title: Ανακοίνωση της Επιτροπής - Συμμετοχή των ευρωπαϊκών ομίλων οικονομικού σκοπού (ΕΟΟΣ) στις δημόσιες συμβάσεις και σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 09. 09. 1997 COM(97) 434 τελικό ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Συμμετοχή των ευρωπαϊκών ομίλων οικονομικού σκοπού (ΕΟΟΣ) στις δημόσιες συμβάσεις και σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους. ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Συμμετοχή των ευρωπαϊκών ομίλων οικονομικού σκοπού (ΕΟΟΣ) στις δημόσιες συμβάσεις και σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την ανακοίνωση της 10ης Ιουλίου 1996 σχετικά με το ολοκληρωμένο πρόγραμμα υπέρ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (MME) και της βιοτεχνίας,1 η Επιτροπή αποφάσισε να κάνει μία ανακοίνωση σχετικά με τα μέτρα που στοχεύουν να εγγυηθούν ότι ο ευρωπαϊκός όμιλος οικονομικού σκοπού (ΕΟΟΣ) θα μπορεί να υποβάλει ισότιμα προσφορές στις δημόσιες συμβάσεις και να συμμετέχει πλήρως σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους κατά τρόπο ώστε να χρησιμοποιείται καλύτερα ως μέσον που επιτρέπει στις MME να συνδυάζουν τους πόρους τους. Ο ευρωπαϊκός όμιλος οικονομικού σκοπού θεσπίστηκε με τον κανονισμό αριθ. 2137/85 του Συμβουλίου της 25ης Ιουλίου 1985 (στο εξής «ο κανονισμός»)2. Η σύσταση σε κοινοτικό επίπεδο ενός νομικού μέσου που προορίζεται για τη διευκόλυνση της διεθνικής συνεργασίας μεταξύ των επιχειρήσεων συνιστά σημαντικό στοιχείο στη διαδικασία υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς. Ο ΕΟΟΣ αυτή τη στιγμή αποτελεί το μόνο νομικό μέσο συνεργασίας που συνδέεται άμεσα με την κοινοτική τάξη και αποτελεί λόγω της σύνδεσης αυτής κυρίαρχο στοιχείο στην ευρωπαϊκή συνεργασία, ιδίως για τις MME που επιθυμούν να λάβουν μέρος σε σχέδια ευρωπαϊκής εμβέλειας. Μέχρι στιγμής, άνω των 800 ομίλων αναπτύσσουν οικονομικές δραστηριότητες σε πολύ διαφοροποιημένους τομείς και ο αριθμός αυτός μπορεί να θεωρηθεί ως ενθαρρυντικός. Οι πρώτοι ΕΟΟΣ πράγματι δεν μπόρεσαν να συσταθούν παρά από της 1ης Ιουλίου 1989, ημερομηνία ενάρξεως ισχύος του κανονισμού. Πάντως, μία πρόσφατη διάσκεψη που οργανώθηκε υπό την αιγίδα της Επιτροπής3 επέτρεψε να διαπιστωθεί ότι η μορφή του ΕΟΟΣ δεν χρησιμοποιείται ακόμη με το βέλτιστο δυνατό τρόπο από τις επιχειρήσεις που επιθυμούν να συνεργαστούν σε διεθνικό επίπεδο, ιδίως όταν επιθυμούν να συμμετέχουν σε δημόσιες συμβάσεις και σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους. Η παρούσα ανακοίνωση υπενθυμίζει τη φύση του ΕΟΟΣ και διευκρινίζει ορισμένα από τα χαρακτηριστικά του, καθώς και τη λειτουργία του κατά τρόπο που να του 1 COM(96), 329 τελικό 2 3 ΕΚΕΕ αριθ. L 199/1 της 31ης Ιουλίου 1985 Διάσκεψη REGIE 1996: "Απολογιομός των έξι ετών λειτουργίας του ΕΟΟΣ", 25 και 26 Μαρτίου 1996. d. παρέχεται εγγύηση για τη δυνατότητα υποβολής προσφορών σε δημόσιες συμβάσεις και συμμετοχής σε προγράμματα που χρημίχτοδοτούνται από κρατικούς πόρους ίσοις όροις με τις λοιπές επιχειρήσεις. Η διευκρίνιση αυτή θα έπρεπε να καταλήξει σε μία καλύτερη χρήση του ΕΟΟΣ εκ μέρους το>ν επιχειρήσεων, ειδικότερα εκ μέρους των MME. Η Επιτροπή πράγματι διαπίστωσε επανειλημμένα ότι η πρόσβαση των MME στις δημόσιες συμβάσεις, οι κανόνες των οποίων συχνά επαναλαμβάνονται στα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους, αντιπροσωπεύει ένα μέσο επιτάχυνσης της υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς και της περιφερειακής οικονομικής ανάπτυξης. 4 Από μία ευρύτερη άποψη, η Επιτροπή προτίθεται να ενθαρρύνει τη συμμετοχή των ΕΟΟΣ στις εν λόγω συμβάσεις και τα εν λόγο) προγράμματα, εφόσον ο ΕΟΟΣ (χποτελεί για το σύνολο τα>ν. επιχειρήσεοον της Ένωσης σημαντική πρόοδο, προσφέροντας τους τη δυνατότητα να οργανώνουν τη συνεργασία τους στο πλαίσιο μιας διεθνικής δομής που εγγυάται στα μέλη της μια αυτονομία στην διεξαγωγή των δραστηριοτήτων τους. Ι. ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΟΟΣ Ο ΕΟΟΣ έχει εύκαμπτη δομή και επιτρέπει στους εταίρους που τον απασχολούν να εισάγουν τμήμα των οικονομικών τους δραστηριοτήτων διατηρώντας συγχρόνως οικονομική και νομική ανεξαρτησία. Η σύσταση ενός ΕΟΟΣ οδηγεί στη δημιουργία μιας ανεξάρτητης νομικής οντότητας η οποία έχει νομική προσωπικότητα και ο στόχος της είναι να διευκολύνει ή να αναπτύξει την οικονομική δραστηριότητα των μελών της, να βελτιώσει ή να αυξήσει τα αποτελέσματα της δραστηριότητας αυτής. Από τον ορισμό αυτό απορρέει ότι ο επιδκοκόμενος στόχος εκ μέρους εκείνων που συνέλαβαν το εν λόγω μέσο είναι η ανάπτυξη μιας διεθνικής συνεργασίας σε ευρίοπαϊκό επίπεδο μεταξύ επιχειρήσεων μέσω της ανάπτυξης μιας κοινής δραστηριότητας, επικουρικής της βασικής τους δραστηριότητας. Από μία πλευρά ο ΕΟΟΣ είναι συγκρίσιμος προς ομόρρυθμες εταιρείες (sociétés en nom collectif, partnerships, offene Handelsgesellschaften) στο βαθμό που π. χ. τα μέλη ενός ομίλου είναι αλληλεγγύως και απεριορίστως υπεύθυνα για τα χρέη του ομίλου (βλέπε παράγραφος ΙΙ. 5). Πάντως, ο ΕΟΟΣ παρουσιάζει χαρακτηριστικά που συναντώνται σε πιο διαρθρωμένες μορφές εταιρειών: π. χ. διαθέτει την ικανότητα να ενεργεί ιδίω ονόματι μέσω των διαχειριστών που θα διοριστούν ανεξαρτήτως από την ιδιότητα του μέλους5, σύμφωνα με κανόνα που συνήθως συναντάται στις κεφαλαιουχικές εταιρείες (βλέπε παράγραφο ΙΙ. 2). Βλέπε την ανακοίνωση C (88) 2510 της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη σχετικά με τον έλεγχο της τήρησης τα>ν κανόνων «δημόσιες συμβάσεις» στα σχέδια και τα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από τα διαρθρωτικά ταμεία και χρηματοοικονομικά μέσα. ΕΕΕΚ αριθ. C 22 της 28. 1. 1989,σ. 3. Βλέπε επίσης τις ανακοινώσεις της Επιτροπής "Προιόθηση της συμμετοχής των MME στις δημόσιες συμβάσεις στην Κοινότητα" COM(90) 166 της 07. 05. 1990. "Η συμμετοχή των MME στις δημόσιες συμβάσεις στην Κοινότητα" SEC(92) 722 τελικό της 01,06. 1992. Αρθρο 19 του κανονισμού. II. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΟΟΣ 1. Κοινοτικός χαρακτήρας του ΕΟΟΣ Οι ευρωπαϊκοί όμιλοι οικονομικού σκοπού συνδέονται με την κοινοτική έννομη τάξη. 11 σύσταση τους και η νομική τους οντότητα δι:ν μπορούν κατά συνέπεια να πραγματοποιηθοΥ)ν παρά κάτω (χπό τους όρους, σύμφωνα με τις διαδικασίες και τα προβλεπόμενα αποτελέσματα από το κοινοτικό δίκαιο έστω και αν για ορισμένα θέματα το κοινοτικό δίκαιο παραπέμπει στα εθνικά δίκαια. Η νομική ουδετερότητα του ΕΟΟΣ τοποθετεί τα μέλη σε ισότιμη βάση πράγμα που είναι εξαιρετικά σημαντικό για να υπερβληθεί ο φόβος των εταίρων ότι ορισμένοι από αυτούς θα είναι σε πλεονεκτικότερη θέση διότι αναπτύσσουν δραστηριότητες σε πιο οικείο νομικό περιβάλλον. 2 Νομική ικανότητα του ΕΟΟΣ και αυτονομία των μελών Ο ΕΟΟΣ έχει πλήρη και αυτόνομη νομική ικανότητα που τον Οκκροροποιεί από καθαρά συμβατικές τεχνικές συνεργασίας. Ειδικότερα, το γεγονός ότι ίδια όργανα, του προσδίδει εξουσία διαπραγματεύσεων και κατέχει εκπροσώπησης το)ν μελών του πολύ ισχυρότερη από εκείνη την οποία διαθέτει κάθε μέλος μεμονωμένα. Ο ΕΟΟΣ διαθέτει την ικανότητα να ασκεί δραστηριότητες ιδία) ονόματι μέσω του ή των διαχειριστών που μπορούν να διοριστούν ανεξαρτήτως της ιδιότητας του μέλους του ομίλου και των οποίων οι εξουσίες εκπροσώπησης εμπνέονται απευθείας από τους κανόνες που εφαρμόζονται στις κεφαλαιουχικές εταιρείες. Το χαρακτηριστικό αυτό είναι σημαντικό από την άποψη της συμμετοχής του ΕΟΟΣ στις δημόσιες συμβάσεις και σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους διότι προσφέρει το πλεονέκτημα για τα μέλη του ΕΟΟΣ να παρουσιάζουν ενιαίο μέτωπο κατά τη διαπραγμάτευση συμβάσεων και κατά την αναζήτηση πιστώσεων ή χρηματοοικονομικών εγγυήσεων που συνδέονται απευθείας με τις δημόσιες συμβάσεις. 6 3. Επικουρικός γαρακτήρας της δραστηριότητας ενός ΕΟΟΣ Ο όμιλος διακρίνεται από μία εταιρεία κυρίως από το σκοπό του που είναι να διευκολύνει ή να αναπτύξει την οικονομική δραστηριότητα των μελών του ώστε να τους επιτρέψει να αυξήσουν τα αποτελέσματα τους ενώ μία εταιρεία κατά κανόνα επιδιώκει κερδοσκοπικό σκοπό για την ίδια. Λόγο) του επικουρικού αυτού χαρακτήρα, η δραστηριότητα του ομίλου πρέπει να συνδεθεί προς την οικονομική δραστηριότητα των μελών του και όχι να την υποκαθιστά. ΙΙάντως, η σύσταση του ΕΟΟΣ ος>είλει να προσφέρει ένα νομικό πλαίσιο που διευκολύνει την προσαρμογή τ<ον δραστηριοτήτων πον μελών του στις οικονομικές συνθήκες της αγοράς. 7 Ο επικουρικός χαρακτήρας της δραστηριότητας του ΕΟΟΣ δεν μπορεί λοιπόν να θεα)ρηθεί ως λειτουργικός περιορισμός του ομίλου που θα τον περιόριζε σε ένα δευτερεύοντα ρόλο ή ήσσονος σημασίας. 6 Αρθρο Ι, παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2137/35 της 25ης Ιουλίου 1985. 7 Αιτιολογική σκέψη αριθ. 1 του κανονισμού. 3 Επιφυλασσομένης της τήρησης της επικουρικής φύσης των δραστηριοτήτων του, μπορεί να θείορηθεί ότι ο όμιλος είναι σε θέση να διασφαλίσει όλες τις λειτουργίες που μπορούν να υπόκεινται σε οποιαδήποτε άλλη μορφή ομίλου ο οποίος συμμετέχει σε μία δημόσια σύμβαση ή σε ένα πρόγραμμα που χρηματοδοτείται με κρατικούς πόρους. Στο πλαίσιο αυτό, ο ΕΟΟΣ μπορεί να έχει ποικίλες λειτουργίες: μπορεί να χρησιμοποιείται ως απλό πλαίσιο συντονισμού και οργάνωσης δραστηριότητας τα)ν μελών του αλλά μπορεί επίσης να συνάπτει ιδίω ονόματι και να διασφαλίζει την εκτέλεση συμβάσεοον που αποτελούν αντικείμενο δημοσίων συμβάσεων ή προγράμματος που χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους. Ειδικότερα, ο κανονισμός δεν απαγορεύει στον ΕΟΟΣ να απορροφά πλήρως αλλά εκτάκτως ορισμένες δραστηριότητες των μελών του. Εξάλλου, το ζήτημα αυτό αποτέλεσε ήδη αντικείμενο διευκρίνισης εκ μέρους της Επιτροπής το 1991 «τίποτα δεν εμποδίζει ορισμένες δραστηριότητες των μελών να διασφαλίζονται από τον ΕΟΟΣ για περιορισμένη χρονική περίοδο, στο πλαίσιο της εκτέλεσης π. χ. ενός οικοδομικού έργου»8. 4. ΔκΑοθοορτικές πλευρές του ΕΟΟΣ: Σταθερότητα και ευκαμψία Ο κανονισμός εγγυάται την ευκαμψία της προσαρμογής του ομίλου στις οικονομικές συνθήκες μέσω της μεγάλης ελευθερίας που έχουν τα μέλη του να οργανώνουν τις συμβατικές τους σχέσεις και την. εσωτερική λειτουργία του ομίλου. 9 Η ευκαμψία αυτή εκδηλώνεται τόσο στο επίπεδο της σύστασης του ΕΟΟΣ και της διάρκειας του όσο και των διαδικασιών χρηματοδότησης ή επίσης της λειτουργίας του. Η διαδικασία σύστασης ενός ΕΟΟΣ είναι εξαιρετικά απλή εφόσον αρκεί η σύναψη μιας γραπτής σύμβασης (δεν απαιτείται συμβολαιογραφική πράξη) και η καταχώρηση στο μητρώο του κράτους της έδρας του. Επιπλέον, ο ΕΟΟΣ μπορεί να συσταθεί για περιορισμένο ή αόριστο χρόνο. Αυτή η ευκαμψία της σύστασης του ομίλου τον καθιστά ένα μέσο ιδιαίτερα προσαρμοσμένο σε βραχυπρόθεσμα σχέδια όπως π. χ. οι μελέτες σκοπιμότητας ή η εκτέλεση έργων. Η ευρύτατη δυνατότητα πρόσβασης στον ΕΟΟΣ του επιτρέπει να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά σε ενδεχόμενες απαιτήσεις αλλαγής των όρων της συνεργασίας. Το άνοιγμα αυτό δηλώνεται σαφώς στην αιτιολογική σκέψη του κανονισμού που διευκρινίζει ότι: «η πρόσβαση στον όμιλο πρέπει να είναι όσο το δυνατόν ευρύτερη για τα φυσικά πρόσίοπα, τις εταιρείες και άλλα νομικά πρόσωπα, τηρουμένων των στόχων του κανονισμού10». Χ Απάντηση εκ μέροιις του κ. Bangemann εξ ονόματος της Επιτροπής στη γραπτή ερώτηση αριθ. 1587/91 ΕΕΕΚ αριθ. C323 της 13. 12. 1991, σ. 32 και επόμενες. 1) Αιτιολογική σκέψη αριθ. 4 του κανονισμού. 10 Ηλέπε επίσης το άρθρο 4 του κανονισμού. Η ευκαμψία που προδίδεται στα μέλη ενός ΕΟΟΣ όσον αφορά την χρηματοδότηση του επίσης είναι εξαιρετικά ελκυστική για τις επιχειρήσεις. Δεν απαιτείται εταιρικό κεφάλαιο κατά τη σύσταση του ομίλου. Η ευκαμψία αυτή είναι πολύ σημαντική και διακρίνει τη σύσταση ενός ΕΟΟΣ από τη σύσταση μιας εταιρείας όπου μπορούν να δεσμευτούν σημαντικά χρηματικά ποσά για ορισμένο χρονικό διάστημα ενώ στην περίπτωση ενός ομίλου είναι δυνατόν να προβλεφθούν ενδιάμεσα στάδια που επιτρέπουν τη μέγιστη χρήση τοον πόρων οι οποίοι θα απελευθερωθούν μεταγενέστερα. Είναι σημαντικό να επισημάνουμε ότι όλες οι μορφές εισφορών είναι δυνατές, εισφορές σε ρευστό, σε είδος ή ακόμη σε βιομηχανικές χρήσεις (τεχνολογικές ή επαγγελματικές σχέσεις κλπ. ). ευρεσιτεχνίας, διπλώματα εμπορικές γνώσεις, Ο ΕΟΟΣ θα μπορεί επίσης σε ορισμένες περιπτώσεις να λειτουργεί είτε με την καταβολή τακτικών συνδρομών, είτε με την θέση στη διάθεση του πόρων από τρέχοντες λογαριασμούς. Επιπλέον, έστω και αν ο κανονισμός απαγορεύει στον ΕΟΟΣ να απευθύνεται στο κοινό για την προσέλκυση αποταμιεύσεων, έχει την ευχέρεια να ανατρέξει στην τραπεζική πίστωση. 1 ' Άλλη μία ένδειξη που αποδεικνύει την ευκαμψία του ομίλου συνίσταται στην ευχέρεια μεταφοράς της έδρας του ΕΟΟΣ από ένα κράτος μέλος σε άλλο με διατήρηση της νομικής του προσωπικότητας ή ικανότητας. Κατά συνέπεια, η πράξη αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί ως λύση του ομίλου ούτε να φορολογηθεί ως τοιούτη. Όσον αφορά την οργάνωση των σχέσεων μεταξύ των μελών, ο κανονισμός κατά κύριο λόγο τους αφήνει την ευχέρεια να καθορίσουν τις σχέσεις τους. Πάντως, προβλέπει επίσης ορισμένες αναγκαστικές και συμπληρωματικές διατάξεις προς το συμφέρον τρίτων αλλά επίσης των ίδιων των μελών επιτρέποντας σε αυτά τα τελευταία να υπολογίσουν την έκταση της προσωπικής τους δέσμευσης. 12 Ορισμένες σημαντικές αποφάσεις που άπτονται της λειτουργίας και της (τύνθεσης του ομίλου δεν μπορούν να εγκριθούν εγκύρως παρά ομόφωνα. Προβλέπονται ιδίως: η τροποποίηση του σκοπού του ομίλου, η μεταβολή του (χριθμού τα>ν ψήφων που απονέμονται σε κάθε μέλος, η τροποποίηση των προϋποθέσείον για τη λήψη της απόφασης, η μεταβολή του ποσοστού συμμετοχής των μελών ή ορισμένων από αυτά στη χρηματοδότηση του ομίλου, η μεταq)oρά της έδρας του ομίλου εφόσον η εν λόγω μεταφορά συνεπάγεται αλλαγή της νομοθεσίας που εφαρμόζεται στον όμιλο, η έγκριση για την εκχώρηση εκ μέρους ενός · μέλους του συνόλου ή μέρους των δικαια)μάτα)ν του. Η λύση του ομίλου δεν μπορεί να αποφασίζεται παρά ομόφωνα, εκτός και αν η συστατική πράξη του ομίλου προβλέπει διαφορετικά. 1 ' Αρθρο 23 του κανονισμού. 12 Αρθρο 17 του κανονισμού. Πρέπει να προσθέσουμε ότι εάν η σύμβαση του ομίλου δεν περιέχει καμία διάταξη για τη λήψη συλλογικής απόφασης, ο κανόνας της ομοφωνίας εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις. '3 Εξάλλου, ο κανονισμός επιβάλλει αρκετά αυστηρούς όρους σχετικά με την είσοδο και αποχώρηση των μελών του ομίλου. Οι κανόνες αυτοί επιβεβαιώνουν τον χαρακτήρα «intuitu personae» που προβάλλεται πολύ έντονα στις σχέσεις μεταξύ των μελών. Επίσης, η απόφαση εισόδου νέων μελών λαμβάνεται ομόφωνα από τα μέλη του ομίλου. Η παραίτηση ενός μέλους του ομίλου είναι δυνατή υπό τους όρους που προβλέπονται στην συστατική πράξη του ομίλου ή ελλείψει αυτών, με ομόφωνη συμφωνία των λοιπών μελών. 14 Ο κανονισμός υπάγει την εκχώρηση συμμετοχών στην ομόφωνη έγκριση των λοιπών μελών. Ελλείψει οποιασδήποτε ρήτρας στη συστατική πράξη του ομίλου σχετικά με την σύσταση ασφαλείας, με αντικείμενο συμμετοχή ενός μέλους στον όμιλο, η σχετική άδεια δίδεται με την ομόφωνη απόφαση των λοιπών μερών. 15 Κατά συνέπεια, ο κανονισμός μειώνει τον κίνδυνο διαρθρωτικής αλλαγής στο εσωτερικό του ομίλου, διασφαλίζοντας ένα αποτελεσματικό έλεγχο της εισόδου και της εξόδου των μελών. Ο έλεγχος αυτός αποτελεί σημαντικό στοιχείο που δύναται να παρέχει ασφάλεια στους δυνητικούς συμβαλλομένους ενός ΕΟΟΣ ειδικότερα, στις τράπεζες και τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις των οποίων η πίστωση ή η χορήγηση εγγυήσείον μπορούν να ζητηθούν στο πλαίσιο της συμμετοχής ενός ΕΟΟΣ σε δημόσιες συμβάσεις ή επίσης στις αρχές των οποίων η χρηματοδότηση ζητείται στο πλαίσιο προγραμμάτων. Αλληλέγγυα και απεριόριστη ευθύνη των μελών Ανεξαρτήτως της πιστώσεως και των εγγυήσεων που θα μπορούν να χορηγηθούν στον ΕΟΟΣ σε συνάρτηση με την χρηματοοικονομική θέση των μελών του, διασφαλίζεται μέγιστη και αποτελεσματική προστασία των τρίτων που θα συνάψουν επιχειρηματική σχέση με τον όμιλο. Ο κανονισμός θεσπίζει την αρχή της αλληλέγγυας και απεριόριστης ευθύνης του ΕΟΟΣ για τα πάσης φύσεως χρέη του. 16 Ο ΕΟΟΣ μπορεί να συνάπτει συμβάσεις ιδίω ονόματι που συνεπάγονται χρηματοοικονομικές δεσμεύσεις. Ασφαλώς θα οφείλει να αναλάβει την οικονομική ευθύνη από την ίδια περιουσία τόυ. Εάν η καταβολή δεν έχει '-* Αρθρο 17, παράγραφος 3 του κανονισμού. 14 Αρθρα 26. 1 και 27. 1, εοάψιο 1 του Κανονισμού. Κάθε μέρος του ομίλου μπορεί, εξάλλου, να παραιτηθεί για σπουδαίο λόγο ανά πάσα στιγμή χαιρίς να απαιτείται η σύμφωνη γνώμη των λοιπ<όν μελών (άρθρο 27, παράγραφος 1,. δεύτερο εδάφιο). 15 Αρθρο 22 του κανονισμού. 16 Αρθρο 24 του κανονισμού. πραγματοποιηθεί από τον ίδιο τον όμιλο σε εύλογη προθεσμία, τα μέλη του ομίλου ευθύνονται αλληλεγγύως και απεριορίστως για τα πάσης φύσεως χρέη του. Η προσωπική αυτή δέσμευση των μελών αποτελεί το, φυσικό αντίβαρο της συμβατικής ελευθερίας που αποτελεί τη βάση του ΕΟΟΣ και της έλλειψης της απαίτησης εταιρικού κεφαλαίου. Εξάλλου, τα πρώην μέλη ενός ΕΟΟΣ παραμένουν υπεύθυνα για διάστημα 5 ετών από την αποχώρηση τους (χπό τον ΕΟΟΣ όσον αφορά τα χρέη και τις υποχρεώσεις που ανέλαβε ο όμιλος κατά την διάρκεια της περιόδου που ήταν μέλη. 17 Η αλληλέγγυα και απεριόριστη ευθύνη των μελών του ομίλου συνιστά μία βασική εγγύηση που επιτρέπει σε τρίτους να συνάπτουν ευκολότερα επιχειρηματικές σχέσεις με τον ΕΟΟΣ, να του διασφαλίζουν ή να του χορηγούν πιστώσεις, δεδομένης της χρηματοοικονομικής εμβέλειας ενός ή περισσότερων μελών του. Ο κανόνας αυτός αποδεικνύει ότι ειδικότερα στην περίπτωση ενός ΕΟΟΣ που έχει συσταθεί χωρίς κεφάλαιο, η χρηματοοικονομική ικανότητα των μελών που τον συνθέτουν καθώς και οι εγγυήσεις που τα μέλη αυτά μπορούν να προσφέρουν, οφείλουν να λαμβάνονται υπόψη όταν ένας όμιλος υποβάλλει υποψηφιότητα για την σύναψη μιας σύμβασης ή στο πλαίσιο μιας αίτησης χρηματοδότησης ή παροχής πιστώσείον. 17 Αρθρα 34 και 37. 1 του κανονισμού. /// ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΟΟΣ ΣΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ (α) Γενική επισκόπηση Οι κοινοτικές οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις επιβάλλουν στο σύνολο της, Ευρωπαϊκής Ένωσης την τήρηση ορισμένων ελάχιστων όρων ενημέρωσης καθώς και διαδικασιών, κατά την σύναψη δημοσίων συμβάσεων από τη μία πλευρά εκ μέρους των δημοσίων αρχών (οι λεγόμενες οδηγίες «κλασικοί τομείς») και από την άλλη πλευρά από τους φορείς που ασκούν δραστηριότητες στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών (λεγόμενες οδηγίες «ειδικοί τομείς»). Το νομικό αυτό πλαίσιο συμπληρώνεται από ορισμένους κανόνες στον τομέα των προσφυγών όταν πρόκειται για την επίλυση διαφορών μεταξύ επιχειρήσεων και αναθετουσών αρχών. Όλοι αυτοί οι κανόνες αποτελούν τις λεγόμενες «οδηγίες δημόσιες συμβάσεις»18. Αν και διαφέρουν σε ορισμένα σημεία, οι δύο αυτές ομάδες οδηγιών θεσπίζουν την απαγόρευση διακρίσεων, τη διαφάνεια των διαδικασιών επιλογής των υποψηφίων και ανάθεσης των συμβάσεων χάρη στη χρήση αντικειμενικών κριτηρίων τα οποία οφείλουν να είναι γνωστά εκ των προτέροον και την τήρηση των κανόνων που εφαρμόζονται στον τεχνικό τομέα. Όσον αφορά τη συμμετοχή των ΕΟΟΣ στις δημόσιες συμβάσεις, πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι οι κοινοτικές οδηγίες στον τομέα αυτό δεν περιέχουν καμία διάταξη που θα μπορούσε να παρεμποδίσει τη συμμετοχή αυτή. Αντίθετα, όλες οι οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις προβλέπουν τη δυνατότητα για τους ομίλους να συμμετέχουν σε συμβάσεις χωρίς να υποχρεούνται να περιβληθούν ορισμένη νομική μορφή. Πάντως, η μετατροπή τέτοιου είδους ομίλων σε οντότητες με συγκεκριμένη νομική μορφή μπορεί να απαιτηθεί, όταν τους ανατεθεί σύμβαση εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής ή του αναθέτοντος φορέα. 19 Ο επικουρικός χαρακτήρας της δραστηριότητας του ΕΟΟΣ δεν πρέπει να αποτελεί εμπόδιο στη συμμετοχή του στις δημόσιες συμβάσεις. Ως προς 18 Οδηγία 93/36/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 1993 περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων προμηθειών, ΕΕ L199/1 της 9ης Αυγούστου 1993· οδηγία 93/37/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 1993 περί συντονισμού των διαδικασκον για τη σύναψη συμβάσεων δημοσκον έργων. ΕΕ L199/54 της 9ης Αυγούστου 1993· οδηγία 92/50/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Ιουνίου 1992 για το συντονισμό των διαδικασκον σύναψης δημοσκον συμβάσεων υπηρεσιών. ΕΕ L 209/1 της 24ης Ιουνίου 1992. Οδηγία 89/665/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Δεκέμβριοι) 1989 για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξε<ον περί της εφαρμογής των διαδικασιών προσφυγής στον τομέα της σύναψης συμβάσεων κρατικών προμηθειών και δημοσύον έργων. ΕΕ L 395/93 της 30ης Δεκεμβρίου 1989. Οδηγία 93/38/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 14ης Ιουνίου 1993 περί συντονισμού των διαδικασκον σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών. ΕΕ L 199/84 της 9ης Αυγούστου 1993 και οδηγία 92/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 25ης Φεβρουαρίου 1992 για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με την εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων των φορέοτν οι οποίοι λειτουργούν στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών. ΕΕ L 76/14 της 23ης Μαρτίου 1992. 19 Αρθρο 18 της οδηγίας 93/36/ΕΟΚ, άρθρο 21 της οδηγίας 93/37/ΕΟΚ, άρθρο 26 της οδηγίας 92/50/ΕΟΚ και άρθρο 33 της οδηγίας 93/38/ΕΟΚ. αυτό, το δικαστήριο υπενθύμισε πρόσφατα ότι: «προκύπτει ότι την ανάθεση συμβάσεων δημοσίων έργων μπορεί να διεκδικήσει όχι μόνο ένα φυσικό ή νομικό πρόσοοπο που εκτελεί το ίδιο τα έργα αυτά, αλλά, εξίσου, ένα πρόσο)πο που τα εκτελεί μέσα) πρακτορείας ή υποκαταστημάτων ή απευθύνεται σε εξωτερικούς τεχνικούς ή τεχνικές υπηρεσίες ή ακόμη σε κοινοπραξίες εργοληπτών οποιασδήποτε νομικής μορφής»20. Κατά συνέπεια ένας ΕΟΟΣ μπορεί να συμμετέχει στην ανάληψη μιας δημόσιας σύμβασης και να διασφαλίσει την εκτέλεση της. Αντικειμενική αξιολόγηση των κριτηρίων συμμετοχής στις δημόσιες (β) συμβάσεις Στην προαναφερθείσα απόφαση το Δικαστήριο θεσπίζει την αρχή της αντικειμενικής αξιολόγησης τα)ν μέσων και των ικανοτήτων όλων των μελών ενός ομίλου επιχειρήσεων κατά τη συμμετοχή μιας επιχειρήσεως του ομίλου αυτού σε μια δημόσια σύμβαση, εφόσον η επιχείρηση αυτή μπορεί να διαθέτει μέσα και ικανότητες άλλων επιχειρήσεων του ομίλου που είναι απαραίτητα για την εκτέλεση της σύμβασης. Εφαρμόζοντας το σκεπτικό του Δικαστηρίου στους ΕΟΟΣ, κατά την επιλογή των υποβαλλόντων προσφορές ή των υποψηφίων για την ανάθεση μιας δημόσιας σύμβασης, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να εφαρμόζει αντικειμενικά κριτήρια αξιολόγησης τα οποία θεσπίστηκαν από τις οδηγίες, λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο τις ικανότητες, του ίδιου του ΕΟΟΣ αλλά επίσης και των μελών του. Βάσει των οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις, οποιοσδήποτε εργολήπτης επιθυμεί να συμμετέχει σε μία δημόσια σύμβαση μπορεί να κληθεί να προσκομίσει αποδείξεις για την ταυτότητα του ή την οικονομική, χρηματοπιστοπική ή τεχνική του ικανότητα21 (κριτήρια ποιοτικής επιλογής). Όταν ο ΕΟΟΣ δεν πληροί, ως ανεξάρτητη νομική οντότητα, αυτά τα κριτήρια επιλογής, η αρχή της αντικειμενικής αξιολόγησης απαιτεί να ληφθούν υπόψη οι ικανότητες των μελών του. Αυτό προϋποθέτει ότι: Όταν όλα τα μέλη του ΕΟΟΣ είναι επιχειρήσεις που πληρούν τα κριτήρια επιλογής, απαιτείται επίσης και ο ΕΟΟΣ να πληροί τους όρους αυτούς. Αντίθετα, αν τα μέλη ενός ΕΟΟΣ δεν πληρούν όλα τα κριτήρια επιλογής, πρέπει τα μέλη του ΕΟΟΣ που στην πράξη είναι επιφορτισμένα με την εκτέλεση της σύμβασης να ανταποκρίνονται στους απαιτούμενους όρους εκ μέρους της αναθέτουσας αρχής. Τέλος, είναι αυτονόητο ότι αν κανένα από τα μέλη ενός ΕΟΟΣ δεν ανταποκρίνεται στους απαιτούμενους όρους εκ μέρους της -αναθέτουσας 20 Δικαστήριο, 14. 4. 1994 - Ballast Nedam Groep NVC/Belgische staat. , υπόθεση C - 389/92 Συλλογή 1994 - Ι -σημείο 13, σ. 1306. Η απόφαση αυτή τη στιγμή αποτελεί αντικείμενο ενός νέου προδικαστικού εροντήματος για ερμηνεία (Υπόθεση C 5/97). 21 Αρθρα 21 έως 25 της οδηγίας 93/36/ΕΟΚ, άρθρα 25 έως 29 της οδηγίας 93/37/ΕΟΚ, άρθρα 30 έως 35 της οδηγίας 92/50/ΕΟΚ. Βλέπε επίσης άρθρα 30 έ(ος 32 της οδηγίας 93/38/ΕΟΚ. αρχής, ο ΕΟΟΣ δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ώστε να παρακαμφθούν οι όροι αυτοί. Οι εθνικές κανονιστικές ρυθμίσεις όσον αφορά την καταχώρηση και την έγκριση εργοληπτών ενόψει της συμμετοχής τους σε δημόσιες συμβάσεις δεν πρέπει να αποτελούν εμπόδιο για τη συμμετοχή των ΕΟΟΣ σε τέτοιου είδους συμβάσεις. Όταν το εθνικό δίκαιο εξαρτά τη συμμετοχή των ΕΟΟΣ σε τέτοιου είδους δημόσιες συμβάσεις από την καταχώρηση τους ή την έγκριση τους, πρέπει είτε να επιτρέπει την καταχώρηση ή την έγκριση του ίδιου του ΕΟΟΣ είτε να προβλέπει εξαίρεση ώστε να επιτρέπει τη συμμετοχή του ΕΟΟΣ στις δημόσιες συμβάσεις χωρίς καταχώρηση ή έγκριση. 10 IV. ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΤΩΝ ΕΟΟΣ ΣΤΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΠΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΟΥΝΤΑΙ ΑΠΟ ΚΡΑΤΙΚΟΥΣ ΠΟΡΟΥΣ. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ΕΟΟΣ θα έπρεπε να του επιτρέπουν να συμμετέχει πλήρως στα προγράμματα που χρηματοδοτούνται από ιδιαίτερα αυτά χαρακτηριστικά αναλύονται κρατικούς πόρους. Τα παρακάτω. 1· Διεθνικός γαρακτήοας του ΕΟΟΣ Πολλά προγράμματα κοινοτικής υποστήριξης απαιτούν τα σχέδια να υποβάλλονται από πολλούς εταίρους που ανήκουν σε διαφορετικά κράτη μέλη. Σχετικά με αυτό μπορούμε να αναφέρουμε το άρθρο 2, παράγραφος β, δεύτερη περίπτωση, της απόφασης του Συμβουλίου 1994, σχετικά με τους κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεα)ν, κέντρων ερευνών και πανεπιστημίων στις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας22. Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, δεν μπορούν να τύχουν χρηματοδοτικών συνεισφορών της Κοινότητας παρά «οι δραστηριότητες που διεξάγονται από δύο τουλάχιστον νομικές οντότητες. Αυτές οι νομικές οντότητες δεν πρέπει να είναι συνδεδεμένες μεταξύ τους και πρέπει να είναι εγκατεστημένες σε διαφορετικά κράτη μέλη ή τουλάχιστον σε ένα κράτος μέλος και ένα κράτος συνδεδεμένο με το πρόγραμμα». Μία διασυνοριακή συνεργασία αποτελεί επίσης στόχο των ολοκληρωμένων προγραμμάτων στο πλαίσιο των κοινοτικών πρωτοβουλιών που χρηματοδοτούνται (χπό τα διαρθρωτικά ταμεία. Αυτό ισχύει για το Interreg II23, ένας από τους στόχους είναι η προώθηση της περιφερειακής διασυνοριακής συνεργασίας ή το Leader II, που επιδοτεί επίσης (πτυχή Γ) σχέδια διεθνικής συνεργασίας για την αγροτική ανάπτυξη24, ή επίσης REGIS II, που ιδιαίτερα απομακρυσμένων κοινοτικών περιφερειών25. τη διεθνική συνεργασία μεταξύ ενθαρρύνει 22 Απόφαση του Συμβουλίου της 21. 11. 1994 «σχετικά με τους κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, κέντρων ερευνονν και πανεπιστημίων στις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας», ΕΕΕΚ αριθ. L 306 της 30. 11. 1994, σ. 8. 23 Πλέπε ανακοίνωση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη για τον καθορισμό των κατευθυντήριοι γραμμών για επιχειρηματικά προγράμματα, τα οποία τα κράτη μέλη καλούνται να καταρτίσουν στα πλαίσια κοινοτικής πρωτοβουλίας για ανάπτυξη των μεθοριακών περιοχών, διασυνοριακή συνεργασία και επιλεγμένα δίκτυα ενέργειας - Interreg II, ΕΕΕΚ αριθ. C 180 της 1. 7. 1994, σ. 60. 24 Βλέπε ανακοίν<ηση της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη σχετικά με τον καθορισμό των κατευθύνσεων για τις συνολικές επιδοτήσεις ή τα ολοκληρωμένα επιχειρησιακά προγράμματα για τα οποία τα κράτη μέλη καλούνται να υποβάλουν αιτήσεις συνδρομής στο πλαίσιο της κοινοτικής πρ<οτοβουλίας που αφορά την αγροτική ανάπτυξη- LEADER II, ΕΕΕΚ αριθ. C 180, της 1. 7. 1994,0. 48. 25 Βλέπε ανακοίνοχτη της Επιτροπής προς τα κράτη μέλη για τον καθορισμό τ(ον κατευθύνσεων για τα επιχειρησιακά προγράμματα τα οποία καλούνται να καταρτίσουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο μιας κοινοτικής πρωτοβουλίας που αφορά τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες - REGIS II. ΕΕΕΚαριθ/c 180 της 1. 7. 1994,(7. 44. 11 Όπως ο ΕΟΟΣ πρέπει απαραιτήτως να αποτελείται τουλάχιστον από δύο εταίρους που προέρχονται από δύο διαφορετικά κράτη μέλη26, ο διεθνικός χαρακτήρας είναι ένα από τα συστατικά στοιχεία του ΕΟΟΣ που μπορεί λοιπόν να θεωρηθεί ως «κοινοπραξία». Για τους λόγους αυτούς, οι ΕΟΟΣ έχουν σε κάθε περίπτωση το δικαίωμα να θέσουν την υποψηφιότητα τους μόνοι για τη συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα, περιλαμβανομένων εκείνα>ν που απαιτούν τη συμμετοχή νομικοόν οντοτήτων από περισσότερα κράτη μέλη. Στις περιπτώσεις αυτές, δεν μπορεί να απαιτηθεί από τα μέλη ενός ΕΟΟΣ να υποβάλουν υποψηφιότητες παράλληλα με εκείνη του ίδιου του ομίλου. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προτίθεται να εισάγει στο σύνολο των επίσημων καταλόγων της εξουσιοδοτημένων εργοληπτών, καθώς και στα έντυπα τα οποία συμπληρώνονται στο πλαίσιο των προσκλήσεων υποβολής προσφορών, πέραν των 15 κατηγοριών που υπάρχουν για την ταξινόμηση των εθνικών συμμετοχών, μία νέα κατηγορία, καθαρά ευρωπαϊκού χαρακτήρα που καλείται «EUR». Οι ΕΟΟΣ θα ταξινομούνται αυτομάτως στην κατηγορία αυτή, λόγω του γεγονότος της διεθνικής τους φύσης. 2· Η παρουσία εναλλακτικών ανεξάρτητων οντοτύτων Τα μέλη ενός ΕΟΟΣ διατηρούν πλήρως τη νομική και οικονομική τους ανεξαρτησία στη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων τους. Οι ΕΟΟΣ μπορούν λοιπόν να συμμετέχουν πλήρως σε προγράμματα που απαιτούν δύο χωριστές νομικές οντότητες που υποβάλλουν από κοινού ένα σχέδιο. Ως προς αυτό μπορούμε να αναφέρουμε το παράδειγμα της Απόφασης του Συμβουλίου της 23ης Νοεμβρίου 1994 σχετικά με ένα ειδικό πρόγραμμα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας (1994 -1998)27. Η απόφαση αυτή συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των δράσεων του προγράμματος «Thermie» σχετικά με την τεχνική επίδειξης σχεδίων. Δυνάμει του παραρτήματος III της απόφασης αυτής, η κοινοτική χρηματοδότηση των σχεδίων έρευνας, στο πλαίσιο συνεργασίας, στο οποίο μετέχουν καταρχήν τουλάχιστον τέσσερις ανεξάρτητες MME από τουλάχιστον δύο διαφορετικά κράτη μέλη, καλύπτει το 50% του κόστους της έρευνας. Τέτοιου είδους διατάξεις πρέπει να ερμηνεύονται στο πλαίσιο μιας συμμετοχής του ΕΟΟΣ στα προγράμματα αυτά ίσοις όροις με τις λοιπές επιλέξιμες επιχειρήσεις. Ο όμιλος οφείλει πράγματι να συνίσταται από τουλάχιστον δύο μέλη από δύο διαφορετικά κράτη μέλη τα οποία καθόλη τη διάρκεια της συνεργασίας τους διατηρούν την οικονομική και νομική τους αυτονομία. 28 Κατά συνέπεια, ένας ΕΟΟΣ μπορεί να συμμετέχει μόνος σε προγράμματα, περιλαμβανομένων εκείνων που απαιτούν σαφώς πολλούς ανεξάρτητους 26 Βλέπε άρθρο 4, δεύτερο εδάφιο του κανονισμού 2137/85. • 27 Βλέπε ΕΕΕΚ αριθ. L 334 της 22. 12. 1994, σ. 87. 2Κ Βλέπε άρθρα 3 και 4 του κανονισμού 2137/85. 12 εταίρους. Στην περίπτακτη αυτή, δεν θα πρέπει να απαιτείται από τα μέλη του ΕΟΟΣ να υποβάλουν ανεξάρτητη υποψηφιότητα παράλληλα με εκείνη του ίδιου του ομίλου. 3· Η δημιουργία συνεργασίας Σε ορισμένες περιπποσεις, η επιλογή προτάσεων λαμβάνει υπόψη την πραγματική ικανότητα της προτεινόμενης δράσης για τη δημιουργία συνεργασίας μεταξύ διαφόρων κατηγοριών συμμετεχόντων. 29 Τέτοιου είδους προγράμματα απαιτούν τη συμμετοχή νεοσυσταθεισών μορφών συνεργασίας. Στο πλαίσιο αυτό οι «κοινοπραξίες» που συστάθηκαν ad-hoc δεν μπορούν να προτιμώνται από τους ΕΟΟΣ που συστάθηκαν πρόίκρατα, χωρίς προσεκτική εξέταση των χαρακτηριστικών τους και των ικανοτήτων τους. V. ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΤΩΝ ΕΟΟΣ ΣΤΙΣ ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ για τους Η πρόσβαση στις πιστώσεις αποτελεί βασικό στοιχείο περισσότερους οικονομικούς φορείς. ΓΙάντοος, η προσφυγή σε εξωτερικά χρηματοοικονομικά μέσα από την επιχείρηση συχνά, είναι δυσχερής, ειδικότερα από τις MME που θα μπορούσαν να Οείορηθούν ως οφειλέτες υψηλού κινδύνου. Για τους λόγους αυτούς, η συγκέντρωση επιχειρήσεοον στο πλαίσιο ενός ΕΟΟΣ μπορεί' να αποτελεί πλεονέκτημα στο διάλογο με τους πιστωτικούς οργανισμούς. Η Επιτροπή επιθυμεί να διευκρινίσει και να διασαφηνίσει ορισμένα θέματα που συνδέονται με την πρόσβαση στις πιστώσεις των ΕΟΟΣ κατά τρόπο ώστε να αποιμευχΟεί οποιοσδήποτε κίνδυνος διάκρισης των ΕΟΟΣ σε συνάρτηση με άλλες μορφές εθνικών επιχειρήσεων που είναι περισσότερο γνωστές στους οικονομικούς φορείς. 1. Η αίτηση εννυησεανν 11 αρά τον υψηλό βαθμό λειτουργικής ελευθερίας και αυτονομίας που διατηρείται από τις επιχειρήσεις μέλη ενός ΕΟΟΣ, η αλληλέγγυα και απεριόριστη ευθύνη τους μπορεί να διευκολύνει αισθητά την παροχή πιστίόσείυς και να ενισχύσει την συμβατική εξουσία των μελών του ομίλου. λοιποί Οι πιστωτές χρηματοοικονομικοί οργανισμοί έχουν την ευχέρεια να καλυφθούν από τις προσωπικές περιουσίες των μελών για χρέη του ομίλου τα οποία δεν εξοφλήθηκαν εντός εύλογης προθεσμίας από αυτόν τον τελευταίο. τράπεζες και οι ενός ΕΟΟΣ, ιδίως οι Η απαίτηση προσα>πικών εγγυήσεων έναντι του καθενός από τα μέλη ενός ΕΟΟΣ θα επιβάρυνε αισθητά το κόστος του δανείου και κατά συνέπεια στην πράξη δεν μπορεί να απαιτείται στο βαθμό που τα μέλη ευθύνονται ήδη για την κάλυψη των χρεών του ομίλου από την προσωπική τους περιουσία. 2'> Βλέπε άρθρο 4 της απόφασης του Συμβουλίου της 21. 11. 1994 σχετικά με τους κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, κέντρων ερευνίίιν και πανεπιστημκον στις δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. ΕΕΕΚ αριθ. L 306 της 30. 11. 1994,0. 8. 13 Ο ΕΟΟΣ πίχρουσιάζεται λοιπόν ως ένα μέσο αύξησης της δυνατότητας δανεισμού των μελών του, μεκόνοντίχς κατά κανόνα" το κόστος του εν λόγω δανείου. 2. Η νομιμοποίηση το>ν διαχειριστών. Η νομική αυτονομία του ΕΟΟΣ του επιτρέπει επίσης να είναι ο μοναδικός συνομιλητής στους χρηματοοικονομικούς οργανισμούς, εφόσον ο ή οι διαχειριστές εκπροσωπούν τον όμιλο στις διαπραγματεύσεις. Κατά συνέπεια δεν είναι απαραίτητη η απευθείας διαπραγμάτευση μεταξύ κάθε μέλους του ομίλου και των χρηματοοικονομικών του εταίρων. 3. Η απόδειξη της χρηματοοικονομικής συνοχής Οι ΕΟΟΣ, όπως και οποιοσδήποτε άλλος ζητά δάνειο, οφείλουν να είναι σε θέση να αποδείξουν την φερεγγυότητα τους. Σύμφωνα με όσα αναπτύχθηκαν στο τρίτο κεφάλαιο σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις, οι πιστωτικοί οργανισμοί θα έπρεπε να είναι σε θέση να προβαίνουν σε σφαιρική αξιολόγηση της φερεγγυότητας των ομίλων, λαμβάνοντας υπόψη τις χρηματοοικονομικές ικανότητες των μελών τους. Η ενοποίηση των στοιχείων ενεργητικού των ΕΟΟΣ και εκείνων των μελών του θα διευκόλυνε τις απαραίτητες αξιολογήσεις εκ μέρους των χρηματοοικονομικών οργανισμών. Η σύνταξη εκ μέρους των ΕΟΟΣ ισολογισμού και ολοκληρωμένων λογαριασμών κερδών και ζημιών θα μπορούσε να αποτελεί εξαιρετικά χρήσιμο στοιχείο αξιολόγησης στο πλαίσιο αυτό. Πέραν των στοιχείων αυτών, η ύπαρξη ιδίου κεφαλαίου του ΕΟΟΣ - που δεν είναι υποχρεωτικό δυνάμει του κανονισμού αριθ. 2137/85 - συνιστά ασφάλεια για όλους τους δανειστές που καλούνται να χρηματοδοτήσουν τον όμιλο. Ένας ΕΟΟΣ με ίδιο κεςχχλαιο διαθέτει λοιπόν ένα μη αμελητέο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που δύναται να ληφθεί υπόψη μεταξύ των λσιπίόν στοιχείων αξιολόγησης που αναφέρθηκαν παραπάνω. Ελλείψει ιδίου κεφαλαίου, είναι αναμφισβήτητο ότι η χρηματοοικονομική κατάσταση του ή των μελών που είναι εγκατεστημένα στο κράτος όπου βρίσκεται ο πισταοτικός οργανισμός αποτελεί βασικό στοιχείο κατά την αίτηση παροχής δανείου ή εγγυήσείος. Ο πιστωτής του ΕΟΟΣ θα αποφύγει χρονοβόρες διαδικασίες κάλυψης ίχπαιτητών στο εξωτερικό ποσών, ες)όσον η αρχή αλληλέγγυας και απεριόριστης ευθύνης των μελών ενός ομίλου θα του επιτρέψει να επιλέξει το μέλος κατά του οποίου θα στραφεί στην περίπτωση υπερημερίας του ίδιου του ομίλου. VI. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Ο ΕΟΟΣ αυτή τη στιγμή αποτελεί το μοναδικό μέσο που προσφέρει στις επιχειρήσεις ένα πλαίσιο συνεργασίας που συνδέεται άμεσα με την κοινοτική έννομη τάξη. Για τους λόγους αυτούς και αποσκοπώντας να 14 διευκολύνει τη χρήση του, η Επιτροπή θα συνεχίσει να παρακολουθεί στενά την εφαρμογή του κανονισμού 2137/85. Σε μίίχ ίχγορά σε διαρκή εξέλιξη, προσφέρει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις της Ένωσης, ιδίως τις MME, να αναπτύξουν το δυναμικό τους στο πλαίσιο σχεδίοον κοινοτικού περιεχομένου. Οι MME στο εξής πράγματι, αναγνωρίζονται ως επιχειρήσεις που διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην υλοποίηση τα>ν στόχων της ανάπτυξης, της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης και αποτελούν μέρος των προτεραιοτήτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 30 Η δράση REGIE αποτελεί από την άποψη αυτή ένα καλό μέσο για την προώθηση της χρήσης του ΕΟΟΣ μεταξύ των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η Επιτροπή θεο>ρεί ότι είναι βασικής σημασίας όλοι οι παράγοντες που ενδιαφέρονται για τη χρήση του ΕΟΟΣ, επιχειρήσεις ή οργανισμοί που καλούνται να συμβληθούν με τον όμιλο, να έχουν πλήρη επίγνωση των χαρακτηριστικών του και των δυνατοτήτων του. Η παρούσα ανακοίνοκιη στοχεύει να επιφέρει διασαφηνίσεις για την άρση οποιασδήποτε αβεβαιότητας- που θα εξακολουθούσε να αποτελεί εμπόδιο στη βέλτιστη χρήση του ΕΟΟΣ στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων και της πρόσβασης στις σχετικές άμεσα συνδεδεμένες πιστώσεις, καθώς και στον τομέα των προγραμμάτων που χρηματοδοτούνται από κρατικούς πόρους. Μ) Βλέπε ανακοίνοχτη της Επιτροπής «ολοκληρωμένο πρόγραμμα τις τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (MME) και τη βιοτεχνία», COM(96) 329 τελικό της 10. 7. 96. Βλέπε επίσης: «μέγιστη αξιοποίηση του δυναμικού απασχόλησης, ανάπτυξης και ανταγοηαστικότητας των ευρωπαϊκών MME», απόφαση 97/15/ΕΚ του Συμβουλίου της 9ης Δεκεμβρίου 1996 περί θεσπίσε<ος τρίτου πολυετούς προγράμματος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (MME) στην Ευρωπαϊκή Ένωση (1997-2000), ΕΠΙΣΗΜΗ ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΑΡΙΘ. L 006 της 10/01/1997, σ. 0025. 15 ISSN 0254-1483 COM(97) 434 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ 02 06 08 10 Α#θ wmaMyw) : CB-CO97-460-GR-C ISBM 92-78-24432-5 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Ι -2985 Λουξεμβούργο te


