eurovoc_concepts:
collective activities
foundation
report
social economy
voluntary organisation

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 06. 06. 1997 COM(97) 241 def. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE. DE VERSTERKING VAN DE ROL VAN VERENIGINGEN EN ;: mœâmàmm EUROPA '- ai INHOUDSOPGAVE I Inleiding II Reikwijdte : • III De rol en het belang van verenigingen en stichtingen IV De samenwerking tussen de sector en de Europese instellingen V Problemen en uitdagingen waarmee de sector wordt geconfronteerd VI Conclusie : Bijlage I - De enquête Bijlage II - Overzicht van het juridisch en fiscaal kader voor verenigingen en stichtingen Bijlage III - Het juridisch en fiscaal kader voor verenigingen en stichtingen : 4^ H 3 7 9 12 18 30 36 u INLEIDING DOEL De2e mededeling heeft betieidkiag op i éem rector vas 4e sociale economie ir. de Europeso OèifteenseMp, aanrelijk die van de verenigingen eta stichtingen. Deze organisaties spelen een belangrijke; rol op bijna elk gtâtàed van de sociale activiteit £ij dragen bij #m hùi scheppen van ^rkgeiegejïheid> het actieve burgerschap en de democratie, bieden een Mm aantal diensten aan> spelen een belangrijke rol bij $pOïtactâViteiten? verdedigen 4$ belangen van de burger bij diverse ov^heid&ïttstanties» zijn heel actief op het gebied van de bevoréerrag en verdedi^ng van de rechten van de mens en leveren een essentiële bijdrage tot bet ontwïkkein^beleid* fo de loop 4er jaren hebbon zij een 14. steeds grotere bijdrage geleverd tm de •mtw&Mlmg vM Europa» Iseigeem mo^ worden isaïigemoedïgd m versterkt * ^. i£ Cezien het belang van deze $eeto^hee& de Europese Commise een uigebreide enquête gehouden om een betere tanis te Is&jgen van de sector en na te gaan welke problemen moeten worden aangepakt De le^aitaten van deze en<p$te wotden gegeven In »L" - < 13 Het doel van dit document is het groeiende belang van de sector binnen de Europese Unie te illustreren, aan te tonen met welke problemen en uitdagingen deze organisaties worden geconfronteerd en een dialoog op gang te brengen op grond van een aantal ideeën teneinde him ontwikkeling op Europees en nationaal niveau te bevorderen, hen beter in staat te stellen om in de toekomstige behoeften te voorzien en hun bijdrage tot de Europese integratie maximaal te versterken. een stelt aantal 1,4 DU document maatregelen voor ditt op nationaal ntveara kunnen worden genomen, msar is geenszins bedoeld cm de lidst&ten specifieke oplossingen of acties op te dringen. Het îs mx de Hdstöten zelf om d« ve-rscfüflende problemen tsaar eigen goeddunken aan te pakken, Overee/akcmstig hét subsidiariteits* en het evenredigheidsbeginsel zijn er echter enkele doelstellingen die op kunnen worden communautair nagestreefd, Beae in de ^CoactasiV* toegelicht tdee&t worden niveau II REIKWIJDTE Verenigingen 1 Van de drie sectoren * coöperaties, onderlinge maatschappijen en verenigingen - die samen de-sociale économie vormen, is het verenigmgswezen veruit het moeilijkst af te bakenen ofte omschrijven* In hun meest elementaire vorm zijn 2. 1 verenigingen groepen mensen die voor een bepaald doel zijn samengekomen, en 2. 2 Aan de ene kant van het spectrum vloeit de wereld van verenigingen onmerkbaar over in het weefsel van het maatschappelijke, gezins- en gemeenschapsleven van alledag, aan de grootschalige vindt men andere kant instellingen van enorm nationaal en zelfs internationaal belang, zoals universiteiten, culturele onderzoek- ziekenhuizen, instellingen, waarvan veel mensen (ten onrechte) denken dat het gewone "openbare" lichamen zijn. Andere verenigingen hebben van daarentegen honderden medewerkers, duizenden vrijwil ligers en een omzet van vele miljoenen ecu. Talrijke verenigingen werken op conventionele terreinen, zoals maatschappelijk werk, nauw samen met de overheid, andere handhaven een sterke traditie van volledige zelfstandigheid en zetten zich in voor radicale maatschappelijke programma's of "alternatieve" levenswijzen. personeelsbestand een Er bestaat 2. 3 enige overeenstemming over het feit dat verenigingen in uiteenlopende mate de volgende kenmerken gemeen hebben: echter 3$ onderscheiden zich van informele of (a) ad hoc samengestelde, buter maatschappelijke groeperingen doordat zij in enige maté, hoe rudimentair dan ook* een formeel of institutioneel bestaan leiden. 1 lo (b) zij keren geen winst uit, met andere woorden zij hebben andere doelstellingen dan het behalen van winst voor hun bestuur of leden. zij zijn onafhankelijk van met name de (c) regering en andere overheidsinstanties, met andere woorden zij zijn vrij om zichzelf sonder overheidsbemoeienis en volgens hun eigen regels en procedures te besturen. (d) zij moeten worden bestuurd op "belangeloze" wijze. Dit is een niet zeer gelukkig gekozen term die niet alleen moet aangeven dat verenigingen zelf niet naar winst mogen streven, maar ook dat bestuurders van verenigingen hun functie niet uit persoonlijk winstbejag mogen uitoefenen. (e) zij moeten in enige mate actief zijn in het openbare leven en hun activiteiten moeten, althans gedeeltelijk* gericht zijn op het bijdragen aan liet algemeen welzijn. loopt De mate waarin sommige verenigingen 2. 4 aan de bovengenoemde vijf kenmerken voldoen, sterk uiteen. Het kan bijvoorbeeld verre van gemakkelijk zijn om uit inderdaad te maken of een vereniging zelfstandig is en ook het begrip "algemeen welzijn" is ongetwijfeld controversieel. De definitie biedt niettemin een zeker houvast op een ingewikkeld gebied. zeer specifieke die min of meer Dit document heeft betrekking op alle 2. 5 organisaties de bovengenoemde vijf kenmerken gemeen hebben. Drie soorten organisaties zijn om duidelijke redenen echter bewust buiten beschouwing gelaten. Het gaat om politieke partijen (die wel een vereniging kunnen zijn, maar duidelijk een apart geval vormen), religieuze congregaties (in de strikte betekenis, met inbegrip van organisaties met een religieuze achtergrond die zich bezighouden met werk van algemeen belang) en vakbonden en werkgeversorganisaties. Stichtingen 3 Evenals verenigingen ontplooien ook stichtingen een ruime hoeveelheid activiteiten. In sommige landen is de stichting vaak het middel bij uitstek om doelstellingen na te streven die niet te onderscheiden zijn van doelstellingen die in andere landen veelal door verenigingen worden nagestreefd. Uit juridisch oogpunt vormen stichtingen echter een meer homogene groep dan verenigingen: het enige belangrijke verschil is dat sommige stichtingen vooral voor particuliere belangen en andere vooral voor openbare belangen opkomen. Het zijn de stichtingen die meer bepaald een doel van algemeen belang nastreven (ook al blijven ze particuliere organisaties) die in deze mededeling centraal staan. Ten behoeve van dit onderzoek zijn 3. 1 stichtingen dus organisaties met eigen inkomsten die zij naar eigen goeddunken besteden aan projecten of activiteiten die het algemeen welzijn ten goede komen. Ze zijn volkomen onafhankelijk van de regering of andere overheidsinstanties en worden geleid door onafhankelijke besturen of beheerders. Soorten verenigingen stichtingen Verenigingen zijn en 4 moeilijk in categorieën onder te brengen of te definiëren. Op Europees niveau hangt dit ten dele samen met de verschillende nationale tradities die zij belichamen en met het feit dat zij verschillende doelstellingen combineren. Van de meeste verenigingen en stichtingen kan echter worden aangenomen dat ze een of meer van de volgende functies hebben: vaak meerdere heel jiïenstmtenittg: hun leden of cliënten (a) diensten verlenen, zoals maatschappelijke diensten, opleiding, gezondheidszorg, informatie, advies of ondersteuning. Belattgertbehartiging: (b) organisaties * die campagne voeren, lobbyen of zijn dit op andere manieren ageren ten behoeve van een zaak of groep teneinde verandering teweeg te brengen in de publieke opinie of het beleid. Het juridisch en fiscaal kader voor verenigingen en stichtingen (e) Zeltotk af o r d g r J ^ g d b t e ^- dit £ijn organisaties die opgericht worden door groepen mensen met een gezamenlijk belang of een gemeenschappelijke elkaar onderlinge bijstand te verlenen, informatie te verstrekken en ondersteuning en samenwerking te bieden. behoefte om Onderzoek c<rörflfigfe (d) de e« zogenaamde "mtermediaire organisaties" die de activiteiten coördineren van of informatie en ondersteuning ofwet verstrekken zelfstandige organisaties die op een bepaald gebied actief zijn* ofwel de gehele sector in het algemeen* Dergelijke organisaties vervuilen een belangrijke rjmetie doordat zij de schakel vomica tussen de sector en de overheid» aan er zijn 4. 1 Veel verenigingen en stichtingen hebben uiteraard een nationale en zelfs internationale reikwijdte. De grote meerderheid ontplooit haar activiteiten echter in regio's of gemeenten. In het algemeen kan worden gezegd: hoe kleiner het geografische bereik, hoe meer functies de vereniging vervult en hoe moeilijker het is om. deze functies van elkaar te onderscheiden In heel Europa honderdduizenden autonome plaatselijke groepen die in hun eigen buurt, stadswijk, doip of klein plattelandsgebied streven de actief levensstandaard plaatselijke gemeenschap verbeteren. Dergelijke organisaties vervullen eigenlijk tegelijkertijd en meestal alle informele bovengenoemde nineties - het verlenen van diensten en onderlinge bijstand, het vestigen van de aandacht op de behoeften van de gemeenschap of van bepaalde groepen binnen deze gemeenschap en het verschaffen van een mechanisme waarmee de gemeenschap haar wensen aan de overheid kenbaar kan maken. en die ven ernaar de wijze zijn op ïe fiscaal van kader voor verenigingen Het belang van een duidelijk en positief 5 de juridisch en en werkzaamheden stichtingen mag niet worden onderschat. De organisaties ondervinden moeilijkheden om hun activiteiten uit te breiden wanneer een dergelijk kader op nationaal of Europees niveau niet bestaat. Bijlage II geeft een overzicht van het juridisch en fiscaal kader voor de sector in de lidstaten van de Europese Unie. 11! DE ROL EN HET BELANG VAN VERENIGINGEN EN STICHTINGEN 6 Uit de resultaten van de door de Commissie gehouden enquête blijkt dat, hoewel verenigingen en stichtingen vaak heel klein zijn, ze samen over aanzienlijke middelen beschikken en een grote hoeveelheid menselijk potentieel op de been kunnen brengen, zowel betaalde medewerkers als vrijwilligers. Net als andere bedrijven en met name kleine en middelgrote veel ondernemingen verenigingen en stichtingen ook economisch actief: ze verkopen producten, verlenen diensten waarvoor ze betaald worden en genereren zo financiële overschotten die vervolgens opnieuw worden geïnvesteerd. zijn 6. 1 De bijdrage van de sector aan de economie is zeer aanzienlijk. Hoe aanzienlijk is onlangs duidelijk gebleken uit de resultaten van het eerste nauwgezette vergelijkend onderzoek naar de sector in vier lidstaten (het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk. Duitsland en Italië) Johns Hopkins onder Universiteit in Baltimore1. Deze resultaten zijn van groot belang. leiding van de Gepubliceerd in 1994. 6. 2 Het onderzoek wees uit dat: in Duitsland de sector 3,7% van de totale werkgelegenheid en 10% van de totale werkgelegenheid in de dienstverlening voor zijn rekening neemt. Dat is niet minder dan een miljoen mensen. De non-profit sector is vooral belangrijk in de gezondheidszorg: 40% van de opnamedagen in hef ziekenhuis komen voor rekening van de sector alsook 60% van de voorzieningen voor thuiszorg. aan ongeveer in Frankrijk 4,2% van de werknemers in de sector werkt, of ruim 10% van de totale beroepsbevolking die in de dienstverlening werkzaam is. In totaal biedt de sector 800 000 werkgelegenheid mensen. Non-profit organisaties zorgen voor ongeveer de helft van alle mensen in de thuiszorg en voor ongeveer 20% van de leerlingen op basis- en middelbare scholen. Non-profit organisaties zijn met name aanwezig in de maatschappelijke dienstverlening en in de sport (80% van de sportieve bevolking is lid van een non-profit club). in Italië bijna 2% van de werknemers in de sector werkt, of ruim 5% van de totale beroepsbevolking die in de dienstverlening werkzaam is. In totaal biedt de sector, die prominent aanwezig is in de maatschappelijke dienstverlening, werk aan ongeveer 400 000 mensen. Non-profit organisaties leiden 20% van de kleuterscholen en meer dan 40% van de voorzieningen voor thuiszorg. in het Verenigd Koninkrijk 4% van de werknemers in de sector werkt, of meer dan 9% van de totale beroepsbevolking die in de dienstverlening werkzaam is. Er werken ongeveer 900 000 mensen in de sector, die een bijzonder belangrijke rol vervult in het verstrekken van onderwijs - alle "colleges" worden geleid door non-profit organisaties, alsmede 22% van de basis- en middelbare scholen. 6. 3 Tot slot zij erop gewezen dat de gezamenlijke uitgaven van de sector in deze landen niet minder dan 127 miljard ecu bedroegen (17 miljard in Italië, 31. 3 miljard in Frankrijk, 36,6 miljard in het Verenigd Koninkrijk en 42,2 miljard in Duitsland). De cijfers voor de bedrijfskosten van non-profit organisaties als percentage van het bruto nationaal product zijn niet minder indrukwekkend: 2% in Italië, 3,3% in Frankrijk, 3,6%. in Duitsland en 4,8% in het Verenigd Koninkrijk. 6. 4 De opmerkelijkste ontwikkeling is de groei van de werkgelegenheid. Het onderzoek heeft aan het licht gebracht - in ieder geval in Frankrijk en Duitsland, waar cijfers beschikbaar waren - dat de sector in de tien jaar tussen 1980 en 1990 voor een krachtige groei van de werkgelegenheid heeft gezorgd, In Frankrijk was de sector goed voor één van iedere zeven nieuwe banen die er in die tien jaar zijn bijgekomen* en in Duitsland voor één van iedere acht of negen» Dit is inderdaad een zeer belangrijke bevinding, 6. 5 Deze cijfers komen wellicht niet als een complete verrassing, gezien de groei van de sector in het recente verleden en de redenen die hier naar alle waarschijnlijkheid aan ten grondslag liggen (zie punt 1. 4 en 1. 5 van bijlage I). Sommige van deze redenen hangen wellicht samen met tradities of ontwikkelingen eigen aan bepaalde lidstaten. Maar er zijn ook andere factoren die in de Gemeenschap een steeds grotere rol hebben gespeeld - het ontdekken van nieuwe behoeften en het ontstaan nieuwe maatschappelijke bekommeringen, maar bovenal de neiging van de regeringen Om verenigingen en stichtingen te betrekken bij het verlenen van diensten die zij vroeger zelf opzetten en verstrekten. van 6. 6 Deze beleidsontwikkelingen hebben zich echter niet in alle lidstaten op dezelfde wijze voorgedaan. Ook de mate waarin deze ontwikkelingen vergezeld gingen van duidelijke wettelijke en administratieve veranderingen om de betrokkenheid en van verenigingen stichtingen te stimuleren, liep nogal uiteen. 6. 7 De cijfers tonen duidelijk aan dat de sector heeft bewezen in staat te zijn nieuwe mogelijkheden aait te grijpen en daardoor niet alleen aan de verbetering van de levensstandaard, maar de werkgelegenheid en de economische groei bij te dragen. Daarom moet de sector worden aangemoedigd óm een grotere rol te speten bij het scheppen van werkgelegenheid, zoals aangegeven in het «*Werkgelegenheidspact,% bijvoorbeeld in het kader van plaatselijke werkgelegeuheidsinitiatieven. aan ook soms 6. 8 In de hele Gemeenschap houdt een zeer groot aantal verenigingen en stichtingen zich bezig met de opleiding en herscholing van van in werklozen, overheidsprogramma's, maar vaak ook uit eigen beweging, en met het verlenen van diensten aan kansarmen - gehandicapten, randgroepjongeren, zij die zich om de een of andere reden niet staande kunnen houden op de arbeidsmarkt. kader het aan hebben 6. 9 Verenigingen en stichtingen verschaffen talloze ook waardevolle opleiding vrijwilligers, van wie velen later werk vinden op de conventionele arbeidsmarkt dankzij de tijdens hun ervaring en kennis die zij vrijwilligerswerk opgedaan. Vrijwilligerswerk is voor veel mensen ook een ideale manier om hun arbeidsritme te behouden langdurig en dit geldt met name voor werklozen. De sector van de verenigingen biedt de jongeren talrijke mogelijkheden om nieuwe ervaring op te doen en sociale vaardigheden te verwerven, waardoor op werkgelegenheid worden vergroot en ook hun gevoel van eigenwaarde en burgerschap wordt vrijwilligerswerk versterkt. Het Europees behandelt deze kwestie en biedt leerzame ervaring op basis van de actieve betrokkenheid project. van Vrijwilligerswerk is ook heel belangrijk voor gepensioneerden die verder gebruik willen maken van hun vaardigheden en een actieve rol willen blijven spelen in de samenleving. jongeren kansen lokaal hun een bij Maatschappelijk belaivt 7 Er zijn geen precieze cijfers om te weten hoeveel personen in de Unie lid zijn van een vereniging, maar op grond van de ramingen van een aantal lidstaten mogen we aannemen dat het om een derde tot de helft van de bevolking gaat, d. wjL circa honderd miljoen 'personen. als (en ideeën tegenwoordig wetenschappelijke Historisch gezien zijn de invloed en 7. 1 hun verenigingen resultaten van zusterorganisaties, stichtingen) moeilijk te overschatten. Aan verenigingen en stichtingen danken we de oorsprong van veel diensten die we vanzelfsprekend beschouwen, zoals onderwijs, gezondheidszorg en maatschappelijke dienstverlening. Hun bijdrage aan de ontwikkeling van sociale en politieke ideeën en aan het intellectuele klimaat waarin we nu leven, is eveneens aanzienlijk geweest. Verenigingen en stichtingen hebben een belangrijke rol gespeeld bij het verspreiden van en technologische ontwikkelingen en hebben fora gevormd voor de gedachten wissel ing over het hele spectrum van menselijke belangen. Zij stonden voorop bij de strijd om de erkenning van de mensenrechten en de menselijke waardigheid, alsook bij de strijd om het behoud van ons cultureel erfgoed en het milieu. Vele bevorderen een geest van solidariteit met kansarmen, zieken of gehandicapten, armen en uitgeslotenen, ouderen en jongeren, en tussen werkenden en werklozen, tussen mannen en tussen meer vrouwen, welvarende regio's en armere of tegen armoede vechtende regio's. Verenigingen leveren een belangrijke bijdrage aan de bestrijding van sociale uitsluiting, seksuele uitbuiting van vrouwen en kinderen, vreemdelingenhaat. Zij hebben een belangrijke rol gespeeld bij de mobilisatie van de publieke opinie ontwikkelingssamenwerking, hebben de democratie bevorderd, hebben bevoorrechte relaties tot stand gebracht met de vertegenwoordigers van de ambtenarij in de en ontwikkelingslanden, tussen generaties, racisme hebben nood- voor en in crisisperioden en voedselhulp verleend hebben daarbij in probleemgebieden vaak blijk gegeven van heroïsme. ervaring en hun basisfilosofie, in combinatie met hun steeds betere organisatie op Europees niveau zijn ze goed toegerust voor deze rol. 7. 2 Tegenwoordig zijn verenigingen en stichtingen actief op ieder denkbaar gebied van menselijke belangstelling of streven. Hun bijdrage aan het welzijn en de ontwikkeling van onze samenleving en aan onze culturele verscheidenheid is belangrijker dan ooit, vooral in het licht van het Europese integratieproces. Tegelijkertijd blijven ze vernieuwen, nieuwe en mogelijkheden behoeften beproeven om in die behoeften te voorzien. ontdekken Op deze w#ze blijven verenigingen en stichtingen niet alleen zorgen « zoals ze altijd ai hebben gedaan- voor de voedingsbodem of ^enenpooPwaitiTïit toekomstig «odaal en ander beleid #iefc eventueel kan ontwikkelen, maar ook voor het politieke* sociale en intellecfciele ïàimaar waarin verandering op Politiek belang: Burgerschap $. Voor velen te hei lidmaatschap van een vereniging **f aÉehtïag of het doen van Vfijwiiîîgersweric voor deze organisaties eea essentiële ntariier vom hm gevoel van burgetschap -te. uiten en actieve ^langstelling 8. 1 Op Europees niveau wordt de rol van verenigingen bij het versterken van het gevoel van burgerschap en bij het verstrekken van een middel om aan dit gevoel uitdrukking te geven, is steeds belangrijker. Voor verenigingen immers een actieve rol weggelegd bij het creëren van een Europees burgerschapsgevoel, zoals bedoeld in artikel 8 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. Verenigingen en stichtingen koesteren sinds lang internationale contacten en begrip tussen volkeren en tonen nu grote belangstelling voor de rol die de burgers moeten spelen bij de totstandbrenging van de Europese Unie en bij het geven van inhoud aan het Europa van de burger. Als gevolg van hun Politiek belang: Bevordering van de democratie 9 Verenigingen en stithtingen bevorderen een gevoel van solidariteit en burgerschap en leggen de basis voor onze democratie. Gezien de xötdagingen waarmee de Europese Gemeenschap en ook de landen van Midden- en Oost-Europa thans worden geconfronteerd, zijn deze ïunetiea meer dan ooit van essentieel belang. 9. 1 leveren Verenigingen en stichtingen ongetwijfeld een grote en onmisbare bijdrage aan het democratische leven in Europa. Het bestaan van een goed ontwikkelde sector van verenigingen en stichtingen is een teken dat het democratische proces tot volle ontwikkeling is gekomen. Voor veel mensen die lid zijn van een vereniging, is dit, afgezien van de normale verkiezingen, hun enige ervaring met het democratische proces. en regeringen intermediairs informatie De bijdrage van verenigingen aan de 9. 2 doelmatigheid waarmee een parlementaire democratie functioneert, mag evenwel niet worden onderschat. Thans spelen zij een in de rol als voorname de uitwisseling van gedachtenwisseling en tussen burgers. Zij zorgen er tevens voor dat de burgers over middelen beschikken om het regeringsoptreden of de regeringsvoorstellen kritisch te kunnen beoordelen. De verenigingen verlenen de overheidsinstanties op hun beurt deskundig advies, lichten hen in over wat bij de bevolking leeft en zorgen voor belangrijke feedback met betrekking tot de effecten van hun beleid. en Dat verenigingen 9. 3 stichtingen belangrijk zijn voor het democratische proces, betekent niet dat zij ooit de rol van gekozen vertegenwoordigers zouden kunnen overnemen. Er schuilen immers gevaren in dit "lobbyen naar bepaalde doelen voor één bepaalde kwestie", waartoe bepaalde verenigingen geneigd zijn. Bovendien zou hun streven of hun bezorgdheid om specifieke personen of groepen ertoe kunnen leiden dat zij niet genoeg geduld opbrengen om het evenwicht te zoeken tussen tegenstrijdige belangen, een doel waarnaar alle democratisch gekozen regeringen streven. Er is meer inzicht nodig in de factoren die bij politieke besluitvorming meespelen. IV DE SAMENWERKING TUSSEN DE SECTOR EN DE EUROPESE INSTELLINGEN ervaring contacten interessante en plegen De Europese Instellingen hebben reeds 9. 4 jarenlang geregeld informeel overleg met de sector van de verenigingen. Dit geldt voor veel diensten van de Europese Commissie, zoals DG IB, DG VIII en ECHO die met ontwikkelingsbureaus bijzonder hebben opgedaan in hun samenwerking met NGO's voor humanitaire hulpverlening, DG V en het platform van Europese sociale NGO's in het kader van het Sociaal Forum, DG XI en milieu organisaties, DG XXIII en het Raadgevend Comité onderlinge maatschappijen, verenigingen en stichtingen. Met name DG X houdt zich met de sector van de verenigingen bezig teneinde informatie over te Europese kwesties onder de burgers verspreiden. coöperaties, voor het via die (1994-1998) NGO's zijn betrokken bij een groot aantal 4e onderzoekprojecten Kaderprogramma worden gefinancierd. In het kader van het programma voor gericht sociaal-economisch onderzoek worden de rol van de sector in de economie en het belang ervan voor de sociale samenhang uitvoerig behandeld. Het is de bedoeling dat dit in het 5e Kaderprogramma (1999-2002) nog sterker wordt benadrukt. de van diversiteit Het Europees Parlement doet eveneens een beroep op talrijke verenigingen voor informatie en ideeën over een groot aantal onderwerpen. De sector wordt geapprecieerd, vooral vanwege zijn kennis en ervaring op het gebied van sociaal beleid, milieu-, en ontwikkelingskwesties en omdat hij een essentiële band legt met de plaatselijke burgers, vooral voor degenen die het meest kwetsbaar zijn in de samenleving. steunverlenings- aspecten De steeds belangrijkere rol van de sector 9. 5 van de verenigingen bij een groot aantal onderwerpen die voor de opbouw van Europa van hoofdbelang zijn, waaronder met name in veel lidstaten bij het beheren en verstrekken van essentiële sociale voorzieningen, werd erkend en weerspiegeld in de belangrijkste verklaringen van de Commissie over het sociaal en werkgelegenheidsbeleid, zoals bijvoorbeeld in het Groen- en Witboek over het sociaal beleid en het Witboek over en concurrentievermogen groei, werkgelegenheid. van de 9. 6 Jarenlang hebben de contacten tussen de Europese Instellingen en de sector van de verenigingen echter op een complete ad hoc basis plaatsgevonden en pas met het Verdrag betreffende de Europese Unie, in 1992, werd het belang van relaties met deze sector voor het eerst formeel erkend in Verklaring nr. 23 die als bijlage bij het Verdrag is gevoegd2. Op Europees niveau bestaat er een grote 9. 7 politieke bereidheid om erop toe te zien dat meer systematisch overleg met de sector van de verenigingen wordt aangemoedigd, zowel wat de ontwikkeling als de uitvoering van beleid tot de steeds betreft, zulks in verhouding Verklaring nr. 23 luidt ais volgt: "De conferentie onderstreept dat voor het verwezenlijken van de doelstellingen van artikel 117 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en solidariteitsverenigingen en stichtingen, als lichamen die zich bezig houden met welzijnswerk, van groot belang is'\ belangrijkere rol van de sector, met name bij het sociale beleid, in de lidstaten3. Sinds de opstelling van Verklaring nr. 23 heeft een aantal ontwikkelingen plaatsgevonden die het proces van de versterking van de samenwerking en de aanmoediging tot meer systematisch overleg met NGO's en andere organisaties van de sector van de verenigingen hebben versneld. De belangrijkste ontwik kelingen waren: • het eerste forum van het Europees sociaal beleid in maart 1996, waaraan meer dan 1 000 vertegenwoordigers van met name NGO's hebben deelgenomen, zulks aan de vooravond van de Intergouvernementele Conferentie. Er werd een nieuw beleidsdoel gelanceerd: de geleidelijke totstandbrenging van een sterke dialoog tussen de burgers op Europees niveau naast de politieke dialoog met de nationale autoriteiten en de sociale dialoog met de sociale partners. Het is de bedoeling dat het forum om de twee jaar wordt gehouden. Deze dialoog tussen de burgers heeft twee belangrijke doelstellingen: - ervoor zorgen dat met de zienswijzen en de ervaring van de sector van de verenigingen systematisch rekening wordt gehouden door de beleidmakers op Europees niveau opdat het beleid meer op echte behoeften kan worden afgestemd; en - informatie verspreiden van Europees niveau naar het lokale niveau toe, opdat de burgers zich bewust worden van de ontwikkelingen, kunnen aanvoelen dat zij aan de opbouw van Europa bijdragen en kunnen zien wat het belang ervan is voor hun eigen situatie, met als gevolg dat de transparantie wordt vergroot en het burgerschap gepromoot. Er zij ook op gewezen dat de Commissie een permanente dialoog heeft gevoerd met de sector op andere gebieden, zoals bijvoorbeeld met NGO's voor ontwikkelingssamenwerking via het EG-NGO-Verbindingscomité dat voor 90% door de Commissie wordt gefinancierd. • de oprichting, in 1995, van een platform van Europese sociale NGO's. dat een groot aantal organisaties vertegenwoordigt, om bijstand te verlenen bij de voorbereiding van het forum voor het Europees sociaal beleid en om de ontwikkeling van een dialoog tussen de burgers te bevorderen. • de oprichting, in 1995, van een "Comité van Wijzen'1 om een rapport over fundamentele rechten voor te bereiden en over te leggen aan het forum voor het sociaal beleid als bijdrage aan de IGC-besprekingen over de herziening van het EU-Verdrag. Dit rapport waarin voor een Europa van burger en sociale rechten werd gepleit, heeft ook een paneuropees debat op gang gebracht via een aantal nationale seminars waaraan met name de sector van de verenigingen en de sociale partners hebben deelgenomen. • de invoering, in 1997, van een nieuwe begrotingslijn, B3-4101, om de samenwerking met NGO's en andere organisaties van de sector van de verenigingen te versterken en deze organisaties meer mogelijkheden te bieden om aan de dialoog tussen de burgers op Europees niveau deel te nemen. 9,8 In het kader van de voorbereidingen voor de IOC werd een permanente dialoog tussen de sector, de Commissie en het Europees Parlement op gang gebracht. Belangrijke kwesties in verband met de sector werden in het kader van de IGC besproken, zoals onder meer: een juridische basis voor verordeningen met betrekking tot verenigingen op Europees niveau een juridische basis voor stimulerende maatregelen op zowel werkgelegenheids- als sociaal gebied de integratie van Verklaring nr. 23 in het Verdrag en specifieke maatregelen inzake de en de dialoog met raadpleging van solidariteitsverenigingen en stichtingen over alle voor hen relevante politieke kwesties beleidskwesties die op ontwikkelingslanden zijn gericht. van een wijziging van artikel 8 A om (in het kader de medebeslissingsprocedure) maatregelen te nemen ter bevordering van het vrije verkeer. De Commissie relevante voorstellen te doen al naar gelang de resultaten van de IGC. is voornemens Met het oog op de toekomstige vooruitgang en om de creativiteit en de vrije meningsuiting zoveel mogelijk in stand te houden, is het van belang de raadpleging van de sector van de verenigingen niet overmatig te bureaucratiseren of te institutionaliseren en in plaats daarvan te streven naar een soepele, maar systematische aanpak bij de ontwikkeling van de dialoog tussen de burgers en van de relaties tussen de sector en de Europese Instellingen, waarbij ter dege rekening wordt gehouden met het subsidiariteitsbeginsel en met de specifieke kenmerken van elke lidstaat. en de werkgelegenheid, 9. 9 De Commissie heeft ook getracht een groot aantal financieringsprogramma's open te stellen voor de sector. Dit geldt voor de structuurfondsen, de programma's PHARE en TACIS voor Midden- en Oost-Europa, het programma Leonardo da Vinci, Verklaring nr. 23 en de nieuwe begrotingslijnen voor de derde sector de begrotingslijnen voor het MKB en de sociale economie, alsmede voor het programma inzake waarmee Europees vrijwilligerswerk transnationaal wordt aangemoedigd, het EOF voor samenwerking landen van LOMÉ en specifieke met de begrotingslijnen voor externe acties, met name samenwerking met onder meer Aziatische en landen en mediterrane Latijns-Amerikaanse derde landen. vrijwilligerswerk Volgens ramingen verleent de EU jaarlijks in totaal circa 800 miljoen ecu (waarvan 196 miljoen ecu in de vorm van medefinanciering) ontwikkelingshulp via NGO's en de Commissie rekening met de sector bij veel houdt De Europese Commissie werkt ook nauw samen met NGO's in de strijd tegen seksuele uitbuiting van kinderen en vrouwen. De Commissie wenst haar samenwerking met de sector te versterken om de Europese integratie te bevorderen. Voorstellen in die zin worden in de "Conclusie" gedaan. V PROBLEMEN EN UITDAGINGEN WAARMEE DE SECTOR WORDT GECONFRONTEERD nieuwe traditionele beheersstructuren 10. Verenigingen en stichtingen werken onder enorme druk en in een alsmaar veranderend klimaat. In sommige gevallen nemen verenigingen het beheer over van diensten die tot dusver door de overheid werden verleend. Hierbij wordt de sector evenwel met echte problemen en uitdagingen geconfronteerd. rol Verenigingen waarvan de bestond in de ondersteuning van door de staat gerunde diensten, moeten deze diensten plotseling zelf runnen. Dit betekent wellicht compleet nieuwe regelingen in verband met hun personeel, en -behoeften, een volledige verandering in de financiering van de vereniging, een verandering in de wijze waarop zij met de overheid en uiteraard met en stichtingen werkt. Hoe zal de vereniging opnieuw van middelen worden voorzien? Zal de financiering van de overheid komen in de vorm van langlopende subsidies of contracten op korte termijn en zal de financiering wel toereikend zijn? Zal een vereniging steeds meer kunnen rekenen op steun van het publiek (particulieren) of de bedrijfssector? Een dergelijke verandering kan ook betekenen dat de bestaansreden van een vereniging grondig moet worden herzien. Is het normaal dat een verenigingen andere van specifieke vereniging die was opgericht om de belangen van lagen van de bevolking (gehandicapten, personen die het slachtoffer zijn etnische minderheden enz. ) te behartigen en een aantal ondersteunende diensten te verlenen, plotseling wordt gevraagd de voornaamste dienstverlening zelf te beheren? uitsluiting, sociale hebben allemaal gebieden voor zijn gevolgen die 10. 