title: Τελική έκθεση για την εφαρμογή του προγράμματος PETRA - Πρόγραμμα δράσης για την επαγγελματική κατάρτιση των νέων και την προετοιμασία τους για τη ζωή των ενηλίκων και την επαγγελματική ζωή

eurovoc_concepts:
EU programme
action programme
vocational training
young person
youth unemployment

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 22. 07. 1997 COM(97) 385 τελικό ΤΕΛΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ PETRA Πρόγραμμα δράσης για την επαγγελματική κατάρτιση των νέων και την προετοιμασία τους για τη ζωή των ενηλίκων και την επαγγελματική ζωή (υποβληθείσα από την Επιτροπή) ΕΙΣΑΓΩΓΗ 1. ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 1. 1. Η απόφαση του Συμβουλίου 1. 2. Εφαρμογή και αποτελέσματα των δράσεων του Προγράμματος 1. 3. Διαχείριση και διαδικασίες διαβουλεύσεων 1. 4. Χρηματοδοτικοί πόροι 2. ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ 2. 1. Ενίσχυση της συμμετοχής 2. 1. 1. Καθορισμός των ποσοτικών στόχων για τη συμμετοχή στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση 2. 1. 2. Καθιέρωση δικαιώματος απόκτησης επαγγελματικών προσόντων ή συμμετοχής στην επαγγελματική κατάρτιση 2. 1. 3. Επέκταση της παροχής αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης 2. 1. 4. Τόνωση του κύρους και της ελκυστικότητας της επαγγελματικής κατάρτισης 2. 1. 5. Επαγγελματικός προσανατολισμός 2. 1. 6. Προώθηση ίσων ευκαιριών για νέους άντρες και γυναίκες 2. 1. 7. Άτομα με ειδικές ανάγκες 2. 2. Βελτίωση της ποιότητας της επαγγελματικής κατάρτισης και προσαρμογή στην αλλαγή 2. 2. 1. Προώθηση της δημιουργικότητας, της πρωτοβουλίας και της τόλμης των νέων 2. 2. 2. Προετοιμασία διδασκόντων και προσωπικού κατάρτισης 2. 2. 3. Πιστοποίηση προσόντων 2. 2. 4. Ενίσχυση των δεσμών μεταξύ ιδρυμάτων κατάρτισης και βιομηχανίας 2. 2. 5. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων 2. 2. 6. Αποκέντρωση. Εστίαση ενδιαφέροντος σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο 2. 2. 7. Η οργάνωση των μονάδων κατάρτισης 2. 3. Διακρατική συνεργασία 2. 3. 1. Ευρωπαϊκή διάσταση 2. 3. 2. Κινητικότητα 2. 3. 3. Επαγγελματικές γλωσσικές δεξιότητες 3. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ Παράρτημα Ι: Κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων Παράρτημα 2: Στατιστική ανάλυση Παράρτημα 3: Βιβλιογραφία 1 1 1 4 4 4 4 5 6 7 7 8 10 10 11 12 13 14 15 16 18 19 19 19 21 22 23 co ΕΙΣΑΓΩΓΗ: ΦΥΣΗ ΚΑΙ ΔΟΜΗ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ Η κοινωνία μας βρίσκεται αντιμέτωπη με πλήθος μεγάλων αλλαγών, όπως για παράδειγμα, η διεθνοποίηση της οικονομίας, οι επιπτώσεις της επιστημονικής και της τεχνολογικής προόδου και οι αλλαγές, που έχει επιφέρει η κοινωνία της πληροφόρησης. Προκειμένου να ανταποκριθεί κατάλληλα στις αλλαγές αυτές είναι όλο και σημαντικότερο να καλλιεργηθούν ιδιότητες όπως η ευελιξία, η ικανότητα για μάθηση και η περιέργεια, καθώς επίσης να αναπτυχθούν εξειδικευμένες και εγκάρσιες δεξιότητες. Η πρόκληση είναι ο έλεγχος των εξελίξεων αυτών και, στο δεδομένο πλαίσιο, η εκπαίδευση και η κατάρτιση παίζουν πρωτεύοντα ρόλο. Με ποιο τρόπο οι εργαζόμενοι μπορούν να εξοπλιστούν με τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες, ώστε να προσαρμόζονται με γρήγορο ρυθμό στις νέες εξελίξεις; Με ποιο τρόπο τα άτομα μπορούν να αποκτήσουν τις βασικές δεξιότητες και ιδιότητες, που θα τους χρησιμεύουν σε όλη τους τη ζωή; Είναι σαφές ότι οι προκλήσεις αυτές δεν ισχύουν μόνο σε εθνικό επίπεδο. Ορισμένες τάσεις στην εξέλιξη της κοινωνίας είναι διεθνείς. Ήδη, κατά τη δεκαετία του 1980 ξεκίνησαν σε κοινοτικό επίπεδο προγράμματα για την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Στο άρθρο 127 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση γίνεται σαφές ότι η δράση σε κοινοτικό επίπεδο "θα εφαρμόσει μια πολιτική επαγγελματικής κατάρτισης που θα στηρίξει και θα συμπληρώσει τη δράση των κρατών μελών, ενώ ταυτόχρονα θα σέβεται ολοκληρωτικά την ευθύνη που έχουν τα κράτη μέλη ως προς το περιεχόμενο και την οργάνωση της επαγγελματικής κατάρτισης". Η έκθεση αυτή στόχο έχει να παρουσιάσει μία σφαιρική ανάλυση της εμπειρίας του προγράμματος PETRA και να τονώσει την εφαρμογή του προγράμματος LEONARDO DA VINCI (απόφαση του Συμβουλίου της 06. 12. 94, αριθ. 94/189/EC), το οποίο συνεχίζει να εφαρμόζει τα μέτρα που εγκαινίασαν διάφορα κοινοτικά προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης κατά δεκαετία του '80 και την ευρεία δράση που υποστηρίζει το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο σ'αυτό τον τομέα. Το Πρόγραμμα PETRA υπήρξε ήδη αντικείμενο συνεχιζόμενης παρακολούθησης και αξιολόγησης: n εσωτερική παρακολούθηση και αξιολόγηση έγινε σε επίπεδο προγράμματος (με την ενδιάμεση έκθεση της Επιτροπής και την παρούσα έκθεση), σε επίπεδο σχεδίου (κάθε εταίρος παρέδωσε μία τελική έκθεση, καθώς και μία οικονομική αναφορά με τα σχετικά προϊόντα) και σε επίπεδο συμμετέχοντος (π. χ. νέοι που τοποθετήθηκαν σε θέσεις έπρεπε να αξιολογήσουν την εμπειρία τους). Η εξωτερική αξιολόγηση του προγράμματος έγινε δύο φορές με μία ενδιάμεση έκθεση το 1993 και με μία τελική κατά τη λήξη του προγράμματος. Η έκθεση αξιολόγησης που έγινε από τους Coopers & Lybrand διατίθεται από τις υπηρεσίες της Επιτροπής κατόπιν αιτήσεως. Επίσης, έγινε διαρκής αξιολόγηση διάφορων σεμιναρίων και πολύ ενδιαφέροντα συμπεράσματα βγήκαν κατά το τελικό σεμινάριο του Προγράμματος PETRA, το οποίο έγινε στο Killiney το 1995. ("Έκθεση για το τελικό σεμινάριο του Προγράμματος PETRA"). Αυτή η τελική έκθεση αποτελεί μέρος της αξιολόγησης του Προγράμματος PETRA και ετοιμάστηκε από την Επιτροπή για την αποτίμηση της ανάπτυξης του Προγράμματος PETRA από τις αρχές του, το 1988, έως το Δεκέμβριο του 1994, εκπληρώνοντας έτσι την υποχρέωση που απορρέει από το Άρθρο 8 της απόφασης του Συμβουλίου αριθ. 91/387/ΕΕΟ Απεικονίζει την πρόοδο που έγινε ώστε να ικανοποιηθεί ο βασικός ρόλος του PETRA, που ήταν να στηρίξει και να συμπληρώσει στα κράτη μέλη πολιτικές και δραστηριότητες, οι οποίες στόχευαν στην επίτευξη ορισμένων ειδικών στόχων, όπως αυτοί ορίστηκαν από την απόφαση του Συμβουλίου της 1. 12. 1987 (αριθ. 87/569/ΕΟΚ) και τροποποιήθηκαν από την απόφαση της 22. 07. 1991 (91/387/ΕΟΚ). Η έκθεση αυτή θα έχει δύο βασικά κεφάλαια. Το ένα παρουσιάζει την εφαρμογή του Προγράμματος PETRA και το άλλο τις πρόσφατες εξελίξεις, που αφορούν τις πολιτικές και τη νομική δομή των κρατών μελών με στόχο τη βελτίωση των προτύπων, της ποιότητας, της ελκυστικότητας και της ανταπόκρισης στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση. Δίνονται, επίσης, τελικά συμπεράσματα και μελλοντικές προοπτικές. Το κεφάλαιο για την "Ανάπτυξη της πολιτικής σε επίπεδο κρατών μελών" αποτελεί το δυσκολότερο και πλέον φιλόδοξο μέρος της παρούσας έκθεσης, δεδομένου ότι θέλει να περιγράψει τα μέτρα που ελήφθησαν σε επίπεδο κρατών μελών με στόχο τη βελτίωση και τις καινοτομίες στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση, και να συγκρίνει, επίσης, τα νεοεισαχθέντα στα κράτη μέλη μέτρα με τους σκοπούς που έχει θέσει το Πρόγραμμα PETRA. Στόχος δεν είναι η περιγραφή των εθνικών συστημάτων, αλλά μία ενδεικτική παρουσίαση των τάσεων και των εξελίξεων κατά την περίοδο 1988-1994 στην Κοινότητα. Λόγω των πολυάριθμων θεμάτων On που πρέπει να εξεταστούν, η έκθεση μπορεί να κάνει μόνο μια ενδεικτική παρουσίαση και όχι λεπτομερή ανάλυση του κάθε θέματος. Οι βασικές πηγές της είναι οι εθνικές εκθέσεις για την ανάπτυξη των συστημάτων αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης των κρατών μελών. Οι εκθέσεις αυτές παρουσιάστηκαν από τα κράτη μέλη μεταξύ Ιουνίου και Δεκεμβρίου 1995, όπως προβλέπεται από το Άρθρο 8 της απόφασης του Συμβουλίου. Για τη συμπλήρωση των πληροφοριών των εθνικών εκθέσεων, καθώς και για την εξεύρεση σχετικών πληροφοριών για την Ισπανία, την Ιταλία και την Ολλανδία -χώρες οι οποίες δεν υπέβαλαν εθνικές εκθέσεις στην Επιτροπή- χρησιμοποιήθηκαν και άλλες πηγές, κυρίως οι εκθέσεις των χωρών του CEDEFOP: "Επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση στη (χώρα)", μελέτες του ΟΟΣΑ και μία κοινή έκδοση του CEDEFOP και του EURYDICE: "Δομές της εκπαίδευσης και συστήματα αρχικής κατάρτισης στην Ευρωπαϊκή Ένωση". Ως πηγές χρησιμοποιήθηκαν, επίσης, παλαιότερες εκδόσεις που είχαν γίνει στο πλαίσιο του Προγράμματος PETRA, κυρίως η Έκθεση της τελικής αξιολόγησης του Προγράμματος PETRA, φάση Ι, η Ενδιάμεση έκθεση του Προγράμματος PETRA, φάση II, και θεματικές εκδόσεις που αφορούν το Πρόγραμμα PETRA. L'ii} 1. Ε Φ Α Ρ Μ Ο ΓΗ Τ ΟΥ Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ ΟΣ Η απόφαση του Συμβουλίου 1. 1. Το πρόγραμμα PETRA ξεκίνησε το 1988 βάσει της απόφασης του Συμβουλίου της 1ης Δεκεμβρίου 1987, που αφορούσε ένα πρόγραμμα δράσης για την επαγγελματική κατάρτιση νέων ανθρώπων και την προετοιμασία τους για την ζωή του ενήλικου και του εργαζομένου. Η αρχική του διάρκεια είχε οριστεί στα πέντε χρόνια (1 Ιανουαρίου 1988 έως 31 Δεκεμβρίου 1992). Ωστόσο, στη διάρκεια της αρχικής φάσης του Προγράμματος, έγινε φανερό ότι το θέμα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης άρχιζε να τραβάει όλο και περισσότερο την προσοχή και να βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη για τις πολιτικές της Κοινότητας. Ως εκ τούτου, το Νοέμβριο του 1990, η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση προς το Συμβούλιο που αφορούσε την επέκταση και την ανάπτυξη του Προγράμματος PETRA, συμπεριλαμβανομένου και του προηγούμενου Προγράμματος ανταλλαγής νέων εργαζομένων. Η πρόταση αυτή αποτέλεσε τη βάση για την απόφαση του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 1991, η οποία παρείχε ένα ενισχυμένο πλαίσιο για τη διεξαγωγή της νέας φάσης του PETRA από 1ης Ιανουαρίου 1992 έως 31ης Δεκεμβρίου 1994. To PETRA έδωσε το πρώτο πρακτικό παράδειγμα στρατηγικής της Επιτροπής για τον εξορθολογισμό και το συντονισμό της κοινοτικής δράσης στο πεδίο της επαγγελματικής κατάρτισης. Η στρατηγική αυτή συνεχίστηκε με την υιοθέτηση του Προγράμματος Leonardo da Vinci και με την εφαρμογή του προγράμματος δράσης του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης και ιδιαίτερα στις περιοχές του στόχου 1 καθώς και σε διακρατικό επίπεδο διαμέσου της Κοινοτικής Πρωτοβουλίας Employment-Youthstart. Το πρόγραμμα PETRA, που είχε ως στόχο να εξασφαλίσει σε όλους τους νέους τη δυνατότητα να λάβουν ένα, δύο ή περισσότερα χρόνια επαγγελματικής κατάρτισης με αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων ενέπνευσε και την πρόταση Youthstart στη Λευκή Βίβλο για την ανάπτυξη, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση. Οι κυριότερες δραστηριότητες του Προγράμματος που αντανακλώνται στην τρέχουσα Πρωτοβουλία Employment-Youthstart περιλαμβάνουν: - την περαιτέρω ένταξη των διακρατικών τοποθετήσεων επαγγελματικής εμπειρίας σε προγράμματα κατάρτισης ως ένα μέτρο προκειμένου να αυξηθεί η εκτίμηση της κατάρτισης γενικώς, και, ιδιαίτερα, για να παρακινηθούν οι συμμετέχοντες, - ευκαιρίες προς τους νέους να συμμετάσχουν σε αυτοδιαχειριζόμενα Σχέδια Πρωτοβουλίας Νέων τα οποία, σε σημαντικό αριθμό περιπτώσεων, ενθάρρυναν τους συμμετέχοντες να επανεντάξουν την βασική εκπαίδευση ή κατάρτιση και τους βοήθησαν να θέσουν στόχους για τη ζωή τους και τη σταδιοδρομία τους. - την ανάπτυξη διαφοροποιημένης παροχής κατάρτισης και προσανατολισμού και επίσης ικανότητας των νέων διαμέσου υλικών που αντανακλούν τα διαφορετικά επίπεδα διακρατικών εταιρικών σχέσεων. Η ανάπτυξη της παρεχόμενης κατάρτισης για νέους σε μειονεκτική θέση ήταν ένα διαρκές θέμα καθόλη την πορεία του Προγράμματος έτσι ώστε, ενότητες κατάρτισης, μέθοδοι και υλικά τα οποία σχετίζονται με το Employment-Youthstart, να αποτελούν κληρονομιά του PETRA. Εφαρμογή και αποτελέσματα των δράσεων του Προγράμματος 1. 2. Τα αποτελέσματα του προγράμματος PETRA είναι δύο ειδών: Μελέτες (βλ. κατάλογο των εκδόσεων στα παραρτήματα) και δημιουργία δικτύων. Υπάρχουν πέντε ομάδες δικτύων: - Δίκτυο Εθνικών Μονάδων Συντονισμού (ΕΜΣ) - Δίκτυα κατά τη Δράση Ι (τοποθετήσεις)· - Δίκτυα κατά τη Δράση II (Συμπράξεις για την κατάρτιση, αποτελέσματα και προϊόντα τους)· Δίκτυα κατά τη Δράση III (επαγγελματικός προσανατολισμός) και - Δίκτυα Έρευνας. Το πρόγραμμα PETRA προέβλεπε τέσσερις βασικούς τύπους δράσης: Δράση Ι: Στήριξη για την κατάρτιση και τοποθετήσεις για απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας σε άλλο κράτος μέλος, προς νέους που βρίσκονται σε αρχική επαγγελματική κατάρτιση, νέους εργαζόμενους και νέους ανέργους, καθώς και για νέους σε προχωρημένα προγράμματα. Δημιουργήθηκε μία βάση δεδομένων με τις τοποθετήσεις και τους δικαιούχους και από το 1992 έως το 1994, συνολικά 33. 719 νέοι τοποθετήθηκαν κατά τη Δράση Ι. Οι τοποθετήσεις αυτές ήταν οργανωμένες κατά τρόπο αποκεντρωτικό και τη διαχείριση τους είχαν οι Εθνικές μονάδες συντονισμού (ΕΜΣ), που έδιναν αναφορά στην Επιτροπή. Διεξήχθησαν διάφορες μελέτες όσον αφορά τις τοποθετήσεις και τις συνθήκες των τοποθετήσεων (πρβλ. παράρτημα 3: Βιβλιογραφία). Ορισμένες Εθνικές μονάδες συντονισμού ανέλαβαν την πρωτοβουλία να διεξάγουν θεματικά σεμινάρια κατά τη Δράση Ι, τα οποία περιελάμβαναν όλους τους συμμετέχοντες στις τοποθετήσεις. Με την ολοκλήρωση ενός από τα σεμινάρια αυτά κυκλοφόρησε ένα εγχειρίδιο με τίτλο "Βασικές επικοινωνιακές δεξιότητες και πολιτισμικές γνώσεις για διεθνικές επαγγελματικές τοποθετήσεις" σχετικά με τη γλωσσική και την πολιτιστική προετοιμασία νέων ανθρώπων πριν από την αναχώρηση τους για τοποθέτηση στο εξωτερικό. Δημιουργήθηκαν διάφορα δίκτυα και, από τη στιγμή που η λειτουργία της εν λόγω Δράσης αποκεντρώθηκε και τη διαχείριση της ανέλαβαν οι Εθνικές μονάδες συντονισμού, τα δίκτυα αυτά αποτέλεσαν το βασικό πυρήνα της Δράσης Ι σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μέσα στο πλαίσιο του προγράμματος. Μέσω του δικτύου των Εθνικών μονάδων συντονισμού οργανώθηκε μία υπηρεσία ανεύρεσης εταίρων, διότι επρόκειτο για διαδικασία πολυμερούς εφαρμογής που απαιτούσε τη λήψη αποφάσεων από τέσσερις ή και περισσότερες Εθνικές μονάδες συντονισμού. Ένα άλλο ευρωπαϊκό δίκτυο, που συνδέθηκε με τη Δράση Ι, ήταν το Ανεπίστημο δίκτυο οργανωτών των τοποθετήσεων για απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας. Επρόκειτο για δίκτυο που υπήρχε πριν το 1992, όταν το Πρόγραμμα ανταλλαγής νέων εργαζομένων ενσωματώθηκε στη Δράση Ι του PETRA. Δράση II: Στήριξη διεθνικής συνεργασίας για τη σύνδεση καινοτόμων σχεδίων κατάρτισης διαφόρων κρατών μελών, που περιλαμβάνει Προγράμματα πρωτοβουλίας νέων (ΠΠΝ) σε ένα Ευρωπαϊκό δίκτυο συμπράξεων κατάρτισης (ΕΔΣΚ). Ευρωπαϊκό δίκτυο συυποάξεων κατάρτισης (ΕΔΣΚ): Σε όλη τη διάρκεια της χρονικής περιόδου (1988-1994) περίπου 1. 000 σχέδια εντάχθηκαν στο Δίκτυο. Στα σχέδια αυτά συμμετείχαν περίπου 160. 000 διδάσκοντες και 30. 000 άτομα προσωπικού κατάρτισης. Από το 1992, οι δραστηριότητες του δικτύου επικεντρώθηκαν πιο έντονα στην από κοινού ανάπτυξη και μεταφορά μονάδων κατάρτισης, την από κοινού κατάρτιση των εκπαιδευτών, καθώς και σε νέες θεματικές και τομεακές προτεραιότητες. Οι εργασίες που διεξήχθησαν στο πεδίο αυτό έδωσαν τα ακόλουθα αποτελέσματα: - Την Επιτομή (σφαιρική άποψη των προϊόντων και των μονάδων κατάρτισης του Ευρωπαϊκού δικτύου συμπράξεων κατάρτισης) - Τη βάση δεδομένων PETRASYS (πληροφορίες σχετικές με τα σχέδια) - Διαδραστική παρακολούθηση (αναφορές, επισκέψεις. ) - Θεματικές συναντήσεις (ανταλλαγή ιδεών και κεφαλαιοποίηση των θετικών εμπειριών) Προγράμυατα πρωτοβουλίας νέων (ΠΠΝ): Εκτός από τα σχέδια κατάρτισης που περιλαμβάνονται στο Ευρωπαϊκό δίκτυο συμπράξεων κατάρτισης, το Πρόγραμμα στήριξε περίπου 1. 