title: Comunicação da Comissão - Participação dos agrupamentos europeus de interesse económico (AEIE) nos contratos públicos e programas financiados por fundos públicos

eurovoc_concepts:
EU programme
European Economic Interest Grouping
inter-company cooperation
public contract
small and medium-sized enterprises

text: COMISSÃO DAS COMUNIDADES EUROPEIAS Bruxelas, 09. 09. 1997 COM(97) 434 final COMUNICAÇÃO DA COMISSÃO PARTICIPAÇÃO DOS AGRUPAMENTOS EUROPEUS DE INTERESSE ECONÓMICO (AEIE) NOS CONTRATOS PÚBLICOS E PROGRAMAS FINANCIADOS POR FUNDOS PÚBLICOS COMUNICAÇÃO DA COMISSÃO PARTICIPAÇÃO DOS AGRUPAMENTOS EUROPEUS DE INTERESSE ECONÓMICO (AEIE) NOS CONTRATOS PÚBLICOS E PROGRAMAS FINANCIADOS POR FUNDOS PÚBLICOS INTRODUÇÃO Na sequência da sua Comunicação, de 10 de Julho de 1996, relativa ao programa integrado a favor das pequenas e médias empresas (PME) e do artesanato1, a Comissão decidiu elaborar uma Comunicação sobre as medidas destinadas a garantir que os agrupamentos europeus de interesse económico (AEIE) possam candidatar-se, numa base de igualdade, à adjudicação de contratos públicos e participar plenamente nos programas financiados por fundos públicos, por forma a facilitar a utilização desta estrutura pelas PME e a fim de articularem os seus recursos. O agrupamento europeu de interesse económico foi instituído pelo Regulamento (CEE) n° 2137/85 do Conselho de 25 de Julho de 1985 (a seguir denominado "o Regulamento")2. A criação, a nível comunitário, de um instrumento jurídico destinado a facilitar a cooperação transnacional entre empresas constitui um elemento importante do processo de realização do mercado interno. O AEIE é actualmente o único mecanismo jurídico de cooperação directamente ligado à ordem comunitária e constitui, portanto, um elemento fundamental da cooperação europeia, nomeadamente para as PME que pretendam participar em projectos à escala COM (96) 329 final. JOn°L 199 de 31 de Julho de 1985, p. I - europeia. Actualmente, mais de 800 agrupamentos desenvolvem actividades económicas nos mais variados sectores, número esse que pode ser considerado muito encorajador. Os primeiros AEIE só puderam ser constituídos de facto a partir de 1 de Julho de 1989, data de entrada em vigor do Regulamento. Porém, numa Conferência recentemente organizada sob a égide da Comissão3 verificou-se que a forma do AEIE ainda não é utilizada da melhor forma pelas empresas que pretendam cooperar a nível transnacional, nomeadamente nos contratos públicos e programas financiados por fundos públicos. A presente comunicação relembra a natureza do AEIE e especifica algumas das suas características, bem como o seu funcionamento que lhes garantem a possibilidade de se candidatarem aos contratos públicos e participar em programas financiados por fundos públicos, em pé de igualdade com outras empresas. Esta clarificação deverá permitir, a prazo, uma melhor utilização do AEIE por parte das empresas, em especial das PME. Com efeito, a Comissão verificou em várias ocasiões que o acesso das PME aos contratos públicos, cujas regras são frequentemente extensíveis aos programas financiados por fundos públicos, representa uma forma de acelerar a realização do mercado interno e o desenvolvimento económico regional4. Numa perspectiva mais ampla, a Comissão pretende incentivar a participação dos AEIE nestes contratos e programas na medida em que este mecanismo pode representar um contributo importante para o desenvolvimento conjunto das empresas da União dândo-lhes a possibilidade de organizarem a sua cooperação no âmbito de uma estrutura transnacional que garante aos seus membros uma autonomia no desenvolvimento das suas próprias actividades. 3 Conferência REGIE 1996: "Balanço de seis anos de experiência do AEIE" de 25 e 26 de Março de 1996. Ver Comunicação C (88) 2510 da Comissão aos Eslados-membros relativa ao controlo do respeito das regras sobre contratos de direito público nos projectos e programas financiados pelos fundos estruturais e instrumentos financeiros, JO n° C 22 de 28. 1. 89, p. 3. Ver igualmente as seguintes Comunicações da Comissão: "Promoção da participação das PME nos contratos públicos na Comunidade", COM (90) 166 de 7. 5. 90; "A participação das PME nos contratos públicos na Comunidade", SEC (92) 722 final de 1. 6. 92. l. DEFINIÇÃO DO AEIE O AEIE é uma estrutura flexível que permite aos seus participantes articularem uma parte das suas actividades económicas, mantendo porém a sua própria independência económica e jurídica. A criação de um AEIE dá origem a uma entidade jurídica independente dotada de capacidade jurídica, cujo objectivo consiste em facilitar e desenvolver a actividade económica dos seus membros, melhorar os resultados desta actividade. Esta definição demonstra que o objectivo prosseguido pelos mentores deste instrumento é o desenvolvimento de uma cooperação transnacional a nível europeu entre empresas, mediante o desenvolvimento de uma actividade comum, acessória da sua própria actividade. Por um lado, o AEIE é comparável às sociedades de pessoas (sociedades em nome colectivo, partnerships, offene Handelsgesellschaften) na medida em que, por exemplo, os membros de um agrupamento respondem de forma solidária e ilimitada pelas suas dívidas (ver secção II. 5). No entanto, o AEIE apresenta características inerentes a formas mais estruturadas das sociedades: dispõe, por exemplo, da capacidade de agir em nome próprio, através de gerentes que podem ser nomeados independentemente da sua qualidade de membro5, segundo uma regra que rege normalmente as sociedades de capitais (ver secção II. 2). Artigo 19° do Regulamento. -3 IL CARACTERÍSTICAS DO AEIE 1. Carácter comunitário do AEIE Os agrupamentos europeus de interesse económico estão integrados na ordem jurídica comunitária. A sua constituição e existência jurídica só podem assim concretizar-se nas condições, modalidades e produzindo os efeitos previstos pelo direito comunitário ainda que em determinados aspectos este remeta para os direitos nacionais. A neutralidade jurídica do AEIE coloca os seus membros numa base de igualdade, aspecto muito importante para ultrapassar o receio dos parceiros de que um deles se encontre numa situação mais favorável por evoluir num ambiente jurídico mais familiar. 2. Capacidade jurídica do AEIE e autonomia dos membros O AEIE possui uma capacidade jurídica total e autónoma que o diferencia das técnicas puramente contratuais de cooperação. Em especial, o facto de possuir órgãos próprios confere-lhe um maior poder de negociação e de representação dos seus membros do que se estes últimos actuassem individualmente. O AEIE pode agir em nome próprio através do ou dos gerentes cuja nomeação é independente dá sua qualidade de membro do agrupamento, sendo os respectivos poderes de representação directamente inspirados pelas regras aplicadas às sociedades de capitais. Esta característica é importante na perspectiva da participação do AEIE nos contratos públicos e em programas financiados por fundos públicos, uma vez que confere aos seus membros a vantagem de constituírem uma frente unida na negociação dos contratos e no pedido de créditos ou garantias financeiras directamente ligados aos contratos públicos6. N° 2 do artigo Io do Regulamento (CEE) n° 2137/85 de 25 de Julho de 1985. - 4- 3- Carácter acessório da actividade de um AEIE O agrupamento distingue-se de uma sociedade comercial principalmente pelo facto de o seu objectivo ir facilitar ou desenvolver a actividade económica dos seus membros a fim de lhes permitir melhorar os seus próprios resultados, enquanto uma sociedade prossegue normalmente um fim lucrativo para si própria. Devido a este carácter acessório, a actividade do agrupamento deve estar relacionada com a actividade económica dos seus membros e não substituí-la. No entanto, a criação de um AEIE deverá proporcionar um quadro jurídico que facilite a adaptação das actividades dos seus membros às condições económicas do mercado7. O carácter acessório da actividade do AEIE não deve pois ser considerado como uma limitação operacional do agrupamento que o remeteria para um papel secundário ou de menor importância. Sob reserva do carácter acessório das suas actividades, pode considerar-se que o agrupamento está em condições de assegurar todas as funções susceptíveis de serem atribuídas a qualquer outra forma de consórcio que participe num contrato público ou num programa financiado por fundos públicos. Neste contexto, o AEIE pode ter diferentes funções: ser utilizado como um mero quadro de coordenação e de organização das actividades dos seus membros, podendo igualmente, porém, concluir em nome próprio e assegurar a execução dos contratos adjudicados no âmbito de concursos públicos ou de programas financiados por fundos públicos. Em especial, o regulamento em nada impede que o AEIE absorva completamente, embora com carácter temporário, determinadas actividades dos seus membros. Aliás, esta questão já foi objecto de um esclarecimento por parte da Comissão em 1991: "(. ) nada impede que certas actividades dos membros sejam asseguradas Primeiro considerando do Regulamento. - 5- pelo AEIE por um período limitado, no âmbito da realização de uma obra, por exemplo". 8. Aspectos estruturais do AEIE: estabilidade e flexibilidade O Regulamento garante a flexibilidade e adaptação do agrupamento às condições económicas pela grande liberdade dos seus membros na organização das suas relações contratuais e no funcionamento interno do agrupamento9. Esta flexibilidade manifesta-se tanto a nível da constituição do AEIE como da sua duração e modalidades de financiamento ou ainda do seu funcionamento. As formalidades de constituição de um AEIE são pouco exigentes uma vez que são suficientes a conclusão de um contrato escrito (não é exigida a escritura pública) e a sua inscrição no registo do Estado da sua sede. Além disso, o AEIE pode ter uma duração limitada ou ilimitada. Esta flexibilidade de constituição do agrupamento torna-o um instrumento especialmente adaptado aos projectos com uma duração limitada como por exemplo os estudos de viabilidade ou a realização de trabalhos. O elevado grau de flexibilidade na participação no AEIE permite-lhe responder eficazmente a eventuais exigências de modificação das condições de cooperação. O sexto considerando do Regulamento declara inequivocamente esta flexibilidade, ao estabelecer que "o acesso ao agrupamento deve estar aberto tão amplamente quanto possível às pessoas singulares, sociedades e outras entidades jurídicas, no respeito pelos objectivos do Regulamento"10. A flexibilidade de que podem usufruir os membros de um AEIE em termos de financiamento é igualmente muito atraente para as empresas. Não é exigido qualquer capital social aquando da sua constituição. Esta flexibilidade é muito K Resposta dada pelo Comissário M. Bangemann em nome da Comissão à pergunta escrita n° 1587/91, JOCE n° C 323 de 13. 12. 1991, p. 32. i} Quarto considerando do Regulamento. 10 Ver igualmente artigo 4" do Regulamento. importante e distingue um AEIE de uma sociedade comercial na qual, aquando da sua constituição, pode ser imobilizado um importante volume de capital durante um determinado período de tempo, enquanto no caso de um agrupamento é possível prever fases intermédias que permitam uma utilização óptima dos fundos que serão posteriormente libertos. Importa referir que são possíveis todos os tipos de entradas: em numerário, em espécie ou mesmo em indústria (conhecimentos tecnológicos, patentes, relações comerciais ou profissionais, etc. ). O AEIE poderá mesmo, em alguns casos, funcionar com base no pagamento de quotas regulares ou na disponibilização de fundos em contas bancárias. Além disso, ainda que o Regulamento estabeleça que o agrupamento não pode fazer apelo ao investimento do público, é-lhe permitido recorrer ao crédito bancário11. Um outro indicador comprovativo da flexibilidade do funcionamento do agrupamento consiste na possibilidade de transferir a sede do AEIE para outro Estado-mcmbro mantendo a sua personalidade ou capacidade jurídica. Esta operação não pode assim ser considerada como uma dissolução do agrupamento nem ser tributada enquanto tal. O Regulamento remete basicamente para a liberdade dos membros no que diz respeito à organização das relações entre si. No entanto, o Regulamento prevê igualmente algumas disposições imperativas e supletivas no interesse dos terceiros e que permitem igualmente aos próprios membros avaliarem o alcance da sua responsabilidade pessoal12. Algumas decisões importantes relativas ao funcionamento e à composição do agrupamento só podem ser adoptadas por unanimidade, designadamente: a alteração do objectivo do agrupamento; a alteração do número de votos atribuídos Artigo 23° do Regulamento. Artigo 17° do Regulamento. a cada membro; a alteração das condições da tomada de decisão; a alteração da quota de cada um dos membros ou de alguns de entre eles no financiamento do agrupamento; a transferência da sede do agrupamento quando esta transferência implica uma alteração da lei aplicável; a autorização para que um membro ceda a totalidade ou parte dos seus direitos. A dissolução do agrupamento só pode ser pronunciada por unanimidade, salvo disposição em contrário do contrato de agrupamento. Acrescente-se que, caso o contrato de agrupamento nada estipule sobre a tomada de decisão colegial, as decisões serão tomadas por unanimidade13. Além disso, o Regulamento impõe condições muito estritas para a admissão e saída dos membros do agrupamento. Estas regras confirmam o carácter intuito personae muito marcado das relações entre os membros. Deste modo, a decisão de admitir novos membros deverá ser aprovada pela totalidade dos restantes membros do agrupamento. A exclusão de um membro do agrupamento é possível nas condições previstas no contrato de agrupamento ou, caso este seja omisso, por 14 decisão unânime dos restantes membros. O Regulamento estabelece que qualquer membro do agrupamento pode ceder a sua participação no mesmo mediante uma autorização dada, por unanimidade, pelos outros membros. Na ausência de qualquer cláusula no contrato de agrupamento relativa à constituição de garantias referentes à participação de um membro, esta operação só pode ocorrer por decisão unânime dos outros membros15 Deste modo, o Regulamento vem atenuar o risco de mutação da estrutura no seio de um agrupamento, através de um controlo eficaz da admissão e saída dos membros. O controlo é um elemento importante para tranquilizar os co-contratantes potenciais de um AEIE, em especial, os bancos e as companhias de seguros que 13 N° 3 do artigo 17° do Regulamento. 14 N° 1 do artigo 26° e n° I, primeiro parágrafo do artigo 27° do Regulamento. A exoneração de um membro com justa cama continua a ser possível a qualquer momento sem necessidade do acordo unânime dos outros membros (n°l, segundo parágrafo, do artigo 27°) 1 s Artigo 22° do Regulamento. - 8 - venham eventualmente a serem solicitados a concederem créditos ou garantias no âmbito da participação de um AEIE nos contratos públicos, ou ainda as autoridades cujo financiamento é solicitado no quadro de programas. Responsabilidade solidária e ilimitada dos membros Independentemente do crédito e das garantias que poderão ser concedidos ao AEIE em função da situação financeira dos seus membros, está assegurada uma máxima protecção eficaz dos terceiros que estabeleçam relações económicas com o agrupamento. O Regulamento estabelece o princípio da responsabilidade solidária e ilimitada dos membros do AEIE relativamente às suas dívidas16. O AEIE pode assumir em nome próprio compromissos com implicações financeiras, devendo obviamente assumir essa responsabilidade com base no seu próprio património. Caso o pagamento não seja efectuado no prazo adequado pelo próprio agrupamento, os seus membros respondem ilimitada e solidariamente pelas dívidas daquele, de qualquer natureza. Esta responsabilidade pessoal dos membros constitui a contrapartida natural da liberdade contratual que está na base do AEIE e da ausência de requisitos em termos de capital social. Além disso, qualquer membro que deixe de fazer parte do agrupamento continuará responsável durante um período de cinco anos após a sua saída do AEIE pelas dívidas e obrigações subscritas pelo agrupamento anteriormente à cessação da sua qualidade de membro17. A responsabilidade solidária e ilimitada dos membros do agrupamento constitui uma garantia fundamental que facilita aos terceiros o estabelecimento de relações comerciais com o AEIE bem como a contracção de empréstimos em função da envergadura financeira de um ou vários dos seus membros. 16 Artigo 24° do Regulamento. 17 Artigo 34° e n° I do artigo 37° do Regulamento. Esta regra demonstra, e em especial no caso de um AEIE constituído sem capital, que a capacidade financeira agregada dos seus membros, assim como as garantias que estes possam fornecer, devem ser consideradas aquando da candidatura de um agrupamento à adjudicação de um contrato ou no âmbito de um pedido de financiamento ou de crédito. 10 III. PARTICIPAÇÃO DOS AEIE NOS CONTRATOS PÚBLICOS a) Considerações gerais As directivas comunitárias relativas aos contratos públicos impõem o cumprimento de determinadas condições mínimas de informação e de procedimento aplicáveis no conjunto da União Europeia, aquando da adjudicação de contratos públicos pelas autoridades públicas, por um lado, (directivas denominadas "sectores tradicionais") e, por outro, pelas entidades que operam no sector da água, da energia, dos transportes e das telecomunicações (directivas denominadas "sectores especiais"). Este enquadramento jurídico é completado por determinadas normas em matéria de recurso quando se trata de resolver conflitos que podem ocorrer entre as empresas e as entidades adjudicadoras. Todas estas regras constituem as denominadas "Directivas contratos públicos"18. Muito embora se verifiquem divergências num determinado número de pontos, estes dois grupos de directivas proíbem discriminações, estabelecem a transparência dos procedimentos de selecção dos candidatos e de adjudicação dos contratos com base em critérios objectivos que devem ser divulgados antecipadamente e o cumprimento das regras de carácter técnico aplicáveis. No que diz respeito à participação dos AEIE nos contratos públicos, importa lembrar que as directivas comunitárias neste domínio não prevêem qualquer disposição susceptível de entravar essa participação. Pelo contrário, todas as 18 Directiva 93/36/CEE do Conselho, de 14 de Junho de 1993, relativa à coordenação dos processos de adjudicação dos contratos públicos de fornecimento, Jornal Oficial n°. L 199 DE 09/08/1993, p. l; Directiva 93/37/CEE do Conselho, de 14 de Junho de 1993, relativa à coordenação dos processos de adjudicação de empreitadas de obras públicas, Jornal Oficial n°. L 199 de 09/08/1993 P. 54; Directiva 92/50/CEE do Conselho, de 18 de Junho de 1992, relativa à coordenação dos processos de adjudicação de contratos públicos de serviços, Jornal Oficial n°. L 209, de 24/07/1992, p. l; Directiva 89/665/CEE do Conselho, de 21 de Dezembro de 1989, que coordena as disposições legislativas, regulamentares e administrativas relativas à aplicação dos processos de recurso em matéria de adjudicação dos contratos de direito público de obras de fornecimentos. Jornal Oficial n°. L 395, de 30/12/1989, p. 33; Directiva 93/38/CEE do Conselho, de 14 de Junho de 1993, relativa à coordenação dos processos de celebração de contratos nos sectores da água, da energia, dos transportes e das telecomunicações. Jornal Oficial n°. L 199, de 09/08/1993, p. 84; Directiva 92/13/CEE do Conselho! de 25 de Fevereiro de 1992, relativa à coordenação das disposições legislativas, regulamentares e administrativas respeitantes à aplicação das regras comunitárias em matéria de procedimentos de celebração de contratos de direito público pelas entidades que operam nos sectores da água, da energia, dos transportes e das telecomunicações Jornal Oficial n°. L 076 de 23/03/1992 , p. 14. - 11 - Directivas contratos públicos prevêem a possibilidade de os agrupamentos participarem nos contratos sem possuírem uma forma jurídica específica. No entanto, a transformação desses agrupamentos para que assumam uma fornia jurídica específica pode ser exigida após a adjudicação do contrato peia autoridade ou entidade adjudicadoras19. O carácter acessório da actividade do AEIE não deve obstar à sua participação nos contratos públicos. Para o efeito, o Tribunal de Justiça lembrou recentemente que as empreitadas de obras públicas podem ser adjudicadas não apenas à pessoa singular ou colectiva que execute por si esses trabalhos, mas também, a quem os faça executar através de agências ou sucursais, ou a quem recorra a técnicos ou serviços técnicos, ou também a um agrupamento de empreiteiros, seja qual for a sua forma jurídica20. Conclui-se, portanto, que os AEIE podem participar nos contratos públicos e assegurar a sua execução. b) Apreciação consolidada dos critérios de participação nos contratos públicos No acórdão supracitado, o Tribunal estabeleceu o princípio da apreciação consolidada dos recursos e capacidades de todos os membros de um grupo de empresas aquando da participação de uma empresa deste grupo num contrato público, desde que esta última possa efectivamente dispor dos recursos e capacidades das restantes empresas do grupo necessários à execução do contrato. Ao aplicar o raciocínio do Tribunal ao AEIE, na selecção dos proponentes ou candidatos a um contrato público, a entidade adjudicadora deve aplicar os critérios de avaliação estabelecidos pelas directivas tendo em conta não só as capacidades do próprio AEIE, mas também as dos seus membros. Com base nas Directivas contratos públicos, pode ser solicitada a qualquer empreiteiro que pretenda participar num processo de adjudicação prova da sua 19 Artigo i8° da Directiva 93/36/CEE, artigo 21° da Directiva 93/37/CEE, artigo 26° da Directiva 92/50/CEE e artigo 33° da Directiva 93/38/CEE. 20 Tribunal de Justiça, 14. 4. 1994 - Ballast Nedam Groep NVC/Belgische staat, Proc. C - 389/92, Col. 1994 - 1 - fundamento 13, p. 1306. Este acórdão encontra-se de novo em análise no âmbito de uma nova questão prejudicial (Proc. C 5/97). - 1 2- inscrição no registo profissional ou das suas capacidades económica, financeira ou técnica21 (critérios de selecção qualitativa). Quando um AEIE não satisfaz, na qualidade de entidade jurídica independente, estes critérios de selecção, o princípio da apreciação consolidada exige que se tenham em conta as capacidades dos seus membros. Isso implica que: • Quando a totalidade dos membros do AEIE forem empresas que satisfaçam os critérios de selecção, não é exigido ao AEIE que satisfaça igualmente essas condições; • Em contrapartida, se todos os membros de um AEIE não satisfizerem os critérios de selecção, importa que os membros do AEIE incumbidos na prática da execução do contrato satisfaçam as condições exigidas pela autoridade adjudicadora; • Por último, é,óbvio que se nenhum dos membros de um AEIE satisfizer as condições exigidas pela autoridade adjudicadora, o AEIE não pode ser utilizado como instrumento para contornar estas condições; • As regulamentações nacionais em matéria de registo e aprovação dos empreiteiros com vista à sua participação em contratos públicos não devem constituir um obstáculo à participação dos AEIE em tais contratos. Quando o direito nacional condiciona a participação dos AEIE nesses contratos públicos a tal registo ou aprovação, deverá permitir o registo ou aprovação do AEIE enquanto tal ou prever uma excepção para permitir a participação do AEIE nos contratos públicos sem registo ou aprovação. 21 Artigos 21° a 25° da Directiva 93/36/CEE, artigos 25° a 29° da Directiva 93/37/CEE, artigos 30° a 35° da Directiva 92/50/CEE. Ver igualmente artigos 30° a 32° da Directiva 93/38/CEE. 13- IV. PARTICIPAÇÃO DOS AEIE NOS PROGRAMAS FINANCIADOS POR FUNDOS PÚBLICOS As características do AEIE, a seguir analisadas, deverão permitir-lhe participar plenamente nos programas financiados por fundos públicos. l. Carácter transnacional do AEIE Inúmeros programas de assistência comunitária exigem que os projectos sejam apresentados por vários parceiros pertencentes a diferentes Estados-membros. Para o efeito, cite-se o artigo 2o, alínea b), primeiro travessão, da Decisão do Conselho de 1994 relativa às regras de participação nas acções de investigação, de desenvolvimento tecnológico e de demonstração da Comunidade Europeia22. Nos termos deste artigo, as actividades propostas serão realizadas por. pelo menos, duas entidades jurídicas; essas entidades devem ser independentes entre si e estar estabelecidas em diferentes Estados-membros ou, pelo menos, num Estado-membro e num Estado associado ao programa. A cooperação transfronteiras constitui assim um objectivo dos programas operacionais no âmbito das iniciativas comunitárias financiadas pelos Fundos Estruturais. Esta situação verifica-se no caso de INTERREG II23, que prevê como um dos objectivos a promoção da cooperação regional transfronteiras, ou LEADER II, que subvenciona igualmente (componente C) projectos de cooperação transnacional de desenvolvimento rural24, ou ainda REGIS II que incentiva a cooperação transnacional entre regiões comunitárias ultraperiféricas25. 22 Decisão do Conselho de 21. 11. 1994 relativa às regras de participação de empresas, centros de investigação e universidades em acções de investigação, desenvolvimento tecnológico e demonstração na Comunidade Europeia, JOCE n° L 306 de 30. 11. 1994, p. 8. 23 Ver Comunicação da Comissão aos Estados-membros que fixa as directrizes para programas operacionais que os Estados-membros são convidados a elaborar no âmbito de uma iniciativa comunitária relativa ao desenvolvimento fronteiriço, cooperação transfronteira e redes de energia seleccionadas - INTERREG II, JOCE n°C 180 de 1. 07. 1994, p. 60. 24 Ver Comunicação da Comissão aos Estados-membros que fixa as orientações sobre subvenções globais ou programas operacionais integrados em relação aos quais os Estados-membros são - 14- Uma vez que o AEIE deve imperativamente ser constituído por, pelo menos, dois parceiros provenientes de dois Estados-membros diferentes26, o carácter transnacional é um dos elementos integrantes do AEIE que pode assim ser considerado em si próprio um "consortium". Razão pela qual os AEIE têm sempre o direito de apresentarem a sua candidatura a título individual para participação nos programas comunitários, mesmo naqueles que exigem a participação de entidades jurídicas de vários Estados-membros. Nestes casos, não se pode exigir aos membros de um AEIE que apresentem as suas candidaturas paralelamente à do próprio agrupamento. Neste contexto, a Comissão pretende introduzir no conjunto das suas listas oficiais de empreiteiros autorizados, bem como nos formulários a preencher no âmbito dos convites à apresentação de propostas, para além das quinze categorias existentes para classificar os participantes nacionais, uma nova categoria de carácter puramente europeu, denominada "EUR". Os AEIE serão automaticamente classificados nesta categoria devido ao seu carácter transnacional. 2. Existência de uma pluralidade de operadores independentes Os membros de um AEIE mantêm a sua total independência jurídica e económica no exercício das suas actividades. Os AEIE deverão por conseguinte ter a possbilidade de participar plenamente em programas que exigem que o projecto seja apresentado em conjunto por, pelo menos, duas entidades jurídicas distintas. Cite-se a título de exemplo a Decisão do Conselho, de 23 de Novembro de 1994, que adopta um programa específico de investigação, desenvolvimento tecnológico e demonstração no domínio da energia não nuclear (1994-1998)27. convidados a apresentar pedidos de contribuição no âmbito de uma iniciativa comunitária respeitante ao desenvolvimento rural -LEADER II, JOCE n° C 180 de 1. 07. 1994, p. 48. " 25 Ver Comunicação da Comissão aos Estados-membros que fixa as directrizes para programas operacionais que os Estados-membros são convidados a propor no âmbito de uma iniciativa comunitária relativa às regiões ultraperiféricas - REGIS II, JOCE n°C 180 de 1. 07. 1994, p. 44. 2Í' Ver n° 2 do artigo 4o do Regulamento n° 2137/85. 27 Ver JOCE n°L 334 de 22. 12. 1994, p. 87. 15 Esta decisão congrega a maior parte das acções do Programa "Thermie" relativo à demonstração técnica dos projectos. Nos termos do seu Anexo III, o financiamento comunitário dos projectos de investigação em regime de cooperação nos quais participam, em princípio, pelo menos quatro PME independentes de, no mínimo, dois Estados-membros diferentes, não ultrapassará 50% do custo da investigação. Essas disposições devem ser interpretadas no sentido de uma participação do AEIE nestes programas em pé de igualdade com outras empresas elegíveis. O agrupamento deve com efeito ser composto por, pelo menos, dois membros de dois Estados-membros diferentes que durante a sua colaboração mantêm a sua autonomia económica e jurídica28. Por conseguinte, um AEIE deve ter a possibilidade de participar individualmente em programas, incluindo nos programas que exigem explicitamente vários parceiros independentes. Neste caso, não deve ser exigido aos membros do AEIE que apresentem uma candidatura individual paralelamente à do próprio agrupamento. Criação de uma sinergia Em determinados casos, a selecção das propostas tem em conta a sua capacidade efectiva para possibilitar uma sinergia entre diferentes categorias de participantes29. Estes programas exigem a participação de estruturas de cooperação recentemente criadas. Neste contexto, não deve ser dada preferência aos consórcios ad hoc face aos AEIE recentemente constituídos, antes de se proceder a um exame aprofundado das suas características e capacidades. 28 Ver artigos 3o e 4o do Regulamento (CEE) n° 2137/85. 29 Ver artigo 4o da Decisão do Conselho de 21. 11. 1994, relativa às regras de participação de empresas, centros de investigação e universidades em acções de investigação, de desenvolvimento tecnológico e demonstração na Comunidade Europeia, JOCE n° L 306 de 30. 11. 1994, p. 8. V. ACESSO DOS AEIE AO CRÉDITO O acesso ao crédito constitui um elemento fundamental para a maioria dos operadores económicos. No entanto, nem sempre é fácil o recurso a meios financeiros externos à empresa, em especial para as PME que podem ser consideradas como mutuários de alto risco. Como tal, a congregação de empresas no âmbito de um AEIE pode constituir um trunfo no diálogo com as instituições de crédito. A Comissão pretende clarificar e especificar determinadas questões ligadas ao acesso ao crédito por parte dos AEIE, a fim de evitar qualquer risco de discriminação dos mesmos relativamente a outras formas de empresas nacionais mais conhecidas dos operadores económicos. 1. Pedido de garantias Apesar do elevado grau de liberdade e de autonomia operacional das empresas que fazem parte de um AEIE, a sua responsabilidade solidária e ilimitada pode facilitar consideravelmente a obtenção de crédito e reforçar o poder contratual dos seus membros. Os credores de um AEIE, nomeadamente os bancos e outras instituições financeiras, podem recorrer aos patrimónios pessoais dos membros para as dívidas contraídas pelo agrupamento e não liquidadas por este último num prazo adequado. A exigência de garantias pessoais relativamente a cada um dos membros de um AEIE aumenta consideravelmente os custos do empréstimo pelo que, na prática, não deveria ser exigido na medida em que o património pessoal dos membros responde pelas dívidas do agrupamento. Por conseguinte, o AEIE constitui um meio para aumentar o potencial de crédito dos seus membros, diminuindo geralmente os custos deste empréstimo. 17 2. Capacidade de representação dos gerentes A autonomia jurídica do AEIE permite-lhe igualmente ser um interlocutor único junto de instituições financeiras, sendo representado pelo gerente ou gerentes nas negociações. Assim, não é necessário uma negociação directa entre cada membro do agrupamento e os seus parceiros financeiros. 3. Prova de solidez, financeira O AEIE como qualquer outro contraente de empréstimo deve demonstrar a sua solvência. À semelhança do que foi referido no Capítulo III relativo aos contratos públicos, as instituições de crédito devem ter a possibilidade de efectuar uma avaliação global da solvência dos agrupamentos tendo em conta a capacidade financeira dos seus membros. Uma consolidação dos elementos do activo do AEIE e do dos seus membros facilitaria as avaliações necessárias por parte das instituições financeiras. A elaboração pelos AEIE de um balanço e de uma conta de ganhos e perdas consolidados poderia constituir um elemento de avaliação muito útil neste contexto. Para além destes elementos, a existência de um capital próprio do AEIE - que não é obrigatório por força do Regulamento n° 2137/85 - constitui uma segurança para todos os organismos financiadores que tenham estabelecido relações comerciais com o agrupamento. Um AEIE dotado de capital próprio dispõe assim de uma vantagem competitiva apreciável susceptível de ser considerada juntamente com os outros elementos de apreciação já referidos. Na ausência de capital próprio, é inegável que a solidez financeira do ou dos membros estabelecidos no Estado em que se localiza a instituição de crédito constitui um elemento fundamental de apreciação do pedido de empréstimo ou de garantia. 18 Os credores do AEIE evitarão longos processos de cobrança dos montantes exigíveis no estrangeiro, na medida em que o princípio da responsabilidade solidária e ilimitada dos membros de um agrupamento permitir-lhe-à escolher o membro a demandar no caso de falência do próprio agrupamento. VI. CONCLUSÃO Actualmente o AEIE constitui o único instrumento que oferece às empresas um quadro de cooperação directamente ligado à ordem jurídica comunitária. Por esta razão e com o objectivo de facilitar a sua utilização, a Comissão continuará a acompanhar de perto a aplicação do Regulamento 2137/85. Num mercado em constante evolução, o AEIE permite às empresas da União, nomeadamente às PME, desenvolverem o seu potencial no âmbito de projectos de vocação comunitária. Com efeito, reconhece-se que as PME desempenham de facto um papel fundamental na realização dos objectivos de crescimento, de competitividade e de emprego que fazem parte das prioridades da União Europeia30. A Acção REGIE constitui neste contexto um bom instrumento para promover a utilização do AEIE a nível das pequenas e médias empresas. A Comissão considera fundamental que o conjunto dos agentes económicos interessados na utilização do AEIE, empresas ou organismos que celebrem contratos com os agrupamentos, devem estar plenamente conscientes das suas características e potencialidades. A presente Comunicação pretende fornecer determinados esclarecimentos que deverão contribuir para eliminar qualquer incerteza remanescente susceptível de entravar uma utilização optimizada do AEIE no domínio dos contratos públicos e do acesso ao crédito necessário para o efeito, bem como no domínio dos programas financiados por fundos públicos. 30 Ver Comunicação da Comissão "Programa integrado a favor das PME e do artesanato", COM (96) 329 final de 10. 7. 1996. Ver também: "Maximizar o potencial de emprego, crescimento e competitividade das PME", Decisão N° 97/15/CE do Conselho de 9 de Dezembro de 1996 sobre um terceiro programa plurianual para as pequenas e médias empresas (PME) da União Europeia (1997-2000), Jornal Oficial N° L. 6 de 10/01/97, p. 25. ISSN 0257-9553 COM(97) 434 final DOCUMENTOS PT 02 06 08 10 N. ° de catálogo : CB-CO-97-460-PT-C ISBN 92-78-24437-6 Serviço das Publicações Oficiais das Comunidades Europeias L-2985 Luxemburgo «3õ


title: Kommissionens meddelelse om metoden for fastsættelse af referencesatsen og kalkulationsrenten

eurovoc_concepts:
State aid
aid system
aid to undertakings

formats: html pdfa1b print


title: Regulamento (CE) nº 1750/97 da Commissão de 9 de Setembro de 1997 relativo à suspensão da pesca da sarda por navios arvorando pavilhão de Bélgica

eurovoc_concepts:
Belgium
catch quota
fishery management
fishing rights
sea fish
ship's flag


title: RÈGLEMENT (CE) N° 1751/97 DE LA COMMISSION du 9 septembre 1997 concernant la délivrance de certificats d'importation pour les aulx originaires de Chine

eurovoc_concepts:
China
bulb vegetable
import licence
originating product
quantitative restriction


title: Verordening (EG) nr. 1748/97 van de Commissie van 9 september 1997 houdende wijziging van Verordening (EG) nr. 1588/94 tot vaststelling van bepalingen voor de uitvoering, in de sector melk en zuivelproducten, van de regeling waarin is voorzien bij de Europa-overeenkomsten tussen, enerzijds, de Gemeenschap en, anderzijds, respectievelijk, Bulgarije en Roemenië

eurovoc_concepts:
Bulgaria
Romania
free circulation
import licence
milk
milk product


title: Kommissionens förordning (EG) nr 1748/97 av den 9 september 1997 om ändring av förordning (EG) nr 1588/94 om föreskrifter för tillämpningen på mjölk och mjölkprodukter av de arrangemang som fastställs i Europaavtalen mellan gemenskapen å ena sidan och Bulgarien och Rumänien å andra sidan


title: Besluit Nr. 2/97 van 9 september 1997 van het comité van artikel 18 van de overeenkomst van Dublin van 15 juni 1990, tot vaststelling van het reglement van het comité

eurovoc_concepts:
EU Member State
Intergovernmental Convention (EU)
committee (EU)
refugee
right of asylum
rules of procedure


title: Décision n° 1/97 du 9 septembre 1997 du comité institué par l'article 18 de la convention de Dublin du 15 juin 1990 relative à certaines dispositions pour mettre en oeuvre la convention

eurovoc_concepts:
EU Member State
Intergovernmental Convention (EU)
committee (EU)
exchange of information
refugee
right of asylum


title: 15 päivänä kesäkuuta 1990 tehdyn Dublinin yleissopimuksen 18 artiklassa asetetun komitean päätös N:o 1/97, tehty 9 päivänä syyskuuta 1997, tietyistä yleissopimuksen täytäntöönpanomääräyksistä


title: Règlement (CE) nº 1749/97 de la Commission du 9 septembre 1997 concernant l'arrêt de la pêche du cabillaud par les navires battant pavillon de l'Espagne

eurovoc_concepts:
Spain
catch quota
fishery management
fishing rights
sea fish
ship's flag