1 Dit verreikende de financiering en opleiding van verenigingen en de overheid zou moeten inzien dat het van belang is de verenigingen en stichtingen de middelen en de tijd te geven om zich aan nieuwe behoeften te kunnen aanpassen. het aan van hun hebben verenigingen functies, in onmiskenbare bijdrage groeiende 10. 2 Ondanks afhankelijkheid en stichtingen voor het vervullen van een breed de spectrum overheidsinstanties algemeen nagelaten hou verantwoordelijkheid op te nemen om ervoor te zorgen dat de sector zich in een zo goed mogelijke positie bevindt om zijn aan het algemeen welzijn te kunnen leveren. Het gevolg is dat in veel lidstaten de sector in een beleidsvacuüm op opereert, strategisch gebied. Dit gebrek aan een samenhangend beleidskader heeft de sector belet optimaal bij te dragen aan de oplossing van die problemen waarmee wij worden geconfronteerd. Het is tijd dat hier iets aan wordt gedaan» althans aanzienlijk bemoeilijkt 10. 3 Een van de grootste problemen waarmee is het beleidmakers worden geconfronteerd, huidige nijpende gebrek aan informatie over de sector. Het uitstippelen van een beleid wordt ook de overheidsstructuur en met name door de gewoonte van de overheid om verenigingen en stichtingen te beschouwen als verleners* van diensten aan cliënten of als gesprekspartners op bepaalde deelgebieden. De departementen voor sociale zaken onderhouden contacten met organisaties op het gebied van specifieke door sociale dienstverlening, het departement voor milieu houdt contact met milieuvereniginuen enz. Na verloop van tijd hebben deze departementen en hun functionarissen een grondige en gedetailleerde kennis opgebouwd van de specifieke organisaties waarmee zij te maken krijgen. De aldus door de departementen opgedane kennis blijft in de regering als geheel echter versnipperd. Meestal heeft de overheid slechts zelden een algemeen idee van de sector en zijn behoeften of van de belangrijke is ontwikkelingen binnen de sector. Het ongetwijfeld ook een van de factoren geweest die in een aantal lidstaten de groei van een "ruim sectoraal" bewustzijn bij verenigingen en stichtingen zelfheeft geremd. 10. 4 De overheid dient dringend haar verticale aanpak aan te vullen en de "horizontale" kwesties die de hele sector aangaan, ernstig te bestuderen om tot een passend beleid te komen. Tegelijkertijd moet en de publieke rol van verenigingen stichtingen worden erkend en moet de aanvaarding van de sector als volwaardige gesprekspartner in het debat over alle relevante beleids- en uitvoeringskwesties op alle niveaus actief worden aangemoedigd. en Europese stichtingen activiteiten transnationale In de afgelopen tien jaar is de omvang 10. 5 van de van verenigingen aanzienlijk gestegen. Dit vloeit voort uit het feit dat steeds meer financieringsprogramma's waarmee transnationale samenwerking wordt aangemoedigd, worden opengesteld voor de steeds meer verenigingen sector en dat in belangstelling hebben om hun diensten andere landen te ontwikkelen. 10. 6 Er is ook een groot en alsmaar groeiend aantal pan-Europese federaties of netwerken van verenigingen en stichtingen. Sommige ervan, zoals het Verbindingscomité van het Rode Kruis, treden op als coördinator voor individuele nationale organisaties die dezelfde doelstellingen nastreven en ook dezelfde naam dragen. Andere, zoals het Europees Centrum voor stichtingen of de CEDAG (het Europees 10 Comité voor verenigingen van algemeen belang), oefenen namens de sector druk uit op de overheid en ontwikkelen voorbeelden van goede praktijken voor hun talrijke leden. en geven 10. 7 Er zijn ook veel ontwikkelingsbureaus en organisaties voor spoedhulp die van oudsher in overzeese gebieden actief zijn, maar die steeds nauwer op Europees niveau en met de Europese Commissie samenwerken. Zo werkt bijvoorbeeld het EG-NGO-Verbindingscomité van NGO's voor ontwikkeling nauw samen met DG VIII (Ontwikkeling), met ECHO, DG IB en andere DG's van de Europese Commissie. van 10. 8 De mogelijkheid voor verenigingen om te tot leveren hun volledige bijdrage transnationale sociaal en activiteiten op werkgelegenheidsgebied werd beperkt door de aantal Europese een opschorting programma's sinds 1995 in afwachting van een uitspraak van het Europese Hof van Justitie over de juridische grondslag van dergelijke maatregelen. In haar voorstellen voor de IGC heeft de Commissie getracht daar een oplossing voor te vinden door een juridische grondslag voor te stellen voor de overdracht van de beste praktijken, de vorming van netwerken en de uitwisseling van ervaring op transnationale basis op gebieden zoals de bestrijding van sociale uitsluiting, de bevordering van gelijke kansen en de bestrijding van discriminatie op grond van geslacht, handicap, ras of leeftijd. Dit moet de Gemeenschap stellen stimulerende maatregelen te nemen zoals die welke reeds zijn vastgesteld voor onderwijs, opleiding en volksgezondheid. staat in 10. 9 Verenigingen die hun transnationale Europese activiteiten trachten uit te breiden, stuiten echter op veel andere problemen, zoals bijvoorbeeld: moeilijkheden om in andere landen * gelijkgezinde verenigingen te vinden -waarmee ze gezamenlijke projecten kunnen ontwikkelen. Verenigingen die op papier blijkbaar dezelfde doelstellingen nastreven, kunnen in werkelijkheid echter heel verschillend zijn. De rol van een vereniging die in een bepaald land met een specifieke clientèle werkt, kan sterk verschillen van die in een ander land. Vanwege culturele en taalkundige verschillen levert de samenwerking tussen verenigingen ook vaak moeilijkheden op. * onmogelijkheid voor verenigingen om toegang te krijgen tot Europese financiering4. Veel verenigingen kunnen moeilijk actuele informatie over Europese financiering verkrijgen. Zij kunnen ook problemen hebben met lidstaten die verenigingen en stichtingen slechts met tot Europese financieringsprogramma's waarbij de lidstaten een rol spelen in de besluitvorming. toegang verlenen tegenzin moeilijkheden om matching*fondsen (e * vinden voor projecten die via Europese worden financieringsprogramma's medegefinancierd. voor Matching-fondsen projecten komen vaak van de overheid die zelf een concurrerend aanbod kan doen of misschien geen belangstelling heeft om het project te steunen. *em te • sterke ajhankelijklieid wn fondsen, wat communautaire * Europese moetHjkheéen opkvert voor 4e planning en de caminwtéit pan het beheer als gevolg van de kortlopende incompatibititeU van financiering, essentiële financieringsbehoeften vm verenigingen op imgetemgtt deze ée met Vanwege financieringsproblemen op nationaal niveau zijn sommige verenigingen financiering, gaan uitkijken naar Europese hun hoewel niet hoofddoelstellingen de stopzetting van deze financiering kan hun bestaan immers worden ondermijnd. deze wellicht bij Door aansluit. Voor veel Europese financieringsprorgramma's geschiedt de besluitvorming vaak eerder op nationaal dan op Europees niveau. 11 de moeilijkheden waarmee verenigingen * ais gevolg van betalingsachterstanden bij de Europese financiering worden geconfronteerd Betalingen die om diverse redenen op Europees of nationaal niveau worden uitgesteld, kunnen voor verenigingen vaak problemen opleveren bij de uitvoeirng van transnationale projecten. gebrek am wettelijke erkenning voor * verenigingen in andere landen. Dit kan ernstige problemen opleveren voor verenigingen die kantoren wensen te openen in andere lidstaten of diensten wensen te verlenen die door overheidsinstanties uit een lidstaat worden gefinancierd. De andere Commissie heeft reeds een aantal maatregelen voorgesteld (met name het statuut van de verenigingen Europese rechtspersoonlijkheid te geven in andere landen van de Europese Unie. vereniging) om * ;'\, geringe - representativiteit van de vemiïgingen die aan hu overleg deelnemen, In sommige gevallen hebben de Europese netwerken niet de structuur en de geschikte leden om te waarborgen dat met de standpunten van zoveel mogelijk verenigingen die op lokaal, regionaal en nationaal niveau actief zijn, rekening wordt gehouden. gebrek aan * inzicht van, sommige overheidsinstanties in het soort Europese actMeiten die verenigngen en stichtingen wensen te verrichten Veel klagen dat verenigingen overheidsinstanties zich niet bewust zijn van of niet aanmoedigen transnationale activiteiten die zij trachten te ontplooien. Dit heeft vaak transnationale tot gevolg dat projecten op hinderpalen stuiten. tot de * gebrek aan adequate opleiding. Inadequate opleiding kan tot gevolg hebben dat verenigingen slecht worden beheerd en niet in staat zijn uitdagingen aan te nemen en , in nieuwe behoeften te voorzien. 12 gebrek aan toegang tot technieken voor * netwerkvorming Als gevolg van gebrekkige opleiding zijn sommige verenigingen niet in gelijkgezinde staat verenigingen aan te knopen. relaties met andere een al problemen 10. 10 Niet zijn deze onoverkomelijk, want sommige ervan worden reeds door de Europese Commissie en een aantal lidstaten aangepakt. Er zij evenwel op gewezen dat zij vaak op een ad hoc basis worden aangepakt en niet als onderdeel van een coherente strategie en beleid gericht op de sector. In het volgende hoofdstuk wordt een aantal ideeën naar voren gebracht die zowel door de sector zelf als op nationaal en Europees niveau kunnen worden besproken. VI CONCLUSIE OP HET NIVEAU VAN DE LIDSTATEN De Commissie vindt dat, overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel, vooral actie moet worden ondernomen op het niveau van de lidstaat of - waar nodig - op regionaal of lokaal niveau. De Commissie stelt voor dat de lidstaten aandacht besteden aan de volgende gebieden:. * verwerven vm een veel grondiger taak over en teicht m de sector op alle niveau De beleidsvorming wordt op dit moment ongetwijfeld ernstig belemmerd door het gebrek aan systematische en betrouwbare gegevens over de sector. Er zijn zelfs delen van de Gemeenschap waar de sector zich zo weinig manifesteert dat de beleidmakers zich nauwelijks van zijn bestaan bewust lijken te zijn. Alle betrokken actoren, Europese, nationale, regionale en lokale overheden en de sector van de verenigingen zelf moeten zich derhalve afvragen welke praktische stappen zij kunnen ondernemen om de omvang en bijdrage van de sector in kaart te brengen. de relatie (het "partnerschap") tussen • de overheid en de sector in de overheidsinstanties De gehele Gemeenschap en de Europese Commissie zelf verlangen van de verenigingen dat zij een steeds belangrijker rol op zich nemen. Daarom is het van belang dat verenigingen de gelegenheid wordt geboden om op alle niveaus in samenwerking met de overheid diensten te plannen en het beleid uit te stippelen. Er dient meer duidelijkheid te worden geschapen over de relatie tussen verenigingen en overheid en er moeten nieuwe partnerschappen worden ontwikkeld. Een partnerschap tussen verenigingen en contractuele overheid behelst uiteraard regelingen tussen individuele verenigingen en de overheid, die strikt genomen hun eigen beperkingen hebben. Maar welke relatie zij met de overheid ook hebben, verenigingen en stichtingen zijn onafhankelijk van de overheid en moeten dat ook blijven. De overheid moet haar beleid herzien en beleidsmaatregelen voorstellen die de sector van de verenigingen in staat stellen zijn potentieel te versterken en zo nodig zijn vaardigheden te verbeteren om de nieuwe functies waarvoor een beroep wordt gedaan op de sector, optimaal te kunnen vervullen. « veienigingenrecht De bevoegde instanties moeten nagaan welke mogelijkheden er bestaan om de rechtskaders zodanig te verduidelijken en aan te passen dat zij de sector van de verenigingen ertoe aanmoedigen zijn volledig potentieel op nationaal, regionaal en lokaal niveau te benutten. de fiscale positie. van en de mededingingsregels voor de sector 13 Het belastingstelsel dat op de sector van toepassing is, moet duidelijk en eenvoudig zijn. Daarnaast moeten fiscale prikkels en vrijstellingen zorgvuldig worden afgewogen. Iedere afzonderlijke fiscale maatregel moet voldoen aan de specifieke eisen van de sector en passen in de interne organisatiemethode waardoor de sector zich van de traditionele economische sector onderscheidt. hoe de financiële gezondheid van de • sector blijvend kan worden gewaarborgd Positieve juridische en fiscale stelsels zijn van belang voor de groei van de sector in ieder land en voor het waarborgen van de openbare verantwoordingsplicht. De overheid moet er echter ook voor zorgen dat de sector een positief imago krijgt in de samenleving en dat de financiering ervan door haarzelf, het bedrijfsleven en particuliere schenkingen wordt gestimuleerd. opleiding ' De groei van de sector ging niet vergezeld van een toename van de opleidingen om verenigingen te helpen bij het ontwikkelen van hun vaardigheden en deskundigheid om te kunnen voldoen. aan nieuwe eisen Wanneer er financieringsproblemen ontstaan en verenigingen moeten bezuinigen, gaat dit al te vaak ten koste van de voor opleiding uitgetrokken middelen. De overheid moet erop toezien dat de leden van verenigingen een passende opleiding krijgen, zodat zij de diensten kunnen blijven verlenen en de werkzaamheden kunnen blijven verrichten die steeds vaker van hen worden verlangd. ontwtkkeliingen informatiemaatschappij W;. de Verenigingen en stichtingen hebben er te worden duidelijk belang bij nauw betrokken bij de ontwikkelingen in verband met De deelneming van verenigingen en stichtingen aan proefprojecten, vooral op het gebied van de toepassingen, moet worden aangemoedigd. informatiemaatschappij. de toegang betere * stmctunrfondsen programmai tot de door de medegefinancierde > * tot toegang communautaire bestekken onder Veel verenigingen maken zich bezorgd over de financiering door de structuurfondsen. Voor zover de uitvoering en van de programma's operationele bevoegdheid van de lidstaten valt, worden deze laatste ertoe aangemoedigd de huidige administratieve praktijken te onderzoeken en te herzien om de toegang tot informatie en een ruimere deelneming van de sector van de verenigingen te bevorderen. Dit geldt ook voor de aanwijzing van begunstigden voor globale leningen. OP HET NIVEAU VAN DE VERENIGINGEN EN STICHTINGEN Het is van belang dat verenigingen en stichtingen hun uiterste best doen om zichzelf te promoten door gebruik te maken van de media en nieuwe informatietechnologie toe te passen. Zij moeten open en toegankelijk trachten te zijn, opdat het publiek en de overheid hun doelstellingen en werkwijze begrijpen. Verenigingen moeten relevante opleiding voor hun personeel en vrijwilligers aanmoedigen en goede relaties met de overheid en het bedrijfsleven trachten aan te knopen. ernaar streven De. sector moet zijn financieringsbronnen te diversifiëren om niet te sterk afhankelijk te worden van een enkele bron. Netwerken van verenigingen moeten ledenbestand zoveel mogelijk ook hun trachten uit te breiden om echt representatief te kunnen zijn. OP HET NIVEAU VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAP Bovendien stelt de Commissie het volgende voor op het niveau van de Europese Gemeenschap: een spelen Verenigingen zeer belangrijke rol als intermediair tussen burgers en overheid, een rol die echter nog steeds wordt miskend. Verenigingen eisen erkenning van hun werkzaamheden op dit gebied. Zij stellen zich niet langer tevreden met alleen maar een rol als lobbyist, maar willen systematisch de communautaire worden geraadpleegd over alle onderwerpen en beslissingen die van invloed kunnen zijn op hun activiteiten, hun werking en de verwezenlijking van hun doelstellingen. geregeld instanties door en De Commissie zal een permanente uitwisseling van informatie en ideeën in stand houden en verder ontwikkelen door een systematische en regelmatige dialoog en overleg met de sector op gang brengen5. Daarom is zij ingenomen met het feit dat de organisaties onlangs het Raadgevend comité voor coöperaties, onderlinge maatschappijen, verenigingen en stichtingen hebben opgericht. Dit Comité heeft tot taak de raadpleging en de horizontale coördinatie van de sector te waarborgen. De Commissie zal er ook naar streven haar dialoog met de sector via het Europees Forum voor sociaal beleid en de nieuwe begrotingslijn ter bevordering van de samenwerking met solidariteitsverenigingen te ontwikkelen en zal nagaan hoe de verenigingen op passende wijze in andere comités kunnen bestaande worden vertegenwoordigd. De ontwikkeling van deze dialoog en van dit partnerschap zal bijdragen aan een beter begrip en een betere verwezenlijking van de Europese integratie op alle niveaus. Het herziene Verdrag zou echter ook maatregelen moeten omvatten zoals de bestrijding van uitsluiting en de bevordering van de werkgelegenheid en zoals maatregelen raadgevende gebieden op In dit verband zij eraan herinnerd dat de Europese Commissie een gids over Europese non-profit organisaties heelt gepubliceerd om de ambtenaren in staat te stellen systematischer en zo ruim mogelijk overleg te plegen. 14 non-discriminatie en immigratie, waarvoor deze versterking van de dialoog noodzakelijk is. • De rol van de verenigingen in de huidige samenleving zal niet worden erkend zolang er niet meer bekend is over de werking, behoeften en verwachtingen van de sector; die kennis is nog verre van volledig en met name in alle lidstaten en op Europees niveau moet men zich inspannen om hier iets aan te doen. Eén van de manieren om op dit gebied vooruitgang is het garanderen van een betere zichtbaarheid van verenigingen en hun initiatieven. Om die redenen en ter ondersteuning van de inspanning om de kennis van de sector te vergroten, overweegt de Commissie een jaar van de verenigingen en het Europese burgerschap voor te stellen. te boeken, en van informatie is voornemens ze nauwer • De Commissie erkent de belangrijke rol die verenigingen kunnen spelen als verspreiders als organisaties die dicht bij de gewone burgers staan, en te betrekken bij haar acties op het gebied van informatieverspreiding. Verenigingen hebben een belangrijke rol gespeeld in de laatste "Europese jaren" en deze rol werd niet altijd erkend. De Commissie zal er daarom voor zorgen dat de rol van verenigingen in alle voor de sector relevante "Europese jaren" wordt erkend en onderstreept. Parlement heeft Het Europees • voorgesteld onderzoek te doen naar de ontwikkeling van de sociale economie in de Europese Gemeenschap, met name door de oprichting van een waarnemingspost om de ontwikkeling van de sector op de interne markt is van te volgen. De Commissie oordeel dat, wat verenigingen en stichtingen betreft, deze taak door de Europese Waarnemingspost voor het MKB kan worden vervuld. Zij stelt derhalve voor om bij de verzameling en analyse van informatie in het kader van de bestaande structuren uit te gaan transnationaal van wat verenigingen op 15 niveau doen en willen doen en met name van de problemen waarmee ze daarbij worden geconfronteerd. Deze problemen kunnen voortvloeien uit verschillen qua rechtspositie in de diverse lidstaten of zich voordoen op het gebied van geldovermaking, huur of aankoop van onroerende goederen in andere lidstaten, het verkrijgen van subsidies, de doelmatigheid van de wederzijdse erkenning van "beroepskwalificaties", de hinderpalen voor sponsoring in de lidstaten enz. De Commissie zal ook nagaan op welke gebieden er goede praktijken kunnen worden gepromoot en verspreid. variëren transnationale activiteiten te • Om verenigingen hebben ontplooien, instrumenten nodig die nog niet algemeen verspreid, maar toch absoluut noodzakelijk zijn. Die van instrumenten tot vertrouwdheid met de talenkennis bestaande verschillen tussen de lidstaten qua belastingheffing, werkwijzen, administratieve die procedures belangstelling hebben om hun transnationale activiteiten uit te breiden, is er veel vraag naar opleiding. De Commissie zal derhalve een impuls geven ter bevordering van de Europese toegang opleidingsprogramma's waarvan verenigingen met van personeelsleden Europese ambities gebruik kunnen maken. enz. Bij verenigingen tot Anderzijds levert de inzet van de sector van de verenigingen tijdens het Europees jaar voor levenslang leren het bewijs van de huidige en potentiële bijdrage van deze sector aan het levenslang leren en vooral aan de volwasseneneducatie die grotendeels door de sector wordt verzorgd. In de komende jaren zal van doorslaggevend belang worden om een kennismaatschappij voor allen op te bouwen. wellicht bijdrage deze hebben Verenigingen • vaak moeilijkheden om buiten hun eigen lidstaat partners of medewerkers te vinden die hen bij hun transnationale activiteiten kunnen helpen toegang kunnen en hun gemakkelijker verlenen tot bepaalde communautaire fondsen waarvoor zij anders niet in aanmerking komen. Dit geldt des te meer omdat de talrijke communautaire instrumenten en te beleidsmaatregelen om ondernemingen helpen partners op Europees niveau te vinden (BC-NET, Europartenariat, BSO enz. ), niet altijd aan de behoeften van verenigingen zijn aangepast6. Daarom zal de Commissie instrumenten gemakkelijker toegankelijk maken voor verenigingen en ervoor zorgen dat zij beter aan hun specifieke behoeften voldoen. bestaande de die informatie- Verenigingen en stichtingen hebben er • te worden duidelijk belang bij nauw betrokken bij de ontwikkelingen op het gebied van de informatiemaatschappij. Er moet een inspanning worden geleverd om hen beter in te lichten over de mogelijkheden en voordelen en de communicatietechnologieën en de diensten en toepassingen ervan hun te bieden hebben. De Commissie heeft reeds een projectbureau voor de informatiemaatschappij opgericht in de vorm van een "one stop shop" om de informatie op dit gebied te toegang tot vergemakkelijken. Het Forum van de is erop gericht alle informatiemaatschappij betrokken partijen, met inbegrip van de verenigingen en stichtingen, aan de discussie over het te voeren beleid te doen deelnemen. De deelneming en stichtingen aan proefprojecten, vooral op het gebied van de toepassingen, moet worden aangemoedigd. van verenigingen tot de de Veel verenigingen eisen een betere • financieringsbronnen, toegang waaronder De complexiteit van de aanmeldingssystemen en de administratieve procedures die vaak tot betalingsachterstanden leiden, kan kleine, bescheiden verenigingen ervan weerhouden structuurfondsen. De programma's RECITE- en ECOS/OUVERTURE en het PACTE-programma kunnen de internationalisering van verenigingen en stichtingen bevorderen. hun waardevolle bijdrage te leveren tot de uitvoering verschillende financieringsprogramma's van de EU. van de van inbegrip Wat de structuurfondsen betreft, zal de Commissie in samenwerking met de lidstaten actief blijven zoeken naar middelen om de toegang tot communautaire financiering te de bevorderen, met mogelijkheid tot voorfinanciering door de lidstaten en de ruimere toepassing van financiering door middel van globale subsidies. Zij zal voorstellen doen om de procedures te vereenvoudigen, zulks in het kader van de hervorming van de structuurfondsen die naar verwachting in het jaar 2000 zal plaatsvinden. Zij zal ook een ruime interpretatie van het begrip partnerschap, uitgebreid tot de economische en sociale partners7, blijven aanmoedigen om te voorzien in de behoefte aan specifieke en efficiënte systemen voor toezicht op het beheer van de openbare fondsen. rationaliseren en te De Commissie zal ook middelen zoeken om op ruimere schaal informatie te verstrekken over de momenteel voor verenigingen en stichtingen communautaire financieringsmogelijkheden8. bestaande De resultaten van de in het kader van de nieuwe begrotingslijn B3-4013 gefinancierde activiteiten zullen een idee geven van de werkgelegenheidsdimensie van de derde sector. Vooral de huidige en potentiële rol van de sector van de verenigingen en in de ontwikkeling van de stichtingen hun en werkgelegenheid werkgelegenheidsscheppend vermogen zullen worden bestudeerd en er zullen voorbeelden worden gezocht van de beste praktijken. De Artikel 4 van Kaderverordening nr. 2081/93 structuurfondsen. inzake de DG VIII (Ontwikkeling) heelt reeds een document gepubliceerd met ais titel: "Digest of Community Resources available lor financing the activities of NGOs and other Governmental and/or Decentralised Bodies representing Civil Society in the fields of Development CO-operation and Humanitarian Aid". n o ° 16 tussen de diensten follow-up en analyse moeten systematisch worden uitgevoerd. Daartoe dient ook een betere coördinatie te teneinde zowel de worden nagestreefd communautaire de toepassing regelgeving in de sector te controleren, als de toegang van verenigingsstructuren en de verenigingen te bevorderen. interne markt tot de van De Commissie is voornemens een brede dialoog met de sector, het Europees Parlement, het Comité van de regio's, het Economisch en Sockaî Comité, de lidstaten en andere betrokken partijen op gang te brengen om de in dit document aangesneden onderwerpen uitvoerig te behandelen. De Commissie za) een aantal conferenties en seminars organiseren om deze mededeling en te de daaruit voortvloeiende kwesties bespreken. Commissie zal erop toezien dat de daaruit resulterende analyses en conclusies op ruime schaal worden verspreid. en De steun van de Europese Commissie via van de opleiding informatietechnologieën zal hun potentieel tot netwerkvorming versterken en hen in staat Europese stellen communautaire programma's deel te nemen. toepassing volledig aan de Samen beschikken. de Commissie * De enquête heeft aangetoond dat er bij verenigingen een groeiende interesse bestaat voor de ontwikkeling van hun transnationale werkzaamheden. Verenigingen zijn graag bereid verschillende modellen en werkwijzen over te nemen van organisaties in andere landen. Veel organisaties ondervinden daarbij moeilijkheden omdat zij niet over de nodige middelen met organisaties, zoals bijvoorbeeld stichtingen, zal de mogelijkheid onderzoeken om een speciaal fonds op te transnationale richten te werkzaamheden vergemakkelijken. zou verenigingen met name in staat stellen om projecten waarvoor overheidssubsidies zijn aangevraagd, te prefinancieren. Ook zouden verenigingen die anders onvoldoende geld te maken of studiereizen hebben om conferenties, opleidings seminars evenementen bij te wonen, dit dank zij het fonds toch kunnen doen. verenigingen fonds teneinde van Het de en De vele moeilijkheden waarmee • verenigingen bij transnationale projecten worden geconfronteerd, vloeien vaak voort uit het feit dat de nationale wetgevingen niet aan de nieuwe eisen zijn aangepast, maar kunnen ook worden veroorzaakt door communautaire maatregelen die met het oog op andere doelstellingen worden genomen en die voor verenigingen stichtingen problemen kunnen teweegbrengen. Daarom is de Commissie voornemens de invloed van communautaire beleidsmaatregelen, acties en wetgevingsinitiatieven op de sector van zeer te bestuderen en te volgen. Deze nabij en 17 B I J L A GE I - DE ENQUÊTE I Hoeveel verenigingen en stichtingen zijn er? Hoe worden ze gefinancierd? Hoeveel mensen zijn er lid van een vereniging? Hoeveel mensen zijn in dienst van een vereniging? Hoeveel mensen werken er als vrijwilliger voor een vereniging of stichting? Hoe groot is de sector en groeit hij nog? Hoe ontwikkelt de sector zich op Europees niveau? Wat zijn de behoeften en wensen voor de toekomst? Zoals reeds werd aangegeven, heerst er 1. 1 jammer genoeg een nijpend gebrek aan informatie over het verenigingswezen in de lidstaten en nog meer op Europees niveau. Dit gebrek aan informatie is niet alleen het gevolg van het feit dat academici en beleidmakers zich tot voor kort niet voor de sector interesseerden, maar hangt ook samen met het ontbreken van een geschikt kader voor het verrichten van een steekproef. In een poging om enig licht op de 1. 2 situatie te werpen, heeft de Commissie besloten in alle lidstaten een enquête te houden met behulp van vragenlijsten. De gehanteerde in het verspreiden van methode bestond vragenlijsten onder verenigingen in heel Europa via hun vertegenwoordigende organisaties in Brussel en op nationaal niveau. De enquête werd verricht tussen juni en oktober 1993 en in totaal zijn er ongeveer 2 300 vragenlijsten teruggestuurd. Dit is een verrassend goede respons en de Commissie betuigt haar dank aan alle betrokkenen. De respons zelf kan worden gezien als een duidelijk teken dat de verenigingen in de verschillende lidstaten een levendige belangstelling hebben voor de ontwikkelingen op Europees niveau. 1. 3 Gezien de gebruikte methode, de enige die de Commissie kón gebruiken, moet het onderzoek louter als een verkenning worden opgevat de - geenszins dienen wetenschappelijke - resultaten met voorzichtig heid te worden benaderd. De bevindingen zijn echter van belang en worden hierna besproken. en 18 dat erop wijst Alles Groei van de sector ] 1. 4 hei verenigingswezen sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog sterk is gegroeid. Dit komt ook duidelijk tot uiting in de enquête, die met name de zeer scherpe toename van het aantal verenigingen in de laatste twintig jaar belicht. De groei van de sector in het afgelopen decennium kan terecht als explosief worden bestempeld. Van de verenigingen die de vragenlijst beantwoordden, werd zowat 75% na 1961 opgericht, ongeveer 65% na 1971 en circa 45% na 1981. Er is geen reden om aan te nemen dat de verenigingen uit het onderzoek abnormaal "jong" waren; ook lijkt de groei niet af te nemen. Er zijn kleine verschillen tussen de sector in de diverse lidstaten - om redenen die hierna duidelijk zullen worden, lijkt de sector in Spanje en Portugal bijvoorbeeld gemiddeld jonger te zijn dan elders in Europa (84% van de Spaanse en 85% van de Portugese ondervraagde organisaties zijn na 1971 opgericht en respectievelijk 63% en 62% na 1981)-. maar fundamenteel is de situatie overal in Europa dezelfde. Br Zijn ongetwijfeld vele redenen voor US dei# ^merkelijke groei, maar de volgende favorer* zijn bijna zeker van invloed geweest: Welvaartsgroei na het einde van de » Tweede Wereldoorlog en sinds kort meer vrije tijd (kortere werkweek, langere vakanties en tweedaagse weekends) * de sterke opkomst van de tertiaire sector in de meeste Europese economieën tijdens do jaren tachtig < het steeds meer « inschakelen van verenigingen voor het verlenen van diensten (met name sociale diensten) die voorheen door de overheid werden verstrekt ("sociale privatisering**) • algemene voorkeur: van de uniforme en betrekkelijk onpersoonlijke diensten die meestal door de overheid werden verleend, naar de meer veranderingen de in individuele klantgerichte aanpak die door verenigingen wordt gevolgd * de identificatie van een hele reeks nieuwe behoeften en het zich aandienen van nieuwe sociale kwesties (b,v, gelijkheid van man en vrouw, het milieu en het behoud van de biosfeer, aan ontwikkelingslanden na het verlenen van onafhankelijkheid aan de vroegere kolonies in de jaren zestig, vrede enz. ) buitenlandse hulp de werkgelegenheldscri&is aan het einde * van de jaren zeventig en het begin Van de jaren tachtig, die geleid heeft tot het uitstippelen van werkgelegenheidsplannen waarbij verenigingen betrokken war en * historische redenen die eigen zijn aan bepaalde lidstaten, zoals het loslaten van de onderdrukte vraag naar verenigingen na de politieke veranderingen in Spanje en Portugal* of de beweging om structuren buiten het kader van de staat te ontwikkelen na de sociale en politieke beroering van 1968 het veranderingen demografische. zoals in « groeiend' aantal Europa, gepensioneerden/werklozen die de lidstaten ertoe brengen overheidsdiensten over te hevelen naar de het verenigingswezen om zo te hesparen op overheidsuitgaven. particuliere sector en Aantal leden 1. 6 Een zeer bekende vereniging in de Gemeenschap telt meer dan 13 miljoen leden. De meeste verenigingen zijn echter maar klein en hebben vaak niet meer dan een handvol actieve aanhangers. Als gevolg van de methode die door de Commissie werd gehanteerd, bevat de steekproef een onevenredig groot aantal (30%) (zoals "intermediaire organisaties" bedoeld in punt 4) en een onevenredig groot aantal nationale organisaties. De resultaten zullen dus een duidelijk te hoge schatting opleveren van de gemiddelde grootte van een vereniging in de Gemeenschap. De meeste 19 intermediaire organisaties die aan de enquête hebben deelgenomen, waren federaties - dat wil die zeggen overkoepelende gecentraliseerde diensten (zoals informatie en gezamenlijk lobbyen) aan een aantal afzonderlijke verenigingen of filialen (meestal met hun eigen rechtsvorm) die op hetzelfde gebied werkzaam zijn. De cijfers zijn niettemin van belang. organisaties verlenen 1. 7 Ongeveer 40% van de verenigingen van de steekproef telde minder dan 100 leden en meer dan de helft had minder dan 200 leden. De aantallen lagen echter zeer ver uit elkaar. Zo had 13% van de verenigingen tussen de 1 000 en 1 500 leden en telde 15% meer dan 5 000 leden. Zoals kon worden verwacht, hebben nationale verenigingen meer leden dan die met een regionaal bereik - het lijkt erop dat zij grosso modo meer dan twee keer zoveel leden tellen als regionale organisaties. vertegenwoordigen 1. 8 Van de federaties die aan de enquête hebben deelgenomen, vertegenwoordigde bijna de helft meer dan vijftig organisaties. 9% vertegenwoordigde er meer dan 500. Dergelijke indirect organisaties natuurlijk grote aantallen leden van individuele verenigingen: steekproef vertegenwoordigde meer dan de helft (55%) van de federaties indirect meer dan 10 000 leden, en vertegenwoordigde 32% meer dan 100 000 leden. Het gemiddeld aantal leden dat indirect werd vertegenwoordigd, bedroeg meer dan 1 300 000. onze in 1. 9 De omvang van verenigingen en federaties lijkt te variëren als gevolg van een aantal factoren. Grotere organisaties zijn vaak ouder. Dit geldt ook voor organisaties die werkzaam zijn op gebieden van duidelijk en blijvend belang, zoals sociale dienstverlening en onderwijs. Zoals al eerder is opgemerkt, zijn verenigingen met een grotere geografische reikwijdte vaak groter dan die met een betrekkelijk geringere reikwijdte. De grootte van het ledental weerspiegelde in enige mate ook de omvang en relatieve rijkdom van de percentage verenigingen met vrijwilligers onder de 60%. Ook hier waren er grote kwantitatieve verschillen: 30% van de verenigingen (met inbegrip van federaties en andere intermediaire organisaties) gaf aan dat er 1 à 5 vrijwilligers actief waren binnen hun organisatie, ongeveer 18%o meldde dat ze werden ondersteund door 6 à 10 vrijwilligers, 60% telde meer dan 51 vrijwilligers, 10% telde tussen 101 en 500 vrijwilligers en 7% had meer dan 500 vrijwilligers. Enkele verenigingen (3%) werden ondersteund door meer dan 2 000 vrijwilligers. Gemiddeld werkt iedere vrijwilliger ongeveer negen uur per week voor de door hem ondersteunde organisatie. 1. 13 Hoewel er geen grote verschillen lijken te bestaan tussen het aantal organisaties in de verschillende lidstaten dat een beroep doet op vrijwilligers, zijn er van land tot land grote verschillen wat de verhouding tussen betaalde personeelsleden en vrijwilligers betreft - van ongeveer 1:1 tot ongeveer 1:8. Deze verschillen lijken niet gerelateerd te zijn aan de omvang of rijkdom van de lidstaten of enige andere speciale factor. Wellicht weerspiegelen zij tradities, of de mate slechts verschillende niet waarin georganiseerd is. vrijwilligerswerk wel of en van cultuur recreatie 1. 14 Het aantal aangestelde vrijwilligers varieert ook nogal naar gelang van de belangrijkste activiteiten van een vereniging. Verenigingen die bijvoorbeeld actief zijn op het of gebied mensenrechten zijn veel afhankelijker van vrijwilligers dan verenigingen actief in de gezondheidszorg, het onderwijs of de sociale dienstverlening. Hoewel de verenigingen vaak afhankelijk waren van óf betaald personeel óf vrijwilligers, was het niet noodzakelijkerwijs zo dat betaalde vrijwilligers personeelsleden hadden of omgekeerd; de mengvormen varieerden nogal. verenigingen met weinig ook weinig lidstaat en de betrekkelijke volwassenheid van de sector. Werkgelegenheid van zijn de personeelssterkte 1. 10 De verenigingen loopt heel sterk uiteen - van geen enkel personeelslid tot vele duizenden. De immers kleine meeste verenigingen bedrijven en hebben, net als hun tegenhangers in de conventionele economie, slechts een handvol werknemers. Een paar organisaties zijn echter naar alle maatstaven groot en hebben een aanzienlijk en deeltijdwerkers in dienst. betaalde voltijd- aantal 1. 11 Bij de gemiddelde vereniging van onze steekproef werkten 40 mensen voltijds en 10 deeltijds. Het overeenkomstige gemiddelde voor intermediaire organisaties lag iets hoger. Achter deze gemiddelden gaan echter grote verschillen schuil. Zo had ongeveer 14% van de verenigingen uit onze steekproef geen betaald personeel in dienst, terwijl 17% meer dan 50 personeelsleden (vol- en deeltijds) telde, 6% tussen de 101 en 500, en 4% meer dan 500. Het meest voorkomende aantal personeelsleden lag tussen 1 en 5. Voltijds personeel werkt blijkbaar ,gemiddeld 36 uur per week en deeltijds personeel 20 uur. Deze cijfers verschilden niet zoveel van land tot land, maar wel van gebied tot gebied waarin de vereniging actief was. Zoals mocht worden verwacht, hadden bijvoorbeeld in de gezondheidszorg of de sociale dienstverlening vaak veel meer betaald personeel in dienst dan verenigingen actief op bijvoorbeeld het gebied van burgerrechten. verenigingen actief Vrijwilligers 1. 12 Een andere zeer belangrijke vorm van ondersteuning voor verenigingen zijn uiteraard de vrijwilligers. 81% van de verenigingen uit onze steekproef verklaarde met vrijwilligers te werken. In sommige landen lijken verenigingen meer gebruik te maken van vrijwilligers dan in andere, maar in geen enkel land daalde het 20 Middelen 1. 15 De verenigingen en federaties in onze steekproef beschikten over: financiële middelen ter waarde • van 2,208. 000 ecu; onroerende goederen ter waarde • van 702. 000 ecu; apparatuur • UOZOOOecu; ter waarde van andere middelen ter waarde van • 835. 000 ecu; totale middelen ter waarde van • 10. 068,000 ecu. Achter deze gemiddelden gaan grote onderlinge verschillen tussen de verenigingen en de landen schuil. Over het algemeen zijn het, zoals kon worden verwacht, de verenigingen in de rijkere lidstaten die gemiddeld over meer middelen beschikken, hoewel zelfs in deze landen de verschillen net zo groot zijn als elders. De verenigingen in lidstaten waar nog restanten van de oude "mortmain laws" (wetten op onvererfbare eigendommen) van kracht zijn of waar het erfenisrecht nog steeds betrekkelijk strikt is, beschikken over aanzienlijk minder middelen in de vorm van onroerende goederen. Uitgaven 1. 16 De gegevens over de jaarlijkse uitgaven van organisaties zijn uitgesplitst in salarissen en Ionen, administratiekosten, ~en overige kosten. Gemiddeld maakten de verenigingen uit onze steekproef de volgende kosten: 21 salarissenen lonen: 27. 743. 000 ecu. administratiekosten: 465. 000 ecu overige kosten: 1. 044. 000 ecu totale kosten: 31,149. 000 ecu Tussen de landen bestonden kleine verschillen: algemeen genomen besteedden verenigingen uit rijkere lidstaten meer dan het gemiddelde aan salarissen en lonen. Niet zo verrassend was het feit dat grotere organisaties meer geld besteden aan administratiekosten dan federaties, waarvan het bestuur over het algemeen duurder uitvalt dan bij gewone verenigingen. Inkomstenbronnen Veel schenkers. 1. 17 Heel veel verenigingen zijn in enige mate afhankelijk van de een of andere vorm van subsidie, meestal door de overheid verstrekt, maar ook door particulieren of andere andere particuliere verenigingen kunnen zichzelf vrijwel geheel onderhouden en verkrijgen hun inkomsten uit contributies of door de verkoop van diensten of andere producten. Om een idee te krijgen van de wijze waarop verenigingen hun uitgaven financieren, vroegen we de verenigingen in onze steekproef aan te geven welk gedeelte van hun inkomsten afkomstig was uit eigen middelen en welk gedeelte afkomstig was uit zogenaamde zoals schenkingen en subsidies. bronnen, externe 1. 18 Ten behoeve van dit onderzoek werden inkomsten uit de verkoop van diensten (aan (b. v. leden of niet-leden) of producten publicaties), beleggings contributies, opbrengsten en inkomsten uit overeenkomsten allemaal als "eigen middelen" beschouwd. Onder "externe bronnen" vielen subsidies van regeringsorganen en andere overheidsinstanties particulieren, en ondersteuning door internationale organisaties, bedrijven. stichtingen en vergelijking met de overeenkomsten die met overheden waren gesloten. 1. 19 Contributies (30%) en de verkoop van diensten (30%, waarvan 20% aan leden en 10% aan niet-leden) vormden gemiddeld de grootste bijdrage aan de "eigen middelen" van verenigingen, gevolgd door overeenkomsten (17%), verkoop van producten (15%) en (8%). Met andere beleggingsopbrengsten woorden, een typische Europese vereniging ontleent gemiddeld ongeveer 62% van haar "eigen middelen" aan een of andere vorm van economische activiteit - dat wil zeggen door het rechtstreeks of krachtens een overeenkomst verkopen van diensten of door het verkopen van producten zoals publicaties. Ook hier gingen achter deze gemiddelden weer grote verschillen schuil tussen de bedragen die verenigingen uit verschillende bronnen verkregen en tussen het betrekkelijk belang ervan. Zo was in twee lidstaten de belangrijkste inkomstenbron in de categorie "eigen middelen" de verkoop aan niet-leden en in een andere lidstaat droegen contributies blijkbaar slechts weinig bij in lidstaten gevormd 1. 20 Er was minder verschil waar te nemen bij de "externe bronnen". Verreweg de grootste inkomstenbron voor verenigingen in op één na door werd alle overheidssubsidies (52%). Deze categorie werd gevolgd door ondersteuning door particulieren internationale (22%), ondersteuning door organisaties van stichtingen (9%) en als laatste ondersteuning door bedrijven (7%). Om deze gemiddelden weer in perspectief te plaatsen: in op twee na alle lidstaten vormden de schenkingen door stichtingen in het algemeen geen belangrijke inkomstenbron (tussen 3% en 6%), evenmin als de ondersteuning door bedrijven. • schenkingen (10%), en alle interne 1. 21 Van externe inkomstenbronnen waren subsidies duidelijk het belangrijkst, gevolgd door contributies. Het volgende diagram vergelijkt alle interne en externe geeft de inkomstenbronnen gemiddelde percentages van het totaal. en Eigen en externe bronnen i 1 Subsidies 1 Contributies Ondersteuning door particulieren aan leden Overeenkomsten Verkoop van produkten Oonaties Ondersteuning door internationale bedrijven aan niet-leden Ondersteuning door bedrijven Investeringinkomen - L _ __ 1 f - ^ —;—H — 15 10 _J f 20 ,• 25 gemiddeld aandeel in % i 1 1 ! i ! 30 ! : ; ' 35 Grafiek: Donaties = schenkingen Ondersteuning door internationale bedrijven = Ondersteuning door internationale organisaties Investeringsinkomen = Beleggingsopbrengsten 22 inkomsten zelf te kunnen genereren en zijn voor de rest grotendeels afhankelijk van een of andere subsidie; er is echter een aantal verenigingen dat ofwel geheel voor zichzelf kan zorgen, ofwel geheel afhankelijk is van externe hulp. Werkgebied In de vragenlijst werd gebruik gemaakt 1. 23 van belangrijkste tien de werkgebieden waarin verenigingen/federaties konden worden ondergebracht: volgende 05%) {26%} (23%) (18%) { 8%) die door steekproef dit meest werd genoemd (het is onwaarschijnlijk dat alleen onze resultaat oplevert). Er kwamen echter grotere verschillen aan het licht toen we nader ingingen op de soort de maatschappelijke diensten verenigingen worden verstrekt. Deze lijken immers in de diverse landen op verschillende deelgebieden te zijn gespecialiseerd, zoals gezinszorg, jeugdwerk of dienstverlening aan laatste drie ouderen of gehandicapten. De groepen werden eigenlijk het meest genoemd. Dit zou erop kunnen duiden dat de overheid zich het vaakst tot verenigingen wendt om diensten aan deze speciale groepen te verlenen. 1. 22 Er werd de verenigingen en stichtingen ook om aanvullende informatie gevraagd over de verhouding tussen "eigen" en "externe" inkomsten over de laatste drie boekjaren. De verhouding tussen eigen en externe middelen was gemiddeld ongeveer 45:55, zonder belangrijke schommelingen in de drie jaren. In enkele ieder verenigingen/federaties die beweerden dat 100%o van hun inkomsten uitsluitend afkomstig was van hetzij eigen, hetzij externe bronnen. Met andere woorden, de meeste verenigingen iets minder dan de helft van hun lijken jaar waren echter er Sociale dienstverlening Onderwijs en onderzoek Ontwikkeling en huisvesting Cultuur en recreatie Internationale activiteiten Burgerrechten en belangenbehartiging Oezondbeids35org Filantropie en vrijwilligerswerk Milieu Bedrijft en beroepsverenïgmg^n feit dat, zoals 1. 24 De cijfers tussen haakjes geven de percentages weer van de respondenten die deze gebieden vermelden als de gebieden waarop zij actief zijn. Deze cijfers houden rekening met het reeds gezegd, veel verenigingen op meer dan één gebied tegelijkertijd werkzaam zijn. Dit blijkt duidelijk uit het volgende diagram, dat de percentages van verenigingen laat zien waarvan de belangrijkste activiteit op één bepaald gebied betrekking heeft, maar die ook op andere gebieden actief zijn. Zoals kon worden verwacht, waren er verschillen tussen de landen, hoewel het opmerkelijk is dat sociale dienstverlening in alle landen op twee na het 23 A c t i v i t e i t e n g e b i e d en en v o o r n a a m s te a c t i v i t e i t e n g e b i ed - u i t g e d r u kt in % S o c i a le d i e n d s t v e r l e n i ng C u l t u ur en r e c r e a t i es O n t w i k k e l i n g / H u i s v e s t i ng O n d e r w i js en o n d e r z o ek B i n n e n l a n d se a c t i v i t e i t en s S f I G e zo n h e i d s z o rg B u rg e r r e c h t en M ilieu F i l an t ro pie B ed I r i j f s l e v en P-™ en Grafiek: voornaamste Activiteitengebieden activiteitengebied - uitgedrukt in % = Werkgebieden en voornaamste werkgebied - frequentie in % Activiteitengebieden = Werkgebieden Sociale diendstverlening = Sociale dienstverlening Cultuur en recreatie Binnenlandse activiteiten = Internationale activiteiten Gezonheidszorg = gezondheidszorg Uitgedrukt in % = Frequentie in % 1. 25 Wanneer we de cijfers voor bijvoorbeeld "cultuur en recreatie" iets nader bekijken, stellen we vast dat 41% van de verenigingen met de belangrijkste activiteit op dit gebied ook betrokken is bij andere culturele en artistieke activiteiten - 37% bij sport, 29% bij recreatie- en ontspanningsclubs en 27% bij media en communicatie. Ook verenigingen die iets anders als hun belangrijkste werkgebied opgaven, waren actief op het gebied van "cultuur en recreatie". ander voorbeeld 1. 26 Een is de "gezondheidszorg": 36% van de verenigingen die zeiden dat hun belangrijkste activiteit in de lag, was betrokken bij gezondheidszorg revalidatie, 35% was betrokken bij de openbare 30 U i t g e d r u kt In % gezondheidszorg en 26% was actief in verpleeghuizen. Verpleeghuizen werden ook genoemd door bijvoorbeeld 29% van de verenigingen die "filantropie en vrijwilligers werk" als belangrijkste werkgebied opgaven. Ten slotte was 17% van de verenigingen die voornamelijk aan "sociale dienstverlening" deed, ook actief op het gebied van "revalidatie". is karakter" 1. 27 Dit "multifunctionele kenmerkend voor de filosofie van de verenigingen en is vaak ook het gevolg van het feit dat zij in een bepaalde streek de belangrijkste bron van hulp of informatie zijn. In die zin zijn verenigingen slechts zelden uitsluitend op een bepaald gebied actief: zij richten zich vooral op mensen en hun problemen. Op deze wijze fungeren veel verenigingen eigenlijk als "one-stop-shop" voor de bewoners van een bepaald gebied of voor de groep die hun bijzondere aandacht krijgt. Zo zal een vereniging die zich bijvoorbeeld inzet voor gehandicapten, zich niet alleen bezighouden met de rechtstreekse gevolgen van een bepaalde handicap, maar vaak ook met de behoefte aan informatie en advies van haar cliënten en met de hele problematiek die hen aanbelangt en vooral met hun rechten als burger. Dit laatste is met name een belangrijk punt, zoals blijkt als men een blik werpt op het diagram: hoewel slechts 6% van de verenigingen uit de steekproef aangaf dat zij vooral werkzaam waren op het gebied van de mensenrechten, 24 vermeldde 35% "mensenrechten" als een gebied waarop zij actief waren. Dit multifunctionele karakter blijkt uit het hele diagram. de die van verenigingen 1. 28 Toen we keken naar de uitgaven en middelen op verschillende gebieden werkzaam waren, constateerden we dat organisaties actief op het gebied van de sociale dienstverlening en gezondheidszorg de hoogste uitgaven hadden. De verenigingen en federaties die zich vooral met mensenrechten en belangenbehartiging bezighielden, hadden de laagste kosten en de minste middelen. De verenigingen/federaties met milieu en met onderwijs en onderzoek als voornaamste werkgebied konden over de meeste middelen beschikken. de activiteiten "eigen middelen" 1. 29 Wat van verenigingen betreft, was de belangrijkste inkomstenbron voor organisaties op het gebied van "cultuur en recreatie" de verkoop van diensten aan leden en contributies (elk goed voor 29%). Bij onderwijs en onderzoek en bij internationale vormden overeenkomsten (respectievelijk 25% en 27%) de belangrijkste bron van zelf verworven inkomsten. In de gezondheidszorg waren dat de contributies (36%). Ook verenigingen die maatschappelijke diensten verlenen, meldden dat contributies een groot deel van hun "eigen middelen" uitmaakten (33%). Hetzelfde gold voor verenigingen actief op het gebied van en burgerrechten (35%). huisvesting Liefdadigheidsorganisaties daarentegen verwerven het grootste gedeelte van hun eigen middelen door de verkoop van diensten aan leden (28%) en aan niet-leden (26%). Voor bedrij fs- leveren contributies verreweg de grootste bijdrage tot de categorie "eigen middelen". beroepsverenigingen ontwikkeling en milieu (38%), (31%) en Ï. 30 Als belangrijkste externe inkomstenbron vermelden de organisaties op alle werkgebieden een of andere vorm van subsidie. Het aandeel van subsidies in de totale externe inkomsten varieert liefdadigheids verenigingen/federaties tot 73% bij bedrijfs- en 3 1% van bij reeds Zoals deelden inkomsten belangrijke een Caritatieve bron verenigingen bijvoorbeeld mee beroepsorganisaties. werd opgemerkt, is ook de financiële steun van particulieren van inkomsten. en dat federaties financiële steun van particulieren 37% van hun externe vertegenwoordigde. Milieuverenigingen gaven aan dat dit aandeel 29% bedroeg. Op het gebied van sociale dienstverlening, onderwijs en onderzoek en internationale activiteiten maakte financiële steun van particulieren ongeveer een vijfde van de externe middelen uit. De belangrijkste uitzondering werd gevormd door de bedrijfs- en slechts 2% van hun beroepsverenigingen: particulieren is inkomsten externe afkomstig. van Geografische reikwijdte 1. 31 Toen we vroegen naar het geografische gebied dat door de verenigingen wordt bestreken, wilden we vooral nagaan hoeveel verenigingen uit onze steekproef Europa als een belangrijk zoniet als enig doelwit van hun organisatie zien. De resultaten liepen verrassend ver uiteen: in een bepaald land gaf slechts 4% van de respondenten aan een Europese dimensie te hebben, tegenover 35% in een ander land. Deze cijfers moeten echter samen worden gezien met onze bevindingen (zie hierna) over het voorgenomen partnerschappen en over de andere activiteiten die door verenigingen op Europees niveau worden ondernomen. Opvallend is dat er weinig samenhang lijkt te bestaan tussen het belang dat organisaties hechten aan een Europese dimensie en de neiging om Europese partnerschappen te vormen. feitelijke aantal of hangt beoogt, reikwijdte die een 1. 32 De geografische niet uiteraard vereniging samen met haar noodzakelijkerwijs nauw organisatorische een vereniging die internationaal actief is, best een plaatselijke basis hebben, terwijl een vereniging die binnen een bepaalde lidstaat op nationaal structuur. Zo kan 25 niveau actief is, geen enkele interesse in Europa hoeft te hebben. In de regel geldt evenwel: hoe reikwijdte van een groter de geografische organisatie, hoe vaker zij op alle niveaus actief lijkt te zijn. Zo vonden de meeste nationale organisaties dat zij ook op lokaal en regionaal niveau actief waren, terwijl maar weinig plaatselijke organisaties oordeelden ook op nationaal niveau een rol te spelen. In het verlengde hiervan zijn de meeste verenigingen die op Europees niveau actief zijn, in feite nationaal georganiseerd. Doelgroepen en begunstigden 1. 33 We vroegen aan verenigingen met welke specifieke groep mensen hun organisatie werkte of begaan was en verzochten hen aan te geven aan wie of aan welke organisaties ze hun diensten aanboden en op welke basis. De grote meerderheid van de verenigingen en federaties definieerde hun doelgroep zeer ruim - 46% van de respondenten gaf "het grote publiek" als doelgroep op; ook "de jeugd" (37%) en "de volwassenen" (35%) werden vaak genoemd. Daartegenover staat dat slechts zeer weinig verenigingen strikter gedefinieerde groepen als te hun doelgroep bestempelden. Het valt betwijfelen of deze bevinding van enige betekenis is. Daar de verenigingen zich bij het beantwoorden van die vraag in de praktijk niet hoefden te beperken tot één groep uit de lijst, is het waarschijnlijk dat de meeste respondenten van wie de activiteiten enerzijds gericht waren (bijvoorbeeld op "drugsverslaafden" en of anderzijds op de gehele bevolking (om de aandacht op hun werk te vestigen of om steun te werven), zowel de specifieke groep als het "grote publiek" hebben aangekruist. "veteranen") specifieke groep een 1. 34 Op de vraag aan wie verenigingen diensten verlenen, luidde het antwoord in de meeste gevallen opnieuw aan "het grote publiek" (39%), gevolgd door "de doelgroep" (38%), de leden (36%) en de overheid of andere openbare organen (22%). De mate waarin deze 26 diensten gratis dan wel tegen betaling werden verleend, verschilde naar gelang van het betrokken land en van de groep personen aan wie de dienst werd verleend. Gratis diensten werden het meest aan het grote publiek en aan de leden verleend, terwijl te betalen diensten aan de specifieke doelgroep van de vereniging. aan cliënten of aan de overheid werden verstrekt. In het algemeen verschaften de 1. 35 verenigingen/federaties meer gratis dan te betalen goederen of diensten. Het zal niet als een verrassing komen dat verenigingen en federaties die hun diensten overwegend gratis aanbieden, in sterkere mate afhankelijk zijn van externe steun dan organisaties die zich voor hun diensten laten betalen. In hoeverre de diensten gratis worden aangeboden of ervoor moet worden betaald, hangt, vooral af van het werkgebied van de vereniging. Zo is het bij steunverlening aan daklozen waarschijnlijk dat gratis ieder geval zeer goedkope) goederen en diensten worden verschaft, terwijl te vragen voor het bijvoorbeeld volwassenenonderwijs. Hetzelfde geldt voor sportclubs, die duur materiaal nodig kunnen hebben of een prestigezaak zijn. Deze zullen minder gratis voordelen bieden dan verenigingen die zich bezighouden met sociale een dienstverlening, vooral van betrekkelijk als het om lijkt betaling informele redelijk vorm (of in dienstverlening gaat. Deze bevindingen In combinatie met àw over inkomstenbronnen van verenigingen de geven een duidelijk beeld van bet belangrijke herverdelingseffect dat van deze organisaties uitgaat Partnerschappen tussen verenigingen en stichtingen die de gehele Europese Gemeenschap omspannen 1. 36 Vanwege de gebruikte methode bevatte onze steekproef ongetwijfeld een groter aantal verenigingen die op Europees niveau actief zijn dan een meer wetenschappelijke steekproef. De te de binnen verenigen cijfers leveren niettemin een indrukwekkend bewijs van de mate waarin de sector zich reeds begint hele Gemeenschap: 50% van de verenigingen die de desbetreffende vraag beantwoordde - of bijna een kwart van de totale steekproef- gaf aan reeds betrokken te zijn bij grensoverschrijdende activiteiten in een of andere partnerschapsvorm met ingezetenen of organisaties uit andere landen van de Gemeenschap. 1. 37 Aangezien het initiatief voor de meeste van de bekende netwerken die reeds op Europees niveau werkzaam zijn, werd genomen door landen uit het noorden van de Gemeenschap, had men kunnen verwachten dat de neiging om partnerschappen te vormen in het zuiden minder uitgesproken zou zijn dan in het deze bevindingen noorden. De veronderstelling echter niet te bevestigen: er waren weliswaar moeilijk verklaren verschillen landen, maar het algemene beeld in het noorden week niet veel af van dat in het zuiden. tussen de bleken te 1. 38 Vooruitblikkend stelde 46% van onze respondenten dat zij op een bepaald moment in de toekomst grensoverschrijdende partner schappen willen aangaan. Interessant is dat uit een analyse per land is gebleken dat juist in die landen waar het aantal partnerschappen tot dusverre onder het gemiddelde bleef, de verenigingen de grootste ambities voor de toekomst hebben. Met andere woorden de verenigingen landen die nu een achterstand hebben wat het werken op Europees niveau die lijken achterstand in te halen. vastbesloten betreft, in de 1. 39 Van de verenigingen die reeds in partnerschapsverband opereren, was 27% actief in de "sociale dienstverlening", 14% op het gebied van "cultuur en recreatie", 13% in "internationale activiteiten", 11% op het gebied van "onderwijs en onderzoek" en 10% in "ontwikkeling en huisvesting". Opnieuw bleek dat verenigingen die op gebieden werkzaam tot dusver nog maar weinig zijn waar grotere partnerschappen gevormd, zijn 27 toekomstige ambities hebben ten aanzien van grensoverschrijdende werkzaamheden: maar liefst 75% van de verenigingen uit onze steekproef die actief, zijn op het gebied van "ontwikkeling en huisvesting" gaf bijvoorbeeld aan plannen te hebben om in de toekomst partnerschappen aan te gaan. Slechts 22% van in de gezondheidszorg de verenigingen daarentegen deelde mee dat zij van plan waren aan een partnerschap deel te nemen. Het is niet uitgesloten dat dit samenhangt met hel feit dat veel verenigingen in feite openbare diensten verlenen en dat bovendien op een zeer sterk gereguleerd gebied. In deze omstandigheden kunnen partnerschappen de verenigingen niet genoeg te bieden hebben en dus voor hen minder aantrekkelijk zijn. Problemen bij het vormen van partnerschappen 1. 40 Iets meer dan de helft van de verenigingen die bij partnerschappen betrokken zijn, geeft aan dat ze problemen hebben gehad bij het opzetten of besturen van hun partnerschappen. De bevindingen waren grosso modo als volgt: fiscaal jnrjdj$ch administratief communicatie ovsrïge 2ï% 19% 29% 51% 35% of regionale nationale, In de tabel wordt het percentage respondenten vermeld dat op dat soort problemen stuit. Er waren slechts weinig verschillen waarneembaar tussen lokale organisaties, hoewel kleinere organisaties te worden minder met problemen geconfronteerd grotere. Het meest opvallende resultaat is uiteraard de mate waarin "communicatie" voor problemen heeft gezorgd, hoewel ook de mate van juridische en fiscale problemen alle gering waarschijnlijkheid worden althans de juridische moeilijkheden grotendeels weggenomen door is. Naar lijken niet dan het voorgestelde statuut van de Europese vereniging. De taal vormt waarschijnlijk de grootste hindernis voor "communicatie", maar er zijn hier waarschijnlijk ook andere complicerende culturele factoren in het spel, zoals een verkeerd idee van de rol en betekenis van de sector in de verschillende landen en van de wijze waarop organisaties functioneren, een gebrek aan inzicht in culturele, juridische en fiscale verschillende werkwijzen enz. achtergronden, het bestaan van De belangrijkste toekomstige behoeften van verenigingen 1. 41 We vroegen aan de respondenten wat naar hun mening de belangrijkste toekomstige behoeften van de verenigingen waren. De resultaten volgen hierna. De vooramste behoeften van Europese verenigingen/federaties Meer fondsen Meer personeel Vrijwilligers Kapitaal Opleiding Informatie Managementadvisering Overige behoeften Uitgedrukt in % Grafiek: De vooramste behoeften = De voornaamste behoeften Meer personeel = Meer betaald personeel Vrijwilligers = Meer vrijwilligers Managementadvisering = Managementadvies Uitgedrukt in % = Frequentie. Uit de resultaten blijkt dat de behoefte aan meer geld en meer personeel, maar vooral aan meer geld zich overal min of meer doet gevoelen. Deze behoefte bestaat in alle lidstaten, hoewel verenigingen in armere landen - waar de sector vaak niet zo goed ontwikkeld is - hun relatief scherper voelen. gebrek aan geld vaak Verenigingen zijn over het geheel genomen niet kapitaalintensief en het komt derhalve ook niet als een verrassing dat er geen vergelijkbare behoefte aan meer kapitaal bestaat. Niettemin noemde bijna een kwart van onze respondenten kapitaal als een behoefte. 1. 42 De behoefte aan meer betaald personeel lijkt het meest aanwezig te zijn bij oudere verenigingen (opgericht tussen 1945 en 1950): jongere verenigingen lijken daarentegen meer informatie en behoefte managementadvies. De behoefte aan meer vrijwilligers was zeer algemeen, maar was vooral opvallend bij verenigingen in de "gezondheidszorg" en om duidelijke redenen bij verenigingen uit de categorie "filantropie en te hebben aan 28 vrijwilligerswerk". De behoefte aan meer opleiding werd door bijna een kwart van de respondenten door verenigingen op alle werkgebieden en van alle leeftijden te worden gevoeld. genoemd lijkt en Punten voor de Commissie: ontwikkeling van de sector op Europees niveau 1. 43 Ten slotte vroegen we de respondenten of er punten waren die zij onder de aandacht van de Commissie wensten te brengen en of zij voorstellen hadden over de wijze waarop de Commissie de ontwikkeling van de sector op Europees niveau zou kunnen ondersteunen. De antwoorden liepen ver uiteen en varieerden van een eenvoudig verzoek om "erkenning" in een vrij algemene betekenis (van de non-profit sector of van een specifieke organisatie) tot betrekkelijk ingewikkelde voorstellen voor veranderingen in of uitbreidingen van het beleid van de Europese Gemeenschap. 29 BIJLAGE II - OVERZICHT VAN HET JURIDISCH EN FISCAAL KADER VOOR VERENIGINGEN EN STICHTINGEN in sommige in elk van de II. 1 Hierna volgt een overzicht van de rechts- en belastingpositie van de verenigingen lidstaten. en stichtingen Overeenkomstig de definitie in punt 2. 3 worden de bestaande "economische" verenigingen, die commerciële of andere winstgevende activiteiten mogen ontplooien, hier buiten beschouwing gelaten. De verschillende vormen van de particuliere in aanmerking stichting werden evenmin genomen. lidstaten Rechtspositie II. 2 De vrijheid om een vereniging op te richten, er lid van te worden en ze ook weer te verlaten, is tegenwoordig een recht (normaal gesproken vastgelegd in de grondwet) in alle lidstaten van de Gemeenschap. Het recht van vereniging is uiteraard ook vastgelegd in het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens9. In het algemeen is het voor ingezetenen van een lidstaat mogelijk om overal in de Gemeenschap een vereniging of stichting op de richten, hoewel sommige lidstaten een minimumaantal eigen burgers of ingezetenen bij betrokken moet zijn10. Sommige lidstaten hebben echter speciale bepalingen om het juist voor buitenlandse burgers mogelijk te maken verenigingen op te richten die, hoewel ze aan of dezelfde publicatieverplichtingen als iedere andere vereniging moeten voldoen, toch worden geleid voorschrijven registratie- nationale dat er Artikel 16 van het EVRM staat toe dat van het recht van vereniging wordt afgeweken als het gaat om een politieke activiteit van burgers uit derde landen. Dit is eigenlijk in strijd met de artikelen 6 en 52 van het Verdrag betreffende de Europese Unie. 10 30 op grond van de interne regelgeving in het land waar de oprichters vandaan komen. publiek- en privaatrecht, II. 3 In het algemeen kan worden gesteld dat waar rechtsstelsels een onderscheid maken tussen zowel verenigingen als stichtingen tot het privaatrecht behoren. Niet alle lidstaten geven een expliciete definitie van verenigingen en stichtingen en ze maken ook niet allemaal een fundamenteel tussen verenigingen juridisch onderscheid anderzijds. Ten enerzijds behoeve kunnen verenigingen echter worden gezien als groepen particulieren die zijn samengekomen voor een niet-winstgevend doel van algemeen belang. Stichtingen zijn daarentegen entiteiten belast met het beheer van activa in de vorm van een schenking of een regelmatige, vaste bron van inkomsten bestemd voor doelen van algemeen belang. stichtingen dit onderzoek en van ÎL4 Het gedeelte van de sector dat hier van belang ia» is dtis noch geheel privaatrechtelijk, noch geheel publiekrechtelijk van aard. Bijgevolg moet eerst wettelijk een onderscheid kunnen worden gemaakt tussen het specifieke werkterrein van verenigingen en stichtingen en het terrein dat wordt bestreken door de zuiver privaatrechteiijk^ activiteiten, door de overheid of door commereiele bedrijven en andere vormen van winstgevende ondernemingen, In de Gemeenschap v^erd dit ofwel op formele wijfce bereikt-door het atellen van de basisvoorwaarden on, het gebied van interne or&aniâatîe en bestöttr waaraan organisaties sonder winstoogmerk moeten voldoen; ofwel door het vastleggen van doelstellingen - door aan te geven welke werkgebieden van algemeen flelang worden geacht en door andere regels vast te stellen Ée bepalen hoe de non-profit statua vafc de organisatie moet worden gewaarborgd II. 5 In het algemeen is de eerste aanpak (het definiëren van non-profit organisaties aan de hand van hun formele kenmerken) typerend voor het gecodificeerde recht en de tweede (het karakteriseren van het gebied van de non-profit activiteit van algemeen belang ("liefdadigheid") aan de hand van het doel van de activiteit zelf) het basiskenmerk van de common law. II. 6 Veel commentatoren maken een scherp onderscheid tussen deze twee benaderingen. De juridische tradities die eraan ten grondslag liggen, zijn onbetwistbaar zeer verschillend. In de praktijk mag het verschil in aanpak echter niet worden overdreven. Veel rechtsstelsels bevatten speciale wettelijke bepalingen voor verenigingen met bepaalde doelstellingen die worden beschouwd als zijnde van algemeen belang. In combinatie met de verschillende niveaus van belastingverlichting leidt dit ertoe dat de organisaties in veel lidstaten in de praktijk aan de hand van zowel hun formele structuur als hun doelstellingen worden gedefinieerd. In de praktijk is het dus zo dat de basisbepalingen van de wet op stichtingen (en met name waar de nadruk ligt op het beheer van activa, met alles wat dit impliceert) in landen met gecodificeerd recht zeer sterk lijken op die in law wordt toegepast. De duidelijke gelijkenis kan wellicht uit historisch oogpunt worden verklaard. De common law met betrekking tot liefdadigheid heeft een lange traditie achter de rug en heeft nooit een fundamenteel onderscheid gemaakt tussen verenigingen en stichtingen: het zijn beide liefdadigheidsinstellingen. Omdat de stichting de oudste vorm is, werd de wet later blijkbaar noemenswaardige veranderingen ook op verenigingen toegepast. Daartegenover staat dat vele landen met een gecodificeerd recht niet dezelfde continuïteit hebben gekend, met als resultaat dat de wetten op verenigingen en stichtingen er uiteenlopen. landen waar de common zonder alle IÏ. 7 Verenigingen kunnen zowel met als zonder rechtspersoonlijkheid voorkomen. Beide vormen worden rechtsstelsels in aangetroffen. Er mag worden aangenomen dat de meerderheid van de verenigingen in de Gemeenschap geen rechtspersoonlijkheid heeft. Hieraan zijn enkele nadelen verbonden: het is niet altijd gemakkelijk voor de vereniging om de benodigde middelen te verkrijgen en de 31 de van bestuurders of beheerders onder wier naam de activiteiten vereniging worden ontplooid, kunnen in de onaangename situatie terechtkomen dat zij hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld. In de meeste gevallen heeft de wet echter wegen gevonden om deze nadelen te beperken - bijvoorbeeld door de wet op vertegenwoordiging of door middel van een gezamenlijk fonds waaraan leden bijdragen en waarop crediteuren als eerste een beroep kunnen doen. In de meeste rechtsstelsels lijkt rechtspersoonlijkheid 'een vereniging zonder toch als vereniging te kunnen deelnemen aan de rechtsgang (dat wil zeggen onder de eigen naam in plaats van onder de naam van een verantwoordelijk bestuurslid). (of, (bestuurs)leden. recht landen met gecodificeerd II. 8 In meestal verenigingen verkrijgen rechtspersoonlijkheid door de openbaarmaking in het officiële publicatieblad van de met de wet in overeenstemming zijnde statuten samen met De van lijst een rechtspersoonlijkheid nauwkeuriger geformuleerd, de registratie van de status van de vereniging) kan worden geweigerd op grond van het feit dat de statuten strijdig zijn met de wét. Een weigering om een vereniging onder deze omstandigheden te registreren, is een zuiver administratieve zaak en houdt geen enkel politiek oordeel in over de status van de organisatie. Er moet hier dus een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen deze omstandigheden en die waaronder organisaties een speciale status voor belastingdoeleinden wordt geweigerd (zie punt 11. 