000 ΠΠΝ κατά την εν λόγω περίοδο. Τα ΠΠΝ ήταν καινοτόμα έργα στα οποία οι ίδιοι οι νέοι ήταν βασικά υπεύθυνοι για το σχεδιασμό και την οργάνωση, και τα οποία επικεντρώθηκαν στην πληροφόρηση σχετικά με τη μετάβαση από το σχολείο στην επαγγελματική κατάρτιση και την επαγγελματική ζωή, και/ή ενθάρρυναν την ανάπτυξη επιχειρηματικών δεξιοτήτων, τη δημιουργικότητα και το αίσθημα ευθύνης των νέων. Ο συνολικός αριθμός των νέων που συμμετείχαν άμεσα στα ΠΠΝ από το 1988 έφτασε τους 25. 000. Δράση III: Στήριξη των εθνικών συστημάτων για την ανταλλαγή δεδομένων και εμπειρίας επαγγελματικού προσανατολισμού και παραδείγματα καλής πρακτικής επαγγελματικού προσανατολισμού μέσω της θέσπισης ενός κοινοτικού δικτύου εθνικών σημείων επαφής και την κατάρτιση συμβούλων προσανατολισμού πάνω στις κοινοτικές πτυχές του προσανατολισμού. Κατά την πρώτη φάση του PETRA, η Δράση III δεν υπήρχε ως ανεξάρτητο πεδίο δράσης. Ωστόσο, η διεθνική συνεργασία πάνω στην ανάπτυξη νέων προσεγγίσεων για τα προγράμματα σπουδών του επαγγελματικού προσανατολισμού υπήρξε το επίκεντρο περισσότερων από εκατό σχεδίων που σχετίζονταν με το ΕΔΣΚ. Υπολογίστηκε, επομένως, ότι αυτού του είδους τα σχέδια θα ήταν μία από τις κύριες δράσεις του Προγράμματος PETRA II. Κατ' αυτό τον τρόπο, από το 1992, εφαρμόστηκε ένα καλύτερα διαρθρωμένο κοινοτικό δίκτυο διαβουλεύσεων και συνεργασίας μεταξύ των συστημάτων επαγγελματικού προσανατολισμού των κρατών μελών, που περιελάμβανε 4 μέτρα: • 28 Εθνικά κέντρα τεκμηρίωσης δημιουργήθηκαν ως σημεία αναφοράς καθώς επίσης και για την παροχή πληροφοριών προς τους συμβούλους προσανατολισμού. • 3 ευρέα σχέδια διεθνικών συμπράξεων, που επικεντρώθηκαν στην από κοινού ανάπτυξη του υλικού κατάρτισης και στις από κοινού δραστηριότητες κατάρτισης για την ευαισθητοποίηση, τον εμπλουτισμό των γνώσεων και της εμπειρίας των εμπειρογνωμόνων προσανατολισμού. • Κάθε εθνικό κέντρο καθοδήγησης συμμετείχε, επίσης, σε ένα ή περισσότερα πολυμερή διεθνικά αναπτυξιακά σχέδια για την ανεύρεση λύσεων σε κοινά προβλήματα ή ανάγκες, ιδιαίτερα σε σχέση με την κοινοτική διάσταση του επαγγελματικού προσανατολισμού, π. χ. δικτύωση των υπαρχόντων βάσεων δεδομένων σε διάφορα κράτη μέλη· ενίσχυση του ρόλου των επιχειρήσεων και των κοινωνικών εταίρων στη διαδικασία επαγγελματικού προσανατολισμού- συνεργασία για τη βελτίωση της ποιότητας του υλικού και των προϊόντων του προσανατολισμού. • Τέλος, η Δράση III προώθησε τη διάδοση και τη χρήση του σχετικού ενημερωτικού υλικού που είχε ετοιμαστεί σε κοινοτικό επίπεδο, π. χ. το Ευρωπαϊκό εγχειρίδιο για συμβούλους προσανατολισμού, καθώς και συγκριτικές πληροφορίες σχετικές με τη δομή και τις λειτουργίες των συστημάτων επαγγελματικού προσανατολισμού σε όλα τα κράτη μέλη. Δράση IV: Συμπληρωματικά μέτρα, περιλαμβανομένης και της στήριξης για τη διάδοση των αποτελεσμάτων του Προγράμματος· διεθνική συνεργασία στην έρευνα για την επαγγελματική κατάρτιση νέων ανθρώπων και τεχνική βοήθεια σε κοινοτικό επίπεδο, και σε επίπεδο κρατών μελών, για την εφαρμογή, το συντονισμό και την αξιολόγηση του προγράμματος. • Δραστηριότητες για τη διευκόλυνση της λειτουργίας εκδηλώσεων σχετικών με το Πρόγραμμα και την πληροφόρηση Από το 1988, το Πρόγραμμα PETRA παρουσιάστηκε ή συνέβαλε σημαντικά στη δημιουργία περισσότερων από 200 σημαντικών εκδηλώσεων πληροφοριακού χαρακτήρα σε κοινοτικό ή σε εθνικό επίπεδο (στις οποίες περιλαμβάνονται διασκέψεις, θεματικά σεμινάρια, εθνικές και διεθνείς εκθέσεις για την κατάρτιση), καθώς και πολυάριθμων εκδηλώσεων σε περιφερειακό επίπεδο. Η δραστηριότητα αυτή υποστηρίχτηκε με τη διάθεση πληροφοριακού υλικού (π. χ. εγκόλπια, οδηγοί σχεδίων, θεματικές εκδόσεις, φυλλάδια, το ετήσιο βιβλίο του Προγράμματος PETRA) και με υπηρεσίες που προσέφεραν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. • Δραστηριότητες για τη στήριξη ερευνητικής συνεργασίας και δικτύων μελετών/έρευνας Το Πρόγραμμα PETRA προέβλεψε τη δημιουργία διεθνικών διμερών και πολυμερών ερευνητικών συμπράξεων, με τη συμμετοχή περισσότερων από 70 ερευνητικών ινστιτούτων, που υποδείχθηκαν από τις εθνικές αρχές, με σκοπό την εργασία πάνω σε ένα σύνολο ειδικών θεμάτων άμεσα σχετιζόμενων με τους στόχους των αποφάσεων του Προγράμματος PETRA. Οι συνεργασίες αυτές έχουν ολοκληρώσει την εργασία τους σήμερα, και τα αποτελέσματα τους έχουν γίνει γνωστά, ώστε να τονιστεί η συνεργασία σε κοινοτικό επίπεδο για την παροχή επαγγελματικής κατάρτισης και να στηριχθεί η περαιτέρω ανάπτυξη της σχετικής πολιτικής και πρακτικής. Με τη βοήθεια εμπειρογνωμόνων από όλα τα κράτη μέλη έχουν ολοκληρωθεί διάφορες σημαντικές μελέτες (πρβλ. σημείο Δράσης Ι) σχετικές με το κοινωνικό και το νομικό καθεστώς των νέων που συμμετέχουν σε διεθνικές τοποθετήσεις κατάρτισης, σχετικές με την αναγνώριση και την πιστοποίηση της διεθνικής επαγγελματικής εμπειρίας και των τοποθετήσεων κατάρτισης, και τέλος σχετικές με τη βελτίωση και την ολοκλήρωση της πληροφόρησης για τη συμμετοχή νέων στην επαγγελματική κατάρτιση. Το Πρόγραμμα PETRA παρείχε, επίσης, τεχνική και/ή οικονομική βοήθεια σε πλήθος άλλων δικτύων που ασχολούνται με θέματα συναφή προς τους στόχους και τους σκοπούς του Προγράμματος, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται το Ευρωπαϊκό forum για την τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, οι Ευρωπαϊκές ενώσεις διευθυντών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και η Ευρωπαϊκή επαγγελματική εμπειρία. • Καθορισμός των στατιστικών δεικτών Μέρος της συνεργασίας με την EUROSTAT ήταν η μελέτη που διεξήχθη για τον καθορισμό των στατιστικών δεικτών ("Στατιστική μελέτη για την αρχική επαγγελματική κατάρτιση - τελική έκθεση"). Η εργασία στο πεδίο αυτό αποτελεί μέρος του Προγράμματος Leonardo da Vinci, Μέρος III. 2. D. : ("Απόκτηση γνώσεων στο πεδίο της επαγγελματικής κατάρτισης, ανταλλαγή συγκρίσιμων δεδομένων σχετικών με το πεδίο της επαγγελματικής κατάρτισης"). • Πρόγραμμα επισκέψεων μελέτης Ελήφθησαν, επίσης, συμπληρωματικά μέτρα για την εξασφάλιση του στενού συντονισμού με το πρόγραμμα επισκέψεων μελέτης για όσους εργάζονται στο συγκεκριμένο χώρο και όσους διαμορφώνουν τις πολιτικές στο πεδίο της επαγγελματικής κατάρτισης, πεδίο το οποίο διευθύνεται από το CEDEFOP (Ευρωπαϊκό κέντρο για την ανάπτυξη της επαγγελματικής κατάρτισης) για λογαριασμό της Επιτροπής. Οι επισκέψεις αυτές οργανώθηκαν πάνω σε θεματική βάση και πραγματοποιήθηκαν από μικρές ομάδες, κάθε μία των οποίων περιελάμβανε συμμετέχοντες από διάφορα κράτη μέλη. Μέχρι τον Ιούνιο του 1993, 800 σχεδόν ειδικοί της κατάρτισης από όλα τα κράτη μέλη επωφελήθηκαν από επισκέψεις που είχαν ως ειδικό θεματικό επίκεντρο τις προτεραιότητες του Προγράμματος PETRA. Η εργασία στο πεδίο αυτό συνεχίζεται στο πλαίσιο του Προγράμματος Leonardo da Vinci: Μέρος lll. 3. b. : "Ανάπτυξη της διάδοσης της καινοτομίας στο πεδίο της επαγγελματικής κατάρτισης· διεθνικά προγράμματα ανταλλαγών μελέτες επισκέψεων". Οι μελέτες επισκέψεων συνεχίζουν να διευθύνονται από το CEDEFOP για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Διαχείριση και διαδικασίες διαβουλεύσεων 1. 3. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε την ευθύνη της συνολικής διαχείρισης του Προγράμματος. Η Επιτροπή εργάστηκε με δύο σώματα, τα οποία θεσπίστηκαν με απόφαση του Συμβουλίου για να εξασφαλιστεί η εφαρμογή του Προγράμματος: τη Συμβουλευτική επιτροπή και τις Εθνικές μονάδες συντονισμού. Επιπλέον, όποτε χρειαζόταν, η Επιτροπή απευθυνόταν σε εμπειρογνώμονα. Επίσης, η Επιτροπή βοηθήθηκε στο έργο της από ένα Γραφείο τεχνικής βοήθειας. Χρηματοδοτικοί πόροι 1. 4. Η κοινοτική χρηματοδοτική στήριξη που παρασχέθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος PETRA Ι (1988-1991) έφτασε τα 39,99 εκατομμύρια ECU. Αντίστοιχα, το ποσό που διατέθηκε για το PETRA II (1992-1994) ήταν 105. 318 εκατ. ECU. Η αύξηση των χρηματοδοτικών πόρων του προγράμματος με την πάροδο των χρόνων ήταν ιδιαίτερα σημαντική, ξεκινώντας από 8 εκατ. ECU το 1988 και φθάνοντας σε προϋπολογισμό 40 εκατ. ECU το 1994. Η πρόοδος αυτή οφειλόταν, σε μεγάλο βαθμό, στη συνεχιζόμενη στήριξη του Προγράμματος από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ωστόσο, οι χρηματοδοτικοί πόροι του Προγράμματος δεν κατάφεραν να καλύψουν την αυξανόμενη ζήτηση συμμετοχής στις διάφορες δραστηριότητες του (βλ. Παράρτημα Ι, πίνακα για την κατανομή των κονδυλίων στις διάφορες δράσεις του προγράμματος). 2. ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΜΕΛΩΝ Σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι να επιστήσει την προσοχή στις τάσεις ανάπτυξης των πολιτικών στα κράτη μέλη, οι οποίες είναι συμβατές με τους σκοπούς του Προγράμματος PETRA και συμβάλλουν στην επίτευξη τους. Επελέγη η θεματική μέθοδος παρουσίασης των αλλαγών που υπέστησαν τα εθνικά συστήματα, σε αντιδιαστολή με την προσέγγιση "ανά κράτος", παρά τις διαφορές στην οργάνωση της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης σε εθνικό επίπεδο. Παρ' όλο που τα συστήματα μπορεί να φαίνονται διαφορετικά, οι προκλήσεις που αντιμετώπισαν τα κράτη μέλη είναι σε μεγάλο βαθμό οι ίδιες, όπως για παράδειγμα ο υψηλός ρυθμός αύξησης της ανεργίας στους νέους (βλ. παράρτημα 2, πίνακα 2 και 5), τα προβλήματα που σχετίζονται με την ενσωμάτωση των νέων ανθρώπων στην αγορά εργασίας, καθώς και η αυξανόμενη ανάγκη για ειδικευμένο εργατικό δυναμικό. Τα συστήματα αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης σε ολόκληρη την Κοινότητα ποικίλλουν σημαντικά, ανάλογα με την εκάστοτε εθνική οικονομική κατάσταση, τον πολιτισμό και τις παραδόσεις. Γενικά, όλες οι χώρες προσαρμόζουν διαρκώς τα εθνικά τους συστήματα αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης, και το παρόν κεφάλαιο εξηγεί συνοπτικά τις αλλαγές αυτές. Ορισμένες χώρες έχουν προχωρήσει πολύ, στη φιλοδοξία τους για αλλαγή, και έχουν προβεί σε ουσιαστικές δομικές μεταρρυθμίσεις των συστημάτων τους, ιδιαίτερα η Δανία, η Ελλάδα, η Ισπανία, η Γαλλία, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και το Λουξεμβούργο. Άλλες χώρες επέλεξαν να προσαρμόσουν τα συστήματα τους, όπου ήταν απαραίτητο, χωρίς να αλλάξουν το βασικό τους σύστημα. Ενίσχυση της συμμετοχής 2. 1. Ο πρώτος κύριος στόχος του Προγράμματος PETRA ήταν "να στηρίξει τις πολιτικές και τις δραστηριότητες των κρατών μελών που στόχο έχουν να εξασφαλίσουν ότι όλοι οι νέοι άνθρωποι στην Κοινότητα που το επιθυμούν θα λάβουν μονοετή ή, ει δυνατόν, διετή και πλέον επαγγελματική κατάρτιση, εκτός από την πλήρη υποχρεωτική εκπαίδευση, και η οποία θα οδηγεί σε αναγνωρισμένα προσόντα" και ο σκοπός αυτός θα πρέπει να ειδωθεί στο πλαίσιο της κατάστασης απασχόλησηςτων νέων. (πρβλ. παράρτημα 2 για σχόλιο πάνω στη βασική στατιστική μελέτη). Οι στατιστικές αντανακλούν τόσο τις δημογραφικές τάσεις όσο και την τάση των νέων ανθρώπων να παραμείνουν όσο το δυνατόν περισσότερο στα στάδια της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα άτομα που εγκαταλείπουν το σχολείο χωρίς πιστοποιητικό προσόντων εξακολουθούν να αποτελούν μια ομάδα νέων για την οποία ο κίνδυνος της ανεργίας είναι έως και τέσσερις φορές υψηλότερος απϋ ό,τι για εκείνους που διαθέτουν πιστοποιητικό προσόντων. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, σε όλα τα κράτη μέλη, η επιτυχημένη βασική εκπαίδευση και η αρχική επαγγελματική κατάρτιση αποτελούν το κλειδί για την ένταξη των νέων στην αγορά εργασίας. Τα συστήματα κατάρτισης, επομένως, θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη προσοχή στην ανάπτυξη ευκαιριών για νέους που εγκαταλείπουν την υποχρεωτική εκπαίδευση με χαμηλά επίπεδα προσόντων. Επιπλέον, θα πρέπει να σκεφτούμε ότι η αύξηση των θέσεων εργασίας και οι ευκαιρίες για επαγγελματική σταδιοδρομία εμφανίζονται, κυρίως, στα επαγγέλματα που απαιτούν υψηλότερες δεξιότητες. Στους διάφορους επαγγελματικούς τομείς, η τάση για αυξημένες απαιτήσεις όσον αφορά τις δεξιότητες είναι εμφανής στις περισσότερες εργασίες. Όλο και περισσότερο αναγνωρίζεται ότι τα αρχικά συστήματα κατάρτισης χρειάζεται να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στην ανάπτυξη ενός ευρέος φάσματος συνόλου βασικών δεξιοτήτων, στις οποίες περιλαμβάνονται η ικανότητα εκμάθησης της μάθησης, η αυτονομία, η πρωτοβουλία, η αυτοαπασχόληση και η προσαρμογή σε νέες απαιτήσεις. 2. 1. 1. Καθορισμός των ποσοτικών στόχων για τη συμμετοχή στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση Οι ποσοτικοί στόχοι βρίσκονται μεταξύ του συνόλου των συγκεκριμένων στόχων για την αρχική επαγγελματική κατάρτιση που θέτουν διάφορα κράτη μέλη, κυρίως όσα έχουν προβεί σε μείζονες μεταρρυθμίσεις των εθνικών τους συστημάτων. Υπάρχει η πολιτική βούληση να επιταχυνθεί η αναβάθμιση του εργατικού δυναμικού, ώστε να καλύψει τις δομικές αλλαγές στις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία. Παραδείγματος χάριν, συνολικός σκοπός του προγράμματος "Εκπαίδευση και κατάρτιση για όλους", στη Δανία, είναι ότι το έτος 2000, το 95% των νέων κάθε ηλικιακής ομάδας θα ξεκινήσει κάποιο πρόγραμμα εκπαίδευσης νέων (αντίστοιχο ποσοστό το 1990: 93%). Το πρόγραμμα θα διασφαλίσει ότι ποσοστό 90-95% των νέων κάθε ηλικιακής ομάδας θα ολοκληρώσει πράγματι την εκπαίδευση νέων (αντίστοιχο ποσοστό το 1990: 77%) και δίνεται προσοχή στο να μειωθεί ο αριθμός των ατόμων που εγκαταλείπουν την προσπάθεια. Η Πράξη για την ενεργό πολιτική αγοράς εργασίας (1994) έχει στόχο να συμβάλλει στη διασφάλιση μιας εύρυθμης αγοράς εργασίας μέσω μιας ενεργούς πολιτικής αγοράς εργασίας που στοχεύει σε άτομα τα οποία επιζητούν εργασία ή κατάρτιση. Πίσω από τη Μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας βρίσκεται ο στόχος της δημιουργίας 60. 000 επιπρόσθετων θέσεων εκπαίδευσης και κατάρτισης ενηλίκων πριν το 2000. Το 1994 δημιουργήθηκαν περίπου 10. 000 τέτοιες επιπρόσθετες θέσεις. Στην Ιταλία, ο νέος νόμος για την ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση προβλέπει ότι, έως το έτος 2000, το 80% μιας ηλικιακής ομάδας θα αποκτήσει πιστοποιητικό ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με την ολοκλήρωση γενικών, επιστημονικών, τεχνικών ή επαγγελματικών μαθημάτων. Στο Λουξεμβούργο ελήφθη πλήθος μέτρων για την καταπολέμηση της σχολικής αποτυχίας. Το σύστημα προβιβασμού (από τη μία χρονιά στην επόμενη) τροποποιήθηκε με τη δυνατότητα αντιστάθμισης της κακής απόδοσης σε συγκεκριμένους τομείς- εισήχθη το μέτρο της επιλογής κατάρτισης σε δύο φάσεις, με το CITP (Προκαταρκτικό τεχνικό και επαγγελματικό πιστοποιητικό) που θα οδηγεί στην απόκτηση του CATP (Πιστοποιητικό τεχνικής και επαγγελματικής επάρκειας). Στη Γαλλία, ο νόμος για τον Προσανατολισμό (1989) θέτει ως στόχο το 80% των νέων να φτάσει στο επίπεδο IV έως το έτος 2000, έχοντας δηλ. ολοκληρώσει πέρα από την υποχρεωτική εκπαίδευση τρία έτη ανώτερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (γενικής, τεχνικής ή επαγγελματικής). Στην Ισπανία, στο πλαίσιο της πρόσφατης μεταρρύθμισης (LOGSE, 1990), ο στόχος για το έτος 2000 είναι να παραμείνει το 80% όλων των νέων στο σχολείο μέχρι την ηλικία των 18 ετών, και να του δοθεί η δυνατότητα να επιλέξει μεταξύ κάποιου συγκεκριμένου κύκλου κατάρτισης (μέσου επιπέδου) και του "bachillerato". Έχει δημιουργηθεί ένα νέο τεχνικό "bachillerato", το οποίο βρίσκεται πολύ κοντά, από άποψη περιεχομένου, στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση. στόχοι Ηνωμένο Βασίλειο: Οι Εθνικοί στόχοι εγκαινιάστηκαν το 1991 με τη στήριξη όλων των μεγάλων πολιτικών δυνάμεων. Την πρόοδο για την επίτευξη των στόχων παρακολουθεί ο ανεξάρτητος οργανισμός της εργοδοσίας NACETT (Εθνικό συμβουλευτικό σώμα για τους στόχους της εκπαίδευσης και της κατάρτισης), που αναθεώρησε τους στόχους το 1994. Οι 1995 εκσυγχρονισμένοι "Ανταγωνιστικότητα - Προχωρώντας" και είναι: 1. όλοι οι εργοδότες θα πρέπει να επενδύσουν στην εξέλιξη των εργαζομένων για την επιτυχία της επιχείρησης· 2. όλα τα άτομα θα πρέπει να έχουν ευκαιρίες εκπαίδευσης και κατάρτισης, οι οποίες θα οδηγούν σε αναγνωρισμένη πιστοποίηση προσόντων και θα καλύπτουν τις ανάγκες και τις φιλοδοξίες τους· 3. Το σύνολο της εκπαίδευσης και της κατάρτισης θα πρέπει να αναπτύσσει την αυτοδυναμία, την ευελιξία και την ευρύτητα πνεύματος, ειδικά μέσα από την καλλιέργεια βασικών δεξιοτήτων. Έχουν τεθεί, επίσης, ποιοτικοί στόχοι για την αρχική επαγγελματική κατάρτιση. στη Λευκή Βίβλο δημοσιεύτηκαν του Μαίου 2. 1. 2. Καθιέρωση δικαιώματος απόκτησης επαγγελματικών προσόντων ή συμμετοχής στην επαγγελματική κατάρτιση Στη Γαλλία, ο νόμος-1990 (90-579, 4. 6. 90) για την παρακολούθηση και την ποιότητα της επαγγελματικής κατάρτισης καθιερώνει για όλους τους εργαζομένους το δικαίωμα απόκτησης προσόντων με τη μορφή ενός "credit formation" (τίτλος κατάρτισης). Ενισχύει τις υποχρεώσεις των φορέων κατάρτισης και την εποπτεία τους. Το δικαίωμα των νέων για απόκτηση επαγγελματικών προσόντων αναφέρεται στον "Code du Travail" (Εργατικό κώδικα, 1991 και 1992) και η κατάρτιση πρέπει να οδηγεί στην απόκτηση προσόντων, που να αντιστοιχούν στις βραχυπρόθεσμες ή μεσοπρόθεσμες ανάγκες της οικονομίας. Το 1991, η κυβέρνηση της Ολλανδίας ανακοίνωσε ότι όλοι, ανεξαρτήτως ηλικίας, θα πρέπει να έχουν δικαίωμα απόκτησης "εναρκτήριων προσόντων", δηλ. επαγγελματικών προσόντων επιπέδου αρχικής μαθητείας. Αυτό ενισχύεται μέσω δράσεων στο στάδιο της κατώτερης δευτεροβάθμιας κατάρτισης ώστε οι νέοι να μην εγκαταλείπουν νωρίς το σχολείο, μέσω σχεδίων που στόχο έχουν τη βελίτωση του ποσοστού επιτυχίας κατά την ανώτερη δευτεροβάθμια κατάρτιση, μέσα στο πλαίσιο του σχήματος "Εγγύηση εργασίας για τους νέους", και, τέλος, μέσω ειδικών προσπαθειών που θα παρακινήσουν τους μη προσοντούχους που εγκατέλειψαν την εκπαίδευση να εγγραφούν σε προγράμματα μαθητείας. Στην Πορτογαλία, η κυβέρνηση και οι κοινωνικοί εταίροι υπέγραψαν, τον Ιούλιο του 1991, επίσημη συμφωνία που αναφέρει ότι θα καταβάλουν κάθε προσπάθεια ώστε να εξασφαλίσουν στους νέους μονοετή, τουλάχιστον, αρχική επαγγελματική κατάρτιση, μετά την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης τους στο σχολείο. Οι εθνικές αρχές επανασχεδιάζουν σήμερα τα μαθήματα κατάρτισης που υπόκεινται στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εργασίας και δεν πρόκειται να οργανώσουν, πλέον, μαθήματα αρχικής κατάρτισης με διάρκεια μικρότερη ενός έτους. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, εισήχθησαν δύο μέτρα που δίνουν το δικαίωμα απόκτησης επαγγελματικών προσόντων ή συμμετοχής στην επαγγελματική εκπαίδευση: το Πρόγραμμα κατάρτισης νέων και ένα σύστημα Πιστοποιητικών σπουδών για νέους. Στη Γερμανία, η διαδικασία ενοποίησης περιέλαβε την εφαρμογή της νομοθεσίας FRG για την επαγγελματική κατάρτιση στα 5 νέα lander, η οποία βασίζεται κυρίως σε ένα διττό σύστημα κατάρτισης σε ιδρύματα κατάρτισης και πραγματοποίησης πρακτικής εμπειρίας σε επιχειρήσεις. Αυτό σήμανε τη ριζική αλλαγή του συστήματος κατάρτισης στα νέα lânder, πράγμα που δημιούργησε προβλήματα στη διασφάλιση επαρκών θέσεων κατάρτισης νέων, ιδιαίτερα δε αφού η κατάρρευση μεγάλου αριθμού επιχειρήσεων κατέληξε στη σοβαρή μείωση του αριθμού ευκαιριών για κατάρτιση στο πλαίσιο των επιχειρήσεων. Ελήφθησαν σημαντικές πρωτοβουλίες σε εθνικό επίπεδο, για την αντιστάθμιση των επιπτώσεων της κατάστασης που δημιουργήθηκε στην κατάρτιση, πρωτοβουλίες οι οποίες είχαν τα επιθυμητά θετικά αποτελέσματα. Το Σεπτέμβριο του 1993, όπως και το 1991 και το 1992, η συντριπτική πλειοψηφία των νέων που έκαναν αίτηση εντάχθηκε τελικά σε προγράμματα κατάρτισης, και στην υπόλοιπη μικρή μειοψηφία έγινε πρόταση τοποθετήσεων. Στην Ιρλανδία, το Πρόγραμμα κοινωνικής εγγύησης και κατάρτισης YouthReach, που ξεκίνησε το 1985, προέβλεπε ένα πρόγραμμα πενταετούς εφαρμογής. Αυτό δίνει στους άνεργους νέους το δικαίωμα πρόσβασης σε προγράμματα κατάρτισης και επαγγελματικής εμπειρίας που σχεδιάστηκαν ειδικά για την κάλυψη των εντοπισθέντων αναγκών της εν λόγω ομάδας. 2. 1. 3. Επέκταση της παροχής αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης Ελλάδα: Η παροχή επαγγελματικής εκπαίδευσης έχει αυξηθεί κατακόρυφα τα τελευταία χρόνια. Θα πρέπει, επομένως, να σημειωθεί ότι ο αριθμός των προγραμμάτων αυξήθηκε κατά 50,8% και ο αριθμός των συμμετεχόντων κατά 55,1% σε σύγκριση με το 1990. Αυτό μπορεί να είναι αποτέλεσμα της κοινοτικής στήριξης διαφόρων προγραμμάτων καθώς και της στήριξης του Ευρωπαϊκού κοινωνικού ταμείου, αλλά μία ακόμη πολύ σημαντική ώθηση υπήρξε η δημιουργία νομικής βάσης για τις νέες αυτές παροχές, δηλ. η θέσπιση νέων ινστιτούτων επαγγελματικής κατάρτισης (ΙΕΚ), που θεσπίστηκαν βάσει νόμου του 1992 και καλύπτουν κυρίως τους νέους εκείνους οι οποίοι, μετά την ολοκλήρωση της υποχρεωτικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, δεν προχώρησαν στην ανώτερη εκπαιδευτική βαθμίδα. Δανία: "Εκπαίδευση για όλους". Στο πλαίσιο της συνολικής μεταρρύθμισης του 1993, που έφερε το όνομα "Εκπαίδευση για όλους", ελήφθησαν δύο μέτρα που απευθύνονται στη λεγόμενη "υπόλοιπη ομάδα", δηλ. τους νέους εκείνους (περίπου το 1/4 όλων των ηλικιακών ομάδων) που ποτέ δεν ολοκλήρωσαν κανενός είδους εκπαίδευση ή κατάρτιση: το EGU (Βασική επαγγελματική κατάρτιση, που εγκρίθηκε από το νόμο τον Ιούνιο του 1993) και η Ανοιχτή εκπαίδευση νέων (που θεσπίστηκε την 1η Ιανουαρίου 1995). Και οι δύο πρωτοβουλίες απευθύνονται σε νέους που είτε δεν μπορούν είτε δεν θέλουν να συμμετάσχουν στις παραδοσιακές διαδικασίες εκπαίδευσης και κατάρτισης της νεολαίας. Ο στόχος είναι κάθε χρόνο να ενθαρρύνονται να ολοκληρώσουν την εκπαίδευση τους 3. 000 περίπου νέοι - κάτι που δεν θα έκαναν υπό διαφορετικές συνθήκες. Λουξεμβούργο: Ο νόμος της 4ης Σεπτεμβρίου 1990 περιλαμβάνει πολυάριθμους βασικούς στόχους για την εθνική πολιτική επαγγελματικής κατάρτισης των νέων, ένας από τους οποίους είναι να εξασφαλίσει ότι όλοι οι νέοι θα εισέρχονται στην αγορά εργασίας με αναγνωρισμένα επαγγελματικά προσόντα. Αυτό γίνεται με τη διαφοροποίηση και τη βελτίωση της παροχής κατάρτισης μέσω της ανάπτυξης και εφαρμογής μονάδων κατάρτισης, με τη διαφοροποίηση και τη βελτίωση της παροχής κατάρτισης σε μεινονεκτούντες νέους και με την τόνωση της ελκυστικότητας και του κύρους της αρχικής κατάρτισης. Στην Ισπανία, οι νέοι που εγκατέλειψαν τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση χωρίς πιστοποιητικό και οι νέοι μέχρι ηλικίας 21 ετών που στερούνται τυπικών προσόντων επωφελούνται από τα "Programas de Garantia social", που οργανώνονται από τις εκπαιδευτικές αρχές. Τα προγράμματα αυτά στοχεύουν στην προετοιμασία των νέων και στην εξασφάλιση της ένταξης τους στην εργασία ή της επανένταξης τους στην εκπαίδευση ή την κατάρτιση. 2. 1. 4. Τόνωση του κύρους και της ελκυστικότητας της επαγγελματικής κατάρτισης Η επαγγελματική κατάρτιση θα πρέπει, από τη μία, να επιτρέπει στις ασθενέστερες ομάδες νέων (που τώρα εισέρχονται στην αγορά εργασίας χωρίς κανένα προσόν) να αποκτήσουν προσόντα, αλλά και από την άλλη να προσελκύει δυναμικούς νέους (που τώρα επιλέγουν το γυμνάσιο και τη γενική εκπαίδευση). Κάτι τέτοιο μπορεί να συμβεί μόνο εάν η επαγγελματική εκπαίδευση και η γενική εκπαίδευση που ακολουθεί την υποχρεωτική χαίρουν ίσης εκτίμησης. Αυτό, με τη σειρά του, είναι ζήτημα δυνατοτήτων ανεύρεσης εργασίας. Είναι, επίσης, σημαντικό να εξασφαλιστεί οριζόντια και κάθετη ευελιξία στα συστήματα κατάρτισης. Ένας από τους στόχους του Προγράμματος PETRA ήταν, επομένως, η ενίσχυση του κύρους της επαγγελματικής κατάρτισης, κυρίως μέσω τοποθετήσεων και ανταλλαγών, καθώς και μέσω νέων προγραμμάτων σπουδών. Πολλές χώρες εγκαινίασαν δράσεις που στοχεύουν στο να καταστήσουν την επιλογή της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης ελκυστικότερη για τους νέους, αυξάνοντας το κύρος τους και διευκολύνοντας την πρόσβαση σε αυτές. Στη Γερμανία, οι στόχοι αυτοί αντανακλώνται σε μια νέα πρωτοβουλία που εγκαινιάστηκε το 1991, η οποία προσφέρει νέες ευκαιρίες και ειδική στήριξη σε νέους χαρισματικούς για την επαγγελματική κατάρτιση, καθώς και στη συζήτηση και την εφαρμογή νέων κανονισμών που 7 θα διευκολύνουν τη μετάβαση από την επαγγελματική κατάρτιση στην ανώτερη εκπαίδευση. Ομάδα εργασίας που συστάθηκε από την Ομοσπονδιακή κυβέρνηση και τα Lander αποφάσισε, στις 10 Φεβρουαρίου 1994, ότι η ελκυστικότητα της επαγγελματικής κατάρτισης πρέπει να αυξηθεί και να εξασφαλιστεί η ίση εκτίμηση της επαγγελματικής κατάρτισης και της γενικής εκπαίδευσης που ακολουθεί την υποχρεωτική. Η ομάδα αποτελείται από εκπροσώπους της ομοσπονδίας, των lander και των κοινωνικών εταίρων. Έχει εκπονήσει ένα μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα εργασίας, το οποίο περιλαμβάνει μέτρα που εξασφαλίζουν την παροχή επαρκούς αριθμού μαθητειών και τα οποία εγγυώνται την ποιότητα της επαγγελματικής κατάρτισης. Το διττό σύστημα θα πρέπει να διαφοροποιείται σε ευρύτερη κλίμακα, ώστε οι ασθενέστεροι μαθητευόμενοι (λόγω έλλειψης κινήτρων ή κοινωνικών μειονεκτημάτων) και οι μαθητευόμενοι με υψηλά κίνητρα να είναι σε θέση να έχουν προσόντα ανάλογα της προσωπικής τους κατάστασης. Στο Βέλγιο, δημιουργήθηκε ένα έτος ειδίκευσης μετά την τρίτη βαθμίδα της πλήρους επαγγελματικής κατάρτισης για να επιτρέψει στους νέους να προχωρήσουν στην ανώτερη εκπαίδευση, βοηθώντας στην εξομείωση του κύρους της επαγγελματικής κατάρτισης με το κύρος της γενικής εκπαίδευσης που ακολουθεί την υποχρεωτική. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η κυβέρνηση θέλει τα ακαδημαϊκά και τα επαγγελματικά προσόντα να αντιμετωπίζονται με πνεύμα ισότητας. Η Λευκή Βίβλος για την εκπαίδευση και την κατάρτιση για τον 21ο αιώνα δηλώνει ότι η κυβέρνηση, ύστερα από ευρείες διαβουλεύσεις, σκοπεύει να καθιερώσει ένα νέο σύστημα κανονικών και ανώτερων διπλωμάτων που θα επιτρέπουν στους μαθητές να συνδυάσουν τα Γενικά πιστοποιητικά της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και τα επαγγελματικά προσόντα στις ηλικίες 15/16 ή τα επίπεδα A, AS και τα επαγγελματικά προσόντα στις ηλικίες 17/18. Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση επιθυμεί να αυξήσει τον αριθμό των μαθητών του σχολείου που φοιτούν για την απόκτηση επαγγελματικών προσόντων, επιτρέποντας την έκδοση κατώτερου επιπέδου διπλωμάτων από το Συμβούλιο εκπαίδευσης επιχειρήσεων και τεχνολογίας, από το Σεπτέμβριο του 1991, και αναβαθμίζοντας το επίπεδο του Πιστοποιητικού προεπαγγελματικής εκπαίδευσης, ώστε να αποτελέσει πρόσφορη οδό για προσόντα υψηλότερου επιπέδου. Στη Δανία, η ανώτερη επαγγελματική δευτεροβάθμια εκπαίδευση (ΗΤΧ, ΗΗΧ) αποτελεί έγκυρη εναλλακτική λύση του ανώτερου γενικού δευτεροβάθμιου σχολείου, δεδομένου ότι παρέχει τα προσόντα για την εισαγωγή στην ανώτερη εκπαίδευση καθώς και την απασχόληση. Είναι πολύ δημοφιλής και έχει συμβάλει στην εξομοίωση του κύρους γενικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης. Ιταλία: Στα τέλη της δεκαετίας του 80, το Υπουργείο Παιδείας εγκαινίασε μια σημαντική πρωτοβουλία, το "Progretto 92", με στόχο να καταστήσει την αρχική κατάρτιση ελκυστικότερη επιλογή και για να αυξήσει τα ποσοστά επιτυχίας της, εισάγοντας ευρύτερα και σπονδυλωτά μαθήματα. Τα αποτελέσματα υπήρξαν τόσο ελπιδοφόρα, ώστε θα εφαρμοστούν σε όλα τα επαγγελματικά ινστιτούτα μέχρι το 1996, καλύπτοντας έτσι περίπου το 20% της σχετικής ηλικιακής ομάδας. Το έργο που ανέλαβε η Δράση II του PETRA αναγνωρίζεται από τις ιταλικές αρχές ότι είχε σημαντικές επιπτώσεις στην εισαγωγή νέων μεθοδολογιών κατάρτισης και στον εκσυγχρονισμό των προγραμμάτων σπουδών κατάρτισης. Επαγγελματικός προσανατολισμός 2. 1. 5. Ο επαγγελματικός προσανατολισμός παίζει κεντρικό ρόλο σε μια ραγδαία μεταβαλλόμενη και διεθνή κοινωνία διευκολύνοντας την πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση και μειώνοντας τον αριθμό των ατόμων που εγκαταλείπουν την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Ο επαγγελματικός προσανατολισμός πρέπει να αναγνωριστεί ως το κλειδί για την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού με την ενίσχυση των πολιτικών, που προσπαθούν για ένα καλύτερο συνταίριασμα της παροχής κατάρτισης, των επαγγελματικών προσόντων και των ενδεχόμενων τομέων τοπικής ή περιφερειακής ανάπτυξης. Το θέμα του επαγγελματικού προσανατολισμού προσελκύει όλο και περισσότερο την προσοχή σε όλα τα κράτη μέλη. Η ανάγκη καινοτομίας στα συστήματα προσανατολισμού και η ανάπτυξη των υπαρχόντων ή η δημιουργία νέων υπηρεσιών φαίνεται να αποτελεί πεδίο κοινού ενδιαφέροντος. Στη Γερμανία, το Πρόγραμμα PETRA έχει στηρίξει και έχει επιταχύνει αποφάσεις που αφορούν την εισαγωγή μιας κοινοτικής διάστασης στις υπηρεσίες προσανατολισμού, περιλαμβάνοντας την παροχή πληροφοριών για τις δυνατότητες κατάρτισης σε άλλα κράτη μέλη και τη συνεργασία με τις σχετικές υπηρεσίες τους. Στη Γαλλία, το νέο ενδιαφέρον για την 8 εφαρμογή μιας κοινοτικής διάστασης στον προσανατολισμό έχει ενθαρρύνει, επίσης, τη συνεργασία μεταξύ των διαφόρων αρμοδίων υπουργείων και των υπηρεσιών τους, και έχει προάγει την περιφερειοποίηση των υπηρεσιών προσανατολισμού. Στο πλαίσιο της εφαρμογής της μεταρρύθμισης του Ισπανικού συστήματος δημιουργήθηκαν νέα τμήματα σε όλα τα εκπαιδευτικά κέντρα, και στην Ιρλανδία έχει αναγνωριστεί η ανάγκη για μια συνολική εξέταση του συστήματος επαγγελματικού προσανατολισμού. Το Πρόγραμμα PETRA έδωσε ώθηση σε αυτό και συγκεκριμένα στη χρήση βάσεων δεδομένων στο σύστημα προσανατολισμού. Επιπλέον, στην Ιταλία ένα νέο Εθνικό συμβούλιο ασχολείται τώρα με την ανάπτυξη του εκπαιδευτικού και του επαγγελματικού προσανατολισμού. Στη Δανία, η ανάλυση των μεταβαλλόμενων αναγκών του προσανατολισμού παρουσιάζει τρεις τάσεις: μεγαλύτερο διεθνισμό λόγω της εσωτερικής αγοράς· αλλαγή της φυσιογνωμίας της εργασίας και εισαγωγή της οικονομίας της αγοράς στα κέντρα προσανατολισμού. Σε σύγκριση με το επίπεδο της πληροφόρησης 4 χρόνια πριν, όταν ξεκίνησαν οι δραστηριότητες στο πλαίσιο της Δράσης III του Προγράμματος PETRA, υπάρχει σήμερα πολύ μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση των συμβούλων προσανατολισμού και των νέων ως προς τις δυνατότητες σε άλλα κράτη μέλη. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η πρόσφατη κρατική νομοθεσία ανοίγει σήμερα δυνατότητες επιλογής διαχείρισης της Υπηρεσίας σταδιοδρομίας. Εγκαινιάστηκε μια σταδιακή διαδικασία διαχείρισης των Υπηρεσιών σταδιοδρομίας για να διασφαλίσει ότι οι απορρέουσες υπηρεσίες βρίσκονται πιο κοντά στους εργοδότες και ανταποκρίνονται καλύτερα στις τοπικές ανάγκες και συνθήκες. Στη Λευκή Βίβλο για την εκπαίδευση και την κατάρτιση για τον 21ο αιώνα (1995) δηλώνεται η πρόθεση της κυβέρνησης η οποία είναι οι Υπηρεσίες σταδιοδρομίας να αναβαθμίσουν τα πρότυπα τους, να έρθουν πιο κοντά στοςυ εργοδότες, να βοηθήσουν τα Συμβούλια κατάρτισης και επιχειρήσεων να ενισχύσουν το ρόλο της εργοδοσίας στην κατάρτιση, καθώς επίσης να ενθαρρύνουν περισσότερους νέους ώστε να εκμεταλλευτούν τις δυνατότητες εκπαίδευσης και κατάρτισης και να στοχεύσουν στην απόκτηση περισσότερων προσόντων, βασιζόμενες στην υπάρχουσα καλή πρακτική. Στη Σκωτία παρέχονται, επίσης, υπηρεσίες σταδιοδρομίας από τις εκπαιδευτικές αρχές. Πορτογαλία: Από το 1993 δημιουργήθηκε ένα δίκτυο 354 Υπηρεσιών ψυχολογίας και προσανατολισμού στα σχολεία, και το εύρος λειτουργίας του μπορεί να επεκταθεί. Διάφορα καινοτόμα μέτρα διαμορφώθηκαν κατά τα προηγούμενα χρόνια, μέτρα τα οποία περιλαμβάνουν ένα νέο είδος προσανατολισμού για τους αιτούντες επαγγελματική κατάρτιση, το οποίο αρχίζει στο κέντρο εργασίας, συνεχίζεται στο κέντρο κατάρτισης, και αναπτύσσεται με συντονισμένο τρόπο, δηλ. ενσωματώνοντας τη συμβολή των διαφόρων εμπειρογνωμόνων που εργάζονται από κοινού ως ομάδα. Ολλανδία: Στις αρχές του 1993, διάφοροι οργανισμοί παροχής προσανατολισμού συγχωνεύτηκαν σε 18 περιφερειακά Γραφεία προσανατολισμού σταδιοδρομίας. Από το 1996 θα γίνουν ανεξάρτητες επιχειρήσεις που θα πωλούν τις υπηρεσίες τους σε σχολεία και εταιρείες. Η πολιτική αυτή στοχεύει στο να προσανατολίσει καλύτερα τις υπηρεσίες αυτές ως προς τις ανάγκες και στο να καλύψει καλύτερα τις περιφερειακές ανάγκες. Έγιναν, επίσης, προσπάθειες να δημιουργηθεί μια εθνική διάρθρωση των προσόντων, που απαιτούνται σε κάθε τομέα της βιομηχανίας, με ένα σύστημα κατάρτισης που συσχετίζει το τελικό επίπεδο, τις μονάδες πιστοποίησης, τις εξετάσεις και τα διπλώματα, καθώς και τα δικαιώματα, που όλα αυτά συνεπάγονται. Ένα μεγάλο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή είναι η απόφαση να ενοποιηθούν οι Διαβουλεύσεις για τον επιχειρηματικό τομέα μεταξύ εκπαίδευσης και βιομηχανίας, που θέτουν τα τελικά προς επίτευξη επίπεδα για τα μαθήματα ανώτερης δευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης (ΜΒΟ), και οι εθνικές υπηρεσίες κατάρτισης, που θέτουν τα επίπεδα του συστήματος μαθητείας. Το Πρόγραμμα PETRA: Η εφαρμογή αυτών των εθνικών πρωτοβουλιών προσεγγίζει προς, ή επηρεάζεται από, τις νέες δυνατότητες διεθνικής συνεργασίας που παρέχει το Ευρωπαϊκό δίκτυο των κέντρων πόρων προσανατολισμού, τα ειδικά σχέδια ανάπτυξης και τις δραστηριότητες που αφορούν την κατάρτιση του προσωπικού προσανατολισμού, τα οποία θεσπίστηκαν βάσει της Δράσης III του Προγράμματος PETRA. Η εργασία αυτή, βάσει της Δράσης III, ολοκληρώθηκε και από άλλες Δράσεις του Προγράμματος. Διάφορα σχέδια ΕΔΣΚ εργάστηκαν άμεσα ή έμμεσα πάνω σε διάφορες πλευρές καθοδήγησης και από κοινού ανέπτυξαν νέο υλικό, μεθόδους και πρακτικές. Ένας μεγάλος αριθμός ΠΠΝ, επίσης, 9 ασχολήθηκε με την προσπελάσιμη κατά τόπους παροχή υπηρεσιών πληροφόρησης για νέους, έξω από θεσμικά πλαίσια. Ορισμένες από τις διεθνικές Ερευνητικές συμπράξεις έχουν μεθόδων εστιάσει, προσανατολισμού και σε νέα πρότυπα με στόχο να καλύψουν τις ανάγκες προσανατολισμού όπως τις αντιλαμβάνονται οι νέοι. τους στην αποτελεσματικότητα την προσοχή επίσης, των Προώθηση ίσων ευκαιριών για νέους άντρες και γυναίκες 2. 1. 6. Ένας από τους στόχους του Προγράμματος PETRA ήταν να εξασφαλίσει μεγαλύτερη και πλέον ισότιμη συμμετοχή νέων γυναικών στην επαγγελματική κατάρτιση, ώστε να προωθήσει την πλέον ισότιμη συμμετοχή των φύλων στην αγορά εργασίας. Πράγματι, οι στατιστικές δείχνουν καθαρά την ανάγκη τέτοιου είδους ενεργειών. (Για μια ανάλυση των βασικών στατιστικών παρακαλούμε πρβλ. παράρτημα 2). Τα κράτη μέλη αντέδρασαν στην κατάσταση αυτή με διάφορους τρόπους. Δανία: Τα κέντρα AMU - περιφερειακά κέντρα κατάρτισης υπό την αιγίδα των Εθνικών αρχών αγοράς εργασίας του Υπουργείου εργασίας - έχουν πολυάριθμα νέα μαθήματα κατάρτισης με στοχευόμενο κοινό ομάδες άνεργων ανειδίκευτων γυναικών. Στην Φλαμανδική Κοινότητα του Βελγίου, η πρόσφατη εκπαιδευτική πολιτική στόχο έχει να προωθήσει την αυξανόμενη συρροή και συμμετοχή στο εκπαιδευτικό σύστημα γενικά. Για το σκοπό αυτό έχουν οριστεί ομάδες κινδύνου καθώς και νέες έννοιες όπως το πεδίο εφαρμογής ενδιαφέροντος. Μέσα σε αυτό το γενικό πλαίσιο, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή σε μια πολιτική προτεραιοτήτων που αφορά την επιλογή των κοριτσιών για σπουδές στην τεχνική εκπαίδευση. Η Πορτογαλία παρουσιάζει ένα από τα μεγαλύτερα ποσοστά γυναικείας απασχόλησης στην Ευρώπη (42,7%). Έχουν, βέβαια, αναπτυχθεί δύο μέτρα: α) μέτρα θετικών δραστηριοτήτων στα προγράμματα που εκτελεί το Ινστιτούτο απασχόλησης και επαγγελματικής κατάρτισης· β) σχέδια για την κατάρτιση και την ένταξη των γυναικών: ανάπτυξη πρωτοβουλιών για γυναικείες επιχειρήσεις. Στην Ιρλανδία, η κρατική Λευκή Βίβλος του 1995 για την Εκπαίδευση επισημαίνει ότι το κράτος περιμένει να αναπτυχθούν όλες οι φάσεις της ανώτερης εκπαίδευσης και να δημιουργηθούν πολιτικές για την προώθηση της ισότητας των φύλων. Η Αρχή ανώτερης εκπαίδευσης θα είναι υπεύθυνη για την παρακολούθηση των πολιτικών αυτών και για την παροχή της κατάλληλης στήριξης σε εθνικό επίπεδο. Το Πρόγραμμα PETRA: Το θέμα της "αύξησης της συμμετοχής των κοριτσιών και των νέων γυναικών στην τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση" υπήρξε ένα εγκάρσιο θέμα καθόλη τη διάρκεια ζωής του Προγράμματος PETRA (1988-94). Το αποτέλεσμα ήταν 111 σχέδια από ένα σύνολο 732 σχεδίων, που συμμετείχαν στο ΕΔΣΚ, να ασχοληθούν με το θέμα. Υπήρξε μια καλή ποσοτική ισορροπία των φύλων στα προγράμματα, ωστόσο ο εκάστοτε τομέας αντανακλούσε τα υπάρχοντα πρότυπα. Υπήρχε πλειοψηφία κοριτσιών και νέων γυναικών στις υπηρεσίες και στον εμπορικό τομέα, ενώ στους παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους υπήρχαν νέοι άντρες. Επίσης, στο πρόγραμμα Leonardo da Vinci η δυνατότητα ίσων ευκαιριών κατέχει εξέχουσα θέση: η επαγγελματική κατάρτιση θα πρέπει να στοχεύει στην "προώθηση της ισότητας των ευκαιριών όσον αφορά την πρόσβαση αντρών και γυναικών στην επαγγελματική κατάρτιση και την αποτελεσματική συμμετοχή τους σε αυτήν, ιδιαίτερα έτσι ώστε να ανοίξουν νέοι τομείς εργασίας γι' αυτούς και να ενθαρρυνθούν να επιστρέψουν στην εργασία ύστερα από ένα διάλειμμα στη σταδιοδρομία τους". Άτομα με ειδικές ανάγκες 2. 1. 7. Η ενίσχυση της προτεραιότητας αυτής αντανακλά τα συμπεράσματα της Προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στην Κοπεγχάγη, τον Ιούνιο του 1993, τα οποία προτρέπουν σε πιο εντατικές ενέργειες για τη μείωση της ανεργίας και του κοινωνικού αποκλεισμού στην ιδιαίτερα όσον αφορά τους νέους. Στα νέα άτομα με ειδικές ανάγκες Κοινότητα, περιλαμβάνονται πολλές κατηγορίες νέων, όπως άνεργοι, νέοι που μαθαίνουν με αργούς ρυθμούς έως και τα άτομα με ψυχολογικά ή σωματικά προβλήματα. Οι ενέργειες που έγιναν σε επίπεδο κρατών μελών παραμένουν ουσιώδεις και μπορούμε να εντοπίσουμε τις ακόλουθες εξελίξεις. Στη Δανία ιδρύθηκαν σχολές παραγωγής για να προσφέρουν κατάρτιση σε νέους άνεργους κάτω των 25 ετών, οι οποίοι δεν διαθέτουν τυπικά προσόντα και οι οποίοι θεωρείται ότι δεν 10 διαθέτουν άμεσα κίνητρα ή πιθανότητες να αποκτήσουν παρόμοια προσόντα. Οι σχολές δίνουν στη στοχευόμενη ομάδα τη δυνατότητα να συμμετάσχει σε συνδυασμένα προγράμματα κατάρτισης και παραγωγής. Στην Ιρλανδία θεσπίστηκαν ειδικά μέτρα για τους μετακινούμενους. Πρόκειται για εργαστήρια κατάρτισης τα οποία βοηθούν τους μετακινούμενους να αναπτύξουν πλήρως τις δυνατότητες τους, να σπάσουν τον κύκλο του αναλφαβητισμού και της κοινωνικής στέρησης στον οποίο είναι παγιδευμένοι και τα οποία τους επιτρέπουν να γίνουν αυτοδύναμα και οικονομικά ανεξάρτητα μέλη της κοινωνίας. Στη Γαλλία, τα συμβόλαια αλληλεγγύης στην απασχόληση (contrats emploi solidarité) δημιουργήθηκαν το 1990 για νέους 18 έως 25 ετών που συναντούν δυσκολίες στην ανεύρεση εργασίας. Παρέχουν πιστοποίηση προσόντων ισότιμη με το επαγγελματικό "Baccalauréat" ή με κάποιο τεχνικό πιστοποιητικό. Στο Λουξεμβούργο ίσχυσαν συγκεκριμένα μέτρα που στρέφονται σε παιδιά με μαθησιακές δυσκολίες. Το 1991, το Υπουργείο εθνικής παιδείας παρουσίασε 40 μέτρα που θα έκαναν την ένταξη των αλλοδαπών παιδιών ευκολότερη. Ωστόσο, οι δυνατότητες αυτές είναι κυρίως διαθέσιμες σε χαμηλότερα επίπεδα και δεν έχει καταστεί ακόμη δυνατόν να εισαχθούν στα υψηλότερα επίπεδα επαγγελματικής κατάρτισης. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, εκτός από το γενικό Πρόγραμμα κατάρτισης νέων, εφαρμόστηκαν διάφορα μέτρα που επικεντρώνονται σε ευάλωτες ομάδες. Πρόκειται για ένα Πρόγραμμα κατάρτισης για εργασία με στοχευόμενο κοινό νέους άστεγους, νέους που κατοικούν σε απομακρυσμένες πόλεις και άλλες προβληματικές περιοχές. ΣΤΟ Πρόγραμμα PETRA οι "νέοι μειονεκτούντες" αποτέλεσαν στοχευόμενη ομάδα με προτεραιότητα, και τουλάχιστον το 10% των τοποθετήσεων προοριζόταν γι' αυτούς. Τα αποτελέσματα και η εμπειρία απέδειξαν ότι οι τοποθετήσεις αποτελούν ισχυρό παιδαγωγικό εργαλείο για την ομάδα αυτή, και πολλά άτομα βελτίωσαν τις συνθήκες της ζωής τους εν μέρει εξαιτίας της εμπειρίας αυτής της κινητικότητας. Ωστόσο, η αποκτηθείσα εμπειρία έδειξε, επίσης, ότι είναι πολύ πέρα από τους στόχους και τα μέσα ενός προγράμματος όπως το PETRA το να αναλάβει τη βασική ευθύνη των μειονεκτουντων νέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το νέο Πρόγραμμα Leonardo da Vinci αντιμετωπίζει τις προκλήσεις αυτές και ένας από τους στόχους του είναι να προωθήσει την ισότητα πρόσβασης στην αρχική και τη συνεχιζόμενη κατάρτιση ατόμων μειονεκτουντων λόγω κοινωνικοοικονομικών, γεωγραφικών ή εθνικών παραγόντων ή λόγω σωματικής ή ψυχικής ανικανότητας. 2. 2. Βελτίωση της ποιότητας της επαγγελματικής κατάρτισης και προσαρμογή στην αλλαγή Οι εθνικές πρωτοβουλίες μεταρρύθμισης στοχεύουν, επίσης, στο να βελτιώσουν την ποιότητα και να προσαρμόσουν την αρχική επαγγελματική κατάρτιση στις μεταβαλλόμενες ανάγκες. Στο παρακάτω κεφάλαιο εντοπίζονται κάποιες σημαντικές τάσεις που συνδέονται στενά μεταξύ τους και οι οποίες εξυπηρετούν την αύξηση της συμμετοχής στην επαγγελματική εκπαίδευση και την κατάρτιση καθώς επίσης την τόνωση του κύρους και της ελκυστικότητας της επαγγελματικής κατάρτισης. Ολλανδία: Η επαγγελματική εκπαίδευση διέρχεται σήμερα σημαντικές αλλαγές. Η μεταρρύθμιση ξεκίνησε το 1987. Το 1996 θεσπίστηκε νέος νόμος (SVM-wet) για την επαγγελματική εκπαίδευση και την εκπαίδευση ενηλίκων μαζί με μία Πράξη αναδιάρθρωσης και εκσυγχρονισμού (SMV-wet) για την ανώτερη δευτεροβάθμια επαγγελματική εκπαίδευση. Η επαγγελματική εκπαίδευση καλύπτει σήμερα την ανώτερη δευτεροβάθμια επαγγελματική εκπαίδευση, τη μαθητεία και την κατάρτιση που παρέχονται στο πλαίσιο προγραμμάτων για τους άνεργους, και τη μερικού ωραρίου ανώτερη δευτεροβάθμια επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση για ειδικά επαγγέλματα. Στόχος της διαδικασίας μεταρρύθμισης είναι να εισάγει ένα ευέλικτο σύστημα επανακατάρτισης και μαθημάτων επιμόρφωσης, να ευθυγραμμίσει την εκπαίδευση με την αγορά εργασίας και να χρησιμοποιήσει την εκπαιδευτική υποδομή προς όφελος εργαζόμενων και άνεργων. Ελλάδα: Ιδρύθηκαν ινστιτούτα επαγγελματικής κατάρτισης (ΙΕΚ) με το νέο εθνικό σύστημα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Στόχος τους είναι να εκσυγχρονίσουν την ελληνική κατάρτιση καθιστώντας την ποιοτικότερη. 11 Στην Πορτογαλία έγινε ένα ιδιαίτερα σημαντικό βήμα για την άνοδο της ποιότητας της επαγγελματικής κατάρτισης με την ανάπτυξη ενός νέου τύπου επαγγελματικής σχολής, της "Escolas Profissionais", ενώ την ίδια στιγμή τα παλιά τεχνικά/επαγγελματικά μαθήματα αντικαταστάθηκαν από νέα τεχνολογικά μαθήματα. Υπήρξαν νόμοι που θεσπίζουν: α) ένα νομικό πλαίσιο επαγγελματικής κατάρτισης ενσωματώνοντας το είτε στο εκπαιδευτικό σύστημα είτε στην αγορά εργασίας μέσω νομικών διατάξεων που του παρέχουν την απαιτούμενη ομοιομορφία και αποτελεσματικότητα· β) ένα νομικό πλαίσιο επαγγελματικής κατάρτισης που σχετίζεται με την αγορά εργασίας· γ) ένα σύστημα που επιβραβεύει επαγγελματικά προσόντα τα οποία προέρχονται από κατάρτιση σχετιζόμενη με την αγορά εργασίας ή τα οποία αποκτώνται μέσω επαγγελματικής εμπειρίας· δ) ένα σύστημα για τη δημιουργία και τη λειτουργία επαγγελματικών κολεγίων ε) τη γενίκευση των τεχνολογικών μαθημάτων στη δευτεροβάθμια σχολική εκπαίδευση. Λουξεμβούργο: Ο νόμος της 4ης Σεπτεμβρίου 1990 για τη μεταρρύθμιση της τεχνικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και της συνεχιζόμενης κατάρτισης θέτει ως σκοπό την καλύτερη ενσωμάτωση των τεχνολογιών πληροφόρησης και επικοινωνίας στα προγράμματα σπουδών, τόσο ως θέματα όσο και ως τρόπο εκμάθησης. Ιρλανδία: Ένα ευρύ φάσμα προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης παρέχεται για την κάλυψη των ειδικών αναγκών των μεμονωμένων μαθητών και των αναγκών της οικονομίας για ανθρώπινο δυναμικό. Οι βασικοί στόχοι των προγραμμάτων είναι να βελτιώσουν την ανταπόκριση και την ευελιξία της εκπαίδευσης και του συστήματος κατάρτισης ώστε να καλύψουν εκπαιδευτικές, κοινωνικές και οικονομικές ανάγκες· να βελτιώσουν την εικόνα της Ιρλανδίας ως τόπου ελκυστικού για νέες επιχειρήσεις με την παροχή υψηλά εκπαιδευμένου, ειδικευμένου και ευέλικτου εργατικού δυναμικού- να διατηρήσουν και να αυξήσουν τη συμμετοχή στην επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση σε όλα τα επίπεδα, προκειμένου να προωθήσουν την αμεροληψία και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα στη βιομηχανία- να εφοδιάσουν επιχειρήσεις και εργαζόμενους με τις δεξιότητες και τις ικανότητες που απαιτούνται για την αντιμετώπιση επαγγελματικών, δομικών και τεχνολογικών αλλαγών και να εξασφαλίσουν την ανταγωνιστικότητα της Ιρλανδικής βιομηχανίας μέσω ειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού σε διάφορα επίπεδα. 2. 2. 1. Προώθηση της δημιουργικότητας, της πρωτοβουλίας και της τόλμης των νέων Για να προσαρμοστεί η αρχική επαγγελματική κατάρτιση στην κάλυψη των νέων απαιτήσεων για δεξιότητες θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στην ανάπτυξη εγκάρσιων ιδιοτήτων και ικανοτήτων παρά σε ειδικές δεξιότητες που σχετίζονται με συγκεκριμένη εργασία, και επομένως να προωθηθεί και να καλλιεργηθεί η δημιουργικότητα, η πρωτοβουλία και η τόλμη των νέων. Η ιδέα αυτή αντανακλάται σήμερα σε νέες προσεγγίσεις της κατάρτισης των νέων σε όλα τα κράτη μέλη. Η Δανία είναι ένα από τα πολλά κράτη μέλη όπου η μεταρρύθμιση του συστήματος επαγγελματικής κατάρτισης έχει δώσει σαφή έμφαση στην ανάπτυξη εγκάρσιων δεξιοτήτων, απαιτώντας το ένα τρίτο των μαθημάτων της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης να είναι γενικού περιεχομένου, να στοχεύουν στην ενίσχυση της προσωπικής εξέλιξης του ατόμου και να δίνουν τη δυνατότητα στους μαθητές να παίξουν ενεργό ρόλο στην κοινωνία. Στο Λουξεμβούργο, ένας από τους σκοπούς της επαγγελματικής κατάρτισης που τέθηκε σε σχέση με τη μεταρρύθμιση του 1990 είναι η τροποποίηση των μεταρρυθμιστικών μεθόδων για την προώθηση της αυτονομίας και της δημιουργικότητας των διδασκομένων, της ικανότητας τους να διερευνούν και να βρίσκουν λύσεις σε προβλήματα, της ικανότητας τους να συνεργάζονται και να επικοινωνούν προφορικά και γραπτά στο πολυγλωσσικό περιβάλλον του Λουξεμβούργου. Στη Γερμανία, στη συνεχιζόμενη μεταρρύθμιση ή επανοργάνωση των προγραμμάτων σπουδών κατάρτισης - που ήδη έχει ολοκληρωθεί σε πλήθος επαγγελματικών πεδίων - δίνεται ιδιαίτερη σημασία στη βελτίωση των μεθόδων κατάρτισης που προκρίνουν την προσωπική εξέλιξη, τα κίνητρα, την υπευθυνότητα και τις βασικές ικανότητες των νέων. Το Πρόγραμμα PETRA έπαιξε ουσιαστικό ρόλο στην προώθηση παρόμοιων προσεγγίσεων, παρέχοντας το πλαίσιο για πιλοτική δράση και διευκολύνοντας την εκτεταμένη διεθνική 12 ανταλλαγή εμπειρίας. Κεντρικό σημείο στο έργο αυτό ήταν η ανάπτυξη μεθόδων για την ικανοτήτων που προετοιμάζουν τους νέους να ανταπεξέλθουν καλλιέργεια των βασικών καλύτερα στις ραγδαία μεταβαλλόμενες απαιτήσεις των χώρων εργασίας, στα νέα πρότυπα απασχόλησης και στις δυνατότητες για αυτοαπασχόληση. Τόσο το Ευρωπαϊκό δίκτυο συμπράξεων κατάρτισης όσο και τα Προγράμματα πρωτοβουλίας νέων έχουν επικεντρωθεί κατά πολύ στις πτυχές αυτές και έχουν αναπτύξει διάφορα πρότυπα που περιλαμβάνουν ειδικές μορφές σχεδίων, νέες μεθόδους αξιολόγησης ή κατάρτισης διδασκόντων και εκπαιδευτών. Το έργο αυτό προσέλκυσε το μεγάλο ενδιαφέρον των επαγγελματικών σχολών, των κέντρων κατάρτισης και των επιχειρήσεων. Οι τοποθετήσεις στο πλαίσιο της Δράσης Ι αποτελούν πολύτιμο συμπλήρωμα των εξελίξεων αυτών στα εθνικά συστήματα κατάρτισης, παρέχοντας ένα πραγματικό περιβάλλον "εφαρμογής της θεωρίας" που τονίζει τις κατακτήσεις του ατόμου και την περαιτέρω ανάπτυξη των εγκάρσιων δεξιοτήτων του. Το 1991 δημιουργήθηκε μια ειδική Ερευνητική σύμπραξη για να αναλύσει την αποτελεσματικότητα διάφορων προγραμμάτων κατάρτισης στις επιχειρήσεις. Προετοιμασία διδασκόντων και προσωπικού κατάρτισης 2. 2. 2. Ο βασικός παράγοντας καθορισμού των προτύπων στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση είναι η ποιότητα του προσωπικού διδασκαλίας και κατάρτισης. Οι περισσότερες, αν όχι όλες, εθνικές μεταρρυθμίσεις που αναφέρονται στην παρούσα έκθεση συνοδεύονται από σημαντικές προσπάθειες κατάρτισης διδασκόντων και εκπαιδευτών. ικανότητα εφαρμογής εκπαιδευτικών Στο Βέλγιο δίνεται μεγάλη έμφαση στη συνεχιζόμενη κατάρτιση του προσωπικού κατάρτισης. Με κυβερνητικό διάταγμα του 1993 ορίζεται ως σκοπός της κατάρτισης των διδασκόντων στο και παιδαγωγικών δευτεροβάθμιο σχολείο η προτεραιοτήτων, η απόκτηση προσωπικής συμπεριφοράς η οποία να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τις ανθρώπινες σχέσεις, ο εκσυγχρονισμός των ικανοτήτων και των επαγγελματικών κλίσεων κατά την εξάσκηση τους, η απόκτηση γνώσεων και ικανοτήτων που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και αλλού, η μελέτη των κοινωνικών προβλημάτων που επηρεάζουν τη συμπεριφορά των νέων, καθώς και η κατανόηση κοινωνικών, οικονομικών και πολιτισμικών φαινομένων, και, τέλος, η ανάπτυξη της επικοινωνίας, της ομαδικής εργασίας καθώς και η εφαρμογή και ανάπτυξη έργων στο πλαίσιο της κατεστημένης διδασκαλίας. Από το Τμήμα εκπαίδευσης της Ιρλανδίας αναγνωρίζεται παρομοίως η ανάγκη μιας συνεκτικής εθνικής πολιτικής και ενός ολοκληρωμένου προγράμματος επαγγελματικής ανάπτυξης των διδασκόντων μέσα στο πλαίσιο της σταδιοδρομίας τους. Επομένως, μια πολύ σημαντική αναδιάρθωση σε επίπεδο εν ενεργεία διδασκόντων και υπευθύνων κατάρτισης προβλέπεται στη Λευκή Βίβλο για την εκπαίδευση, από το 1995. Στη Γερμανία, το Πρόγραμμα PETRA ήταν το πρώτο πρόγραμμα που οργάνωσε τη διεθνική συνεργασία των εκπαιδευτών και που τους επέτρεψε να εξοικειωθούν με διαφορετικές μεθοδολογίες και, σε ορισμένα πεδία, με πολύ εξελιγμένες νέες τεχνολογίες επαγγελματικής κατάρτισης, όπως είναι τα πολλαπλά μέσα. Ηνωμένο Βασίλειο: Η εφαρμογή του πλαισίου NVQ/SVQ (Εθνικά επαγγελματικά προσόντα, Επαγγελματικά προσόντα στη Σκωτία) από το 1986 περιλαμβάνει τη θέσπιση προτύπων που αποτελούν την ουσία των προγραμμάτων κατάρτισης για τους εκπαιδευτές σε όλους τους τομείς και τα οποία εμπεριέχονται στα NVQ. Άλλη μία σημαντική πρωτοβουλία είναι η Υπηρεσία τοποθέτησης διδασκόντων (TPS), που στοχεύει στην ανεύρεση τοποθετήσεων στις επιχειρήσεις για το 10% των διδασκόντων κάθε χρόνο, συμβάλλοντας έτσι στην προσωπική τους ανάπτυξη καθώς και σε αυτή των μαθητών τους. Η ευαισθητοποίηση γύρω από την κατάσταση στη βιομηχανία και το εμπόριο προωθεί ρεαλιστικές προσδοκίες και βοηθά τους μαθητές να ενημερωθούν καλύτερα ώστε να πάρουν αποφάσεις σχετικά με τη μελλοντική κατάρτιση τους και την επιλογή του επαγγέλματος τους. Περισσότεροι από 70. 000 διδάσκοντες έχουν συμμετάσχει μέχρι σήμερα και, ως εκ τούτου, έχουν ωφεληθεί πολλές χιλιάδες νέοι στα σχολεία. Το 1992, το Πορτογαλικό Υπουργείο Παιδείας εξέδωσε νέα νομοθετική ρύθμιση για την κατάρτιση των εν ενεργεία διδασκόντων. Με το σύστημα αυτό δημιουργήθηκαν κέντρα κατάρτισης διδασκόντων που συνδέονται με σχολές όλων των επιπέδων της εκπαίδευσης μαζί με τα ινστιτούτα ανώτερης εκπαίδευσης που είναι υπεύθυνα για την αρχική κατάρτιση των διδασκόντων. Προς το παρόν υπάρχουν 200 κέντρα κατάρτισης. Κατά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας τους, καταρτίστηκαν 70. 000 διδάσκοντες (το 70% του συνόλου που απασχολείται 13 στη βασική και τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση). Τα βασικά πεδία που αποτελούν το επίσημο περιεχόμενο της κατάρτισης των εκπαιδευτών είναι: κοινωνική κατάρτιση, διαχείριση κατάρτισης, σχεδιασμός κατάρτισης, οργάνωση κατάρτισης και τεχνολογία κατάρτισης). Στην Ισπανία, θα υπάρξουν αυστηρότεροι κανόνες στη διαδικασία αναγνώρισης των διδασκόντων στην επαγγελματική κατάρτιση, προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα του προσωπικού διδασκαλίας και κατάρτισης. Θα απαιτείται πτυχίο πανεπιστημίου, ο διδάσκων θα πρέπει να ανήκει στην Ένωση διδασκόντων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και, τέλος, ο εκπαιδευτής θα πρέπει να έχει ολοκληρώσει έναν κύκλο μαθημάτων που αφορούν τη διδασκαλία στην κατάρτιση. Ορισμένες από τις Ερευνητικές συμπράξεις του PETRA εστίασαν την προσοχή τους στο θέμα αυτό, αλλά το ευρύτερο φάσμα δραστηριοτήτων στο εν λόγω πεδίο αναπτύχθηκε στο πλαίσιο ΕΔΣΚ. Η πλειονότητα των σχεδίων εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία που της παρουσιάστηκε μέσω των διεθνικών συμπράξεων για να γίνουν ανταλλαγές προσωπικού και να μπορέσει να προχωρήσει σε κατάρτιση του προσωπικού με σκοπό τη διεύρυνση της ευαισθησίας του απέναντι στα βιομηχανικά πρότυπα, τη στάση και την πρακτική στα άλλα κράτη μέλη. Από το 1988 περίπου 30000 εκπαιδευτές, φροντιστές και διδάσκαλοι που έχουν συμμετάσχει ή συμμετέχουν ακόμα στο πρόγραμμα PETRA, έχουν εξοικιωθεί με την κοινοτική διάσταση και έχουν αυξήσει τη γνώση τους για τις πολιτικές, πρακτικές και συμπεριφορές στα άλλα Κράτη Μέλη. Σήμερα είναι σε θέση να εφαρμόσουν αυτή την ευρωπαϊκή εμπειρία στην καθημερινή πρακτική της κατάρτισης και με τον τρόπο αυτό να ενισχύσουν την εφαρμογή μεταρρυθμιστικών δραστηριοτήτων στα αντίστοιχα κράτη μέλη τους. Πιστοποίηση προσόντων 2. 2. 3. Η πιστοποίηση των προσόντων και η ποιοτική βελτίωση στην παροχή κατάρτισης αποτελούν κεντρικό σημείο της σημερινής μεταρρύθμισης ή της νέας νομοθεσίας που εγκαινιάζεται σε πλήθος κράτη μέλη. Ορισμένες από τις εξελίξεις στο εν λόγω πεδίο παρουσιάζονται περιληπτικά παρακάτω. Στο Λουξεμβούργο, ελήφθησαν μέτρα για την αύξηση του ποσοστού επιτυχίας στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση, κυρίως ένα σύστημα μαθητείας με δύο επίπεδα πιστοποίησης: μία βασική πιστοποίηση ύστερα από 2 έτη σπουδών (CITP = certificat d'initiation technique et professionelle). Ένα δεύτερο δίπλωμα μαθητείας (CATP = certificat d'aptitude technique et professionnelle) μπορεί να δοθεί αργότερα. Δεδομένου ότι το σύστημα αυτό μπήκε σε εφαρμογή μόλις κατά το ακαδημαϊκό έτος 1994-1995, είναι ακόμη πολύ νωρίς για να το αξιολογήσουμε. Ιρλανδία: Η βασική ώθηση για τη βελτίωση των προτύπων και της ποιότητας της κατάρτισης καθώς και της συνολικής θετικής εικόνας της για τους εργοδότες, τους γονείς και τους νέους υπήρξε η θέσπιση της κατάλληλης πιστοποίησης ως μέρος της γενικής εκπαίδευσης και η επέκταση της πιστοποίησης στην εκπαίδευση που ακολουθεί την υποχρεωτική εκπαίδευση και κατάρτιση μέσω του Εθνικού συμβουλίου για επαγγελματική επιβράβευση. Έτσι, το Σεπτέμβριο του 1989 ξεκίνησε μια νέα διετής πρωτοβουλία επαγγελματικής κατάρτισης που παρέχει Πιστοποιητικό εφοδιάζοντας κάθε συμμετέχοντα με βασικές γνώσεις σε ειδικούς τεχνολογικούς τομείς, σε μία ξένη γλώσσα, καθώς επίσης παρέχοντας επαγγελματική εμπειρία (ηλικίες 17/18). Παρέχεται επαγγελματική εμπειρία (τουλάχιστον 4 εβδομάδων) στη διάρκεια των μαθημάτων. Η ευρωπαϊκή διάσταση στην εκπαίδευση είναι έντονη στους τομείς της γλώσσας, της τεχνολογίας, της επαγγελματικής εμπειρίας και του προσανατολισμού. Το εφαρμοσμένο πρόγραμμα που παρέχει Πιστοποιητικό ίσχυσε από το Σεπτέμβριο του 1995. Στη Δανία, όλα τα μαθήματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης οδηγούν στην απόκτηση ειδικευμένου πιστοποιητικού εργασίας, που εκδίδεται από τις γενικές Επιτροπές και έχει γενική ισχύ. Ελλάδα: Σύμφωνα με τη νομοθετική μεταρρύθμιση (1992) του εθνικού συστήματος επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης ένα από τα βασικά έργα είναι η επίσημη πιστοποίηση της επαγγελματικής κατάρτισης. Ευκταίο είναι ο ΟΕΕΚ (Οργανισμός για την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση, που ιδρύθηκε βάσει του νόμου αυτού) να εξελιχθεί σε ερευνητικό, συμβουλευτικό, εκτελεστικό και εποπτικό όργανο των προγραμμάτων των προδιαγραφών εκπαίδευσης/κατάρτισης, καθώς και σε υπηρεσία αναγνώρισης των διπλωμάτων. καθορισμού Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι στόχοι είναι παρόμοιοι και η επίτευξη τους προσπαθείται μέσα από την εισαγωγή των Γενικών επαγγελματικών προσόντων (GNVQ) τα οποία αξιολογούν κατά πόσο ένα άτομο είναι έτοιμο να εισέλθει σε ένα ευρύ πεδίο συναφών επαγγελμάτων και τα οποία εμπερικλείουν τη δυνατότητα προόδου μέσα από υψηλότερες εκπαιδευτικές βαθμίδες. Σκωτία: To SCOTVEC (Συμβούλιο επαγγελματικής εκπαίδευσης της Σκωτίας) ολοκλήρωσε το 1993 μια πολύ σημαντική μεταρρύθμιση όσον αφορά την πιστοποίηση προσόντων προχωρημένου επιπέδου,, κεντρικά χαρακτηριστικά της οποίας είναι η διαίρεση των Ανώτερων εθνικών πιστοποιητικών (HNC και HND) και η εισαγωγή δύο νέων πιστοποιήσεων προσόντων (SVQ = Επαγγελματικών Προσόντων στη Σκωτία και GSVQ = Γενικών Επαγγελματικών Προσόντων στη Σκωτία). Ενίσχυση των δεσμών μεταξύ ιδρυμάτων κατάρτισης και βιομηχανίας 2. 2. 4. Ορισμένα από τα σημαντικότερα μέτρα για τη σφυρηλάτηση στενότερων δεσμών μεταξύ ιδρυμάτων εκπαίδευσης ή κατάρτισης και επιχειρήσεων είναι όλες οι μορφές κατάρτισης και μαθητείας εντός και εκτός εργασίας, και όλες σχεδόν οι χώρες έχουν αναπτύξει την παροχή τηο αρχικής κατάρτισης προς την κατεύθυνση αυτή. Μια σημαντική τάση είναι ότι δίνεται μεγαλύτερη έμφαση σε ένα διττό σύστημα επαγγελματικής κατάρτισης και πρακτικής εμπειρίας. Το αποτέλεσμα αυτής της αυξανόμενης ευαισθητοποίησης ως προς τη σπουδαιότητα ύπαρξης στενότερων δεσμών μεταξύ ιδρυμάτων κατάρτισης και βιομηχανίας είναι ότι χώρες που προηγουμένως δεν διέθεταν διττό σύστημα αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης, με το ένα μέρος της κατάρτισης να παρέχεται από κάποιους φορείς κατάρτισης και το άλλο από την πρακτική εμπειρία σε επιχειρήσεις, σήμερα εισάγουν αυτή τη μορφή αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. Σε χώρες όπου το διττό σύστημα υπήρχε ήδη, σήμερα ενισχύεται (π. χ. Γαλλία, Βέλγιο). Φαίνεται ότι υπάρχει αυξανόμενη ευαισθητοποίηση ως προς το ό,τι η πρακτική εμπειρία είναι απολύτως απαραίτητη για τη διευκόλυνση της πρόσβασης των νέων στην αγορά εργασίας, αφού τους παρέχει μια πρώτη πρακτική επαγγελματική εμπειρία. Δανία: Υπάρχει ελεύθερη είσοδος στην κατάρτιση και την εκπαίδευση καθώς και ελεύθερη επιλογή σχολής, αλλά η εισαγωγή περιορίζεται από τον αριθμό των θέσεων κατάρτισης που παρέχουν οι επιχειρήσεις. Για να αντισταθμίσει αυτό το βραχυπρόθεσμο πρότυπο που βασίζεται στη ζήτηση και να κάνει πιο ελκυστική για τις επιχειρήσεις τη δημιουργία θέσεων κατάρτισης δημιουργήθηκε το σύστημα AER (Νόμος για αποζημίωση των εργοδοτών λόγω μαθητείας, Φεβρουάριος 1992), που σήμερα αποτελεί τη ραχοκοκαλιά του δανικού εναλλασσόμενου μοντέλου κατάρτισης. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η Γερμανία έχει μακρά παράδοση στο διττό σύστημα και σήμερα παίρνονται μέτρα προκειμένου να ενισχυθεί περαιτέρω η αποτελεσματικότητα του συστήματος. Ηνωμένο Βασίλειο: Το Σεπτέμβριο του 1995 ξεκίνησαν σε εθνικό επίπεδο δύο προγράμματα παροχής μαθητείας: οι Σύγχρονες Μαθητείες που προσέφεραν σε νέα άτομα τη δυνατότητα ανάπτυξης των δεξιοτήτων τους μέσω εργασίας στον τομέα της χειροτεχνίας, τον τεχνικό τομέα και στο μάνατζμεντ βασικού επιπέδου και είχαν στοχευόμενο κοινό νέους 16-17 ετών και οι Ταχύρυθμες Σύγχρονες Μαθητείες με στοχευόμενο κοινό νέους 18-19 ετών. Στη Γαλλία, το σύστημα των μαθητειών βελτιώθηκε με τρόπο παρόμοιο με αυτό του εναλλασσόμενου συστήματος που διαδίδει το PETRA, και ο οποίος προσδίδει μεγάλη σημασία στις τοποθετήσεις. Ένας νέος νόμος για τις μαθητείες, ο οποίος έχει τους παρακάτω στόχους ψηφίστηκε το 1992: 1. αμεσότερη συμμετοχή των εμπορικών τομέων και των εργοδοτών στην αρχική κατάρτιση των νέων 2. βελτίωση της θέσης των μαθητευόμενων, μέσα από την αύξηση, για παράδειγμα, των αποδοχών τους και το συνυπολογισμό των ήδη αποκτηθεισών δεξιοτήτων τους για τον καθορισμό της διάρκειας των συμβολαίων τους· 3. προσαρμογή των κέντρων κατάρτισης μαθητευόμενων και αποδοχή μαθητευόμενων από τα επαγγελματικά λύκεια- 4. εισαγωγή διαπραγματεύσεων σε περιφερειακό επίπεδο που θα οδηγούν σε συμφωνίες μεταξύ κρατών και περιφερειών με θέμα την ανάπτυξη των μαθητειών 5. διεύρυνση των συμβολαίων μαθητειών στο δημόσιο τομέα. Το γαλλικό σύστημα περιλαμβάνει σήμερα εναλλασσόμενα μέτρα κατάρτισης για νέους από 16 έως 25 ετών, τα οποία βασίζονται σε τρεις τύπους συμβολαίων ενσωμάτωσης: συμβόλαια προσανατολισμού, συμβόλαια προσόντων και συμβόλαια προσαρμογής. 15 Στο Λουξεμβούργο, ένας από τους στόχους της μεταρρύθμισης του 1990 είναι η προσαρμογή του περιεχομένου της κατάρτισης στο κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον, κυρίως μέσα από την προώθηση των δεσμών σχολείου και βιομηχανίας. Αλλος στόχος είναι η προσαρμογή των στόχων των μαθητειών στις οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές και την ευρωπαϊκή πρόκληση. Ολλανδία: Την 1η Αυγούστου 1993 μπήκε σε ισχύ η Πράξη για τα επαγγελματικά μαθήματα (WCBO) εισάγοντας κανονισμούς για το σύστημα των κατάρτισης μερικού ωραρίου μαθητειών, του μερικούθ ωραρίου ανώτερη δευτεροβάθμια επαγγελματική εκπαίδευση και την κατάρτιση για εξειδικευμένα επαγγέλματα. Ιρλανδία: Το 1991, το Υπουργείο Εργασίας ανήγγειλε την εισαγωγή νέου συστήματος μαθητειών το οποίο ετέθη σε εφαρμογή το 1993. Σε όλα τα κράτη μέλη, ενθαρρύνθηκε η ενεργή συμμετοχή των επιχειρήσεων στο Πρόγραμμα PETRA και ορισμένα σχέδια τόσο κατά τη Δράση Ι όσο και στα πλαίσια των Ευρωπαϊκών Δικτύων Συμπράξεων Κατάρτισης (ΕΣΔΚ) ξεκίνησαν από εμπορικές επιχειρήσεις. Μέσω της συμμετοχής τους σε διεθνικές συνεργασίες και των ευκαιριών που δόθηκαν σε νεαρούς εργαζόμενους ή μαθητευόμενους για τοποθετήσεις κατάρτισης σε άλλα κράτη μέλη, οι επιχειρήσεις κατάφεραν να αποκτήσουν ευρωπαϊκή εμπειρία σε επίπεδο προσωπικού, και των MME για τις οποίες παρόμοιες ευκαιρίες σπάνια συμπεριλαμβανομένων δημιουργούνται δεδομένου ότι οι πόροι τους δεν επαρκούν για τέτοιου είδους διεθνικές συνεργασίες. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, η εμπειρία κατά τη Δράση Ι απέδειξε ότι οι εμπορικές οργανώσεις και τα εμπορικά και βιοτεχνικά επιμελητήρια μπορούν να λειτουργήσουν εμπλέκοντας τις MME σε τοποθετήσεις διεθνικής κατάρτισης και απόκτησης επαγγελματικής εμπειρίας. Μπορούν, επίσης, να παρέχουν σε τοπικό και ευρωπαϊκό επίπεδο το πλαίσιο λειτουργίας, το οποίο θα καλύπτει την έλλειψη οργανωτικής υποδομής στις μεμονωμένες εταιρίες, θα εγγυάται ότι η ποιότητα και το περιεχόμενο των τοποθετήσεων ανταποκρίνονται σε ειδικές ανάγκες και θα δίνει τη δυνατότητα κεφαλαιοποίησης της διεθνικής εμπειρίας, που αποκτήθηκε από άλλες MME σε κάποιον ειδικό τομέα ή συγκεκριμένη περιοχή. Επιπλέον, ορισμένες επαγγελματικές οργανώσεις, επιμελητήρια και περιφερειακές αρχέζ χρησιμοποιούν το πλαίσιο του PETRA για να δημιουργήσουν και να αναπτύξουν τα δικά τους δίκτυα διεθνικής συνεργασίας και την από κοινού εκμετάλλευση των πόρων κατάρτισης, ιδιαιτέρως σε περιφέρειες κοντά στα σύνορα, αλλά και σε άλλα πιο απομακρυσμένα μέρη της Κοινότητας. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων 2. 2. 5. Για να προσαρμοστούν καλύτερα οι εθνικές διατάξεις, που αφορούν την αρχική επαγγελματική κατάρτιση, στις ανάγκες της αγοράς εργασίας, δημιουργούνται στενότεροι δεσμοί με τους κοινωνικούς εταίρους σε όλες τις χώρες. Πράγματι, η συνεργασία των κοινωνικών εταίρων για τον καθορισμό των αναγκών την αποτελεσματικότερη κατάρτιση των νέων. Η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον καθορισμό των εθνικών αναγκών κατάρτισης είναι απαραίτητη για την καλύτερη προσαρμογή των διατάξεων στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Το ζήτημα αυτό συνδέεται με το θέμα "Ενίσχυση των δεσμών μεταξύ των ιδρυμάτων παροχής κατάρτισης και της βιομηχανίας" αλλά προχωράει και πέρα από αυτό, δεδομένου ότι η συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων δεν περιλαμβάνει μόνο διττές μεθόδους κατάρτισης, αλλά, επίσης, τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων στον καθορισμό των αναγκών κατάρτισης και τη χρηματοδότηση ορισμένων μορφών παροχής κατάρτισης. Ο ρόλος των κοινωνικών εταίρων ενισχύθηκε σε όλες σχεδόν τις χώρες και η εν όγω πλευρά πήρε σημαντική προτεραιότητα σε εθνικό επίπεδο. κατάρτισης επιτρέπουν Δανία: Κατά παράδοση, οι κοινωνικοί εταίροι συμμετείχαν ενεργά σε θέματα παροχής επαγγελματικής κατάρτισης και με τη μεταρρύθμιση του 1989 η θέση τους στα πλαίσια του συστήματος ενισχύθηκε ακόμα παραπάνω, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Οι κοινωνικοί εταίροι συμμετέχουν εκτενώς στη δημιουργία πολιτικών και στη διαχείριση του συστήματος σε κεντρικό καθώς και τοπικό επίπεδο και το σύστημα έχει σχεδιαστεί με τρόπο ώστε να διασφαλιστεί το γεγονός ότι το σημερινό εργατικό δυναμικό έχει τις δεξιότητες και τα προσόντα που ζητούνται από την αγορά εργασίας. Η δομή της οργάνωσης σε εθνικό επίπεδο επιβάλει την παρουσία ενός νέου Συμβουλίου επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης το οποίο να μελετά γενικά ζητήματα. Το Συμβούλιο αποτελεί ένα συμβουλευτικό σώμα που κάνει συστάσεις στον Υπουργό παιδείας. Περιλαμβάνει, επίσης, Επιτροπές εμπορίου (ίση αναλογία ζητήματα μελών προερχομένων τους κοινωνικούς εταίρους) που χειρίζονται από 16 προγραμμάτων. Σε επίπεδο σχολείου έχουν δημιουργηθεί επιτροπές τοπικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στους κόλπους των οποίων οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να αποτελούν την πλειοψηφία. Οι επιτροπές αυτές έχουν συμβουλευτικό ρόλο και θα ενισχύσουν, επίσης, τη συνεργασία μεταξύ του σχολείου και της τοπικής αγοράς εργασίας. Ιταλία: Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών υπογράφηκε μια σειρά συμφωνιών μεταξύ αρχών κατάρτισης και εθνικών και περιφερειακών συνδέσμων εργοδοτών και εργατικών συνδικάτων. Το αποτέλεσμα ήταν σήμερα οι κοινωνικοί εταίροι να μοιράζονται τις ευθύνες για παράδειγμα σε ό,τι αφορά τον καθορισμό των αναγκαίων σε περιφερειακό επίπεδο προσόντων, το σχεδιασμό και την παροχή προγραμμάτων κατάρτισης και, κυρίως, για την παροχή θέσεων επαγγελματικής εμπειρίας. Από το 1992, τόσο στον τομέα της τεχνικής εκπαίδευσης όσο και στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης οι τοποθετήσεις αυτές έχουν γίνει προαιρετικές. Τόσο οι διεθνικές τοποθετήσεις που έγιναν κατά τη Δράση Ι (στην οποία συμμετείχαν πάνω από 3. 500 νέοι σε αρχική κατάρτιση και περίπου 2. 000 νεαροί εργάτες), όσο και οι εργασίες που έγιναν στα πλαίσια των σχεδίων ΕΔΣΚ συνέβαλαν στην ενσωμάτωση της επαγγελματικής εμπειρίας στα προγράμματα. Η σημασία των διεθνικών τοποθετήσεων, όπως προέκυψε από το πρόγραμμα PETRA αναγνωρίστηκε καθαρά στο νομοσχέδιο για τις τοποθετήσεις με στόχο την απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας που ψηφίστηκε από το Κοινοβούλιο το 1993. Στο εν λόγω νομοσχέδιο σημειώνεται ότι όλοι οι κανονισμοί, για παράδειγμα, όσον αφορά την κοινωνική και νομική υπόσταση των Ιταλών καταρτιζόμενων ισχύει και για τους ξένους καταρτιζόμενους που αποκτούν την επαγγελματική τους εμπειρία στην Ιταλία, παρέχοντας τους με τον τρόπο αυτό ένα ουσιαστικό νομικό καθεστώς. Ολλανδία: Οι κοινωνικοί εταίροι φέρουν την κύρια ευθύνη για τον καθορισμό των προτύπων αρχικής κατάρτισης: Επιτροπές σε τομεακό επίπεδο στις οποίες συμμετέχουν επίσης οργανώσεις κατάρτισης έχουν το ρόλο να αναπτύξουν "προς επίτευξη στόχους κατάρτισης" οι οποίοι ισχύουν τόσο για την ανώτερη δευτεροβάθμια επαγγελματική κατάρτιση όσο και για τα μαθήματα μαθητείας. Εντοπίζουν, επίσης, τις νέες ανάγκες κατάρτισης που εμφανίζονται. Οι κοινωνικοί νεοσυσταθεισών Επιτροπών στο συμβούλιο Περιφερειακής Απασχόλησης. Τέλος, βοηθούν στην παροχή των προγραμμάτων κατάρτισης. Τα ιδρύματα κατάρτισης και οι κοινωνικοί εταίροι πρέπει να συμφωνούν ως προς τα μέσα που πρέπει να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη των στόχων για παράδειγμα όσον αφορά το ρόλο και τη θέση της τοποθέτησης για απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας. εταίροι συμμετέχουν των Στο Βέλγιο, το τριμερές Φλαμανδικό συμβούλιο εκπαίδευσης δημιουργήθηκε το 1991 για να φέρει σε επαφή τα μέρη που ενδιαφέρονται για θέματα εκπαίδευσης και κατάρτισης σε μία κοινή προσέγγιση του καθορισμού των αναγκών κατάρτισης και για να παρέχει έγκυρη πληροφόρηση σε επαγγελματικές σχολές, ιδρύματα παροχής κατάρτισης και υπηρεσίες απασχόλησης. Παρόμοιες επιτροπές έχουν δημιουργηθεί και σε περιφερειακό επίπεδο. Τη θεσμική αυτή εμπειρία ακολούθησε η δημιουργία του Κρατικού φορέα τεχνικής εκπαίδευσης το 1993, το οποίο φέρνει κοντά εκπροσώπους της εκπαίδευσης, κοινωνικούς εταίρους και κυβέρνηση με στόχο τη συνένωση των κλάδων σπουδών σε ορισμένους τομείς και την προσαρμογή των προγραμμάτων κατάρτισης στις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Στη Γαλλική Κοινότητα του Βελγίου, η επίσημη υπογραφή της "Χάρτας Μαθητειών" το Μάρτιο του 1993, από τις εθνικές αρχές εκπαίδευσης και τους κοινωνικούς εταίρους σηματοδότησε το ξεκίνημα στενής συνεργασίας και επαφής μεταξύ σχολείων και επιχειρήσεων. Για την οργάνωση της Επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης στην Ελλάδα συνενώνονται εκπρόσωποι διαφόρων Υπουργείων και κοινωνικών εταίρων, οι οποίοι είναι μεταξύ άλλων υπεύθυνοι για την ανάπτυξη πολιτικής, για την εφαρμογή, το σχεδιασμό και το συντονισμό της παροχής κατάρτισης καθώς και για τη συνεργασία με εθνικούς και διεθνείς φορείς. Στη Γαλλία, εκτός από τις εργασίες που γίνονται από την Επιτροπή υψηλού επιπέδου για την εκπαίδευση και την οικονομία (HCEE) η οποία συστήθηκε το 1987, δημιουργήθηκε η Εθνική επιτροπή για την εκπαίδευση και τα επαγγέλματα (CNEP) με συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων και στόχο την εξέταση όλων των αποφάσεων που αφορούν και τους δύο τομείς. Ο νόμος του 1991, που αφορά τη δημιουργία πανεπιστημιακών ιδρυμάτων με περιεχόμενο επαγγελματικής κατάρτισης ενσωματώνει τις κύριες διατάξεις της συμφωνίας, η οποία έγινε από τους κοινωνικούς εταίρους τον Ιούλιο του 1991 (μεγαλύτερη συμμετοχή από μέρους των 17 εργοδοτών, επέκταση της συμφωνίας σε επιχειρήσεις που απασχολούν λιγότερους από 10 υπαλλήλους, μεταρρύθμιση της εναλλασσόμενης κατάρτισης, κ. λπ. ). της κατάρτισης που καλύπτουν Στο Ηνωμένο Βασίλειο, πολλές από τις ευθύνες της διαχείρισης της κατάρτισης και της παροχής τις απαιτήσεις σε δεξιότητες ορισμένων γεωγραφικών περιοχών αποκεντρώθηκαν χάρις στη δημιουργία Συμβουλίων κατάρτισης και (ΤΣΕ) στην περίπτωση της επιχειρήσεων Σκωτίας. Τα Συμβούλια αυτά έχουν τοπική βάση, διευθύνονται από σώματα εργοδοτών και συντονίζουν τη συνεργασία μεταξύ εκπαίδευσης, κατάρτισης και αγοράς εργασίας. (ΣΚΕ) και στα Τοπικά συμβούλια επιχειρήσεων Στην Πορτογαλία, η συμφωνία για την πολιτική επαγγελματικής κατάρτισης που συνάφθηκε τον Ιούλιο του 1991 και υπογράφηκε από την κυβέρνηση και τους κοινωνικούς εταίρους ενίσχυσε τον κοινωνικό διάλογο στο πεδίο της επαγγελματικής κατάρτισης. Σύμφωνα με την προαναφερθείσα συμφωνία η δράση των κοινωνικών εταίρων περιλαμβάνει τα παρακάτω: ορισμό, παρακολούθηση και αξιολόγηση της πολιτικής κατάρτισης- συμμετοχή στις δομές για το συντονισμό της κατάρτισης και των προσόντων παρακολούθηση της εξέλιξης των κοινοτικών πολιτικών που αφορούν την επαγγελματική κατάρτιση. Οι κοινωνικοί εταίροι αρχίζουν να εκπληρούν έναν όλο και σημαντικότερο ρόλο στην προώθηση της κατάρτισης. Νέες ανάγκες κατάρτισης και νέα προγράμματα κατάρτισης έχουν καταστρωθεί σε στενή συνεργασία με τους κοινωνικούς εταίρους. Αποτέλεσμα της συνεργασίας αυτής υπήρξε η σημαντική αύξηση στη διάδοση και την αναγνώριση νέας προσφοράς κατάρτισης και το ποσοστό απασχόλησης μεταξύ των νέων. Στην Ιρλανδία, οι κοινωνικοί εταίροι λαμβάνουν πλήρως μέρος στις συζητήσεις που αφορούν την αρχική κατάρτιση. Η Ιρλανδική συνομοσπονδία επιχειρήσεων και εργοδοτών (IBEC) στη δήλωση της σχετικά με την πολιτική της τον Ιούνιο του 1992 τόνισε την ανάγκη για όλους τους νέους να έχουν την ευκαιρία συμμετοχής σε ένα διαρθρωμένο πρόγραμμα κατάρτισης που θα οργανώνεται και θα ελέγχεται από τη βιομηχανία και το οποίο θα παρέχει πιστοποιητικό αναγνωρισμένο σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Στο Λουξεμβούργο, ο νέος νόμος για την τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση ωθεί τα σχολεία στη δημιουργία στενότερων δεσμών με τον κόσμο της εργασίας, μέσω της στήριξης σχεδίων συνεργασίας με τη βιομηχανία. Στην Ισπανία το Εθνικό πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης (Plan Nacional de Formacion Profesional) που προτάθηκε από το Γενικό συμβούλιο για την επαγγελματική κατάρτιση με τη συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων έγινε δεκτό από την κυβέρνηση. Το πρόγραμμα αυτό απαιτεί στενή συνεργασία και συντονισμό μεταξύ των υπεύθυνων σωμάτων (τα Υπουργεία Παιδείας και Εργασίας και τους κοινωνικούς εταίρους) για την αρχική επαγγελματική κατάρτιση (formacion reglada), την κατάρτιση των ανέργων και τη συνεχιζόμενη κατάρτιση των εργατών (formacion ocupacional). 2. 2. 6. Αποκέντρωση. Εστίαση ενδιαφέροντος σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο Οι νέοι έχουν διαφορετικές ανάγκες κατάρτισης και συχνά χρειάζονται βοήθεια για να ανακαλύψουν ποιος ειδικός τύπος κατάρτισης θα ήταν ο καταλληλότερος γι' αυτούς: καθαρά σχολικά μαθήματα, με τοποθετήσεις για την απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας, μαθήματα τύπου μαθητειών, συνδυασμός των παραπάνω σε μαθήματα βραχείας και μακράς διάρκειας, κ. λπ. Για την κάλυψη των διαφόρων αναγκών ορισμένα κράτη μέλη δοκιμάζουν το θεσμό των περιφερειακών κέντρων κατάρτισης τα οποία παρέχουν διάφορες επιλογές κατάρτισης, καθώς επίσης και δυνατότητα προσανατολισμού και προεπαγγελματικές επιλογές. Επιπλέον, η αποκέντρωση των ευθυνών κατάρτισης βοήθησε ιδιαίτερα ώστε η επαγγελματική κατάρτιση να καλύπτει καλύτερα τις τοπικές και περιφερειακές ανάγκες. Στη Γερμανία λειτουργεί αυτή τη στιγμή ένα πιλοτικό σχέδιο (1990-1996) με το όνομα ιδρυμάτων "αποκεντρωμένη μάθηση". Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη συνεργασία μεταξύ κατάρτισης, φορέων και σχολείων. Βασίζεται στην υπόθεση ότι στις σύγχρονες, βασισμένες στην τεχνολογία μεθόδους εργασίας είναι δυνατόν και αναγκαίο να προωθηθούν ολοκληρωμένες μορφές σχέσεων μεταξύ εργασίας και κατάρτισης. Η "αποκεντρωμένη μάθηση" παρουσιάζει το πλεονέκτημα να συνδυάζει την πραγματική δράση της εργασίας και της κατάρτισης μέσα από τη διεθνή μάθηση. 18 Στην Ολλανδία η απόφαση δημιουργίας περιφερειακών σωμάτων για το σύστημα μαθητειών (RCO) για την επαγγελματική κατάρτιση και την εκπαίδευση ενηλίκων αντιπροσωπεύει ένα σημαντικό βήμα προς την ολοκλήρωση των διαφόρων μορφών επαγγελματικής κατάρτισης, όπως προτίθεται να γίνει από το νέο νόμο για την επαγγελματική κατάρτιση και την εκπαίδευση ενηλίκων ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το 1996 (WEB). Το σύστημα μαθητειών ROC παρέχει τους παρακάτω τύπους κατάρτισης: βασική εκπαίδευση ενηλίκων, γενική δευτεροβάθμια εκπαίδευση ενηλίκων, σύστημα μαθητειών, ανώτερη δευτεροβάθμια επαγγελματική κατάρτιση (ΜΒΟ) και μη επίσημη τοπική εκπαίδευση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο δημιουργήθηκαν Συμβούλια κατάρτισης και επιχειρήσεων σε τοπική βάση (ΣΚΕ) για να καλύψουν τις τοπικές ανάγκες. Το Μάϊο του 1994 η κυβέρνηση ανήγγειλε νέες συμφωνίες για τη σύναψη συμβολαίων με τα ΣΚΕ της Αγγλίας οι οποίες βασίζονταν στην παροχή τριετούς αδείας στα ΣΚΕ που έχουν ειδικές ικανότητες και δυνατότητες. Οι πρώτες άδειες για ΣΚΕ δόθηκαν τον Απρίλιο του 1995. Όλα τα ΣΚΕ θα πρέπει να αποκτήσουν άδεια έως το 1997 ως απαραίτητο όρο για τη συνέχιση της κρατικής χρηματοδότησης. Τα ΣΚΕ είναι υπεύθυνα για το σχεδιασμό και την παροχή προγραμμάτων κατάρτισης και επιχειρήσεων που καλύπτουν τις ανάγκες της δικής τους ιδιαίτερης αγοράς εργασίας. Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά του νόμου της 23ης Δεκεμβρίου που θα καλύψει τα επόμενα πέντε χρόνια στη Γαλλία είναι η ενδυνάμωση του ρόλου των περιφερειών, που θεωρούνται προνομιούχες γεωγραφικές περιοχές για την επαγγελματική κατάρτιση. Κάτι τέτοιο επιβάλει την ενίσχυση της σημερινής διαδικασίας αποκέντρωσης, την επεξεργασία ενός προγράμματος περιφερειακής ανάπτυξης της επαγγελματικής κατάρτισης των νέων και την ενίσχυση επιτροπής για προγράμματα περιφερειακών μαθητειών και για προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης. των αρμοδιοτήτων της συντονιστικής Στην Πορτογαλία, το Υπουργείο παιδείας αναδιαρθρώθηκε τον Απρίλιο του 1993, ενισχύοντας τις περιφερειακές υπηρεσίες και καταστώντας την κεντρική δομή πιο ευέλικτη. Στο πρόγραμμα PETRA ορισμένες από τις Ερευνητικές συμπράξεις εργάστηκαν πάνω σε νέα πρότυπα για τον πλέον αποτελεσματικό σχεδιασμό της παροχής κατάρτισης σε περιφερειακό επίπεδο. Τα σχέδια του Ευρωπαϊκού δικτύου συμπράξεων κατάρτισης (ΕΔΣΚ) μέσω της δέσμευσης τους για πρακτική συνεργασία με διάφορους εταίρους σε τοπικό ή περιφερειακό επίπεδο, ενίσχυσαν την ανταπόκριση στις νέες ανάγκες. Μέσω διεθνικών τοποθετήσεων κατάρτισης και σχεδίων συμπράξεων δημιουργήθηκαν νέες προσεγγίσεις για τη βελτίωση πλέον "εγκάρσιων" δεξιοτήτων που αυξάνουν τη δυνατότητα προσαρμογής των νέων στις μεταλλασσόμενες απαιτήσεις της εργασίας. Αποκτήθηκε νέα εμπειρία μέσα από το έργο του ΕΔΣΚ κατά την από κοινού επεξεργασία και εφαρμογή μονάδων κατάρτισης που καλύπτουν θέματα με ειδικό περιεχόμενο. Μία σημαντική συμβολή των διεθνικών τοποθετήσεων και του ΕΔΣΚ είναι το γεγονός ότι φώτισαν τον πρακτικό δρόμο αντιμετώπισης ορισμένων αναγκών και αλλαγών σε σχέση με την κατάρτιση μέσα σε ένα νέο εξελισσόμενο κοινοτικό πλαίσιο. Η οργάνωση των μονάδων κατάρτισης 2. 2. 7. Η σημασία της ευελιξίας των εθνικών συστημάτων αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης έγινε ευρέως αποδεκτή. Υπάρχει μία τάση προς τα μακράς διαρκείας μαθήματα αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης, που εισάγουν γενικότερα θέματα και τα οποία θα υποχρεώσουν τους νέους να γίνουν προσαρμοοτίκότεροι σε νέες καταστάσεις, θα τους μάθουν με ποιο τρόπο να αποκτούν νέες γνώσεις και θα παρέχουν στους νέους τη δυνατότητα να μεταστραφούν απο έναν τομέα επαγγελματικής κατάρτισης σε κάποιον άλλο. 2. 3. Διακρατική συνεργασία Ευρωπαϊκή διάσταση 2. 3. 1. Ορισμένα κράτη μέλη διερεύνησαν σε βάθος τις δυνατότητες που προσφέρει το πρόγραμμα PETRA για την εισαγωγή ή την ενδυνάμωση της κοινοτικής διάστασης στην αρχική κατάρτιση που παρέχουν. Στη Δανία, δύο νέοι νόμοι με πηγή έμπνευσης το Πρόγραμμα PETRA ψηφίστηκαν το Φεβρουάριο του '992, δίνοντας τη δυνατότητα σε νέους που παρακολουθούν μαθήματα επαγγελματικής κατάρτισης να περνούν ένα μέρος ή όλη την περίοδο της πρακτικής τους σε άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας ή άλλο κράτος της Ευρωπαϊκής ζώνης ελεύθερων συναλλαγών. Η ευπειρία στο ξένο κράτος αναγνωρίζεται πλήρως και υπάρχει η δυνατότητα 19 οικονομικής ενίσχυσης από ένα ταμείο κατάρτισης που δημιουργήθηκε από το φόρο για την κατάρτιση ο οποίος επεβλήθη στους εργοδότες. Ο κύριος στόχος είναι να αποκτήσουν διεθνή χαρακτήρα οι στόχοι και το περιεχόμενο των δανικών μαθημάτων κατάρτισης και παρά την περιορισμένη εμπειρία στον τομέα που υπάρχει έως σήμερα, πολλά επαγγελματικά σχολεία και Επιτροπές εμπορίου θα ήθελαν να υπάρχουν τοποθετήσεις στο εξωτερικό ως αναπόσπαστο και υποχρεωτικό μέρος των μαθημάτων επαγγελματικής κατάρτισης. Παρομοίως, κατά τις αρχές του 1992, η Ολλανδική κυβέρνηση δημοσίευσε ένα σχόλιο για να προβάλει τις νέες της πολιτικές σε σχέση με τη διεθνοποίηση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης. Μεταξύ άλλων δραστηριοτήτων η πολιτική αυτή περιλαμβάνει την προώθηση ενός νέου προγράμματος για τους δασκάλους και τους υπεύθυνους κατάρτισης, καθώς και οικονομική στήριξη για έναν εθνικό φορέα στήριξης των διεθνικών ανταλλαγών. Το αποτέλεσμα ήταν το 1993 σχεδόν όλα τα 140 κολέγια ανώτερης δευτεροβάθμιας επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης να συμμετάσχουν σε τουλάχιστον ένα από τα διεθνικά αυτά προγράμματα. Ηνωμένο Βασίλειο: Η ευρωπαϊκή διάσταση αποτελεί σημαντικό συστατικό στοιχείο της Τεχνικής και επαγγελματικής εκπαιδευτικής πρωτοβουλίας από το 1987 (ΤΕΕΠ). Τα κονδύλια των ΤΕΕΠ χρησιμοποιήθηκαν για την εισαγωγή πτυχών των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και του πολιτισμού σε σχολεία και κολέγια και για τη διευκόλυνση απόκτησης επαγγελματικής εμπειρίας σε άλλη χώρα. Στη Γαλλία, πολυάριθμες Ακαδημίες έθεσαν ως προτεραιότητα την ανάπτυξη διεθνικών, και κυρίως, ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων και με τον τρόπο αυτό ενθαρρύνθηκε η συμμετοχή σε κοινοτικά προγράμματα όλων των φορέων κατάρτισης. Λουξεμβούργο: Μία από τις προτεραιότητες της μεταρρύθμισης του 1990 ήταν η προετοιμασία του εργατικού δυναμικού για την ενοποιημένη αγορά μέσω της ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής διάστασης στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση. Άλλα κράτη μέλη χρησιμοποίησαν τα δικά τους σχέδια στο ΕΔΣΚ για να προσδώσουν ευρωπαϊκή διάσταση σε πρωτοβουλίες εθνικής μεταρρύθμισης. Στην Ιρλανδία, η επαφή με τα συστήματα αρχικής κατάρτισης άλλων κρατών μελών υπήρξε ένα εξαιρετικά θετικό στοιχείο που εμπλούτισε το διάλογο για την ανάπτυξη του ιρλανδικού συστήματος. Σαφής απόδειξη του ενδιαφέροντος των Ιταλικών αρχών να μεταδώσουν τη σημασία της ευρωπαϊκής διάστασης στους ευρισκόμενους σε αρχική κατάρτιση ήταν η απόφαση να μεταφράζεται το κείμενο των επίσημων διπλωμάτων σε όλες τις άλλες επίσημες γλώσσες της Κοινότητας. Καθώς, επίσης, προλογίζονται από μία περιγραφή του περιεχομένου τους, αποτελούν σημαντική συμβολή στη συζήτηση για ένα "φάκελο κατάρτισης". Η συμμετοχή σε τοποθετήσεις του PETRA ή σε άλλες παρόμοιες δραστηριότητες αναγράφεται σαφώς στο δίπλωμα. Μέσα από προγράμματα δικτύου σε όλη την επικράτεια της Κοινότητας το Πρόγραμμα PETRA έχει, επίσης, δημιουργήσει τα πρακτικά μέσα για την προώθηση συνεργασίας μεταξύ των πλέον αναπτυγμένων και των λιγότερο αναπτυγμένων περιφερειών και μεταξύ των βόρειων και των νότιων κρατών. Μέσα από το πρόγραμμα PETRA η Κοινότητα παίζει εξαιρετικά ενεργό ρόλο από το 1988 στην ανάπτυξη των διεθνικών τοποθετήσεων επαγγελματικής κατάρτισης νέων. Σε σχέση με τη γενικότερη δραστηριότητα ή κινητικότητα στον τομέα των ανταλλαγών πανεπιστημιακών φοιτητών μεταξύ κρατών μελών, οι ευκαιρίες για ανταλλαγές στο χώρο της επαγγελματικής κατάρτισης ήταν και παραμένουν μη αναπτυγμένες. Ορισμένες μελέτες που έγιναν κατά την πρώτη φάση του PETRA δείχνουν ότι μόνο μεταξύ του 0,5% και του 1% των νέων επωφελήθηκαν από περίοδο τοποθέτησης σε άλλο κράτος μέλος η οποία αποτελούσε μέρος ή ολοκλήρωνε την αρχική επαγγελματική τους κατάρτιση. Από το 1992 το θέμα των τοποθετήσεων πήρε συγκεκριμένη μορφή κατά τη Δράση Ι και αποτελεί σήμερα ένα δομημένο πλαίσιο για την οργάνωση της κατάρτισης και τις τοποθετήσεις για απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας σε άλλο κράτος μέλος, διασφαλίζοντας ότι παρόμοιες τοποθετήσεις γίνονται υπό όρους οι οποίοι προωθούν την ανάπτυξη των επαγγελματικών γνώσεων και δεξιοτήτων. Δημοσιεύοντας και παρέχοντας οικονομική και τεχνική στήριξη στις διεθνικές ανταλλαγές το Πρόγραμμα PETRA τόνωσε το ενδιαφέρον για τις κοινοτικές πτυχές της κατάρτισης και γ^α τη 20 συνεργασία με εταίρους από άλλα κράτη μέλη σε όλα τα επίπεδα της κατάρτισης. Μέσω των λειτουργιών του το Πρόγραμμα χαμήλωσε το κατώφλι πρόσβασης σε έργα συνεργασίας στην Κοινότητα για πολλά ιδρύματα κατάρτισης που είχαν περιορισμένη ή καθόλου εμπειρία στον εν λόγω τομέα και έστρεψε την προσοχή τους στην ευρωπαϊκή διάσταση της κατάρτισης. ιδρυμάτων κατάρτισης την ιδέα της ανεύρεσης σε άλλα Προώθησε, επίσης, μεταξύ των παρόμοια ιδρύματα πρωτοποριακών προϊόντων κατάρτισης (μεθόδων, υλικών, μαθημάτων) και άλλης στήριξης για την κατάρτιση και της προσφοράς, σε αντάλλαγμα, της δικής τους ειδικής εμπειρίας και πρακτικής. Σε κάποιο βαθμό αυτό δημιούργησε μία μορφή επιχειρηματικού πνεύματος στα ιδρύματα, που εμπλέκονται σε διεθνικές τοποθετήσεις ή στο ΕΔΣΚ, που τονώθηκε από την έρευνα τους για συμπράξεις σε τοπικό/περιφερειακό επίπεδο και τους βοήθησε να παίξουν πλέον ενεργητικό ρόλο στην αγορά της κατάρτισης. Σε πολλές συμπράξεις κατάρτισης οδήγησε στην από κοινού ανάπτυξη και εφαρμογή προγραμάτων και υλικού κατάρτισης. Σε ορισμένες από τις συμπράξεις, στις οποίες οι νέοι ολοκλήρωναν μία από κοινού δημιουργηθείσα νέα μονάδα κατάρτισης σε άλλο κράτος μέλος, τα αποτελέσματα αναγνωρίζονταν πλήρως για (μέρος) των επαγγελματικών προσόντων από όλα τα κράτη μέλη που συμμετείχαν στην ανάλογη σύμπραξη. Κινητικότητα 2. 3. 2. Η διεθνική κινητικότητα δεν αποτελεί μόνο ζωτικό στοιχείο παρέχοντας στους νέους την εσωτερική γνώση των πολιτισμών εργασίας σε ξένα κράτη, αλλά και ένα μάλλον νέο στοιχείο, που συναντά σειρά εμποδίων. (Τα εμπόδια της διεθνικής κινητικότητας αναφέρονται στην Πράσινη Βίλβο της Επιτροπής "Εκπαίδευση - Επαγγελματική κατάρτιση - Έρευνα: τα εμπόδια της διεθνικής κινητικότητας", βλ. Παράρτημα 3). Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι τοποθετήσεις του PETRA παρείχαν σε νέους ανθρώπους την πρώτη ευκαιρία στη ζωή τους να αποκτήσουν εμπειρία κατάρτισης και εργασίας στο εξωτερικό, και αντιπροσωπεύουν το μεγαλύτερο μέρος των διεθνικών τοποθετήσεων που δίνεται στους νέους των εν λόγω χωρών (Ελλάδα, Ιταλία, Πορτογαλία), ενώ σε άλλα κράτη μέλη παρείχαν σημαντικά κίνητρα για την περαιτέρω βελτίωση της ποιότητας και την αύξηση του αριθμού των διεθνικών τοποθετήσεων (Δανία, Γερμανία και Ολλανδία). Το Πρόγραμμα συνέβαλε στη διεύρυνση της εμπειρίας στο εν λόγω πεδίο και ειδικές προσπάθειες έγιναν για να ξεπεραστούν τα οργανωτικά, γλωσσικά και άλλα εμπόδια που συναντούν οι νέοι στις διεθνικές τοποθετήσεις. Οι εμπειρίες των Εθνικών μονάδων συντονισμού (ΕΜΣ) και τα παραδείγματα καλής πρακτικής καθώς και η ανάπτυξη κατευθυντήριων γραμμών και υλικού για παροχή κατάρτισης σε ξένη γλώσσα σχεδιάστηκαν για να καλυφθούν οι ανάγκες του Προγράμματος PETRA και του κοινού του. Στο Βέλγιο, το Υπουργείο εργασίας συμφώνησε να εξαιρεθούν οι νεαροί άνεργοι που δέχονταν διεθνική τοποθέτηση η οποία δεν ξεπερνούσε τους τρεις μήνες. Μπορούσαν να βγουν από το Βέλγιο χωρίς να χάσουν τα δικαιώματα τους για επίδομα ανεργίας και χωρίς να χρειάζεται να περιμένουν για να ξαναπάρουν το επίδομα τους μετά την επιστροφή τους. Η εξαίρεση αυτή ισχύει και στα πλαίσια του Προγράμματος Leonardo da Vinci. Γαλλόφωνη κοινότητα του Βελγίου: Το Υπουργείο Εργασίας αναγνώρισε επίσημα τις τοποθετήσεις του PETRA στις αρχές του 1994 και τα δικαιώματα στο επίδομα ανεργίας δεν χάνονται κατά την τοποθέτηση για επαγγελματική κατάρτιση στο εξωτερικό. Αυτό είναι αποτέλεσμα μίας κοινής πρωτοβουλίας της Εθνικής μονάδας συντονισμού του PETRA και του κοινοτικού προγράμματος EURES. Στην Ιταλία, ο νέος νόμος "Progretto 92" που εισάγει μέτρα για τη μαθητεία και την κινητικότητα πηγάζει από το Πρόγραμμα PETRA. Δανία: Το Φεβρουάριο του 1992 ψηφίστηκαν δύο νόμοι και μπορούμε να πούμε ότι όσον αφορά τα θέματα κινητικότητας επηρεάστηκαν από τους στόχους και το κοινό πλαίσιο του Προγράμματος PETRA. Σύμφωνα με τη νέα αυτή νομοθεσία οι νέοι που παρακολουθούν μαθήματα επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης μπορούν να κάνουν μέρος ή όλη την πρακτική υαθητεία τους σε επιγείοηση του εΕωτερικού, η οποία να αναγνωριστεί ως ισότιμη. Μέχρι σήμερα, τριακόσιοι φοιτητές το χρόνο εκμεταλλεύονται τη δυνατότητα αυτή και πιστεύεται ότι ο ετήσιος αριθμός θα φτάσει τους 500. Οι τοποθετήσεις στο εξωτερικό ενθαρρύνονται και υποστηρίζονται νομικά και οικονομικά σε πολλούς τομείς, κυρίως στη σιδηρουργία, τον τομέα των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων και της τροφοδοσίας καθώς και στην οικοδομή, τομείς στους οποίους διευκολύνθηκαν ενεργά οι τοποθετήσεις στο εξωτερικό. Γερμανία: Οι δράσεις κινητικότητας του Προγράμματος PETRA υπήρξαν σημαντικό συμπλήρωμα των υπαρχόντων προγραμμάτων διμερών τοποθετήσεων και αύξησαν αισθητά 21 τον αριθμό των συμμετεχόντων νέων σε αυτού του είδους τις ενέργειες. Η επαγγελματική εμπειρία που αποκτάται κατά τις τοποθετήσεις έχει αποδειχθεί ουσιαστική για την ενίσχυση των βασικών επαγγελματικών προσόντων. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η Υπηρεσία τοποθέτησης διδασκόντων συνέβαλε στη δημιουργία προγραμμάτων τοποθέτησης σε αρκετά κράτη μέλη και δημιούργησε ένα διευρωπαϊκό δίκτυο για τη διευκόλυνση των διμερών τοποθετήσεων μεταξύ κρατών. Η βελτίωση της ποιότητας της επαγγελματικής κατάρτισης αποτελεί κεντρικό σημείο όλων των εθνικών μεταρρυθμίσεων, πολλές από τις οποίες δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην ενίσχυση των δεσμών μεταξύ ιδρυμάτων κατάρτισης και βιομηχανίας, για παράδειγμα μέσω παροχής θέσεων εργασίας ή τοποθετήσεων κατάρτισης. Πέρα από τα επαγγελματικά προσόντα, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η εργασία ή οι τοποθετήσεις για κατάρτιση έχουν τεράστια σημασία για τους νέους σε ό,τι αφορά την απόκτηση νέων δεξιοτήτων. Οι δεξιότητες αυτές όπως αποδείχτηκε από την εμπειρία των τελευταίων ετών είναι σημαντικότερες από τις στενές τεχνικές δεξιότητες, οι οποίες ενδεχομένως να ξεπεραστούν σύντομα εξαιτίας της ταχείας εξέλιξης της τεχνολογίας. Για το λόγο αυτό η απόκτηση βασικών ικανοτήτων αποτελεί μία από τις προτεραιότητες του προγράμματος Leonardo da Vinci, και μία από τις πέντε μείζονες προτεραιότητες της Λευκής Βίλβου "Διδάσκοντας και μαθαίνοντας - Προς την κοινωνία της μάθησης". Τα βασικά προσόντα περιλαμβάνουν επιχειρηματικές δεξιότητες όπως η δημιουργικότητα, η πρωτοβουλία, η αποφασιστικότητα, η επίβλεψη και η υπευθυνότητα, η ευελιξία, η επικοινωνία, οι γλωσσικές δεξιότητες, η λήψη αποφάσεων, η επίλυση προβλημάτων, η ευσυνειδησία, η αυτοπεποίθηση, οι κοινωνικές δεξιότητες και η ανοχή, η σύσταση ομάδας. Η απόκτηση εγκάρσιων δεξιοτήτων δεν μετριέται εύκολα, ούτε αξιολογείται. Ωστόσο, η διεθνική κινητικότητα αποδείχτηκε ο καλύτερος τρόπος μετάδοσης τους, διότι οι τοποθετήσεις αποτελούνται από σειρά καταστάσεων στις οποίες πρέπει να εφαρμοστούν εγκάρσιες δεξιότητες για την επιβίωση ή την επιτυχία. Επαγγελματικές γλωσσικές δεξιότητες 2. 3. 3. Ως συμπλήρωμα των στόχων του Προγράμματος PETRA είναι σαφές ότι η προσθήκη των επαγγελματικών γλωσσικών δεξιοτήτων στα προγράμματα είναι πολύ σημαντική. Σε όλες τις χώρες αποτελεί πλέον συνείδηση το γεγονός ότι η καλύτερη διδασκαλία των ξένων γλωσσών είναι αναγκαία και αυτό πολλές φορές αντιμετωπίζεται στο στενότερο πλαίσιο της προώθησης της ευρωπαϊκής ή διεθνούς διάστασης ή στο πλαίσιο του καθορισμού των εγκάρσιων βασικών ικανοτήτων. Ωστόσο, η βελτίωση των επαγγελματικών γλωσσικών δεξιοτήτων έχει σπάνια πρωτεύουσα σημασία σε εθνικό επίπεδο. Ηνωμένο Βασίλειο: Η συνειδητοποίηση της σημασίας της βελτίωσης των γλωσσικών δεξιοτήτων των νέων είναι όλο και μεγαλύτερη. Έτσι η ανάπτυξη της κατανόησης των νέων για τα ευρωπαϊκά και παγκόσμια ζητήματα αποτελεί αναπόσπαστη πλευρά των εθνικών προγραμμάτων του Ηνωμένου Βασιλείου. Η μελέτη μιας δεύτερης ευρωπαϊκής γλώσσας αποτελεί σημαντικό μέρος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης των περισσότερων νέων. Στη βασική ύλη του εθνικού προγράμματος όλοι οι μαθητές πρέπει να διδάσκονται μία ξένη γλώσσα. Λουξεμβούργο: Ένας από τους στόχους της μεταρρύθμισης του 1990 είναι να προωθήσει την αυτονομία και τη δημιουργικότητα των νέων καθώς και άλλες εγκάρσιες δεξιότητες τους όπως η δυνατότητα τους να δίνουν λύση σε προβλήματα, να συνεργάζονται με άλλους και να επικοινωνούν προφορικά και γραπτά στο πολυγλωσσικό περιβάλλον του Λουξεμβούργου. Στη Γερμανία, η έμφαση δίνεται στις "ευρωπαϊκές ικανότητες" των νέων. Η περαιτέρω ανάπτυξη της ευρωπαϊκής συνεργασίας και η δυναμική της εσωτερικής αγοράς καθιστούν αναγκαία την επικέντρωση της γερμανικής επαγγελματικής κατάρτισης σε ευρωπαϊκά θέματα. Από την άποψη αυτή, η πρακτική γνώση μιας ξένης γλώσσας είναι απαραίτητη για την περαιτέρω ανάπτυξη των διεθνικών τοποθετήσεων σε ευρωπαϊκό πλαίσιο και των διμερών προγραμμάτων ανταλλαγών. Το Πρόγραμμα PETRA έχει, από κοινού με το LINGUA, στηρίξει εθνικές προσπάθειες για την προώθηση των επαγγελματικών γλωσσικών δεξιοτήτων και θα μπορούσε να εισαγάγει νέες εθνικές πρωτοβουλίες, όπως για παράδειγμα την ανάπτυξη ενός εθνικού προγράμματος δράσης για την προώθηση της εκμάθησης ξένης γλώσσας στα πλαίσια της επαγγελματικής 22 κατάρτισης. Στο πλαίσιο αυτού του προγράμματος δράσης εγκαινιάστηκε ένα σχέδιο που ενθαρρύνει νέους προερχόμενους από MME να διδαχτούν ξένες γλώσσες στο εξωτερικό. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ 3. Υπάρχουν πολλές προκλήσεις για το μέλλον. Αυτό προκύπτει σαφώς από την ανάλυση των δράσεων που γίνονται στα πλαίσια του PETRA και την ανάπτυξη των πολιτικών στα κράτη μέλη στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. Σε ορισμένα σημεία θα πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή κατά την ανάπτυξη της μελλοντικής κοινοτικής δράσης στον τομέα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης. Θα ήταν σημαντικό να δοθεί προτεραιότητα στους παρακάτω σημαντικούς τομείς: - Μείωση του αριθμού των νέων που εισέρχονται στην αγορά εργασίας χωρίς βασικά προσόντα - Αύξηση της ελκυστικότητας της επαγγελματικής κατάρτισης - Εισαγωγή μιας πρακτικής κοινοτικής διάστασης στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση - Ανάπτυξη βασικών ικανοτήτων μέσω της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης - Ενίσχυση της παροχής επαγγελματικού προσανατολισμού και προσθήκη της κοινοτικής διάστασης σε αυτόν - Διάδοση του πρωτοποριακού χαρακτήρα της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης στα κράτη μέλη και διεθνικώς. Το Πρόγραμμα Leonardo da Vinci έσπασε την αυστηρή διαχωριστική γραμμή μεταξύ αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης και συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης στοχεύοντας στη μακρότερη δια βίου μάθηση και δημιουργώντας στενούς δεσμούς μεταξύ της παροχής κατάρτισης σε όλα τα επίπεδα. Βασίζεται στην εμπειρία του Προγράμματος PETRA και άλλων κοινοτικών προγραμμάτων στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης και με τον τρόπο αυτό αποτελεί το εργαλείο που θα δώσει απάντηση στις μελλοντικές προκλήσεις που περιγράφονται παραπάνω. Το Πρόγραμμα ψηφίστηκε στις 6 Δεκεμβρίου 1994 και καλύπτει την πενταετή περίοδο από το 1994 έως το 1999, ενώ όλες οι χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου λαμβάνουν μέρος σε αυτό. 23 Παράρτημα I: Η κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων στις διάφορες δράσεις του προγράμματος συνοψίζεται στον παρακάτω πίνακα: Εκατομμύρια ECU Δράση Ι: Τοποθετήσεις τοποθετήσεις για απόκτηση επαγγελματικής εμπειρίας κατάρτισης διεθνικής και - Νέοι σε αρχική επαγγελματική - Νέοι εργάτες, νέοι σε προχωρημένα προγράμματα, νέοι άνεργοι Υποσύνολο Δράσης Ι Δράση II - ΕΔΣΚ - ΠΠΝ 1988-1991 1992- 1994 * 1992 1993 1994 15. 844 39. 200 3. 699 13. 143 5. 144 12. 557 7. 000 13. 500 (55. 044) (16. 842) (17. 702) (20. 500) 20. 648 5. 031 29. 935 3. 317 7. 953 1. 011 11. 001 1. 106 10. 980 1. 200 Υποσύνολο Δράσης II (25. 679) (33. 252) (8. 964) (12. 107) (12. 180) Δράση III: Συνεργασία στο πεδίο του επαγγελματικού προσανατολισμού ** Εθνικά κέντρα τεκμηρίωσης - Αναπτυξιακά σχέδια Διεθνικά σχέδια για την κατάρτιση των συμβούλων επαγγελματικού προσανατολισμού Υποσύνολο Δράσης III Συμπληρωματικά μέτρα 3. 548 2. 340 600 414 638 2. 310 1. 396 530 (5. 888) (1. 014) (2. 034) (2. 840) - Δραστηριότητες πληροφόρησης και διάδοσης - Εθνικές Μονάδες Συντονισμού - Τεχνική βοήθεια σε κοινοτικό επίπεδο - Έρευνα και μελέτες συνεργασίας Υποσύνολο Συμπληρωματικών μέτρων ΣΥΝΟΛΟ 2. 823 3. 082 6. 385 2. 021 (14. 311) 39. 990 4. 239 4. 540 *** 2. 356 (11. 135) 105. 319 719 1. 554 2. 900 728 (5. 901) 1. 380 1. 466 *** 807 2. 140 1. 520 *** 820 (3. 653) (4. 480) 32. 721 35. 496 40. 000 J * κατά την περίοδο 1988-1991, οι διεθνικές τοποθετήσεις κατάρτισης και οι ανταλλαγές οργανώνονταν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού δικτύου συμπράξεων κατάρτισης (ΕΔΣΚ) ** κατά την περίοδο 1988-1991, οι δραστηριότητες στον τομέα του επαγγελματικού προσανατολισμού περιλαμβάνονταν στο ρόλο του Ευρωπαϊκού δικτύου συμπράξεων κατάρτισης (ΕΔΣΚ) *** από το 1993 και μετά η παροχή της βοήθειας αυτής περιλαμβάνεται στο μέρος Α του γενικού προϋπολογισμού της Επιτροπής. ZW Παράρτημα 2: Στατιστική ανάλυση Κατά την παρούσα περίοδο δημογραφικής κάμψης, τα ιδρύματα παροχής επαγγελματικής κατάρτισης αντιμετωπίζουν αυξημένο ανταγωνισμό σε ό,τι αφορά τους νέους σε ηλικία κατάρτισης. Το 1988, το πρώτο λειτουργικό έτος του Προγράμματος PETRA, ο συνολικός αριθμός των νέων 15 έως 19 ετών ήταν 26. 1 εκατομμύρια στην Κοινότητα και περίπου το 1/3 των νέων αυτών ανθρώπων υπολογιζόταν να συμμετάσχει σε πλήρους ή μερικού ωραρίου αρχική επαγγελματική κατάρτιση. Οι αριθμοί των νέων στην Ευρώπη (εξαιρουμένης της Ιταλίας και της Πορτογαλίας) δηλώνουν ότι ο αριθμός των νέων μεταξύ 15 και 19 ετών θα αυξηθεί ελαφρά κατά το έτος 2000 και στη συνέχεια θα μειωθεί από 17. 7 εκατομμύρια το 2000 σε 15. 8 εκατομμύρια το 2020 (βλ. γραφική παράσταση 1). Αυτό σημαίνει ότι για να διατηρηθεί απλά ο ίδιος αριθμός ατόμων με τεχνικά προσόντα όπως το 1995, τα συστήματα κατάρτισης θα πρέπει να προσελκύσουν περίπου το 37% της ανάλογης ηλικιακής ομάδας το 2020. Ακόμα μεγαλύτερες προσπάθειες θα απαιτηθούν για την αύξηση του αριθμού των συμμετεχόντων σε αρχική επαγγελματική κατάρτιση. Γραφική παράσταση 1: Συνολικός αριθμός των νέων (Πηγή Eurostat, Από τις 12 χώρες της Κοινότητας παρουσιάζονται οι 10, εξαιρουμένων της Ιταλίας και της Πορτογαλίας) Αριθμός των νέων ηλικίας 15-19 ιτών 1995 2000 2005 2010 2015 2020 Έτος Το ποσοστό ανεργίας του συνολικού πληθυσμού αυξήθηκε κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών από 9,2% το 1991 σε 11,2% το 1994 (βλ. πίνακα 2). Ο πίνακας αυτός δεν αποκαλύπτει ορισμένες σημαντικές ανισότητες μεταξύ χωρών και μεταξύ διαφόρων ομάδων ατόμων. Έτσι, η ανεργία αυξήθηκε σε όλες τις χώρες κατά την περίοδο από το 1988 έως το 1994 με εξαίρεση τη Δανία, την Ιρλανδία, την Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, όπου σημειώθηκε μικρή κάμψη της ανεργίας μεταξύ 1993 και 1994. Εάν εξετάσουμε την αλλαγή από το 1992 έως το 1994, μόνο η Δανία και η Ιρλανδία παρουσιάζουν μικρότερη ανεργία το 1994. Επιπλέον, το συνολικό ποσοστό ανεργίας έπεφτε από το 1988 έως το 1991, ενώ στη συνέχεια το εν λόγω ποσοστό παρουσίασε αύξηση (βλ. πίνακα 3). 2. S Πίνακας 2: Ποσοστά ανεργίας, ετήσιοι μέσοι όροι (Πηγή Eurostat) Ι )Κ 1)10 ». IR ΙΚ ΐ Υ Ν ΟΛ Ο Α Ν Α Ι ΉΡ Ι Κ Α Ι Γ ΥΝ M K UN " 6,4 6,3 ""•" Χ. 9 """" ίο,ϊ 4,2 6,2 7/7 7. 7 ιι. a 4,9 4,Χ n. a Ϊ9. 4 16. 4 23 ΑΝΛ 15,2 12,3 ΙΧ,5 9. 9 9. 5 I I. t 7,6 7,4 9,4 17. 3 16. 2 17. 7 ΙΜ 15,6 16,7 rr 10,9 ΙΟ. Ι Ι Ι. Χ 7,3 6,8 8,3 1. 1, Ι/« i. l 1,3 2,6 1,5 N I. 9,> 7. 1 n. a 7,1 5,3 n. a rr 5. 7 4 6. 1 4 2,X 5,3 I IK 8. 5 8,9 9,6 X,7 10 11,2 Ι Ύ Ν Λ Ι Κ Ι 'Χ 12,5 Ι2~8 n. a 27. 5 23,Χ 30,9 Ι2,Χ Ï 2J 13,6 18,4 17,3 17,2 Ί 5. 6 """ 3 2,1 19,7" " 17,8 ' 4 ,4 "'"" 12,7 9. Χ n. a X " "5,7 """. _. 7 ^ - X,' ~~ 7,(>' " 7,4 ΛΝΛΙΜ'Χ Κ ΛΙ Γ Υ Ν Λ Ι Κ Ι 1. Κ Λ Ι Ϊί Γ iN 25 ΚΙ ί ίΝ [ 25,6 4<"ϋ""" " 22,1 24,6 n. a 31,1 38,3 21,3 23,4 25 Τ 4 ,5 26,4 33 4. Χ • • — - 3,2 ~ ~ 7yj 14,6 • - - •- n. a 13,1 ~ 9 ,l ïï,4 12,4 15 " "" 14,0 ι:υκ 12. -y-K- Χ. 7 ίο. **" 1 9 8 *" 1991 1994 1988 | 1991 1994 7,9 7,2 9,5 198Χ 1991 1994 1988 1991 1994 12,6 10,9 12,9 19,8 17,7 20,2 1988 [ 17,4 1991 ! 16,3 1 9 9 4 " ~ | " Ί 9Τ m: 10,2 7,5 10 6,9 5 7 15. 4 11,4 14,4 20,3 16,7 20 15,1 13,6 17,7 " 5,4 7,8 9,1 7,6 ίίϊ. 2 11. 2 Χ,7 11,2 10,6 5,1 3,7 5,9 7,9 4/J 6. 7 6. 8 3,8 5,2 ΑΝΛ Ι'Ι-Χ ΚΛΓ< t T UN 25 ι·: i 7,Χ 10,2 9,7 6,2 3,9 5,6 16,8 17,1 n. a 34,1 25,7 34,3 18,3 18. 1 21,2 26,8 25,9 27,Χ —L. 1988 1991 1994 22,4 Ϊ9,3 21,2 ! s j 255. 8 20 22,4 | Ι | 9,7 12. 4 11,5 ! 7,4 ' '"":ΓΐΓ'- 4,7 Ι Ύ Ν/ 35,6 33~5 | n. a ιΐκια ΚΑΙ 47,7 37,Χ 43,5 U Τ Ι ίΝ 25 Ι Ί ' ί ΙΝ 26 24,6 25,7 22 7 22 7 24,7 2 8 , 5" " 31,1 27,6 24 2 27,1 39,2 33,7 36,1 4,4 3,2 7,9 5,2 3,1 6,1 13,9 ΙΟ,Χ. n. a 9,6 6,5 9,5 15,4 12 n. a 17,5 12. 1 13,6 13. 3 17,3 17,5 11,3 12,1 II. X Πίνακας 3: Οι τάσεις της ανεργίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (12 χώρες της Κοινότητας, πηγή Eurostat) < 25: Γ < 25: Α+Γ < 25: Α Τ: Γ Τ: Α+Γ Τ: Α Ποσοστό ανεργίας νέων γυναικών κάτω των 25 ετών Ποσοστό ανεργίας νέων (ανδρών και γυναικών) κάτω των 25 ετών Ποσοστό ανεργίας νέων ανδρών κάτω των 25 ετών Ποσοστό ανεργίας γυναικών Ποσοστό εργασίας Ποσοστό ανεργίας ανδρών πληθυσμού συνολικού ανεργίας του που βρίσκεται σε ηλικία Η Ορισμένες χώρες (βλ. γραφική παράσταση 4) παρουσιάζουν εξαιρετικά υψηλά ποσοστά ανεργίας (Ιρλανδία: 17,7% το 1994 και Ισπανία: 23% το 1994), ενώ άλλες έχουν πολύ χαμηλά ποσοστά ανεργίας (Πορτογαλία: 7,0% το 1994, Λουξεμβούργο: 3,3% το 1994). Αυτό σημαίνει ότι η ανεργία στις χώρες που βρίσκονται σε δυσμενέστερη κατάσταση (Ισπανία) είναι περίπου 7 φορές υψηλότερη από τη χώρα που παρουσιάζει τη μικρότερη ανεργία (Λουξεμβούργο). Επιπλέον το ποσοστό ανεργίας είναι υψηλότερο μεταξύ των γυναικών απ' ό,τι μεταξύ των ανδρών. Έτσι το ποσοστό ανεργίας των γυναικών ήταν 13,1% το 1991 τη στιγμή που η ανεργία στους άνδρες ήταν μόνο 8,7%, και 12,9% το 1994 όταν η ανδρική ήταν μόνο 9,5%. Γραφική παράσταση 4: Ανεργία ανά χώρα (Πηγή Eurostat) Οι νέοι επλήγησαν ιδιαίτερα από την ανεργία κατά τη συνολική περίοδο του Προγράμματος PETRA (βλ. πίνακα 5). Κατά μέσο όρο το ποσοστό της ανεργίας μεταξύ των νέων κάτω των 25 είναι δύο φορές μεγαλύτερο στο συνολικό πληθυσμό, φτάνοντας το 21,3% το 1991 και το 20,2% το 1994. Η ανεργία των νέων πλησιάζει ελαφρά το ποσοστό ανεργίας του συνολικού πληθυσμού. Η σχέση μεταξύ της ανεργίας των νέων και του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας ήταν 2. 03 και έπεσε στο 1. 85 το 1994, αλλά αυτό μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι η ανεργία αυξήθηκε γενικότερα. Πίνακας 5: Ποσοστό ανεργίας: νέοι και συνολικός πληθυσμός σε ηλικία εργασίας (Πηγή Eurostat) EUR12 Π=Α+Γ Λ Ι Ν=ΝΛ+ΝΓ ΝΛ NI Ν / Il NI / Il 1987 10,5 8,7 I 3. 1 21,3 19,1 23,') 2,03 2,28 1988 9,8 7,9 12,6 19,8 17,4 22,4 2,02 2,29 1989 1990 1991 1992 1993 S,9 7,1 11,8 17,6 15. 2 20,3 1,98 2,28 8,3 6,6 10,8 16,8 14,7 19,1 2,02 2,30 8,7 7,2 10,9 17,7 16,3 19,3 2,03 2,22 9,4 8,1 11,3 18,4 17,4 19,5 1,96 2,07 10,5 9,3 12,3 20,1 19,5 21 1. 91 2,00 1994 10,9 9,5 12,9 20,2 19,3 21,2 1,85 1. 94 Υπόμνημα: Π = συνολικός πληθυσμός (Α+Γ) Α = σύνολο ανδρών Γ = σύνολο γυναικών Ν = συνολικός πληθυσμός κάτω των 25 ετών (Α+Γ) ΝΑ = σύνολο ανδρών κάτω των 25 ετών ΝΓ = σύνολο γυναικών κάτω των 25 ετών 2Λ Στο σημείο αυτό παρατηρούμε πάλι σημαντικές διαφορές μεταξύ χωρών, με το Λουξεμβούργο να παρουσιάζει ποσοστό μόνο 7,1% το 1994 και τη Γερμανία μόνο 5,2% το 1994. Οι χώρες που έχουν υψηλά ποσοστά ανεργίας μεταξύ των νέων είναι η Ισπανία με ποσοστό 38,3% το 1994, και η Ιταλία με ποσοστό 31,1 % το 1994. Ίσες ευκαιρίες: Πράγματι τα ποσοστά της ανεργίας δείχνουν ότι η ανεργία των γυναικών είναι γενικά υψηλότερη από αυτή των ανδρών. Έτσι το ποσοστό γυναικείας ανεργίας ήταν 13,1% το 1987 (8,7% για τους άνδρες) και 12,9% το 1994 (με αντίστοιχο ποσοστό ανδρών το 9,5%). Όταν εξετάζουμε την ομάδα των γυναικών κάτω των 25 ετών η κατάσταση είναι ακόμα σαφέστερη. Οι νέες γυναίκες παρουσιάζουν εξαιρετικά υψηλό ποσοστό ανεργίας (κατά το 1994 το 21,2% των νέων γυναικών ήταν άνεργες σε σχέση με το 19,3% των ανδρών και 10,9% του συνολικού πληθυσμού, βλ. πίνακα 2). Η ανεργία των γυναικών ακολούθησε σε γενικές γραμμές τις ίδιες τάσεις με την ανεργία του συνολικού πληθυσμού. Το ποσοστό μειώνεται ελαφρά από το 1987 έως το 1991 και στη συνέχεια ανεβαίνει πάλι. Οι αριθμοί της γυναικείας ανεργίας στην Κοινότητα κρύβουν πολύ σημαντικές αλλαγές μεταξύ χωρών: η ανεργία των νέων γυναικών είναι εξαιρετικά υψηλή σε χώρες όπως η Ισπανία (43,5% το 1994) και η Ιταλία (36,1% το 1994). Στην Ιταλία η γυναικεία ανεργία (1994: 17,8%) είναι πάνω από διπλάσια από αυτή των ανδρών (1994: 8,3%). Άλλες χώρες έχουν σημαντικά χαμηλά ποσοστά γυναικείας ανεργίας, για παράδειγμα η Γερμανία είχε μόνο 4,7% το 1994. Είναι, επίσης, ενδιαφέρον να μελετήσουμε τη σχέση μεταξύ ποσοστού ανεργίας του συνολικού πληθυσμού και του ποσοστού ανεργίας μεταξύ νέων γυναικών (βλ. γραφική παράσταση 6). Παρατηρούμε ότι η διαφορά μεταξύ των δύο ποσοστών μικραίνει. Το 1987 ο λόγος ήταν 2,27, ενώ το 1994 έπεσε στο 1,94. Το ποσοστό γυναικείας ανεργίας παραμένει ωστόσο, σχεδόν διπλάσιο από το ποσοστό ανεργίας του συνολικού πληθυσμού. Τέλος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο λόγος μεταξύ ποσοστού ανεργίας νέων γυναικών πλησιάζει αυτόν των νέων ανδρών γενικώς. 2Jk Γραφική παράσταση 6: Ποσοστό ανεργίας νέων γυναικών συγκρινόμενο με το ποσοστό ανεργία του συνολικού πληθυσμού (πηγή Eurostat) Ανεργία νέων γυναικών / πληθυσμό EUR 12 Λόγος 0. 50 + 0. 00 Ν = Νέοι κάτω των 25 ετών (άνδρες και γυναίκες) ΝΓ= Νέες γυναίκες κάτω των 25 ετών Π = Συνολικός πληθυσμός σε ηλικία εργασίας (άνδρες και γυναίκες). 1θ Παράρτημα 3: Βιβλιογραφία PETRA Publications: Office for Official Publications of the European Communities "European Handbook for Guidance Counsellors - Complementary version", 1996 "Promoting Equal Opportunities for Girls and Young Women in Initial Vocational Training", 1995 "Promoting Initiative and creativity of young people", 1995 "Compendium PETRA", 1995 "The European Dimension in Vocational Guidance", 1995 "Responding to New Skill Needs - a Regional Perspective", 1995 "Transnational Placements: Impact and Potential", 1995 "European Handbook for Guidance Counsellors", 1994 "Vademecum PETRA - Applicant's guide for 1994", 1993 "Report on the Implementation of the PETRA Programme 1988-1991", Presented by the Commission to the Council, the European Parliament, the Advisory Committee on Vocational Training and the Education Committee, June 1992 PETRA Research Studies "The PETRA Research Partnerships 1989-1993: An overview of research outcomes", Published by Instituut voor Toetepaste Sociale Nijmegen, The Netherlands, 1995 "Strategies to Improve Young People's Access to and their Progression within Initial Vocational Training", A study prepared at the request of the European Communities, J. Banks, EN, FR, DE, November 1994 "Recognition and Certification of Transnational Training and Work Experience Placements", Synthesis report of national level reports published by SCOTVEC (Scottish Vocational Education Council), July 1994 "Education and Vocational Guidance in the European Community" A. G. Watts, J. Guichard, P. Plant, M. L. Rodriquez, July 1993 PETRA Working Documents "Aspects of Evaluation for Transnational Vocational Placements", PETRA Action I. Produced by the Carl-Duisberg-Gesellschaft, one of the PETRA NCUs in Germany, in cooperation with other PETRA NCUs, 1995 "Training Package for Transnational Partnerships" Computer based training pack, produced by Léargas, Irish PETRA NCU, in cooperation with other NCUs, 1995 "Report on the Closing Seminar of the PETRA Programme", Killiney, Ireland, 9-10/02/1995 - European Commission 2^ "Basic Communicative Skills and Cultural Knowledge for Transnational Vocational Placements", Published by Léargas, Dublin, on behalf of the NCU Working Group on Foreign Languages, June 1994 "Catalogue of National Guidance Resources Centres", Commission of the European Communities, 1994 "PETRA - Vocational Training in the Agricultural Sector - the Contribution of the PETRA Programme", Commission of the European Communities, 1993 "PETRA - Action I - Placements in figures", European Commission, 1992 Background Documents "Education - Vocational Training - Research: The Obstacles to transnational Mobility", a Green Paper by the European Commission "Structures of the Education and Initial Training Systems in the European Union" 1995 - Prepared jointly by Cedefop and Eurydice Office for Official Publications of the European Communities "White Paper: Teaching and Learning - Towards the Learning Society", 1995, European Commission "Development of Statistics on Initial Vocational Training - final Report", Anastasia Fetsi A study prepared by Eurostat at the request of the Commission of the European Communities, 1995, "Individual Portfolio Pilot Project Final Synthesis Report". Prepared for the European Commission by the National Council for Vocational Qualifications (NCVQ), David Handley, March 1995 "L'Europe et la formation professionnelle des jeunes - transférer les acquis de PETRA dans LEONARDO et EMPLOI/YOUTHSTART", Racine Editions, 1995 "From PETRA to LEONARDO: European Cooperation in Initial Vocational Training", CIBB's- Hertogenbosch, Rijksuniversiteit Leiden, July 1995 Council Decision of 6 December establishing an action programme for the implementation of a European Communitty vocational training policy. OJEC L340, Volume 37, 29 December 1994. ISSN 0378 - 6978 Cedefop publications 1994/1995 "Reports on Vocational education and training" in France, Belgium, Netherland, Germany, Italy, Spain, Ireland, UK, Luxembourg, Greece, Portugal, Denmark, 1994 National Final Reports on the implementation of the Petra Programme. 1995 Reports from Denmark, France, Ireland, Portugal, Luxembourg, UK, Belgium, Greece, Germany 21 ISSN 0254-1483 COM(97) 385 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 04 13 16 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-388-GR-C ISBN 92-78-23015-4 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο