name op regionaal niveau) en de ontwikkeling van technische oplossingen die zijn vereist om de broeikasgasuitstoot na 2010 terug te dringen en om af te rekenen met eventuele nadelige effecten. Dergelijke onderzoeksinspanningen zouden 12 tevens gunstig kunnen zijn voor de concurrentiepositie van de EU en kunnen zorgen voor betere mogelijkheden tot export van dergelijke technologieën uit de EU. In het voorgaande is een groot aantal mogelijkheden genoemd voor uitstootverlaging in de EU. De uitvoering van maatregelen om dit potentieel te benutten en de uitstoot terug te dringen zal een zeer moeilijke zaak worden als er niet doortastend wordt opgetreden, zeker als die uitvoering inhoudt dat installaties sneller dan anders moeten worden vervangen. De communautaire uitstootdoelstelling kan niet worden gerealiseerd met één instrument; hiervoor is een combinatie van acties nodig. Elk beleid en elke strategie moet dan ook kunnen rekenen op een zo breed mogelijke samenwerking en instemming van alle belanghebbenden: overheid, bedrijfsleven, vakbonden en het grote publiek. Verschillende maatschappelijke sectoren en Europese regio's zullen te maken krijgen met grote veranderingen wanneer de broeikasgasuitstoot in de EU in de komende 13 jaar met in totaal 15% moet worden teruggedrongen. Opties met een positieve uitwerking op werkgelegenheid en economische groei moeten worden bevorderd. Liberalisering leidt doorgaans weliswaar tot een hogere efficiency, maar is van mindere waarde voor investeringen die zichzelf op langere termijn terugbetalen. De mondialisering van de kapitaalmarkten heeft geleid tot verwachtingen van investeerders ten aanzien van het boeken van snelle winsten uit geïnvesteerd kapitaal. Bij de meer kostenverantwoorde maatregelen ter verlaging van de C02-uitstoot duurt het echter langer voordat de investering zichzelf heeft terugbetaald en winstgevend wordt. Dit is een probleem dat door de politiek moet worden opgelost als onderdeel van de tenuitvoerlegging van welke toekomstige strategie dan ook. Investeerders willen er zeker van zijn dat de verlaging uiterst serieus ter hand wordt genomen voordat zij zich eventueel laten overhalen tot investeringen in kostenverantwoorde, efficiënte maatregelen. Een beleid gericht op het doorbreken van de trend van toename van de uitstoot moet het probleem van twee kanten aanpakken: de omvang van de uitstoot van de economische activiteiten in kwestie zal moeten worden teruggebracht, terwijl ook de groeiende vraag naar goederen en diensten die de broeikasgasuitstoot verder in de hand werken, moet worden beteugeld. Het welslagen in milieuopzicht van een strategie zal dan ook afhangen van de vraag of dat beleid de aanzet weet te geven tot de vereiste technologische en gedragsmatige veranderingen; het politieke, economische en sociale succes ervan zal afhangen van de economische en verdelingstechnische implicaties ervan. Hiertoe moet worden gestreefd naar een zo goedkoop mogelijke - en op dit moment nog niet volledig uitgewerkte - strategie, die is gebaseerd op een transsectorale, multinationale en meerdere broeikasgassen omvattende aanpak. 5. Economische gevolgen Ook een brede strategie die uitgaat van een zo goedkoop mogelijke aanpak kost geld. Productiemethoden en producten behoeven aanpassing om schoner of brandstof- c. q. energiezuiniger te worden, er moeten nieuwe technologieën worden ontwikkeld, de verspreiding van bestaande schonere technologieën moet worden versneld, de vervanging van oude, sterk vervuilende productiefaciliteiten door modernere en milieuvriendelijke 13 kapitaalgoederen moet worden bespoedigd en consumptiepatronen en -gewoonten moeten worden veranderd. Dit alles brengt kosten met zich: middelen voor de ontwikkeling en invoering van nieuwe technologieën, aanpassings- en distributiekosten gemoeid met de aanpassing aan een ander kader van vraag en aanbod en de veranderde dynamiek daarvan, en andere welvaartskosten die voortvloeien uit de bijstelling van de besluitvorming op het gebied van productie en consumptie teneinde de broeikasgasuitstoot te beperken. Het zal duidelijk zijn dat de uitvoering van