title: Έκθεση για την εφαρμογή του καθεστώτος αντιστάθμισης του επιπλέον κόστους που προκαλείται από τον ιδιαίτερα απόκεντρο χαρακτήρα των Αζορών, της Μαδέρας, των Καναρίων Νήσων και του γαλλικού διαμερίσματος της Γουιάνας, όσον αφορά τη διάθεση ορισμένων προϊόντων αλιείας

eurovoc_concepts:
economic development
financial equalisation
fishery product
peripheral region
regional aid

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 22. 07. 1997 COM(97) 388 τελικό ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΑΝΤΙΣΤΑΘΜΙΣΗΣ ΤΟΥ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΚΟΣΤΟΥΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙΤΑΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΞΟΧΩΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΟ ΧΑΡΑΚΤΗΡΑ ΤΩΝ ΑΖΟΡΩΝ, ΤΗΣ ΜΑΔΕΡΑΣ, ΤΩΝ ΚΑΝΑΡΙΩΝ ΝΗΣΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΓΟΥΪΑΝΑΣ, ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ ΤΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΟΡΙΣΜΕΝΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΑΛΙΕΙΑΣ (υποβληθείσα από την Επιτροπή) ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Ποόλονος Εισαγωγή Η ιδιαίτερη περίπτωση στήριξης της διάθεσης ορισμένων προϊόντων αλιείας Ο στόχος της παρούσας έκθεσης Η εναοιιονή του καθεστώτος στις σχετικές πεοκρέοειες 3 4 5 Ι. ΑΖΟΡΕΣ II. ΜΑΔΕΡΑ III. ΚΑΝΑΡΙΟΙ ΝΗΣΟΙ IV. ΓΟΥΪΑΝΑ \ 6 16 27 47 p:\uper\projet\005el. doc Εισαγωγή ΠΡΟΛΟΓΟΣ Με τις αποφάσεις του 89/687/ΕΟΚ1, 91/314/ΕΟΚ2, και 91/315/ΕΟΚ3, το Συμβούλιο θέσπισε προγράμματα ειδικών επιλογών για τον απομακρυσμένο και νησιωτικό χαρακτήρα των ιδιαίτερα απομακρυσμένων περιφερειών που δημιούργησαν ένα κατάλληλο πλαίσιο για την λήψη μέτρων στους διάφορους τομείς δραστηριότητας, οι οποίοι πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ιδιαίτερης προσοχής στο θέμα της ενίσχυσης της κοινοτικής στήριξης που είναι αναγκαία για τη μείωση των μόνιμων προβλημάτων που χαρακτηρίζουν τις περιφέρειες αυτές (προγράμματα POSEIDOM, POSEICAN και POSEIMA). Τα προγράμματα αυτά έχουν ως σκοπό να ληφθούν υπόψη, κατά την εφαρμογή των κοινοτικών πολιτικών, οι ιδιαιτερότητες και τα μειονεκτήματα των περιφερειών αυτών που συνδέονται με την μεγάλη απομάκρυνση τους και το νησιωτικό χαρακτήρα τους. Έτσι, η οικονομική εξάρτηση τους όσον αφορά ορισμένα προϊόντα, οι περιορισμένες αγορές τους, ο διπλός χαρακτήρας τους τόσο ως κοινοτικών περιφερειών όσο και ως εδαφών που βρίσκονται σε περιβάλλον υπό ανάπτυξη χωρών ρυθμίζουν την οικονομική και κοινωνική ζωή των περιφερειών αυτών. Συμβολίζοντας την αλληλεγγύη της Κοινότητας προς τις περισσότερο απομακρυσμένες περιφέρειες της, η οποία είναι απαραίτητη για την ενσωμάτωση τους στην εσωτερική αγορά, τα προγράμματα αυτά επινοήθηκαν ως πλαίσια αναφοράς για την εφαρμογή κοινοτικών πολιτικών στις περιφέρειες αυτές. Η κοινή δήλωση σχετικά με τις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες, η οποία προσαρτάται στην συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση, αναγνωρίζει ότι καθίσταται αναγκαίο να ληφθούν ειδικά μέτρα υπέρ των περιφερειών αυτών προκειμένου να τους επιτρέψουν να πλησιάσουν το μέσο οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο της Κοινότητας4. Το Συμβούλιο ενέκρινε μία σειρά 1 2 3 4 ΕΕ αριθ. L 399 της 30. 12. 1989 ΕΕ αριθ. L 171 της 29. 06. 1991 ΕΕ αριθ. L 171 της 29. o6. 1991 Το πλήρες κείμενο της δήλωσης είναι το ακόλουθο: "Η διάσκεψη αναγνωρίζει ότι οι ιδιαίτερα απομακρισμένες περιφέρειες της Κοινότητας (γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα, Αζόρες και Μαδέρα, και Κανάριοι Νήσοι) σημαντική διαρθρωτική καθυστέρηση που επιδεινώνεται από διάφορα φαινόμενα απομάκρυνση, νησιωτικός χαρακτήρας, μικρή έκταση, διαμόρφκοση του εδάφους και δισμένες κλίμα, οικονομική εξάρτηση από ορισμένα προϊόντα), βλάπτουν σοβαρά την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη τους. τα)ν οποίιον η επιμονή και η συσώρευση υφίστανται (μεγάλη Εκτιμά ότι εάν οι διατάξεις της συνθήκης για την ίδρυση της Οικονομικής Κοινότητας και του παράγωγου δικαίου εφαρμοστούν πλήρως στις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες, υπάρχει δυνατότητα λήψης ιδιαίτερων μέτρων υπέρ αυτών, στο μέτρο και καθ ' όσον χρονικό διάστημα υφίσταται αντικειμενική ανάγκη λήψης τέτοιων μέτρων με σκοπό την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των περιφερειών αυτών. Τα μέτρα αυτά πρέπει να αποβλέπουν ταυτόχρονα στον στόχο της υλοποίησης της εσωτερικής αγοράς καθώς επίσης και στην αναγνώριση της περιφερειακής πραγματικότητας προκειμένου να δοθεί δυνατότητα στις περιφέρειες αυτές να πλησιάσουν το μέσο οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο της Κοινότητας". p:\uper\projet\005el. doc 3 προγραμμάτων που καλύπτουν ένα σύνολο τομέων οικονομικής δραστηριότητας, μεταξύ των οποίων ο τομέας της αλιείας, ο οποίος διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στο πλαίσιο της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης των περιφερειών αυτών. ΙΙράγματι, πολλοί παράγοντες, ιδίως η έκταση των αποκλειστικών οικονομικών ζωνών και η απασχόληση που δημιουργείται από τις συναφείς με τον τομέα δραστηριότητες, δικαιολογούν μία προσέγγιση, σε κοινοτικό επίπεδο, η οποία να λαμβάνει υπόψη την σημασία αυτή και, ταυτόχρονα, τα προβλήματα που απορρέουν από την απομάκρυνση των περιφερειών αυτών. Στο πλαίσιο αυτό, τα προγράμματα ειδικών επιλογών συνιστούν ένα κατάλληλο πλαίσιο για την εφαρμογή ενός συνόλου ενεργειών που επιτρέπουν στις περιφέρειες αυτές να επιτύχουν την σταδιακή ένταξη τους στο δυναμικό της εσωτερικής αγοράς με τα πλεονεκτήματα που απορρέουν από μία προσέγγιση των οικονομιών τους στα επίπεδα ανάπτυξης του υπολοίπου της Κοινότητας. Η ειδική περίπτωση στήριξης της διάθεσης ορισμένων προϊόντων αλιείας Η απουσία περιφερειακών αγορών και οι επιπλέον δαπάνες μεταφοράς, οι οποίες ήδη αναφέρθηκαν, δημιουργούν προβλήματα μόνιμης φύσης όσον αφορά την πρόσβαση στους τόπους εμπορίας. Πρόκειται για μία κοινή κατάσταση και για τις τρεις ιδιαίτερα απομακρυσμένες περιφέρειες. Σ'αυτό ακριβώς το πλαίσιο της κατάστασης αυτής, η Κοινότητα αποφάσισε να παρέμβει υπέρ των παραγωγών των περιφερειών αυτών όσον αφορά τη διάθεση των προϊόντων αλιείας. Γι ' αυτό το λόγο, τέθηκε σε εφαρμογή ένα καθεστώς από το 19925, το οποίο είχε σημαντική επιτυχία. Το καθεστώς αυτό παρατάθηκε το 1994 με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 1503/94 του Συμβουλίου6, που επέτρεψε τη στήριξη της διάθεσης των ειδών που μπορούν ευκολότερα να διατεθούν στο εμπόριο προς το εξωτερικό των περιφερειών αυτών με όρους συγκρίσιμους προς εκείνους με τους οποίους εργάζονται οι επιχειρηματίες που είναι εγκαταστημένοι στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Έτσι, όσον αφορά τις περιφέρειες των Atooojv και της Μαδέρας, πρέπει να αναφερθεί ότι οι τοπικές βιομηχανίες κονσερβοποιίας αντιπροσωπεύουν έναν όγκο παραγωγής ίσο με το ήμισυ περίπου των εξαγωγών και απασχολούν ένα σημαντικό ποσοστό του ενεργού πληθυσμού. Ωστόσο, ιδιαίτερες συνθήκες των περιφερειών αυτών, που δημιουργούνται από τη μικρή έκταση τους και τη γεωγραφική θέση τους, προκαλούν επιπλέον δαπάνες στο επίπεδο παραγωγής και εμπορίας, γεγονός το οποίο εξασθενεί την ανταγωνιστική θέση τους σε σχέση με παρόμοιες δραστηριότητες στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Κατά συνέπεια, τα επίπεδα αμοιβής του τομέα είναι σαφώς χαμηλότερα από τις μέσες κοινοτικές τιμές. Τα στοιχεία που καθορίζουν την κατάσταση αυτή, βρίσκονται στις συνθήκες λειτουργίας της βιομηχανίας: Επιπλέον δαπάνες μεταφοράς και οικονομικές επιβαρύνσεις που προκύπτουν από την ακινητοποίηση των συντελεστών παραγωγής (ιδίως του αλατιού, του λαδιού και των κουτιών κονσέρβας), επιπλέον δαπάνες ενέργειας, κόστος ασφάλισης που συνδέεται με τις μεταφορές. Το ίδιο συμβαίνει και για τις ^Κανάριες Νήσους, όπου οι επιπλέον δαπάνες συνδέονται επίσης με τις πρώτες 5 6 Απόφαση της Επιτροπής της σε ορισμένα ειδικά μέτρα εκτέλεσης του Poseima - ΕΕ αριθ. L 248 της 28. 08. 1992 30ης Ιουλίου 1992 σχετικά με τη χορήγηση κοινοτικής συνδρομής ΕΕ αριθ. L 162 της 30. 06. 1994 p:\uper\projet\005el. doc 4 ύλες, την ενέργεια και τις δαπάνες μεταφοράς. Η ίδια κατάσταση παρουσιάζεται και στην περίπτωση του διαμερίσματος της Γουιάνας όπου, στους παράγοντες που αναφέρθηκαν ανωτέρω, προστίθενται ιδιαίτερες περιστάσεις που επιδεινώνουν τις συνθήκες εκμετάλλευσης (απουσία θαλάσσιων πιστώσεων για τις οικονομικές δαπάνες, ανάγκη σύστασης σημαντικών αποθεμάτων ανταλλακτικών για τα σκάφη, διαφορά της τιμής αγοράς των σκαφών στα ναυπηγεία της Ευρώπης, λόγω της απουσίας τοπικής προσφοράς, ανταγωνισμός των εξαγωγών ορισμένων τρίτων χα)ρών της Νότιας και Κεντρικής Αμερικής, που απολάβουν πλεονεκτικών συνθηκών λόγω της κοινοτικής νομοθεσίας). Η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί στο εγγύς μέλλον. Κατά συνέπεια καθίσταται αναγκαίο να δοθεί συνέχεια στις ενέργειες που αναλήφθηκαν μέσω ενός νομικού κειμένου που επιτρέπει τη θέση σε εφαρμογή ενός σταθερού πλαισίου αναφοράς για τους σχετικούς οικονομικούς φορείς. Αυτό υλοποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) αριθ. 2337/95 του Συμβουλίου7, που προβλέπει τη διατήρηση του καθεστώτος μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 1997. Αντικείμενο της παρούσας έκθεσης Σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2337/95 του Συμβουλίου, της 2ας Οκτωβρίου 1995, για τη θέσπιση καθεστώτος αντιστάθμισης του επιπλέον κόστους που προκύπτει λόγω του εξόχως απόκεντρου χαρακτήρα των Αζόρων, της Μαδέρας, των Καναρίων Νήσων και του γαλλικού διαμερίσματος της Γουιάνας8, η Επιτροπή υποχρεούται να παρουσιάσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή Περιφερειών, έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των προβλεπόμενων στον κανονισμό των μετρούν, που θα συνοδεύεται, ενδεχομένως, από κατάλληλες προτάσεις. Στο πλαίσιο της προαναφερθείσας διάταξης, η παρούσα έκθεση περιγράφει τα αποτελέσματα της εφαρμογής του καθεστώτος στήριξης για τη διάθεση ορισμένων ειδών που παράγονται στις σχετικές περιφέρειες (τόνος Αζόρων και Μαδέρας, τόνος, σαρδέλα και σκουμπρί Καναρίων Νήσων, γαρίδα Γουιάνας). Εξάλλου, αναφέρει τις σημερινές δυσκολίες τις οποίες αντιμετωπίζει ο τομέας της αλιείας όσον αφορά τα είδη που αποτελούν αντικείμενο σημαντικών ροών διάθεσης, και καταρτίζει τις προοπτικές κοινοτικής δράσης στον τομέα αυτό. 7 8 ΕΕ αριθ. L 236 της 05. 10. 1995 Idem (7) p:\uper\projet\005el. doc Η ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΚΑΘΕΣΤΩΤΟΣ ΣΤΙΣ ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ 1. ΑΖΌΡΕΣ 1. Γενική επισκόπηση της οικονομικής κατάστασης Το αρχιπέλαγος των Αζορών αποτελείται από 9 νησιά κατανεμημένα σε τρεις ομάδες: Δυτική (Flores και Corvo), Κεντρική (Terceira, Graciosa, S. Jorge, Pico και Faial) και Ανατολική (S. Miguel και Santa Maria). Εκτείνεται σε μία λωρίδα δυτικά/βορειοδυτικά, ανατολικά/νοτιοανατολικά 630 επί 130 χλμ, που βρίσκεται μεταξύ των παραλλήλων 39°43'23" Β και 36°55'43" Β και μεταξύ των μεσημβρινών 24°46Ί5" Δ και 3Γ16'24", στο νότιο τμήμα της διαίρεσης Χ του διεθνούς συμβουλίου για τη διρευένηση των θαλασσών (CIEM). Σε απόσταση 1. 600 χλμ από τα παράλια της ηπειρωτικής Πορτογαλίας και σε απόσταση 4. 000 χλμ από την ανατολική ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών, η περιοχή των Αζορών διακρίνεται για τη γεωγραφική της απομόνωση. Στο νησιωτικό χαρακτήρα προστίθεται ο μετανησιωτικός χαρακτήρας ο οποίος οφείλεται στη μεγάλη διασπορά των νησιών στο εσωτερικό του ιδίου αρχιπελάγους. Τα πιο κοντινά νησιά είναι τα Faial και Pico, που απέχουν 6 χλμ και τα πιο απομακρυσμένα τα Santa Maria και Corvo), τα οποία χωρίζουν 630 χλμ περίπου. Η μεγάλη διασπορά των νησιών, η απομόνωση ορισμένων σε σχέση με άλλα και η απομάκρυνση τους από την ηπειρωτική χώρα τους επιτρέπει να τυγχάνουν ιδιαίτερα μεγάλης οικονομικής ζώνης (938. 000 χλμ2). Πληθυσίλός και κατάσταση της απασγόλησης Παρουσιάζοντας σαφή μείωση από το 1960 ο πληθυσμός των Αζορών ήταν 237. 795 κάτοικοι στις 31 Δεκεμβρίου 1991 (ημερομηνία της τελευταίας απογραφής). Οι εκτιμήσεις για το τέλος του έτους 1994 τοποθετούν το διαμένοντα πληθυσμό σε 240. 520 περίπου άτομα. Κατά το τέλος του τρίτου τριμήνου 1996, ο ενεργός πληθυσμός της περιοχής ανερχόταν σε 94. 121 περίπου άτομα, από τα οποία 89. 184 είχαν απασχόληση. Το ποσοστό ανεργίας για την ίδια περίοδο, ανερχόταν σε 5,2% του ενεργού πληθυσμού. Λόγω της απομάκρυνσης τους από τις ηπειρωτικές ζώνες, της περιορισμένης έκτασης τους, του αραιού πληθυσμού και του χαμηλού ακαθάριστου εγχωρίου προϊόντος, οι Αζόρες παρουσιάζουν τα τυπικά χαρακτηριστικά των μικρών νησιωτικών οικονομιών. Τα περισσότερα τοπικά προϊόντα υπάγονται στον πρωτογενή τομέα, ορισμένα από τα οποία αποτελούν αντικείμενο βιομηχανικής μεταποίησης. Ο πρωτογενής τομέας είναι σαφώς αυτός που παρουσιάζει τα καλύτερα επίπεδα παραγωγικότητας. Λόγω του νησιωτικού της χαρακτήρα, η περιοχή διαθέτει αποκλειστική οικονομική ζώνη 938. 000 χλμ2 περίπου. Εναπόκειται σ'αυτήν να αντλήσει την καλύτερη δυνατή απόδοση από το εν λόγω οικονομικό δυναμικό βάσει μιας αποτελεσματικής και p:\uper\projet\005el. doc ορθολογικής εκμετάλλευσης των θαλασσίων πόρων, τόσο υπέρ της τοπικής κατανάλωσης όσο και των δραστηριοτήτων μεταποίησης και εξαγωγής. 2. Η σημασία του αλιευτικού τομέα στην πεοιοΥΐί Από την πληθώρα των αλιευτικών δραστηριοτήτων στην περιοχή προκύπτουν δύο διαπιστώσεις: αφενός, τα τονοειδή, το σύνολο σχεδόν των οποίων διοχετεύεται προς την κονσερβοποιεία προτού εξαχθεί προς την ηπειρωτική Πορτογαλία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες και αφετέρου, σε κατά πολύ μικρότερη κλίμακα, διάφορα πελαγικά και βενθικά είδη, που προορίζονται για την τοπική κατανάλωση και για εξαγωγή υπό μορφή κατεψυγμένων ή διατηρημένων με απλή ψύξη προϊόντων. Το εμπορικό ισοζύγιο των αλιευτικών προϊόντων, το οποίο είναι κατά πολύ πλεονασματικό, αυτά αντιπροσωπεύουν 60% περίπου του συνόλου των εξαγωγών της περιφέρειας, με κύριο προορισμό την Ιταλία. εξέλιξη. Τα προϊόντα παρουσιάζει ευνοϊκή Εμπορικό ίσοξύνιο 1994 | 1995 (1. 