14 en 11. 15). De statuten (en vaak een volledige of gedeeltelijke ledenlijst) moeten worden geregistreerd bij een plaatselijke rechtbank, bij het bevoegde ministerie of bij de bevoegde regionale of plaatselijke overheidsinstantie. Alle stichtingen bezitten rechtspersoonlijkheid. Ook hier wordt deze de openbaarmaking van de statuten enz. Anders dan verenigingen moeten stichtingen in het algemeen echter een voorafgaande controle ondergaan waarbij wordt onderzocht of de gewoonlijk verkregen door statuten volledig stroken met de wet, of de is opvolging van de bestuursleden goed geregeld "voor onbepaalde tijd" worden opgericht) en of de begrote middelen voldoende zijn om hun doelstellingen te bereiken. stichtingen vaak (omdat een vorm speciale gebruikte "company rechtsvorm In landen waar de common law wordt 11. 9 is er voor verenigingen noch toegepast, van stichtingen rechtspersoonlijkheid. In plaats daarvan kunnen organisaties die het gemak of de bescherming van rechtspersoonlijkheid wensen, kiezen uit een aantal verschillende vormen naar gelang van de activiteiten die ze ontplooien. Verreweg is de de meest by zogenaamde guarantee" - in feite een vennootschap die geen winst uitkeert -, maar er bestaan nog andere vormen, zoals de "woningbouwvereniging" of de zogenaamde "friendly society" (vereniging voor onderlinge bijstand). Er zijn ook (betrekkelijk van liefdadigheidsverenigingen en -stichtingen die rechtspersoonlijkheid hebben verkregen bij Royal Charter (Koninklijk Handvest) of bij een speciale Act of Parliament (een formele, door het parlement aangenomen wet). voorbeelden zeldzame) limited de om maar lidstaten rechtspersoonlijkheid 11. 10 Er bestaat altijd wel een of andere methode te resulterende verkrijgen, handelingsbevoegdheid is niet altijd even groot. In de sommige handelingsbevoegdheid in feite onbegrensd (voor zover de betrokken organisatie ten minste in overeenstemming met haar statuten handelt). In andere daarentegen kunnen verenigingen noch stichtingen schenkingen en erfenissen ontvangen of onroerende goederen bezitten zonder de uitdrukkelijke toestemming van het bevoegde overheidsorgaan. is 11. 11 Er zijn ook verscnölen wat betreft de moeilijke kwestie in hoeverre verenigingen en stichtingen (maar met name verenigingen) economische activiteiten kunnen ontplooien zonder hun belastingvoordelen te verliezen. In alle lidstaten is enige mate van economische 32 voor ondernomen, maar activiteit toegestaan, waarbij vaak de regel wordt toegepast dat een dergelijke activiteit niet de voornaamste activiteit van de vereniging mag zijn. Daarmee wordt bedoeld dat deze niet in het belang van de vereniging zelf mag een worden niet-winstgevend doel. Het moet bovendien om een activiteit gaan die bevorderlijk is voor de doelstellingen van de vereniging, in die zin dat de activiteit rechtstreeks verband moet houden met de doelstellingen van de vereniging en niet slechts ondernomen mag worden om de algemene financiële situatie van de vereniging te verbeteren. Overeenkomstig het verbod op winstuitkering dat voor alle verenigingen geldt, moeten de overschotten die een economische activiteit heeft opgebracht, uiteraard worden aangewend voor de verwezenlijking van de doeïstellinjgeh van de vereniging. In sommige rechtsstelsels kan een vereniging of stichting haar inkomsten aanvullen door het oprichten of verwerven gescheiden commerciële onderneming, die haar inkomsten dan overhevelt naar de moederorganisatie. geheel van een Wat mededinging betreft, zullen alle regels worden nageleefd, rekening houdend met de specifieke kenmerken van de sector. Belasting h effing geacht genomen belang worden lidstaten kennen aan bepaalde 11. 12 Alle verenigingen-algemeen de verenigingen met doelstellingen die van -een algemeen vertmndermg van de directe belastingen toe. Dit gebeurt door hen vrij te stellen van de belastingen die'moeten worden betaald door commerciële bedrijven ondememmger^ door een lagere belasting te heffe» dan Op de bedrijven of door een drempel te stellen in voor de mmtamiinkomsten waaronder geen belasting hoeft te worden betaald- Deze vormen van belastingverlichting sluiten elkaar niet noodzakelijkerwijze uit. Verenigingen zijn weliswaar vrijgesteld van vennootschapsbelasting, maar moeten in plaats andere en vrijstelling daarvan soms inkomstenbelasting betalen. In lidstaten bestaat er gehele of sommige gedeeltelijke -, van onroerendgoedbelasting op het vastgoed dat stichtingen bezitten of verenigingen gebruiken. Bovendien, maar dit komt zeiden voor, kan een gedeeltelijke verlichting van de loonbelasting worden toegekend. en aan sommige toegekend categorieën 11. 13 Hoewel verenigingen en stichtingen bijna overal belastingverlichtingen worden toegekend, loopt de aanpak in de verschillende lidstaten nogal uiteen. Dit geldt ook voor de mate waarin belastingverlichting wordt aan organisaties die op verschillende gebieden werkzaam zijn. In sommige rechtsstelsels vallen verenigingen en stichtingen in principe onder hetzelfde belastingstelsel als bedrijven en komen zij niet voor een vermindering van de directe belastingen in aanmerking, tenzij ze voor belastingdoeleinden individueel door de bevoegde overheidsinstanties worden erkend ofwel als bij wet wordt erkend dat zij bepaalde doelstellingen hebben die recht geven op belastingvoordelen. In andere rechtsstelsels (en met name die waar verenigingen en stichtingen worden gedefinieerd instellingen van algemeen belang) is belastingverlichting een recht. Dit recht kan de vereniging echter worden ontnomen wanneer wordt geoordeeld dat zij commerciële of lucratieve activiteiten ontplooit buiten de grenzen vastgelegd in de In dergelijke jurisprudentie. wet of de omstandigheden kan de organisatie haar bevoorrechte belastingstatus geheel worden ontnomen. Een andere mogelijkheid is dat de belastingvermindering alleen niet meer geldt voor de activiteiten die als winstgevend worden beschouwd. als 11. 14 Er bestaan niet alleen verschillen in aanpak, ook de wijze waarop de lidstaten het werkgebied afbakenen dat zij van algemeen belang achten, loopt sterk uiteen. Er zijn dan ook de belastingverlichting waarvoor op verschillende gebieden werkzame verenigingen en stichtingen aanzienlijke verschillen in 33 In het voor toekennen aanmerking sommige komen. in rechtsstelsels wordt het gebied van algemeen belang van belastingverlichting zeer algemeen en ruim gedefinieerd en omvat het bijvoorbeeld ook elke activiteit van openbaar nut of welzijn. Dergelijke rechtsstelsels kennen gewoonlijk een volledige belastingvermindering toe aan alle organisaties die aan dit criterium voldoen. Andere lidstaten volgen een wat limitatiever aanpak. Zo komt in een bepaalde lidstaat momenteel alleen een klein aantal organisaties die in de wet met naam worden genoemd voor belastingverlichting in aanmerking. Nog andere lidstaten hanteren daarentegen zowel een limitatieve aanpak als een aanpak waarbij ook een onderscheid wordt gemaakt tussen verschillende organisaties, met als gevolg dat er slechts een zeer beperkte belastingvermindering aan alle organisaties zonder winstoogmerk wordt Verdergaande verminderingen worden voorbehouden voor organisaties die op een beperkt aantal gebieden werkzaam zijn - zoals gezondheidszorg, cultuur of sociale dienstverlening - en moeten voldoen en aan een yerantwoordingsverplichtingen. Voor dergelijke is belastingstatus administratieve en politieke goedkeuring vereist en in sommige lidstaten lijkt een dergelijke goedkeuring steeds minder vaak te worden gegeven. toegekend. beheers- speciale strikte Belastingverlichting voor schenkers en aan verenigingen lidstaten kennen een bepaalde 11. 15 Alle toe aan schenkers van belastingverlichting giften stichtingen, ongeacht of het om natuurlijke personen, vennootschappen of andere organisaties gaat. De belastingverlichting kan de vorm aannemen van een belastingjaar of van een maximumgedeelte (uitgedrukt in een percentage) van het bruto- of netto-inkomen van een particulier. Voor vennootschappen gelden meestal soortgelijke regelingen: de belastingverlichting. neemt een maximumbedrag binnen de aan van doorgaans een vorm maximumbedrag of van een maximumgedeelte van de bruto- of nettowinst. Er kan een minimumbedrag of -gedeelte worden opgelegd en voor vennootschappen kan de maximale schenking op basis van de omzet in plaats van de winst worden berekend. In sommige lidstaten wordt 11. 16 een belastingverlichting toegekend aan schenkers van giften aan alle verenigingen en stichtingen die actief zijn op het in ruime zin gedefinieerde gebied van algemeen belang. In andere lidstaten worden meer beperkende criteria toegepast: de aan schenkers toegekende belastingverlichting wordt beperkt tot giften aan verenigingen die zelf een speciale belastingstatus hebben. Het is zelfs zo dat, wanneer verenigingen de vereiste status niet hebben, ze in deze lidstaten normaal gesproken helemaal geen giften mogen ontvangen (zie punt 11. 10). In rechtsstelsels waar verenigingen of stichtingen normaal gesproken een beperkte handelingsbevoegdheid hebben, kan van verenigingen die een algemene toelating hebben om schenkingen te ontvangen, niettemin worden verlangd dat zij binnen een bepaalde periode afstand doen van giften in de vorm van onroerende goederen. In sommige lidstaten kan er belasting worden geheven over de door de vereniging of stichting ontvangen gift- 11. 17 Lidstaten nemen ook een verschillende houding aan ten aanzien van erfenissen. In sommige lidstaten staat het natuurlijke personen vrij om hun erfenis geheel of gedeeltelijk na te laten aan een door hen gekozen vereniging of stichting, en hoewel dit minder vaak lijkt voor te komen dan in het verleden, wordt het nog steeds vaak gedaan. Ze kunnen ook een nieuwe organisatie oprichten - veelal een stichting - met een doel dat hen nauw aan het hart ligt. zijn Dergelijke meestal vrijgesteld van belastingen, zowel voor de als voor de ontvangende organisatie. In de landen waar verenigingen en beperkte stichtingen echter het handelingsbevoegdheid testamentaire v schenkingen een hebben, schenker kan onmogelijk zijn om meer dan een symbolisch gedeelte van een erfenis aan een vereniging of stichting na te laten, tenzij de ontvangende organisatie de vereiste toelating van de autoriteiten heeft verkregen. Het testamentair nalaten van een erfenis kan soms nog verder worden strenge erfenisrecht of door de eis dat er aanzienlijke middelen moeten worden gereserveerd voordat men een stichting kan oprichten. bemoeilijkt door het Indirecte belastingen 11. 18 Artikel 13A, lid 1, van de Zesde Richtlijn 77/388/EEG van 17 mei 1977" stelt dat de lidstaten "bepaalde activiteiten van algemeen belang" van BTW moeten vrijstellen. Het betreft onder meer ziekenhuis- en gezondheidszorg, goederen en diensten die nauw verbonden zijn aan welzij ns- en maatschappelijk werk of de bescherming van kinderen en jongeren, onderwijs en opleiding voor jongeren enz. 12. Veel verenigingen en stichtingen zijn vanzelfsprekend betrokken bij het verlenen van juist deze diensten, zodat hun transacties worden vrijgesteld van BTW op voorwaarde dat de organisatie in kwestie daartoe van tevoren de toestemming heeft gekregen van de lidstaat waarin zij is gevestigd. Dat wil zeggen dat verenigingen en stichtingen verplichting worden vrijgesteld te doen en geen BTW aan BTW-aangifte klanten of aan rekenen omzetbelasting hoeven te betalen. Voorts kunnen de lidstaten krachtens artikel 13A, lid 2, een aantal voorwaarden verbinden aan het toekennen van de genoemde vrijstellingen aan een organisatie (met uitzondering van die welke onder het publiek recht vallen). Doel van deze te waarborgen dat de voorwaarden van de hoeven te is Bekend als de Zesde Richtlijn. Deze regelt de harmonisatie van de wetten in de lidstaten met betrekking tot de omzetbelasting en introduceert een algemeen systeem voor het heffen van BTW en een uniforme basis voor het vaststellen van de BTW-grondslag Voor deze vrijstellingen gelden bepaalde voorwaarden (zie artikel I3A, lid I. sub b),g),h),i)): zij worden niet automatisch verleend. 12 34 de concurrentiepositie, vrijgestelde organisaties bonafide organisaties zijn en dat hun zonder winstoogmerk activiteiten van belastingplichtige commerciële ondernemingen niet aantasten. Op het eerste gezicht lijkt de mogelijkheid om voorwaarden te stellen bij het verlenen van vrijstellingen genoeg ruimte te laten voor verschillen in de behandeling van verenigingen, maar in de praktijk blijken alle lidstaten, op een enkele uitzondering na, de vrijstellingen van artikel 13 te hebben overgenomen. de hiervoor 11. 19 Behalve genoemde vrijstellingen geldt in een aantal lidstaten voor sommige leveringen en diensten een "nultarief'. Hiervan zonder winstoogmerk profiteren om de voorbelasting terug te vorderen. organisaties kunnen 35 BIJLAGE III - HET JURIDISCH EN FISCAAL KADER VOOR VERENIGINGEN EN STICHTINGEN BELGIË Verenigingen RECHTSPOSITIE ' 1 2 3 4 in artikel 27 van de herziene Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Ja: Grondwet van 1994. Definitie Een vereniging in strikte zin is een overeenkomst waarbij verschillende mensen materiële middelen inbrengen ten behoeve van een doel dat er niet in bestaat winst te behalen of te verdelen. (Een vereniging houdt in dat het gemeenschappelijk bestaan enige tijd aanhoudt). Minimumaantal oprichters Drie (voor VZW's). Twee voor Internationale Verenigingen naar Belgisch en naar buitenlands recht. Soorten verenigingen De de facto vereniging (niet opgericht in een van de door de wetgever aangegeven geen vormen, rechtspersoonlijkheid). bezit VZW Zonder (Vereniging Winstoogmerk), in de wet van 27 juni 1921 gedefinieerd als een organisatie die geen handels- of industriële transactie sluit en waarvan de leden geen lucratieve doeleinden nastreven. IV (Internationale Vereniging naar Belgisch recht) beperkt tot verenigingen godsdienstige, met menslievende, of wetenschappelijke, artistieke 36 zijn met beroepen (gevestigd (wet van pedagogische doeleinden 25 oktober 1919). naar Vereniging Internationale buitenlands dezelfde recht, doelstellingen als de IV naar Belgisch recht (overeenkomstig artikel 8 van de wet van 25 oktober 1919, waarbij een IV met hoofdkantoor in het buitenland een kantoor in België mag openen). Vereisten inzake de nationaliteit van de leden VZW: 3/5 moet in het bezit zijn van de in België Belgische nationaliteit of woonachtig en ingeschreven in de bevolkingsregisters), ten anders kan de vereniging zich aanzien van derden niet op haar rechtspersoonlijkheid en kunnen die derden dat tegen haar aanvoeren. IV (naar Belgisch recht): ten minste één bestuurslid Belgische nationaliteit, geen enkele voorwaarde voor gewone leden. IV (buitenlands recht): geen bijzondere voorwaarden. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid VZW: door publicatie van de statuten samen met naam, voornaam, beroep en adres van de bestuursleden van de vereniging in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad. IV (naar Belgisch recht): bij Koninklijk Besluit (uittreksel gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad); rechtspersoonlijk heid geldig ten aanzien van derden tien dagen na de publicatie van de statuten samen met naam, voornaam, beroep en adres van de bestuursleden in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad. IV recht): rechtspersoonlijkheid geldig ten aanzien van derden tien dagen na de publicatie van de statuten samen met dezelfde gegevens als die welke van een IV naar buitenlands (naar de die voor verlangd recht worden Belgisch (inclusief adres van het kantoor in België), in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad. Deze publicatie vergt een "erkenning" door de voorafgaande regering. Handelingsbevoegdheid - Onroerend goed: Voor alle soorten verenigingen is alleen het permanente bezit toegestaan van de strikt goederen onroerende noodzakelijk het zijn verwezenlijken van hun doelstellingen (uitbreiding van de bevoegdheid voor de universitaire faculteit Notre-Dame de la Paix van Namen en voor de faculteit Saint-Louis in Brussel). - Schenkingen: VZW: de aanvaarding van schenkingen in roerend goed (inclusief geld) met een waarde van meer dan 400 000 BEF en van onroerend goed moet bij Koninklijk Besluit worden toegestaan; IV: de aanvaarding van gelijk welke schenking (ongeacht de waarde ervan) moet bij Koninklijk Besluit worden toegestaan; Er is geen toestemming vereist voor:' goederen overgedragen van de ene VZW ter bevordering van de uitvoering van een soortgelijke activiteit als die van de schenker, schenkingen door openbare instellingen aan een VZW, opbrengsten van collectes enz. andere VZW aan de Zijn er voorgeschreven statuten? VZW: geschreven stuk (authentieke of onderhandse akte) vereist dat een aantal elementen moet bevatten, waaronder het doel van de oprichting (artikel 2 van de wet van 1919). IV (naar Belgisch recht): idem (de statuten moeten de in artikel 2 van de wet van 1919 bedoelde elementen bevatten). IV (naar buitenlands recht): zoals bij IV (naar Belgisch recht), plus het adres van het kantoor in België; kunnen voorts in België alle rechten uitoefenen die hun krachtens de in hun land van herkomst zijn geldende verleend. rechtsvoorschriften Registratieverplichtingen Niet als zodanig, maar zie ook de publicatievereisten hierboven (punt 6). Door het ministerie van Justitie wordt een lijst van internationale verenigingen bijgehouden. Commerciële activiteiten Onduidelijk. In theorie zijn deze niet toegestaan, maar in de praktijk worden ze wel gedoogd mits het niet de voornaamste activiteiten zijn (niet voor zichzelf maar voor een niet-winstgevend doel), en de activiteit ondergeschikt is aan doel. (Ondergeschikt betekent rechtstreeks verbonden met de doelstellingen van de vereniging en niet slechts ondernomen financiële positie van de om de vereniging te verbeteren; eventuele winsten worden aangewend voor de doelstellingen van de vereniging. ) voornaamste het van middelen Bestemming vereffening Voor principe zoals bepaald in de statuten. belangeloze doeleinden, bij in 9 10 11 FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN artikel krachtens Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn op Alle verenigingen toepasbare vrijstellingen zijn van kracht. De organisaties moeten voldoen aan de criteria van artikel 13A, lid 2, sub a). 13 12 37 13 14 Overige specifieke vrijstellingen Geen. Er bestaat een lager tarief (6%) voor voertuigen voor het vervoer van gehandicapten, zieken, gewonden of blinden, voor dagelijkse of wekelijkse publicaties met algemene informatie en voor "recyclingproducten". Nultarieven Ja. DIRECTE BELASTINGEN 15 16 of tenzij Algemene positie A. Inkomstenbelasting In het algemeen niet onderworpen aan de vennootschapsbelasting, activiteiten worden beschouwd als commercieel of winstgevend buiten de door de wet (art. 182 van het Wetboek Inkomstenbelasting WIB) de jurisprudentie gestelde grenzen. De verenigingen vallen onder de voor hen rechtspersonenbelasting gunstiger (WIB, art. 220 tot en met 226), inclusief met name de inkomstenbelasting en de roerende en onroerende voorheffing, tenzij het gebouw wordt gebruikt voor godsdienstige, pedagogische, medische, sociale of caritatieve doeleinden. B. Diverse "compenserende Er successierechten" 0,17% van verschuldigd over het totale vermogen van de vereniging in België. De belasting op schenkingen aan Belgische verenigingen is beperkt tot 8% (1,1% wanneer de schenker een andere VZW is, een erkende onderlinge of IV maatschappij, van een openbaar nut of een beroepsorganisatie). De successierechten op de aan hen vermaakte legaten zijn beperkt tot 8,8%. Erkenning van verenigingen voor belastingdoeleinden instelling zijn 17 18 38 Het Wetboek Inkomstenbelasting (WIB, art. 104, par. I, 3 tot en met 5) staat de fiscale aftrekbaarheid toe van de schenkingen aan bepaalde instellingen en organisaties -met name die welke zijn opgericht in de vorm van verenigingen of stichtingen- die zijn erkend bij wet of bij Koninklijk of Ministerieel Besluit. De erkenning bij Besluit geldt voor (maximaal) drie jaar en kan worden verlengd. Officieel instellingen zijn doorgaans erkende vrijgesteld van roerende en onroerende voorheffing. In sommige gevallen blijft uitdrukkelijke toestemming vereist voor aftrekbare de schenkingen door erkende instellingen die zijn opgericht in de vorm van verenigingen of stichtingen (zie punt 7 hierboven). aanvaarding van de een van van rechtspersoonlijkheid Erkenningscriteria Om te worden erkend, dient een instelling te bezitten, mag zij zelf of mogen haar leden geen enkel winstgevend doel nastreven, moet zij haar rekeningen openbaar maken, moet zij actief zijn op het nationaal niveau of op het niveau van culturele gemeenschappen, moet zij de lijst van schenkers aan de belastingdienst verstrekken en mag zij niet meer dan aan begroting 20% administratieve kosten besteden. Voor belastingvoordelen in aanmerking komende doelstellingen Naast de wettelijk erkende instellingen dienen de erkende organisaties hun activiteiten te verrichten op gebieden zoals cultuurbevordering (bibliotheken, particuliere radio- en tv-zenders, musea, sport-, toerisme- en vrije-tijdverenigingen), wetenschappelijk onderzoek, ontwikkelingshulp of maatschappelijk werk. haar 19 20 van inzake bepalingen Schenkingen door particulieren fiscale De aftrekbaarheid alleen voor gelden schenkingen aan erkende instellingen (inclusief verenigingen en stichtingen). Fiscaal aftrekbaar: maximaal 10% van het totale belastbare inkomen tot een maximum 10 miljoen BEF (geïndexeerd). Voor schenkingen van belangrijke kunstwerken aan musea wordt de fiscaal aftrekbare waarde door de regering vastgesteld. Schenkingen door bedrijven fiscale De bepalingen aftrekbaarheid alleen voor gelden schenkingen aan erkende instellingen (inclusief verenigingen en stichtingen). Fiscaal aftrekbaar: maximaal 5% van de netto bedrijfswinst tot een maximum van 20 miljoen BEF (met-geïndexeerd). inzake YERANIWDmDING EN TOEZICHT 21 Verantwoording Zie punt 17 hierboven voor erkende verenigingen. Andere verenigingen hoeven hun rekeningen niet openbaar te maken. Over het algemeen interne controle door de leden en externe verificatie door de belastingdienst. Om bij Koninklijk Besluit toelating te krijgen een schenking in ontvangst te nemen, moeten de VZW's evenwel hun jaarrekeningen sinds hun oprichting of sinds ten minste 10 jaar bij de griffie van de burgerlijke rechtbank hebben gedeponeerd, waar deze door iedereen kunnen worden ingezien. Stichtingen 22 Oprichting De statuten en het doel van de oprichting moeten door de regering bij Koninklijk worden goedgekeurd. De statuten moeten samen Besluit 23 24 25 26 27 artistieke doelstelling met de namen en adressen van de bestuursleden worden gepubliceerd in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad en elke wijziging in de statuten moet eveneens worden goedgekeurd en gepubliceerd. Definitie Onherroepelijke bestemming van het kapitaal voor het bereiken van een niet-winstgevende van godsdienstige, filantropische, of wetenschappelijke, educatieve aard. Geen leden (art. 27 e. v. van de wet van 27 juni 1921). Vereisten inzake de nationaliteit Niet voor bestuursleden, maar de zetel moet in België gevestigd zijn. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid statuten bij Goedkeuring van de Koninklijk (uittreksel Besluit gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad) en publicatie ervan in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad (terugwerkende kracht mogelijk tot de oprichtingsakte). Handelingsbevoegdheid Zie VZW (punt 7 hierboven). Bestemming vereffening Door de door de rechtbank aangestelde curatoren voor het deel dat in de statuten van de stichting is aangegeven, of, bij gebreke daarvan, aan doelstellingen die het doel van de oprichting zo dicht mogelijk benaderen. van middelen bij FISCALE POSITIE 28 Zoals voor erkende verenigingen. VERANTWOORDING EN TOEZICHT 29 De regering moet erop toezien dat de middelen van de stichting effectief worden aangewend voor de doeleinden waarvoor de stichting werd opgericht. Alle stichtingen moeten jaarrekeningen 39 en -begrotingen opstellen en deze binnen twee maanden na de opstelling ervan aan de regering overleggen. De jaarrekeningen en de begroting van de stichtingen worden in de bijlagen bij het Belgisch Staatsblad gepubliceerd. Op verzoek van het Openbaar Ministerie kunnen bestuursleden die schuldig zijn bevonden aan fraude of wanbeheer, door de rechtbank uit hun functie worden ontheven. geval moeten plaatsvervangers worden aangewezen. overeenkomstig de Deze moeten statuten of, op verzoek van de rechtbank, door de regering worden benoemd. In dat 40 DENEMARKEN Verenigingen RECHTSPOSITIE 1 2 3 4 5 6 7 8 kan Iedereen of in een die verblijft, (natuurlijke permanent Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Ja: in de grondwet. Definitie Geen. NB: verenigingen zijn niet per zonder organisaties definitie winstoogmerk. Minimumaantal oprichters Niet vastgelegd. Soorten verenigingen Eén. Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Geen. rechtspersoon) Denemarken vereniging oprichten. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Ja: wanneer de leden dit wensen. De rechtspersoonlijkheid wordt verkregen op het moment dat de leden de hebben toepasselijke * ondertekend en een bestuur hebben aangesteld. (Voor de vereisten, zie verder. ) Handelingsbevoegdheid Onbeperkt. Zijn er voorgeschreven statuten? Nee. Maar van statuten de niet-geregistreerde verenigingen moeten ten minste bepalingen bevatten die de onderlinge verhoudingen tussen de leden regelen en de wijze waarop een bestuur wordt benoemd. De statuten van verenigingen moeten geregistreerde bepalingen bevatten die krachtens de wet vereist zijn - bv. de naam, de zetel, het aantal leden belast met het bestuur statuten 10 11 41 en die alle hun benoemd, van de vereniging en de wijze waarop de zij worden lidmaatschapsvoorwaarden de onderlinge verhoudingen tussen de leden, de boekhoudkundige periode en de wijze van presentatie van de rekeningen enz. Wijzigingen moeten aan het register worden doorgegeven. Registratieverplichtingen De volgende categorieën verenigingen moeten binnen drie maanden na hun oprichting in het verenigingenregister ingeschreven: werkgevers worden vakbonden verenigingen; en als met beroepsverenigingen belangrijkste doel de bescherming van de economische belangen van de leden beroepsgroep waartoe privaatrechtelijke behoren; verenigingen over middelen beschikken ter waarde van meer dan 250 000 DKR (ongeveer 31 000 ecu), met uitzondering van: verenigingen die namens gemeenten of departementen verplichtingen wettelijke vervullen, verenigingen die onroerend goed bezitten dat verband houdt met de erkende kerk, wettelijk nationale of congregaties religieuze onderwijsinstellingen die door de staat zijn erkend, mits deze organisaties geen andere bevoegdheden of doelstellingen hebben. Commerciële activiteiten Verenigingen evenals stichtingen (zie hieronder) economische activiteiten de inkomsten uit dergelijke activiteiten worden op dezelfde wijze belast als activiteiten commerciële van ondernemingen. Bestemming vereffening Vrij te bepalen in de statuten van de vereniging (zie echter punt 17). uitoefenen, maar van middelen kunnen sociale bij FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN 12 13 Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn Alle overeenkomstig artikel 13 op verenigingen toepasbare vrijstellingen zijn van kracht. Overige specifieke vrijstellingen Verkoop van tweedehandse goederen in winkels die eigendom zijn van erkende verenigingen, en speciale door hen georganiseerde evenementen. 14 Nultarieven Dagbladen. DIRECTE BElJiSTINGEN 15 Algemene positie Werkgeversverenigingen, vakbonden en andere beroepsorganisaties met als belangrijkste doel de bescherming van de economische belangen van de leden beroepsgroep waartoe hun behoren ("arbeidsmarktorganisaties"), zijn belastbaar overeenkomstig de wet inzake de belastingheffing op fondsen. Andere verenigingen die gewoon de professionele en economische markt- en dienstgerichte belangen van hun leden behartigen (beroepsverenigingen), zijn verschuldigd eveneens inzake de overeenkomstig de wet belastingheffing fondsen. Het op principe achter deze wet is dat voor stichtingen verenigingen en fundamenteel dezelfde regels moeten naamloze gelden vennootschappen. Het belastingtarief is gelijk de vennootschapsbelasting, namelijk 34%. Bij de aangifte van hun belastbaar inkomen de "arbeidsmarktorganisaties" alleen de bedrij fsinkomsten, de vooruitontvangen inkomsten en de winst declareren. De belasting moeten voor van aan dat als contributies van de leden behoren dus niet tot het belastbaar inkomen. Deze de mogen organisaties belastingaanslag alleen de uitgaven aftrekken die verband houden met het belastbare inkomen. voor dat over vastgelegde Beroepsverenigingen worden volledig belast op de bedrij fsinkomsten, maar andere inkomsten worden alleen belast als zij meer dan 200 000 DKR bedragen. Beroepsverenigingen en "arbeidsmarktorganisaties" mogen de bedragen aftrekken die aan caritatieve of non-profit doeleinden werden besteed. Zij mogen ook de bedragen aftrekken die voor dergelijke doeleinden zijn gereserveerd. Beroepsverenigingen mogen ook de bedragen aftrekken die aan de in hun doelstellingen statuten werden besteed, op voorwaarde dat de ontvanger in bedrag Denemarken belasting moet betalen. verenigingen, Op vennootschappen stichtingen (Stifelser) die niet onder de wet inzake de belastingheffing op fondsen vallen, is de wet op de vennootschapsbelasting. §1,1 (6), van toepassing. Verenigingen moeten alleen belasting betalen over hun bedrijfsinkomsten. Ook mogen zij hun bedrijfskosten alleen aftrekken als deze betrekking hebben op de belastbare bedrij fsinkomsten. Beroepsverenigingen mogen ook de schenkingen aftrekken die bedoeld zijn om de in hun statuten vastgelegde doelstellingen op te voorwaarde dat deze als caritatieve of non-profit doeleinden kunnen worden beschouwd. bereiken, andere en mogen Verenigingen middelen reserveren om op een later tijdstip niet-winstgevende caritatieve doeleinden te verwezenlijken. of 42 16 17 van voor verenigingen Erkenning belastingdoeleinden Bij wet of door de belastingdienst, teneinde fiscaal aftrekbare schenkingen of annuïteiten te kunnen ontvangen. Ieder jaar publiceert de belastingdienst twee lijsten van organisaties die in aanmerking komen om schenkingen of annuïteiten te ontvangen. Men kan een aanvraag indienen om in een van beide of te worden opgenomen. Er kan een vrijstelling van successierechten worden toegekend door de belastingdienst. Met het oog hierop in de praktijk meestal de worden organisaties erkend die op de lijst staan van organisaties die in aanmerking komen voor aftrekbare schenkingen. lijsten beide in (en Erkenningscriteria Organisaties die in aanmerking komen voor belastingvoordelen hebben de zonder structuur van verenigingen winstoogmerk of stichtingen. Hiervan uitgesloten zijn onder meer organisaties die uitsluitend politieke taken uitvoeren. Als voorwaarde wordt gesteld dat de schenkingen legaten) uitsluitend worden aangewend voor caritatieve of niet-winstgevende doeleinden waarvan een vrij groot aantal personen kan profiteren en dat bij vereffening alle overschotten volgens dezelfde principes worden verdeeld. Bovendien moet de organisatie in Denemarken gevestigd zijn het in Denemarken moet hoofdkantoor gevestigd zijn en dat de meeste bestuursfuncties daar moeten worden uitgeoefend). De regels voor de ontvangst van aftrekbare annuïteiten blijken strenger te zijn. (dat wil zeggen dat 19 Schenkingen door particulieren Alleen aan de organisaties die in de lijst van de belastingdienst (zie punt 16) zijn opgenomen, kunnen eenmalige fiscaal aftrekbare schenkingen worden gedaan. zijn kunnen niet er gedaan schenking moet minimaal Iedere 500 DKR bedragen en mag niet hoger zijn dan 5 000 DKR per jaar. De eerste aftrekbaar. 500 DKR aftrekbare Bovendien schenkingen worden door middel schenkingsbeloften (contractuele annuïteiten) tot maximaal 15% van het verdiende inkomen plus de kapitaalwinst vóór belastingheffing of tot maximaal 15 000 DKR, afhankelijk is. van welk bedrag het hoogst Schenkingsbeloften duren normaliter minimaal tien jaar. van 20 Schenkingen door bedrijven Zoals bij particulieren, behalve dat eenmalige schenkingen aftrekbaar zijn inkomen en dat van het belastbaar schenkingsbeloften zijn toegestaan tot maximaal -15% van de belastbare winst (of 15 000 DKR). VERANTWOORDING EN TOEZICHT vastgelegd Verantwoording voor niets is Er niet-geregistreerde verenigingen. Geregistreerde verenigingen moeten naar algemene normen aanvaardbare rekeningen voorleggen en deze door een of meer accountants laten controleren en ondertekenen. Binnen zes maanden na afloop van de boekhoudkundige periode moeten de jaarrekeningen naar het verenigingenregister worden gestuurd. Wanneer de vereniging bij de opstelling van de jaarrekeningen over middelen ter waarde van meer dan (ongeveer) 380 000 ecu beschikt, moet ten minste een één registeraccountant zijn. In het laatste geval moet een volledige audit worden uitgevoerd en moet de vereniging de accountant haar volledige medewerking verlenen. Bij niet-naleving van de eisen inzake of management accounting kan een boete worden accountants registratie van de 21 43 is voor. kan opgelegd. De minister van Justitie (die het verantwoordelijk een verenigingenregister) vereniging dwingen in haar statuten iedere bepaling op te nemen die hij noodzakelijk acht. Hij kan tevens alle informatie opeisen die hij denkt nodig te hebben om te verifiëren of de wet correct is toegepast. Stichtingen RECHTSPOSITIE 22 23 24 ecu) startkapitaal dient Oprichting gewoonlijk Het (ongeveer minimaal 200 000 DKR 25 000 bedragen. Met te toestemming van het ministerie van Justitie kunnen stichtingen met een kleiner startkapitaal worden opgericht, op voorwaarde dat het bedrag toereikend is voor de beoogde doelstellingen. Definitie Geen in de wet. In wezen goederen of kapitaal, overgedragen aan een doel waarvoor een entiteit is opgericht met een eigen rechtspersoonlijkheid en die krachtens eigen statuten door een onafhankelijk bestuur wordt beheerd. Geen leden. Een fonds heeft de vorm van een vennootschap wanneer het goederen of overdraagt, onlichamelijke diensten en dergelijke verleent waarvoor het normaliter wordt betaald, wanneer het een activiteit uitoefent waarbij omoerend goed wordt verkocht of overgedragen of wanneer het de kenmerken van een holding bezit. Vereisten inzake de nationaliteit Stichtingen kunnen door buitenlanders worden opgericht, maar deze moeten in Denemarken zijn gevestigd. Bovendien moeten ten minste de helft van de bestuursleden en alle beheerders van de rechten 25 26 27 44 stichting in Denemarken woonachtig zijn. De instantie die verantwoordelijk is voor de stichtingen, kan evenwel vrijstelling verlenen van de eis inzake de woonplaats. Van deze eis wordt in ieder geval afgezien wanneer deze in strijd is met internationale verplichtingen. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Pas opgerichte stichtingen moeten zich binnen 3 maanden na de oprichting aanmelden bij het ministerie van Justitie (Directoraat Burgerlijk recht) en bij de belastingdienst (fiscus) van het district waarin de stichting is gevestigd. Dit is een louter formele verplichting die geen invloed heeft op de rechtspositie van de stichting. Fondsen in de vorm van een vennootschap verkrijgen rechtspersoonlijkheid doof inschrijving in het desbetreffende register bij het Deense agentschap voor handel en vennootschappen het ministerie van Industrie, Handel en Scheepvaart verantwoordelijk is. waarvoor bij van middelen Handelingsbevoegdheid Onbeperkt. Bestemming vereffening Stichtingen kunnen worden gefuseerd of vereffend wanneer hun middelen niet langer in overeenstemming zijn met hun doelstellingen. Een fusie of vereffening - door verdeling van het kapitaal - vindt plaats na aanvraag door de beheerders van de stichting en met de goedkeuring van het ministerie van Justitie of kan door de minister worden opgelegd. Organisaties die schenkingen mogen ontvangen, moeten bij de vereffening akkoord gaan met de overdracht van eventuele overschotten aan een soortgelijke instelling. in de Fondsen een vennootschap kunnen worden gefuseerd of opgeheven wanneer hun middelen vorm van niet langer in overeenstemming zijn met hun doelstellingen of wanneer hun doelstellingen zijn uitgehold. Een fusie of opheffing - door verdeling van het kapitaal - kan alleen plaatsvinden na aanvraag door het bestuur van het fonds en met de goedkeuring van het ter zake bevoegde overheidsorgaan, normaliter het Deense agentschap voor handel en vennootschappen, de toestemming van het ministerie van Justitie. met en FISCALE POSITIE 28 de als als voor voor Fondsen die onder de fondsenwet of de commerciële-fondsenwet vallen, zijn belastbaar overeenkomstig de wet inzake de belastingheffing op fondsen. Het principe achter laatstgenoemde wet is dat voor fondsen en verenigingen fundamenteel dezelfde regeling moet naamloze gelden vennootschappen. Het belastingtarief is hetzelfde de vennootschapsbelasting, namelijk 34%. Bij de aangifte van het belastbaar inkomen moeten volledige bedrij fsinkomsten worden gedeclareerd. De eerste 25 000 DKR aan andere inkomsten is belastingvrij. de bedragen Stichtingen mogen caritatieve of aan aftrekken niet-winstgevende doeleinden werden besteed. Zij mogen ook de bedragen aftrekken die aan de in hun statuten doelstellingen werden vastgelegde de besteed, ontvanger in Denemarken belasting moet betalen. Zij mogen ook de bedragen aftrekken die voor niet-winstgevende of caritatieve doeleinden zijn gereserveerd. VERANTWOORDING EN TOEZICHT voorwaarde dat dat bedrag over die op Grotendeels bij hetzelfde geregistreerde verenigingen (zie punt 21 als 45 aan de bovendien: overheidsorgaan het hierboven). Maar bevoegde kan bestuursleden uit hun functie ontheffen als zij daden hebben begaan waardoor zij hun positie onwaardig zijn, als zij niet voldoen eisen van nationaliteit of woonplaats, als zij niet overeenkomstig de statuten handelen of aantoonbaar ongeschikt zijn voor het vervullen van hun functie; het bevoegde overheidsorgaan kan ook bestuursleden aanwijzen (zelfs in afwijking van de statuten); bestuursleden die failliet zijn verklaard, moeten ontslag nemen; zonder toestemming van het bevoegde overheidsorgaan kan de meerderheid van het bestuur niet bestaan uit oprichters en hun familieleden. Ook wanneer de stichting is opgericht door een onderneming, kan degene die meer dan de helft van het stemgerechtigd kapitaal bezit, niet samen met de oprichter en diens familieleden de meerderheid van het bestuur vormen zonder toestemming van het bevoegde overheidsorgaan; bestuursleden kunnen geen hogere vergoedingen ontvangen dan voor dit werk gebruikelijk wordt geacht; bestuursleden kunnen niet aan discussies deelnemen die hun eigen belangen aangaan; alle stichtingen moeten in principe hun jaarrekeningen laten controleren en als hun eigen vermogen in het vorige jaar meer dan 3 miljoen DKR bedroeg, moet de accountant een registeraccountant zijn. De accountant moet normaal gesproken in Denemarken woonachtig zijn en absoluut onafhankelijk zijn van de stichting, haar bestuursleden en de werknemers die belast zijn met de boekhouding of het beheer van de activa van de stichting. De audit moet gedetailleerd en kritisch zijn en de accountant moet voldoen aan alle verplichtingen die door het ter zake overheidsorgaan worden bevoegde opgelegd. Hij of zij moet alle medewerking van de stichting krijgen; de bestuursleden zijn aansprakelijk voor alle eventuele schade die hun bestuur aan de stichting berokkent en dat geldt in voorkomend geval ook voor de accountants van de stichting en voor de bedrijven waartoe zij eventueel behoren; stichtingen aanzienlijke kunnen bedragen aan hun reserves toevoegen, maar de rest van hun fondsen moet voor de doelstellingen worden aangewend. De bedragen die voor reserves en uitgaven worden bestemd, kunnen door het bevoegde overheidsorgaan worden gewijzigd. 46 DUITSLAND Verenigingen CVereine) RECHTSPOSITIE 1 2 3 van recht Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Ja: in art. 9, lid 1, van de Grondwet: algemeen vereniging toegekend aan Duitsers. De rechtspositie van de vereniging wordt geregeld door de artikelen 21 e. v. van het Burgerlijk Wetboek de desbetreffende bepalingen van de wet op de verenigingen (Vereinsgesetz). (BGB) door en als personen Definitie Er is geen wettelijke definitie. In de jurisprudentie en de rechtsleer wordt de vereniging een gedefinieerd duurzame en gestructureerde groepering of van rechtspersonen) die zich op vrijwillige basis verenigen om een gezamenlijk doel begrip te leden" moet ten "gemeenschap van minste in een tot uiting komen gezamenlijke naam en in een orgaan dat de leden vertegenwoordigt. bereiken. Het (natuurlijke Minimumaantal oprichters Minimaal twee oprichters/leden. Op het ogenblik van registratie van de statuten moet dit aantal evenwel minimaal zeven bedragen om rechtspersoonlijkheid te kunnen verkrijgen. 4 Soorten verenigingen verenigingen Het Burgerlijk Wetboek reglementeert de verenigingen zonder winstoogmerk (Idealvereine, art. 21 BGB) en de economische met winstoogmerk {wirtschaftliche Vereine, art. Laatstgenoemde verenigingen zijn echter slechts van marginaal belang en voor de oprichting ervan is de toelating vereist van het bevoegde overheidsorgaan. Het gevolg BGB). 22 hiervan is dat het begrip 'Vereniging" in Duitsland in de praktijk vrijwel alleen geldt voor de verenigingen zonder deze winstoogmerk, rechtspersoonlijkheid bezitten. ongeacht of Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Geen. die wensen in bij inschrijving volledige te Verkrijging van rechtspersoonlijkheid het Door verenigingenregister het kantongerecht van de plaats waar de vereniging haar zetel heeft (art. 21 BGB). Handelingsbevoegdheid Onbeperkt. Zijn er voorgeschreven statuten? Ja: voor geregistreerde verenigingen {BGB, art. 57 en 58). Registratieverplichtingen Voor verenigingen rechtspersoonlijkheid verkrijgen. Commerciële activiteiten Een vereniging zonder winstoogmerk activiteiten mag uitoefenen op. voorwaarde dat deze slechts bijkomstig zijn en een zeer ondergeschikte rol spelen vergeleken zonder met winstoogmerk. Indien deze economische activiteiten niet louter bijkomstig zijn, statutaire of mogen zij niet de vereniging hoofdactiviteit is vormen. een In nevenactiviteit alleen toegestaan als deze bedoeld is om de activiteiten te verwezenlijken waarvoor belasting voordelen worden toegekend (niet alleen voor fondsenwerving) en als het doel alleen door middel van deze activiteit kan worden bereikt (art. 65 tot en met 68 van de belastingwet). Op de ontvangsten, de winst en de activa die van de principe hoofdactiviteit economische haar 5 6 7 8 9 10 47 11 bij van middelen het gevolg zijn van andere economische activiteiten van een vereniging die erkend is als zijnde van openbaar nut, is de gewone belastingwetgeving van toepassing. Bestemming vereffening De activa worden overgedragen aan de organisaties zonder winstoogmerk die in de statuten zijn vermeld. De statuten kunnen bepalen dat de algemene zonder vergadering de vereniging winstoogmerk dient aan te wijzen waaraan de activa zullen worden overgedragen. In dat geval is echter de goedkeuring van de belastingdienst vereist. FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN 12 13 14 Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn Alle overeenkomstig artikel 13 op verenigingen toepasbare vrijstellingen zijn van kracht. Overige specifieke vrijstellingen Geen. Nultarieven Geen. DIRECTE BELASTINGEN 15 16 te Algemene positie dienen Verenigingen betalen. vennootschapsbelasting Wanneer hun inkomsten niet meer dan 7 500 DM bedragen, worden zij vrijgesteld van vennootschapsbelasting (belastingvoordeel). Erkenning belastingdoeleinden Belastingvoordelen worden toegekend aan verenigingen waarvan de statuten en uitsluitend het van verenigingen effectieve beheer voor geïnspireerd zijn door altruïsme en het algemeen belang en die rechtstreeks een filantropische of religieuze activiteit uitoefenen (art. 51 tot en met 68 van de belastingwet). De belastingvoordelen zijn niet beperkt tot de verenigingen, dezelfde maar voorwaarden aan gelijk in de zin van welke rechtspersoon artikel op de vennootschapsbelasting. 1 van de wet toegestaan worden onder 17 Erkenningscriteria Uit de statuten en het beheer van de vereniging moet duidelijk blijken dat het door de vereniging nagestreefde doel van algemeen belang is. In de statuten moet uitdrukkelijk het volgende worden vermeld: het doel van de vereniging; de wijze waarop dit doel zal worden bereikt; de activiteit zonder winstoogmerk die er uitsluitend en direct op gericht is dit doel te bereiken: dat het vermogen binnen de sector van het openbaar nut blijft, indien de vereniging wordt ontbonden of indien zij haar hoedanigheid van vereniging van openbaar nut verliest. dat het effectieve beheer in overeenstemming moet zijn met de statuten. Voor belastingvoordelen in aanmerking komende doelstellingen Overeenkomstig de artikelen 52 tot en met 54 van de belastingwet wordt elke vereniging waarvan de statuten en het effectieve uitsluitend beheer geïnspireerd zijn door altruïsme en het algemeen belang en die rechtstreeks een filantropische of religieuze activiteit uitoefent, uit belastingoogpunt erkend als zijnde van openbaar nut. 18 48 van In het belastingrecht wordt er. wat de een activiteiten financiële vereniging van openbaar nut betreft, een onderscheid gemaakt tussen activiteiten die strikt verband houden met het om gedeclareerde belastingvoordelen en financiële activiteiten die daar geen verband mee houden en waarover dus belasting moet worden betaald. genieten, doe! te de het doel, De activiteiten die strikt verband houden met zijn gedeclareerde opbrengst activiteiten waarvan integraal wordt besteed aan het doel dat de vereniging heeft gedeclareerd om te genieten. Deze belastingvoordelen activiteiten, die worden beschouwd als activiteiten zonder winstoogmerk, zijn onbeperkt toegestaan en vrijgesteld van belasting. om van voor vooral De activiteiten die geen direct verband houden met het gedeclareerde doel, worden daarentegen belast. Het gaat commerciële hierbij in de activiteiten van de vereniging vorm het initiatieven verzamelen van fondsen die moeten dienen om het doel te bereiken waarvoor de vereniging een belastingvoordeel activiteiten heeft worden op dezelfde wijze belast als gelijk welke commerciële andere activiteit, maar het feit dat zij worden betekent niet dat de uitgeoefend, vereniging haar statuut van VZW verliest zolang die activiteiten niet de hoofdactiviteit van de vereniging gaan uitmaken (art. 55, eerste lid, van de belastingwet). gevraagd. Deze 19 Schenkingen door particulieren De in schenkingen die door een Duitsland belastingplichtige natuurlijke of rechtspersoon worden gedaan aan een erkende door instelling ter nut ondersteuning van caritatieve, kerkelijke belastingdienst openbaar van de of religieuze activiteiten van algemeen belang, kunnen met inachtneming van bepaalde maximumpercentages van het schenker worden inkomen van de afgetrokken. de bestemming van de schenking bedraad het maximumpercentage 5 tot 10% van het totale belastbare inkomen van de schenker. Naargelang van 20 Schenkingen door bedrijven kunnen gedane De bedrijven tot maximaal schenkingen aftrekken 0,2% van de som van de totale omzet en de betaalde salarissen en lonen. 20a Schenkingen aan verenigingen buitenland in het Deze schenkingen zijn niet aftrekbaar. VERANTWOORDING EN TOF7. ÏCHT 21 Verantwoording De vereniging moet jaarlijks een winst en verliesrekening overleggen. Deze verantwoordingsplicht geldt ten aanzien van de leden krachtens artikel 27, derde lid, en artikel 666 van het Burgerlijk aanzien van de en Wetboek ten belastingdienst (met het oog op de vaststelling van het niet-winstgevende doel) karakter het lid, overeenkomstig artikel 63, derde van de belastingwet. sociale van de vereniging Wanneer een economische activiteit uitoefent, moet zij krachtens het handelsrecht net als boekhouding ondernemingen een twee voeren. verschillende worden gepresenteerd: een voor de belastbare activiteiten de niet-belastbare activiteiten. rekeningen Telkens moeten voor een en Toezicht is aan de algemene Het bestuur verantwoording vergadering verschuldigd met betrekking tot het op de correcte wijze bijhouden van 49 van statuten bevoegdheid kunnen rekeningen. De voorzien in een toezichthoudend orgaan en de bevoegdheden ervan vaststellen. Als een dergelijk toezichthoudend orgaan (Aufsichtsrat) wordt ingesteld, zijn de bepalingen die voor de GmbH en AG gelden, niet van toepassing; de bevoegdheden van een dergelijk orgaan worden in de statuten geregeld. Het fiscale toezicht op de verenigingen, inclusief de procedure van erkenning en het verificatie geregelde niet-winstgevende karakter, behoort tot de de belastinginspectie. Zodra een inbreuk van wordt geconstateerd, wordt dossier overgedragen aan het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat gemachtigd is om tot ontbinding te besluiten wanneer het gaat om een vereniging waarvan de activiteiten zich niet tot het grondgebied van een enkele deelstaat beperken, of - wanneer de activiteiten van de organisatie zich wel tot een enkele deelstaat beperken - aan de hoogste regeringsinstantie van de desbetreffende deelstaat. Stichtingen (Stiftungen) aard het niet-fiscale van RECHTSPOSITIE 22 Oprichting Bij een oprichtingsakte die zowel door natuurlijke als door rechtspersonen kan zijn opgesteld. Onder levenden (in dit geval kan de stichting worden herroepen tot de datum van goedkeuring) óf testamentair. De akte moet het doel van de stichting vermelden, de middelen die beschikbaar zijn om dit doel te bereiken en de bestuursorgaan bestuursorganen). De beschikbare middelen moeten toereikend zijn om het door de stichting nagestreefde doel te kunnen verwezenlijken. De goedkeuring is vereist van de deelstaat waar de het (of haar zetel heeft stichting (overeenkomstig de wetten van de deelstaten). Tegen de weigering van de goedkeuring kan uitsluitend beroep worden aangetekend op grond van het feit dat de deelregering haar eigen criteria niet heeft toegepast. 23 Definitie een eigen waaraan Vermogen rechtspersoonlijkheid verbonden is. Vereisten inzake de nationaliteit Elke persoon oprichten. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Via goedkeuring door de bevoegde instantie. stichting kan een Handelingsbevoegdheid De stichting beschikt over de ruimste bevoegdheid om haar doel te bereiken. Zij kan alles doen wat zij nodig of zelfs wenselijk acht om haar doelstellingen te verwezenlijken. bij haar van middelen Bestemming vereffening Wanneer de doel stichting onmogelijk nog kan bereiken of wanneer zij het algemeen belang in gevaar brengt, kan de bevoegde autoriteit het doel wijzigen, waarbij ze er zorg voor draagt de oorspronkelijke bedoelingen van de oprichters zoveel Het mogelijk te bestuursorgaan worden geraadpleegd. De bevoegde autoriteit kan de stichting ook opheffen en ontbinden (artikel 87 BGB). In dat geval gaan de middelen naar de in de statuten Indien geen aangewezen personen. personen werden aangewezen, vervallen de middelen aan de Staat. De vereffeningsprocedure is dezelfde als bij verenigingen. respecteren. moet 24 25 26 27 50 FISCALE POSITIE 28 Zie verenigingen. VERANTWOORDING EN TOEZICHT 29 30 Verantwoording Zie verenigingen. Toezicht Het bestuursorgaan van de stichting valt onder het toezicht van de bevoegde autoriteit, die er alleen op toeziet dat de regels van de openbare orde in acht worden genomen. De autoriteit handelt in het belang van de uitsluitend stichting. De controle van de rekeningen wordt in de statuten geregeld. 51 bestuur is gevestigd (de oprichtingsakte en de statuten moeten als bijlagen mede worden overgelegd), controleert de rechter of er voldaan is aan de wettelijke (wettigheidscontrole). De bepalingen vereniging verkrijgt rechtspersoonlijkheid zodra het besluit van de rechtbank onherroepelijk is en de vereniging in het register bij dezelfde rechtbank is ingeschreven. Handelingsbevoegdheid Volledige handelingsbevoegdheid, met uitzondering van handelingen eigen aan natuurlijke personen. Zijn er voorgeschreven statuten? Ze moeten schriftelijk worden opgesteld en er gelden voorschriften ten aanzien van de openbaarmaking ervan. bij door wordt voorzien, inschrijving van middelen Registratieverplichtingen Ja: rechtspersoonlijkheid verkregen. Commerciële activiteiten Occasionele winsten om de vereniging zijn te van middelen toegestaan. Bestemming vereffening Artikel 77 van het Burgerlijk Wetboek: de middelen van de opgeheven rechtspersoon vervallen aan de Staat, tenzij anders wordt bepaald in de wet, oprichtingsakte of de statuten, of tenzij de bevoegde instantie anders besluit. De Staat dient de middelen voor hetzelfde van de opgeheven rechtspersoon te gebruiken. De middelen van de opgeheven vereniging mogen in geen geval onder haar leden worden verdeeld. GRIEKENLAND Verenigingen RECHTSPOSITIE 1 2 3 4 5 6 verenigingen Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Ja: artikel 12 van de Grondwet van 1975 beschermt en genootschappen zonder winstoogmerk, mits zij de wetten van de Staat in acht nemen; deze wetten kunnen de uitoefening van dit recht niet afhankelijk stellen voorafgaande een goedkeuring. van dat Definitie Artikel 61 van het Burgerlijk Wetboek: een verbond van personen met rechtspersoonlijkheid een vastgesteld doel nastreeft, evenals een van middelen dat wordt geheel ten behoeve van een aangewend vastgesteld doel. Minimumaantal oprichters Twintig. Soorten verenigingen Verenigingen naar algemeen recht Speciale verenigingen Verbonden van personen (zonder rechtspersoonlijkheid en waarop de voor vennootschappen geldende bepalingen van toepassing zijn, voor zover niet anders is bepaald). Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Krachtens artikel 11 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de Mens en de fundamentele vrijheden geldt het recht van vereniging ook voor buitenlanders. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Na de aanvraag bij de rechtbank in eerste aanleg in de plaats waar het 10 11 52 FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN 12 13 14 Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn Alle overeenkomstig artikel 13 op verenigingen toepasbare vrijstellingen zijn van kracht. Overige specifieke vrijstellingen Speciaal belastingtarief (4%) voor verenigingen die een doel van algemeen belang nastreven. Nultarieven Geen. DIRECTE BELASTINGEN 15 L6 Algemene positie Inkomstenbelasting. De grondslag voor belastingheffing rechtspersonen op zonder winstoogmerk bestaat uit de uit de netto-inkomsten belastbare verhuur van gebouwen of grond, en uit effecten. Er wordt geen belasting geheven over andere inkomsten of over inkomsten die noodzakelijk zijn voor het verwezenlijken van het doel van de vereniging, periodieke van contributies. buitenlandse verenigingen zijn alleen de inkomsten van belasting vrijgesteld die noodzakelijk zijn om het doel van de vereniging te verwezenlijken. Erkenning belastingdoeleinden Verenigingen met een doel van algemeen belang genieten vrijstelling van de inkomstenbelasting op de verhuur van onroerend goed en grond en van de inkomstenbelasting op effecten. van verenigingen voor zoals In geval het de Er wordt ook vrijstelling van successie- schenkingsrechten verleend aan en rechtspersonen zonder winstoogmerk die overeenkomstig het Griekse recht zijn opgericht, en die een doel van filantropisch, nationaal, religieus, voor pedagogisch, artistiek of algemeen belang nastreven. De vrijstelling geldt ook buitenlandse iedere rechtspersoon met dezelfde kenmerken die eventueel in Griekenland middelen erft, onder voorbehoud van het beginsel van wederkerigheid. Erkenningscriteria Het begrip "algemeen belang" is zeer ruim opgevat: het omvat alle doelen die niet van strikt particulier belang zijn en het omvat ook de belangen van grote groepen (filantropisch, religieus, sociaal, artistiek, educatief). mensen Voor belastingvoordelen in aanmerking komende doelstellingen De belastingdienst in de regio waar het hoofdkantoor van de vereniging is gevestigd, is de bevoegde instantie voor het verlenen van vrijstellingen. Schenkingen door particulieren Aftrekbaar van het belastbaar inkomen, maar de schenker moet in het bezit zijn van de Griekse nationaliteit. Wanneer het dan 100 000 drachme per jaar, moet het gestort worden in een leningen- en consignatiefonds. Schenkingen door bedrijven Aftrekbaar op voorwaarde dat deze in een schenkingen worden gestort leningen- en consignatiefonds. Schenkingen verenigingen Niet aftrekbaar. buitenlandse bedrag hoger aan is 17 18 19 20 20a VERANTWOORDING EN TOEZICHT Verantwoording Het toezicht uitgeoefend autoriteit. wordt de door doorgaans plaatselijke 21 53 Stichtingen RECHTSPOSITIE 22 23 24 25 26 Oprichting Vergunningenstelsel: oprichtingsakte (akte onder levenden voor een notaris of een beëdigde verklaring - eenzijdige akte door de oprichter) en presidentieel besluit dat de wens van de stichter goedkeurt en dat is uitgevaardigd door de minister die bevoegd is op het gebied van de doelstellingen van de stichting. Definitie Geheel van middelen aangewend voor de verwezenlijking van een project van (in principe) algemeen belang en zonder winstoogmerk. Vereisten inzake de nationaliteit Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Vergunningenstelsel. Verkrijging op de dag van de openbaarmaking van het besluit met de goedkeuring in het Grieks officieel staatsblad. Handelingsbevoegdheid van Volledig. rechtspersoonlijkheid niet automatisch de verkrijging van het toegewezen vermogen met zich mee. verkrijging brengt De 27 Bestemming vereffening FISCALE POSITIE van middelen bij Zelfde regeling als voor verenigingen. 28 VERANTWOORDING EN TOEZICHT 29 30 Verantwoording Controlecommissie. Toezicht De staat oefent toezicht uit op de werking van de stichting. 54 SPANJE Verenigingen RECHTSPOSITIE 1 Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Artikel 22 (verenigingen) en 34 (stichtingen) van de Grondwet; Wet 191/1964 van 24 december 1964 op verenigingen en aanvullend besluit van 20 mei 1965; op Wet 30/1994 van 24 november en 1994 belastingvoordelen particuliere deelname aan activiteiten van algemeen belang; stichtingen bij 2 3 4 Meerdere wetten van autonome personen vastgelegd gemeenschappen. Definitie Organisatie of verbond van meerdere natuurlijke met handelingsbevoegdheid die de wens van de groep vertolken om duurzaam een vastgesteld en geoorloofd doel na te in de statuten van de streven dat (strikte is vereniging definitie). Minimumaantal oprichters De wet van 1964 refereert aan een bijeenkomst "meerdere waarop personen" met elkaar een overeenkomst sluiten, maar noemt nergens het exacte aantal personen of leden dat vereist is om de vereniging op richten. Desondanks zijn in de praktijk minimaal drie personen vereist. Soorten verenigingen 1 Verenigingen die onder de wet van 24 december 1964 vallen (deze wet is niet van toepassing op particuliere of openbare stichtingen, privaatrechtelijke of en coöperaties). commerciële entiteiten, te 2 Verenigingen die voornamelijk door speciale wetten worden geregeld (verenigingen naar canoniek recht, verenigingen die met het oog op een bepaald doel door de Staat zijn opgericht, vakbonden en soortgelijke verenigingen, van ambtenaren en militairen, verenigingen van eigenaren, politieke partijen, sport en studentenverenigingen enz. ). verenigingen Bovendien kunnen verenigingen met een maatschappelijk, educatief, cultureel of sportief doel of verenigingen die het algemeen belang nastreven, door de Spaanse Raad van Ministers op voorstel van de minister van Binnenlandse Zaken erkend worden als "instellingen van openbaar nut". Hierdoor kunnen zij verschillende, met fiscale, voordelen genieten. name Vereisten inzake de nationaliteit van de. leden Buitenlanders die wettelijk in Spanje woonachtig zijn, hebben het recht zich recht te verenigen en kunnen dit uitoefenen in overeenstemming met de vigerende wetten regelingen (organieke wet 7/1985 met betrekking tot de rechten en vrijheden van buitenlanders in Spanje). en aan wettelijk lichamen. commerciële Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Krachtens artikel 25 van het Burgerlijk rechtspersoonlijkheid Wetboek wordt erkende verleend Aan publiekrechtelijke privaatrechtelijke, of industriële verenigingen met specifieke belangen wordt door de wet een eigen rechtspersoonlijkheid verleend, onafhankelijk van die van hun leden. Overeenkomstig de jurisprudentie van de vloeit gerechtshof het rechtspersoonlijkheid voort uit de overeenkomst tot vereniging. Artikel 22, lid 3, van* de grondwet bepaalt immers hoge 55 dat de inschrijving van de vereniging in het verenigingenregister "uitsluitend voor publicatiedoeleinden geschiedt". Handelingsbevoegdheid Artikel 38 van het Burgerlijk Wetboek verleent handelingsbevoegdheid aan rechtspersonen, waaronder door de wet erkende verenigingen. Zij kunnen dus en bezitten, verkrijgen goederen leningen of aangaan strafrechtelijke processen voeren. Desondanks mogen verenigingen die niet als instellingen van openbaar nut zijn erkend geen onroerend goed aanschaffen dat niet strikt noodzakelijk is te verwezenlijken. Bovendien moeten zij voor bepaalde particuliere schenkingen om toelating verzoeken. Zijn er voorgeschreven statuten? doelstellingen civiel- hun om of Artikel 3, lid 2, van de Wet van 1964 somt de gegevens op die verplicht in de statuten moeten voorkomen. Registratieverplichtingen Inschrijving in een verenigingenregister is verplicht. De inschrijvingsprocedure varieert naargelang van de bepalingen die van kracht zijn in de autonome regio waar het hoofdkantoor van de vereniging is gevestigd. Voor de verenigingen die onder de Wet van 1964 vallen, bestaat er een register voor iedere provincie en een nationaal register. Er bestaan ook speciale registers voor bepaalde onder speciale stelsels vallen. Commerciële activiteiten verenigingen die van middelen Toegestaan. Bestemming vereffening De procedure voor de bestemming van ingeval de vereniging de middelen bij 10 11 wordt ontbonden, moet in de statuten worden gespecificeerd. FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN 12 13 14 Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn Alle overeenkomstig artikel 13 op verenigingen toepasbare vrijstellingen zijn van kracht Wet 37/1992 van 28 december 1992 met tot de BTW verleent betrekking verenigingen rechtstreekse geen vrijstelling omdat de verschillende toegepast percentages niet worden naargelang van de rechtsvorm van de entiteit, maar naargelang van de aard van de activiteiten. Niettemin voorziet zij in talrijke transacties die vaak door verenigingen worden verricht en die zijn vrijgesteld, of die recht geven op een belastingvermindering. Overige specifieke vrijstellingen Zie punt 12. Nultarieven Geen. DIRECTE BELASTINGEN bij Algemene positie De verenigingen die erkend zijn als instellingen van openbaar nut en die voldoen aan de voorwaarden van artikel 42 van de Wet op stichtingen en belastingvoordelen particuliere deelname aan activiteiten van algemeen talrijke genieten belang, belastingvoordelen. De activiteiten uit hoofde van 1 specifieke hun maatschappelijke of van doelstelling vennootschapsbelasting, met inbegrip van de toename van hun vermogen als gevolg of overdrachten van kasbons. Ook de winsten behaald bij de uitoefening van verwervingen vrijgesteld zijn van 15 56 uit activiteit inkomsten commerciële van verenigingen Ze zijn vrijgesteld van de meeste zijn een vrijgesteld, voor zover deze activiteit in overeenstemming is met het doel of de specifieke doelstelling van de entiteit. De commerciële activiteiten of uit vermogen zijn niet vrijgesteld, maar daarvoor gelden wel bepaalde voordelen: op deze inkomsten is met name een vast belastingtarief van 10% van toepassing. 2 plaatselijke belastingen. Erkenning belastingdoeleinden De verenigingen die erkend zijn als instellingen van openbaar nut, en die voldoen aan de voorwaarden van artikel 42 van de Wet op stichtingen en belastingvoordelen voor particuliere deelname aan activiteiten van algemeen belang, en met name: - doelstellingen van algemeen belang nastreven (maatschappelijke, burgerlijke, educatieve, culturele en sportieve bijstand, gezondheidszorg, ontwikkelingssamenwerking, milieubescherming, stimuleren van de sociale economie, maatschappelijk en vrijwilligerswerk, onderzoekwerk enz. ); voor bij vermogen - aan deze doeleinden ten minste 70% van hun netto-inkomsten besteden; - de rekeningen jaarlijks en in goede orde aan het bevoegde overheidsorgaan overleggen; -het vereffening bestemmen voor een doel van algemeen belang; - onbezoldigde vertegenwoordigers hebben. Erkenningscriteria Deze worden opgesomd in artikel 4 van de Wet op verenigingen van 1964, gewijzigd bij de Wet op stichtingen en particuliere belastingvoordelen statutaire bij 16 17 deelname aan activiteiten van algemeen belang. De belangrijkste criteria zijn: - de statutaire doelstellingen moeten van algemeen belang zijn; - de activiteiten moeten openstaan voor iedereen en niet alleen beperkt zijn tot de leden; - de vereniging mag geen winstoogmerk hebben, de eventueel behaalde winsten mogen niet verdeeld worden, en de bestuursleden mogen geen vergoeding ontvangen voor het uitoefenen van hun functie; ononderbroken - de vereniging moet over de benodigde en materiële middelen personele beschikken statutaire de om doelstellingen te verwezenlijken; -de vereniging moet gedurende twee jaar functioneren voordat zij haar aanvraag mag indienen. Voor belastingvoordelen in aanmerking komende doelstellingen Zie punt 16 en 17. Schenkingen door particulieren Onder bepaalde voorwaarden en binnen bepaalde grenzen kunnen natuurlijke personen schenkingen aan entiteiten die belastingvoordelen genieten, van hun belastbaar aftrekken. inkomen Gewoonlijk bedraagt het aftrekbare bedrag ongeveer 20% van de waarde van de schenking. Het af te trekken bedrag mag echter niet groter zijn dan 30% van het belastbaar inkomen. Schenkingen door bedrijven Onder bepaalde voorwaarden is het rechtspersonen toegelaten schenkingen aan entiteiten die belastingvoordelen genieten, af te trekken. Dit af te trekken bedrag mag in de meeste gevallen niet hoger zijn dan 10% van de belastbare inkomsten. Bovendien worden belastingvoordelen toegekend voor de deelname van 18 19 20 57 bedrijven aan activiteiten van algemeen belang en met name voor de aankoop van kunstwerken met het doel deze te schenken, en voor uitgaven die ten doel hebben bepaalde vormen van kunst te stimuleren en te ontwikkelen. aan buitenlandse Schenkingen verenigingen Er is geen wetgeving ter zake voor verenigingen (voor stichtingen, zie punt 24). 20a VERANTWOORDING EN TOEZICHT 21 dat bepaalt inkomsten Verantwoording Artikel 11 van het besluit van 20 mei 1965 verenigingen rekeningen moeten bijhouden waarin zijn alle opgenomen. Deze rekeningen moeten aan alle leden van de vereniging worden toegestuurd en vervolgens jaarlijks aan de gewone algemene vergadering worden voorgelegd, samen met een begroting voor het volgende jaar. en uitgaven het gaat ingeval autonome gemeenschap Tenslotte moeten de rekeningen aan het provinciebestuur worden toegestuurd ingeval het gaat om verenigingen die in een zijn gevestigd waar de kwestie niet wettelijk is geregeld, of aan het ministerie van Justitie om verenigingen die erkend zijn als instellingen van openbaar nut. Toezicht De wet van 1964 voorziet in de controle van de verenigingen door de overheid, maar deze is impliciet afgeschaft door de Grondwet van 1978. De verenigingen die zijn erkend als instellingen van openbaar nut, moeten bij het ministerie van Justitie een hun indienen jaarverslag werkzaamheden het afgelopen boekjaar. over gedurende Stichtingen RECHTSPOSITIE 22 Oprichting Een stichting kan onder levenden of testamentair worden opgericht: in het eerste geval is een schriftelijke notariële akte verplicht, in het tweede geval moet de oprichting in het testament worden vermeld. Inschrijving in het stichtingenregister, ressorterend onder de minister van Justitie, is verplicht en staat gelijk met de officiële oprichting van de stichting. Definitie Artikel 1 van de wet op stichtingen van 1994 als organisaties die zonder winstoogmerk worden opgericht en volgens de wens van hun oprichters hun vermogen permanent aanwenden voor een doel van algemeen belang. stichtingen definieert ze op Spaans zijn Vereisten inzake de nationaliteit Buitenlanders kunnen in Spanje een stichting oprichten. Bovendien kunnen naast Spaanse stichtingen ook buitenlandse stichtingen in Spanje activiteiten in het kader van hun doelstelling ontplooien. Deze stichtingen kunnen dezelfde voordelen genieten als de Spaanse, op voorwaarde grondgebied dat vertegenwoordigd in het en stichtingenregister zijn ingeschreven. De inschrijving kan worden geweigerd wanneer hét doel niet van algemeen belang is of wanneer de stichting niet overeenkomstig haar nationale recht is opgericht (artikel 5 van bovengenoemde wet). Verkrijging van rechtspersoonlijkheid verkrijgen Stichtingen rechtspersoonlijkheid zodra ze in het stichtingenregister zijn ingeschreven. De 23 24 25 58 26 27 inschrijving kan worden geweigerd als de akte niet in overeenstemming is met bovengenoemde wet. Handelingsbevoegdheid Het vermogen van de stichting kan bestaan uit allerlei goederen en middelen die in een financiële waarde kunnen worden uitgedrukt. De stichting moet er de eigenaar van zijn en een inventaris ervan moet in het register zijn opgenomen. Het vermogen wordt overeenkomstig de statuten beheerd en besteed door het stichting bestuurt. orgaan dat de Artikel 19 van bovengenoemde wet legt echter beperkingen op voor de bestemming van de goederen van de stichting en bepaalt dat voor talrijke operaties eerst de goedkeuring van de overheid is vereist. Bovendien mogen stichtingen geen aandelen bezitten van commerciële vennootschappen zijzelf aansprakelijk kunnen worden gesteld de schulden voor vennootschappen. Ze mogen echter wel aandelen bezitten van vennootschappen of aandelen. Bestemming vereffening De goederen en activa die uit de vereffening resulteren, moeten worden bestemd voor de in de oprichtingsakte of in de statuten van de stichting genoemde privaatrechtelijke niet-winstgevende lichamen die doelstellingen van algemeen belang nastreven. Indien de bestemming in de oprichtingsakte of in de statuten van de stichting niet is geregeld, beslissen het bestuursorgaan of de overheid welke organisaties dergelijke doelstellingen hebben. In afwijking van deze bepalingen kunnen de oprichtingsakte of de statuten van middelen stichtingen waarbij van bij en de van de stichting de goederen ook toewijzen aan andere overheidslichamen die een doel van algemeen belang van (artikel nastreven bovengenoemde wet). 31 FISCALE POSITIE 28 Stichtingen die wettig zijn ingeschreven in het register en voldoen aan de voorwaarden van artikel 42 van de Wet op Stichtingen en belastingvoordelen bij particuliere deelname aan activiteiten van algemeen belang, genieten dezelfde belastingvoordelen als verenigingen (zie in punt 15 t/m 20). Om hiervoor aanmerking te komen, moeten ze erkend worden door het ministerie van vrijstellingen de Financiën uitdrukkelijk aanvragen. en VERANTWOORDING EN TOEZICHT Verantwoording Het bestuursorgaan van de stichting moet jaarlijks een inventaris, een balans en een jaarrekening opstellen, alsmede een verslag over de werkzaamheden en het financieel beheer van de stichting. Het moet ook kwijting verkrijgen voor de begrotingsontvangsten en -uitgaven van het afgelopen jaar. Al deze stukken moeten aan de overheid worden toegestuurd. Bovendien voorwaarden een externe verplicht. bepaalde controle onder is Tenslotte moet het bestuursorgaan ook de begroting voor het volgende jaar opstellen en deze tijdens de drie maanden vóór het einde van ieder boekjaar bij de overheid indienen (artikel 23 van de wet). Toezicht Het toezicht door een hogere autoriteit is bedoeld om de stichting te helpen bij de uitoefening van haar recht om te 29 30 59 bestaan. Het is ook bedoeld om ervoor te zorgen dat de oprichting en het functioneren van de stichting wettelijk verlopen. Voor stichtingen die onder de bevoegdheid van de regering vallen, wordt het toezicht uitgeoefend door een overheidslichaam. is overheidslichaam Dit verantwoordelijk voor de verificatie van de rekeningen. Het kan een verzoek tot tijdelijke tussenkomst tot de bevoegde richten en de rechterlijke bevoegdheden van het bestuursorgaan waarnemen gedurende de door de rechter vastgestelde periode. instantie 60 FRANKRIJK RECHTSPOSITIE 1 2 3 4 5 6 Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Ja: in de preambule van de Grondwet van 1958 (waarin de beginselen zijn overgenomen van de Verklaring van de Rechten van de Mens en de Burger uit 1789) en door de Staatsraad (besluit van 16 juli 1971, Journal Officiel 18 juli 1971). Definitie Een vereniging is een overeenkomst waarbij twee of meerdere personen duurzaam hun kennis en activiteiten samenbrengen ten behoeve van een ander doel dan het verdelen van winst (artikel 1 van de wet van 1901). definitie, juridische Minimumaantal oprichters Twee. Soorten verenigingen Niet-erkende of de facto vereniging; Erkende vereniging; Erkende instelling van openbaar nut (geen deze erkenning wordt verleend door de Staat). , Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Geen; Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Niet-erkende vereniging: niet van toepassing; Erkende vereniging: door een verklaring in te dienen bij de prefectuur, met vermelding van de naam van de vereniging, haar doelstellingen, haar zetel, en naam, beroep, adres en nationaliteit van de bestuursleden, samen met twee exemplaren van de 61 statuten. Deze verklaring moet in het Journal Officiel worden gepubliceerd. Handelingsbevoegdheid Een geregistreerde vereniging mag slechts het volgende verwerven, bezitten en beheren: "de ruimte die bestemd is voor het bestuur van de vereniging en voor de vergaderingen van de leden, en strikt de onroerende goederen die noodzakelijk het voor zijn van het door de verwezenlijken vereniging nagestreefde doel" (artikel 6 van de wet van 1901). De vereniging mag geen schenkingen of erfenissen in ontvangst nemen, tenzij haar doel uitsluitend bestaat in het verlenen van bijstand, van liefdadigheidswerk of het doen van wetenschappelijk geneeskundig onderzoek, of tenzij zij een culturele of gezinsvereniging is of deel uitmaakt van een erkende federatie van openbaar nut. verrichten het of bosbouw verwerven, Een vereniging die ais een instelling van openbaar nut is erkend, heeft een iets uitgebreidere bevoegdheid, omdat de term "strikt" hier niet op van toepassing is. Zij mag ook bosarealen en terreinen en voor schenkingen en erfenissen ontvangen. Wanneer de instelling door middel van een schenking of een erfenis een onroerend goed verkrijgt dat niet noodzakelijk is voor haar activiteit, moet zij dit verkopen, met behoud van voorgenomen de opbrengst. De dienen caritatieve werkzaamheden telkens vooraf door de overheid te worden toegestaan. Zijn er voorgeschreven statuten? Geen statuten die door de wet aan de partijen worden voorgeschreven. Registratieverplichtingen Geen, punt 6 zie registratieprocedure. voor de 10 Commerciële activiteiten Niet verboden, noch in de wet van 1901, noch in de jurisprudentie. Er mag winst worden gemaakt. 11 Bestemming vereffening van middelen bij Het batig saldo mag niet aan de leden worden toegekend. Volgens de statuten en/of de algemene vergadering wordt het doorgaans overgemaakt aan een organisatie zonder winstoogmerk met een zelfde doelstelling als de vereniging. FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN 12 Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn Alle vrijstellingen waarin artikel 13 voorziet, de Algemene in Belastingwet te zijn opgenomen. lijken 13 Overige specifieke vrijstellingen Bepaalde registratierechten. vrijstellingen van 14 Nultarieven Geen. DIRECTE BELASTINGEN 15 Algemene positie Wanneer verenigingen zijn vrijgesteld van BTW en een niet-winstgevend karakter hebben, vallen ze niet onder de op toepasselijke (vennootschapsbelasting belastingen leerlingbelasting en bedrij fsbelasting). ondernemingen Wanneer verenigingen niet onder de op ondernemingen toepasselijke belastingen vallen, vallen ze onder de vermogensbelasting. te verenigingen lokale Alle d. w. z. belastingen voor woonbelasting ongemeubileerde en gebouwen die openstaan voor het dienen betalen, (behalve gebouwen 62 en grondbelasting publiek) (verschuldigd door alle eigenaren van onroerend goed met uitzondering van sociale woningen). Wanneer verenigingen zijn vrijgesteld van BTW, dienen ze een loonbelasting te betalen. Wanneer ze meer dan 10 werknemers in dienst hebben, dienen ze als werkgevers te permanente dragen beroepsopleiding de aan bouwactiviteiten. financieel bij de en aan Ze zijn belasting verschuldigd over de opbrengst van hun activa. 16 Erkenning belastingdoeleinden van verenigingen voor een verkrijgen activiteiten De uitoefening van bepaalde specifieke activiteiten door een vereniging vereist het officiële van erkenning (activiteiten op het gebied tijd, bepaalde van toerisme en vrije de in "toegestane" gezondheidszorg, of op of sociaal medisch-sociaal gebied, en activiteiten die als activiteiten met een openbaar karakter worden erkend, dat wil zeggen activiteiten of hengelsportverenigingen, de organisatie van officiële sportwedstrijden enz. ). jacht- van Verenigingen die als openbaar nut worden erkend instelling van De erkenning wordt aangevraagd bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en wordt onder bepaalde voorwaarden krachtens een besluit van de Raad van State verleend. Deze erkenning houdt bepaalde verplichtingen in, maar ook ruimere bevoegdheden met betrekking tot het ontvangen van schenkingen en « het verwerven en bezitten van onroerend goed. 17 Erkenningscriteria De vereniging moet erkend zijn en gedurende erkende vereniging hebben gefunctioneerd; zij drie jaar als 18 19 moet een doel van algemeen belang nastreven, mag niet alleen op plaatselijk niveau actief zijn, moet ten minste 200 leden tellen, en moet de statuten aanvaarden die door de Raad van State zijn voorgesteld. Voor belastingvoordelen in aanmerking y komende doelstellingen De erkenning wordt verleend door de Staat, die de vereniging met taken van algemeen belang belast. In ruil voor administratieve beperkingen en een strenge controle, kunnen verenigingen soorten ondersteuning van diverse profiteren. Zo kent bijvoorbeeld de beschikking van 8 augustus 1985 aan sportfederaties het alleenrecht toe om competities te organiseren. Schenkingen door particulieren Schenkingen door particulieren aan erkende verenigingen zijn aftrekbaar tot maximaal 1,25% van het belastbaar inkomen aan verenigingen en stichtingen die als instellingen van openbaar nut zijn erkend, zijn aftrekbaar tot maximaal 5%. Deze schenkingen geven recht op een belastingaftrek van 40% van de waarde van de schenking (50% indien zij bestemd zijn voor het kosteloos verstrekken van maaltijden of voor het verlenen van onderdak aan personen in moeilijkheden). Alleen schenkingen aan een Franse vereniging of aan een vereniging die haar buitenlandse activiteiten in Frankrijk uitoefent, zijn aftrekbaar. schenkingen en 20 Schenkingen door bedrijven Schenkingen door bedrijven zijn aftrekbaar tot 37% of 42% van de belastbare winst tot een maximum van 2 promille van de omzet in geval van erkende verenigingen en 3 promille van de omzet in geval van verenigingen van openbaar nut en stichtingen. Alleen schenkingen aan een Franse vereniging of aan een buitenlandse vereniging die haar activiteiten in Frankrijk uitoefent, zijn aftrekbaar. VERANTWOORDING ENTOFJICHJ 21 Verantwoording verenigingen Alleen verenigingen evenals instellingen van openbaar nut, verenigingen die gesubsidieerd worden door lokale die en instanties economische activiteiten uitoefenen die bepaalde drempels overschrijden (m. b. t. aantal begroting, personeelsleden) zijn wettelijk verplicht om een gestandaardiseerde vorm voor te leggen. rekeningen balans, in Stichtingen RECHTSPOSITIE overeenkomstig Oprichting Stichting van openbaar nut: Het voorstel moet worden voorgelegd aan de minister van Binnenlandse Zaken en vervolgens aan de Raad van State, die door het erkennen van de stichting als een instelling van openbaar nut, deze in staat stelt om haar werkkapitaal te ontvangen. De statuten moeten worden de opgesteld modelstatuten van de Raad van State, samenstelling van het waarin de bestuurscomité is vastgelegd. Het ledenbestand hiervan bestaat gewoonlijk uit drie delen: één derde van de leden wordt benoemd door de stichters, één derde van de leden wordt ambtshalve benoemd en vertegenwoordigt de overheid en één derde van de leden wordt het bestuursorgaan. Beschermde stichting: opgericht binnen een stichting van openbaar nut, zonder benoemd door 22 63 dat er een nieuwe juridische entiteit* wordt opgezet (zeldzaam). Bedrijfsstichting (wet van 4 juli 1990). Deze hoeft niet erkend te zijn als een instelling van openbaar nut. Zij wordt opgericht voor een bepaalde tijd (meestal een verlengbare periode van vijfjaar) en het actieprogramma ervan wordt door de overheid goedgekeurd. en belang bestemming Definitie van Onherroepelijke goederen, rechten of middelen ten behoeve van een doelstelling van algemeen zonder winstoogmerk. Vereisten inzake de nationaliteit Per definitie bestaat één derde van het bestuurscomité uit leden die de overheid van rechtswege vertegenwoordigen of personen die daartoe zijn aangewezen. Om permanent werkzaam te zijn in over dezelfde om Frankrijk bevoegdheden te beschikken als een Franse stichting, moet een buitenlandse stichting als een instelling van openbaar nut worden erkend. of Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Vanaf het tijdstip dat het besluit tot erkenning van de stichting als een instelling van openbaar nut door de Raad van State is goedgekeurd in en in het Journal Officiel is gepubliceerd. Handelingsbevoegdheid Dezelfde de voorwaarden aanvaarding van schenkingen als bij verenigingen zijnde erkend instellingen van openbaar nut, maar veel grotere bevoegdheden voor het bezitten van vermogen, met inbegrip van onroerend goed. voor als van middelen Bestemming vereffening Dezelfde regeling als bij verenigingen instellingen van erkend als zijnde bij openbaar nut (zie punt 11), maar de goedkeuring van de overheid is verplicht. FISCALE POSITIE 28 Hetzelfde belastingstelsel als verenigingen. voor VERANTWOORDING EN TOF7JCMT De controles en de verplichtingen met betrekking tct het voorleggen van rekeningen zijn dezelfde als voor verenigingen zijnde als erkend instellingen van openbaar nut. 64 23 24 25 26 27 IERLAND Verenigingen RECHTSPOSITIE 1 2 3 4 van vereniging Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Het algemene recht van vereniging is vastgelegd in artikel 40, lid 6, van de Ierse Grondwet. Het meer specifieke voor recht niet-gouvernementele organisaties is vastgelegd in de Companies Acts (wetten op de vennootschappen) en in de Industrial and Provident Societies Legislation inzake (wetgeving onderlinge maatschappijen). Definitie Er is geen specifieke definitie van "vereniging" of van een soortgelijke term in het Ierse recht. De specifieke vorm die een vereniging aanneemt, wordt bepaald door de rechtsvorm die zij kiest. Dit wordt verder nog besproken. Minimumaantal oprichters Zowel de company limited by guarantee als de Industrial and Provident Society moeten ten minste zeven leden tellen. Er bestaat geen wettelijk minimum om lichamen zonder rechtspersoonlijkheid op te richten. Soorten verenigingen Voor niet-gouvernementele organisaties bestaan er drie belangrijke vormen: (a) Unincorporated bodies (lichamen zonder rechtspersoonlijkheid). Deze kunnen geschreven statuten hebben waarin de doelstellingen van de organisatie worden uiteengezet en eventueel nadere gegevens over het lidmaatschap en het bestuurscollege ' worden verstrekt. Uit juridisch oogpunt zijn de statuten een contract of een bindende overeenkomst tussen de leden 65 te van de groep om de bepalingen ervan na in de statuten te leven, d. w. z. het gestelde doel na streven, hun activiteiten overeenkomstig de statuten uit te voeren enz. Hoewel de statuten voor de leden van de groep juridisch bindend zijn, sorteren zij geen effect op niet-leden. De groep heeft dus geen eigen rechtspersoonlijkheid. met (b) Een company limited by guarantee beperkte (vennootschap aansprakelijkheid neergelegd in de statuten). Dit is een variatie op de normale vorm van rechtspersoonlijkheid voor bedrijven in Ierland. Bij dit soort vennootschap zijn er geen aandelen en de leden waarborgen alleen een bepaald (gewoonlijk nominaal) bedrag te betalen voor het delgen van de schulden van de vennootschap deze wordt indien opgeheven. met vaak aangenomen (c) Industrial and Provident Society (onderlinge maatschappij). Deze vorm wordt door coöperaties. In de praktijk is er veel gelijkenis tussen de regels voor de Industrial and Provident Society (IPS) en die voor de company limited by guarantee. Er bestaat echter één groot verschil, namelijk dat een groep een vennootschap beperkte aansprakelijkheid kan worden voor gelijk welk wettelijk doel, terwijl een vereniging moet opgericht zijn om "gelijk of handelsactiviteit te verrichten" wil zij als IPS kunnen worden geregistreerd. Er bestaan ook talrijke andere structuren voor kunnen relevant die niet-gouvernementele verenigingen, waaronder Trusts, Friendly Societies voor maatschappelijk (verenigingen drie De enz. hulpbetoon) zijn bovengenoemde evenwel de meest gebruikelijke in Ierland. hoofdvormen industriële welke zijn de nationaliteit Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Er zijn geen specifieke vereisten inzake drie voor de belangrijkste rechtsvormen. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Een unincorporated body heeft geen eigen rechtspersoonlijkheid. Zowel de company limited by guarantee als de Industrial and Provident Society hebben een eigen rechtspersoonlijkheid. Deze wordt verkregen door indiening van de statuten in de vereiste vorm bij de overheidsinstantie die bevoegde gemachtigd specifieke is om de rechtspersoonlijkheid te certificeren. De statuten kunnen dan door ieder lid van de bevolking worden ingezien. Handelingsbevoegdheid De handelingsbevoegdheid wordt in de statuten aangegeven. Bij de company limited by guarantee heten de statuten Memorandum and Articles, bij de Industrial and Provident Society zijn het de Rules. Er bestaan geen andere inzake de specifieke beperkingen wettelijke van niet-gouvernementele verenigingen dan die welke in de wet op de rechtsvormen in het algemeen zijn vastgelegd. Zijn er voorgeschreven statuten? De statuten van de company limited by guarantee moeten worden opgesteld in een voor het Companies Office (dat de registratie verricht) aanvaardbare vorm. Modellen van Memorandum and Articles worden in de Companies Acts gepubliceerd en worden door dergelijke vennootschappen over het algemeen in dezelfde of in enigszins gewijzigde vorm gebruikt. In het geval van de Industrial and Provident Society moeten de Rules eveneens door het Registrar of Friendly Societies (dat de registratie verricht) worden aanvaard. Er bestaan bevoegdheden 9 10 11 66 opgestelde belastingen geen officiële voorschriften inzake de Rules, maar het Registrar heeft door niet-gouvernementele diverse statuten organisaties goedgekeurd, die over het algemeen in dezelfde of in enigszins gewijzigde vorm worden gebruikt. Registratieverplichtingen Zoals hierboven werd uiteengezet, moeten beide vormen van vereniging bij de daarvoor bevoegde instantie worden geregistreerd. Er bestaan geen andere specifieke registratieverplichtingen. Commerciële activiteiten Er is geen specifieke beperking van de mogelijkheid tot het verrichten van commerciële activiteiten door deze vormen van vereniging. Wenst een vereniging echter op grond van haar caritatieve activiteiten door de Revenue Commissioners (belastingdienst) van bepaalde te worden vrijgesteld, dan moet er een bindende trust worden ingesteld voor uitsluitend caritatieve doeleinden, d. w. z. moeten de statuten van de groep een bindende bepaling bevatten die waarborgt dat al het geld dat de groep ontvangt, alleen zal maar voor is het worden aangewend. Voorts die onwaarschijnlijk aard van elementen bevatten, Revenue door Commissioners als caritatief zouden worden beschouwd. Bestemming vereffening De Companies Acts en de Industrial and Provident Societies Legislation bevatten geen algemene beperkingen inzake de bestemming van de middelen bij vereffening. Wil een vereniging door de als Revenue liefdadigheidsvereniging worden erkend, dan zullen de Commissioners dat statuten commerciële de liefdadigheidsdoelen van middelen Commissioners bij normaliter eisen dat bij opheffing alle andere middelen liefdadigheidsinstelling worden overgedragen. een aan FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN 16 12 13 14 relevante (inclusief (waaronder de specifieke die zesde universitair en beroepsopleiding of Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn Artikel 13 wordt in Ierland toegepast. Overige specifieke vrijstellingen Voor NGO's vrijstellingen overeenkomstig BTW-Richtlijn) zijn onder meer: (a) onderwijs onderwijs) omscholing; (b) verpleegkundige en medische zorg of behandeling in een ziekenhuis, verpleeghuis, kliniek of soortgelijke instelling; (c) diensten op het gebied van kinder en jeugdbescherming; (d) levering, non-profit door organisaties, van goederen en diensten die nauw verband houden met welzijn en sociale zekerheid; (e) levering van goederen en diensten ten behoeve van hun leden door non-profit organisaties die voornamelijk doelstellingen van politieke, syndicale, religieuze, vaderlandslievende, filosofische, filantropische of civiele aard nastreven. Nultarieven Nultarieven gelden onder meer voor medische apparatuur en hulpmiddelen, zoals andere vervoermiddelen voor gehandicapten, looprekken, krukken en dergelijke. rolstoelen en INDIRECTE BELASTINGEN 15 Algemene positie 17 67 een van van grond vragen op erkend, moeten De Companies Acts en de Industrial and Provident Societies Legislation bevatten geen algemene vrijstelling van belasting voor niet-gouvernementele organisaties. Erkenning van verenigingen voor belastingdoeleinden limited by company Zowel guarantee als, wat eerder uitzonderlijk is, een Industrial and Provident Society kunnen bij de Revenue Commissioners diverse vrijstelling belastingen hun liefdadigheidsstatuut. Om als caritatief de te worden doelstellingen en bevoegdheden van de vennootschap of maatschappij zo zijn geformuleerd dat elke doelstelling waarvoor haar inkomsten of eigendom kunnen worden van caritatieve aard is en moeten, zoals hierboven werd haar en de belangrijkste aanwending van haar inkomsten of eigendom in een bindende trust zijn vastgelegd. Dit wil zeggen dat zij wettelijk verplicht moet zijn alleen haar gedeclareerde hoofddoelstellingen na te streven en haar inkomsten en eigendom uitsluitend voor deze doelstellingen aan te wenden. doelstellingen aangewend, toegelicht, de van volgende Erkenningscriteria Om als caritatief te worden erkend, moet het doel van de vennootschap aan een criteria beantwoorden: (a) bevordering van het onderwijs; (b) bevordering van de godsdienst: (c) verlichting van de armoede of (d) andere activiteiten van caritatieve aard die aan de gehele gemeenschap ten goede komen. vennootschap Voorts te gecontroleerde jaarrekeningen bij houden en deze op verzoek ter beschikking te stellen van de Revenue dient de in bijgehouden worden registers betreffende het wijzigingen ledenbestand, het bestuur enz. Wat in grote rapportering betreft, gelden lijnen soortgelijke eisen voor Industrial and Provident Societies (zij moeten rapporteren aan het Registrar of Friendly Societies). In extreme gevallen kunnen inspecteurs worden aangesteld om deze functioneren het onderzoeken. te maatschappijen Maatschappijen die voortdurend nalaten aangifte te doen, worden geroyeerd. Over het algemeen zijn de eisen inzake verantwoording en toezicht evenwel niet geval bijzonder van In hebben de liefdadigheidsinstellingen een Revenue toezichthoudende functie, maar ook hier wordt er in de praktijk niet al te streng opgetreden. Commissioners streng. van Stichtingen voor In Ierland bestaat er geen specifieke wetgeving stichtingen. Een organisatie die door de Revenue Commissioners als caritatief wordt erkend, kan bij de Commissioners of Charitable Donations and Bequests een indienen om krachtens de aanvraag Charities 1973 rechtspersoonlijkheid te verkrijgen. In er echter maar een Ierland zijn vijfentwintigtal dergelijke organisaties. Acts van Commissioners, moet zij de betaling van honoraria en/of salarissen (behalve contante uitgaven) aan ambtenaren en bestuursleden voor bewezen diensten verbieden en moet zij ook voldoen aan de overige, reeds genoemde criteria, waaronder die met betrekking tot de opheffing van de organisatie. De belastingen waarvan een organisatie omvatten kan worden vrijgesteld, vennootschaps inkomstenbelasting, belasting van geval (in vennootschappen), vermogenswinst belasting, op depositorente ingehouden kapitaal- belasting, verwerving en belasting op grond- transacties (overdracht of leasing). belasting op is geen BTW-vrij stelling en de Er werknemers van een liefdadigheids vereniging moeten inkomstenbelasting betalen via inhouding op hun loon - volgens het PAYE-systeem - en aan hun sociale loon verzekeringspremies. gekoppelde 19-20 Schenkingen door particulieren en bedrijven Onder bepaalde omstandigheden kan voor schenkingen door particulieren en bedrijven belastingvrijstelling worden de toegestaan. Belangrijk niet-commerciële dat schenkingen van £100 tot £10 000 aan bepaalde onderwijsinstellingen voor belastingvrijstelling aanmerking kunnen komen. voor is sector in VERANTWOORDING EN TOEZICHT 21 Verantwoording toezicht op specifiek is geen Er lichamen zonder rechtspersoonlijkheid. het Vennootschappen en Companies Office verantwoording De jaarcijfers -rekeningen moeten en worden voorgelegd en er moeten zijn rapportering verschuldigd. aan 68 ITALIË Verenigingen RECHTSPOSITIE 1 Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Ja: in artikel 2 en 18 van de Grondwet, artikel 14 t/m 42 van het Burgerlijk Wetboek, de wet van 27 februari 1985 en de wet nr. 266 van 11 augustus 1991 betreffende vrijwilligersorganisaties. 2 Definitie In de De wet geeft geen definitie. praktijk is een vereniging een duurzame organisatie, bestaande uit meerdere personen gezamenlijk niet-winstgevend doel nastreven. een die 3 4 5 Minimumaantal oprichters Geen. Soorten verenigingen Erkende verenigingen Niet-erkende verenigingen Comités Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Geen. 6 Verkrijging van rechtspersoonlijkheid voldoende middelen Alleen voor erkende verenigingen, na het erkenningsbesluit van het bevoegde overheidsorgaan. Een noodzakelijke voorwaarde voor erkenning is het bezit de van statutaire te verwezenlijken. Naargelang van het territoriaal bereik van de rechtspersonen kan de bevoegdheid om hen te erkennen worden toegekend aan de voorzitter van de Raad van Ministers, aan het gewest of aan de Prefecten. doelstellingen om Voor niet-erkende verenigingen gelden bepaalde beperkingen (zie punt 7). 