zo'n beleid een echte uitdaging vormt. investeren Dit neemt niet weg dat het merendeel van bovengenoemde kostencomponenten op zijn minst in een gedeeltelijk zal worden gecompenseerd door kostenbesparingen: productieproces of product met een hoger brandstof- of energierendement zal leiden tot brandstof- en energiebesparing , het terugdringen van het excessieve gebruik van kunstmest in de landbouw leidt tot verlaging van de inputkosten. Bovendien komen door een afnemende vraag naar vervuilende producten en diensten financiële middelen vrij die weer voor andere doelen aangewend kunnen worden. Naarmate uitstootverlagende technologieën beter zijn gespreid, kunnen er schaalvoordelen worden gerealiseerd, waardoor een aanzienlijk deel van de kosten kan worden ondervangen voor de inzet van middelen en uitstootvermindering, hetgeen in principe kan leiden tot een positieve cirkelwerking. De meeste inspanningen zullen ook secundaire voordelen bieden: de terugdringing van het gebruik van kunstmest in de landbouw zal tevens een positieve uitwerking hebben op de kwaliteit van het grondwater; een afnemende vraag naar verkeers- en vervoersdiensten zal de luchtkwaliteit verbeteren; de terugdringing van geluidshinder, verkeersopstoppingen en ongevallen en het verlagen van het brandstofverbruik zullen bijdragen tot vermindering van de verzuring. In dit verband moet worden opgemerkt dat er moeilijk een nauwkeurige berekening te maken is van de totale milieuvoordelen die kunnen voortvloeien uit het voorkomen van milieuschade of schadelijke gevolgen voor het klimaat (met alle sociale en economische voordelen die dat ook nog met zich brengt). Desalniettemin is het van wezenlijk belang dat zij worden meegenomen in de totaalbeoordeling. De kosten: Om een schatting te maken van de nettokosten die zijn verbonden aan een strategie tot terugdringing van de uitstoot van broeikasgassen, zijn gedetailleerde en betrouwbare gegevens noodzakelijk met betrekking tot de kosten van uitstootvermindering, bij voorkeur per bedrijf, voor de economie als geheel en voor alle relevante broeikasgassen. Bovendien moet worden gekwantificeerd in hoeverre de productie- en consumptiepatronen moeten worden aangepast teneinde te voldoen aan de beoogde beleidsdoelstellingen en wat de gevolgen daarvan zijn; ook moeten cijfers worden gegeven over het effect van veranderde productie- en consumptiepatronen op de welvaartskosten. Hetzelfde geldt voor de compenserende kostenbesparingen en neveneffecten. Tenslotte lopen de verschillende kostencomponenten, waaronder compenserende kostenvermindering en energiebesparing, niet noodzakelijkerwijs parallel aan elkaar voor wat betreft sector, regio of tijd. Het is nu Vervanging van een oude kolengestookte centrale door een centrale die werkt volgens een gecombineerde stoom- en gasturbinecyclus levert normaliter een "win-win"-situatie op voor milieu én krachtopwekker; investeren in een auto met een hoger brandstofrendement is op de lange termijn kostenneutraal voor de autobezitter in Europa, mits de investeringskosten van de rendementsverhogende technologie niet te hoog zijn. 14 eenmaal zo dat beleidsmaatregelen aanzienlijke investeringen vergen op het gebied van uitstootverminderende technologieën of veranderde vraagpatronen voordat profijt kan worden getrokken van besparingen in energiekosten, positieve neveneffecten en directe voordelen. Verder zijn de sectoren en bedrijven die uitstootverminderende technologieën leveren of baat hebben bij veranderde consumptiepatronen, niet dezelfde als die welke moeten investeren in schonere productie. Deze gegevens zijn echter nog niet voldoende gedetailleerd en in voldoende mate beschikbaar. Toch is er een groot aantal globale kostenramingen gemaakt van een beleid dat is gericht op het terugbrengen van de uitstoot van broeikasgassen. Bij deze schattingen worden zowel bottom-up- als top-down-benaderingen gehanteerd, die vaak zijn gebaseerd op onvolledige gegevens en sterk vereenvoudigde hypotheses en dikwijls slechts een deel van de economie en de economische effecten belichten. Ondanks deze tekortkomingen geven zij wel een eerste globale indruk van de van belang zijnde onderwerpen en de daaraan verbonden kosten. Voor een vermindering van de C02-uitstoot met 15% ten opzichte van 1990 liggen de directe nalevingskosten die verband houden met maatregelen ter vermindering van aanbod van en vraag naar energie , naar schatting tussen de circa 15 en ongeveer 35 miljard ecu per jaar in 2010. Dit komt ruwweg overeen met 0,2 en 0,4% van het BNP in het jaar 2010. Deze schatting is alleen gebaseerd op terugdringing van de C02-uitstoot, aangezien het beeld niet drastisch zal veranderen wanneer daar nog de uitstootreductie van methaan en distikstofoxide bij wordt gerekend4. Een kosteneffectief beleid gericht op meerdere broeikasgassen kan de kosten zelfs enigszins verlagen. Bij de laagste kostenramingen wordt ervan uitgegaan dat een deel van de uitstootreductie kan worden gerealiseerd middels maatregelen die weinig tot niets kosten, dat wil zeggen dat de kosten die zijn gemoeid met de invoering van efficiëntere uitstootverminderende technologieën, naar verwachting (vrijwel) geheel zullen worden terugverdiend door brandstof- en energiebesparing gedurende de levenscyclus van die technologieën. De laagste kostenramingen zijn verder gebaseerd op de aanname dat er in het politieke besluitvormingsproces naar wordt gestreefd de kosteneffectieve oplossingen voor het verminderen van de C02-uitstoot te verwezenlijken en dat dus wordt gekozen voor een beleid op basis waarvan de reductiedoelstelling tegen zo laag mogelijke kosten kan worden gerealiseerd. Dit vereist wel dat voor de C02-uitstootvermindering, zowel voor wat betreft hoeveelheden als de landen en sectoren, de goedkopere opties worden benut. Figuur 1 geeft een beeld van de jaarlijkse directe nalevingskosten (in 2010) als functie van de uitstootreductie ten opzichte van 1990. Een reductie met 15% ten opzichte van 1990 kan, afhankelijk van het model, tussen de 15 en 30 miljard ecu kosten wanneer die wordt verwezenlijkt tegen zo laag mogelijke kosten. Volgens het POLES-model bedragen de kosten naar schatting 30 miljard ecu (35 miljard ecu wanneer de uitstootreductie niet tegen zo laag mogelijke kosten wordt gerealiseerd). De kosten zijn eveneens hoog doordat in het POLES-model wordt uitgegaan van een stijging van de C02-uitstoot met 15% in plaats van 8% zoals voorzien in het pre-Kyoto scenario. De PRIMES-resultaten hebben alleen Het werkdocument van de Commissiediensten verschaft hierover en over het volgende meer details. Het werkdocument van de Commissiediensten verschaft hierover meer details. 15 betrekking op uitstootreducties tot een uitstootvermindering van 15% leidt tot ongeveer dezelfde bedragen als genoemd in andere modellen. tot 12%. Extrapolatie van deze resultaten Figuur 1. Jaarlijkse directe nalevingskosten in 2010 miljard ecu/jaar 15 11 7 4 1 - 2 - 4 - 6 - 8 - 10 -12 -14 -15 -17 -18 reductiepercentage (to. v. 1990) POLES PRIMES- CRASH91 In de ramingen wordt uitgegaan van een vermindering van 8% op basis van bestaande technologieën. De kosten van terugdringing van de uitstoot kunnen worden teruggebracht door gebruik te maken van nieuwe technologieën en door de aanzienlijke financiële voordelen van schaalvergroting te benutten wanneer de vooruitzichten voor de snelgroeiende markten voor deze technologieën gunstig zijn. Bovendien hebben recente studies van de IPPC bevestigd dat de mogelijkheid van een gezamenlijke realisatie van de uitstootreductie de algehele kosten significant (tot 50%) zou kunnen doen dalen. De Gemeenschap heeft de gezamenlijke uitvoering actief ondersteund in de protocolonderhandelingen en er zijn voldoende aanwijzingen dat een aantal industrielanden, zoals de Geassocieerde Industrielanden, relatief goedkoop C02-reductiepotentieel te bieden heeft. Ook het verhandelen van emissierechten biedt mogelijkheden tot algehele kostenverlaging. Het is echter wel van belang om ervoor te waken dat een eventueel systeem van verhandelbare emissierechten zodanig wordt opgezet dat de algemene reductiedoelstellingen zeker worden gehaald. Het POLES- en het PRIMES-model zijn gebaseerd op vermindering van de uitstoot met 8%, terwijl CRASH91 uitgaat van 5% tot 8% (afhankelijk van het land). Dit zijn de reductiepercentages die gewoonlijk door de overheden, worden gebruikt bij het vaststellen van beleid. Dergelijke percentages worden ook gehanteerd in de AUTO-oliestrategie en de strategie ter bestrijding van de verzuring en zij worden aanbevolen door internationale organisaties als de OESO. Reductiepercentages van particulieren kunnen uiteraard hoger liggen. 16 Bij de beoordeling van de macro-economische effecten zijn grotere verschillen te constateren. De directe effecten hier en nu zijn negatief ten gevolge van de hogere energiekosten. De algehele impact echter is gezien de traditionele multiplicatoreffecten veel moeilijker te voorspellen en hangt grotendeels af van het gekozen pakket maatregelen. Het werkdocument van de Commissiediensten maakt melding van verschillende studies waarin is gepoogd een schatting te geven van de algehele kosten. Niet alle studies nemen als basis de 15% uitstootvermindering in 2010. De schattingen in de beschikbare studies lopen uiteen van een groei van het BNP met bijna 1% tot een afname van ten hoogste 1,5%. Dat houdt in dat het absolute BNP-niveau met klimaatbeleid 1,5% lager zou kunnen zijn dan zonder dat beleid. Deze uitkomsten komen overeen met een recent rapport van het World Resources Institute (WRI) en met het tweede evaluatierapport van de IPCC. Positieve effecten kunnen optreden wanneer de inkomsten uit de heffingen op koolstof/energie (of de opbrengst van de verkoop van verhandelbare emissierechten) effectief worden aangewend, bijvoorbeeld voor het verlagen van de door de werkgevers op te brengen arbeidskosten of het geven van belastingvoordelen voor investeringen. Het is belangrijk om op te merken dat ondanks deze onduidelijkheid de hoogte van de kosten niet alarmerend is ten opzichte van het totale BNP of in verhouding tot de verwachte groei van het BNP met 50% tussen 1990 en 2010. De onderliggende hypothese met betrekking tot het EU-beleid inzake klimaatverandering is dat ook andere industrielanden zich op vergelijkbare wijze willen inspannen voor het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. Wanneer de EU eenzijdig maatregelen zou treffen, zouden de veranderingen in de industrie veel ingrijpender en de kosten veel hoger zijn. Energie-intensieve industrieën zouden zich buiten de EU vestigen. Bovendien zou het energieverbruik binnen de EU weliswaar dalen, maar elders zou dat weer stijgen (door een daling van de energieprijzen op de wereldmarkt). Daardoor zou de uitstoot van C02 in de rest van de wereld weer toenemen (koolstoflek), hetgeen de inspanningen van de EU om mondiaal de uitstoot te verminderen gedeeltelijk teniet zou doen. De baten: De baten van een klimaatstrategie zijn moeilijk in geld uit te drukken, met name doordat klimaatverandering een mondiaal en generaties overstijgend onderwerp is. Een dergelijke kwantificering is ook lastig doordat het moeilijk is een prijskaartje te hangen aan categorieën als "natuurbehoud" en "effecten op de gezondheid van mensen". Zowel de primaire als de secundaire baten van uitstootreductie zijn vaak minder duidelijk. In bovengenoemde kostenramingen is geen rekening gehouden met de positieve economische primaire en secundaire effecten van de verminderde schade door minder sterke luchtvervuiling. Schattingen van de primaire (met het klimaat samenhangende) baten zijn afhankelijk van de aannames ten aanzien van omvang en tempo van de reductie, temperatuurstijging, het referentiepunt voor de emissies en het gewicht dat in ontwikkelingslanden wordt toegekend aan milieuschade. Indien al deze factoren worden meegewogen, zou 15% C02-uitstootreductie in de EU op mondiaal niveau 0,3 tot 101 miljard ecu per jaar kunnen opleveren. 17 Deze geschatte baten gelden voor de wereld als geheel en slechts een deel daarvan zal ten goede komen aan de EU. Het grote verschil in inschatting van de baten is hoofdzakelijk toe te schrijven aan de waarde die wordt gekoppeld aan schade die in de verre toekomst zal optreden. Wanneer deze waarde hoog is (het reductiepercentage is nul), dan heeft schade in de toekomst dezelfde waarde als schade die nu optreedt. Is deze waarde laag (een reductiepercentage van bijvoorbeeld 10%), dan zou 100 miljoen ecu aan schade in de komende 50 jaar momenteel minder dan 1 miljoen ecu kosten. De keuze die wordt gemaakt, is voornamelijk een politieke. tot uitdrukking, die voortvloeit uit de In bovengenoemde schatting komt nog niet de besparing van kosten door verminderde schade (secundaire baten) reductie van andere verontreinigingen. Vergeleken met de huidige wetgeving zou de strategie de uitstoot van zwaveldioxide, stikstofoxiden, zwavel en zwevende deeltjes met minimaal 15% tot 25% terugbrengen. De daarmee samenhangende voordelen (met name minder schade aan gezondheid, infrastructuur) belopen naar schatting minimaal 11 tot 32 miljard ecu. Bovendien zou de vermindering van de C02-uitstoot ook de kosten voor de uitvoering van het voorstel van de Commissie inzake een strategie ter bestrijding van de verzuring met minimaal 4 miljard ecu per jaar omlaag brengen. landbouw en Het is moeilijk om de met de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen samenhangende voordelen te expliciteren of in geld uit te drukken. Beschikbare schattingen wijzen op een bedrag van 15 tot 137 miljard ecu per jaar. Wordt deze schatting afgezet tegen de directe compliance costs, dan zou de voorgestelde uitstootreductie per saldo positief kunnen uitvallen indien een hoge waarde wordt gekoppeld aan schade die in de verre toekomst zal optreden. Een algehele verbetering van de toewijzing van middelen, bijvoorbeeld via een betere hervorming van de belastingsystemen, zal in het algemeen positieve effecten hebben op de werkgelegenheid. Het verminderen van de C02-uitstoot wordt vaak in verband gebracht met arbeidsintensievere oplossingen: geïmporteerde brandstoffen zouden kunnen worden vervangen door in eigen land ontwikkelde uitstootverminderende technologieën. Hoewel dit moeilijk algemeen te kwantificeren is, is dit een belangrijk aspect, dat moet worden meegenomen bij de gedetailleerde uitwerking van een post-Kyoto strategie inzake klimaatverandering. Tenslotte dient benadrukt te worden dat collectieve actie zeer noodzakelijk is, eerst en vooral door de industrielanden. Eenzijdige actie zou betekenen dat de EU de volledige kosten van het beleid alleen zou moeten dragen, terwijl tegelijkertijd andere landen van dat beleid zouden profiteren zonder daarvoor een bijdrage te hebben geleverd. Gecoördineerde actie verzekert de EU van een beter evenwicht tussen milieukosten en -baten. Gezamenlijke actie met andere industrielanden is dus absoluut noodzakelijk om de onevenwichtigheid op te heffen die het gevolg zou zijn van eenzijdige actie; alleen op deze wijze kunnen de partijen komen tot een effectief klimaatbeleid. 18 Conclusie Hoewel de algehele kosten in totaal relatief beheersbaar lijken, zouden de kosten op deelgebieden, dat wil zeggen voor de verschillende sectoren, substantieel hoger kunnen liggen en daardoor grote invloed kunnen hebben op het internationale concurrentievermogen indien andere industrielanden geen vergelijkbare inspanningen leveren. In hoeverre de kosten politiek en sociaal aanvaardbaar zijn, hangt af van de bereidheid van de maatschappij om te investeren in een Europees beleid inzake opwarming van de aarde. Dit staat of valt met de inspanningen van andere industrielanden, zoals beschreven in punt 7. Gezamenlijke actie is een voorwaarde om te komen tot een juiste balans tussen kosten en baten voor alle betrokken landen. De kosten van uitstootvermindering verschillen naar gelang de economische situatie, de regio, de sector en het soort bedrijf, maar zijn ook afhankelijk van het betreffende broeikasgas. Door deze verschillen en de vele aandachtspunten en beleidsmaatregelen met betrekking tot het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen zijn de keuze van het te voeren beleid en de geografische dekking van een alomvattend klimaatbeleid van cruciaal belang. Beleidsmakers zouden zich tot het uiterste moeten inspannen om een pakket beleidsmaatregelen samen te stellen waarmee de beoogde uitstootreductie tegen zo laag mogelijke kosten kan worden gerealiseerd. Dit geldt zowel op nationaal als op internationaal niveau. Het zal blijken dat naarmate er meer instrumenten en maatregelen beschikbaar zijn en het gebied waarop die van toepassing zijn groter is, een kosteneffectieve strategie goedkoper en politiek beter aanvaardbaar zal zijn. Bovendien zouden gemeenschappelijke en gecoördineerde beleidsmaatregelen de aanzet kunnen geven tot een nieuwe en minder kostbare koers van kosteneffectief beleid, onder andere doordat de milieuefficiency van het beleid mondiaal gezien zou verbeteren, bijvoorbeeld door het risico van de koolstoflek te verkleinen. 6. Andere broeikasgassen Methaan is het op één na belangrijkste broeikasgas in de EU. In 1990 was de uitstoot van methaan in de EU als volgt verdeeld: landbouw 45%, afval 32% en energie 23%. In de mededeling van de Commissie inzake methaan (COM(96)557) wordt melding gemaakt van berekeningen die uitwijzen dat het met het huidige beleid mogelijk is om de methaanuitstoot in 2010 ten opzichte van 1990 met 13% tot 15% terug te brengen. Een reductie van naar schatting 40% over dezelfde periode is technisch gezien het hoogst haalbare, aangenomen dat er belangrijke beleidswijzigingen worden doorgevoerd. De kosten van deze extra 25% CH4-uitstootreductie (van ongeveer 15% naar circa 40%), die gelijkstaat aan ongeveer 100 miljoen ton C02, kunnen worden geschat op rond de 20 tot 30 ecu per tonequivalent aan C02-uitstoot, hetgeen jaarlijks neerkomt op circa 2 tot 3 miljard ecu. Dankzij deze extra 25% methaanuitstootreductie zou de C02-uitstoot met slechts 12% in plaats van 15% kunnen worden teruggebracht. Opgemerkt dient te worden dat deze extra 25% uitstootvermindering een reductie van de methaanuitstoot veronderstelt van 60% in de afvalsector en van 34% in de landbouw- en energiesector. Voor wat betreft de landbouw is een nadere analyse noodzakelijk om ervoor te zorgen dat alleen die maatregelen worden nagestreefd die technisch haalbaar en politiek acceptabel zijn en op één lijn zitten met 19 de overige beleidsdoelstellingen. Het is daardoor nog onzeker hoe ver de methaanuitstootvermindering daadwerkelijk boven de 15% zal uitkomen. Het is niet waarschijnlijk dat de 40% geheel zal worden gehaald, aangezien een deel van de potentiële reductie niet kosteneffectief of technisch gezien moeilijk te realiseren zal zijn. Ook de oorspronkelijke 15% uitstootreductie gaat gepaard met kosten. toegestane Er dient een vervolg te komen op het beleid dat is gericht op het verbeteren van afvalverwerking, het terugwinnen van methaan in nieuwe en bestaande vuilstortplaatsen, het toepassen van de best beschikbare terugwinningstechnieken in kolenmijnen, het terugdringen van de uitstoot bij de productie te land en ter zee van olie en aardgas, het hanteren van normen voor maximaal frequenter controleren van gaspijpleidingen. Voor wat betreft de landbouw is een betere opslag en verwerking van dierlijke mest een veelbelovende optie. Nagegaan moet worden op welke wijze het gemeenschappelijk landbouwbeleid en het beleid voor plattelandsontwikkeling kunnen bijdragen tot een dergelijke ontwikkeling, bijvoorbeeld in de vorm van premies of bijdragen voor investeringen op het gebied van afgedekte mestopslag in combinatie met het gebruik van biogas, met name op de grotere intensieve veehouderijen. Ook onderzoek naar de mogelijkheden van verbetering van veevoeder zou in het landbouwonderzoeksprogramma van de Gemeenschap moeten worden gestimuleerd. lekkage en het De N20-uitstoot bedroeg in 1990 0,9 miljoen ton, wat gelijk staat aan ongeveer 300 miljoen ton C02. Vermindering van de N20-uitstoot door de industrie, met name de nylonproducerende sector (verantwoordelijk voor eenderde van de totale N20-uitstoot), kan leiden tot een vermindering van de N20-uitstoot met 30% in 2010. De N20-uitstoot uit energieverbruik (elektriciteitscentrales) zal naar verwachting tot 2010 stabiel blijven, aangezien de meeste nieuwe centrales waarschijnlijk gasgestookt zullen zijn; het positieve effect van de verlaging van de N20-uitstoot zal ruim opwegen tegen het negatieve effect van de groeiende elektriciteitsproductie. Naar verwachting zal de van de landbouw afkomstige uitstoot minder worden als gevolg van het afnemend gebruik van kunstmest; deze trend zou verder moeten worden ondersteund door de landbouwcomponent van het gemeenschappelijk landbouwbeleid een prominentere rol te laten spelen in de context van Agenda 2000. De genoemde uitstootreducties zullen al met al de toename door het grotere verkeersaanbod ruimschoots teniet doen, en dat dankzij de toepassing van katalysators. Zodoende zou de vermindering van de N20-uitstoot kunnen uitkomen op het equivalent van 70 tot 95 miljoen ton C02. De vermindering van de N20-uitstoot (0,285 miljoen ton) kost waarschijnlijk circa 120 ecu per ton N20 of 0,36 ecu per ton C02-equivalent, in totaal 0,03 miljard ecu. Er kunnen voor wat betreft de uitstoot door de industrie beleidsmaatregelen worden genomen om ervoor te zorgen dat overeenkomsten van toepassing zijn op alle producenten. In de landbouw dient milieuvriendelijke agrarische bedrijfsvoering meer ondersteund te worden, bijvoorbeeld het zo goed mogelijk toepassen van kunstmest. Er is meer onderzoek in de energiesector noodzakelijk naar mogelijkheden om de N20-uitstoot bij wervelbedverbranding van fossiele brandstoffen te verminderen en in de vervoersector dient de katalysatortechnologie te worden verbeterd. 20 7. Alle industrielanden moeten bereid zijn om soortgelijke actie te ondernemen Een uitstootvermindering van broeikasgassen. die een grote verandering in productie- en consumptiepatronen met zich brengt, kan niet door een land alleen of door een groep landen zoals de Europese Gemeenschap worden verwezenlijkt. Vele bedrijven opereren in een omgeving waarin de concurrentie wereldwijd steeds sterker wordt en waar het belangrijk is dat de marginale kosten relatief laag zijn. Steeds meer economische sectoren betwisten elkaar het kapitaal op een wereldmarkt waar het draait om kortetermijnwinst. Daarbij komt dat verscheidene belangrijke industriële sectoren te maken hebben gehad of nog te kampen hebben met overcapaciteit, hetgeen het doorvoeren van veranderingen bemoeilijkt. dat het inspanningen getroosten. Vandaar Uit de ervaringen met de tenuitvoerlegging van het klimaatverdrag sinds Rio blijkt duidelijk dat de noodzakelijke ombuiging van de uitstoot in de goede richting alleen mogelijk is in een mondiale structuur waarin verantwoordelijkheden worden gedeeld en de partijen zich gelijkelijk een onderhandelingsstandpunt is en niet een eenzijdige stap zonder meer. Het voorstel is gebaseerd op de veronderstelling dat andere industrielanden op dezelfde wijze moeten en kunnen handelen en het is direct verbonden met het voorstel om gezamenlijke en gecoördineerde beleidsmaatregelen vast te stellen om de doelen te verwezenlijken. Er wordt wel aangevoerd dat overeenstemming over dergelijke maatregelen de partijen bij het protocol zou beperken bij de tenuitvoerlegging van de door hen aangegane verplichtingen. Het standpunt van de EU is echter gebaseerd op de overtuiging dat mondiale coördinatie van beleid en maatregelen het in sommige gevallen eenvoudiger maakt om kosteneffectieve oplossingen te verwezenlijken en dat een dergelijke coördinatie de politieke weerstand vermindert om actie te ondernemen die anders gemakkelijk wordt toegeschoven aan slechts enkele partijen bij het protocol. EU-voorstel Het is belangrijk om te benadrukken dat eenzelfde potentiële C02-uitstootreductie als voor de EU is vastgesteld om te voldoen aan de EU-doelstelling voor 2010, ook haalbaar is voor andere industrielanden. Een significante verbetering van het brandstofrendement van auto's en het elektriciteitsverbruik van apparatuur is wereldwijd mogelijk. Ook kunnen de prestaties van met fossiele brandstoffen gestookte energiecentrales nog worden verbeterd, kan het gebruik van hernieuwbare energiebronnen versneld worden ingevoerd en het energierendement in de industrie worden verhoogd. Verder is duidelijk dat een groot aantal van deze maatregelen ook in ontwikkelingslanden kunnen worden toegepast. Er is reden om aan te nemen dat ook zonder het wettelijk aangaan van verplichtingen door ontwikkelingslanden, waarschijnlijk een sterke invloed van buitenaf zal zijn waar te nemen. De zuinigheid van auto's wordt voornamelijk bepaald door in Europa, de Verenigde Staten en Japan gevestigde internationale autofabrikanten en auto's die naar landen daarbuiten worden geëxporteerd, of daar worden geproduceerd, zullen geen hoger brandstofverbruik kunnen blijven houden. Hetzelfde principe werkt ook op verschillende andere gebieden. 21 8. Ontwikkelingslanden In het klimaatverdrag, en ook in het mandaat van Berlijn, wordt onderkend dat de industrielanden het voortouw moeten nemen bij het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen. In 1990, het jaar dat als referentiepunt dient, waren de industrielanden verantwoordelijk voor 75% van de mondiale uitstoot. Per hoofd van de bevolking is de C02-uitstoot in industrielanden gemiddeld tien maal zo hoog als in ontwikkelingslanden. Verder kan in het algemeen weliswaar worden gesteld dat de verdergaande en nog te verwachten groei van de ontwikkelingslanden in de toekomst waarschijnlijk zal leiden tot een forse toename van de uitstoot in die landen, maar per hoofd van de bevolking zal de uitstoot in de meeste ontwikkelingslanden nog ver beneden die in industrielanden blijven. Het antwoord op de uitdaging is drieledig. In de eerste plaats moet nogmaals worden onderstreept dat de industrielanden verplicht zijn om onmiddellijk actie te ondernemen. Alleen door politiek en technologisch leiderschap zal het mogelijk zijn om een situatie te creëren waarin de ontwikkelingslanden meer bij het mondiale proces betrokken worden. In de tweede plaats moeten er wegen worden gezocht om ervoor te zorgen dat de meer ontwikkelde ontwikkelingslanden naar gelang van hun ontwikkelingsniveau steeds grotere verantwoordelijkheden op zich nemen. Hieruit blijkt dat er tussen de ontwikkelingslanden enorme verschillen bestaan ten aanzien van zowel de uitstoot van broeikasgassen als de economische mogelijkheden om die uitstoot te beperken ofte verlagen. Wanneer de industrielanden tenslotte technologieën met een lage uitstoot van broeikasgassen toepassen en ontwikkelen om te voldoen aan hun verplichtingen ten aanzien van uitstootvermindering, zullen veel van deze technologieën waarschijnlijk ook in de ontwikkelingslanden worden toegepast om hun uitstoot terug te dringen. De Commissie onderkent dat het met het oog op een eenvoudiger overdracht van technologieën noodzakelijk is dat de Gemeenschap zich concentreert op haar technische en financiële samenwerking met de ontwikkelingslanden en dat zij die uitbreidt. 9. Conclusies Concluderend stelt de Commissie: dat er gezien de mogelijke toekomstige schade en kosten als gevolg van door de mensen veroorzaakte klimaatverandering snel actie moet worden ondernomen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen; dat industrielanden daarbij het voortouw moeten blijven nemen; dat de uitstootreductiedoelstellingen in de EU alleen technisch en economisch haalbaar zijn indien alle industrielanden zich op het gebied van uitstootvermindering vergelijkbare inspanningen getroosten; 22 dat vele van de in deze mededeling genoemde maatregelen voor een kosteneffectieve strategie op gelijke wijze van toepassing zijn op andere industrielanden; dat de keuze van de goede instrumenten van wezenlijk belang is voor het uitvoeren van een kosteneffectieve strategie; dat gegeven de politieke uitdaging en de noodzaak om tot actie over te gaan, alle maatschappelijke geledingen daarbij moeten worden betrokken; dat de Commissie haar strategie inzake klimaatverandering verder zal uitwerken nadat er in Kyoto overeenstemming is bereikt over de verplichtingen die de landen op zich nemen ten aanzien van de uitstootvermindering. 23 ISSN 0254-1513 COM(97)481def. DOCUMENTEN NL 14 15 Catalogusnummer : CB-CO-97-511-NL-C ISBN 92-78-25619-6 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg


title: Avis du Comité économique et social sur la «Proposition de directive du Conseil concernant une réduction de la teneur en soufre de certains combustibles liquides et modifiant la directive 93/12/CEE»

eurovoc_concepts:
EU action
EU law
air quality
fuel
sulphur