000 εσκούόος) ΠΡΟΪΟΝΤΑ Εισ. Εξαγ. Υπόλοιπο Η Εισ. Ε|αγ. Υπόλοιπο Ιχθύες, μαλάκια και οστρακοειδή Προϊόντα της βιομηχανίας διατροφής 486 922 '756 031 269 109 618 893 2015619 1 396 726 (Κονσέρβες τόνου) 253 820 2 203 308 1 949 488 1549 646 1 549 646 Άλλα προϊόντα* ΣΥΝΟΛΟ 63 0 -63 2 435 0 - 2 435 740 805 2 959 339 2 218 534 621328 3 565 265 2 943 937 Συναλλαγές ιιε το εξωτερικό ΕΙΣΑΓΩΓΕΣ ΕΞΑΓΩΓΕΣ ΠΡΟΪΟΝΤΑ 1989 1994 1989 1994 1 000 (εσκούδος) % 1000 (εσκούδος) % 1000 (εσκούδος) % 1000 (εσκούδος) % Ιχθύες, μαλάκια 234 500 2,4 740 805 5,2 2413000 56,1 2 959 339 58,4 Οστρακοειδή και κονσέρβες Αλλα προϊόντα^ ΣΥΝΟΛΟ 9 637 300 97,6 13 432 143 94,8 1889 000 43,9 2 105 207 41,6 9 871 800 100,0 14 172 948 100,0 4 302 000 100,0 5 064 546 100,0 * Συμπεριλαμβάνεται η εισαγωγή αλιευτικών σκαορών. p:\uper\projet\005el. doc Γενική παρουσίαση του αλιευτικού τομέα Αλιευτικές ξώνες Η αλιευτική προσπάθεια των Αζορών συγκεντρώνεται στην εκμετάλλευση αλιευτικών ζωνών βάθους μικρότερου των 500 μέτρων (θαλάσσια λωρίδα και αλίπεδα) που είναι γενικά γνωστά με την ονομασία δυνάμει αλιευτικές ζώνες. Από εκεί προέρχεται το σύνολο σχεδόν των ιχθύων που αναπτύσσονται στα βαθιά νερά και το. μεγαλύτερο μέρος των πελαγικών ειδών, ιδίως τα τονοειδή που εκφορτώνονται στους λιμένες της περιοχής. Η ανάλυση των δυνατοτήτων της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (ΑΟΖ) των Αζορών πρέπει να λάβει υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία: Ο πλούτος της ΑΟΖ των Αζορών κάθε άλλο παρά ανάλογος είναι προς τις διαστάσεις της, διότι εξαρτάται από ένα σύνολο παραγόντων που μειώνουν τις δυνατότητες της (ειδικότερα σε σχέση προς τις ζώνες ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας): - ανυπαρξία ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας - η παρουσία διασκορπισμένων αναβαθιιίδων στην ωκεάνια υφαλοκρηπίδα και οι οποίες χωρίζονται από ζώνες μεγάλου βάθους που αποτελούν εμπόδιο στη μετανάστευση των βενθοπελαγικών ειδών και επηρεάζουν την πιθανή ύπαρξη υποαποθεμάτων· - η μορφολογία των βυθών, οι οποίοι έχουν ανώμαλη επιφάνεια και γενικώς βρίσκονται σε μεγάλα βάθη, επηρεάζοντας δυσμενώς το οικοσύστημα· - η γεωγραφική κατάσταση του αογιπελάνους. που ορίζει μία ζώνη η οποία είναι εκτιθέμενη στις συνέπειες των φυσικών ανισορροπιών· - εισροή μεσογειακών υδάτινων μαζών, που αποτελούν παράγοντα αστάθειας για το φυσικό περιβάλλον. - η Υαμηλή πρωτογενής παραγωγικότητα της ζώνης αυτής σε σχέση με την ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα. Είναι ωστόσο δυνατό να βελτιωθούν σημαντικά οι συνθήκες εκμετάλλευσης της ΑΟΖ από τους αλιείς των Αζορών, κυρίως με τον εκσυγχρονισμό περισσοτέρων κλάδων του τομέα. Ο αλιευτικός στόλος Τύποι και χαρακτηριστικά των σκαφών Εάν ληφθεί υπόψη η έκταση της οικονομικής ζώνης, ο αλιευτικός στόλος των Αζορών παρουσιάζει αδυναμίες και είναι αριθμητικά ανεπαρκής. Ο στόλος αποτελείται προς το παρόν από 1. 747 περίπου σκάφη που αντιπροσωπεύουν συνολική χωρητικότητα της τάξης των 13. 063 κόρων ολικής νωοητικότητας (ΚΟΧ). p:\uper\projet\005el. doc Ο αλιευτικός oxàXoc των ΑΕοοών: χωρητικότητα και ονοιιαστιχή ισνύ€ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΙΣ 30. 06. 19% ΠΕΡΙΟΧΗ ΖΩΝΗ ΤΟΜΕΑΣ ΑΖΟΡΕΣ Παράκτια ζώνη και κοινοτικά ύδατα Διεθνή ύδατα και ύδατα τρίτων χωρύχν Αριθ. ΚΟΧ ΙΣΧΥΣ Πολυδύναμος 1. 745 11. 480 44. 766 Μεγάλος 2 1. 583 2. 354 ΣΥΝΟΛΟ Ονομαστικ ή ισχύς εκφραζόμενη σε kW 1. 747 13. 063 47. 120 Ο αλιευτικός στόλος αποτελείται κατά ένα πολύ μεγάλο μέρος από μικρές μονάδες που ασκούν δραστηριότητα κατά μήκος της παράκτιας λωρίδας ή πολύ κοντά στην ακτή και ασχολούνται με την αλίευση μικρών βενθοπελαγικών ειδών, σαυριδιών και κολιών. Εξοπλισμένα με κινητήρες των 75 kW, τα σκάφη επιδίδονται σε "τοπική αλιεία", δηλαδή που περιορίζεται σε αλιεύματα ορισμένων εκατοντάδων Χλγρ. Υπολογίζεται εξάλλου, ότι υπάρχουν 268 περίπου σκάφη "παράκτιας αλιείας", κύριο χαρακτηριστικό των οποίων είναι ελαφρώς μεγαλύτερες διαστάσεις και μεγαλύτερη αυτονομία. Γενικά, τα σκάφη αυτά ασκούν δραστηριότητα κοντά στις ακτές, αλλά τα μεγαλύτερα σκάφη της κατηγορίας αυτής πηγαίνουν μέχρι τους "πάγκους" που βρίσκονται στη ζώνη των 200 μιλίων. Τα αλιευόμενα είδη είναι τονοειδή και άλλα πελαγικά μεταναστευτικά είδη καθώς και βενθοπελαγικά είδη. Ο στόλος για την αλιεία τόνου απαρτίζεται προς το παρόν από 34 μονάδες, από τις οποίες 15 ανήκουν σε ανεξάρτητους εφοπλιστές και 15 συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την κονσερβοποιία. Μεγάλος αριθμός των σκαφών αυτών διαθέτει εγκαταστάσεις διατήρησης με ψυχρό νερό που επιτρέπει τη διατήρηση τον τόπο αλιείας έως 8 συνεχόμενες ημέρες περίπου. Τα κυριότερα αλιευτικά εργαλεία Οι μονάδες τοπικής και παράκτιας αλιείας χρησιμοποιούν σειρά αλιευτικών εργαλείων, τα οποία συχνά συνδυάζονται στο ίδιο σκάφος. Μπορούμε να διακρίνουμε τρεις κατηγορίες εργαλείων: αγκίστρια, δίχτυα και παγίδες. Τα παραγάδια, τα κυκλωτικά δίχτυα, τα απλάδια και οι παγίδες χρησιμοποιούνται σε όλη την ακτή. Τα παρασυρόμενα παραγάδια έχουν επίσης τρέχουσα χρήση, αν και πιο τοπικά περιορισμένη. Η χρησιμοποίηση των εργαλείων εξαρτάται από τον τύπο της αλιείας: κατ'αυτόν τον τρόπο η καλαμωτή και τα καλάμια ενδείκνυνται περισσότερο για την αλιεία του τόνου, ενώ η συρτή είναι περισσότερο ενδεδειγμένη για την αλιεία βαθύβιων ιχθύων όπως μπακαλιάρου, βλάχου, τσιπούρας, μαύρου γάδου και φαγκριού. Απασχόληση Ο αλιευτικός στόλος απασχολεί άμεσα 4. 400 περίπου άτομα ως ναυτικούς, αλιείς επαγγελματικές κατηγορίες. Ο αριθμός και εργαζόμενους σε άλλες p:\uper\projet\005el. doc απασχολούμενου ενεργού δυναμικού ανερχόταν το 1995 σε 87. 888 άτομα και εκτιμάται σε 5% το μερίδιο του πληθυσμού που εξαρτάται άμεσα από την αλιεία. Το μεγαλύτερο μέρος των ναυτικών/αλιέων εργάζεται σε σκάφη που επιδίδονται σε τοπική αλιεία, συχνά κατά μερική απασχόληση. Το σύνολο σχεδόν των ατόμων που απασχολούνται στην παράκτια αλιεία εργάζεται κατά πλήρη απασχόληση. Εξέλιξη του αοιθιιού των εγνενοαιιιιένων αλιέων ΕΤΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ 1992 4. 436 1993 4. 433 1994 4. 081 1995 4. 420 Κατά τα τελευταία έτη, καταβλήθηκε μεγάλη προσπάθεια επαγγελματικής κατάρτισης. Οι αλιευτικοί λιμένες Σημασία και τοποθεσία Ως συνέπεια της γεωγραφικής διασποράς του αρχιπελάγους, υφίστανται αλιευτικοί λιμένες σε όλες τις ακτές των Αζορών. Συναντάμε επί του παρόντος 49 λιμένες, κατά κύριο λόγο μικρής ή πολύ μικρής σημασίας. Τρεις μόνο λιμένες αυτοί της Ponta Delgada (Doca), Santa Cruz (Horta) και Praia da Vitoria (υπό κατασκευή) προσφέρουν συνεχώς ασφαλές καταφύγιο στα προστατευτικών χάρη μεγάλης πλοία λιμενοβραχιόνων. χωρητικότητας, ύπαρξη στην Ως εκ τούτου, δεν θα μπορούσε να υπάρξει ανάπτυξη της αλιείας χωρίς την ύπαρξη λιμένων, που να προσφέρουν πραγματικές συνθήκες λειτουργίας. Πρέπει λοιπόν να καταβληθεί μία σημαντική προσπάθεια επενδύσεων υπέρ της λιμενικής υποδομής. Κυριότερα αλιευόμενα είδη Η αλιεία τονοειδών και άλλων ιχθύων της κατηγορίας αυτής έχει μεγάλη σημασία στις Αζόρες. Τα είδη αυτά αντιπροσωπεύουν πράγματι 57% των αλιευμάτων. Τα αλιεύματα έχουν εξελιχθεί με άτακτο τρόπο λόγω των ανώμαλων καιρικών συνθηκών στο Βόρειο Ατλαντικό (βλ. πίνακα που ακολουθεί). Επιπλέον, οι Αζόρες είναι μία από τις περιοχές της Κοινότητας που αλιεύουν το μεγαλύτερο αριθμό τόνων στα κοινοτικά ύδατα. Με όγκο αλιευμάτων που ανέρχεται σε 3. 200 περίπου τόνους τα βενθοπελαγικά είδη αποτελούν 26% των νωπών ιχθύων. Πρόκειται κυρίως για τον μπακαλιάρο, το μαύρο γάδο, το βλάχο, τη τσιπούρα, gâta lixa, το peixâo και το λευκό σπαθόψαρο. Μεταξύ των μικρών πελαγικών ειδών, το σαυρίδι προηγείται με αλιεύματα που προσεγγίζουν 2. 000 περίπου τόνους. Μεταξύ των μαλακίων και των οστρακοειδών, μόνο το καλαμάρι παρουσιάζει κάποια σημασία με 250 τόνους το 1995. p:\uper\projet\005el. doc 10 Ε£έλι£η των ποσοτήτων που εκ<ΐ)θοτώνονται OTIC Atooec ΕΙΔΗ ΤΟΝΟΣ Τόνος μεγαλόφθαλμος Παλαμίδα Λευκός τόνος Αλλοι ΜΑΛΑΚΙΑ Καλαμάρι Άλλα ΟΣΤΡΑΚΟΕΙΔΗ ΑΑΛΑΕΙΔΗ Μπακαλιάρος Μαύρος γάδος Κολιός Βλάχος Σαυρίδι Μουγγρί Ξιφίας Τσιπούρα Lixa (Gâta) (Σκυλόψαρο) Peixâo Λευκό σπαθόψαρο Αλλα ΣΥΝΟΛΟ 1992 1993 1994 1995 Μονάδα: τόνος 6. 216 2. 439 2. 554 1. 209 14 89 76 13 42 7. 550 442 575 304 234 1. 255 339 344 611 761 431 255 1. 998 10. 676 4. 158 2. 243 4. 275 0 117 108 9 34 7. 808 327 652 265 309 1739 320 404 357 591 430 264 2. 149 6. 591 1. 895 3. 360 1. 335 1 124 113 10 22 8. 012 284 698 353 428 1. 781 312 288 388 309 520 373 2. 278 11. 689 4. 915 592 6. 183 0 261 250 11 24 8. 482 290 581 474 240 1. 820 266 461 450 321 573 778 2. 229 13. 897 18. 635 14. 749 20. 457 Aπoθήκεc με ψυκτικές εγκαταστάσεις Στις Αζόρες υπάρχουν αποθήκες με ψυκτικές εγκαταστάσεις που λειτουργούν στα λιμάνια Vila do Porto (νήσος Santa Maria), Santa Cruz (νήσος Faial) και Madalena (νήσος Pico). To σύνολο σχεδόν των ιχθύων που καταψύχονται στις εγκαταστάσεις αυτές προορίζεται για τη βιομηχανία της περιφέρειας. Η μεταποίηση και η εμπορία Μεταποίηση Στις Αζόρες, η μεταποίηση των προϊόντων της αλιείας επικεντρώνεται αποκλειστικά σχεδόν στην παραγωγή κονσερβών τόνου. Εγκατεστημένη στο αρχιπέλαγος από 60 και πλέον έτη, η κονσερβοποιία τόνου συγκεντρώνει σήμερα 4 επιχειρήσεις που κατέχουν συνολικά 5 εργοστάσια εγκατεστημένα σε τέσσερα διαφορετικά νησιά: S. Miguel, S. Jorge, Pico και Faial. Οι επιχειρήσεις αυτές που είναι παρούσες στην εσωτερική και τη διεθνή αγορά, υφίστανται ειδικές συνθήκες οι οποίες έχουν σχέση με την ιδιαιτερότητα της δραστηριότητας τους στις Αζόρες: - μία εποχιακή πρώτη ύλη, η οποία αλιεύεται σε μικρή απόσταση από τις μονάδες μεταποίησης. Το σύνολο σχεδόν της παραγωγής αφομοιώνεται από την τοπική βιομηχανία· p:\uper\projet\005el. doc 11 - φυσικά μέσα παραγωγής (λάδι, ελαιόλαδο, αλάτι, συσκευασίες, κλπ), που είναι ακριβότερα λόγω του κόστους που προκύπτει από τη μεταφορά και από την ανάγκη μακροχρόνιας αποθήκευσης· - το κόστος και ο μη κανονικός ρυθμός της προμήθειας ενέργειας που καθιστά απαραίτητη την εγκατάσταση, με πολύ υψηλό κόστος, μεμονωμένων μονάδων παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, οι δαπάνες δημιουργίας των οποίων οδηγούν σε ακινητοποίηση κεφαλαίου που θα ήταν προτιμότερο να επενδυθεί στην άμεση παραγωγική δραστηριότητα. Στον πίνακα που ακολουθεί ιχθύων που χρησιμοποιούνται από την περιφερειακή βιομηχανία κονσερβών κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε ετών. εμφαίνονται οι ποσότητες Ποσότητες μεταποιημένων ιχθύων 1992 1993 1994 1995 1996 9. 985. 697 9. 509. 682 7. 568. 760 8. 592. 646 8. 597. 635 Η αύξηση της παραγωγικής ικανότητας και ο εκσυγχρονισμός ορισμένων εργοστασίων επέτρεψαν στην κονσερβοποιία να διατηρήσει το επίπεδο των εξαγωγών της. Είναι η εξωτερική αγορά προϊόντων ποιότητας που απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των κονσερβών από τις Αζόρες, και κυρίως η ιταλική αγορά. Η βιομηχανία κονσερβών τόνου, που θεωρείται μέγας καταναλωτής εργατικού δυναμικού, αποτελεί φυσικά ένα σημαντικό εργοδότη στην περιφέρεια, κυρίως για το προσωπικό θηλυκού γένους. Εμπορία Ο τομέας της εμπορίας κατέχεται από MME ειδικευμένες κυρίως στην εξαγωγή νωπών ή κατεψυγμένων ιχθύων και κονσερβών τόνου. Εξαιρέσει των τονοειδών πλην του λευκού τόνου (που εξάγεται πλήρως), το σύνολο σχεδόν των οποίων χρησιμοποιείται από τις τοπικές βιομηχανίες για την παραγωγή κονσερβών, το μεγαλύτερο μέρος των αλιευμάτων που αλιεύονται στα ύδατα των Αζορών, και μάλιστα αυτό που έχει τη μεγαλύτερη εμπορική αξία, διατίθεται σε εμπορία στην εθνική και διεθνή αγορά. Προοπτικές εξέλιξης του στόλου και των αλιευιιάτων Με την έναρξη της λειτουργίας νέων μονάδων και τον παροπλισμό ορισμένων σκαφών, ο αλιευτικός στόλος των Αζορών υπέστη ορισμένες αναδιοργανώσεις. Η προσπάθεια αυτή σκοπό έχει να παρασχεθούν στον περιφερειακό στόλο καλύτερα εξοπλισμένες μονάδες για τη διατήρηση εν πλω των ιχθύων και για τη βελτιστοποίηση της εκμετάλλευσης των θαλασσίων πόρων, τόσο για την εσωτερική κατανάλωση όσο και την εξαγωγή. Η αύξηση του αριθμού των εν ενεργεία σκαφών επιτρέπει να προληφθεί μία αύξηση του όγκου των αλιευμάτων, και, κατά συνέπεια, των ποσοτήτων που εκφορτώνονται στην περιφέρεια. Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει την προβλεπόμενη εξέλιξη των αλιευμάτων: p:\uper\projet\005el. doc 12 Ε£έλι£η των αλιευμάτων 1997 1998 1999 2000 | ΒΑΘΥΒΙΟΙ ΙΧΘΥΕΣ ΤΟΝΟΕΙΔΗ ΣΥΝΟΛΟ 9 000 11500 20 500 9 500 12 500 22 000 10 000 13 500 23 500 10 500 14 500 25 000 Η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του καθεστώτος αντιστάθμισης Κατάσταση που επικρατούσε πριν από τη θέσπιση του καθεστώτος Με την απόφαση αριθ. 91/315/ΕΟΚ του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 26ης Ιουνίου 1991, καθιερώθηκε ένα πρόγραμμα ειδικών μέτρων που αφορούν τον απομακρυσμένο και νησιωτικό χαρακτήρα της Μαδέρας και των Αζορών. Παρέχοντας εκ των υστέρων, με την απόφαση 92/448/ΕΟΚ, χρηματοδοτική ενίσχυση σε ορισμένα ειδικά μέτρα για τη στήριξη της Μαδέρας και των Αζορών προκειμένου να αντιμετωπίσουν τους περιορισμούς που προκύπτουν από την απομόνωση τους, η Επιτροπή αναγνώρισε την ύπαρξη δυσκολιών που εμποδίζουν τα δύο αυτά αρχιπελάγη να συμμετάσχουν πλήρως στη δυναμική της εσωτερικής αγοράς και συμβάλουν στην οικονομική τους καθυστέρηση έναντι άλλων ευρωπαϊκών περιφερειών. Ως εκ τούτου, οι ειδικές συνθήκες που επικρατούν στις Αζόρες, οι οποίες συνδέονται με την περιορισμένη έκταση τους και τον εξαιρετικά απομακρυσμένο τους χαρακτήρα, επιφέρουν εμφανές επιπλέον κόστος, το οποίο βαρύνει την παραγωγή και την εμπορία κονσερβών, νοθεύει του όρους ανταγωνισμού ως προς συγκρίσιμου κλάδου παραγωγής της ηπειρωτικής Ευρώπης και έχει προφανείς αρνητικές επιπτώσεις στα επίπεδα αποδοχών στον τομέα του τόνου. Προς το συμφέρον μιας αρμονικής ανάπτυξης του τομέα, και προκειμένου να συμπληρωθούν οι επενδύσεις που έχουν πραγματοποιηθεί σε άλλους τομείς, σημασία είχε να δημιουργηθούν οι όροι που θα επέτρεπαν στις υπάρχουσες και μελλοντικές βιομηχανικές μονάδες να αυξήσουν τη δυναμικότητα παραγωγής τους, να μεγιστοποιήσουν την αποδοτικότητα τους και να απορροφήσουν το σύνολο των ιχθύων που αλιεύονται από τον περιφερειακό στόλο. 3. Συνέπειες νια τον τομέα της εφαομονικ του καθεστώτος, σε όοους απασγόλησης. ε£ανωνών και συμπεοκροοάς των ανοοών Οι ενισχύσεις που λαμβάνονται στο πλαίσιο του καθεστώτος αντιστάθμισης του επιπλέον κόστους που έχει σχέση με τον εξαιρετικά απομακρυσμένο χαρακτήρα των Αζορών, το οποίο επιβαρύνει τη διάθεση ορισμένων αλιευτικών προϊόντων, παρείχαν στον εν λόγω τομέα δραστηριότητας μία διαρκή σταθερότητα, η οποία επιτρέπει τόσο στους εφοπλιστές όσο και στους βιομηχάνους αποδεκτές προσόδους. Από τη θέσπιση του καθεστώτος αυτού, δημιουργήθηκαν 240 νέες θέσεις απασχόλησης στις 4 επιχειρήσεις του τομέα. Μία από τις επιχειρήσεις αυτές αντικαταστάθηκε με μια νέα μονάδα, η οποία εγκαταστάθηκε σε μία ζώνη, η οποία εξαρτάται σημαντικά από την αλιεία. p:\uper\projet\005el. doc 13 Οι επιχειρήσεις είναι σε θέση να προτείνουν όλη τους την παραγωγή στις εξωτερικές αγορές σε ανταγωνιστικές τιμές σε σχέση με αυτές των ανταγωνιστών τους σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι εφοπλιστές των Αζορών έχουν κατ' αυτόν τον τρόπο την εγγύηση ότι το σύνολο των αλιευμάτων τους θα μπορεί να απορροφηθεί από τη βιομηχανία. Τόσο από την άποψη των εφοπλιστών όσο και των βιομηχάνων είμεθα σε θέση να επιβεβαιώσουμε ότι η εφαρμογή του καθεστώτος στις Αζόρες πραγματοποιείται κατά ένα γένει ικανοποιητικό τρόπο για τα ενδιαφερόμενα μέρη. 4. Παρουσίαση των δικαιούχων του καθεστώτος και των εφαρμοζομένων διοικητικών μηχανισμών Δικαιούχοι Του καθεστώτος αντιστάθμισης απολαύουν όλοι οι εφοπλιστές που ασκούν την αλιεία τόνου και των οποίων τα σκάφη είναι νηολογημένα στους λιμένες της περιφέρειας και ασκούν δραστηριότητα στην ΑΟΖ του αρχιπελάγους της Μαδέρας και του αρχιπελάγους των Αζορών. Του καθεστώτος αυτού τυγχάνουν επίσης οι κονσερβοποιίες τόνου, οι οποίες έχουν σχέση ή όχι με έναν εφοπλιστή. Τέλος, οι ναυλωτές ξένων αλιευτικών σκαφών που ασκούν δραστηριότητα στην ΑΟΖ των Αζορών είναι και αυτοί επιλέξιμοι βάσει των ενισχύσεων αυτών. Διοικητικές διαδικασίες Στη συνέχεια της δημοσίευσης της απόφασης αριθ. 92/448/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 30ής Ιουλίου 1992, του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1503/94 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1994, και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2337/95 του Συμβουλίου, της 9ης Οκτωβρίου 1995, η Αυτόνομη Περιφέρεια των Αζορών, μέσω της Secretaria Regional da Agricultura e Pescas, προετοίμασε και στη συνέχεια δημοσίευσε στην Επίσημη Εφημερίδα διατάγματα, τα οποία ορίζουν τους κανόνες εφαρμογής των κοινοτικών ενισχύσεων στον τομέα της κονσερβοποιίας. Οι αιτήσεις καταβολής των ενισχύσεων υποβάλλονται κάθε τρίμηνο στη Secretaria Regional da Agricultura e Pescas από τους εφοπλιστές και τους βιομηχάνους. Κατόπιν ελέγχου, η εν λόγω περιφερειακή υπηρεσία διαβιβάζει για πληρωμή στο IFADAP (Instituto de Financiamento e Apoio ao Desenvolvimento da Agricultura e Pescas), τους φακέλους που έχουν συσταθεί. Οι πληρωμές που αφορούν τον εισαγόμενο ή τον αλιευόμενο από τα ξένα σκάφη τόνο πραγματοποιούνται μία φορά κατ' έτος, αφού πραγματοποιηθεί η εκκαθάριση των λογαριασμών που αφορούν τα έσοδα του έτους. To IFADAP είναι ο οργανισμός που είναι επιφορτισμένος με την παρακολούθηση και τη δημοσιονομική διαχείριση του εν λόγω μέτρου αντιστάθμισης. p:\uper\projet\005el. doc 14 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τόσο από άποψη των ετήσιων μέσων ποσοτήτων που καθορίζονται όσο και των πλεονεκτημάτων, των οποίων έτυχαν οι ενδιαφερόμενοι οικονομικοί παράγοντες, από τη μελέτη μας προκύπτει ότι το καθεστώς αντιστάθμισης που θεσπίστηκε το 1992 για τον τομέα του τόνου εφαρμόστηκε με σχετικά ικανοποιητικό τρόπο. Πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι το προκύπτον επιπλέον κόστος που δικαιολογεί τη θέσπιση του εν λόγω καθεστώτος αντιστάθμισης, συνεχίζει να υφίσταται υπό τους όρους που έχουν περιγραφεί. Με άλλα λόγια, η σημαντική απόσταση μεταξύ του προϊόντος και της αγοράς του συνεχίζει να επιφέρει για τους τοπικούς παράγοντες επιπλέον κόστος εκμετάλλευσης, το οποίο δεν μπορεί να αποφευχθεί. Η εφαρμογή του εν λόγω μηχανισμού αντιστάθμισης παραμένει κατά συνέπεια πλήρως δικαιολογημένη. 5. Τα βενθοπελανικά είδη στις ΑΕόοες Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, η παραγωγή και η εξαγωγή βενθοπελαγικών ειδών που αλιεύονται στις Αζόρες έλαβε μεγάλη σημασία για την τοπική οικονομία. Το 1996, τα βενθοπελαγικά είδη αποτελούσαν το 29% των νωπών ιχθύων. Πρόκειται κατά κύριο λόγο για μπακαλιάρο, alfoncim, μαύρο γάδο, βλάχο, μουγγρί, τσιπούρα, κόκκινο μπέριξ, gâta lixa, peixâo και λευκό σπαθόψαρο. Συνολικά, τα είδη αντιπροσωπεύουν ποσότητα 3,9 περίπου τόνων. Τα αλιεύματα βενθοπελαγικών ειδών πραγματοποιούνται κατά ένα μεγάλο μέρος από τον αλιευτικό στόλο των Αζορών και ειδικότερα από μικρά σκάφη που αλιεύουν κατά μήκος των ακτών. Υπάρχουν εξάλλου, 268 περίπου μονάδες μεγαλύτερης χωρητικότητας και μεγαλύτερης αυτονομίας που ασκούν δραστηριότητα στα αλίπεδα τα οποία βρίσκονται στην αποκλειστική οικονομική ζώνη του αρχιπελάγους. Τα σκάφη αυτά παρέχουν βιοπορισμό σε 4. 000 ναυτικούς-αλιείς, ήτοι για το 1995 σε 90% περίπου των εργαζομένων στη θάλασσα, οι οποίοι έχουν καταγραφεί. Το μεγαλύτερο μέρος των ιχθύων που αλιεύονται στα ύδατα των Αζορών, κυρίως αυτό που έχει τη μεγαλύτερη εμπορική αξία, διατίθεται στο εμπόριο στην εθνική και διεθνή αγορά. Στον πίνακα που ακολουθεί εμφαίνονται οι ποσότητες ιχθύων που έχουν εξαχθεί το 1995 και 1996 αεροπορικώς, καθώς και οι κυριότεροι προορισμοί (μικτό βάρος=ιχθύες+πάγος+συσκευασία): p:\uper\projet\005el. doc 15 Εξαγωγές νωπών ιχθύων ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΣ Τόνοι % Τόνοι % 1995 1996 ΗΠΑ Καναδάς 127 260 2,82% 5,77% 155 236 Ηπειρωτική Πορτογαλία 3 516 78,08% 2. 950 Μαδέρα Ευρώπη Άλλοι 101 381 118 2,24% 8,46% 2,62% 463 32 123 3,92% 5,96% 74,51% 11,69% 0,81% 3,11% ΣΥΝΟΑΑ 4 503 100,00% 3. 959 100,00% Η εξαγωγή βενθοπελαγικών ειδών επιβαρύνεται με επιπλέον δαπάνες λόγω της αερομεταφοράς (μόνο μέσο διακίνησης που επιτρέπει την παράδοση του προϊόντος στον καταναλωτή χωρίς αλλοίωση της ποιότητας), του ελάχιστου των κομίστρων που επιβάλλεται από την αεροπορική εταιρεία η οποία έχει το μονοπώλιο των συνδέσεων με την ηπειρωτική Πορτογαλία και των εργασιών πρώτης και δεύτερης συσκευασίας (ισόθερμα κιβώτια και πάγος). Τια να αντισταθμιστεί η κατάσταση αυτή, είναι σκόπιμο να αποφασιστεί, στο πλαίσιο του προγράμματος POSEIMA η χορήγηση ενίσχυσης για την αντιστάθμιση των επιπλέον δαπανών και των μειονεκτημάτων που οφείλονται στο νησιωτικό και εξαιρετικά απομακρυσμένο χαρακτήρα των Αζορών για την εξαγωγή των νωπών ιχθύων. Η ενίσχυση αυτή θα πρέπει να εφαρμόζεται στα είδη που έχουν τη μεγαλύτερη εμπορική αξία και τη μεγαλύτερη ζήτηση εκ μέρους των καταναλωτών: τσιπούρα (από την οποία peixâo), βλάχος, κόκκινος μπέριξ, alfoncim, μαύρος γάδος και λευκό σπαθόψαρο. Το ετήσιο σύνολο των εξαγωγών προσεγγίζει τους 3. 500 τόνους. 2. ΜΑΔΕΡΑ 1. Γενική επισκόπηση της οικονομικής κατάστασης Η ανάλυση του παραγωγικού ιστού της αυτόνομης περιφέρειας της Μαδέρας καταδεικνύει μία μεγάλη εξάρτηση από το εξωτερικό. Η Μαδέρα βρίσκεται στον Βορειοανατολικό Ατλαντικό, μεταξύ των παραλλήλων που αντιστοιχούν στα πλάτη 30°Γ38" και 33°7'34" Β, και των μεσημβρινών που αντιστοιχούν στα μήκη 15°5Γ11" και 17°15'52" Δ. Εάν μετρηθούν οι αποστάσεις από άκρη σε άκρη, προκύπτει ότι τα πιο κοντινά εδάφη είναι η νήσος Αας Πάλμας, στο αρχιπέλαγος των Καναρίων, σε 400 χλμ περίπου, το ακρωτήρι Sin, στην αφρικανική ακτή, σε 625 περίπου χλμ και η p:\uper\projet\005el. doc 16 Λισαβώνα, η οποία βρίσκεται σε απόσταση 950 χλμ περίπου. Σε ευθεία γραμμή, η Μαδέρα απέχει 2. 700 χλμ από τις Βρυξέλλες, την πρωτεύουσα της Ευρώπης. Λόγω της γεωγραφικής αυτής κατάστασης η νησιωτική περιοχή της Μαδέρας είναι ένα από το πλέον απομακρυσμένα εδάφη της ηπειρωτικής Ευρώπης και της κοινοτικής Ευρώπης. Πρόκειται για ένα αρχιπέλαγος το οποίο αποτελείται από τις νήσους Μαδέρας και Πόρτο Σάντο, που κατοικούνται και από ένα σύμπλεγμα μικρών νήσων που είναι γνωστές με το όνομα Désertas και Selvagens. Η έκταση του αρχιπελάγους προσεγγίζει τα 779 χλμ2. Δεδομένου ότι είναι ηφαιστειογενή όλα τα νησιά παρουσιάζουν αποκομμένες και απότομες ακτές, ανώμαλη επιφάνεια με σημαντική κλίση. Η νήσος Μαδέρα, το μεγαλύτερο νησί του αρχιπελάγους, συγκεντρώνει το σύνολο σχεδόν του πληθυσμού. Ποσοστό 34% μόνο της συνολικής της έκτασης χρησιμοποιείται για γεωργικούς σκοπούς και για κατοίκηση. Περιοριστικοί παράγοντες που συνδέονται ιιε το (ρυσικό περιβάλλον - Εξαιρετικά ανώμαλη επιφάνεια και σημαντικές κατωφέρειες που οφείλονται σε έντονους μηχανισμούς διάβρωσης. - Εν γένει φτωχά εδάφη. - Ανάγλυφο των ακτών με επιβλητικές κορυφές. - Απότομη καθίζηση του υποβρυχίου ανάγλυφου. Κυριότερες συνέπειες - Επιπλέον χρόνος και κόστος που οφείλεται στον ανώμαλο χαρακτήρα του εδάφους και στην ανάγκη τεχνικών έργων προσαρμοσμένων στις συνθήκες αυτές. - Δυσκολίες στον προγραμματισμό των εργοταξίων που απαιτούν την απομάκρυνση χώματος λόγω του πολύπλοκου και ποικίλου χαρακτήρα της σύνθεσης των εδαφών σε ορισμένα τμήματα της περιφέρειας. - Περιορισμένο τουριστικό δυναμικό για δραστηριότητες αναψυχής του τύπου "ήλιος και παραλία" δεδομένου ότι δεν υπάρχουν ακτές που να ενδείκνυνται για άμεση επαφή με τη θάλασσα. - Περιορισμένοι σχετικά αλιευτικοί πόροι, λόγω του χαμηλού ποσοστού πλαγκτόν στο νερό, πράγμα που οφείλεται στην απότομη καθίζηση του υποβρυχίου ανάγλυφου. Περιοριστικοί παράγοντες νεωνοαφικής φύσης Προσδιοριστικά ναρακτηριστικά - Νησιωτικός χαρακτήρας - Σημαντική απομάκρυνση σε σχέση με την ηπειρωτική Ευρώπη· εξαιρετικά απομακρυσμένη θέση. p:\uper\projet\005el. doc 17 Κύριες επιπτώσεις - Απομόνωση και εγκλωβισμός, οι συνέπειες των οποίων έχουν αντίκτυπο σε κάθε έκφραση των περιφερειακών δραστηριοτήτων (οικονομία, κοινωνικός ιστός, επαγγελματικά προσόντα του εργατικού δυναμικού, εκπαίδευση. ). - Ιδιαιτερότητα των περιφερειακών προβλημάτων· ύπαρξη ορισμένων δυσκολιών που συνδέονται με τη διάρθρωση και την προσαρμογή ορισμένων πολιτικών και ορισμένων προγραμμάτων εθνικής ή κοινοτικής σημασίας. Περιοριστικοί παράγοντες που συνδέονται με το παρελθόν (που προηγούνται του καθεστώτος αυτονομίας) Προσδιοριστικά γαοακτποιστικά - Χαμηλό επίπεδο επενδύσεων. - Κεντρική εξουσία. Κυριότερες επιπτώσεις (από τότε που άρχισε η διαδικασία αυτονομίας) - Ευαίσθητο και λίγο ανεπτυγμένο οικονομικό πλαίσιο. - Περιορισμένη δυνατότητα διαπεριφερειακής πρόσβασης, εξού και η ανάγκη σημαντικών επενδύσεων. - Βιοτικό επίπεδο του πληθυσμού σαφώς κατώτερο αυτού του υπολοίπου της χώρας. - Μεγάλη εξάρτηση από το εξωτερικό. Πληθυσμός και κατάσταση της απασχόλησης Η διαδικασία ανάπτυξης της Μαδέρας και του Πόρτο Σάντο, εφαρμόστηκε πάντα τηρούμενης της αρχής ότι ο πληθυσμός είναι πηγή και σκοπός των οιωνδήποτε ενεργειών που αναλαμβάνονται. Παρόλα αυτά διαπιστώνεται, και στα δύο νησιά, ότι το μεγαλύτερο μέρος των κατοίκων έχει να επιδείξει ένα εμφανώς χαμηλό βιοτικό επίπεδο. Ειδικότερα, σε τομείς όπως αυτούς των αποδοχών, της εκπαίδευσης, της επαγγελματικής κατάρτισης και όσον αφορά πολλούς άλλους δείκτες ευημερίας, έχουν να γίνουν ακόμη πολλά έτσι ώστε ο πληθυσμός της περιφέρειας να έχει ένα συγκρίσιμο βιοτικό επίπεδο με αυτό των άλλων χωρών, έστω και λιγότερο ανεπτυγμένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Κατά τη διάρκεια των πέντε τελευταίων ετών, ο πληθυσμός της περιφέρειας γνώρισε μια μικρή ανάπτυξη (0,7%), ενώ σήμερα, ανέρχεται σε 255. 100 κατοίκους, πράγμα που αντιστοιχεί σε πυκνότητα πληθυσμού 327,5 κατοίκους/χλμ2. Με 5. 238 ανέργους, η περιφέρεια έχει ποσοστό ανεργίας 4,68%. Το ποσοστό του απασχολούμενου πληθυσμού είναι 43,9%. p:\uper\projet\005el. doc 18 Οι κατά τομείς κατανομή των θέσεων απασχόλησης, σε ποσοστό εργαζομένων είναι οι ακόλουθοι: τριτογενής (60,6%), δευτερογενής (27,7%) και πρωτογενής (11,7%). Ας σημειωθεί ότι ο πληθυσμός του Funchal, αντιπροσωπεύει το ήμισυ σχεδόν του συνολικού πληθυσμού του αρχιπελάγους, και απασχολείται κυρίως στον τομέα της παροχής υπηρεσιών. Εξ αυτού προκύπτει η σημασία του πρωτογενούς τομέα στις αγροτικές κοινότητες της Μαδέρας. Αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ) Η περιφέρεια διαθέτει μία αποκλειστική οικονομική ζώνη 110. 000 τετραγωνικών μιλίων περίπου, δηλαδή 500 φορές η χερσαία έκταση της. Από φυσική άποψη, κύρια χαρακτηριστικά της εν λόγω ΑΟΖ είναι η απουσία ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας, ενα μειωμένο ηπειρωτικό υφαλοπρανές και αβυσσική πεδιάδα, το μέσο βάθος της οποίας είναι 4. 000 μέτρα περίπου, με μέγιστο βάθος 5. 400 μέτρων. Μόνο ορισμένες υποβρύχιες προεξοχές μικρής έκτασης, οι οποίες είναι κοινώς γνωστές ως "πάγκοι" διακόπτουν την ομοιογένεια των αβυσσαλέων βυθών. 2· Q τομέας της αλιείας «την πεοιοέοεια Τοπική στιαασία της δοαστηοιότητας. κατά νήσο, σε σνέση με ττιν οικονοιιικη δραστηριότητα στο συνολό της Ο τομέας της αλιείας αντιπρρσωπεύεται κυρίως σε δύο αγροτικές κοινότητες: Cfimarz de Lobos και Machico. Οι εργαζόμενοι: αλιείς, έμποροι, εργαζόμενοι στη βιομηχανία και δημόσιοι υπάλληλοι, η εργασία των οποίων συνδέεται άμεσα με την αλιεία ανέρχονται σε 2. 150 περίπου, δηλαδή 2% του απασχολούμενου πληθυσμού. Σύγκριση αε άλλους τομείς άοαπτηηιάτψ. ^ των περιοριστικών Λόγω παραγόντων που προαναφέρθηκαν, κύριο χαρακτηριστικό της οικονομίας της Μαδέρας είναι η σημαντική εξάρτηση από το εξωτερικό και σημαντικά ελλειμματικό εμπορικό ισοζύγιο. Κατά κανόνα, ο πρωτογενής και δευτερογενής τομέας συγκεντρώνουν λεπτεπίλεπτες διαρθρώσεις. Λόγω των μόνιμων δυσκολιών που συναντούν ορισμένοι κλάδοι παραγωγής, ο τομέας της μεταποίησης ιχθύων συμβάλλει σημαντικά στις εξαγωγές και προσθέτει μια προστιθέμενη αξία στα προϊόντα της αλιείας, με όλες τις ευνοϊκές συνέπειες που μπορεί να επιφέρει για την οικονομία στο σύνολο της και ειδικότερα για τον τομέα της αλιείας, κυρίως όσον αφορά τη διάθεση της παραγωγής, την απασχόληση και τις αποδόσεις. Περιγραφή της υπάργρυσας υποδομής Οι αλιευτικοί λιμένες Ο κύριος λιμένας εκφόρτωσης είναι αυτός του Funchal, μέσω του οποίου διακινούνται ετησίως 10. 000 περίπου τόνοι νωπών ιχθύων, δηλαδή 90% του συνολικού όγκου των εκφορτώσεων την περιφέρεια. Οι άλλοι λιμένες εκφόρτωσης που έχουν σημαντικό όγκο εκφορτώσεων είναι αυτοί του Πόρτο Σάντο, Cantal και CÇ>mara de Lobos. Μία άλλη αποβάθρα, η οποία βρίσκεται στο Πόρτο Νόβο, στην κοινότητα της Σάντα Κρουζ επεκτάθηκε πρόσφατα και εκσυγχρονίστηκε. Χρησιμεύει κυρίως για p:\uper\projet\005el. doc 19 την εκφόρτωση προϊόντων της αλιείας που προορίζονται απευθείας για τις επιχειρήσεις μεταποίησης που είναι εγκατεστημένες στη ζώνη αυτή. Ψυκτικές εγκαταστάσεις Στους 12 λιμένες της περιφέρειας, 5 μόνο έχουν ψυκτικές εγκαταστάσεις. Εξάλλου, η περιφερειακή κυβέρνηση απέκτησε εγκαταστάσεις στην κοινότητα της Σάντα Κρουζ, οι οποίες, μετά από εκσυγχρονισμό τέθηκαν σε λειτουργία το 1993. Οι αποθήκες με ψυκτικές εγκαταστάσεις εξασφαλίζουν τις υπηρεσίες κατάψυξης, αποθήκευσης, διατήρησης με απλή ψύξη και πώλησης πάγου. Το σύνολο σχεδόν των κατεψυγμένων ιχθύων προορίζεται για την περιφερειακή βιομηχανία. Τα ενδεχόμενα πλεονάσματα αποστέλλονται στις βιομηχανικές μονάδες των Αζορών και της ηπειρωτικής Πορτογαλίας. Στόλος και αλιευτικά εργαλεία Ο περιφερειακός αλιευτικός στόλος περιλαμβάνει 538 μονάδες, μικρών διαστάσεων. Πρόκειται κυρίως για σκάφη από ξύλο, με περιορισμένη αυτονομία, ανεπάρκεια βοηθητικού εξοπλισμού ναυσιπλοΐας και ανίχνευσης, και με περιορισμένες δυνατότητες όσον αφορά τον ελεύθερο χώρο την ασφάλεια και την διατήρηση των ιχθύων στο σκάφος. Τα μικρά σκάφη επιδίδονται κυρίως στην αλίευση διαφόρων ειδών με ορμιές και παραγάδια. Τα σκάφη που επιδίδονται στην αλιεία του μαύρου σπαθόψαρου είναι λίγο πιο μεγάλα (8-15 μέτρα μήκος) και χρησιμοποιούν παραγάδια. Τα κυκλωτικά δίχτυα επιτρέπουν την αλίευση μικρών πελαγικών ειδών. Επιτρέπεται μόνο σε 5 σκάφη να χρησιμοποιούν τα δίχτυα αυτά. Οι θυνναλιευτικές μονάδες είναι μεγαλύτερες (από 18-30 μέτρα) και χρησιμοποιούν την καλαμωτή και το καλάμι. Το σύνολο σχεδόν των σκαφών αλιεύει στις παράκτιες ζώνες και στα ύδατα των πορτογαλικών αποκλειστικών οικονομικών ζωνών. Ποσότητα ινθύων που εκφορτώνονται Στρν πίνακα πρυ ακρλρυθεί εμφαίνεται τρ πρσσστό των τρνρειδών και των μαύρων σπαθόψαρανν στο σύνολο των ιχθύων που εκφορτώνονται στους λιμένες της περιοχής. Ι/θύες που εκφορτώθηκαν στη Μαδέρα από το 1992 -1996 ΕΙΔΗ 1992 1993 1994 Βάρος (%) Αξία (%) Βάρος (%) Αξία (%) Βάρος (%) Αξία (%) Τονοειδή Μαύρο σπαθόψαρο Αλλα ΣΥΝΟΛΟ 8. 095 2. 812 2. 261 61,5 21. 4 17,1 1. 068 676 426 13. 168 100 2. 170 49,1 31,2 19,5 100 4. 725 45,7 3. 466 2. 151 33,6 20,7 567 640 400 35,3 39,9 24,8 5. 245 50,8 709 38,2 3. 132 30,3 683 36,8 1. 968 19,1 467 25 10. 342 100 1. 607 100 10. 345 100 1. 859 100 p:\uper\projet\005el. doc 20 ΕΙΔΗ 1995 1996 Βάρος (%) Αξία (%) Βάρος (%) Αξία (%) TovoniMj 8. 851 64,1 1. 205 3. 432 1. 484 25,0 10,9 634 380 54,4 28,6 17,0 6. 331 54,0 1. 180 3. 279 2. 115 28,0 18,0 662 429 13. 767 100 2. 219 100 11. 726 100 2. 271 52,0 29,2 18,8 100 Μαύρο οπαϋόψαρο Αλλα ΣΥΝΟΛΟ Κονσερβοποιία Στην περιφέρεια υπάρχουν επί του παρόντος τέσσερις κονσερβοποιίες, η συνολική δυναμικότητα των οποίων ανέρχεται σε 40. 000 τόνους πρώτης ύλης ημερησίως, δηλαδή σε ετήσιο μέσο όρο 4. 000 περίπου τόνων (το 1992, ξεπεράστηκαν οι 6. 200 τόνοι). Ας σημειωθεί ότι δύο από αυτές τις μονάδες άρχισαν να λειτουργούν στις αρχές του 1997 και ως εκ τούτου τα στοιχεία που παρατίθενται θα πρέπει να μεταβληθούν σημαντικά από το τρέχον έτος. Το σύνολο σχεδόν της πρώτης ύλης προέρχεται από την περιφέρεια και από σκάφη νηολογημένα στους λιμένες της περιφέρειας. Πρόκειται κυρίως για τονοειδή και παρεμφερή είδη. Τα τελικά προϊόντα προορίζονται κυρίως για την κοινοτική αγορά. Από άποψη ανθρώπινων πόρων, οι βιομηχανίες αυτές παρέχουν συνολικά 395 θέσεις απασχόλησης. Εφαρμογή του προγράμματος POSEIMA 1992-1996 (ΤΟΝΟΣ) ΕΤΟΣ Παραγωγή σε χλγρ. 1992 1993 1994 1995 1996 ΣΥΝΟΛΟ Περιφερειακή 6 270 893 3 408 040 3 036 512 5 538 966 2 387 872 20 642 238 Εισαγωγές 0 0 772 076 0 112 460 834 536 ΣΥΝΟΛΟ 6 270 893 3 408 040 3 758 588 5 538 966 2 500 332 21 476 774 Βιομήχανοι 203 804 023 22 152 260 27 888 723 41 054 816 21 867 012 316 766 834 Ποσό σε εσκούδος Εφοπλιστές 0 88 609 040 90 123 676 164 235 881 70 802 793 413 771 390 ΣΥΝΟΛΟ 203 804 023 110 761 300 118 012 400 205 290 697 88 505 868 730 538 224 Βιομηγανία μεταποίησης ιγθύων Όπως το 1992, η μεταποίηση τόνου αντιπροσωπεύει χωρίς καμία αμφιβολία στη Μαδέρα το σημαντικότερο μερίδιο του τομέα της αλιείας. Εκτιμώνται σε 1. 000 οι θέσεις απασχόλησης οι οποίες συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τον τομέα αυτό. Αυτός συγκεντρώνει σήμερα 4 μεταποιητικές επιχειρήσεις του ιδίου τύπου, ολόκληρη η παραγωγή των οποίων προορίζεται για την πορτογαλική και ιταλική αγορά. Οι λόγοι που αιτιολογούν την κοινοτική συνδρομή για τον τομέα του τόνου παραμένουν αμετάβλητοι. Πράγματι, το αρχιπέλαγος υφίσταται πάντα τις ίδιες ειδικές συνθήκες που οδηγούν σε επιπλέον κόστος παραγωγής και εμπορίας, που είναι επιζήμιο σε επίπεδο αμοιβής των οικονομικών παραγόντων του εν λόγω τομέα. p:\uper\projet\005el. doc 21 Τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν το 1992 στο πλαίσιο της αρχικής μελέτης, η οποία οδήγησε στη θέσπιση του καθεστώτος στήριξης παραμένουν επίκαιρα και αμετάβλητα. Υφίσταται εξάλλου μία μονάδα παραγωγής, η οποία ασκεί δραστηριότητα στον υποτομέα της κοπής σε φιλέτα του μαύρου σπαθόψαρου. Η μονάδα αυτή ολοκλήρωσε την πειραματική της φάση στις αρχές του 1997. Σε φάση κανονικής λειτουργίας, θα πρέπει να επιτύχει δυναμικότητα ημερήσιας επεξεργασίας 7 έως 8 τόνων πρώτης ύλης, ήτοι 3 έως 4 τόνων τελικού προϊόντος. Οι σχετικές βιομηχανίες δήλωσαν ότι είναι ικανοποιημένες με την υποδοχή των προϊόντων τους τόσο στην περιφερειακή αγορά όσο και στις εξωτερικές αγορές, όπου παρουσιάζονται και τυγχάνουν εξαιρετικών προοπτικών εμπορίας. Η εν λόγω μονάδα δημιούργησε 45 θέσεις απασχόλησης που καταλαμβάνονται κατά μεγάλο μέρος από γυναίκες. Και άλλες πρωτοβουλίες έχουν αναληφθεί. Παρά το γεγονός ότι έχουν μικρότερη δυναμικότητα παραγωγής συμβάλλουν στην ευνοϊκή εξέλιξη του εν λόγω υποτομέα. Στο εγγύς μέλλον θα πρέπει να αναληφθούν και άλλες πρωτοβουλίες αυτού του τύπου. Η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του κοινοτικού καθεστώτος αντιστάθμισης του επιπλέον κόστους Απολογισμός της κατάστασης πριν από τη θέσπιση του καθεστώτος αντιστάθιιισης Το 1991 με την απόφαση 91/315/ΕΟΚ του Συμβουλίου για τη θέσπιση προγράμματος ειδικών μέτρων λόγω του απομακρυσμένου και νησιωτικού χαρακτήρα της Μαδέρας και των Αζορών, και στη συνέχεια το 1992 με την απόφαση 92/448/ΕΟΚ της Επιτροπής για τη χορήγηση κοινοτικής συνδρομής σε ορισμένα ειδικά μέτρα εκτέλεσης του προγράμματος ειδικών επιλογών λόγω του απομακρυσμένου και νησιωτικού χαρακτήρα της Μαδέρας και των Αζορών, αναγνωρίστηκε όχι μόνο η ύπαρξη ορισμένων ειδικών προβλημάτων ανάπτυξης που εμπόδισαν τα δύο αρχιπελάγη να συμμετάσχουν πλήρως στη δυναμική της εσωτερικής αγοράς, αλλά επίσης η παρουσία εμποδίων, τα οποία συνδέονται με τη γεωγραφική θέση τους, την ειδική τους ορεογραφία, τις σοβαρές ανεπάρκειες στην υποδομή τους και, γενικότερα την οικονομική τους καθυστέρηση. Στην περίπτωση της Μαδέρας, και ειδικότερα του αλιευτικού τομέα, διαπιστώθηκαν, από το τέλος της δεκαετίας του '80 και από τις αρχές της δεκαετίας του '90, θετικές επιπτώσεις των προσπαθειών εκσυγχρονισμού του στόλου. Αυτές είχαν ως αποτέλεσμα αύξηση των αλιευμάτων, κυρίως των τονοειδών, με συνεπακόλουθο, λόγω της ανεπάρκειας της βιομηχανικής υποδομής την εμφάνιση πλεονασμάτων ιδιαίτερα επιζήμιων όσον αφορά τη διάθεση της παραγωγής και της αμοιβής του παραγωγού. Προς το σκοπό μιας αρμονικής ανάπτυξης του τομέα και για να συμπληρωθούν οι επενδύσεις που έχουν ήδη εγκριθεί σε άλλους τομείς (λιμενική υποδομή, ψυκτικές εγκαταστάσεις και αλιευτικός στόλος), έπρεπε να δημιουργηθούν οι όροι εγκατάστασης βιομηχανικών μονάδων κυρίως για την επεξεργασία των ποσοτήτων τονοειδών, που μπορεί να αλιεύσει ο στόλος. p:\uper\projet\005el. doc 22 Προκειμένου η εν λόγω στρατηγική ανάπτυξης να έχει ευκαιρίες επιτυχίας, έπρεπε να δοθεί στις βιομηχανικές μονάδες η δυνατότητα να καταστούν αποδοτικές, εξουδετερώνοντας, μεταξύ άλλων, τις συνέπειες του νησιωτικού χαρακτήρα και της απομάκρυνσης επί του κόστους εκμετάλλευσης. Φαίνεται λοιπόν ότι ο τομέας αυτός στον οποίο λειτουργούσε μία μόνο βιομηχανία το 1991, έναντι τεσσάρων το 1996, οφείλει μέρος της ανάπτυξης του στην εφαρμογή του προγράμματος POSEIMA, χάρη στο οποίο απολαύει ισοδύναμων όρων με αυτούς των ανταγωνιστικών βιομηχανιών που είναι εγκατεστημένες στο ηπειρωτικό έδαφος της Πορτογαλίας. 3. Συνεπές TUC εααοιιονικ του καθεστώτος σε ooovc απασνόλτισίΚ. ε£ανωνών και συιιπεοκροοάς των ανοοών κλπ Όπως τονίστηκε ήδη στην προηγούμενη παράγραφο δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η εμφάνιση των κονσερβοποιείων που λειτουργούν τακτικά καθόλη τη διάρκεια του έτους συνέπεσε με τη θέση σε εφαρμογή του προγράμματος POSEIMA. Οι κοινοτικές αυτές συνδρομές δημιούργησαν στον τομέα τους όρους μιας διαρκούς σταθερότητας, επιτρέποντας στους εφοπλιστές όπως και στους βιομηχάνους αποδεκτά περιθώρια κέρδους. Από τη θέση σε εφαρμογή του POSEIMA, δημιουργήθηκαν ήδη 300 περίπου θέσεις εργασίας στις 3 επιχειρήσεις που άρχισαν τη δραστηριότητα τους στη δεκαετία του '90. Έχοντας τη δυνατότητα να διαθέσουν την παραγωγή τους στην εξωτερική αγορά, οι επιχειρήσεις αυτές πρέπει να προμηθεύονται την πρώτη ύλη, πράγμα που αποτελεί μία βιομηχανική δυνατότητα διάθεσης για το σύνολο των ιχθύων που δεν απορροφάται από την τοπική κατανάλωση. Έχει συμβεί επίσης η Μαδέρα να ανταλλάξει με τις Αζόρες το μερίδιο της στην ποσόστωση, όταν η τοπική παραγωγή απεδείχθη τη συγκεκριμένη εκείνη στιγμή ανεπαρκής. Οι εφοπλιστές έχουν κατά συνέπεια την εγγύηση ότι μπορούν να διαθέσουν το σύνολο του τόνου που αλιεύουν. Ας σημειωθεί εν κατακλείδι ότι μεταξύ 1990 και 1996 οι εξαγωγές κονσερβών πολλαπλασιάστηκαν επί 4. Η απασχόληση στον τομέα παρουσίασε αύξηση της ίδιας τάξης και, κυρίως με διαρκή αποτελέσματα. Η αγορά των τονοειδών ρυθμίστηκε και, λαμβανομένων υπόψη όλων αυτών των στοιχείων, σημειώνεται γενική ικανοποίηση τόσο από πλευράς εφοπλιστών και αλιέων όσο και της περιφερειακής κονσερβοποιίας, σε σημείο που έχει ήδη ξεκινήσει η κατασκευή μιας νέας διάρθρωσης που προορίζεται να υποκαταστήσει την πιο παλιά εν λειτουργία μονάδα. 4. Πεοινοαφιί των δικαιούχων του καθεστώτος και των διοικητικών μηχανισμών Οι δικαιούχοι και οι διοικητικοί μηχανισμοί είναι ίδιοι όπως στην περίπτωση των Αζορών (βλ. παραπάνω). p:\uper\projet\005el. doc 23 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Τόσο από άποψη ετήσιων μέσων ποσοτήτων που καθορίζονται όσο και πλεονεκτημάτων, των οποίων μπορούν να τύχουν οι σχετικοί οικονομικοί παράγοντες, από τη μελέτη μας προκύπτει ότι το καθεστώς αντιστάθμισης που θεσπίστηκε το 1992 για τον τομέα του τόνου εφαρμόστηκε με σχετικά ικανοποιητικό τρόπο. Πρέπει ωστόσο να υπογραμμιστεί ότι το επιπλέον κόστος που δικαιολογεί τη θέση σε εφαρμογή του εν λόγω καθεστώτος αντιστάθμισης εξακολουθεί να υφίσταται, υπό τους όρους που προαναφέρθηκαν. Με άλλα λόγια, η σημαντική απόσταση μεταξύ του προϊόντος και της αγοράς του εξακολουθεί να επιφέρει για τους τοπικούς παράγοντες ένα ανυπέρβλητο επιπλέον κόστος εκμετάλλευσης. Η εφαρμογή στο προϊόν του εν λόγω μηχανισμού αντιστάθμισης παραμένει κατά συνέπεια τελείως δικαιολογημένη. 5. Το ιιαύοο σπαθόψαρο της Μαδέρας -*^~ Στη Μαδέρα, η αλιεία του μαύρου σπαθόψαρου είναι μία παραδοσιακά παλιά δραστηριότητα, η οποία παρέχει βιοπορισμό σε 40% περίπου των επαγγελματιών του τομέα. Κάθε έτος 3. 500 τόνοι του είδους αυτού εκφορτώνονται στη Μαδέρα, πράγμα που αντιστοιχεί περίπου στο 1/3 του συνολικού όγκου των ιχθύων που εκφορτώνονται στους λιμένες της περιφέρειας. Από τα επιστημονικά στοιχεία που αφορούν τα αλιεύματα μαύρου σπαθόψαρου δεν προκύπτει κανένα σημείο αρνητικής εξέλιξης του επιπέδου των αποθεμάτων, πράγμα που επιβεβαιώνει την επί 15 χρόνια σταθερότητα της σχέσης βάρους/μέσου μεγέθους των αλιευομένων ιχθύων. Μπορεί λοιπόν να θεωρηθεί ότι το μαύρο σπαθόψαρο υφίσταται υπο-εκμετάλλευση. Ως εκ τούτου, το καθεστώς εκμετάλλευσης υπέστη τα τελευταία έτη ριζική εξέλιξη. Ο αριθμός των μονάδων του στόλου μειώθηκε, καθώς και ο ετήσιος αριθμός ημερών αλιείας, εξού και η κάμψη της αλιευτικής προσπάθειας από το 1992. Η αλιευτική προσπάθεια δεν έχει επίπτωση στην αφθονία των αποθεμάτων. Επιπλέον, ελήφθησαν μέτρα προσαρμοσμένα σε αυτόν τον τύπο αλιείας, τα οποία δεδομένου ότι έχουν εγκριθεί από την περιφερειακή διοίκηση, συνεπάγονται έλεγχο του αριθμού των ημερών αλιείας και του αριθμού των εξόδων στη θάλασσα κατά τη διάρκεια της περιόδου ωοτοκίας των ιχθύων. Πρέπει εξάλλου να τονισθεί ότι τα άτομα που αλιεύονται είναι πάντα ενήλικα, και συλλαμβάνονται σε βάθη στα οποία δεν αναπτύσσονται νεαρά άτομα. Σε επίπεδο περιφερειακής κατανάλωσης, το εν λόγω είδος είναι στη Μαδέρα ένα από τα κύρια στοιχεία του διαιτολογίου. Έχει επίσης μεγάλη ζήτηση στις εξωτερικές αγορές. Οι εξωτερικές αγορές αποτελούν τους κύριους προορισμούς του προϊόντος αυτού και 90% της πρώτης ύλης που χρησιμοποιείται από τη μεταποιητική βιομηχανία προορίζεται για εξαγωγή. Μέχρι αυτό το έτος, δεδομένης της απουσίας βιομηχανικών μονάδων επεξεργασίας, τα αλιεύματα μαύρου σπαθόψαρου περιορίζονταν στις ποσότητες νωπού ιχθύος που μπορούσε να απορροφήσει η περιφερειακή αγορά. Για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση αυτή, σε ένα πλαίσιο όπου οι υπάρχοντες πόροι επιτρέπουν μία αύξηση των αλιευμάτων, εγκρίθηκαν τρία έργα βιομηχανικών μονάδων μεταποίησης και εμπορίας αυτού του είδους (τα έργα αυτά εγκρίθηκαν p:\upertprojet\005el. doc 24 και συγχρηματοδοτήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Η σημασία τους είναι μεγάλη διότι με τη δημιουργία 60 περίπου θέσεων εργασίας οι οποίες κατέχονται κυρίως από νέες γυναίκες, συμβάλλουν με αποφασιστικό τρόπο στην παραμονή των προσώπων στην κοινότητα από την οποία κατάγονται). Συνολικά, τα τρία αυτά έργα αντιπροσωπεύουν μέγιστη δυναμικότητα επεξεργασίας 2. 000 τόνων πρώτης ύλης μαύρου σπαθόψαρου κατ' έτος. Οι δύο από τις βιομηχανικές αυτές μονάδες έχουν τεθεί ήδη σε λειτουργία ενώ η τρίτη βρίσκεται σε φάση ολοκλήρωσης. Εξασφαλίζουν την κοπή σε φιλέτα και την κατάψυξη των ιχθύων και στοχεύουν κυρίως τις αγορές της Ευρώπης και ορισμένων τρίτων χωρών. Οι ειδικές συνθήκες που επικρατούν στο αρχιπέλαγος σε συνδυασμό με την περιορισμένη έκταση του και την εξαιρετικά απομακρυσμένη θέση του δημιουργούν ωστόσο ένα εμφανές επιπλέον κόστος που επιβαρύνει την παραγωγή και την εμπορία των προϊόντων, νοθεύει τους όρους του ανταγωνισμού έναντι συγκρίσιμων κλάδων παραγωγής της ηπειρωτικής Ευρώπης και έχει εμφανείς αρνητικές επιπτώσεις στην περιοχή στα επίπεδα των αποδοχών και της κατάστασης της απασχόλησης στον εν λόγω τομέα. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Το επιπλέον κόστος που επιβαρύνει την εμπορία του μαύρου σπαθόψαρου προέρχεται από τις συνθήκες, στις οποίες υπόκεινται οι σχετικοί οικονομικοί φορείς: θαλάσσιες μεταφορές (συμπεριλαμβανομένων των εξόδων ασφάλισης), υψηλότερο κόστος της παροχής ενέργειας και έξοδα που δημιουργούνται από την ακινητοποίηση των αποθεμάτων πρώτης ύλης και τελικών προϊόντων. επιβαρύνσεις που συνδέονται τις με Οι πραγματικές αυτές συνθήκες δικαιολογούν μία κοινοτική παρέμβαση ικανή να αντισταθμίσει το επιπλέον κόστος που επιβαρύνει τη διάθεση του είδους. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας τα ποσά που πρόκειται να εφαρμοστούν πρέπει να υπολογίζονται βάσει ενός ετήσιου όγκου της τάξης των 1. 800 τόνων, δηλαδή βάσει της ποσότητας πρώτης ύλης που εισέρχεται στην παραγωγή των προϊόντων που προορίζονται για εξαγωγή. 6. Συνθήκες διάθεσης του κολιού της Μαδέρας Η αλιεία κολιού (Scomber Japonicus) είναι μια παλιά δραστηριότητα στη Μαδέρα, όπου υπάρχει παράδοση στην επεξεργασία αυτού του είδους. Από το 1985 όμως, για διάφορους λόγους, ο θαλάσσιος αυτός πόρος δεν χρησιμοποιείται πλέον για την παραγωγή κονσερβών. Πέντε βιοτεχνικές μονάδες, εξοπλισμένες με κυκλωτικά δίχτυα, διαθέτουν άδεια για την αλιεία του κολιού. Η δραστηριότητα αυτή απασχολεί περίπου 90 ναυτικούς- αλιείς. Κατά τα τελευταία χρόνια, τα ετήσια αλιεύματα έφθασαν τους 1. 000 έως 1. 200 τόνους, πράγμα που αντιπροσωπεύει μικτή εμπορική αξία μεταξύ 100 και 120 εκατ. εσκούδος. Η εσωτερική κατανάλωση νωπού κολιού είναι αρκετά περιορισμένη και ως εκ τούτου, υπάρχει ανάγκη εξαγωγής. p:\uper\projet\005el. doc 25 Με την έναρξη της λειτουργίας μιας νέας κονσερβοποιίας που απασχολεί 170 άτομα, μπορούμε να αναμένουμε αύξηση της ποσότητας των αλιευομένων ιχθύων. Υπάρχουν πράγματι άφθονοι θαλάσσιοι πόροι. Επιπλέον, οι συνθήκες μεταποίησης και εμπορίας του είδους μοιάζουν σε πολλά σημεία με αυτές του τόνου. Στο πρώτο τρίμηνο 1997, η βιομηχανική μεταποίηση του κολιού παρουσίασε σημαντική πρόοδο. Αποτελεί ένα συμπλήρωμα δραστηριότητας για τις βιομηχανικές μονάδες μεταποίησης τονοειδών· κατ'αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζει τη διατήρηση ή την αύξηση της παραγωγής τους, με θετικές επιπτώσεις από άποψη διατήρησης των θέσεων εργασίας, προστιθέμενης αξίας και ανταγωνιστικότητας του τομέα. Ο όγκος των αλιευμάτων για το τρέχον έτος αναμένεται να ανέλθει σε 2. 000 τόνους. Η βιομηχανική παραγωγή εξάγεται προς την Ιταλία. Οι ειδικές συνθήκες που επικρατούν στο αρχιπέλαγος, σε συνδυασμό με την περιορισμένη έκταση του και την εξαιρετικά απομακρυσμένη θέση του, δημιουργούν ωστόσο ένα εμφανές επιπλέον κόστος που επιβαρύνει την παραγωγή και την εμπορία των προϊόντων, νοθεύει τους όρους του ανταγωνισμού έναντι συγκρίσιμων κλάδων παραγωγής της ηπειρωτικής Ευρώπης και έχει εμφανείς αρνητικές συνέπειες στα επίπεδα των αποδοχών και στην κατάσταση της απασχόλησης στην περιοχή. Το επιπλέον κόστος που βαρύνει την εμπορία των προϊόντων τα οποία προέρχονται από το είδος αυτό οφείλεται στα έξοδα για τη θαλάσσια μεταφορά των βοηθητικών υλών στην ακινητοποίηση των αποθεμάτων, στο κόστος της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, ασφάλισης και εξόδων αποστολής που συνδέονται με τις μεταφορές. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών παραγωγής και διάθεσης του εν λόγω είδους, θεωρείται δικαιολογημένη μία κοινοτική παρέμβαση η οποία αποσκοπεί στην αντιστάθμιση του επιπλέον κόστους που υπολογίζεται κατ' αναλογία των ποσοτήτων που υφίστανται μεταποίηση και εξαγωγή (2. 000 τόνοι). Σε απόλυτη αξία, πρόκειται για ενίσχυση χαμηλού ποσού, η οποία όμως έχει μεγάλη σημασία από κοινωνικοοικονομική άποψη και κυρίως από άποψη απασχόλησης. p:\uper\projet\005el. doc 26 3. ΚΑΝΑΡΙΟΙ ΝΗΣΟΙ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Δεδομένου ότι τα νησιά βρίσκονται στο μέσο του Ωκεανού στο αρχιπέλαγος των Καναρίων Νήσων και σε μία πολύ ευνοϊκή κλιματική ζώνη, η αλιεία αποτελούσε ανέκαθεν εξέχουσα οικονομική δραστηριότητα στις Κανάριες Νήσους. Το ανατολικότερο σημείο του αρχιπελάγους βρίσκεται σε απόσταση 115 km από τις αφρικανικές ακτές, και το βορειότερο τους σημείο σε απόσταση 1. 100 km από το Κάδιξ, το πλησιέστερο λιμάνι της Ιβηρικής Χερσονήσου. Η απόσταση των Καναρίων Νήσων από τη Μαδρίτη, της πρώτης αγοράς σε κατανάλωση ιχθύων στην Ισπανία με 172. 000 τόνους ετησίως, ανέρχεται σε 1. 600 km. Το αρχιπέλαγος αποτελείται από 7 νησιά που διαιρούνται σε δύο επαρχίες, τη Λας Πάλμας και τη Σάντα Κρουζ, και έχει συνολική έκταση 7. 273 τετρ. χλμ. που αντιπροσωπεύει το 1,44% της συνολικής επιφάνειας της Ισπανίας. Η παραδοσιακή και παράκτια αλιεία έχει συνυπάρξει, ήδη εδώ και περισσότερα από 300 χρόνια, με την αλιεία ανοικτής θαλάσσης στο αλιευτικό πεδίο της Σαχάρας, η δραστηριότητα του οποίου έχει επισκιάσει σε κάποιο βαθμό την παραδοσιακή και παράκτια αλιεία, πολύ περισσότερο περιορισμένη και με λιγότερους πόρους. Η αλιευτική δραστηριότητα, ως εκ τούτου, έχει ιδιαίτερη σημασία για τα νησιά και αποτελεί ένα από τους βασικούς οικονομικούς πόρους. Σε ορισμένα νησιά, όπως η Λανθαρότε, αποτελεί τη δεύτερη οικονομική δραστηριότητα, μετά τον τουρισμό. Οι ακτές των διαφόρων νησιών είναι στην πλειοψηφία τους απότομες, και σχηματίζουν λίγους στενούς, κολπίσκους και όρμους. Ο πυθμένας μεταξύ των νησιών δεν σχηματίζει επίπεδες επιφάνειες, δεδομένου ότι το βάθος ξεπερνά σε ορισμένα σημεία τα 3. 000 μέτρα. Ο πυθμένας του αρχιπελάγους αποτελείται από βασικά πετρώματα και λάβες, είναι γεμάτος κρατήρες, γεγονός που καθιστά αδύνατο το καλάρισμα, συνήθη πρακτική σε άλλες θάλασσες. Τα θαλάσσια είδη που ζουν στα νερά των νησιών, καθώς και ο θαλάσσιος πυθμένας και η θαλάσσια γεωλογία του αρχιπελάγους αποτελούν μοναδικό φαινόμενο. Ο πυθμένας φιλοξενεί περισσότερα από 350 είδη ιχθύων, γεγονός ασυνήθιστο σε άλλα μέρη του Ατλαντικού. Τα είδη αυτά προσαρμόζονται καλά στο απότομο υποθαλάσσιο ανάγλυφο του αρχιπελάγους, λόγω του υφισταμένου μικροκλίματος στα βαθιά νερά μεταξύ των νησιών. Τέτοια αφθονία ειδών στα ολιγοτροφικά ύδατα και στα αβυσσαία μικροκλίματα των νησιών οφείλεται σε δύο παράγοντες: 1. θαλάσσια είδη, χαρακτηριστικά της Βόρειας Ευρώπης, της Μεσογείου και της τροπικής Αμερικής, φθάνουν τα νησιά λόγω της διασταύρωσης του ψυχρού θαλάσσιου ρεύματος των Καναρίων με αυτό το Πορθμού του Γιβραλτάρ. 2. Είδη που προέρχονται από τις αφρικανικές ακτές φθάνουν στα νησιά λόγω των αληγών ανέμων, ανέμων συνεχών και σταθερών προερχομένων από τον Ατλαντικό Ωκεανό και οι οποίοι εκτρέπονται της πορείας τους από τους ανέμους της Σαχάρας και παρασύρουν τα θαλάσσια ρεύματα προς δυσμάς των Καναρίων Νήσων. p:\uper\projet\005el. doc 27 Στα νερά των Καναρίων απατώνται δύο τύποι θαλασσίων ειδών: α) Τα βαθύβια είδη, κατοικούν στα βάθη του ωκεανού, είναι ποικίλα, αλλά δεν απαντώνται σε επαρκείς ποσότητες για τη βιομηχανική αξιοποίηση τους. β) Τα πελαγικά είδη ή επιφανείας, όπως τα θυννοειδή, οι γόπες, τα σκουμπριά, τα σαυρίδια και οι σαρδέλες, που κινούνται προς τα νησιά σε μεγάλες ποσότητες. Τα νερά των Καναρίων Νησιών παρουσιάζουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ως προς την αλατότητα και τη θερμοκρασία, που αυξάνονται σε βαθμό που τα νερά απομακρύνονται από την αφρικανική ακτή, φθάνοντας θερμοκρασίες μέχρι και 6 βαθμούς ανώτερες από τα νερά των αφρικανικών ακτών. Η διαφορά αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι η θαλάσσια πανίδα των νησιών είναι σε μεγάλο βαθμό διαφορετική από αυτήν των αφρικανικών ηπειρωτικών ακτών, ιδιαίτερα σε βάθος μεγαλύτερο των 200 μέτρων, λόγω της διασταύρωσης των υποθαλάσσιων ρευμάτων που προέρχονται από τη Μεσόγειο με τα ρεύματα του Ατλαντικού Ωκεανού. Η μοναδικότητα του υποθαλάσσιου ανάγλυφου και η έλλειψη πόρων εσωτερικών υδάτων, αποτελούν την αιτία που μόνο 5% των αλιευμάτων πραγματοποιείται στα νερά των Καναρίων Νήσων. Το υπόλοιπο παραδοσιακά αλιεύεται στο αλιευτικό πεδίο Καναρίων-Σαχάρας. Όταν το 1975 τα αλιευτικά αυτά πεδία πέρασαν στη δικαιοδοσία της Μαυριτανίας και του Μαρόκου, ο αλιευτικός στόλος με έδρα τις Κανάριες Νήσους υποχρεώθηκε να διαπραγματεύεται ανά τακτά διαστήματα τον όγκο των αλιευμάτων, να μειώσει το εκτόπισμα του στόλου και να καταβάλει τέλη για τα αλιευτικά δικαιώματα, πέραν της συνεργασίας στο τεχνολογικό, επαγγελματικό και βιομηχανικό τομέα με τις χώρες αυτές. Υπό τις συνθήκες αυτές ο αλιευτικός τομέας των Καναρίων Νήσων αντιμετωπίζει στοιχεία αβεβαιότητας. Μεταξύ των προαναφερθέντων πόρων των νησιών, οι πελαγικοί-ωκεάνιοι πόροι αποτελούν τη βασική πηγή του παραδοσιακού χειροτεχνικού τομέα. Η παρουσία τους στα νερά των Καναρίων Νήσων είναι εποχιακή και ποικίλλει ακόμα και από έτος σε έτος. Τα πλέον αντιπροσωπευτικά πελαγικά ωκεάνια είδη είναι: ο μεγαλόφθαλμος τόνος (thunnus obesus), η παλαμίδα (katsuwonus pelamis), ο μακρύπτερος τόνος thynnus), και ο κιτρινόπτερος τόνος (thunnus albacares). (thunnus alalunga), ο τόνος (thunnus Σημαντικό μέρος του αλιευτικού στόλου που έχει έδρα τα νησιά, αλιεύει στα ύδατα της Δυτικής Αφρικής και ασχολείται, κυρίως με την αλιεία κεφαλόποδων, καθώς επίσης και με την αλιεία σαρδέλας, μαύρου μπακαλιάρου, γαρίδας, γαύρου και άλλων ειδών. Τα κεφαλόποδα αποτελούν το σημαντικότερο πόρο της βόρειας ζώνης της Δυτικής Αφρικής, τόσο από άποψη όγκου αλιευμάτων όσο και από άποψη οικονομικής αξίας. Τα αλιευτικά πεδία των κεφαλόποδων βρίσκονται μεταξύ του ακρωτηρίου είδη Bojador και του Πράσινου Ακρωτηρίου κεφαλόποδων είναι το χταπόδι, η σουπιά και το καλαμάρι. (Σενεγάλη). Τα κυριότερα Το χταπόδι ανήκει σε ένα είδος, το Octopus vulgaris, ενώ η σουπιά ανήκει στο γένος Sepia με τα είδοι officinalis, hierredda και berttheloti. Τέλος, το καλαμάρι εκπροσωπείται από τα είδη Loligo vulgaris και Loligo forbesi. p:\uper\projet\005el. doc 28 ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ Ο συνολικός πληθυσμός των Καναρίων Νήσων, το 1995, ήταν 1. 601. 498 κάτοικοι. Ο ενεργός πληθυσμός 647. 200 κάτοικοι, οι απασχολούμενοι 518. 000, οι άνεργοι 129. 200. Το ποσοστό δραστηριότητας 50%. Το ποσοστό απασχόλησης 40%. Το ποσοστό της ανεργίας ανέρχεται σε 23,73%. Το ΑΕΠ κατανέμεται ως εξής: 5% για τη γεωργία και την αλιεία, 9% για τη βιομηχανία, 7% για την οικοδομή και 79% για τις υπηρεσίες. Σε τρέχουσες τιμές το κατά κεφαλή και έτος ΑΕΠ ανέρχεται σε 1. 719. 167 πεσέτες. Ο αλιευτικός τομέας αντιπροσωπεύει το 2% του ΑΕΠ των νησιών. Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία της γενικής γραμματείας θαλάσσιας αλιείας, ο αλιευτικός στόλος των Καναρίων Νήσων έχει ως εξής: Αριθ. σκαφών Χωρητικότητα ΟΛΙΚΗ ΙΣΧΥΣ ΚΟΧ (kW) 2 472,10 1,220,10 1. 353 '5. 148,65 27. 078,13 142 35. 503,09 94. 239,49 57 7. 251,86 19. 792,08 ΜΗΧΑΝΟΤΡΑΤΕΣ, ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΡΑΓΕΣ ΥΔΑΤΩΝ ΕΟΚ ΓΡΙ-ΓΡΙ, ΜΕΣΟΠΕΛΑΓΙΚΕΣ ΤΡΑΤΕΣ, ΔΙΧΤΙΑΡΙΚΑ. ΚΛΠ ΥΔΑΤΩΝ ΕΟΚ ΜΗΧΑΝΟΤΡΑΤΕΣ ΠΟΛΛΑΠΛΩΝ ΧΡΗΣΕΩΝ ΣΕ ΥΔΑΤΑ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗ ΥΔΑΤΑ ΓΡΙ-ΓΡΙ, ΜΕΣΟΠΕΛΑΓΙΚΕΣ ΤΡΑΤΕΣ, ΔΙΧΤΙΑΡΙΚΑ. ΚΛΠ ΣΕ ΥΔΑΤΑ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗ ΥΔΑΤΑ ΣΥΝΟΛΟ 1. 554 48. 375,70 142. 329,81 Το προσωπικό που επανδρώνει τον παραδοσιακό αλιευτικό στόλο αντιπροσωπεύει το 53% του συνολικού ενεργού πληθυσμού που ασχολείται με την αλιεία, αν και η παραγωγή είναι μόλις 23%. Το υπόλοιπο αντιστοιχεί στο βιομηχανικό αλιευτικό στόλο. Σύμφωνα με στοιχεία του 1996, τα νωπά αλιεύματα που εκφορτώθηκαν ανήλθαν σε 74. 946 τόνους και τα κατεψυγμένα σε 153. 053 τόνους. Ο βιομηχανικός στόλος της ANACEF, που είναι εγγεγραμμένος στην οργάνωση παραγωγών αλιέων υπ'αριθ. 43, αποτελείται από 156 σκάφη, μέσης χωρητικότητας 280 ΚΟΧ, με συνολικό πλήρωμα 2. 550 άτομα και δημιουργεί έμμεση απασχόληση 12. 000 θέσεων εργασίας. Τα αλιεύματα κεφαλόποδων ανέρχονται σε 50. 000 τόνους ετησίως, χωρίς να λάβουμε υπόψη το έτος 1995 λόγω των προβλημάτων που προέκυψαν από την υπογραφή της σύμβασης με το Μαρόκο. p:\uper\projet\005ei. doc 29 Τα αλιεύματα αυτά έχουν ως προορισμό: 50% την Ιαπωνία και 50% τις χώρες της ΕΕ (60% ηπειρωτική Ισπανία και 40% Ιταλία, Πορτογαλία και Ελλάδα). Ο στόλος που ασχολείται με την αλιεία σαρδέλας και έχει ως βάση το λιμάνι Αρεθίφε του Λανθαρότε αποτελείται από 8 σκάφη χωρητικότητας 4. 500 ΚΟΧ, με συνολικό πλήρωμα 184 άτομα. Τα αλιεύματα του το 1996 ανήλθαν σε 122. 000 ιχθυελαίου και τόνους που κατανέμονται ως εξής: 93% για παραγωγή ιχθυάλευρων, 5% για κονσέρβα και 2% για κατάψυξη. Ο τελικός προορισμός είναι η ηπειρωτική Ισπανία για το 90% της παραγωγής, ενώ το 93% προορίζεται για τη βιομηχανία του Λανθαρότε. Ο στόλος που ασχολείται με την αλιεία τόνου αποτελείται από 60 μονάδες συνολικής χωρητικότητας 3. 000 ΚΟΧ και πλήρωμα 400 άτομα. Τα αλιεύματα θυννοειδών ανέρχονται σε 20. 000 τόνους ετησίως. Το μεγαλύτερο μέρος της ποσότητας αυτής νωπό έχει ως προορισμό, την ηπειρωτική Ισπανία, ακολουθούμενο από τις εξαγωγές που πραγματοποιούνται προς Ιαπωνία και ΗΠΑ, πλην αυτού που προορίζεται για την κονσερβοποιία. Όσον αφορά τις μονάδες μεταποίησης στην ξηρά, είναι δύο και βρίσκονται στο νησί Λανθαρότε. Μία από αυτές είναι η εταιρεία AGRAMAR η οποία, εκτός από την παραγωγή ιχθυελαίου και ιχθυάλευρων, επεξεργάζεται νωπό και κατεψυγμένο τόνο και διαθέτει, μέσω του ψυκτικού της συγκροτήματος δυναμικότητα κατάψυξης 750 τόνων ημερησίως και αποθήκευσης 3. 000 τόνων. Διαθέτει επίσης μονάδα παραγωγής πάγου δυναμικότητας 140 τόνων ημερησίως. Η AGRAMAR, άμεσα και έμμεσα, απασχολεί 315 άτομα. Για το τρέχον έτος έχει δυναμικότητα μεταποίησης 750 τόνων πρώτης ύλης ημερησίως και έχει κατασκευάσει μονάδα παραγωγής πόσιμου ύδατος. Αλλη δραστηριότητα της AGRAMAR είναι η εμπορία τόνου, που συνήθως αποστέλλεται νωπός στην ηπειρωτική Ισπανία και, εάν δεν υπάρχει ζήτηση, καταψύχεται για να πωληθεί μεταγενέστερα. Πέρυσι έγιναν δοκιμές για τον καθαρισμό του ψαριού και την εξαγωγή του ραχιαίου μυοτόμιου (φιλέτου), που συσκευάστηκε σε πλαστικό και πωλήθηκε κυρίως στην Λας Πάλμας. Η εμπειρία ήταν ικανοποιητική. Το άλλο εργοστάσιο ανήκει στην εταιρεία GARA VILLA, που ασχολείται με την κονσερβοποίηση σαρδέλας και τόνου, με παραγωγή το 1996 περισσότερων από 200. 000 κονσερβών σαρδέλας, 50% εκ των οποίων καταναλώθηκε στην ευρωπαϊκή αγορά. Το υπόλοιπο είχε ως προορισμό τρίτες χώρες. Η GARA VILLA απασχολεί, έμμεσα και άμεσα, 450 άτομα. Η κατανάλωση σαρδέλας σε κονσέρβα στην Ισπανία, είναι σχετικά υψηλή, αν και ο συναγωνισμός από τις Κανάριες Νήσους είναι δυσχερής, λαμβάνοντας υπόψη ότι το ανά μονάδα βάρους κόστος μεταφοράς στην ηπειρωτική Ισπανία είναι σημαντικό. Επιπλέον, πρέπει να προστεθεί μεταφορά άλλων απαραίτητων υλικών με χαμηλό ανταγωνισμό: το φύλλο λευκοσίδερου για τις κονσέρβες έρχεται από την ηπειρωτική Ισπανία, το χαρτόνι από την Τενερίφη είναι συγκριτικά δαπανηρό, το κόστος του νερού στο Λανθαρότε υψηλό, κλπ. Λόγω της εποχικότητας των αλιευμάτων που σωρεύονται από το Σεπτέμβριο μέχρι το Νοέμβριο, και που στην πράξη μηδενίζονται μεταξύ Ιανουαρίου και Μαΐου, η κατάψυξη είναι μία ανάγκη που αυξάνει το κόστος. p:\uper\projet\005el. doc 30 Από την παραγωγή ιχθυάλευρων, η ηπειρωτική Ισπανία απορροφά το 10% της παραγωγής, η ΕΕ το 40% και το υπόλοιπο 50% αποστέλλεται στην Απω Ανατολή. Οι κύριοι ανταγωνιστές είναι η Χιλή και το Περού. Όσον αφορά τα ιχθυέλαια, 20% καταναλώνεται στην ηπειρωτική Ισπανία. Το υπόλοιπο αποστέλλεται στην ΕΕ και στις σκανδιναβικές χώρες, όπου χρησιμοποιείται για την παραγωγή φαρμάκων, καλλυντικών και τροφίμων. Στις αγορές αυτές, η ποιότητα είναι πολύ σημαντική (μετρείται με περιεκτικότητα ιωδίου και βαθμό οξύτητας). Η υδατοκαλλιέργεια, δραστηριότητα για την οποία οι Κανάριοι Νήσοι έχουν χαρακτηριστεί ως ιδεώδης περιοχή για την ΕΕ, λόγω των κλιματικών και μετεωρολογικών χαρακτηριστικών, λειτουργεί εδώ και 10 έτη με μεγάλες δυσκολίες. Εγκαταλείφθηκε η παραγωγή καλκανιού και καραβίδας, παραμένοντας μόνο η τσιπούρα και το λαβράκι. Μέχρι σήμερα έχει επιτευχθεί μόνο το 20% της προβλεπόμενης από το πολυετές πρόγραμμα προσανατολισμού παραγωγής. Η παραγωγή αυτή, κατά 80%, προορίζεται για την ευρωπαϊκή αγορά, κυρίως την Ιταλία. • Υπάρχουν επίσης ανάγκες, σε ορισμένα λιμάνια, γερανών για την εκφόρτωση των αλιευμάτων και ζυγιστηρίων επί της προβλήτας ώστε να απαλειφθούν οι δαπάνες μεταφοράς και η επακόλουθη απώλεια ποιότητας αλιευμάτων, λόγω της μεταφοράς τους μακράν του σημείου εκφόρτωσης. Παρά αυτή την έλλειψη υποδομών, σημειώνεται τα τελευταία έτη μία αισθητή βελτίωση των ψυκτικών εγκαταστάσεων. Παρά ταύτα, η δυναμικότητα κατάψυξης στη Σάντα Κρουζ της Τενερίφης υπολείπεται των αναγκών. Αυτό υποχρεώνει τον αλιευτικό στόλο των θυννοειδών να εκφορτώνει σε άλλα λιμάνια. Το λιμάνι Λα Λουθ στην Λας Πάλμας, δέχθηκε το 1995 κυκλοφοριακό φόρτο 2. 490 αλιευτικών σκαφών με συνολική χωρητικότητα 1. 640. 347 ΚΟΧ και διακινήθηκαν 225. 950 τόνοι αλιευμάτων. p:\uper\projet\005el. doc 31 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ΑΠΟ ΤΙΣ ΓΕΠΌΝΙΚΕΣ ΧΩΡΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΑΥΤΟ Η εξέλιξη των εξαγωγών του Μαρόκου στην Ισπανία τα τελευταία χρόνια, αποτελεί το βασικό ανταγωνιστή του αλιευτικού στόλου των Καναρίων, γνώρισε συνεχή αύξηση, από 25. 859 τόνοι το 1986 με συνολική αξία 5. 509 εκατ. πεσέτες σε 54. 887 τόνοι αξίας 23. 501 εκατ. πεσετών. Το σημαντικότερο μερίδιο αντιστοιχεί στα κατεψυγμένα κεφαλόποδα· 16 τόνοι ετησίως αποτελούν σαφή ανταγωνιστή του τομέα για τα Κανάρια Νησιά. Η θέση του Μαρόκου, που απολαμβάνει πλήρους δασμολογικής απαλλαγής για την εισαγωγή προϊόντων στην ΕΕ από το 1987 ως συνέπεια της συμφωνίας συνεργασίας, επέτρεψε την προνομιακή αντιμετώπιση των προϊόντων του Μαρόκου έναντι των προϊόντων των Καναρίων Νήσων, μέχρι την πλήρη του ένταξη στο δασμολογικό καθεστώς του 1993. Η ιαπωνική αγορά, ένας από τους βασικούς προορισμούς των μαροκινών προϊόντων, διατηρεί ένα πλεονεκτικό καθεστώς για τα μαροκινά προϊόντα σε σύγκριση με τα Κανάρια, δεδομένου ότι για τα τελευταία εφαρμόζεται το καθεστώς που ισχύει για την ΕΕ. Εξάλλου, πρέπει να τονίσουμε ότι, σε γενικές γραμμές, το κόστος παραγωγής του Μαρόκου είναι χαμηλότερο από ότι στην ΕΕ και, συνεπώς, στα Κανάρια. Μπορούμε να καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι ο τομέας της αλιείας του Μαρόκου τα τελευταία έτη, χάρη στις ευνοϊκές συνθήκες που αντιμετωπίζουν τα προϊόντα στην παγκόσμια αγορά και το χαμηλότερο κόστος παραγωγής, βλάπτει σε μεγάλο βαθμό τον αλιευτικό τομέα των Καναρίων Νήσων. Το 1995, η Μαυριτανία εξακολουθούσε να αρνείται την πρόσβαση των σκαφών της ΕΕ στα ύδατα της. Παρά ταύτα το Νοέμβριο επιτεύχθηκε η ένταξη 18 σκαφών αλιείας κεφαλόποδων στα ύδατα της, γεγονός που εν μέρει αντιστάθμισε τ,η μείωση που επιβλήθηκε για το πρώτο έτος στη συμφωνία ΕΕ-Μαρόκου. p:\uper\projet\005el. doc 32 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Εάν υπάρχει κάποιο αρνητικό χαρακτηριστικό, μεταξύ άλλων, που ξεχωρίζει στην ανάλυση του αλιευτικού τομέα των Καναρίων Νήσων, αυτό είναι της μόνιμης ΕΞΆΡΤΗΣΗΣ. - Εξάρτηση από αλιευτικά πεδία, κυρίως, του ΜΑΡΟΚΟΥ. - Εξάρτηση από πολύ περιορισμένο αριθμό αγορών, κυρίως της ΙΑΠΩΝΙΑΣ. - Εξάρτηση από τα περιορισμένα μεταφορικά μέσα, χαρακτηριστικό του νησιωτικού χαρακτήρα. - Εξάρτηση από μια μόνο βιομηχανία συσκευασίας. - Εξάρτηση από μια μόνο κονσερβοποιία. Αλλά η εξάρτηση αυτή δεν είναι η μόνη δυσμενής συνθήκη, δεδομένου ότι μία σειρά αλλαγών που πραγματοποιήθηκαν στην συμπεριφορά των καταναλωτών υποχρεώνουν τον πρωτογενή τομέα να "παράγει" προϊόντα καλύτερης ποιότητας και με καλύτερη παρουσίαση. Η βελτίωση της ποιότητας και της παρουσίασης επιβάλλει πάντοτε αύξηση του κόστους και επιπλέον το κόστος αυτό είναι πολύ ανώτερο σε συνθήκες φυσικής απομόνωσης σε μεγάλες αποστάσεις. Ο βιομηχανικός αλιευτικός τομέας των Καναρίων Νήσων έχει υποστεί σταδιακά μείωση και έχει σχεδόν υποκύψει στον ανταγωνισμό της βιομηχανίας των τρίτων χωρών που τυγχάνουν προστασίας λόγω των κοινωνικοοικονομικών ιδιαιτεροτήτων τους (αναπτυσσόμενες χώρες, αντικείμενο συμβάσεων συνεργασίας κλπ). Συνεπώς αναφερόμαστε σε έναν ευρωπαϊκό οικονομικό τομέα, ο οποίος λόγω της γεωγραφικής του θέσης υποχρεώνεται σε στενό ανταγωνισμό με αναπτυσσόμενες χώρες, στον οποίο θα μπορούσαν μόνο να δοθούν ίσες ευκαιρίες μέσω αντισταθμίσεων λόγω της απομόνωσης του και της απόστασης του από νευραλγικά σημεία υλικών συναλλαγών. p:\uper\prqjet\005el. doc 33 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΘΕΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ ΤΟΜΕΑΣ ΝΩΠΟΥ ΚΑΙ ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΟΥ ΤΟΝΟΥ Η αλιεία θυννοειδών, πολύ σημαντική από άποψη όγκου αλιευμάτων πραγματοποιείται αποκλειστικά με παραδοσιακές μεθόδους με χρήση αγκιστριών αλλά με μεγάλη αποδοτικότητα. Από την ανάπτυξη της αλιείας αυτής, και κυρίως από την ευκολία εμπορίας του τόνου γενικότερα, εξαρτάται κατά πολύ το μέλλον της αλιευτικής δραστηριότητας στα Κανάρια Νησιά, δεδομένου ότι ο σημαντικός τους χαρακτήρας μπορεί να επιβάλει την ασθενέστερη ή εντονότερη αξιοποίηση του πόρου. Οι πρόσθετες δαπάνες βασίζονται κυρίως στα έξοδα μεταφοράς, στα οποία συμπεριλαμβάνονται τα ασφάλιστρα, ο χειρισμός και τα λιμενικά και αερολιμενικά τέλη που είναι εγγενή σε αυτά τα είδη μεταφορών. Οι δαπάνες αυτές ανέρχονται σε 33,61% του συνολικού κόστους για το νωπό τόνο και σε 13,08% για τον κατεψυγμένο τόνο. Θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η αεροπορική μεταφορά είναι για τα νησιά η μοναδική λύση που επιτρέπει να φθάσει το ψάρι στους καταναλωτές χωρίς την παραμικρή αλλοίωση της ποιότητας του. Στη συνέχεια αναφέρονται τα στοιχεία που αφορούν τις παραχθείσες ποσότητες τα τελευταία έτη καθώς και τις ενισχύσεις καταβλήθηκαν δυνάμει του κανονισμού 2337/95, τόσο για το νωπό, όσο και για τον κατεψυγμένο τόνο. Ενισγύσεις POSEICAN 1. - Αιτήσεις ενισχύσεων (ποσότητα σε τόνους) ΕΤΟΣ 1992 1993 1994 1995 ΤΟΝΟΣ Αριθ. αιτήσεων 194 174 186 172 Νωπός 4. 095 4. 903 11. 185 11. 703 Κατεψυγμένος 7. 184 2. 746 1. 420 872 ΣΥΝΟΛΟ 11. 279 7. 649 12. 605 12. 575 2. - Εγκριθείσες ενισχύσεις (ποσότητα σε τόνους) ΕΤΟΣ 1992 1993 1994 1995 ΤΟΝΟΣ Αριθ. αιτήσεων 194 174 186 172 Νωπός 4. 095 4. 903 10. 400 10. 400 Κατεψυγμένος 7. 184 2. 746 1. 420 872 ΣΥΝΟΛΟ 11. 279 7. 649 11. 820 11. 272 p:\uper\projet\005el. doc 34 ΚΑΤΑΒΛΗΘΕΝΤΑ ΠΟΣΑ 1) Τόνος που διατέθηκε στην αγορά νωπός. Έτος Αριθ. αιτήσεων Τόνοι ECU/τόνο 1992 1993 1994 1995 125 149 190 149 4. 095 4. 903 10. 400 10. 400 150 150 125 151 Σύνολο σε ECU 614. 250 735. 450 1. 300. 000 1. 570. 000 Ισοτιμία πεσέτας/ECU 149 158 193 167 Σύνολο(σε πεσέτες) 91. 697. 547 116. 185. 276 250. 947. 312 263. 020. 883 2) Τόνος που προορίζεται για κατάψυξη Έτος Αριθ. αιτήσεων Τόνοι ECU/τόνο 1992 1993 1994 1995 192 151 43 23 7. 184 2. 746 1. 420 786 50 50 45 54 Σύνολο σε ECU 359. 200 137. 300 63. 900 42. 444 Ισοτιμία πεσέτας/ECU 149 158 192 168 [ Σύνολο(σε πεσέτες) 53. 625. 849 21. 692. 228 12. 287. 932 7. 118. 993 p:\uper\projet\005el. doc 35 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΘΕΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ ΤΟΜΕΙΣ ΣΑΡΔΕΛΑΣ ΚΑΙ ΣΚΟΥΜΠΡΙΟΥ, ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΑ ΚΑΙ ΣΕ ΚΟΝΣΕΡΒΑ Η αλιευτική περίοδος της σαρδέλας διαρκεί μόνο 7 μήνες, από τον Ιούνιο μέχρι το Δεκέμβριο, συναρτήσει του βιολογικού κύκλου της σαρδέλας, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αποθήκευση της πρώτης ύλης και του τελικού προϊόντος ώστε να αντιμετωπισθούν οι πωλήσεις κατά τη διάρκεια όλου του έτους. Αυτό έχει ως συνέπεια την αύξηση των χρηματοοικονομικών δαπανών που προκύπτουν από τη διατήρηση αποθεμάτων σε σύγκριση με τις κονσερβοποιίες ηπειρωτικής Ισπανίας, που μπορούν να εργάζονται όλο το χρόνο με ένα ευρύ φάσμα αλιευτικών προϊόντων. ΣΑΡΔΕΛΑ ΚΑΙ ΣΚΟΥΜΠΡΙ. ΚΑΤΕΨΥΓΜΕΝΑ Πέραν του πρόσθετου κόστους των χρηματοοικονομικών δαπανών, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι πρόσθετες δαπάνες για ενέργεια και τις απαραίτητες συσκευασίες, που είναι. ακριβότερα στις Κανάριες Νήσους από ότι στην Ιβηρική Χερσόνησο και επιβαρύνουν κατά 15% την τιμή του προϊόντος. Θα πρέπει επίσης να προστεθούν οι γνωστές δαπάνες θαλάσσιας μεταφοράς, αποκλειστικά και μόνο λόγω του νησιωτικού χαρακτήρα, που λογικά περιλαμβάνουν επίσης έξοδα ασφάλισης, διεκπεραίωσης και λιμενικών τελών και που ανέρχονται σε 42,22% του συνολικού κόστους FOB. Κατωτέρω παρατίθενται τα σχετικά στοιχεία που αφορούν τις ποσότητες και τα ποσά των ενισχύσεων που έχουν χορηγηθεί τα τελευταία έτη δυνάμει του κανονισμού 2337/95. ΣΑΡΔΕΛΑ ΚΑΙ ΣΚΟΥΜΠΡΙ. ΣΕ ΚΟΝΣΕΡΒΑ Η διαφορά κόστους μεταξύ της Ιβηρικής Χερσονήσου και των Καναρίων Νήσων επηρεάζει στην πράξη όλους τους απαραίτητους συντελεστές της παραγωγής. Εάν εξαιρέσουμε την πρώτη ύλη, που είναι φθηνότερη στις Κανάριες Νήσους (παραδείγματος χάρη, σήμερα, η διαφορά τιμής είναι κατά 219 πεσέτες/χλγρ. χαμηλότερη στις Κανάριες Νήσους), τόσο η ενέργεια, όσο και η συσκευασία, η απόσβεση του μηχανολογικού εξοπλισμού, οι χρηματοοικονομικές δαπάνες κοστίζουν ακριβότερα στο αρχιπέλαγος. Έτσι, όπως προκύπτει από τον ακόλουθο πίνακα, παρατηρούνται διαφορές μέχρι και 9 πεσέτες στο κόστος της ενέργειας, 297 πεσέτες στη συσκευασία, 5 πεσέτες στην απόσβεση στις του χρηματοοικονομικές δαπάνες. μηχανολογικού εξοπλισμού πεσέτες 325 και ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑ ΑΠΟΣΒΕΣΗ ΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ Ι ΚΑΝΑΡΙΕΣ Ι ΝΗΣΟΙ Π4__ 1. 847 71 ΙΒΗΡΙΚΗ ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ 105 1. 550 66 | ~ 1. 200 | ΊΪΤ ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ p:\uper\projet\005el. doc 36 Οι επιπλέον δαπάνες αποσβέσεων οφείλονται σε δύο παράγοντες: Α) Μεγαλύτερο κόστος μηχανολογικού εξοπλισμού και εγκαταστάσεων λόγω της μεταφοράς μέχρι τα νησιά και της μεταβίβασης των τεχνικών και του προσωπικού για την εγκατάσταση και θέση σε λειτουργία του εξοπλισμού. Β) Οι δαπάνες απόσβεσης κατανέμονται σε έξι μήνες δραστηριότητας. ΓΕΝΙΚΕΣ ΚΑΙ ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΑΠΑΝΕΣ Οι γενικές και χρηματοοικονομικές δαπάνες είναι ανώτερες αυτών που αντιμετωπίζουν οι αντίστοιχες μονάδες στην ηπειρωτική Ισπανία, λόγω της επτάμηνης δραστηριότητας (Ιούνιος-Δεκέμβριος), συναρτήσει του βιολογικού κύκλου της σαρδέλας και, κυρίως, του νησιωτικού χαρακτήρα, ήτοι της προμήθειας βοηθητικών πρώτων υλών (όπως συσκευασίες, έλαια, κλπ). Αυτό επιβάλει αυξημένες ανάγκες αποθήκευσης για την αντιμετώπιση των αναγκών της παραγωγής, καθώς και τη διατήρηση αποθεμάτων τελικού προϊόντος για την κάλυψη των δωδεκάμηνων πωλήσεων. α) Γενικές δαπάνες Οι δαπάνες αυτές αφορούν τα εξής: Α) Β) Γ) Δ) Επιδιορθώσεις και συντήρηση εξοπλισμού και εγκαταστάσεων, λόγω των πρόσθετων δαπανών ανταλλακτικών, καθώς και τεχνική βοήθεια, λόγω του κόστους των εργατικών τρίτων από τα άλλα νησιά ή από την ηπειρωτική , Ισπανία. λόγω αυξημένης αξίας που Ασφάλιστρα. Πρόσθετες χρησιμοποιείται ως βάση για τον υπολογισμό των ασφαλίστρων, τόσο των παγίων όσο και των αποθεμάτων, ανταλλακτικών, πρώτων υλών και τελικών προϊόντων. δαπάνες Επικοινωνίες. Μεγαλύτερα έξοδα και εντονότερη χρήση επικοινωνιών, τηλεφωνικών και τηλεομοιοτυπίας, καθώς και αποστολής εγγράφων και μικρών ανταλλακτικών. Δαπάνες διοίκησης και μετακινήσεων στην Ιβηρική Χερσόνησο. Πρόσθετες δαπάνες για την παροχή υπηρεσιών εσωτερικού ελέγχου, διοικητικών και τεχνικών υπηρεσιών της εταιρείας, καθώς και μετακινήσεων του προσωπικού από και προς την Ιβηρική Χερσόνησο. β) Χρηματοοικονομικές δαπάνες Πρόσθετες δαπάνες για τα επιπλέον αποθέματα πρώτων υλών (κιβώτια, συσκευασίες, θήκες, έλαια, σάλτσες, σφραγιστικά και άλλα υλικά), τελικού προϊόντος και ανταλλακτικών μηχανολογικού εξοπλισμού και εγκαταστάσεων, για να παρέχονται εγγυήσεις ικανοποιητικής κατάστασης των παραγωγικών εγκαταστάσεων, της διαδικασίας παραγωγής και ανταγωνιστικής παρακολούθησης της αγοράς. Στις μέχρι τώρα πρόσθετες δαπάνες πρέπει να προστεθούν οι δαπάνες μεταφοράς, υποχρεωτικά δια θαλάσσης, που είναι αυξημένες για αυτού του είδους την παραγωγή, λόγω του ότι υφίστανται τον καλούμενο "διπλό νησιωτικό χαρακτήρα", ήτοι, το γεγονός ότι η παραγωγή πραγματοποιείται σε ένα νησί, συγκεκριμένα τη p:\uper\projet\005el. doc 37 Λανθαρότε, ενώ το λιμάνι από το οποίο εξάγονται τα προϊόντα βρίσκεται σε άλλο νησί, είτε η Γκραντ Κανάρια, είτε την Τενερίφη. Στη συνέχεια παρατίθενται οι πίνακες με στοιχεία αριθμού αιτήσεων και ύψους των ενισχύσεων για τις οποίες κατατέθηκαν, όπως επίσης και τις χορηγηθείσες ενισχύσεις δυνάμει του κανονισμού 2337/95 του Συμβουλίου. Παρανωνή σαρδέλας νια τις περιόδους 1993 έως 1996. σε τόνους ΚΟΝΣΕΡΒΑ 6. 634 6. 694 6. 501 1993 1994 1995 1996 * Δυσχέρειες με το Μαρόκο Ενισχύσεις POSEICAN 1) Αιτήσεις ενισχύσεων (τόνοι) ΣΑΡΔΕΛΑ/ΣΚΟΥΜΠΡΙ ΚΑΤΑΨΥΞΗ 2. 530 3. 583 677* 2. 563 ΕΤΟΣ 1992 1993 1994 1995 Αριθ. αιτήσεων 3 3 4 5 Μεταποίηση Κατάψυξη ΣΥΝΟΛΟ 5. 984 6. 506 9. 721 1. 000 1. 077 2. 630 3. 616 676 7. 061 9. 136 13. 337 1. 676 2) Εγκριθείσες ενισχύσεις (τόνοι) ΣΑΡΔΕΛΑ/ΣΚΟΥΜΠΡΙ ΕΤΟΣ 1992 1993 1994 1995 Αριθ. αιτήσεων 3 3 4 5 Μεταποίηση Κατάψυξη ΣΥΝΟΛΟ 5. 984 6. 506 9. 721 1. 000 1. 077 2. 630 3. 616 676 7. 061 9. 136 13. 337 1. 676 p:\uper\projet\005el. doc 38 ΥΨΟΣ ΤΩΝ ΕΓΚΕΚΡΙΜΕΝΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΝ 3) Σαρδέλα/σκουμπρί για μεταποίηση Έτος Τόνοι ECU/τόνο Σύνολο (σε ECU) 1992 1993 1994 1995 5. 984 6. 506 9. 721 1. 000 100 100 85 103 598. 400 650. 600 826. 285 103. 000 Ισοτιμία πεσέτας/ECU 149 158 192 160 Σύνολο (σε Ι πεσέτες) 89. 336. 735 102. 790. 289 158. 912. 089 16. 521. 075 4) Σαρδέλα/σκουμπρί για κατάψυξη Έτος Τόνοι ECU/τόνο Σύνολο (σε ECU) 1992 1993 1994 1995 1. 077 2. 630 3. 616 676 50 50 45 54 53. 850 131. 500 162. 720 36. 504 Ισοτιμία πεσέτας/ECU 149 158 192 167 Σύνολο(σε πεσέτες) 8. 039. 803 20. 773. 308 31. 293. 818 6. 098. 440 1992 1993 1994 1995 Ι Τόνοι Πεσέτες Τόνοι Πεσέτες Τόνοι Πεσέτες Τόνοι Πεσέτες ΣΑΡΔΕΛΑ Μεταποίηση Κατάψυξη ΣΥΝΟΛΟ 5. 984 1. 077 7. 061 89. 336. 735 8. 039. 803 97. 376. 538 6. 506 2. 630 9. 136 102. 790. 289 20. 773. 308 123. 563. 597 9. 721 3. 616 13. 337 158. 912. 089 31. 293. 818 190. 205. 907 1. 000 676 1. 676 16. 521. 075 6. 098. 440 22. 619. 515 p:\uperVprojet\005el. doc 39 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Η κατάσταση που περιγράφηκε στις προηγούμενες σελίδες δείχνει πώς η εφαρμογή του καθεστώτος που θεσπίστηκε το 1992 λειτούργησε κατά τρόπο πολύ ικανοποιητικό για όλα τα είδη, τόσο όσον αφορά τον υπολογισμό της παραγωγής που επωφελείται του καθεστώτος, όσο και σχετικά με τη λειτουργία του. Κατά την ίδια έννοια, τα οφέλη που προέκυψαν από την εφαρμογή του κανονισμού αυτού για τους εμπλεκόμενους οικονομικούς παράγοντες επέτρεψαν στους διάφορους τομείς να διατηρήσουν επαρκές επίπεδο παραγωγής και ανάπτυξης. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η συγκεκριμένη κατάσταση, που προκαλείται από τις πρόσθετες δαπάνες που αναλύθηκαν ανωτέρω για την παραγωγή στο αρχιπέλαγος, δεν έχει μεταβληθεί ούτε πρόκειται να μεταβληθεί στο άμεσο μέλλον, δεδομένου ότι προκαλείται από την άκρως απομακρυσμένη γεωγραφική θέση των παραγωγών των Καναρίων Νήσων, καθίσταται προφανές ότι η εμπορία των αναλυθέντων προϊόντων θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τις πρόσθετες αυτές δαπάνες σε σύγκριση με αυτές που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί της Ιβηρικής Χερσονήσου, δαπάνες που οι παραγωγοί στο αρχιπέλαγος δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν από μόνοι τους. Για το λόγο αυτό η εξακολούθηση της εφαρμογής μηχανισμού αντιστάθμισης των πρόσθετων δαπανών, για τη διευκόλυνση της εμπορίας στην ευρωπαϊκή αγορά ,των εν λόγω προϊόντων, είναι πλήρως αιτιολογημένη, έχοντας ταυτόχρονα ως στόχο να δώσει στους παραγωγούς των νησιών δυνατότητα πρόσβασης στην εσωτερική αγορά υπό συνθήκες όμοιες με αυτές των παραγωγών στην ηπειρωτική Ισπανία. Αυτή η ομοιότητα συνθηκών καθίσταται αδύνατη χωρίς τη στήριξη που παρέχει το ισχύον καθεστώς στον τομέα. p:\uper\projet\005el. doc 40 ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΘΕΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΑΝΑ ΤΟΜΕΑ ΤΟΜΕΑΣ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ Οι πρώτες έρευνες για υδατοκαλλιέργειες στα Κανάρια Νησιά άρχισαν το 1978. Η Αυτόνομη Κοινότητα των Καναρίων Νήσων χαρακτήρισε τις υδατοκαλλιέργειες πρωταρχικό τομέα δράσης, μετά από την επιβεβαίωση της βιωσιμότητας τους και της σπουδαιότητας τους για τη διαφοροποίηση μιας πολύ άκαμπτης οικονομικής δομής που βασίζεται σε λίγες δραστηριότητες και προϊόντα, ενώ ο αλιευτικός τομέας αντιμετωπίζει σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα και έντονη ύφεση. Το πρώτο σχετικό πρόγραμμα υδατοκαλλιεργειών που η Ισπανία υπέβαλε στην Επιτροπή για την πενταετία 1987-1991, εγκρίθηκε με απόφαση της Επιτροπής της 11ης Δεκεμβρίου 1987 (ΕΕ αριθ. L 4 της 07. 01. 1988). Οι στόχοι για την Ισπανία, και για τα Κανάρια Νησιά πιο συγκεκριμένα, ήταν η ετήσια παραγωγή στο τέλος της πενταετίας να ανέλθει στις ακόλουθες ποσότητες: ΕΙΔΟΣ Τσιπούρα Λαβράκι Καλκάνι ΙΣΠΑΝΙΑ ΣΥΝΟΛΟ (ΣΕ ΤΟΝΟΥΣ) ΚΑΝΑΡΙΟΙ ΝΗΣΟΙ ΣΥΝΟΛΟ 7. 500 6. 000 4. 700 1. 400 500 200 Στο τέλος αυτού του πρώτου πολυετούς προγράμματος προσανατολισμού (ΠΠΠ) για την ιχθυοκαλλιέργεια, η απόφαση της Επιτροπής της 20ης Δεκεμβρίου 1991 (ΕΕ αριθ. L 29 της 05. 02. 1992), ενέκρινε το δεύτερο ΠΠΠ που υποβλήθηκε από την Ισπανία για την περίοδο 1992-1996. Στο πρόγραμμα αυτό διατηρήθηκε, ως ετήσιος όγκος παραγωγής, ο ίδιος στόχος με το προηγούμενο ΠΠΠ για την τσιπούρα και το καλκάνι, μειώνοντας λίγο περισσότερο από 50% τον όγκο παραγωγής για το λαβράκι. Τα τρία αυτά είδη κρίθηκαν ότι παρουσιάζουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τις Κανάριες Νήσους. της τη διάρκεια τρέχουσας δεκαετίας η δραστηριότητα Κατά των υδατοκαλλιεργειών δεν παρουσίασε σχεδόν καμία εξέλιξη, εκτός από μεταβιβάσεις, διαιρέσεις και μετατροπές μερικών από τα αρχικά επενδυτικά προγράμματα. Τα αποτελέσματα φανερώνουν σαφή στασιμότητα όσον αφορά την προώθηση νέων επενδυτικών σχεδίων και παρουσιάζουν έντονη υστέρηση στην υλοποίηση των εγκεκριμένων. Έτσι ο τομέας απομακρύνεται από τους παραγωγικούς στόχους που προβλέπουν τα ΠΠΠ, 10 χρόνια μετά από την έναρξη της επίσημης στήριξης εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Ισπανίας και της Αυτόνομης Κοινότητας των Καναρίων Νήσων προς την ιχθυοκαλλιέργεια. Παρά ταύτα, οι επιχειρήσεις που δραστηριοποιήθηκαν στον τομέα με την ενίσχυση του ΧΜΠΑ και της εθνικής κυβέρνησης πέτυχαν να αναπτύξουν σταθερή παραγωγή με σταθερά αυξανόμενο όγκο, παρά το γεγονός ότι αντιμετωπίζουν ένα σοβαρό μειονέκτημα ανταγωνιστικότητας, δεδομένου ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν αντισταθμιστεί οι πρόσθετες δαπάνες που υφίσταται η ιχθυοκαλλιεργητική παραγωγή λόγω του νησιωτικού χαρακτήρα και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της άκρως απομακρυσμένης περιφέρειας των Καναρίων Νήσων. Κατά την έννοια αυτή, αναφέρονται στη συνέχεια μία σειρά επιχειρημάτων κοινωνικού, οικονομικού και τεχνικού περιεχομένου, που φανερώνουν την p:\uper\projet\005el. doc 41 καθοριστική επιρροή της απόστασης και των άλλων καθοριστικών παραγόντων της άκρως απομακρυσμένης περιφέρειας. 1. Κοινωνικά και οικονομικά επιχειρήματα Το σύνολο των εγκαταστάσεων υδατοκαλλιέργειας στις Κανάριες Νήσους βρίσκεται σε περιοχές που "εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αλιεία" όπως αναφέρεται σε έκθεση της Επιτροπής του 1992. Ως εκ τούτου στις θέσεις αυτές η μετατροπή της αλιείας επηρεάζει περισσότερο τον κοινωνικό ιστό. Μεταξύ των δυνατοτήτων αλλαγής απασχόλησης του πληθυσμού που απασχολείται στην αλιεία, η κοινοτική πρωτοβουλία "PESCA" (ΕΕ αριθ. C 180 της 01. 07. 1994) ευνοεί τη διαφοροποίηση της αλιευτικής δραστηριότητας, καθιστώντας προφανές ότι τα χαρακτηριστικά της υδατοκαλλιέργειας, ιδιαίτερα υψηλής έντασης εργασίας, την καθιστούν δραστηριότητα που μπορεί να απορροφήσει μεγάλο μέρος του πληθυσμού που οδηγείται στην ανεργία λόγω της παύσης της αλιευτικής δραστηριότητας. Από τα 12 έργα που υποβλήθηκαν μεταξύ των ετών 1986 και 1989 στις Κανάριες Νήσους, μόνο 4 προχώρησαν. Η αρχική αυτή αποτυχία δεν έπληξε όλες τις επιχειρήσεις χάρη στις υψηλές τιμές που παρατηρήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του '90 και που άμβλυναν τις αρνητικές επιπτώσεις των δαπανών λόγω απόστασης και νησιωτικού χαρακτήρα. Δυστυχώς οι τιμές και, κατά συνέπεια, τα περιθώρια κέρδους μειώθηκαν και καθιστούν τις μεταφορικές δαπάνες ζωτικό περιοριστικό παράγοντα ανταγωνιστικότητας. Στις Κανάριες Νήσους βρίσκεται η μεγαλύτερη ισπανική βιομηχανία παραγωγή ιχθυάλευρου, βασικού συστατικού των ζωοτροφών. Όπως είναι γνωστό, ο τομέας βρίσκεται σε πλήρη φάση μετατροπής. Αναμφίβολα η ανάπτυξη ενός ισχυρού τομέα υδατοκαλλιέργειας στα νησιά, αποτελεί ανακουφιστικό παράγοντα στην επαχθή αυτή διαδικασία. Στα τέλη του 1999 λήγει η ισχύουσα αλιευτική σύμβαση μεταξύ του Βασιλείου του Μαρόκου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης: εάν, όπως προβλέπεται, προκύψουν σημαντικές δυσχέρειες για την ανανέωση της, θα πρέπει να βρεθεί διέξοδος για το πλήρωμα που επανδρώνει τα περισσότερα από 170 σκάφη που έχουν ως έδρα τις Κανάριες Νήσους και που εξαρτώνται πλήρως από τα αλιευτικά αυτά πεδία. Με αυτές τις προβλέψεις, η εξαφάνιση ενός υποτομέα της αλιείας, όπως η υδατοκαλλιέργεια, δεν φαίνεται ως καλή εναλλακτική λύση. 2. Τεχνικά επιχειρήματα Αναφέρονται πρόσθετες δαπάνες που μπορούν εύκολα να ποσοτικοποιηθούν και αφορούν άμεσα τις εκμεταλλεύσεις ιχθυοκαλλιέργειας στις Κανάριες Νήσους και οι οποίες αφορούν τα εξής: 1. Γόνος Το διαφορικό κόστος που προκύπτει από την εισαγωγή του γόνου οφείλεται βασικά στη μεταφορά και τα ασφάλιστρα. Παρά το γεγονός ότι η αποστολή γόνου εξασφαλίζεται με τα κατάλληλα μέσα, σε περίπτωση μεγάλης θνησιμότητας λόγω απρόβλεπτου παράγοντα διακόπτεται ο κύκλος ανανέωσης και, κατά συνέπεια, η παραγωγή διακόπτεται επί αρκετούς p:\uper\projet\005el. doc 42 μήνες. Λόγω του έντονου ανταγωνισμού μεταξύ των παραγωγών, οποιαδήποτε προσωρινή απουσία από την αγορά μπορεί να σημαίνει και την απώλεια της. Σε παρόμοιες εγκαταστάσεις στην ηπειρωτική Ισπανία, σε περίπτωση ατυχήματος, η αποστολή γόνου μπορεί να επαναληφθεί σε μερικές ημέρες. Στις Κανάριες νήσους όμως, ο ελάχιστος χρόνος τροφοδοσίας ανέρχεται σε δύο μήνες. Εξάλλου, η μεγάλη διάρκεια του ταξιδιού προκαλεί θνησιμότητα περίπου 10% (ενώ στην ηπειρωτική Ισπανία το σύνηθες είναι κατώτερο του 2%) και μεγάλα ποσοστά παραμόρφωσης και ασθενειών, δυσμενείς επιπτώσεις το βάρος των οποίων αναλαμβάνει πλήρως η επιχείρηση διότι δεν δύνανται να παρατηρηθούν κατά την παράδοση του γόνου. 2. Ζωοτροφές Λόγω της βραδύτητας τροφοδοσίας στα νησιά, το ελάχιστο απόθεμα ζωοτροφών είναι πολλαπλάσιο παρόμοιων εγκαταστάσεων στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο παράγοντας αυτός προκαλεί μειονεκτήματα στον ανταγωνισμό, καθώς αυξάνει τις οικονομικές ανάγκες χρηματοδότησης του αποθέματος και μειώνει την ποιότητα της ζωοτροφής δεδομένου ότι πρόκειται περί προϊόντος που αλλοιώνεται εύκολα. Το διαφορικό κόστος λόγω μεταφοράς αποτελεί άλλη πηγή προσθέτων δαπανών. 3. Μεταφορά Στην αγορά της "τσιπούρας" και του "λαυρακίου", η ποιότητα του προϊόντος είναι βασικός παράγοντας. Για την εξασφάλιση της ποιότητας, οι παραγωγοί των Καναρίων Νήσων προβαίνουν σε δαπάνες που για τους υπόλοιπους παραγωγούς είναι ελάχιστες. Έτσι, π. χ. απαιτείται μεγαλύτερη ποσότητα πάγου (μέχρι 20% του βάρους του προϊόντος) με μέση δαπάνη 8. 000 πεσετών/τόνου που προστίθεται στο κόστος μεταφοράς. Αλλα παραδείγματα αφορούν την αντοχή της συσκευασίας, τη διατήρηση της αλυσίδας του ψύχους κατά τη διάρκεια των διαδοχικών μεταφορτώσεων, κλπ. Οι προδιαγραφές ασφαλείας των αερομεταφορών απαιτούν πρόσθετο πλαστικό κάλυμμα, που δεν είναι απαραίτητο για την επίγεια μεταφορά. Πρέπει επίσης να εξεταστεί το πρόβλημα της μεταφοράς μεταξύ των νησιών, που πρέπει να πραγματοποιηθεί δια θαλάσσιας οδού, με δαπάνες κατά πολύ υψηλότερες παρόμοιων μεταφορών στην ηπειρωτική Ισπανία. 4. Λοιπές δαπάνες Ο απομακρυσμένος και νησιωτικός χαρακτήρας δεν παρουσιάζεται μόνο στο λογαριασμό εκμετάλλευσης. Επηρεάζει επίσης το κόστος παγίων και διάφορες δαπάνες που δεν εκφράζονται σε χρηματικά ποσά: μεταφορά τεχνολογίας, προώθηση, άνοιγμα νέων αγορών κλπ. Στον αλιευτικό τομέα των Καναρίων Νήσων, η ιχθυοκαλλιέργεια είναι η δραστηριότητα που περισσότερο εξαρτάται από το εξωτερικό όσον αφορά την παροχή εισροών. 5. Μη δασιιολονικοί cpoayuoi p:\uper\projet\005el. doc 43 Από τότε που τέθηκε σε εφαρμογή η ενιαία αγορά, τα προϊόντα που κατάγονται από τη χερσόνησο δεν επιβαρύνονται κατά την έννοια αυτή, ούτε στην προέλευση, ούτε στον προορισμό. Όλες οι αποστολές που προέρχονται από τις Κανάριες Νήσους διέρχονται από το τελωνείο, με τις επακόλουθες διοικητικές δαπάνες. Σήμερα ένα φορτίο ιχθύων μπορεί να ξεκινήσει από το Κάδιξ και να φθάσει στη Ρώμη χωρίς να περάσει από κανένα έλεγχο, ενώ τα εμπορεύματα που αποστέλλονται από το αρχιπέλαγος πρέπει να υποστούν διάφορους ελέγχους και να συμπληρωθεί το αντίστοιχο ΕΔΕ. 6. Συσκευασία Απαιτείται πρόσθετο κιβώτιο από χαρτόνι και πλαστική σακούλα ανά κιβώτιο για την αεροπορική μεταφορά στην ευρωπαϊκή αγορά, ενώ για την αγορά της ηπειρωτικής Ισπανία απαιτείται μόνο πλαστική σακούλα. 3. Συμπέρασμα Το πρόγραμμα POSEICAN, έτσι όπως καθορίστηκε, μπορεί και πρέπει να περιλάβει τα προϊόντα υδατοκαλλιέργειας των Καναρίων Νήσων, στο ίδιο μέτρο που θα αντιμετωπίζει το σύνολο των προϊόντων της γεωργίας και της αλιείας του αρχιπελάγους δεδομένου ότι του προγράμματος και πλήττονται από τα μειονεκτήματα του ανταγωνισμού που επιφέρει η απόσταση από τα βασικά σημεία τροφοδοσίας πρώτων υλών και εμπορίας του προϊόντος. εντάσσονται πλήρως στη φιλοσοφία p:\uper\projet\005el. doc 44 ΤΟΜΕΑΣ ΚΕΦΑΛΟΠΟΔΩΝ, ΠΛΕΥΡΟΝΗΚΤΙΔΩΝ ΚΑΙ ΣΠΑΡΙΔΩΝ Όταν οι Κανάριοι Νήσοι εντάχθηκαν στην Κοινότητα, το 1991, το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών του αλιευτικού βιομηχανικού στόλου του αρχιπελάγους, (αποτελούμενο κυρίως από κεφαλόποδα, αλλά επίσης από ένα ποσοστό σπαριδών και πλευρονηκτιδών), είχε ως προορισμό την ιαπωνική αγορά. Μετά την πλήρη ένταξη του αρχιπελάγους στις κοινές πολιτικές, η Ιαπωνία άρχισε να εφαρμόζει στις εξαγωγές αυτές δασμούς σαφώς ανώτερους από αυτούς που εφαρμόζει στους βασικούς ανταγωνιστές του αλιευτικού στόλου των Καναρίων, ιδιαίτερα του Μαρόκου. Ενόψει της κατάστασης αυτής, το Συμβούλιο εφάρμοσε μέτρο μεταβατικού χαρακτήρα για την αντιστάθμιση των δασμολογικών αυτών διαφορών. Μεταξύ του 1993 και του 1997 θεσπίστηκαν δύο κανονισμοί του Συμβουλίου για τις ενισχύσεις αυτές, με ετήσιο προϋπολογισμό 3,6 εκατ. ECU για την επιδότηση 30. 000 τόνων προς 108 ECU/τόνο. Παράλληλα, την ίδια εποχή και στο πλαίσιο των προγραμμάτων POSEI εγκρίθηκε άλλος κανονισμός του Συμβουλίου με τον οποίο θεσπίστηκε καθεστώς αντιστάθμισης των συμπληρωματικών δαπανών, λόγω της άκρως απομακρυσμένης γεωγραφικής θέσης, για τη Γαλλική Γουιάνα. Ο κανονισμός ανανεώθηκε αρκετές φορές, τελευταία με τον κανονισμό 2337/95 του Συμβουλίου. Η παραγωγή κεφαλόποδων των οποίων το ποσοστό εξαγωγών προς την ευρωπαϊκή αγορά ήταν μικρό, δεν αποτέλεσε ποτέ αντικείμενο αίτησης εκ μέρους των ισπανικών αρχών των συμπληρωματικών δαπανών για την εμπορία ορισμένων αλιευτικών προϊόντων των Καναρίων Νήσων. στον κανονισμό αντιστάθμισης ενταχθεί να Παρά ταύτα, τα τελευταία έτη η τάση της αγοράς των κεφαλόποδων έχει μεταβληθεί, μέχρι του σημείου που σήμερα οι εξαγωγές των Καναρίων Νήσων να βρίσκονται σε ένα σημείο καμπής, εξάγοντας σήμερα την ευρωπαϊκή αγορά σχεδόν το 50% της παραγωγής, διατηρώντας ανοδικές τάσεις στις εξαγωγές αυτές εις βάρος των εξαγωγών προς την ιαπωνική αγορά, σύμφωνα με τις μελλοντικές προβλέψεις. Κατά την έννοια αυτή, στην πραγματικότητα η ιαπωνική αγορά, απορροφά τα τελευταία έτη, μόνο χταπόδι μικρού μεγέθους, ενώ η υπόλοιπη παραγωγή κατευθύνεται προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η στροφή των εξαγωγών φανερώνεται από τον όγκο των προϊόντων που πωλούνται σήμερα στην ευρωπαϊκή αγορά, περίπου 22. 000 τόνοι κατά μέσο όρο τα έτη, στα οποία περιλαμβάνονται πωλήσεις κεφαλόποδων, 6 τελευταία πλευρονηκτιδών και σπαριδών, ποσότητα που πλησιάζει τις 30. 000 που εξάγονται στην ιαπωνική αγορά. Μεταξύ των κρατών μελών της Ένωσης, οι εξαγωγές κατευθύνονται κυρίως προς την Ισπανία, την Ιταλία, την Ελλάδα, τις Κάτω Χώρες και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στο άμεσο μέλλον ο όγκος των εξαγωγών προς την ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί, δεδομένου ότι προβλέπεται μείωση των αδειών αλιείας στα ύδατα του Μαρόκου, περίπου 10% ετησίως, και ως εκ τούτου εκτροπή μέρους το στόλου προς τα ύδατα της Μαυριτανίας, όπου η σύνθεση των αλιευμάτων είναι τελείως διαφορετική, αυξανομένων των αλιευμάτων που προορίζονται για εξαγωγή στην κοινοτική αγορά. Κατά συνέπεια, εύλογα αναμένεται αύξηση των πωλήσεων προς την ΕΕ σε 25. 000 τόνους στο μέλλον. p:\uper\projet\005el. doc 45 Πρέπει να προστεθεί ότι πρόκειται για σημαντικό στόλο, που αποτελείται από 135 σκάφη που απασχολούν 2. 300 άτομα στη θάλασσα και 10. 000 άτομα στην ξηρά που αλιεύει κοντά στα νησιά, στα ύδατα του Μαρόκου και της Μαυριτανίας. Η νέα αυτή πραγματικότητα στον τομέα τον υποχρεώνει να ζητά την ένταξη των ειδών αυτών (που υφίστανται τις ίδιες πρόσθετες δαπάνες στη μεταφορά, την τιμή της συσκευασίας, το κόστος των υπηρεσιών, την απόσβεση του εξοπλισμού κλπ), στο μελλοντικό κανονισμό που μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1997 αντικαθιστά τον κανονισμό 2337/95 του Συμβουλίου. Δεδομένου ότι, τόσο ο κανονισμός 712/97 του Συμβουλίου "περί ειδικού μέτρου υπέρ των παραγωγών κεφαλόποδων που είναι εγκατεστημένοι στις Καναρίους Νήσους", όπως και στον κανονισμό 2337/95 "για τη θέσπιση καθεστώτος αντιστάθμισης του επιπλέον κόστους που προκύπτει, λόγω του εξόχως απόκεντρου χαρακτήρα των Αζορών, της Μαδέρας, των Καναρίων Νήσων και του γαλλικού διαμερίσματος της Γουιάνας, για τη διάθεση ορισμένων αλιευτικών προϊόντων" λήγουν την 31η Δεκεμβρίου 1997, είναι σκόπιμη η εγκατάλειψη του μεταβατικού καθεστώτος που θεσπίστηκε το 1993 μέσω ενός ειδικού μέτρου για τα κεφαλόποδα, και την ένταξη του τομέα στο σύστημα των POSEI που έχει θεσπισθεί για τα αλιευτικά προϊόντα. Με την ένταξη αυτή δεν επιτυγχάνεται μόνο μεγαλύτερη συνοχή στις ενισχύσεις που χορηγούνται στον τομέα, αλλά και αντικατοπτρίζεται πιστά η σημερινή πραγματικότητα, καθώς οι εξαγωγές έχουν έντονα επηρεαστεί από την πλήρη ένταξη των Καναρίων Νήσων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, έχοντας σήμερα τις κοινοτικές αγορές ως κύρια πηγή εισοδημάτων, με ακόμα μεγαλύτερη αύξηση της στο μέλλον. p:\uper\projet\005el. doc 46 IV ΓΟΥΥΑΝΑ 1. Η γενική κοινωνικοοικονομική κατάσταση Το γαλλικό διαμέρισμα της Γουιάνας βρίσκεται σε ζώνη του Ισημερινού μεταξύ του Σουρινάμ και της Βραζιλίας και έχει έκταση 83. 534 km2. Ο πληθυσμός της Γουιάνας εκτιμάται σήμερα σε 160. 000 κατοίκους. Εκτός από την μεγάλη δημογραφική του ανάπτυξη, ο πληθυσμός χαρακτηρίζεται επίσης από το νεαρό της ηλικίας, λόγω του γεγονότος ότι περισσότεροι από τον ένα κάτοικο στους δύο έχει ηλικία λιγότερο από 25 έτη το 1990 και ένας κάτοικος στους τρεις λιγότερο από 15 έτη. Το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού συγκεντρώνεται στις ακτές και στους μεγάλους παραμεθόριους ποταμούς, ενώ περισσότερο από το ήμισυ στην Cayenne. Μεταξύ του 1982 και 1990, ο ενεργός πληθυσμός αυξήθηκε από 31. 200 σε 48. 700, σημειώνοντας αύξηση κατά 56%. Ωστόσο, η ανεργία παραμένει πολύ υψηλή (21%). Το ΑΕΠ ανά κάτοικο αντιπροσωπεύει το 39% του ΑΕΠ της μητροπολιτικής Γαλλίας. Ο τομέας ττκ αλιείας τικ Γουιάνας Ο τομέας στην οικονομία της Γουιάνας Η αποκλειστική οικονομική ζώνη της Γουιάνας καλύπτει έκταση 130. 140 km2. Η Γουιάνα διαθέτει ευθύγραμμη ακτογραμμή, χαμηλή, η οποία συνίσταται γενικά από εκτάσεις με υδρόβια φυτά (mangroves) και διακόπτεται από τις εκβολές ποταμών διαφόρων μεγεθών. Η ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα είναι μεγάλη (40. 000 km2) και κατέρχεται ομαλά όσο πλησιάζει στην ανοικτή θάλασσα. Το πλαίσιο του παράκτιου φυσικού περιβάλλοντος είναι ευνοϊκό για την παρουσία πλούσιων αλιευτικών συγκεντρώσεων, που συνδέονται με την παροχή γλυκέων υδάτων σημαντικών εκβολών ποταμών στις ζώνες αλιείας. Δύο τύποι αλιευτικών πόρων είναι παρόντες στα ύδατα αυτά: - η γαρίδα, η οποία συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος της αλιευτικής προσπάθειας του διαμερίσματος λόγω της αφθονίας της στην ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα· - ψάρια, που αποτελούν βασικό αντικείμενο εκμετάλλευσης μικρής κλίμακας με είδη - στόχους τα ψάρια που ονομάζονται "λευκά" Η αλιεία κατέχει μία πολύ σημαντική θέση στην οικονομία του διαμερίσματος. Συνιστά μία από τις κυριότερες δραστηριότητες της Γουιάνας, με παραγωγή που εκτιμάται σε 250 εκατ. FF ανά έτος. Με αξία εξαγωγών 200 εκατ. FF, εξασφαλίζει, κυρίως χάρις στη γαρίδα, το ένα τέταρτο των συνολικών εσόδων των εξαγωγών εμπορευμάτων της Γουιάνας. Ο κατωτέρω πίνακας απεικονίζει τον όγκο των κυριοτέρων προϊόντων εκμετάλλευσης της Γουιάνας. p:\uper\projet\005el. doc 47 Τόνοι 1991 19. 660 1992 29. 369 1993 23. 845 1994 22. 702 1995 23. 221 918 4. 068 9. 625 5. 049 781 3. 801 19. 451 5. 335 1 1. 078 3. 038 16. 844 2. 884 2 1. 187 3. 813 10. 868 6. 385 1 1. 161 3. 597 13. 619 4. 843 2 Εξαγωγές Υποσύνολο κυριότερα προϊόντα Ψάρια Γαρίδες Ρύζι Ξυλεία Χρυσός κράματα ακατέργαστου χρυσού και Οι θέσεις απασγόλΐΐσικ που συνδέονται με την αλιεία vaptôaç Με 146 αλιευτικά σκάφη με πληρώματα Γουιάνας, από τα οποία 65 μηχανότρατες αλιείας γαρίδας, ο τομέας της αλιείας απασχολούσε, στις αρχές του 1997, περίπου 614 άτομα, από τα οποία 400 περίπου ναυτολογημένοι σε σκάφη αλιείας γαρίδας. Από τα 614 αυτά άτομα, το 58% είναι ναυτολογημένοι και το 43% βρίσκονται στην ξηρά. 50 άτομα, τα οποία εργάζονται στη Γουιάνα εκτελώντας άμεση υπεργολαβία, είναι ψυκτικοί, συγκολλητές, υπάλληλοι εταιριών τροφοδοσίας, κλπ. Στις αρχές του 1996, σε συνολικό πληθυσμό 160. 000 κατοίκων, ο ενεργός πληθυσμός υπολογίζονταν σε 56. 140 άτομα. Εδώ πρέπει να τονιστεί η σημασία του τομέα της αλιείας γαρίδας που αντιπροσωπεύει το 1,1% του εν λόγω ενεργού πληθυσμού. Οι υποδοιίεα Το λιμάνι αλιείας του Larivot βρίσκεται στην πέμπτη θέση των γαλλικών λιμένων αλιείας (πωλήσεις σε πλειστηριασμούς) λόγω της αξίας των εκφορτωνόμενων αλιευμάτων. Η εκμετάλλευση των σκαφών αλιείας γαρίδας διενεργείται από το λιμάνι αυτό, του οποίου ο εκσυγχρονισμός άρχισε το 1996. Τα αλιεύματα υφίστανται μέτρηση του μεγέθους τους και καταψύχονται επί του σκάφους, είτε υφίστανται επεξεργασία στο εργοστάσιο. Το μεγαλύτερο μέρος των αλιευμάτων διατίθεται έπειτα για εξαγωγές κατεψυγμένο. Η οργάνωση του επαγγέλματος πραγματοποιείται μέσω διαφόρων δομών. Η περιφερειακή επιτροπή θαλάσσιας αλιείας είναι η αντιπροσωπευτική οργάνωση του τομέα. Συγκεντρώνει τους εφοπλιστές μεγάλων και μικρών αλιευτικών σκαφών, τα πληρώματα των σκαφών, τους μεταποιητές και τους πωλητές σε πλειστηριασμούς, τις κοινοπραξίες και τους μισθωτούς. Διαθέτει κυρίως δικές της εξουσίες που της επιτρέπουν, στα χωρικά ύδατα, να λαμβάνει μέτρα για την ενίσχυση των κοινοτικών ή εθνικών διατάξεων. Στη Γουιάνα δημιουργήθηκαν δύο οργανώσεις παραγωγών αναγνωρισμένες σε εθνικό επίπεδο κατ ' εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων για την οργάνωση της αγοράς αλιευτικών προϊόντων για τις ενέργειες που ενδιαφέρουν τον τομέα της γαρίδας και του ψαριού. 1996 το p:\uper\projet\005el. doc 48 Εκτός από τον συνεταιρισμό αλιέων, η Γουιάνα διαθέτει συνεργατικές δομές στις ακτές, οι οποίες συμβάλουν στην οργάνωση του επαγγέλματος με την σταδιακή ανάληψη συλλογικών υπηρεσιών (προμήθεια πάγου, καυσίμων, διανομή ψαριών ). Η αλιεία ναοίδας ÎDC δραστηριότητα που διέπεται από wvc xavoviaiiouc Οι πόροι της αλιείας γαρίδας συνίστανται από τέσσερα βασικά αποθέματα που διαστρωματώνονται ξεκινώντας από την ακτή, αλλά η αλιευτική προσπάθεια συγκεντρώνεται στην ηπειρωτική υφαλοκρηπίδα. Προκειμένου να εξασφαλιστεί η ανανέωση του είδους, ορίζεται ετησίως από το 1995 ένα συνολικό επιτρεπόμενο αλίευμα γαρίδας (TAC). Από το 1988, ορισμένα σκάφη επεξέτειναν την αλιευτική δραστηριότητα τους σε είδη εκτός TAC, η τιμή πώλησης των οποίων είναι υψηλότερη στις ευρωπαϊκές αγορές. Η παραγωγή της αλιείας γαρίδων Ο μέσος αριθμός σκαφών που απασχολείται ενεργά κάθε έτος είναι αισθητά χαμηλότερος από τον αριθμό των σκαφών. Έτσι, επί 67 μηχανοτράτων στις αρχές του 1995, ο μέσος αριθμός σκαφών στην περιοχή ανήρχετο σε 51 του συνόλου του έτους (έναντι 46 το 1994). Δραστηριότητας αλιείας vapiôac 1991 1992 1993 1994 1995 1996 72 72 70 66 68 68 56 58 57 46 51 62 3. 653 4. 208 3. 431 4. 241 4. 343 4. 344 Αριθμός σκαφών αλιείας γαρίδας που διαθέτουν άδεια Μέσος αριθμός σκαφών στην περιοχή Συνολικά αλιεύματα (σε τόνους) Η παραγωγή Γουιάνας αντιπροσώπευε το 1995 το 0,16 της παγκόσμιας παραγωγής γαρίδας (0,22% εάν ληφθούν υπόψη αποκλειστικά οι θαλάσσιες γαρίδες). Η παγκόσμια αγορά χαρακτηρίζεται από αύξηση της ζήτησης αλλά επίσης και από ταχεία ανάπτυξη της παραγωγής γαρίδας υδατοκαλλιέργειας. Οι εκμεταλλεύσεις υδατοκαλλιέργειας, οι οποίες κατά κύριο λόγο βρίσκονται στην Νοτιοανατολική Ασία και στην Νότια Αμερική, επωφελούνται σχετικά μικρών δαπανών παραγωγής. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι τιμές πώλησης στην παγκόσμια αγορά μειώθηκαν αισθητά, υποχρεώνοντας τους επιχειρηματίες της Γουιάνας να μειώσουν τα περιθώρια κέρδους τους προκειμένου να συνεχίσουν τη διάθεση της παραγωγής τους. Εντούτοις, το έτος 1995 επιβεβαίωσε μια κάποια αύξηση των μέσων τιμών της γαρίδας. Η εξέλιξη αυτή επέτρεψε στις εξαγωγές γαρίδας Γουιάνας να σημειώσουν p:\uper\projet\005el. doc 49 μείωση μόνο κατά 1% από πλευράς αξίας το 1995, ενώ μειώθηκαν κατά 6% από πλευράς όγκου. Γεωγραφική κατανομή των εξαγωγών κατά όγκο Μητροπολιτική Γαλλία Αντίλλες: Γουαδελούπη Μαρτινίκα Ισπανία Ιταλία Μεγάλη Βρετανία Αοιπά Σύνολο 1991 3. 258,9 1992 3. 443,0 1993 2. 712,8 143,4 21,0 122,4 80,6 327,0 173,6 180,8 39,7 141,1 41,6 6,7 50,2 228,8 52,6 176,2 74,1 13,5 0,0 τόνοι 1994 3. 376,7 339,9 74,8 265,1 93,8 0,0 0,0 1995 3. 039,0 1349,0 \59,7 289,3 ι 191,0 0,0 0,0 0,3 3. 983,8 79,1 3. 801,4 8,5 3. 037,7 3,1 3. 813,5 18,1 3. 597,1 Για την περίοδο 1993-1996, ο όγκος εξαγωγών αυξήθηκε κατά 24%. Στην Ευρώπη, οι κυριότερες αγορές είναι η μητροπολιτική Γαλλία και, κατόπιν επανεξαγωγής, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία. Μεταξύ των κυριότερων εξαγόμενων τροπικών προϊόντων (θαλάσσια προϊόντα, ρύζι, ξυλεία ή φρούτα), η γαρίδα καταλαμβάνει την πρώτη θέση από πλευράς αξίας με 44,5% το 1995 και 38,7% το 1996. Οι τιμές στην μητροπολιτική Γαλλία υφίστανται την πίεση των εισαγωγών των χωρών της Ασίας και της Νότιας Αμερικής. Η γαρίδα Γουιάνας υφίσταται επίσης τον ανταγωνισμό της αλιευόμενης γαρίδας καλής ποιότητας που προέρχεται επί παραδείγματι από την Μαδαγασκάρη, τα αλιευτικά σκάφη της οποίας έχουν σαφώς χαμηλότερη τιμή κόστους παραγωγής. Πρέπει εξάλλου να παρατηρηθούν οι συνέπειες του κοινοτικού συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων (Σ. Γ. Π. ) που προβλέπει μειώσεις των δασμών ή ακόμη και μηδενικούς δασμούς. Αυτό συμβαίνει για τις γαρίδες των χωρών του συμφώνου των Ανδεων και της Κεντρικής Αμερικής στο πλαίσιο της βοήθειας κατά των ναρκωτικών. Η Κοινότητα άνοιξε εξάλλου πρόσφατα μία αυτόνομη ποσόστωση εισαγωγής με μηδενικό δασμό 6. 000 τόνων γαρίδας. Το σύστημα αυτό τείνει να μειώσει τις τιμές στις ευρωπαϊκές αγορές. Το σύνολο των προηγούμενων στοιχείων επιτρέπει να καταρτιστεί η ακόλουθη αξιολόγηση: - από το 1992, η παραγωγή αυξήθηκε και κατόπιν σταθεροποιήθηκε· - από το 1993 έως το 1996 οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 24% κατά όγκο και κατά 17% κατά αξία. Οι προορισμοί είναι πολλοί, ιδιαίτερα από το 1994 (Ισπανία, Πορτογαλία, Ιταλία. εκτός από τη μητροπολιτική Γαλλία)· η τάση μεσοπρόθεσμα φαίνεται μάλλον ευνοϊκή σχετικά με το θέμα αυτό. Ο ετήσιος όγκος σταθεροποιήθηκε γύρω στους 4200 τόνους· - παράλληλα ωστόσο, ο ανταγωνισμός αυξήθηκε στη διεθνή αγορά με τις αυξημένες παραγωγές των χωρών της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Μαδαγασκάρης, των οποίων οι τιμές κόστους p:\uper\projet\005el. doc 50 παραγωγής είναι προφανώς χαμηλότερες· τα δίκτυα σούπερ μάρκετ της μητροπολιτικής Γαλλίας ασκούν πίεση στις τιμές συμμετέχοντας στις νέες αυτές δυνατότητες εφοδιασμού- - η Κοινότητα διευκόλυνε την είσοδο στην αγορά της ανταγωνιστικών προϊόντων ανοίγοντας αυτόνομη δασμολογική ποσόστωση 6. 000 τόνων με μηδενικό δασμό το 1997 για διάρκεια δώδεκα μηνών· - η ευρεία αναδιάρθρωση των επιχειρήσεων, η οποία άρχισε το 1994, συνεχίζεται, γεγονός που δείχνει την δυνατότητα του τομέα να ξαναρχίσει πάνω σε υγιείς βάσεις· - παρόλα αυτά, ο αριθμός των θέσεων απασχόλησης δεν μειώθηκε και ανέρχεται σε περισσότερες από 600 θέσεις απασχόλησης, που περιλαμβάνουν τους ναυτικούς, το προσωπικό στην ξηρά καθώς επίσης και τους άμεσους υπεργολάβους· - τέλος, η δραστηριότητα του στόλου αυξήθηκε με την αναλογία σκαφών στη θάλασσα που ανήλθε από 81% σε 91% μεταξύ του 1993 και 1996. Η διαπίστωση αυτή μιας κατάστασης για την οποία διαπιστώνεται τόσο ο δυναμικός όσο και ο εύθραυστος χαρακτήρας, δεν μπορεί να μας αφήσει να αγνοήσουμε το ρόλο που παίζει το κοινοτικό καθεστώς στήριξης όσον αφορά τη διάθεση των προϊόντων. Η στήριξη αυτή παρέχει στις επιχειρήσεις μία ζωτική ενίσχυση στις περισσότερες των περιπτώσεων αφήνοντας τον ανταγωνισμό να ασκήσει την διεγερτική επίδραση του. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι εάν παύσει να υπάρχει η στήριξη, πολλές θέσεις απασχόλησης θα εξαφανίζοντο και πολλές επιχειρήσεις θα εξαγοράζοντο από ξένα συμφέροντα. Εξάλλου, από βιολογική άποψη, το καθεστώς βελτιώνει τη διαχείριση του αποθέματος· χωρίς αυτό, πράγματι, η έρευνα της αποδοτικότητας μέσω του όγκου του προϊόντος, παρά με μία αλιεία που κατευθύνεται προς τις κατηγορίες που μπορούν ευκολότερα να εξαχθούν, θα είχε αυξήσει την αναλογία των μικρών γαρίδων στο σύνολο των αλιευμάτων, προς βλάβη της επιβίωσης του πόρου. Αξιολόνηστι των επιπλέον δαπανών Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι η αλιεία τροπικής γαρίδας της Γουιάνας δεν έχει όμοια της στην Ευρωπαϊκή Ένωση και γι'αυτό το λόγο η εκτίμηση των επιπλέον δαπανών που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στο διαμέρισμα αυτό μπορεί να γίνει μόνο με ανάλυση των επιβαρύνσεων που θα προκαλούσε μία ανάλογη δραστηριότητα στην μητροπολιτική Γαλλία. Η εκτίμηση αυτή πραγματοποιήθηκε τα προηγούμενα έτη με διάκριση του τρόπου εκμετάλλευσης σε αλιεία περιορισμένης κλίμακας και σε αλιεία βιομηχανικής κλίμακας. Από την άλλη πλευρά, για την αξιολόγηση των επιπλέον αυτών δαπανών το 1997, κατέστη αναγκαίο να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες του σχεδίου αναδιάρθρωσης του τομέα αλιείας περιορισμένης κλίμακας που τέθηκε σε εφαρμογή στο τέλος του έτους 1995. Το σχέδιο αυτό προβλέπει, για το έτος 1998, την αγορά των αλιευτικών σκαφών περιορισμένης κλίμακας, των οποίων η εκμετάλλευση μέχρι τότε γίνεται άμεσα από τον πλοιοκτήτη τους που ταξιδεύει με αυτά, από μία επιχείρηση μικτής οικονομίας. p:\uper\projet\005el. doc 51 Βραχυπρόθεσμα, το σύνολο του στόλου της Γουιάνας θα υφίσταται εκμετάλλευση σύμφωνα με βιομηχανικό τρόπο. Το γεγονός αυτό οδηγεί να εξεταστεί συνολικά ένας περισσότερο ετερογενής στολίσκος με μέσο κόστος παραγωγής διαφορετικό από το κόστος του προηγούμενου βιομηχανικού στολίσκου. Δικαιούχοι του καθεστώτος και μηχανισμού διανομικ της ενίσχυσης Η διαχείριση της κοινοτικής ενίσχυσης ανατέθηκε στο ταμείο παρέμβασης και οργάνωσης αγορών προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας (FIOM), η οποία είναι δημόσιο ίδρυμα με στόχο την βελτίωση και την ρύθμιση των αγορών προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας. Μία ετήσια οδηγία καθορίζει τους όρους και τις λεπτομέρειες καταβολής των ενισχύσεων που έχουν θεσπιστεί στο πλαίσιο του καθεστώτος αντιστάθμισης. Η οδηγία αυτή καθορίζει τους δικαιούχους, το ποσό της ενίσχυσης, τους όρους επιλεξιμότητας, την κατανομή της αντιστάθμισης μεταξύ των δικαιούχων και την παρουσίαση του φακέλου της αίτησης ενίσχυσης. Κάθε δικαιούχος πρέπει να υποβάλει στην FIOM, μέσω του διευθυντή του διαμερίσματος ναυτιλιακών υποθέσεων- - αίτηση πληρωμής - πίνακα παραγωγής βάσει των καταστάσεων παραγωγής που λήφθηκαν υπόψη για τον υπολογισμό των αμοιβών των πληρωμάτων και, αφετέρου, των δηλώσεων εξαγωγών που διαβιβάστηκαν στην υπηρεσία τελωνείων - ανακεφαλαιωτικό πίνακα των πωλήσεων - αντίγραφο των τιμολογίων πωλήσεων γαρίδας Η καταβολή των ενισχύσεων πραγματοποιείται μετά από έλεγχο, σε τοπικό επίπεδο, από τις υπηρεσίες των θαλάσσιων υποθέσεων, και σε κεντρικό επίπεδο, από τις υπηρεσίες της FIOM, μετά από την εντολή της δαπάνης. Ως ανταποκριτής του ΕΓΤΠΕ - Τμήμα Εγγυήσεων για τη Γαλλία στον τομέα της θαλάσσιας αλιείας, η FIOM διαθέτει εκτός των άλλων τέσσερις επιθεωρητές οι οποίοι μπορούν, με βάση ένα καθορισμένο πρόγραμμα, να προβούν στον εκ των προτέρων έλεγχο των ενισχύσεων. Το εν λόγω πλαίσιο καταβολής ενισχύσεων παρέχει τις μεγαλύτερες εγγυήσεις όσον αφορά την τήρηση της κοινοτικής νομοθεσίας. p:\uper\projet\005el. doc 52 ISSN 0254-1483 COM(97) 388 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 03 08 07 13 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-390-GR-C ISBN 92-78-23037-5 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο S2>