7 Handelingsbevoegdheid 69 zonder verwerven, verwerving Particuliere rechtspersonen kunnen geen onroerend. goed geen schenkingen, erfenissen of zelfs legaten overheidsgoed- aannemen, keuring. De pas is rechtsgeldig als zij door de overheid is goedgekeurd. Niet-erkende verenigingen beschikken slechts over een beperkte autonomie met betrekking tot hun vermogen: de personen die namens en vereniging voor handelen zijn immers ook aansprakelijk voor de schulden van de vereniging. Thans staat wet nr. 52 van 27 februari 1985 toe dat niet-erkende verenigingen onroerend verwerven. goed Niet-erkende verenigingen en comités kunnen in rechte optreden. rekening van de het register In ingeschreven vrijwilligersorganisaties, zelfs degene die de vorm van een niet-erkende vereniging hebben, mogen de voor hun activiteiten goederen noodzakelijke verwerven en kunnen schenkingen en erfenissen ontvangen. Zijn er voorgeschreven statuten? Om erkenning te verkrijgen, moet de oprichtingsakte van de vereniging in de zijn vorm van een notariële akte opgesteld. Er aantal minimumvereisten. bestaat een Registratieverplichtingen Geen, maar wanneer de vereniging niet geregistreerd is, zijn samen met de rechtspersoon ook de bestuursleden gezamenlijk en hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden (zie artikel 33 van het Burgerlijk Wetboek). 10 Commerciële activiteiten Verenigingen mogen economische activiteiten verrichten. Een dergelijke activiteit mag niet gericht zijn op het behalen van geldelijk voordeel, maar uitsluitend op het bereiken van haar de doelstellingen. Wanneer 11 economische activiteit daarentegen los staat van de doelstelling van de vereniging, kan de vereniging als een worden vennootschap de facto beschouwd, hetgeen belangrijke fiscale en sociale gevolgen heeft. Artikel 24 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat de winst niet onder de leden mag worden verdeeld. bij van middelen Bestemming vereffening De resterende middelen worden overeenkomstig de bepalingen in de oprichtingsakte of de statuten van de vereniging besteed. Bij gebreke van specifieke bepalingen worden de besluiten uitgevoerd van de algemene vergadering die tot opheffing besloten heeft. Wanneer er niets is besloten, berust de beslissing bij het bevoegde overheidsorgaan. FISCALE POSITIE INDIRECTE BEIASTINGEN 12 13 13 artikel krachtens Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn Alle op verenigingen toepasbare vrijstellingen zijn van kracht. Overige specifieke vrijstellingen Goederen en diensten verstrekt door vrijwilligersorganisaties zijn vrijgesteld van BTW. De oprichtingsakte en alle andere akten die met activiteiten van verband vrijwilligersorganisaties houden, van registratierechten en andere heffingen. Vrijstelling schenkingsrechten, kadastrale overdrachtsbelastingen, heffingen en INVIM (belasting op de waardeverhoging van onroerend goed) de verenigingen voor in ontvangst nemen. schenkingen Hetzelfde legaten en erfenissen. geldt voor vrijgesteld zijn van die de 14 Nultarieven Geen. DIRECTE BEIASTINGEN belasting Algemene positie Erkende en niet-erkende verenigingen zijn rechtspersonenbelasting (IRPEG) verschuldigd. Deze is evenredig aan de som van de inkomsten uit grond of een soortgelijk goed, inkomsten uit kapitaal, winsten of hoofde van een al dan niet occasionele commerciële activiteit. De bedragen die door de leden als contributie worden gestort of de verenigingsbij dragen tellen niet mee bij de berekening van de belastbare grondslag. van voor vereningen historische, Erkenning belastingdoeleinden De IRPEG wordt met 50% verlaagd literaire, voor wetenschappelijke, experimentele en die onderzoeksverenigingen voornamelijk doel nastreven. De uit marginale commerciële en productieve activiteiten vrijwilligersorganisaties die worden verkregen, zijn niet belastbaar, mits deze worden aangewend voor de institutionele doelstellingen van de organisatie. opbrengsten cultureel door een Erkenningscriteria In eerste instantie moet de vereniging bezitten. rechtspersoonlijkheid Bovendien moet het gaan om een vrijwilligersorganisatie als bedoeld in wet nr. 266/91. Voor belastingvoordelen in aanmerking komende doelstellingen Voor vrijwilligersorganisaties moet de vrijstelling worden verleend aan de hand een van de interministerieel criteria neergelegd in (dat besluit 15 16 17 18 70 is besluit goedkeuring vergt van het ministerie van Sociale Zaken en het ministerie van Financiën). Dit in voorbereiding. Schenkingen door particulieren Schenkingen aan doelen van algemeen humanitair, religieus of politiek belang tot kunnen worden maximaal 2%. afgetrokken van mag beurzen maximum Dit worden overschreden wanneer de schenking wordt gedaan aan organisaties die de verspreiding van informatie over en de studie, het onderzoek, het verwerven, in stand houden en restaureren van cultureel erfgoed tot doel hebben, alsook aan instellingen die belast zijn met het of organiseren tentoonstellingen met een specifiek cultureel of wetenschappelijk belang, na goedkeuring van het ministerie van Cultuur. Schenkingen aan het centrale instituut voor ondersteuning van de clerus van de ten Italiaanse katholieke kerk en behoeve van bevolking de ontwikkelingslanden kunnen worden tot een bedrag van ten afgetrokken hoogste 2 miljoen lire. van afgetrokken, Schenkingen vrijwilligers aan organisaties die in het register zijn ingeschreven, zijn niet meer aftrekbaar. De enige schenkingen die nu nog kunnen worden zijn enerzijds schenkingen aan organisaties die onder de vennootschapsbelasting vallen en, anderzijds schenkingen aan vrijwilligersorganisaties met rechts persoonlijkheid. De inschrijving in het regionale voor vrijwilligersorganisaties dus niet meer voldoende. Schenkingen door bedrijven Net zoals voor particulieren, zijn schenkingen aan doelen van algemeen register is 19 20 humanitair, religieus of politiek belang tot maximaal 2% aftrekbaar. 20a Schenkingen verenigingen aan buitenlandse Voor verenigingen die hun zetel in Italië hebben, geldt hetzelfde stelsel, op voorwaarde dat zij in een regionaal register op Italiaans grondgebied zijn ingeschreven. VERANTWOORDING EN TOEZICHT 21 Verantwoording Het is bevoegde gemachtigd om toezicht en controle uit te oefenen. overheidsorgaan Stichtingen RECHTSPOSITIE 22 Oprichting 23 24 25 26 27 Oprichtingsakte (eenzijdige akte onder levenden in de vorm van een notariële akte of testament). Definitie rechtspersoon met een Particuliere vermogen dat ten behoeve van een doel wordt aangewend. Vereisten inzake de nationaliteit Geen. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Na goedkeuring door de overheid door middel van een besluit van de voorzitter van de Raad van Ministers. Handelingsbevoegdheid Zoals voor erkende verenigingen. Bestemming van middelen. vereffening bij Wanneer er geen aanwijzingen in de statuten zijn opgenomen, kan het bevoegde overheidsorgaan de middelen overdragen aan andere organisaties met gelijkluidende doelstellingen. 71 FISCALE POSITIE 28 historische, experimentele met De literaire, weten schappelijke, en een onderzoeksstichtingen uitsluitend cultureel doel als bedoeld in artikel 6 van presidentieel besluit nr. 601/73 komen in aanmerking voor een belastingaftrek ten belope van 50% van het de rechtspersonenbelasting valt. De invoer van goederen voor stichtingen wier doel bestaat in hulpverlening, liefdadigheid, onderwijs, en studie opleiding, onderzoek is vrijgesteld van BTW. inkomen onder dat Stichtingen die algemeen genomen noch commerciële landbouwactiviteiten, noch beroepsactiviteiten uitoefenen, zijn niet in de betekenis van BTW-plichtig artikel 4 van presidentieel besluit nr. 633/72. VERANTWOORDING EN TOEZICHT 29 30 Verantwoording Geen. Toezicht Het bevoegde overheidsorgaan mag controleren. Dit houdt stichtingen voornamelijk in dat het overheidsorgaan de bevoegdheid heeft de doelstellingen van de stichting te wijzigen wamieer deze zijn verwezenlijkt, onmogelijk zijn geworden of hun betekenis hebben verloren. Het heeft ook de bevoegdheid om te coördineren en meerdere stichtingen samen te voegen wanneer hun individuele vermogen niet meer toereikend is. stichtingen 72 LUXEMBURG Verenigingen RECHTSPOSITIE 1 2 3 4 5 6 7 Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Ja: in artikel 26 van de gewijzigde Grondwet van 17 oktober 1868, de wet van 21 april 1928 op de verenigingen en stichtingen zonder winstoogmerk en de wet van 11 mei 1936, waarin de vrijheid van vereniging wordt gewaarborgd. zonder winstoogmerk Definitie Artikel 1 van de wet van 21 april 1928: de vereniging zonder winstoogmerk is een vereniging die geen industriële of commerciële activiteiten ontplooit en die er niet naar streeft om onder haar leden materieel gewin te verdelen. Minimumaantal oprichters Drie. Soorten verenigingen Vereniging (ASBL) De facto vereniging Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Geen. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Vanaf de datum van publicatie van de statuten. Handelingsbevoegdheid Een ASBL kan uitsluitend beschikken, in eigendom of anderszins, over onroerend goed dat noodzakelijk is voor de verwezenlijking van de statutaire doelstellingen. Er zijn geen beperkingen voor roerende goederen. dan Schenkingen 500 000LUF moeten altijd worden goedgekeurd groothertogelijk besluit. van. meer bij 9 10 11 Zijn er voorgeschreven statuten? 8 Notariële of onderhandse schriftelijke akte. en Registratieverplichtingen De oprichtingsakte moet worden geregistreerd. De statuten, alsmede de naam, de voornaam, het beroep en het adres van de bestuursleden en het adres van het hoofdkantoor moeten bij het handels- ondernemingsregister worden gedeponeerd. Elke wijziging moet eveneens worden meegedeeld. In de maand waarin de statuten worden gepubliceerd, moet de alfabetische ledenlijst worden gedeponeerd bij de griffie van de burgerlijke rechtbank van de plaats waar de vereniging is lijst moet jaarlijks gevestigd. Deze worden bijgewerkt. Commerciële activiteiten Winstgevende activiteiten zijn niet verboden, maar moeten een tijdelijk karakter hebben en ondergeschikt zijn aan de voornaamste activiteit. bij algemene van middelen Bestemming vereffening Wanneer de statuten geen aanwijzingen bevatten, wordt het besluit door de vergadering jaarlijkse genomen. Wanneer de algemene vergadering niet tot een besluit kan komen, worden de middelen door de curatoren toegekend aan een sociaal doel dat de doelstelling van de vereniging zo dicht mogelijk benadert. FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN krachtens Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn Alle op verenigingen toepasbare vrijstellingen zijn van kracht. Overige specifieke vrijstellingen artikel 13 12 13 73 of particuliere openbare Door instellingen opgezette activiteiten met een educatief doel, activiteiten van jeugdherbergen, het organiseren van sportmanifestaties of wetenschappelijke, culturele, educatieve of economische evenementen wanneer de opbrengsten de dienen uitsluitend organisatiekosten theater voorstellingen, conferenties, medische en paramedische dienstverlening, op bedoelde voorwaarde vrijstellingen concurrentie geen vervalsing veroorzaken. te dekken, om dat de 14 Nultarieven Geen. DIRECTE BELASTINGEN 15 16 bij belastingwet, Algemene positie Overeenkomstig artikel 159 van de vallen Luxemburgse ASBL's onder de rechtspersonen belasting (impôt sur Ie revenu des collectivités - IRC). Iedereen die rechtspersonenbelasting moet betalen, moet ook vermogensbelasting betalen. Artikel 25 van de wet van 29 december registratierechten, in 1971 voorziet successierechten en overdrachtsbelasting overlijden. Voor schenkingen onder levenden en legaten is het percentage 6%. Erkenning belastingdoeleinden Artikel 161 van de belastingwet voorziet in een vrijstelling van de IRC voor organisaties en uitsluitend een caritatief cultureel doei of een doel van algemeen belang nastreven. Ze blijven echter belastbaar wanneer ze een activiteit van industriële of commerciële aard uitoefenen. Alleen de belangeloze activiteiten van de ASBL zijn vrijgesteld van belastingen, van verenigingen voor rechtstreeks die 17 18 19 20 20a en niet de mogelijke bijkomende of tijdelijke winstgevende activiteiten. Erkenningscriteria De verenigingen zonder winstoogmerk die een caricatief of religieus doel of een doel van algemeen belang nastreven sport, (gezondheidszorg, wetenschappen, kunst, cultuur), kunnen worden erkend als zijnde van openbaar nut. jeugd en wordt erkend. Voor belastingvoordelen in aanmerking komende doelstellingen Bij het ministerie van Justitie moet een aanvraag worden ingediend. Het moet gaan om een doel zonder winstoogmerk dat in overeenstemming met de statuten als een doelstelling van algemeen Een belang groothertogelijk besluit, genomen op advies van de Conseil d'Etat, verleent de rechtspositie. De belastingvoordelen worden dan toegestaan op basis van de belastingwet. Schenkingen door particulieren Schenkingen van in totaal meer dan 5 000 LUF per jaar zijn aftrekbaar tot ten hoogste 10% van het totale inkomen of 10 000 000 LUF. De schenkingen moeten worden gedaan aan erkende organisaties van openbaar nut en aan andere organisaties die bij wet als zodanig zijn erkend. Schenkingen door bedrijven Dezelfde regels zijn van toepassing op de in Luxemburg gevestigde bedrijven. Schenkingen aan verenigingen Deze zijn niet aftrekbaar. buitenlandse VERANTWOORDING EN TOEZICHT 21 Verantwoording Om schenkingen te mogen aanvaarden moeten vanaf de oprichting van de vereniging of ten minste voor de laatste 74 tien boekjaren de jaarrekeningen bij de griffie van de burgerlijke rechtbank worden gedeponeerd. VERANTWOORDING EN TOF7JCHT 29 Verantwoording Stichtingen RECHTSPOSITIE 22 23 24 25 26 27 of Oprichting Toewijzing van goederen bij notariële akte behoudens testament, goedkeuring bij groothertogelijk besluit. Definitie Het werkterrein van de stichting is afgebakend door de wet: alleen die stichtingen instellingen worden als erkend die hoofdzakelijk met de opbrengst van het voor de oprichting ervan aangewende of nadien verzamelde kapitaal en zonder dat materiële winst wordt van filantropische, religieuze, wetenschap pedagogische, pelijke, maatschappelijke, of sportieve aard ontplooien. toeristische activiteiten artistieke, beoogd, besluit Vereisten inzake de nationaliteit Geen. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Op het ogenblik dat de statuten bij groothertogelijk worden goedgekeurd. Handelingsbevoegdheid Zoals bij de verenigingen. Bestemming vereffening Zoals aangegeven in de statuten. Bij gebreke van aanwijzingen in de statuten wendt de minister van Justitie de middelen aan voor een doel die de doelstellingen opgeheven van stichting zo dicht mogelijk benadert. van middelen bij de FISCALE POSITIE 28 Zoals bij de verenigingen. Ieder jaar moeten de rekeningen en de begroting van de stichting binnen twee maanden na het afsluiten van het boekjaar aan het ministerie van Justitie stukken worden overgelegd. Deze worden (het in staatsblad) gepubliceerd. Toezicht "Mémorial" de Artikel 40 van de wet van 1928 bepaalt dat de minister van Justitie erop met toezien dat de middelen van de stichting de worden doelstellingen waarvoor de stichting is opgericht. aangewend voor 30 75 NEDERLAND Verenigingen RECHTSPOSITIE 1 2 3 4 5 6 x Burgerlijk Wetboek (BW) Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Ja: het recht van vereniging geldt voor iedereen die op Nederlands grondgebied verblijft (artikel 1 en 8 van de Grondwet). Definitie Overeenkomstig artikel 2:26 van het is de vereniging een rechtspersoon die uit leden bestaat en die is gericht op een ander specifiek doel dan dat waarvoor onderlinge en coöperaties maatschappijen zijn opgericht13. Een vereniging wordt bij meerzijdige rechtshandeling opgericht. Zij mag geen winst onder haar leden verdelen. Minimumaantal oprichters Twee. Soorten verenigingen Vereniging opgericht bij onderhandse akte Vereniging opgericht bij notariële akte (internationale vereniging Staatloze welbepaalde zonder vereniging juridische binding, niet bij wet geregeld, maar erkend door de rechtspraak) Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Geen. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Volledige rechtspersoonlijkheid: verenigingen waarvan de statuten zijn opgenomen in een notariële akte (de opname van de statuten in een notariële akte kan ook geschieden tijdens het bestaan van de vereniging). Een ' 3 Deze organisaties zijn verenigingsvormen naar Nederlands recht 76 dergelijke vereniging moet verenigingenregister ingeschreven; in het worden een van rechtspersoonlijkheid: beperkte verenigingen waarvan de statuten niet zijn opgenomen in een notariële akte. Inschrijving dergelijke vereniging in het verenigingenregister beperkt de aansprakelijkheid van de bestuurders: deze zijn dan alleen aansprakelijk voor zover de tegenpartij kan aantonen dat de vereniging haar verplichtingen niet nakomt; op buitenlandse vereniging: Nederland past het incorporatiebeginsel toe. Dat heeft tot gevolg dat een in het buitenland opgerichte het vereniging Nederlandse grondgebied wordt erkend en dat de desbetreffende buitenlandse wet (die bepaalt of rechtspersoonlijkheid kan worden verleend) krachtens het Nederlandse recht op deze vereniging van toepassing is. Handelingsbevoegdheid De vereniging waarvan de statuten in een notariële akte zijn opgenomen, heeft volledige handelingsbevoegdheid. Zij kan schulden aangaan, schenkingen of erfenissen ontvangen en onroerend goed verkrijgen zonder enige beperking. De vereniging waarvan de statuten niet in een notariële akte zijn opgenomen (met beperkte rechtspersoonlijkheid), kan geen registergoederen verwerven en geen erfenissen ontvangen. Zijn er voorgeschreven statuten? Neen. Alleen voor de statuten die in een notariële akte zijn opgenomen, bestaan er voorschriften met betrekking tot de inhoud. Registratieverplichtingen Neen. Alleen voor de verenigingen die bij notariële akte zijn opgericht of die in een notariële akte zijn opgenomen. De akte moet worden ingeschreven in het daartoe bestemde register bij de Kamer van Koophandel en Fabrieken van het gebied waarin de vereniging haar zetel heeft. Commerciële activiteiten Een vereniging mag commerciële activiteiten ontplooien, maar mag geen winst onder haar leden verdelen. Het doel van een vereniging mag er niet in bestaan winst te maken en deze onder haar leden te verdelen. betrekking hebbende goederen door verenigingen leden, op aan hun voorwaarde dat de vrijstellingen geen concurrentiebeperkingen opwerpen en dat de organisatie niet streeft naar het maken van winst om onder de leden te verdelen. Nultarieven Geen. 14 DIRECTE BELASTINGEN 10 11 bij van middelen Bestemming vereffening In de statuten van een vereniging die bij notariële akte is opgericht, moet de bestemming van het batig saldo van de vereniging worden genoemd, of de wijze waarop de bestemming zal worden vastgesteld (artikel 2:27, sub f, van het BW). Hetgeen na de voldoening der schuldeisers van het vermogen van de is overgebleven, wordt, in verhouding tot ieders recht, overgedragen aan hen die krachtens de statuten daartoe zijn gerechtigd, of anders aan de leden. Heeft geen ander recht op het overschot, dan wordt het aan de Staat uitgekeerd, die het zoveel mogelijk overeenkomstig het doel van de rechtspersoon besteedt (artikel 2:23b, lid 1). rechtspersoon ontbonden FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN 12 13 13 artikel krachtens Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn Alle op verenigingen toepasbare vrijstellingen zijn van kracht. Overige specifieke vrijstellingen Er zijn meerdere vrijstellingen van toepassing op goederen en diensten die door verenigingen worden geleverd; er bestaan speciale vrijstellingen voor het en daarop verlenen van diensten het voor onder Algemene positie Inkomstenbelasting: in principe vallen algemene verenigingen is geen speciale belastingrecht. Er belasting verenigingen (rechtspersonen). Een vereniging kan onder de vennootschapsbelasting (Vpb) vallen voor zover zij een onderneming concurreert met exploiteert de aan die ondernemingen vennootschapsbelasting onderworpen zijn, en dit voor de winsten die uit dergelijke activiteiten voortvloeien. die Onroerendgoedbelasting: verenigingen die eigenaar zijn van een zakelijk recht op een onroerend goed of gebruikers zijn van een dergelijk onroerend goed, moeten belasting betalen. plaatselijke een voor van verenigingen Erkenning belastingdoeleinden Geen precieze definitie. Artikel 24, lid 4, van de Successiewet kent belastingvrijstellingen toe aan erkende organisaties met een doel van algemeen belang. Een vereniging van algemeen belang van wordt vennootschapsbelasting de jaarlijkse winst minder dan 13 000 HFL of de winst van de laatste vier jaar minder dan 65 000 HFL bedraagt, op voorwaarde echter dat er geen sprake is van winstbejag of dat winstbejag van vrijgesteld volledig indien 15 16 77 ondergeschikt belang is en dat de winst uitsluitend wordt gebruikt voor een doel van algemeen belang (art. 5 van de wet op de vennootschapsbelasting en besluit van 20. 8. 1971). Volledige vrijstelling van vennootschapsbelasting wordt verleend aan liefdadigheidsinstellingen, pensioenfondsen, bibliotheken, instellingen voor het behoud en het beheer van terreinen in het kader van het natuurbehoud andere en instellingen voor specifieke terreinen. enkele van voor vrijstellingen (o. a. Bronbelasting: Verenigingen die geen vennootschapsbelasting te hoeven terugbetaling betalen, kunnen om vragen van de bronbelasting die op dividenden en rente wordt geheven. kunnen Er onroerendgoedbeiasting kerken) worden verleend. Erkenningscriteria T>e desbetreffende wetten geven geen definitie van het begrip "algemeen belang". De successiewet stelt dat, wanneer aan een legaat of schenking een specifieke bestemming wordt gegeven, er geen sprake is van algemeen belang. Volgens de rechtspraak is het algemeen belang het tegenovergestelde van het bijzonder belang of het belang van een beperkte groep. Voor belastingvoordelen in aanmerking komende doelstellingen Erkenning door de registratie en successie. Schenkingen door particulieren Schenkingen aan erkende Nederlandse verenigingen zijn aftrekbaar, voor zover zij een bedrag van 120 HFL per jaar per schenker te boven gaan, met een minimum van 1% van het belastbaar inkomen en een maximum van 10%. Schenkingen krachtens een notariële schenkingsovereenkomst ten minste 5 jaar zijn volledig aftrekbaar in inspecteur der voor 17 18 19 78 alle gevallen waar ze ten goede komen aan een Nederlandse vereniging die ten minste 25 leden heeft (in dat geval is algemeen belang niet vereist), op dat voorwaarde om schenkingen in de vorm van een annuïteit, dat de vereniging volledige rechtsbekwaamheid bezit en dat zij niet onder de vennootschapsbelasting valt. gaat het aan een verenigingen Schenkingen door bedrijven in Nederland Schenkingen of ingeschreven stichtingen met academisch, religieus, caricatief of cultureel doel of belang een (hieronder zijn ook politieke partijen begrepen) zijn aftrekbaar indien zij in totaal meer bedragen dan 500 HFL, met een maximum van 6% van het belastbaar inkomen. algemeen doel van aan buitenlandse Schenkingen verenigingen Dezelfde regeling geldt voor in het buitenland geregistreerde verenigingen die specifiek door de minister van Financiën zijn aangewezen. 20 20a VERANTWOORDING EN TOEZICHT 21 Verantwoording Het bestuur brengt op een algemene vergadering binnen zes maanden na afloop van het boekjaar een jaarverslag uit over de gang van zaken in de vereniging en over het gevoerde beleid. Het legt de balans en de winst- en verliesrekening met een toelichting ter goedkeuring aan de vergadering over. Deze stukken worden ondertekend door de bestuurders en commissarissen. Toezicht Intern: De statuten kunnen bepalen dat van de commissarissen heeft. Ontbreekt een dergelijke raad en ook een accountant als bedoeld in art. 2:393, lid 1, van het vereniging raad een BW, die de getrouwheid van de jaarstukken bevestigt, dan benoemt de algemene vergadering jaarlijks een commissie van ten minste twee leden die geen deel van het bestuur mogen uitmaken. Extern: Door een verklaring van een accountant waarin de getrouwheid van de stukken wordt bevestigd. Er is geen verplichting tot publicatie van de jaarrekeningen. Stichtingen RECHTSPOSITIE 22 23 24 25 26 27 Oprichting stichting wordt opgericht bij Een notariële akte die de statuten bevat. De statuten moeten worden ingeschreven in een speciaal stichtingenregister bij de Kamer van Koophandel en Fabrieken van het gebied waarin de stichting haar zetel heeft. Definitie Bij een rechtshandeling opgerichte rechtspersoon zonder leden die beoogt met behulp van een daartoe bestemd vermogen een in de statuten neergelegde doelstelling te bereiken. Vereisten inzake de nationaliteit Het hoofdkantoor moet in Nederland gevestigd in het zijn. Kantoren buitenland zijn wel mogelijk. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Bij notariële akte. Handelingsbevoegdheid Stichtingen hebben handelingsbevoegdheid. Bestemming vereffening In overeenstemming met de in de statuten vermelde procedures. Indien niemand aanspraak kan maken op de van middelen volledige bij ze die resterende activa, vervallen deze aan de Staat, voor doelstellingen die zo dicht mogelijk bij rechtspersoon doel het aansluiten. aanwendt van de FISCALE POSITIE 28 Belastingstelsel Hetzelfde als voor verenigingen. VERANTWOORDING EN TOEZICHT 29 30 Verantwoording Artikel 2:10, lid 2, van het BW verplicht het bestuur van een stichting ertoe binnen zes maanden na afloop van het boekjaar een balans en een winst- en verliesrekening van de rechtspersoon op te maken en deze gedurende tien jaar te bewaren. Toezicht Intern: Overeenkomstig de statuten. Extern: Het openbaar Ministerie is bevoegd het bestuur om inlichtingen te vragen. Wanneer dit niet meewerkt, kan de president van de rechtbank bevelen dat de jaarstukken aan het openbaar ministerie worden getoond. Op vordering van het openbaar ministerie of op verzoek van iedere belanghebbende kan de rechtbank bestuursleden schorsen of ontslaan en in hun plaats andere bestuursleden benoemen. 79 Elke vereniging die overeenkomstig het Vereinsgesetz van 1951 werd opgericht, bezit De rechtspersoonlijkheid. aankondiging van het voornemen een vereniging op te richten, moet samen met een ontwerp van de statuten bij de bevoegde instanties worden ingediend. Als er binnen 6 weken geen verbod tot oprichting komt of als de instanties reeds hebben verklaard dat zij de oprichting niet verbieden, kan de vereniging haar activiteiten aanvatten. algemene Op een "constituerende" vergadering moeten ten minste drie leden het besluit nemen om een vereniging op te richten op basis van de statuten die door de autoriteiten niet zijn geweigerd. Met dit besluit verwerft de vereniging rechtspersoonlijkheid. Met de de vertegenwoordigers als bedoeld in de statuten, verwerft de vereniging haar handelingsbevoegdheid. Handelingsbevoegdheid Na de oprichting verkrijgt de vereniging volledige handelingsbevoegdheid. Zijn er voorgeschreven statuten? De statuten, als bedoeld in de wet van 1951 moeten de vereniging overeenkomstig artikel 12 van het Vereinsgesetz van 1951 bij de is Vereinsbe horde ingeschreven. (Vereinsregister) vermelden verkiezing van dat 7 8 FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN 12 Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn In Oostenrijk genieten verenigingen dezelfde vrijstellingen als aangegeven in artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn. OOSTENRIJK Verenigingen RECHTSPOSITIE Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? in art. 12 van de Grondwet Ja: Oostenrijkse (Staatsgrundgesetz): om recht burgers richten. op verenigingen Verenigingen met rechtspersoonlijkheid vallen meer het bepaald Vereinsgesetz van 1951. hebben onder het te (3) Definitie Geen wettelijke definitie. De rechtsleer en de jurisprudentie definiëren de vereniging als een (1) vrijwillige, (2) duurzame georganiseerde en groepering van meerdere personen (4) voor het bereiken van een gegeven, wettelijk doel van algemeen belang (5) door middel van een voortgezette collectieve activiteit. Minimumaantal oprichters 1 oprichter (degene die verklaart een vereniging is voldoende. Voorts moet de vereniging ten minste 3 leden tellen (zie ook punt 6). Soorten verenigingen De Oostenrijkse rechtsorde maakt een onderscheid "ideële" verenigingen (zonder winstoogmerk) die onder het Vereinsgesetz van 1951 met vallen, en winstoogmerk van 1852). verenigingen {Ver einspatent te willen oprichten) tussen Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Buitenlanders, ook al wonen deze in het buitenland, kunnen in Oostenrijk lid worden van verenigingen. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid 80 13 14 Overige specifieke vrijstellingen Er zijn geen specifieke vrijstellingen met een grotere reikwijdte dan. het in artikel 13 bepaalde. Nultarieven In Oostenrijk bestaan geen nultarieven. DIRECTE BELASTINGEN 19 15 16 17 18 ook voor onder Personen- rechtsfahige van verenigingen Algemene positie "Nicht vereinigungen, Anstalten, Stiftungen und (geen andere Zweckvermögen" bezittende rechtspersoonlijkheid verenigingen van personen, instellingen, stichtingen en andere doelvermogens) vallen de "Körperschaftssteuer" (rechtspersonen belasting). Erkenning belastingdoeleinden Non-profit organisaties van algemeen belang en voor maatschappelijk welzijn, kerken [§§ 34-47 van de belastingwet kleine (Bundesabgabenordnung)], verzekeringsmaatschappijen (60 000 ATS), verenigingen op het gebied van landbouwactiviteiten met als doel het gemeenschappelijk gebruik van werktuigen, installaties enz. (Weide- und Maschinengenossenschaften), particuliere stichtingen, bonden die wettelij ke beroepsvertegenwoordigers zijn, financieringsmaatschappijen voor kleine en middelgrote ondernemingen. Erkenningscriteria Het belangrijkste erkenningscriterium is het in de statuten van de vereniging gedefinieerde doel, zoals liefdadigheid, non-profit, maatschappelijk welzijn, specifieke doelstellingen. Voor belastingvoordelen in aanmerking komende doelstellingen Onder publiekrechtelijk voorwaarden religieuze specifieke erkende 81 gemeenschappen, en steunfondsen (§ 6 van de wet inzake de vennootschapsbelasting). pensioen- jaar), middelbare De vrijstellingen gelden niet voor beperkte belastingplichtigen. Schenkingen door particulieren Schenkingen door particulieren aan religieuze instellingen (tot 1 000 ATS per scholen en verenigingen actief op het gebied van onderzoek en ontwikkeling kunnen van de worden afgetrokken. Het bedrag van de aftrekbare schenkingen is beperkt tot 10% van de totale inkomsten van het vorige jaar. inkomstenbelasting Stichtingen RECHTSPOSITIE 22 23 24 25 recht: stichting vermogen overeenkomstig Oprichting Vrijheid van oprichting. Definitie Er bestaan twee verschillende vormen: 1) het Bundes-Stiftungs- und Fondsgesetz (wet op de stichtingen) of naar algemeen onherroepelijk nationaal geschonken om doelstellingen van algemeen belang of van caritatieve aard te verwezenlijken. 2) Particuliere stichting: rechtspersoon aan wie door de stichter een vermogen wordt geschonken dat moet worden gebruikt, beheerd en aangewend om een door de stichter bepaald, geoorloofd doel te bereiken. Vereisten inzake de nationaliteit Geen. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid (zie Stichting van het eerste punt 23): bezit rechtspersoonlijkheid; deze wordt verkregen wanneer de bevoegde autoriteiten (Stiftungsbehörde) type 26 27 besluiten dat de oprichting van de stichting kan worden toegestaan. Stichting van het tweede type: bezit rechtspersoonlijkheid vanaf het ogenblik van inschrijving in het handelsregister (Firmenbuch). Handelingsbevoegdheid Beide hebben stichtingsvormen rechtspersoonlijkheid, dat wil zeggen dat zij rechtshandelingen kunnen stellen en in rechte kunnen optreden. Bestemming vereffening Stichting van het eerste type: de bestemming van de middelen moet in het de Stiftungsbehörde worden aangegeven. Stichting van het tweede type: de in de middelen vervallen aan de aangegeven oprichtingsverklaring Bij uiteindelijke herroeping vervallen de middelen aan de stichter of aan de Republiek Oostenrijk. van middelen opheffingsbesluit begunstigden. daarvan van bij 82 PORTUGAL Verenigingen RECHTSPOSITIE 1 2 3 4 5 6 Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Ja: in artikel 46 van de Grondwet van 1976, artikel 158 t/m 166 en 167 t/m 184 van het Burgerlijk Wetboek, besluit (met kracht van wet) nr. 594/74 van 7 november 1974. Definitie De wet geeft geen definitie. Volgens de rechtsleer: een groep van meerdere individuen die bepaalde middelen of diensten samenbrengen voor een doel waarbij geen persoonlijk gewin wordt nagestreefd. Minimumaantal oprichters Geen minimum. Soorten verenigingen Particuliere verenigingen die onder het algemeen stelsel vallen Particuliere verenigingen die onder een speciaal stelsel vallen (bv. coöperaties en verenigingen voor maatschappelijke solidariteit) Verenigingen rechtspersoonlij kheid verenigingen en speciale comités). Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Tenzij de statuten anders bepalen, mogen buitenlanders lid zijn van een vereniging. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Erkenning geschiedt op grond van criteria en op voorwaarde dat de oprichtingsakte door een notaris wordt gewaarmerkt, en dat de inhoud van de oprichtingsakte niet in strijd is met 167-1 van het Burgerlijk artikel zonder (niet-erkende 10 11 83 verenigingen Wetboek. Door publicatie van een uittreksel van de oprichtingsakte en de in het Portugese officiële statuten tegen staatsblad kan de vereniging derden worden ingeroepen. Handelingsbevoegdheid is de Aan verleend handelingsbevoegdheid overeenkomstig specialiteits het beginsel. Volgens dit beginsel worden aan verenigingen niet alleen de rechten en plichten toegekend die noodzakelijk zijn om hun doel te verwezenlijken. maar ook de rechten en plichten die het verwezenlijken doel ondersteunen. Alleen de rechten en plichten die eigen zijn aan een natuurlijke persoon zijn uitgesloten. van dit een notariële Zijn er voorgeschreven statuten? Ja: hier geldt hetzelfde als voor de oprichtingsakte, ni. de statuten moeten akte worden in opgenomen. een moeten Zij minimumaantal gegevens bevatten. Registratieverplichtingen Voor verenigingen die onder het algemeen stelsel vallen, is de enige de de functie openbaarmaking; de registratie heeft geen constitutieve kracht. registratie van Commerciële activiteiten Verenigingen mogen een financieel doel hebben, waarbij financiële voordelen voor de leden niet worden uitgesloten op voorwaarde dat deze niet de vorm aannemen van winst. Bestemming vereffening Ingeval het gaat om goederen waarbij bij de vermaking of schenking een opdracht werd gegeven of om goederen die voor een bepaald doel werden bestemd, moeten deze goederen worden andere aan overgedragen van middelen een bij rechtspersoon die de goederen voor dezelfde opdracht of bestemming aanwendt. Voor andere goederen bepaalt 162-2 van het Burgerlijk artikel Wetboek dat de leden krachtens de statuten of krachtens een besluit van de algemene de vergadering toekenning kunnen beslissen. over FISCALE POSITIE INDIRECTE BEIASTINGEN 12 13 14 13 artikel krachtens Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn op Alle verenigingen toepasbare vrijstellingen zijn van kracht. Overige specifieke vrijstellingen Medische of paramedische verzorging, onderwijsinstellingen, artistieke activiteiten, verzekeringsdiensten en maatschappelijke bijstand. kranten, Nultarieven Levensmiddelen, culturele tijdschriften en boeken, farmaceutische producten, en reizigersvervoer, medische dienstverlening en voorstellingen. vergelijkbare DIRECTE BEIASTINGEN 15 16 totale Algemene positie Rechtspersonenbelasting (20% van het belastbaar inkomen) die wordt geheven over de inkomsten waarvan bepaalde kosten zijn afgetrokken. De bijdragen die de leden betalen, en de subsidies ter financiering van de verwezenlijking van de doelstelling van vereniging, worden niet als de inkomsten beschouwd. Vermogensbelasting. Erkenning van verenigingen voor belastingdoeleinden Administratieve openbaar gemeenschappen, rechtspersonen van (religieuze nut verenigingen van 17 18 19 84 op doel voor geldt brandweerlieden. ) vrijwillige zijn vrijgesteld van rechtspersonenbelasting. Hetzelfde gewone rechtspersonen van openbaar nut die uitsluitend een wetenschappelijk of nastreven cultureel of maatschappelijk of caritatief werk specifieke verrichten, alsook voor instellingen voor sociale solidariteit en voor lichamen die daar wettelijk mee zijn gelijkgesteld. Erkenningscriteria In de eerste twee gevallen moeten de samenwerken met de organisaties overheidsdiensten nationaal, en regionaal lokaal niveau. De specifieke instellingen voor sociale solidariteit en de daarmee gelijkgestelde lichamen moeten worden geregistreerd bij het regionale departement van sociale zekerheid. De uiteindelijke beslissing berust echter bij de bevoegde instanties. De van de vrijstelling kan variëren naargelang van de na te streven doelstellingen. Voor belastingvoordelen in aanmerking komende doelstellingen De vrijstellingen worden op verzoek van de geïnteresseerden verleend bij besluit (despachó) van de minister van wordt Financiën. da gepubliceerd Repüblica". Schenkingen door particulieren kunnen Natuurlijke schenkingen als bedoeld in artikel 56 van de wet op de 1RS, tot een bedrag van 15% van hun netto belastbaar inkomen aftrekken. Dit geldt ook voor schenkingen aan rechtspersonen met een belangeloos doel die behoren tot of zijn ingesteld door kerkgenootschappen, onderwijs- of scholingsinstellingen, verenigingen voor organisaties personen omvang Dit in "Diaro besluit aan de 20 wetenschappelijk onderzoek, literaire of artistieke verenigingen enz. Schenkingen door bedrijven Rechtspersonen kunnen schenkingen in het kader van culturele sponsoring of schenkingen aan verenigingen actief op het gebied van onderwijs en scholing, wetenschappelijk onderzoek, literatuur en kunst van hun belastbare winst aftrekken. Schenkingen van maximaal 0,2% van hun omzet zijn volledig aftrekbaar; ieder hoger bedrag is voor 50% aftrekbaar. 20a Schenkingen aan verenigingen in het buitenland VERANTWOORDING EN TOEZICHT 21 Verantwoording De raad van toezicht is het lichaam dat is belast met het controleren van de activiteiten van het bestuursorgaan. De raad van toezicht gaat na of de rekeningen van de vereniging naar behoren worden bijgehouden. verenigingen De een belastingvrijstelling genieten, moeten hun steeds voor de belastingdienst beschikbaar houden. rekeningen die Stichtingen RECHTSPOSITIE 22 Oprichting Door middel van een akte onder levenden of door middel van een testament. Er is een notariële akte in geval van een vereist, behalve niet-openbaar De testament. oprichtingsakte moet het doel van de stichting vermelden, alsook de voor dit doel aan te wenden middelen. De statuten moeten altijd als notariële akte verleden worden. 23 Definitie 85 24 25 26 27 Er is geen wettelijke definitie. Volgens de rechtsleer is de stichting een organisatie die een duurzaam doel nastreeft waarvoor een vermogen werd bestemd. stichtingen Vereisten inzake de nationaliteit Geen, maar de zetel moet in Portugal gevestigd zijn. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid De verkrijgen rechtspersoonlijkheid door middel van individuele erkenning, hetgeen tot de bevoegdheid van de overheid behoort. Handelingsbevoegdheid Dezelfde regels als voor verenigingen. Bestemming vereffening De overdracht van de middelen van de opgeheven geschiedt stichting overeenkomstig het gemeenschappelijke stelsel voor verenigingen en stichtingen. van middelen bij FISCALE POSITIE 28 Dezelfde als de verenigingen. VERANTWOORDING EN TOEZICHT 29 30 Verantwoording Toezicht De stichting blijft onder voortdurend toezicht van het voor de erkenning bevoegde overheidsorgaan. Stichtingen moeten over een belastingadviseur beschikken. Het overheidsorgaan dat de erkenning heeft verleend, kan de stichting opheffen wanneer zij haar doel heeft bereikt of wanneer dit doel niet meer te verwezenlijken is, wanneer de middelen onrechtmatig worden gebruikt, ingeval de openbare orde in gevaar of wanneer het wordt gebracht nagestreefde meer doel overeenkomt met het in de statuten neergelegde doel. niet FINLAND Verenigingen RECHTSPOSITIE 1 2 3 4 5 Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Ja: in artikel 10a van de Grondwet, zoals gewijzigd in 1995, en in artikel 1 van de Wet op Verenigingen van 1989. Definitie Een overeenkomst waarbij meerdere personen gezamenlijk handelen voor de gemeenschappelijke verwezenlijking van een doel zonder winstoogmerk. (De vereniging is een duurzame organisatie, dat wil zeggen ze is niet tijdelijk. ) verenigingen Minimumaantal oprichters Drie. Soorten verenigingen A. geregistreerde verenigingen: - verenigingen zonder winstoogmerk; - economische (bv. coöperaties die zijn opgericht voordat de Wet op Coöperaties van 1954 van kracht werd); - verenigingen die aan goedkeuring zijn onderworpen (waarin de Wet op Verenigingen voorziet); - verenigingen een die juridische akte/statuut zijn opgericht (bv. de Finse Advocatenverenigingen); B. niet-geregistreerde verenigingen die niet handelingsbevoegdheid over beschikken. Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Wet op Verenigingen: geen. Uitzonderingen: het voornaamste doel van de vereniging erin bestaat te oefenen op staatsaangelegenheden, kunnen de leden zijn, alleen Finse burgers ervan invloed uit krachtens wanneer zijn Finland woonachtig buitenlanders die in Finland woonachtig zijn en verenigingen waarvan de leden Finse burgers zijn of buitenlanders die in of verenigingen aangesloten met verenigingen die uit Finse burgers of in buitenlanders Finland woonachtige bestaan. Bestuursleden: de voorzitter en ten minste de helft van de bestuursleden moeten in Finland wonen, tenzij de minister van Handel en Industrie een uitzondering heeft gemaakt. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Krachtens de Wet op Verenigingen wordt rechtspersoonlijkheid verkregen door registratie. Alleen geregistreerde verenigingen kunnen rechtspersoonlijkheid bezitten. De leden van een geregistreerde vereniging zijn niet hoofdelijk aansprakelijk voor de verplichtingen van de vereniging. Handelingsbevoegdheid Een geregistreerde vereniging heeft volledige handelingsbevoegdheid als rechtspersoon. geregistreerde Een rechten verkrijgen, vereniging kan verplichtingen aangaan en als partij voor de rechtbank of een andere autoriteit Niet-geregistreerde verschijnen. verenigingen hebben geen handelings bevoegdheid. Zijn er voorgeschreven statuten? Ja. Registratieverplichtingen Registratie is als zodanig niet verplicht. Wanneer registratie gewenst is, gelden de registratievereisten zoals opgenomen in de Wet op Verenigingen. Er moet een oprichtingsaangifte worden opgenomen in de oprichtingsakte, die de statuten van de vereniging moet bevatten alsook de naam en woonplaats van de voorzitter van het bestuur en van 86 10 11 de vereniging. de personen die tekenbevoegd zijn" namens De oprichtingsaangifte dient door de voorzitter van het bestuur te worden ondertekend. Commerciële activiteiten Een vereniging zonder winstoogmerk mag alleen handel drijven of andere economische activiteiten ontplooien voor zover dit is opgenomen in de statuten van de vereniging of als dit anderszins betrekking heeft op de verwezenlijking van de doelstelling of als dit economisch van ondergeschikt belang wordt geacht. Voor verenigingen die economische activiteiten ontplooien, zijn er geen soorten statuten algemene verenigingen punt 4). Bestemming vereffening Na de vereffening moeten de resterende middelen worden aangewend zoals in de statuten is de aangegeven. Bij gebreke van een dergelijke de vereffenaars de resterende middelen aan de Staat overmaken om te worden gebruikt voor dezelfde of soortgelijke doelstellingen als die van de vereffende vereniging. bepaling moeten van middelen vereniging van (zie bij FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN 12 Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn Organisaties van algemeen belang organisaties,. sport (caritatieve verenigingen in enz. ) aanmerking voor belastingheffing voor zover hun inkomsten afkomstig zijn uit commerciële activiteiten als bedoeld in de Wet op de Inkomstenbelasting. Dit betekent dat in de praktijk alle krachtens komen 13 14 artikel 13 op verenigingen toepasbare vrijstellingen van kracht zijn. Overige specifieke vrijstellingen Geen. Nultarieven Reproductiefaciliteiten voor ledenbladen van verenigingen van algemeen belang komen in aanmerking voor toepassing van een nultarief. DIRECTE BEIASTINGEN Algemene positie In het algemeen belastbaar voor de vennootschapsbelasting (28% van het belastbaar inkomen) met betrekking tot hun gehele inkomen; belastbaar voor de onroerendgoedbelasting de belastbare waarde van grond en gebouwen. over op Erkenning van de vereniging voor belastingdoeleinden Krachtens de de Wet Inkomstenbelasting zijn verenigingen zonder winstoogmerk (verenigingen van algemeen belang) slechts belastbaar voor vennootschapsbelasting over hun inkomsten uit commerciële activiteiten, en belastbaar voor gemeentenbelasting (12,04% van het belastbaar inkomen) over hun inkomsten uit onroerend goed dat voor andere dan niet-winstgevende doeleinden wordt gebruikt. De Nationale Raad voor Belastingen kan voor inkomsten uit commerciële activiteiten of onroerend goed wanneer de werkzaamheid van de vereniging van maatschappelijk belang is. Erkenningscriteria Verenigingen werken uitsluitend en rechtstreeks voor het algemeen belang of materiële, in maatschappelijke hun activiteiten zijn niet uitsluitend op een geestelijke betekenis; vrijstellingen verlenen 15 16 17 87 voor mogen beperkte groep personen gericht; hun werkzaamheden geen economische voordelen (aandelen in de winst enz. ) voor hun leden opleveren. Voor belastingvoordelen in aanmerking komende doelstellingen Dividenden, rente en kapitaalwinst vallen niet onder de inkomstenbelasting, tenzij een vermogen het wordt activiteit economische aangewend. De volgende inkomsten worden niet als zakelijke inkomsten beschouwd: - verkoopopbrengsten andere opbrengsten van evenementen die zijn georganiseerd ter financiering van de exploitatie vereniging; opbrengsten van ledenbladen en andere publicaties die de exploitatie van de ten goede rechtstreeks vereniging komen. Schenkingen door particulieren Schenkingen aan verenigingen zonder winstoogmerk zijn geen belastbaar inkomen. Voor schenkingen kunnen particulieren geen aftrek uit hoofde van de inkomstenbelasting genieten. van de en de Schenkingen door bedrijven Schenkingen aan verenigingen zonder winstoogmerk zijn geen belastbaar inkomen. Schenkingen zijn in beperkte mate (5 000-150 000 FIM) aftrekbaar vennootschapsbelasting, voor wanneer de schenkingen ten behoeve van wetenschappelijke of artistieke doeleinden worden aan verenigingen die door de Nationale Raad voor Belastingen zijn aangewezen. Schenkingen aan verenigingen in het buitenland gedaan 18 19 20 20a VERANTWOORDING EN TOEZICHT 21 Verantwoording Stichtingen RECHTSPOSITIE 22 23 Oprichting op de Overeenkomstig de Wet Stichtingen, zoals gewijzigd in 1995, is voor de oprichting van een stichting de toestemming van de nationale Raad van Patenten en Registratie vereist. Definitie Een stichting wordt opgericht door middel van een akte van oprichting, waarin het doel en het bezit van de stichting moeten zijn vermeld. Een stichting wordt geleid door een onafhankelijk bestuur, dat wordt genoemd in de statuten van de stichting. Vereisten inzake de nationaliteit De leden van het bestuursorgaan en de personen met tekenbevoegdheid moeten in een lidstaat van de EER woonachtig zijn. Ten minste één van hen moet in Finland wonen, tenzij de minister van Handel en Industrie een uitzondering heeft gemaakt. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Rechtspersoonlijkheid wordt verkregen door registratie. De registratie van een stichting is verplicht. Handelingsbevoegdheid Volledige handelingsbevoegdheid als stichting rechtspersoon. Nadat een geregistreerd rechten ze is, kan verwerven, verplichtingen aangaan en in eigen naam vorderingen voor het gerecht aanspannen of voor het gerecht worden gedaagd. Bestemming vereffening Wanneer de stichting na het betalen van haar schulden nog over middelen statuten geen in de beschikt en van middelen bij 24 25 26 27 88 aanwijzingen worden gegeven over de" bestemming daarvan, vervallen deze middelen aan de Staat, die deze. zonder uitstel moet aanwenden voor de verwezenlijking van een doel dat nauw samenhangt met dat van de stichting. FISCALE POSITIE 28 Zie de opmerkingen hierboven over de fiscale positie van veremgingen. VERANTWOORDING EN TOEZICHT 29 30 en Verantwoording De stichting moet haar rekeningen en twee administratie door minimaal accountants twee assistent-accountants laten controleren. Toezicht Het ministerie van Justitie ziet erop toe dat het. beheer van de stichting geschiedt in overeeristemming met de wet en de statuten van de stichting. 89 ZWEDEN Verenigingen RECHTSPOSITIE 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Ja: in hoofdstuk 2, artikel 2 en 20 van de Grondwet van 1974. Definitie Een vereniging (ideell förening) is een rechtspersoon waarin meerdere personen samen handelen ten behoeve van een bepaald doel. De vereniging mag geen economische doelstellingen hebben of in commercieel geen geval ieder georganiseerde activiteit. vereniging wordt te Minimumaantal oprichters Niet vastgelegd. Soorten verenigingen Ideell förening die niet bij gecodificeerd recht wordt geregeld. Vereisten inzake de nationaliteit van de leden Geen. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid geacht De bezitten rechtspersoonlijkheid wanneer er statuten en een bestuur zijn. Handelingsbevoegdheid De vereniging kan rechten verkrijgen en rechte verplichtingen verschijnen speciale beperkingen. Zijn er voorgeschreven statuten? Nee, maar de statuten moeten zo volledig mogelijk zijn als nodig is voor het bereiken van de doelstelling van de vereniging. Registratieverplichtingen Er zijn geen algemene vereisten. Een economische vereniging met aangaan, zonder enz. , een in 10 11 in het soms activiteit moet handelsregister worden ingeschreven. Commerciële activiteiten In principe niet toegestaan. De vereniging kan echter enige zakelijke activiteiten ontplooien, zolang deze niet commercieel georganiseerd zijn. Bestemming vereffening in Het vermogen overeenstemming met de statuten verdeeld. Wanneer de statuten daarvoor geen aanwijzingen verschaffen, kan het vermogen onder de leden worden verdeeld. van middelen wordt bij FISCALE POSITIE INDIRECTE BELASTINGEN 12-14 Algemene positie Verenigingen met liefdadigheids- doelstellingen hoeven in het algemeen geen indirecte belastingen te betalen. De overige verenigingen moeten onder indirecte voorwaarden dezelfde belastingen andere betalen rechtspersonen. als DIRECTE BELASTINGEN voor Algemene positie Verenigingen vallen normaliter niet onder de inkomstenbelasting of de netto vermogensbelasting. De verenigingen zonder winstoogmerk betalen geen zakelijke inkomstenbelasting logische wijze activiteiten die op de houden verband niet-winstgevende activiteit. Inkomsten uit andere commerciële activiteiten zijn belastbaar. Schenkingen door particulieren Schenkingen van meer dan 10 000 SEK vallen het schenkingsrecht. Schenkingen zijn niet schenker, met aftrekbaar voor de normaal onder met 15 19 90 geneeskunde, gemeenschappen schenkingen aan" uitzondering van religieuze en verenigingen actief op het gebied van lands onderwijs, of verdediging, maatschappelijk of liefdadigheidswerk. Schenkingen door bedrijven Dezelfde regeling als voor particulieren (zie punt 19). onderzoek 20 VERANTWOORDING EN TOEZICHT 21 Verantwoording Geen speciaal toezicht op verenigingen. Stichtingen RECHTSPOSITIE 22 23 24 25 26 27 te worden Oprichting Alle natuurlijke en rechtspersonen kunnen een stichting oprichten. Definitie Een vermogen dat overeenkomstig de bepalingen van de oprichter (schenking of testament) opzij wordt gezet om duurzaam beheerd ten behoeve van een bepaald doel. Vereisten inzake de nationaliteit Geen. Verkrijging van rechtspersoonlijkheid over Een rechtspersoonlijkheid op het moment van oprichting, dat wil zeggen wanneer het vermogen is overgedragen aan het bestuur. Handelingsbevoegdheid Bestemming vereffening In principe kan een stichting niet worden vereffend zolang er nog activa zijn. In bijzondere gevallen kunnen de activa echter worden aangewend voor een doel dat het oorspronkelijke doel zeer dicht benadert. Voor een dergelijke van middelen stichting beschikt bij procedure is een speciale vergunning van het bevoegde overheidsorgaan nodig. FISCALE POSITIE 28 Stichtingen actief op het gebied van landsverdediging, onderwijs, genees kunde, onderzoek of maatschappelijk of liefdadigheidswerk dienen uitsluitend belastingen te betalen over hun inkomsten uit commerciële activiteiten. Stichtingen met een niet-winstgevende geen doelstelling schenkingsrechten betalen; schenkingen zijn voor de schenker niet aftrekbaar. hoeven te Stichtingen moeten onder dezelfde voorwaarden belastingen indirecte betalen als andere rechtspersonen. VERANTWOORDING EN TOEZICHT 29 30 Verantwoording Toezicht Stichtingen vallen doorgaans onder het lokale van toezicht overheidsinstantie. een 91 VERENIGD KONINKRIJK Verenigingen RECHTSPOSITIE 1 2 3 4 5 Is het recht van vereniging vastgelegd in de wet? Er is geen schriftelijk recht van vereniging, hoewel er wel vrijheid van vereniging bestaat. Er bestaat vrijheid om een trust op richten, maar in sommige gevallen kan een trust met niet-caritatieve doelstellingen nietig zijn. Definitie Er bestaat geen unieke, algemeen aanvaarde wettelijke definitie van een vereniging. In de ruimste betekenis is een vereniging een organisatie die bestaat uit twee of meer personen die vrijwillig samen handelen ten behoeve van een gezamenlijk doel waarbij geen winst wordt beoogd. limited by met guarantee beperkte Minimumaantal oprichters In de praktijk twee. Soorten verenigingen Unincorporated Association (vereniging zonder rechtspersoonlijkheid) Trust Company (vennootschap aansprakelij kheid) Industrial (onderlinge maatschappij) Incorporated Royal Charter (vereniging met rechtspersoonlijkheid krachtens een koninklijk handvest) Incorporated by Act of Parliament (vereniging met rechtspersoonlijkheid krachtens een door het parlement aangenomen wet) Vereisten inzake de nationaliteit van de leden and Provident Society by 92 Geen vereisten voor verenigingen als zodanig. Ingeval het gaat om een in gevestigde of Wales Engeland liefdadigheidsvereniging, zal de Charity Commission (Liefdadigheidscommissie) deze slechts registreren wanneer deze binnen haar rechtsgebied valt. Er wordt gewoonlijk aangenomen dat bij een liefdadigheidsvereniging zonder rechtspersoonlijkheid, de meerderheid van de beheerders in Engeland en Wales woonachtig moet een vennootschap is registratie binnen het rechtsgebied voldoende. zijn; bij limited guarantee: in het Companies by inschrijving of Verkrijging van rechtspersoonlijkheid Company verkregen door Registrar (handelsregister). Industrial and Provident Society: verkregen door in het Registrar of Friendly Societies (register van verenigingen voor onderlinge bijstand). inschrijving Incorporated by Royal Charter: door het Royal Charter. Incorporated by Act of Parliament: door de Act of Parliament. van trust heeft zonder maar kan rechtspersoon een Certificate Vereniging lijkheid: nee. geen Een de rechtspersoonlijkheid, wel ervan bestuursraad rechtspersoonlijkheid verkrijgen door middel of incorporation dat wordt uitgereikt door de Charity Commission. Handelingsbevoegdheid Er zijn geen beperkingen in rechte; op de gebieden sommige handelingsbevoegdheid echter voortvloeien uit de doelstellingen en bevoegdheden die in het oprichtings document zijn neergelegd. kan Zijn er voorgeschreven statuten? Nee. Registratieverplichtingen Inschrijving bij de Charity Commission voor in liefdadigheidsverenigingen Engeland en Wales. Voor andere verenigingen is inschrijving afhankelijk van de juridische structuur. Inschrijving van Industrial and Provident Societies in het Registrar of Friendly Societies, inschrijving van Companies limited by guarantee in het Registrar of Companies. is niet activiteiten Commerciële activiteiten van De commerciële liefdadigheidsverenigingen zijn aan beperkingen onderhevig. Ze mogen handel drijven als hoofdactiviteit, maar permanente handel om fondsen te werven toegestaan. Liefdadigheidsverenigingen die handel van enige betekenis willen drijven, moeten een apart handelsfiliaal opzetten van waaruit de winsten kunnen worden overgeheveld naar de moedervereniging; de betaalde belasting kan dan worden teruggevorderd. Bestemming vereffening Bij verenigingen gebeurt dit overeenstemming oprichtingsdocument Bij liefdadigheidsverenigingen gaan de middelen naar andere liefdadigheids soortgelijke met verenigingen doelstellingen. het oprichtingsdocument geen bepalingen hieromtrent bevat, kan de Charity Commission door middel van een besluit of aanwijzing richtsnoeren geven. van middelen Wanneer in het met bij 10 11 FISCALE POSITIE INDIRECTE BEUSTINGEN 12 Artikel 13 van de zesde BTW-Richtlijn 93 13 14 Niet alle vrijstellingen die betrekking hebben op liefdadigheidsverenigingen zijn van kracht. Overige specifieke vrijstellingen a) beroepsopleidingen zonder winstoog merk. Het geven van onderwijs of Het verlenen van verpleeg in een b) kundige en medische zorg erkende instelling. Het van verlenen Evenementen ten behoeve van c) welzijnsdiensten zonder winstoogmerk. d) fondsenwerving. Nultarieven Zijn van toepassing op: de verkoop van geschonken goederen, reclame voor fondsenwerving of voor educatieve doeleinden, bepaalde hulpmiddelen voor gehandicapten, en gehandicapten, voor ziekenwagens bepaalde geneesmiddelen en medische aan apparatuur die liefdadigheidsverenigingen worden geleverd. Ook voor de bouw van nieuwe woongebouwen en van gebouwen die voor liefdadigheidsdoel- steüingen worden gebruikt, geldt een nultarief. voertuigen bepaalde DIRECTE BELASTINGEN 15 16 Algemene positie Geen specifieke vrijstellingen voor verenigingen als zodanig. Erkenning van verenigingen voor belastingdoeleinden Liefdadigheidsverenigingen zijn vrijgesteld van de meeste directe inbegrip belastingen, met van vennootschaps inkomstenbelasting, belasting, en successierechten. vermogensbelasting 17 18 19 20 20a vaak onder een particulier of Erkenningscriteria Om voor de vrijstelling in aanmerking te komen, moeten de inkomsten of winsten uitsluitend worden aangewend voor liefdadigheidsdoelstellingen. Inkomsten uit handel als nevenactiviteit vallen de vennootschapsbelasting. Voor belastingvoordelen in aanmerking komende doelstellingen Schenkingen door particulieren Wanneer een organisatie een schenkingsovereenkomst aangaat, waarin wordt toegezegd om gedurende een periode langer dan drie jaar een bepaald bedrag aan een liefdadigheidsvereniging te betalen, moet daarvan een som gelijk aan de belasting tegen het basistarief worden afgetrokken; de belastingdienst betaalt de liefdadigheidsvereniging dan een bedrag terug dat wordt verkregen door op die som het basistarief van de inkomsten- of vennootschapsbelasting toe te passen. Bovendien kan de particulier die onder een hogere belastingschijf valt, nog meer aftrek genieten door de aanpassing van zijn belastingschijf. Een bedrijf kan een schenking aftrekken van zijn brutowinst; de verkregen belastingvermindering wordt dan berekend tegen het marginaal tarief. Ook kunnen particulieren sinds 1990 exclusieve betalingen doen krachtens Gift Aid. De minimumschenking bedraagt op dit moment £250,- in geld. Schenkingen door bedrijven Schenkingen verenigingen aan buitenlandse VERANTWOORDING EN TOEZICHT 21 Verantwoording 94 Financieel memorandum 1. TITEL VAN DE MAATREGEL Mededeling van de Commissie over de versterking van de rol van verenigingen en stichtingen in Europa. 2. BEGROTINGSONDERDEEL: B5-3202 3. RECHTSGRONDSLAG Besluit van de Raad van 9 december 1996 betreffende een derde meerjarenprogramma voor het midden- en kleinbedrijf (MKB) inde Europese Unie (1997 - 2000). 4. BESCHRIJVING VAN DE MAATREGEL Uitgaven die worden gedaan voor vergaderingen van deskundigen en voorlichtings campagnes met het oog op het definiëren van de wijzen waarop in de toekomst de rol van verenigingen in de Europese Unie zal worden benaderd. 4. 1 Bestreken periode en regelingen voor verlenging Het betreft uitsluitend de vergaderingen van deskundigen en de voorlichtingscampagnes voor de periode 1997. 5. INDELING VAN DE UITGAVEN/INKOMSTEN 5. 1 Niet-verplichte uitgaven 5. 2 Gesplitste kredieten 6. AARD VAN DE UITGAVEN/INKOMSTEN Een klein gedeelte (vergaderingen van deskundigen en voorlichting) wordt voor 100% gefinancierd. De overige subsidies voor medefinanciering met andere financieringsbronnen uit de openbare en/of particuliere sector zullen in overeenstemming met de belangen van de Gemeenschap worden bepaald. Conventionele subsidies voor colloquia, seminars en rondetafelconferenties worden volgens bijzondere percentages toegekend, afhankelijk van de behoeften van de organisatoren en het belang van het evenement voor de sector sociale economie. 1* 7. FINANCIËLE GEVOLGEN Er zal in 1997 een aantal vergaderingen en conferenties worden gehouden. Totale kosten: 100 000 ecu. 8. FRAUDEBESTRIJDINGSMAATREGELEN; GENOMEN MAATREGELEN RESULTATEN VAN Rekening houdend met de contractuele verplichtingen en met de beginselen van zuinigheid en goed financieel beheer, zijn in alle overeenkomsten en contracten die tussen de Commissie en degenen die betalingen ontvangen, worden gesloten fraudebestrijdingsmaatregelen (controle, in te dienen verslagen, enz. ) opgenomen, teneinde vóór betaling na te gaan of de subsidies naar behoren zijn besteed en de door de Commissie bestelde diensten en studies naar behoren zijn verricht. 9. ELEMENTEN VAN DE ANALYSE VAN DE KOSTENEFFECTIVITEIT VOOR DE MEDEDELING OVER VERENIGINGEN EN STICHTINGEN 9. 1 Specifieke en kwantificeerbare doelstellingen, doelgroep De totstandbrenging van een gecoördineerd beleid voor netwerken van Europese verenigingen en stichtingen. Er is door de volgende organisaties: European Committee of Workers Cooperative Productive Societies, Euro-Citizen Action Service, Comité Européen des Associations d'Intérêt Général een informatienetwerk over de sociale economie (European citizens' advice bureaus) opgericht om tegemoet te komen aan de behoefte van de ondernemingen van de sociale economie aan interactie met de communautaire economische wereld door gebruik te maken van het Europese netwerk van de Euro Info Centra (het netwerk voor netwerkvorming). en European Foundation Centre, 9. 2 Motivering Het is noodzakelijk dat met de regeringen van de lidstaten en met de verenigingen en stichtingen wordt besproken hoe de in het document geformuleerde beleidsaanbevelingen het best ten uitvoer kunnen worden gelegd. 9. 3 Voortgangscontrole en evaluatie van de maatregel De verenigingen en stichtingen vormen een sterk gediversifieerde sector. Gezien deze situatie moet in de voorbereidende fase van de voorgestelde acties zeer zorgvuldig te werk worden gegaan teneinde het juiste evenwicht tussen de waargenomen behoeften en de aangewende middelen te vinden. fb Bij het starten van de acties zullen de indicatoren worden voorgesteld in overeenstemming met de specifieke kenmerken van de actie op basis van een modelfiche die door de betrokken diensten zal worden opgesteld. In deze fiche moet rekening worden gehouden met de acceptatiecriteria voor de verschillende fondsen en financieringsbronnen. Beoordeling van de verkregen resultaten De geplande acties zijn van zeer groot belang, daar zij de verenigingen en stichtingen in staat moeten stellen profijt te trekken van de voordelen van de interne markt zonder binnengrenzen, met inachtneming van de mededingingsregels en zonder dat hun identiteit als partnerschap wordt opgeofferd. De resultaten zullen bijvoorbeeld worden beoordeeld op basis van de doelstellingen voor elke actie in het licht van de Europese aspecten die in de sector zelf zijn vastgesteld, en van de moeilijkheden die ondernemingen van de sociale economie vanwege hun betrokkenheid bij lokale ontwikkelingen ondervinden om op de juiste wijze en ten volle gebruik te maken van de structuurfondsen. 10. HUISHOUDELIJKE UITGAVEN (AFDELING III, DEEL A, VAN DE BEGROTING) De feitelijke beschikbaarstelling van de benodigde administratieve middelen hangt af van het jaarlijkse besluit van de Commissie betreffende de toewijzing van de middelen, met name gelet op het aantal extra ambten en de aanvullende bedragen die door de begrotingsautoriteit zullen worden toegestaan. 10. 1 Invloed op het aantal posten Aard van de posten Personeel voor het beheer van de maatregel Vast Tijdelijk Ambtenaren of tijdelijke functionarissen Ander personeel Totaal A B C I 1 xA 1 Herkomst Duur Van DG of dienst Extra personeel geen 1 1 12 maanden De kosten van een personeelslid (niveau Al tot A5) worden op 100 000 ecu geraamd. *7- 10. 2 Financiële gevolgen van het extra personeel Ambtenaren Tijdelijke functionarissen Ander personeel (begrotings- onderdeel vermelden) Bedragen nihil Totaal nihil ECU Wijze van berekening 10. 3 Toename van andere huishoudelijke uitgaven in verband met de maatregel Begrotingsonderdeel Bedragen ECU Wijze van berekening Totaal nihil binnen de bestaande begroting 6, <? ISSN 0254-1513 COM(97) 241 def. DOCUMENTEN NL 05 06 10 16 Catalogusnummer : CB-CO-97-282-NL-C ISBN 92-78-21234-2 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg