title: Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma 1999-2003 inzake met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid

eurovoc_concepts:
EU programme
disease prevention
health policy
pollution
public health

formats: html pdf pdfa1b print

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 04. 06. 1997 COM(97) 266 def. 97/0153 (COD) MEDEDELING VAN DE COMMISSIE BETREFFENDE EEN COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA INZAKE MET DE MIUEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN BINNEN HET ACTIEKADER OP HET GEBIED VAN DE VOLKSGEZONDHEID Voorstel voor een BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van een communautair actieprogramma 1999-2003 inzake met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid (door de Commissie ingediend) MEDEDELING VAN DE COMMISSE BETREFFENDE EEN COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA INZAKE MET DE MIUEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN BINNEN HET ACTIEKADER OP HET GEBIED VAN DE VOLKSGEZONDHEID /. II. lil. IV INHOUDSOPGAVE INLEIDING ' MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP DE PREVENTIE VAN MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN 3 4 10 OVERZICHT VAN DE ACTIES OP VOLKSGEZONDHEIDSGEBIED IN DE LIDSTATEN EN OP INTERNATIONAAL NIVEAU DIE VAN BELANG ZIJN VOOR DE MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN 12 V OVERZICHT VAN DE COMMUNAUTAIRE ACTIES INZAKE MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN 14 VI. COMMUNAUTAIRE VOLKSGEZONDHEIDSMAATREGELEN INZAKE MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN 17 VII. COMMUNAUTAIR ACTIEPROGRAMMA INZAKE MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN VIII. RAADPLEGING, EVALUATIE EN RAPPORTERING 19 23 I. 1. 2. 3. INLEIDING Krachtens de artikelen 3, onder o) en 129 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap geniet de bescherming van de gezondheid prioriteit. De Gemeenschap heeft tot taak een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid te helpen garanderen en acties te ondernemen om ziekten te voorkomen, in het bijzonder door de samenwerking tussen de lidstaten te bevorderen en, indien nodig, hun activiteiten te ondersteunen, door het bevorderen van de coördinatie van hun beleid en programma's en door het bevorderen van de samenwerking met derde landen en met de inzake volksgezondheid bevoegde internationale organisaties. In haar Mededeling van 24 november 1993 inzake het actiekader op het gebied van de volksgezondheid (COM (93) 559 def. ), heeft de Commissie een kader afgebakend voor toekomstige acties op communautair niveau om deze doelstellingen te verwezenlijken. Overeenkomstig de in bedoelde Mededeling vastgelegde criteria, zijn met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten aangewezen als prioriteit voor acties van de Gemeenschap op volksgezondheidsgebied. Met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten zijn ziekten die veroorzaakt, bevorderd of verergerd worden door de milieuverontreiniging. In de context van milieuprogramma's wordt milieuverontreiniging gedefinieerd als een met menselijke activiteiten samenhangend effect op het milieu, dat de absorptie en regeneratie van het ecosysteem verstoort. In verband met de volksgezondheid luidt echter een beperktere definitie dat de verontreiniging een gebrek aan evenwicht of een kunstmatige of natuurlijke verstoring van het milieu is, met mogelijk nadelige invloed op de gezondheid van de mens. Deze verontreinigingen kunnen van biologische, chemische of fysische aard zijn en aanwezig zijn in de lucht, het water, de bodem of het voedsel. II. 4. 5. 6. 7. MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN IN DE EUROPESE GEMEENSCHAP loop van de menselijke geschiedenis heeft de In de gehele milieuverontreiniging problemen geschapen voor de gezondheid. De toename van de verstedelijking en industrialisatie en de snelle bevolkingsgroei hebben echter de aantallen en concentraties van de verontreinigende stoffen vergroot en ervoor gezorgd dat meer mensen daaraan kwamen bloot te staan. Naar mate de kennis van de impact van de milieuverontreiniging op de gezondheid groter werd, zijn maatregelen getrofFen om de milieuverontreiniging te bestrijden en de hygiène en de leef- en arbeidsomstandigheden te verbeteren, bijvoorbeeld door de levering van schoon drinkwater en de installatie van rioleringssystemen in de steden. De verbeteringen in de gezondheidstoestand van de bevolking van de lidstaten in de laatste 200 jaar zijn dan ook meer aan dergelijke maatregelen te danken dan aan de vooruitgang in de medische verzorging en behandeling. Tegenwoordig zijn in de Europese Gemeenschap veel van de vroeger veel voorkomende ziekten die verband hielden met slechte woonomstandigheden en hygiëne - met name infectieziekten die veroorzaakt werden door verontreinigd water, zoals cholera en lyfus - sterk verminderd en in veel gevallen praktisch uitgeroeid. Hoewel nog steeds een aantal infectieziekten een zeer ernstige bedreiging voor de gezondheid vormt, is in de lidstaten hun plaats als 'grote bedreigingen van de gezondheid' ingenomen door ziekten die veroorzaakt worden door een interactie tussen het milieu, de genetica en het dagelijks leven, zoals ziekten van de luchtwegen en bepaalde vormen van kanker. Een langdurige blootstelling aan een betrekkelijk laag niveau van verontreiniging en een acute blootstelling aan hoge concentraties kunnen bij dergelijke interacties een rol spelen en daarbij kunnen verschillende verontreinigende stoffen elkaar onderling beïnvloeden. Hoewel de verontreinigingen een bijdrage leveren tot het veroorzaken, bevorderen of verergeren van deze ziekten en er ook verband bestaat met gevolgen voor de gezondheid die later tot ziekten kunnen leiden, hangt de omvang van hun impact in elk afzonderlijk geval af van een hele reeks factoren, zoals het genotype, de leeftijd, het beroep en de leefstijl van de betrokkenen. Het is echter duidelijk dat zelfs wanneer de bijdrage van een verontreiniging tot het veroorzaken of verergeren van een specifieke ziekte betrekkelijk gering impact van de verontreiniging op de volksgezondheid aanzienlijk kan zijn wanneer die ziekte voor een significante morbiditeit en sterfte verantwoordelijk is. is, de De milieuverontreiniging levert een bijdrage tot de voornaamste oorzaken van morbiditeit de Europese Gemeenschap: in ademhalingsproblemen, allergieën, kanker, hart- en vaatziekten en infectieziekten, neurologische stoornissen en immunologische insufficiëntie. sterfte en ZIEKTEN VAN DE LUCHTWEGEN 8. De laatste tientallen jaren is in de Gemeenschap de prevalentie van een aantal ernstige ziekten van de luchtwegen, zoals astma, toegenomen. Astma 9. Branchiale astma is een ziekte van het ademhalingsapparaat die gekenmerkt wordt door een ongewoon grote gevoeligheid van de luchtwegen voor een hele reeks stimuli zoals prikkeling veroorzakende agentia en allergenen die worden ingeademd. Astma kan episodisch of chronisch, en in sommige gevallen dodelijk zijn. 10. De laatste tientallen jaren blijkt in de Europese Gemeenschap en enkele andere ontwikkelde landen sprake te zijn geweest van een aanzienlijke toename van de prevalentie van astma. Dit geeft onder de bevolking aanleiding tot bezorgdheid over de ziekte en de mogelijke factoren die deze veroorzaken. In de Europese Gemeenschap bedroeg de stijging van het sterftecijfer als gevolg van astma tussen 1974-1978 en 1980-1984 met 27%. In Finland is het aantal astmapatiënten tussen 1964 en 1987 meer dan verdubbeld. In 1994 is bij 3% van de bevolking van dat land astma gediagnostiseerd. Tussen 1972 en 1991 is ook in Nederland het aantal gevallen van astma bij volwassenen verdubbeld. In het VK is een soortgelijke toename vastgesteld. In 1994 leed naar schatting 4% van de volwassenen in zo ernstige mate aan astma dat medisch toezicht noodzakelijk was. Met name de trends bij kinderen zijn zorgwekkend. Tussen de jaren zeventig en de jaren tachtig is de prevalentie bij jonge kinderen verdubbeld. Ook in het VK wijzen de cijfers voor 1994 erop dat 4 à 6% van de kinderen leed aan astma waarvoor medisch toezicht noodzakelijk was. Naar schatting was bij twee maal zoveel kinderen astma gediagnostiseerd. In Denemarken is de prevalentie van astma tussen 1987 en 1994 van 3 tot 5% gestegen. 11. 12. Er is wel gesuggereerd dat een deel van de gemelde toename van astma het gevolg kan zijn van veranderingen en verbeteringen in de diagnostische criteria en technieken. Recente studies waarbij met deze veranderingen rekening is gehouden, komen echter tot de conclusie dat het aantal astmagevallen reëel is en voortdurend stijgt. Er zijn tal van factoren genoemd om deze stijging te verklaren. Er is veel aandacht besteed aan de verontreiniging van de buitenlucht als mogelijke belangrijke oorzaak. Hoewel het niveau van enkele verontreinigende stoffen sterk is gedaald, is het relatieve belang van de uitstoot door het verkeer gestegen, tegelijk met de toename van de prevalentie van astma in verscheidene lidstaten. Het belang van het milieu buitenshuis blijkt echter minder significant te zijn dan de luchtkwaliteit binnenshuis en de levensstijl. De mogelijkheid bestaat echter dat verband bestaat tussen bepaalde soorten luchtverontreiniging en de duidelijke toename van de prevalentie van zich vroegtijdig openbarende astma die zich meestal voordoet bij atopische personen, d. w. z. bij personen die gemakkelijk IgE-antilichamen voor algemeen voorkomende allergenen vormen. Men is van mening dat inédit verband wijzigingen in het milieu binnenshuis als gevolg van veranderingen in de bouwwijze, zoals de toename van het gebruik van centrale verwarming en isolatie (met als gevolg een warm, vochtig klimaat binnenshuis waarin huisstofmijten en schimmels goed gedijen) en in de levensstijl van de mensen waardoor zij meer tijd binnenshuis doorbrengen, van bijzonder belang zijn. Roken en in het bijzonder roken door de moeder, alsmede eetgewoonten zijn enkele van de andere factoren die mogelijk een rol spelen. 13. Vanwege de grote aantallen mensen in de Europese Gemeenschap die thans aan astma lijden, zijn factoren die de ziekte verergeren potentieel van belang voor de volksgezondheid. Er bestaan duidelijke aanwijzingen voor de gevolgen voor astmapatiënten van de verontreiniging van de buitenlucht. Uit verscheidene grootschalige epidemiologische studies, waarbij men veranderingen in de dagelijkse concentraties luchtverontreinigende stoffen heeft geanalyseerd, blijkt dat verband bestaat tussen de stijgingen van de concentratie en de aanzienlijke stijgingen van het aantal ziekenhuisopnamen wegens astma, van het aantal bezoeken dat wegens astma aan kinderartsen en aan eerste-hulpafdelingen van ziekenhuizen wordt gebracht en de toename van het gebruik van medicijnen door astmapatiënten. Chronische bronchusobstructie 14. Chronische bronchusobstructie (COPD), met name bronchitis en emfyseem, is een significante oorzaak van sterfte en morbiditeit in de Europese Gemeenschap. Men schat dat bijvoorbeeld in Frankrijk 2,5 miljoen mensen aan chronische bronchitis lijden, van wie een derde met chronische luchtwegobstructie. De prevalentie van COPD neemt met de leeftijd toe en is momenteel groter voor mannen dan voor vrouwen. De prevalentie is ook groot onder rokers (er zijn thans meer vrouwen die roken), personen met een geringe sociale status en personen die een beroep hebben uitgeoefend waarin zij met hoge concentraties in de lucht zwevende deeltjes te maken hebben gehad. In Finland werd in 1994 de prevalentie bij ouderen geschat voor mannen op 12,5%, maar voor vrouwen op nog geen 3%. COPD vormt in ontwikkelde landen een belangrijke doodsoorzaak. In sommige landen is het sterftecijfer gestegen; tussen 1980 en 1991 is dit bijvoorbeeld in Frankrijk voor mannen gestegen van 26,7 per 100. 000 tot 29 per 100. 000 en voor vrouwen van 12,3 tot 17,0. 15. Het is echter moeilijk om de prevalentie van COPD onder de algemene bevolking nauwkeurig vast te stellen, omdat de diagnose van de ziekte meestal alleen wordt uitgevoerd bij ziekenhuispatiënten met behulp van allerlei tests, waaronder de longfunctie. Het is eveneens moeilijk de prevalentie in de verschillende landen onderling te vergelijken, aangezien men verschillende definities hanteert en er niet altijd gegevens beschikbaar zijn. 16. Sommige van de bekende risicofactoren die COPD veroorzaken zijn, net als bij astma, erfelijk en andere hangen met het gedrag samen. Roken speelt zeker een rol. Het is bekend dat de luchtverontreiniging meehelpt deze 6 omstandigheden te verergeren. De eerste resultaten van het Europees APHEA-project (Airm Pollution and Health: a European Approach) van de Gemeenschap wijzen erop dat een toename van de dagelijkse concentraties van enkele verontreinigende stoffen een waarneembaar effect heeft op de opname wegens COPD in ziekenhuizen in Europese steden en op de sterfte aan COPD. Er is echter nog meer onderzoek nodig om de veroorzakende agentia en de verhoudingen, zowel qua tijd als qua ruimte, vast te stellen tussen het niveau van de blootstelling aan luchtverontreinigende stoffen en de effecten op korte en lange termijn. ALLERGIEËN 17. De laatste 20 jaar is overal in Europa en met name in de stedelijke gebieden sprake van een aanzienlijke toename van ziekten die als allergieën worden beschouwd. In een aantal landen van de Gemeenschap, zoals het VK en Zweden, is de prevalentie van allergische rhinitis zowel bij volwassenen als bij kinderen verdubbeld. Momenteel variëren de prevalentiepercentages in de Gemeenschap tussen 2 en 10%. 18. De reactie op vreemde antigenen wordt bepaald door het immuunsysteem en wordt beïnvloed door allerlei factoren, zoals genetische predispositie, voedingsgewoonten, leefstijl en blootstelling aan allergenen in het milieu. Hoewel genetische factoren een zeer belangrijke rol spelen, blijken verontreinigingen van het milieu sleutelfactoren te zijn bij de beïnvloeding van de specifieke allergenen waarvoor iemand overgevoelig wordt. Hieronder zijn biologische agentia zoals pollen, huidschilfers van dieren en huisstofmijten van belang. 19. Hooikoorts (allergie voor stuifmeel) is de meest voorkomende vorm van allergische ziekte. Toen deze koorts 150 jaar geleden voor het eerst beschreven werd was dit een zeldzame aandoening, maar de laatste jaren neemt zij snel toe, met name in stedelijke gebieden. Sinds de eeuwwisseling wordt de correlatie tussen de hoeveelheid stuifmeel en de hoeveelheid allergische symptomen, zoals conjunctivitis en rhinitis, algemeen erkend. Maar aangezien de hoeveelheid stuifmeel is toegenomen, kan de waargenomen stijging van het aantal allergiegevallen niet aan deze factor alleen te wijten zijn. in de atmosfeer niet 20. De invloed van in de lucht aanwezige verontreinigende stoffen is een factor om rekening mee te houden, aangezien zij het probleem op drie manieren kunnen verergeren. In de eerste plaats kunnen zij de ontwikkeling van de allergie voor stuifmeel vergroten via een directe invloed op de stuifmeelkorrels waardoor deze allergener worden. In de tweede plaats zijn er aanwijzingen dat mensen sterker op allergene stoffen reageren wanneer zij al aan bepaalde verontreinigingen in de buitenlucht, zoals deeltjes, blootgesteld kan de blootstelling aan luchtverontreinigende stoffen in de stedelijke atmosfeer, zoals zwevende toename van de tabaksrook, een algemene vaste deeltjes en luchtwegreactiviteit veroorzaken, bijvoorbeeld door de stuifmeelkorrels te helpen het menselijk lichaam binnen te dringen. zijn geweest. Tenslotte 21. Ook de verontreiniging van de lucht binnenshuis is een factor die bij de overwegingen moet worden betrokken. De voornaamste allergenen in huis zijn de uitwerpselen van huisstofmijten, sporen van schimmels en huidschilfers. Huisstofmijten, die hoofdzakelijk in en op matrassen en beddegoed en in huisstof leven, kunnen allergische reacties teweegbrengen en bestaande allergische symptomen in de luchtwegen verergeren. De prevalentie van de gevoeligheid voor deze mijten wordt in bepaalde landen op bijna 30% geschat. Zoals al eerder is opgemerkt, kunnen isolatie en slechte ventilatie de groei van huisstofmijten en schimmels bevorderen. ANDERE ZIEKTEN 22. Een aantal andere ziekten, zoals hart- en vaatziekten en kanker, worden met de milieuverontreiniging in verband gebracht; voor beide bestaan reeds communautaire volksgezondheidsprogramma's. 23. Hart- en vaatziekten vormen de voornaamste doodsoorzaak in de Gemeenschap. De WHO schat dat 1 à 2% van de sterfte aan hart- en vaatziekten (bij mensen waar de ziekte al aanwezig was) in Europa kan worden toegeschreven aan kleine stijgingen van de verontreiniging van de lucht met fijne vaste deeltjes en 3% of meer in de sterkst verontreinigde gebieden. Er is een verband aangetoond tussen de hoeveelheid fijne vaste deeltjes (minder dan 10 |im of minder dan 2,5 urn) die de lucht op een bepaalde dag verontreinigen en de sterfte onder mensen met reeds bestaande hart- en vaatziekten of ziekten van de luchtwegen. Welke fysiologische mechanismen hierbij betrokken zijn is nog niet duidelijk, maar men denkt dat de deeltjes de longfunctie kunnen schaden en acute ontstekingsreacties kunnen veroorzaken. 24. Er bestaan omgevingstabaksrook vaatziekten kunnen verergeren. aanwijzingen zoals (ETS) en koolmonoxyde, eveneens hart- en verontreinigingen, andere dat 25. Kanker is een goede tweede op de ranglijst met voornaamste doodsoorzaken in de Europese Gemeenschap achter hart- en vaatziekten. Chemische carcinogenese, d. w. z. de veroorzaking van kanker door chemische stoffen, wordt in de sfeer van het werk allang als zodanig erkend. Voor de meeste carcinogene chemische stoffen bestaat, zowel op nationaal niveau als op dat van de Europese Gemeenschap, wetgeving die tot doel heeft het expositieniveau te verlagen. De aanwezigheid in het milieu van zelfs geringe hoeveelheden carcinogene chemische stoffen, zowel natuurlijke als kunstmatige, heeft geleid tot ongerustheid over de mogelijke effecten daarvan op de algemene bevolking. Bij de etiologie van deze ziekte moet terdege rekening worden gehouden met een aantal factoren, waaronder de lange latentietijd. Studies van de geografische verdeling van kankergevallen geven enig uitsluitsel over de mogelijke invloed van milieufactoren bij de veroorzaking. Men gelooft echter dat drie kwart van de kankergevallen verband houden met de leefstijl, terwijl tabak op zichzelf al verantwoordelijk is voor een derde van de sterfte aan kanker. Hoewel roken 8 / de voornaamste oorzakelijke factor voor longkanker is, krijgen ook niet- rokers deze ziekte. De schattingen lopen uiteen, maar er wordt wel gezegd dat zo'n 9 à 13% van de gevallen in Europa verband houdt met blootstelling aan omgevingstabaksrook, d. w. z. passief roken binnenshuis. 26. Het grote publiek heeft veel aandacht besteed aan de toename van het gebruik van elektrische energie in huis en op het werk, alsmede in telecommunicatie- en radioapparatuur, met als gevolg een toeneming van de blootstelling aan elektromagnetische velden en straling. Dit heeft geleid tot algemene bezorgdheid over de mogelijke gevolgen voor de gezondheid, met name over de vraag of het wonen in de buurt van hoogspanningsleidingen leukemie bij kinderen of hersentumoren kan veroorzaken. Er bestaan echter geen duidelijke bewijzen voor een verhoogd kankerrisico als gevolg van elektromagnetische velden. Een recent verslag van de Commissie (Non- ionising - CEC/V/1/LUX/35/95) is tot de conclusie gekomen dat de bestaande epidemiologische gegevens niet overtuigend zijn en dat tot nu toe in biologische studies nog geen plausibel biologisch mechanisme is aangetoond voor carcinogenese als gevolg van elektromagnetische velden. exposures radiation: sources, effects health and terwijl tuberculose 27. De prevalentie van besmettelijke ziekten houdt in veel gevallen verband met de milieuverontreiniging. Zo kan de besmetting van drinkwater en voedsel met biologische agentia hepatitis A, tyfus, cholera en shigellosis veroorzaken, slechte woonomstandigheden. Derhalve hebben de verbeteringen in de hygiëne en de volkshuisvesting - behoorlijke afvalverwijdering, riolering, verwerking en opslag van voedingsmiddelen enz. - in combinatie met vaccinatie en andere medische ingrepen, de dreiging van tal van deze ziekten in de Europese Gemeenschap doen afnemen. De incidentje van ziekten als gevolg van de besmetting van voedingsmiddelen, met name met salmonella, Campylobacter en listeria, is in sommige landen toegenomen en geeft aanleiding tot bezorgdheid. houdt met verband 28. Auditieve en niet-auditieve schadelijke gevolgen voor de gezondheid die door geluid worden veroorzaakt, vormen een steeds groter probleem. De beschikbare Europese gegevens wijzen erop dat het geluidsniveau in de stedelijke omgeving steeds hoger wordt. Belangrijke bronnen voor achtergrondlawaai in stedelijke gebieden zijn het verkeer, vliegtuigen, de industrie en bouwwerkzaamheden. Daarnaast heeft men gehoorverlies wel in verband gebracht met veranderingen in de leefstijl, zoals de toename van het gebruik van draagbare stereoapparatuur en de blootstelling aan hoge geluidsniveaus (bijvoorbeeld in discotheken). Naast gehoorverlies behoren ook de mogelijke belemmering van de taalverwerving en de cognitieve ontwikkeling bij kinderen tot de auditieve gezondheidseffecten. De niet- auditieve gezondheidseffecten omvatten stress, angst en slaapstoornis. UI. 29. PREVENTIE DE SAMENHANGENDE ZIEKTEN VAN MET DE MILIEUVERONTREINIGING De preventie van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten omvat drie elementen. In de eerste plaats, de vermindering van de hoeveelheid verontreinigende stoffen door acties aan de bron, in de tweede plaats de beperking van de omvang van de blootstelling van mensen aan de verontreinigende stoffen en in de derde plaats de verzachting van de effecten op de personen die eraan worden blootgesteld. Zowel in de lidstaten als op communautair niveau is al veel werk verzet ten aanzien van de twee eerste elementen en wel door de bestrijding van de omvang van de verontreiniging op het gebied van water, voedingsmiddelen, afval en stralingsbescherming, door het onderzoek naar de effecten voor de gezondheid en door het beperken van de blootstelling aan verontreinigende stoffen op het werk en thuis. 30. Het is niet doenlijk of rendabel het niveau van alle verontreinigende stoffen te verlagen of de blootstelling van mensen daaraan zodanig te beperken dat zij geen schadelijke gevolgen voor de gezondheid meer kunnen veroorzaken. In het geval van potentieel schadelijke in het milieu voorkomende natuurlijke agentia, zoals ultraviolet licht, stuifmeel en enkele in de natuur voorkomende toxinen, wordt de blootstelling wellicht het best bestreden door veranderingen tot synergisme tussen luchtverontreinigende stoffen en stuifmeel kan eventueel de impact van stuifmeel worden verminderd door de verontreiniging van de te bestrijden. Bovendien kan de bestrijding van de omgevingslucht hoeveelheid verontreinigende stoffen die toereikend is voor de bescherming van het grote publiek, onvoldoende zijn om schadelijke gevolgen voor de gezondheid van bepaalde kwetsbare personen of groepen in de bevolking, zoals kinderen en ouderen, te voorkomen. individueel gedrag. Dankzij de mogelijkheden in 31. Daarom is het noodzakelijk de maatregelen die op de bestrijding van emissies van en de blootstelling aan verontreinigende stoffen gericht zijn, aan te vullen met volksgezondheidsacties die direct met het grote publiek verband houden. Het doel van deze acties is de ontwikkeling van ziekten te voorkomen door de blootstelling van personen te beperken en de daarmee verbonden gezondheidseffecten te verzachten. Een voorbeeld van zo'n actie is de richtlijn inzake de luchtkwaliteit (Richtlijn van de Raad 96/62/EG van 27 september 1996 inzake de beoordeling en het beheer van de luchtkwaliteit (PB nr. L 296 van 21 november 1996, blz. 55 t/m 63)). De richtlijn stelt grenswaarden vast ter bescherming van de gezondheid, maar maakt ook de vaststelling mogelijk van alarmdrempels, bij overschrijding waarvan de lidstaten het publiek moeten inlichten over of waarschuwen voor een slechte kwaliteit van de lucht. 32. Een eerste vereiste voor het ondernemen van dergelijke preventieve acties is dat men de beschikking heeft over de juiste informatie over de aan te pakken problemen. Op het niveau van de Europese Gemeenschap bieden 10 pakken problemen. Op het niveau van de Europese Gemeenschap bieden de huidige gegevens geen duidelijk beeld van de relatie tussen de milieuverontreiniging en ziekten, met name wat betreft kwantitatieve relaties tussen blootstelling en effect. Hoewel op het niveau van de Gemeenschap en in de lidstaten al heel Sang gegevens over de milieuverontreiniging worden verzameld, hebben deze voornamelijk betrekking op het niveau en de aard van de verontreiniging. Gegevens over de gezondheidseffecten van verontreinigende stoffen in de lidstaten en in het bijzonder over de acute effecten daarvan, bestaan wel degelijk, maar in veel gevallen is nog niet vastgesteld wat de precieze causale relaties is. Het is moeilijk dat te doen, want er zijn bijvoorbeeld problemen bij het verrichten van een exacte evaluatie van de blootstelling, met name wanneer deze langdurig is, het leggen van verband tussen de blootstelling van personen of populaties en de gezondheidseffecten op langere termijn en de lange latentietijd tussen de blootstelling aan een verontreinigende stof en de ontwikkeling van klinische symptomen, terwijl er bovendien verwarrende factoren aanwezig zijn. Bovendien bestaan er maar weinig gegevens voor de Gemeenschap als geheel en dat is een probleem dat moet worden aangepakt. 11 IV. OVERZICHT VAN DE ACTIES OP VOLKSGEZONDHEIDSGEBIED IN DE LIDSTATEN EN OP INTERNATIONAAL NIVEAU BETREFFENDE DE MET MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN De lidstaten 33. Het toenemende belang van de met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten in de Europese Gemeenschap en de groeiende bezorgdheid bij het grote publiek, heeft een aantal lidstaten ertoe gebracht het initiatief te nemen tot preventieve activiteiten, met name in verband met astma en andere ziekten van de luchtwegen en met allergieën. Zo heeft het Deense ministerie van volksgezondheid in 1993 een actieplan voor het verbeteren van de preventie van astma en allergie gepresenteerd en het jaar daarop hebben het Franse ministerie van volksgezondheid en het Comité francais d'éducation pour la santé een vierjarenprogramma gelanceerd, dat bedoeld was om het bewustzijn van het publiek en de gezondheidswerkers voor deze ziekten te vergroten. 34. Specifiek voor astma heeft Finland een tienjarenprogramma VASTgesteld, met daarin een reeks maatregelen dit gericht zijn op uitbreiding van de voorlichting, verbetering van vroegtijdige diagnose, uitbreiding van zelfzorg onder begeleiding en terugdringing van prikkeling veroorzakende stoffen, zoals tabaksrook, die astma veroorzaken. Zweden heeft in 1995 een nationale allergiecampagne gevoerd onder de titel "Allergiejaar 1995", die onder meer een mobiele tentoonstelling omvatte - de 'allergietrein', die bedoeld was om voorlichting te geven over de praktische gevolgen van allergieën voor het leven van de mensen -, de opleiding bevorderde van belangrijke groepen, zoals leraren en ouders en steun verleende aan lokale projecten. Internationale acties 35. Op internationaal niveau heeft de WHO, met financiële steun van de Commissie, een tweede Europese conferentie over milieu en gezondheid belegd. Voor deze conferentie, die in juni 1994 in Helsinki is gehouden en waaraan gedelegeerden uit 47 lidstaten van de WHO/EURO hebben deelgenomen, is een verslag over milieu en gezondheid in de Europese regio onder de titel "Concern for Europe's Tomorrow" opgesteld. De gedelegeerden hebben het actieplan inzake milieu en gezondheid voor Europa - een strategie ter preventie en bestrijding van het milieu aanwezige gezondheidsrisico's- ondersteund en een verklaring inzake het voeren van actie ten behoeve van milieu en gezondheid in Europa goedgekeurd. Hierin verklaren de deelnemende landen dat hun respectieve ministeries van volksgezondheid en van milieu voor eind 1997 gezamenlijk nationale actieplannen voor milieu en gezondheid zullen ontwikkelen. Italië en het Verenigd Koninkrijk zijn twee van de zes landen die deelnemen aan een proefproject om tegen 1996 hun actieplannen te ontvouwen en hun ervaringen met andere landen te delen. 12 36. is ook een Europese commissie voor milieu en Op de conferentie gezondheid opgericht, die de ontwikkeling van nationale actieplannen voor milieu en gezondheid moet ondersteunen en moet helpen bij de coördinatie en evaluatie van de tenuitvoerlegging van het actieplan inzake milieu en in deze commissie gezondheid voor Europa. De Commissie vertegenwoordigd om ervoor te zorgen dat deze activiteiten de communautaire acties aanvullen en niet overlappen. is 13 V. OVERZICHT VAN. DE COMMUNAUTAIRE ACTIES INZAKE MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN Milieubeleid 37. 38. In het kader van Vijfde communautaire actieprogramma inzake het milieu en duurzame ontwikkeling (PB nr. C 138 van 17 mei 1993) worden tal van ter bestrijding van de milieuverontreiniging en de maatregelen blootstellingsniveaus getroffen. Tot de prioriteiten van dit programma behoren "de verbetering van de volksgezondheid en de veiligheid" en de inpassing van de zorg om het milieu in alle aspecten van het communautaire beleid en de communautaire besluitvorming. Dit programma bouwt voort op de omvangrijke bestaande communautaire wetgeving terzake van lucht-, water- en bodemverontreiniging, chemische stoffen, afvalverwijdering en bescherming tegen radioactiviteit. Kortgeleden is een kaderrichtlijn van de Raad aanvaard inzake de beoordeling en het beheer van de luchtkwaliteit (PB nr. L 296 van 21 november 1996, blz. 55 t/m 63). In de context van deze kaderrichtlijn ontwikkelt of herziet de Commissie wetgeving inzake luchtkwaliteitsnormen voor de belangrijkste verontreinigingen van de atmosfeer, met inachtneming van de impact op de menselijke gezondheid en het milieu. In de ter zake dienende voorstellen zullen ook bepalingen inzake de verspreiding van informatie voor het grote publiek worden opgenomen. 39. Op verschillende terreinen worden nieuwe initiatieven genomen, zoals de bestrijding van de emissies van motorvoertuigen, de herziening van bestaande richtlijnen irzake de kwaliteit van het zwem- en drinkwater, de voorlichting van het grote publiek over de gevolgen van straling voor de gezondheid en de uitstippeling van een strategie ter vermindering van de risico's van chemische stoffen. Bovendien worden de werkzaamheden in het kader van de richtlijn inzake de indeling en het kenmerken van zowel nieuwe als bestaande gevaarlijke stoffen (PB nr. L 133 van 30 mei 1988) en in het raam van de richtlijn inzake de indeling en het kenmerken van gevaarlijke preparaten (PB nr. L 187 van 16 juli 1988, blz. 14), voortgezet. Deze richtlijnen vermelden de criteria aan de hand waarvan de chemische stoffen moeten worden ingedeeld, bijvoorbeeld op basis van hun dermale toxiciteit en blootstelling via inademing, huidsensibilisatie, huid- en oogirritatie. Dergelijke criteria kunnen worden herzien aan de hand van de jongste wetenschappelijke gegevens. 40. Het Europees Milieuagentschap is opgericht om de beleidsmakers op Europees en nationaal niveau objectieve, betrouwbare en vergelijkbare informatie te verstrekken. Het agentschap, dat nauw samenwerkt met de nationale autoriteiten en met de Commissie, verzamelt informatie over lucht en waterverontreiniging - met bijzonderheden over de bronnen van de verontreiniging - die een nuttige inbreng op het terrein van de met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten zal vormen. Het werkt samen met de WHO en heeft een eerste verslag uitgebracht over milieu en 14 gezondheid. Het agentschap is voornemens nog meer studies op dat gebied te gaan verrichten. 41. De diensten van de Commissie en het Europees Milieuagentschap hebben onlangs uitgebreide informatie verzameld over de luchtkwaliteit nu en in de toekomst. Daarnaast zijn of worden initiatieven ontplooid ter vermindering van door de mens veroorzaakte emissies van verontreinigingen van de atmosfeer, door middel van een aantal communautaire initiatieven zoals het programma betreffende emissies van brandstoffen (EPEBM) en de daaruit voortvloeiende wetgeving inzake emissies van motorvoertuigen (PB nr. L 100 van 19 april 1994, blz. 42), de richtlijn inzake geïntegreerde preventie en bestrijding van verontreiniging (PB nr. C 87 van 25 maart 1996, blz. 8) en de richtlijn tegen de uitstoot van niet voor de weg bestemde motorvoertuigen (PB nr. C 328 van 7 december 1995, blz. 1 ). Acties op andere beleidsterreinen 42. 43. op ook communautaire activiteiten worden Relevante andere beleidsterreinen ondernomen. In het kader van het beleid op het gebied van de voeding zijn in 1995 door de Raad drie richtlijnen goedgekeurd betreffende de maximale waarden aan residuen van een aantal actieve stoffen in pesticiden. Ten aanzien van de gezondheid en veiligheid op het werk bestaat een uitgebreid corpus moderne wetgeving ter bescherming van de werknemer, zoals richtlijnen betreffende de fysische, chemische en biologische agentia op het werk. Er worden werkzaamheden verricht, zoals ten aanzien van grenswaarden voor blootstelling in het beroep aan chemische stoffen (waaronder de verruiming van de toepassing van de bestaande in het beroep aan kankerverwekkende suffen) en de ontwikkeling van het programma "Safety Action for Europe (SAFE)" dat tot doel heeft de verbetering van de veiligheid, de hygiëne en de gezondheid op het werk, met name in kleine en middelgrote ondernemingen. richtlijn betreffende de blootstelling In 1995 heeft de Commissie ook een Groenboek gepresenteerd, onder de titel "Voor een energiebeleid van de Europese Unie" (COM (94) 659 def. van 11 november 1995), waarin onder meer volksgezondheidsproblemen aan de orde worden gesteld en voorstellen worden gedaan voor steun ten behoeve van nieuwe schone technologieën om de emissie van verontreinigende stoffen te voorkomen. Tenslotte worden nog relevante onderzoeksprojecten uitgevoerd binnen de programma's over milieu en klimaat, landbouw en visserij en medische biologie en gezondheid, een en ander in het raam van het communautair programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling. In het kader van het vierde communautair programma voor onderzoek en technologische ontwikkeling (Besluit 94/111 O/EG van 26 april 1994, PB nr. L 126 van 18 mei 1994, blz. 1, zoals gewijzigd bij besluit 96/616/EG van 25 maart 1996, PB nr. L 86 van 4 april 1996, blz. 69), met name het programma voor de medische biologie en de gezondheid, wordt het onderzoek op het het gebied "Chronische ziekten, veroudering en ouderdomsziekten", uitgevoerd wat betreft de aetiologie, waaronder milieuaspecten, en behandeling van en controle op ademhalingsproblemen, inclusief astma. Onderzoeksdoelen op het gebied van de arbeids- en de 15 milieugeneeskunde omvatten het vaststellen van belangrijke risicofactoren en de bestrijding daarvan, mede in verband met ademhalingsproblemen en allergieën die voor de volksgezondheid en de bedrijfsgeneeskunde van belang zijn. De Raad 44. In zijn Resolutie van 11 november 1991 (PB nr. C 304 van 23 november 1991, blz. 6) hebben de Raad en de Ministers van volksgezondheid, in het kader van de Raad bijeen, de Commissie verzocht om in nauwe samenwerking met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, de balans op te maken van de in de lidstaten, in de Gemeenschap en de internationale organisaties beschikbare kennis en ervaring ten aanzien van de relatie tussen gezondheid en milieu. Het Europees Parlement 45. In zijn Resolutie A4-0311/95 (PB nr. C 32 van 5 februari 1996, blz. 15 t/m 24) over het Sociaal Actieprogramma voor de middellange termijn (1995-1997) heeft het Parlement de Commissie verzocht om, in de vereiste vorm, het actieprogramma voor met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten, als bedoeld in de kadermededeling van de Commissie over de volksgezondheid, alsmede de beide andere geplande programma's, namelijk die over zeldzame ziekten en over ongevallen en letsels, te presenteren. Het Economisch en Sociaal Comité 46. De laatste jaren heeft dit Comité een aantal adviezen uitgebracht in verband met de milieuverontreiniging en de gezondheid. In zijn uitgebreid advies over de kadermededeling van de Commissie over de volksgezondheid heeft het Comité er bij de Commissie op aangedrongen een algemene aanpak van dit onderwerp goed te keuren en daarbij tevens het belang van het milieu voor de bevordering van de gezondheid benadrukt. 16 VI. 47. / COMMUNAUTAIRE VOLKSGEZONDHEIDSMAATREGELEN MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN INZAKE Bij toekomstige communautaire volksgezondheidsmaatregelen inzake met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten, moet rekening worden gehouden met de omvangrijke bestaande werkzaamheden, met name die welke krachtens artikel 129 en artikel 130 R van het EG-Verdrag zijn ondernomen. Krachtens artikel 129 van het Verdrag draagt de Gemeenschap ertoe bij een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid door de samenwerking tussen de lidstaten aan te moedigen en steun te verlenen aan hun activiteiten, alsmede door in nauw contact met hen hun beleid en programma's te coördineren en de samenwerking met derde landen en met de inzake volksgezondheid bevoegde internationale organisaties te bevorderen. 48. Overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel treedt de Commissie op dit gebied alleen op als en voor zover de voorgestelde actie, vanwege de omvang of de effecten ervan, beter door de Gemeenschap kan worden ondernomen. Daarnaast moet het optreden van de Gemeenschap in verhouding staan tot de te bereiken doelen, worden geselecteerd aan de hand van een voorafgaande evaluatie en geacht worden toegevoegde waarde op te leveren. 49. Gezien de beperkte financiële middelen die beschikbaar zijn, zou het voor een communautair programma op volksgezondheidsgebied ondoenlijk zijn al de talrijke met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten te bestrijken. Bovendien zou een poging daartoe de doeltreffendheid van een dergelijk programma verminderen, doordat de acties te diffuus zouden worden en tevens het gevaar van overlapping met ander communautaire programma's groter zou worden. 50. Om uit te maken aan welke met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten in dit programma prioriteit zou moeten worden verleend, moet op basis van de methodologie voor het stellen van prioriteiten die beschreven wordt in de mededeling van de Commissie COM (93) 559, een aantal criteria worden overwogen. Deze zijn dat: - acties op volksgezondheidsgebied ten aanzien van de ziekte niet reeds als onderdeel van andere communautaire programma's mogen worden ondernomen; er aanwijzingen moeten zijn dat de huidige omvang van de blootstelling aan verontreinigende stoffen een gevaar voor de gezondheid betekent en dat bovendien sprake is van een aanzienlijke blootstelling van de bevolking; de ziekte een aanzienlijke bijdrage moet leveren tot de morbiditeit en/of de sterfte in de Gemeenschap en/of dat er aanwijzingen dat de prevalentie van de ziekte sterk toeneemt en acties van de Gemeenschap toegevoegde waarde moeten opleveren vergeleken met de activiteiten van de lidstaten. - - - 17 51. 52. Gezien deze criteria zullen in dit programma ziekten die met de verontreiniging van de lucht samenhangen, en wel in hoofdzaak ziekten van de luchtwegen en allergieën, centraal komen te staan. Bovendien zij er recente aanwijzingen dat, ondanks de vermindering van de concentratie van enkele luchtverontreinigende stoffen, bij de concentraties die thans in de Europese Gemeenschap aanwezig zijn, nog steeds sprake is van aanzienlijke met de verontreiniging samenhangnde effecten. Deze effecten kunnen in verband worden gebracht met kortdurende wijzigingen in de concentraties van de verontreiniging en er komen aanwijzingen beschikbaar over de effecten van langdurige blootstelling. De morbiditeit en sterfte die hiermee verband houden, geven aanleiding tot ongerustheid onder de bevolking. In de tweede plaats worden in het kader van de strategie van de Gemeenschapop het gebied van de volksgezondheid al acties ondernomen ten aanzien van verschillende van de andere categorieën van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten. Acties ten aanzien van kanker vallen onder het programma Europa tegen kanker, de preventie van hart- en vaatziekten valt onder het programma voor gezondheidsbevordering en acties tegen besmettelijke ziekten worden ondernomen in het raam van het programma inzake aids en andere overdraagbare ziekten. 53. Wat ziekten die met lawaai samenhangen betreft, moet een doeltreffende preventie worden gebaseerd op maatregelen ter vermindering van de emissies en verlaging van de blootstellingswaarden. Communautaire eisen inzake de blootstelling aan lawaai in het beroep zijn in richtlijn 86/188/EEG (PB nr. L 137 van 24 mei 1986, blz. 28) vastgelegd en inmiddels heeft de Commissie voorstellen voor het wijzigen van de bepalingen daarvan ingediend. 54. 55. Er bestaan verscheidene communautaire initiatieven waarin de verschillende problemen en aspecten van de verontreiniging van de lucht worden behandeld, zoals THERMIE II (COM (94) 654 def. ), een communautaire strategie ter beperking van de C02-uitstoot door personenauto's (COM (95) 689 def. ), alsmede het Groenboek "Naar een eerlijke en doelmatige prijsstelling in het vervoer - mogelijke beleidskeuzen voor het internaliseren van de externe kosten van vervoer in de Europese Unie" (COM (95) 691 def. ). Ziekten van de luchtwegen en allergieën vallen echter niet onder andere programma's op volksgezondheidsgebied. Zij bieden tevens aanzienlijke mogelijkheden voor actie door de Gemeenschap ter aanvulling op zowel haar lopende activiteiten ter bestrijding van de milieuverontreiniging, als op de activiteiten van de lidstaten. Maatregelen terzake van deze ziekten zullen dus de kern vormen van een programma betreffende met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten, dat het voorwerp is van een voorstel van de Commissie krachtens artikel 129, voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad. 18 VII. COMMUNAUTAIR. ACTIEPROGRAMMA BETREFFENDE MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN 56. Om een optimale bijdrage te kunnen leveren tot inspanningen die gericht zijn op met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten, bevat het voorstel voor een communautair actieprogramma een combinatie van horizontale, ziektespecifieke acties, die zich op ziekten van de luchtwegen en allergieën concentreren. Er worden verscheidene horizontale acties voorgesteld, die de verbetering en verspreiding tot doel hebben van informatie en ervaring betreffende risicobeleving en -beheersing van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten die de op specifieke, met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten gerichte acties zullen helpen ondersteunen. Er moet worden gezorgd voor complementariteit tussen de informatie die door dit programma wordt verzameld en andere communautaire programma's of activiteiten die voor dit terrein van de volksgezondheid van belang zijn. 1. 57. Verbetering van de informatie over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten op communautair niveau Er bestaan gegevens over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten, maar op dit moment zijn deze op communautair niveau onvoldoende en ontoereikend om ze bijvoorbeeld te gebruiken bij de besluitvorming of de voorlichting van het grote publiek over gezondheidsrisico's. Grotendeels komt dit omdat de gegevens niet gedetailleerd genoeg zijn of ongeschikt om de veroorzaking, de drempelwaarden voor effecten en relaties tussen blootstelling en reactie of synergismen te begrijpen; bovendien zijn de gegevens vaak niet vergelijkbaar. Met name ten aanzien van de ziekten van de luchtwegen bestaan er aanzienlijke verschillen in diagnostische criteria *n indeling van de verschillende ziekten. 58. De gegevens moeten eerst kritisch worden geëvalueerd en vervolgens beter vergelijkbaar gemaakt. Hiertoe moet bijvoorbeeld overeenstemming worden bereikt over diagnostische criteria en monitoringmethoden en er moeten vergelijkbare indicatoren worden vastgesteld. Laatstgenoemde taak moet worden verricht in samenhang met het voorgestelde communautair programma betreffende gezondheidsmonitoring (COM (96) 449 van 16 oktober 1995). De samenwerking tussen hen die belast zijn met het verzamelen en analyseren van de gegevens over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten, moet worden versterkt en de bestaande mechanismen voor het uitwisselen van gegevens tussen de lidstaten moeten worden verbeterd. Het zal noodzakelijk zijn na te gaan of gegevens over de verontreiniging beschikbaar zijn om het onderzoek naar het gezondheidseffect te ondersteunen. Naast gegevens over kortdurende pieken, dienen lange-termijngegevens over de verontreiniging te worden verzameld. 19 59. Het doel van de communautaire maatregelen is: - de kennis te helpen vergroten van de rol van de milieuverontreiniging bij het veroorzaken en verergeren van ziekten in de Europese Gemeenschap en de basis en de doeltreffendheid van preventieve acties. 60. Om dit te bereiken kunnen onder meer de volgende maatregelen worden getroffen: - - Prioriteiten stellen voor het identificeren van de ziekten waarbij specifieke verontreinigende stoffen vermoedelijk een rol spelen, vergelijken van hun prevalentie en/of incidentie en het verband daarvan met gegevens over milieufactoren in de verschillende delen van de Europese Gemeenschap, van de gegevenskwaliteit en vaststellen waar gegevens ontbreken, analyseren en evalueren van de momenteel beschikbare gegevens over de toxicologie van deze verontreinigende stoffen en vaststellen van hiaten in de kennis en vergelijken van deze gegevens, met inbegrip van de toegepaste verzamelmethoden, definities en criteria, alsmede de manier waarop de :nformatie wordt gebruikt in analyses bij het bepalen van de té nemer» maatregelen en bij het informeren van het grote publiek. onderzoeken Helpen verbeteren van de vergelijkbaarheid van de gegevens die bij preventieve maatregelen zijn gebruikt, door het ondersteunen van de uitwisseling van gegevens over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten en over de preventie daarvan, met inbegrip van een kosten-batenanalyse van de doeltreffendheid van de maatregelen. 2. 61. 62. Risicobeleving en milieuverontreiniging samenhangende ziekten -beheersing met betrekking tot met de Hoe het grote publiek de gevaren voor de gezondheid die van de milieuverontreiniging uitgaan waarneemt en dan met name de omvang daarvan en hun plaats op de ranglijst van gezondheidsrisisco's, wijkt vaak aanzienlijk af van het oordeel van deskundigen en dit kan leiden tot onnodige bezorgdheid onder het grote publiek en tot aandrang om onevenredige maatregelen te treffen. De ervaring heeft geleerd dat hiervoor verscheidene redenen bestaan. In de eerste plaats is men beter geïnformeerd en men is zich door de informatie die door de media wordt verstrekt, veel meer bewust geworden van de gevaren. In de tweede plaats wordt de verwachting dat er een "nulrisico" zou bestaan, in de praktijk zelden of nooit waargemaakt. In de derde plaats ontbreekt het regelmatig aan kennis over de manier waarop met de milieuverontreiniging samenhangende gevaren worden geëvalueerd en over hoe de principes voor de risicobeheersing worden goedgekeurd en over de betekenis van enige termen zoals "te verwaarlozen", "dragelijke" of 20 "aanvaardbare" risiconiveaus, zoals die gebruikt worden in nationale en communautaire preventie- en bestrijdingsmaatregelen. 63. Ten vierde kunnen misverstanden ontstaan als gevolg van een gebrek aan informatie over de omvang van het gezondheidsrisico dat aan verontreinigende stoffen kan worden toegeschreven, vergeleken met andere factoren zoals leefstijl, en vanwege de manier waarop de media soms de informatie presenteren. De neiging van het grote publiek tot onderschatting van de bijdrage van het roken en ook van het passief roken tot de veroorzaking van ziekten van de luchtwegen en hart- en vaatziekten vergeleken met die van de verontreiniging van de omgevingslucht, is daarvan een voorbeeld. De ongerustheid bij het grote publiek over mogelijke gevaren van elektromagnetische velden is nog een voorbeeld van het verschil tussen de deskundigen en de openbare mening. 64. Ten vijfde beleeft het grote publiek het risico anders dan wat door wetenschappelijke bewijzen wordt gesuggereerd. Dat zou kunnen betekenen dat aan factoren die bepaalde kleinere gevaren veroorzaken, veel meer aandacht wordt besteed dan aan andere. Dit is ten dele het gevolg van de aanvaarding van een risico die samenhangt met van de mate van de controle die men persoonlijk over de oorzaken ervan kan uitoefenen. 65. In dit licht gezien, is het doel van de communautaire maatregelen: - het vergroten van de kennis van en het in met de milieuverontreiniging samenhangende gezondheidsrisico's en de beleving, evaluatie en beheersing daarvan. inzicht 66. De maatregelen om dit doel te bereiken kunnen onder meer omvatten: - - Ondersteunen van acties die gericht zijn op het verbeteren van de kennis van de risico's bij het grote publiek, alsmede van de evaluatie en beheersing van die risico's; bevorderen van werkzaamheden met betrekking tot de beleving door het grote publiek van met de milieuverontreiniging samenhangende gezondheidsrisico's in de gehele Gemeenschap. Bevorderen van acties en uitwisselen van informatie over de methoden om het peil van de kennis van het grote publiek en de opiniemakers over de evaluatie van met de milieuverontreiniging samenhangende gezondheidsrisico's te verhogen. 3. Ziekten van de luchtwegen en allergieën 67. De toename van de prevalentie van ziekten van de luchtwegen en allergieën in de laatste tientallen jaren was de oorzaak van een steeds groter wordende belasting van de maatschappij in het algemeen, van een toenemende druk op de gezondheidsdiensten en van aanzienlijke bezorgdheid bij het grote publiek. 21 68. De communautaire actie op dit gebied streeft ernaar - activiteiten ter vermindering van de prevalentie en/of incidentie van deze ziekten te ondersteunen. 69. De acties die moeten worden ondernomen om dit doel te verwezenlijken kunnen omvatten: - - Helpen bij de voorlichting van het grote publiek en specifieke groepen over deze ziekten en de agentia die daarbij een rol spelen, ondersteunen om voorlichtingscampagnes te versterken en aan elkaar te koppelen en een bijdrage leveren tot de inspanningen van zelfhulpgroepen of patiëntenverenigingen die op het gebied van ziekten van de luchtwegen en allergieën actief zijn. van methoden ontwikkeling van de Helpen verschillende initiatieven op onderwijs- en opleidingsgebied ter bestrijding van deze ziekten te vergelijken, met het oog op de bevordering van de beste praktijken en evalueren van de doeltreffendheid van de getroffen preventieve maatregelen, mede aan de hand van kosten-batenanalyses. 22 VIII. RAADPLEGING, EVALUATIE EN RAPPORTERING Raadpleging 70. De acties van dit programma zullen, met name wat de coördinatie van hun beleidsmaatregelen en programma's betreft, in nauwe samenwerking met de lidstaten worden uitgevoerd. Om dit te vergemakkelijken stelt de Commissie de oprichting voor van een raadgevend comité van vertegenwoordigers van de lidstaten. De nodige contacten zullen ook worden onderhouden met het Europees Milieuagentschap, de WHO, andere relevante internationale organisaties en derde landen overeenkomstig de vereisten van de acties van het programma. Evaluatieverslagen 71. Het programma zal in twee verslagen worden geëvalueerd: - - in een evaluatieverslag tijdens het derde jaar van dit programma aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's. Dit verslag moet ervoor zorgen dat de communautaire instellingen, en via deze alle betrokkenen, volledig op de hoogte worden gehouden van de vorderingen van de in de context van dit programma ondernomen acties. na afloop van het programma zal de Commissie bij de bovengenoemde de tenuitvoerlegging van het programma indienen, met daarin een evaluatie van de ondernomen acties. eindverslag instellingen over het Algemene voorlichtingsactiviteiten 72. De Commissie zal ervoor zorgen dat verslagen over de verrichte werkzaamheden aan de betrokkenen en het grote publiek ter beschikking worden gesteld. 23 Voorstel voor een BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van een communautair actieprogramma 1999-2003 inzake met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid L H 1. 2. 3. 4. TOELICHTING In haar mededeling (COM 93 559 def. ) van 24 november 1993 betreffende het actiekader op het gebied van de volksgezondheid heeft de Commissie de principes en de strategie uiteengezet die in acht moeten worden genomen bij het verrichten van communautaire activiteiten die gericht zijn op de verwezenlijking van de doelstellingen inzake de volksgezondheid die in de artikelen 3, onder o) en 129 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap zijn vastgelegd. De Gemeenschap heeft volgens deze mededeling tot taak, de inspanningen van de lidstaten op het terrein van de volksgezondheid te versterken, bij de formulering en tenuitvoerlegging van doelstellingen en strategieën te helpen en de beste resultaten die op een bepaald gebied al ergens in de Gemeenschap behaald zijn, als doel vast te stellen. De Commissie dient op grond van artikel 129 voorstellen in voor goedkeuring door het Europees Parlement en door de Raad van stimuleringsmaatregelen die bedoeld zijn om te helpen zorgen voor een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid. In bovengenoemde mededeling van de Commissie worden criteria genoemd die voor het vaststellen van prioritaire gebieden voor communautaire actieprogramma's moeten worden aangelegd. Aan de hand van deze criteria zijn met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten als een dergelijk prioritair gebied vastgesteld. Het onderhavige voorstel van de Commissie, dat is gebaseerd op artikel 129 en al is aangekondigd in het werkprogramma van de Commissie voor 1996, valt onder het principe van de gedeelde verantwoordelijkheid van de Gemeenschap en de lidstaten en tracht de informatie over en de preventie van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten en met name ziekten van de luchtwegen en allergieën te verbeteren en het peil van de kennis van en het inzicht in de risicobeleving alsmede de risico-evaluatie en -beheersing in verband daarmee te verhogen, om bij te dragen tot een hoog niveau de milieuverontreiniging samenhangende ziekten. Het communautaire optreden op dit gebied valt niet onder de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap en is gericht op de preventie van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten. Krachtens het subsidiariteitsbeginsel wordt de communautaire actie uitsluitend ondernomen als en voor zover deze, gezien de omvang of effecten daarvan, beter op communautair niveau kan worden ondernomen. tegen met bescherming van geprovoceerd Met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten zijn de ziekten die veroorzaakt, de milieuverontreiniging. Deze ziekten en met name die welke met de verontreiniging van de lucht, zoals binnens- als buitenshuis, verband houden, nemen een aanzienlijk, en steeds groter wordend deel van de morbiditeit en de sterfte in de Europese Gemeenschap voor hun rekening en zij verwekken grote ongerustheid bij het grote publiek. verergerd worden door of i r 5. 6. 7. 8. De preventie van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten veronderstelt kennis van de relaties tussen verontreinigende stoffen en ziekten en omvat drie met elkaar samenhangende onderdelen. In de eerste plaats verminderen van de emissie van verontreinigende stoffen door actie in de tweede plaats trachten de concentraties van aan de bron, verontreinigende stoffen te beperken en in de derde plaats verzachten van de gevolgen voor de mensen die eraan blootstaan. Zowel in de lidstaten als op het niveau van de Gemeenschap is al veel gedaan om de omvang van de milieuverontreiniging in lucht, water, bodem, voedingsmiddelen en afval te beheersen, de effecten daarvan te onderzoeken en de blootstelling aan verontreinigende stoffen te beperken. Het voorgestelde vijfjarenprogramma tracht deze werkzaamheden aan te vullen door acties die zich richten op het publiek, de gezondheidswerkers en de autoriteiten en tot doel hebben het vermogen van de mensen te vergroten te verminderen en de gevolgen van de om de blootstelling milieuverontreiniging voor hun gezondheid te verzachten. Gezien de beperkte financiële middelen die beschikbaar zijn, zou het voor een communautair programma op het gebied van de volksgezondheid ondoenlijk zijn al de talrijke met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten te bestrijken. Derhalve zal dit programma zich in hoofdzaak concentreren op ziekten die met de verontreiniging van de lucht, zowel binnens- als buitenshuis, verband houden en wel in de eerste plaats op ziekten van de luchtwegen en op allergieën. In de context van dit programma wordt met de binnenlucht de lucht buiten de werkomgeving bedoeld, ten aanzien waarvan op communautair niveau minder bekend is over de aard en de omvang van de blootstelling. Momenteel zijn de hoogste waarden van blootstelling van de bevolking van de Gemeenschap aan verontreinigende stoffen te wijten aan verontreiniging van de lucht en deze blootstelling schept een aanzienlijk gevaar voor de gezondheid. De prevalentie van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten neemt steeds verder toe en dat geldt ook voor de ongerustheid onder de bevolking. Tenslotte bieden deze ziekten aanzienlijke mogelijkheden voor door de Gemeenschap te ondernemen acties die zowel haar bestaande werkzaamheden ter bestrijding van de milieuverontreiniging als de activiteiten van de lidstaten kunnen aanvullen. Om deze acties te ondersteunen wordt eveneens voorgesteld om, in nauwe samenwerking met de lidstaten, actie op twee algemene terreinen te ondernemen. De eerste reeks acties betreft de verbetering van de voorlichting over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten op communautair niveau. Deze is momenteel onvoldoende, met name omdat de gegevens van de lidstaten vaak niet vergelijkbaar zijn. Er worden acties voorgesteld om in deze situatie verandering te brengen, als aanvulling op in het toekomstig- programma betreffende gezondheidsmonitoring wat (gewijzigd voorstel (COM (96) 222 def. van 15 mei 1996) wordt voorgesteld. De tweede reeks acties is erop gericht de problemen aan te pakken die een gevolg zijn van de manier waarop de mensen de gevaren van de milieuverontreiniging voor de gezondheid waarnemen en de wijze waarop ?G 9. 10. 11. 12. 13. deze gevaren worden geëvalueerd en bestreden, alsmede van het gebrek aan voldoende informatie over dergelijke waarnemingen. Bij het selecteren van de doelstellingen en het vaststellen van de in het programma op te nemen acties, is rekening gehouden met de situatie op het door het programma bestreken terrein zoals die in de lidstaten en op communautair niveau bestaat. Doel van het programma is een snellere, doeltreffende uitwisseling van informatie en ervaring, bewustmaking in de gehele Gemeenschap van elementaire kwesties en problemen ten aanzien van de aanpak van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten en een versterkte samenwerking van de lidstaten om onnodig dubbel werk te voorkomen en de aanvaarding van de beste oplossing voor problemen ten aanzien van dergelijke ziekten die in alle lidstaten aanwezig zijn, te versnellen. Op deze problemen heeft de resolutie betrekking van de Raad en de ministers van volksgezondheid van de lidstaten, in het kader van de Raad bijeen, van 11 november 1991 (PB nr. C 304, van 23 november 1991, blz. 6) en die van het Europees Parlement onder nummer A4-0311/95 (PB nr, C 32 van 5 februari 1996, blz. 15 t/m 24), waarin om voorstellen van de Commissie op dit gebied wordt gevraagd. De tenuitvoerlegging van het programma levert op een aantal manieren toegevoegde waarde op: a) Het brengt de lidstaten bij elkaar in een gemeenschappelijke poging de methoden voor het verzamelen en gebruiken van informatie over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten, alsmede de inhoud, omvang en kwaliteit daarvan, kritisch te evalueren en te verbeteren; Het verbetert het collectief vermogen van de lidstaten om de beleving door het grote publiek van met de milieuverontreiniging samenhangende risico's te analyseren en beter te verklaren hoe deze worden geëvalueerd en aangepakt, met name wanneer de oorsprong of de bron van de milieuverontreiniging mede in andere lidstaten te vinden is; Het versnelt en verdiept het proces om de toegenomen prevalentie van en bezorgdheid over ziekten van de luchtwegen en allergieën aan te pakken, doordat het een nauwe samenwerking tussen de lidstaten op dit terrein bevordert. b) c) Dit programma wordt uitgevoerd op basis van een besluit van het Europees Parlement en de Raad uit hoofde van artikel 129. Er wordt geen harmonisatie van de nationale bepalingen op het betrokken gebied verlangd. Er komen twee verslagen waarin de acties worden geëvalueerd die in het raam van het programma worden ondernomen; deze verslagen zullen worden voorgelegd aan de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's: - een evaluatieverslag tijdens het derde jaar van dit programma; * -! - het eindverslag over de tenuitvoerlegging van het programma. Deze verslagen zullen informatie bevatten over de communautaire financiering op de verschillende actiegebieden alsmede de resultaten van evaluaties. ^^ Voorstel voor een BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van een communautair actieprogramma 1999-2003 inzake met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 129, Gezien het voorstel van de Commissie Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, Gezien het advies van het Comité van de Regio's, Volgens de procedure van artikel 189 B van het Verdrag, 1. Overwegende dat met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten in de gehele Gemeenschap steeds meer terrein winnen en onder de bevolking ongerustheid veroorzaken; 2. Overwegende dat overeenkomstig artikel 3, onder o) van het Verdrag het optreden van de Gemeenschap een bijdrage vormt tot het bereiken van een hoog niveau van bescherming van de gezondheid; 3. Overwegende dat in artikel 129 de Gemeenschap uitdrukkelijk bevoegdheid op dit gebied wordt verleend, door de samenwerking tussen de lidstaten te bevorderen en, indien nodig, hun activiteiten te ondersteunen, de coördinatie van hun beleid en hun programma's te bevorderen en de samenwerking met derde landen en met de inzake volksgezondheid bevoegde internationale organisaties te bevorderen; overwegende dat het optreden van de Gemeenschap gericht dient te zijn op het voorkomen van ziekten en het bevorderen van gezondheidsvoorlichting en gezondheidsonderwijs; 4. Overwegende dat in artikel 130 R van het Verdrag wordt bepaald dat het beleid van de Gemeenschap op milieugebied bijdraagt tot de bescherming van de gezondheid van de mens. 5. Overwegende dat de preventie van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten niet alleen maatregelen moet omvatten die gericht zijn op de bronnen en de concentraties van verontreinigende stoffen en op de beperking van de blootstelling, maar ook acties op volksgezondheidsgebied die op het grote publiek zijn gericht om de mensen in staat te stejlen de blootstelling te verminderen en de schadelijke invloeden op hun gezondheid te verzachten en overwegende dat gegevens over effecten op de gezondheid en over blootstelling dienen te worden verzameld, naast gegevens over concentraties van luchtverontreinigende stoffen; 6. Overwegende dat in hun Resolutie van 11 november 19911 de Raad en de Ministers van volksgezondheid, in het kader van de Raad bijeen, de Commissie hebben verzocht om in nauwe samenwerking met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, de balans op te maken van de in de lidstaten, in de Gemeenschap en de internationale organisaties beschikbare kennis en ervaring ten aanzien van de relatie tussen gezondheid en milieu. 7. Overwegende dat met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten zijn erkend als prioritair gebied voor het optreden van de Gemeenschap in het raam van het actiekader op het gebied van de volksgezondheid2; 8. Overwegende dat het Parlement in zijn Resolutie A4-0311/953 over het Sociaal Actieprogramma voor de middellange termijn (1995-1997) de Commissie heeft inzake met de verzocht om, milieuverontreiniging samenhangende ziekten, als bedoeld in de kadermededeling van de Commissie over volksgezondheid, te presenteren; in de vereiste vorm, het actieprogramma 9. Overwegende dat overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel de acties inzake kwesties die niet onder de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap vallen, zoals actie terzake van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten, alleen dan door de Gemeenschap moeten worden ondernomen als en in zover deze vanwege de omvang of gevolgen ervan, beter op communautair niveau kunnen worden uitgevoerd; 10. Overwegende dat de in het onderhavige programma voorgestelde maatregelen een communautaire toegevoegde waarde opleveren, doordat activiteiten die reeds in betrekkelijk isolement op nationaal niveau worden verricht, worden samengebracht en doordat die elkaar aanvullen, met aanzienlijke resultaten voor de Gemeenschap in haar geheel, alsmede doordat een bijdrage tot de verbetering van de solidariteit en cohesie in de Gemeenschap wordt geleverd en doordat ze, waar nodig, de beste praktijkeisen en -normen vaststellen. 11. Overwegende dat de samenwerking met derde landen en met de inzake volksgezondheid bevoegde internationale organisaties dient te worden bevorderd; 12. Overwegende dat het programma, door het verlenen van steun voor het verwerven van een grotere kennis en inzicht en het op ruimere schaal verspreiden van informatie over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten, over de samenhang ervan met verontreinigende stoffen en over de preventie daarvan, door het zorgen voor een verbeterde vergelijkbaarheid van de informatie over deze PB nr. C 304 van 23. 11. 1991, blz. 5 COM (93) 559 def. PB nr. C 32 van 5. 2. 1996, blz. 15 t/m 24 onderwerpen en door het ontwikkelen van acties ter aanvulling op bestaande communautaire programma's en acties en door het daarbij voorkomen van onnodig dubbel werk, zal bijdragen tot de verwezenlijking van de in artikel 129 omschreven communautaire doelstellingen; 13. Overwegende dat op 20 december 1994 tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie een "modus vivendi" tot stand is gekomen betreffende de uitvoeringsmaatregelen van de uit hoofde van artikel 189 B van het Verdrag vastgestelde besluiten. 14. Overwegende dat het onderhavige besluit voor de gehele looptijd van het programma een financieel kader vaststelt dat voor de begrotingsautoriteit tijdens de jaarlijkse begrotingsprocedure het voornaamste referentiepunt vormt als bedoeld in punt 1 van de Verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 6 maart 1995; 15. Overwegende dat de financiële vooruitzichten van de Gemeenschap van kracht zijn tot en met 1999 en dat deze voor de periode na die datum zullen moeten worden herzien; 16. Overwegende dat het financiële kader voor de laatste vier jaar van het programma (2000-2003) zal worden vastgesteld nadat de toekomstige financiële vooruitzichten zijn vastgesteld. 17. Overwegende dat om de waarde en de impact van het programma te vergroten, de ondernomen acties voortdurend dienen te worden geëvalueerd, waarbij in het bijzonder aandacht moet worden besteed aan hun doeltreffendheid en aan de verwezenlijking van de gestelde doelstellingen en, waar nodig, aan het aanbrengen van de nodige wijzigingen; 18. Overwegende dat dit programma een looptijd van vijfjaar dient te hebben, zodat voor de uit te voeren acties voldoende tijd beschikbaar is om de gestelde doelstellingen te verwezenlijken; BESLUITEN: Artikel 1 Vaststelling van het programma 1. In de context van het actiekader op het gebied van de volksgezondheid wordt voor de periode van 1 januari 1999 tot en met 31 december 2003 een communautair actieprogramma vastgesteld tegen ziekten die door de milieuverontreiniging worden veroorzaakt, geprovoceerd of verergerd, hierna te noemen "dit programma". 2. Dit programma heeft tot doel bij te dragen tot het bereiken van een hoog niveau van bescherming van de gezondheid tegen met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten door vergroting van de kennis van en het inzicht in gezondheidsrisico's die ermee verband houden en de manier hoe die moeten worden aangepakt, in het bijzonder wat astma en andere ziekten van de luchtwegen alsmede allergieën betreft. 3. De in het kader van dit programma uit te voeren acties en de specifieke doelstellingen daarvan worden in de bijlage beschreven onder de volgende rubrieken: 1. Acties ter verbetering van de voorlichting over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten 2. Risicobeleving en -beheersing ten aanzien van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten 3. Ziekten van de luchtwegen en allergieën Artikel 2 Tenuitvoerlegging 1. De Commissie zorgt, in nauwe samenwerking met de lidstaten, voor de tenuitvoerlegging van de in de bijlage beschreven acties. 2. De Commissie werkt samen met instellingen en organisaties die actief zijn op het terrein van ziekten die met de milieuverontreiniging samenhangen. Artikel 3 Begroting 1. Het financiële kader voor de tenuitvoerlegging van dit programma voor het jaar 1999 bedraagt overeenkomstig de huidige financiële vooruitzichten 1,3 miljoen ecu. Het financiële kader voor de laatste vier jaar van het programma (2000-2003) wordt in detail bepaald nadat de toekomstige financiële vooruitzichten zijn vastgesteld. 2. De jaarlijkse kredieten worden door de begrotingsautoriteit overeenkomstig de financiële vooruitzichten. toegewezen Artikel 4 Samenhang en complementarieit De Commissie draagt zorg voor de samenhang en complementariteit tussen de krachtens dit programma uit te voeren communautaire acties en de acties die krachtens andere relevante communautaire programma's worden uitgevoerd. 3£ Artikel 5 Comité 1. Bij de tenuitvoerlegging van dit actieprogramma wordt de Commissie bijgestaan door een Raadgevend Comité, hierna te noemen "het Comité", bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staat en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie. 2. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité ontwerp-maatregelen voor betreffende met name: a) de criteria en procedures voor de selectie en financiering van de projecten in het kader van dit programma; b) de evaluatieprocedure. Het comité brengt over de ontwerp-maatregelen advies uit binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie, zo nodig na hierover gestemd te hebben. Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij met het advies heeft rekening gehouden. 3. De vertegenwoordiger van de Commissie informeert het comité regelmatig over initiatieven en de uitvoering van Commissievoorstellen of communautaire programma's op andere beleidsterreinen die rechtstreeks verband houden met de verwezenlijking van de doelstellingen van dit programma. Artikel 6 Internationale samenwerking 1. Bij de uitvoering van dit programma wordt samenwerking met derde landen en met de op het gebied van de volksgezondheid bevoegde internationale organisaties bevorderd. 2. Aan dit programma kan worden deelgenomen door de geassocieerde landen van Midden-Europa (LME's), overeenkomstig de voorwaarden die zijn vastgelegd in de associatieovereenkomst of aanvullende protocollen met betrekking tot de deelneming aan communautaire programma's. Aan dit programma kan op basis van aanvullende kredieten worden deelgenomen door Cyprus en Malta, volgens dezelfde regels als die welke op de EVA-landen van toepassing zijn en overeenkomstig de met de twee landen overeen te komen procedures. 3s Artikel 7 Follow-up en evaluatie 1. Bij de tenuitvoerlegging van dit besluit neemt de Commissie de nodige maatregelen om te zorgen voor de follow-up en blijvende evaluatie van dit programma, met inachtneming van de algemene en specifieke doelstellingen als bedoeld in artikel 1 en in de bijlage. 2. De Commissie dient in het derde operationele jaar van dit programma bij het Europees Parlement en de Raad een evaluatieverslag in. 3. De Commissie dient bij het Europees Parlement en de Raad na afloop van dit programma een eindverslag in. In deze beide verslagen neemt de Commissie 4. informatie op over de communautaire financiering op de verschillende actiegebieden en over de complementariteit van deze acties met de andere in artikel 4 bedoelde acties, alsmede de resultaten van de evaluaties. Zij doet deze verslagen ook aan het Economisch en Sociaal Comité en aan het Comité van de Regio's toekomen. Gedaan te Brussel, Voor het Europees Parlement De Voorzitter Voor de Raad De Voorzitter ^ BIJLAGE SPECIFIEKE DOELSTELLINGEN EN ACTIES I. ACTIES TER VERBETERING VAN DE VOORLICHTING OVER MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN Doelstelling: bijdragen tot het verkrijgen van een beter inzicht in de rol van verontreinigende stoffen bij de veroorzaking en verergering van ziekten in de Europese Gemeenschap en van de basis en doeltreffendheid van preventieve acties. 1. 2. incidentie en hun verhouding Stellen van prioriteiten voor de vaststelling van de ziekten waarin naar men denkt specifieke verontreinigende stoffen een rol spelen; vergelijken van hun tot gegevens over prevalentie en/of milieufactoren in de verschillende delen van de Europese Gemeenschap; onderzoeken van de gegevenskwaliteit en vaststellen waar gegevens ontbreken; analyseren en evalueren van de momenteel aanwezige gegevens over de toxicologie van deze verontreinigende stoffen en vaststellen van hiaten in de kennis; vergelijken van deze gegevens en ook de gebruikte verzamelingsmethoden, definities en criteria, alsmede de manier waarop de informatie gebruikt wordt bij analyses, bij het vaststellen van de te ondernemen acties en bij de voorlichting van het grote publiek. De vergelijkbaarheid helpen verbeteren van de bij preventieve acties gebruikte gegevens, door het ondersteunen van de uitwisseling van informatie over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten en de preventie daarvan, onder andere door een kosten-batenanalyse van de doeltreffendheid van de acties. II. RISICOBELEVING EN -BEHEERSING TEN AANZIEN VAN MET DE MILIEUVERONTREINIGING SAMENHANGENDE ZIEKTEN Doelstelling: verhogen van het peil van de kennis van en het inzicht in met de milieuverontreiniging samenhangende gezondheidsrisico's en de beleving, evaluatie en behandeling daarvan. 3. 4. Ondersteunen van acties om te komen tot een beter inzicht bij het grote publiek in de risico's alsmede de evaluatie en beheersing ervan; bevorderen van werkzaamheden inzake de beleving door het grote publiek van met de milieuverontreiniging samenhangende gezondheidsrisico's overal in de Gemeenschap. Bevorderen van acties en uitwisseling van informatie ten aanzien van de methode om het peil van de kennis van het grote publiek en de opiniemakers over de beoordeling van met de milieuverontreiniging samenhangende risico's te verhogen. sr Hl. ZIEKTEN VAN DE LUCHTWEGEN EN ALLERGIEËN Doelstelling: ondersteunen van activiteiten om deze ziekten te voorkomen en het aantal ervan te verminderen. 5. 6. Bijdragen tot de voorlichting van het grote publiek en specifieke groepen over deze ziekten en de agentia die daarbij een rol spelen, ondersteunen van de ontwikkeling van methoden om voorlichtingscampagnes te versterken en aan elkaar te koppelen; bijdragen tot de inspanningen van zelfhulp- of patiëntenverenigingen op het gebied van ziekten van de luchtwegen en allergieën. tot de vergelijking verschillende onderwijs- en Bijdragen opleidingsinitiatieven die gebruikt worden om deze ziekten te bestrijden, met het oog op de bevordering van de beste praktijk; evalueren van de doeltreffendheid van de getroffen preventieve maatregelen, met inbegrip van kosten-batenanalyses. van FINANCIEEL MEMORANDUM TITEL VAN DE MAATREGEL Voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en de Raad tot vaststelling van een communautair actieprogramma 1999-2003 inzake met de milieuverontreinigende samenhangende ziekten binnen het actiekader op het gebied van de volksgezondheid. BETROKKEN BEGROTINGSLIJN B3-. RECHTSGRONDSLAG Artikel 3, sub o), en artikel 129 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap. OMSCHRIJVING VAN DE MAATREGEL 4. 1 Algemene doelstelling Om bij te dragen tot de verwezenlijking van de doelstellingen die zijn vastgelegd in het Verdrag: - krachtens artikel 3, sub o), dient de Gemeenschap bij te dragen tot het verwezenlijken van een hoog niveau van bescherming van de gezondheid; - krachtens artikel 129 moet de Gemeenschap ertoe bijdragen een hoog niveau van bescherming van de volksgezondheid te verzekeren door de samenwerking tussen de lidstaten te bevorderen en, indien nodig, hun activiteiten te ondersteunen, de coördinatie van hun beleidsmaatregelen en programma's alsmede de samenwerking met derde landen en de inzake volksgezondheid bevoegde internationale organisaties te bevorderen. Het optreden van de Gemeenschap is gericht op de preventie van ziekten, met name grote bedreigingen van de gezondheid, door middel van het onderzoek naar de oorzaken en overdracht ervan en het bevorderen van gezondheidsvoorlichting en gezondheidsonderwijs. Het algemene doel van dit programma is een hoge mate van bescherming van de gezondheid tegen met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten te helpen waarborgen door het vergroten van de kennis en het begrip ter zake van met de milieuverontreiniging samenhangende risico's en de manieren om deze aan te pakken, met name wat astma en andere ziekten van de luchtwegen en allergieën betreft. ^ De methode om deze doelstelling te verwezenlijken bestaat in het ondernemen van acties die: - - - bijdragen tot het verkrijgen van een beter inzicht in de rol van verontreinigende stoffen bij de veroorzaking en verergering van ziekten in de Europese Gemeenschap en van de basis en doeltreffendheid van preventieve acties. verhogen van het peil van de kennis van en het inzicht in met de milieuverontreiniging samenhangende gezondheidsrisico's en de beleving, evaluatie en behandeling daarvan. ondersteunen van activiteiten om deze ziekten te voorkomen en het aantal ervan te verminderen. 4. 2 Duur van de maatregelen en regelingen voor verlenging of uitbreiding 5 jaar: 1 januari 1999 t/m 31 december 2003 Een verslag over de tenuitvoerlegging moet in het derde jaar van de looptijd van het programma aan de Raad en het Europees Parlement worden voorgelegd, Verslag aan de Raad en het Europees Parlement na afloop van het programma tezamen met de resultaten van evaluaties. INDELING VAN DE UITGAVEN OF INKOMSTEN Niet-verplichte uitgaven Gesplitste kredieten AARD VAN DE UITGAVEN OF INKOMSTEN Subsidie voor gezamenlijke financiering met andere bronnen in de overheids- of particuliere sector (niet meer dan een bepaald percentage van de totale kosten van de voorgestelde projecten). De hoogte van de toe te kennen subsidie hangt af van de reikwijdte van de te financieren maatregel en van de mate waarin het actieprogramma zich weerspiegelt in de verschillende geplande activiteiten. Een dergelijke subsidie bedraagt hoogstens 70% van de totale begroting voor de voorgestelde projecten, behalve in het geval van netwerken en werkzaamheden die zijn opgedragen en die van direct nut zijn voor de Commissie; in die gevallen kan de subsidie 100% bedragen. FINANCIËLE GEVOLGEN 7. 1 Wijze van berekening van de totale kosten van de maatregel (definitie van de eenheidskosten) De wijze van berekening is het resultaat van de ervaring die met eerdere activiteiten op is opgedaan. Deze omvat de verschillende soorten volksgezondheidsgebied communautaire actie die zijn opgesomd in tabel 4 van de mededeling van de Commissie (93) 559 def. van 24 november 1994 en vertegenwoordigt de uitgebreide ervaring in het financieren van inspanningen op het gebied van de samenwerking met zowel de lidstaten als met niet-gouvernementele organisaties terzake vann het verzamelen, analyseren en verspreiden van informatie, het oprichten van netwerken, het vaststellen van mechanismen en procedures voor overleg en samenwerking, voor de vaststelling van gemeenschappelijke doelen, voor beleidscoördinatie en voor de formulering en ontwikkeling van strategieën op communautair niveau. De specifieke kostenramingen gaan uit van de veronderstelling dat voor de helft van de in het kader van dit programma te verrichten activiteiten een financiering van 100% nodig is envoor de andere helft een financiering van 50%, en dat de te verrichten activiteiten betrekking zullen hebben op de meeste of alle lidstaten. Voor de tenuitvoerlegging van deze activiteiten in het eerste jaar van het programma, 1999, wordt een bedrag van 1,3 miljoen ecu noodzakelijk geacht. Het begrotingskader voor de daaropvolgende vier jaren van de looptijd wordt vastgesteld met inachtneming van de toekomstige financiële vooruitzichten van de Gemeenschap. Tot de jaarlijkse toewijzingen zal worden besloten overeenkomstig de normale begrotingsprocedures. 7. 1. 1 Verbetering van de informatie over met de milieuverontreinging samenhangende ziekten De gegevens die momenteel over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten bekend zijn, zullen worden geanalyseerd. De kosten hiervoor worden voor het eerste jaar geraamd op 100. 000 ecu. Daarnaast moeten netwerken worden opgericht om de informatie te verwerken die bij deze analyses wordt verzameld. Voor het oprichten van netwerken in deze context wordt minstens een bedrag van 200. 000 ecu noodzakelijk geacht. 7. 1. 2 Verbetering van de risicoperceptie en risicobeheersing De gemiddelde kosten van de verspreiding van informatie die op het grote publiek en specifieke groepen, zoals journalisten, is gericht, worden op 200. 000 ecu geraamd. Daarnaast zullen acties worden ondernomen om meer te weten komen over de manier waarop de ondervraagden de met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten waarnemen. Hiervoor is een begroting van Bfr. 100. 000 gepland. 3 3 7. 1. 3 Preventie van ziekten van de luchtwegen en allergieën De ondersteuning van netwerken ter bevordering van informatie over de preventie van ziekten van de luchtwegen, om zodoende vooorlichtingscampagnes aan elkaar te koppelen, kost in het eerste jaar van het programma naar schatting een bedrag van 300. 000 ecu. Hierbij zal rekening worden gehouden met de informatie die verkregen wordt door de verschillende initiatieven op het gebied van onderwijs en opleiding die ter bevordering van de beste praktijk ondernomen zijn, met elkaar te vergelijken. Het plan bestaat hieraan 300. 000 ecu te besteden. M^> 7. 2 Gedetailleerde kostenverdeling (in miljoen ecu) DOELSTCLLING ACTIEGEBIED J Verbetering van de informatie J over met de 1 milieuverontreiniging I samenhangende ziekten £. Stellen van prioriteiten voor de vaststelling van de ziekten waarin naar men denkt specifieke verontreinigende stoffen een rol spelen; vergelijken van hun prevalentie en/of incidentie en hun verhouding tot gegevens over de milieufactoren in de verschillende delen van de Europese Gemeenschap; onderzoeken van de gegevenskwaliteit en vaststellen waar gegevens ontbreken;analyseren en evalueren van de momenteel aanwezige gegevens over de toxicologie van deze verontreinigende stoffen en vaststellen van hiaten in de kennis; vergelijken van deze gegevens en ook de gebruikte verzamelingsmethoden, definities en criteria, alsmede de manier waarop de informatie gebruikt wordt bij analyses, bij het vaststellen van de te ondernemen acties en bij de voorlichting van het grote publiek. De vergelijkbaarheid helpen verbeteren van de bij preventieve acties gebruikte gegevens, door het ondersteunen van de uitwisseling van informatie over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten en de preventie daarvan, onder andere door een kosten-batenanalyse van de doeltreffendheid van de acties. JAREN * = = = * = = = = — =— 1999 2000 2001 2002 2003 TOTAAL Indicatieve programmering 0,3 0 0,3 i 0,1 0,1 I DOELSTELLING ACTIEGEBIED JAREN 1999 2000 2001 2002 2003 Totaal Risicobeleving en -beheersing Ziekten van de luchtwegen en | allergieën < \, Ondersteunen van acties om te komen tot een beter inzicht bij het grote publiek in de risico's alsmede de evaluatie en beheersing ervan; bevorderen van werkzaamheden inzake de beleving door het grote publiek van met de milieuverontreiniging samenhangende gezondheidsrisico's overal in de Gemeenschap. Bevorderen van acties en uitwisseling van informatie over de methode om het kennispeil van het grote publiek en de opiniemakers ten aanzien van de beoordeling van met de milieuverontreiniging samenhangende risico's te verhogen Bijdragen tot de voorlichting van het grote publiek en specifieke groepen over deze ziekten en de agentia die daarbij een rol spelen, ondersteunen van de ontwikkeling van methoden om voorlichtingscampagnes te versterken en met elkaar te verbinden; bijdragen tot de inspanningen van zelfhulp- of patiëntenverenigingen op het gebied van ziekten van de luchtwegen en allergieën. Bijdragen tot de vergelijking van verschillende onderwijs- en opleidingsinitiatieven die gebruikt worden om deze ziekten te bestrijden, met het oog op de bevordering van de beste praktijk; evalueren van de doeltreffendheid van de getroffen preventieve maatregelen, met inbegrip van kosten-batenanalyses. 0,2 0,1 0,3 0,3 0,2 01 0. 3 0. 3 TOTAAL 1,3 p. m. p. m. p. m p. m L3 1 7. 3 Indicatief schema van de toewijzingen (in miljoen ecu) 1999 2000 2001 2002 2003 Totaal Vastleggingskredieten 1,3 Betalingskredieten 1999 2000 2001 2002 2003 Volgende jaren 1 Totaal 0,78 0,52 0,78 0,52 | 1,3 p. m. p. m. p. m. p. m. 1,3 8. FRAUDEBESTRIJDINGSMAATREGELEN: MAATREGELEN RESULTATEN VAN GETROFFEN Op de aanvraagformulieren voor subsidie zal gevraagd worden naar de identiteit en de aard van de potentiële begunstigden, zodat vooraf hun betrouwbaarheid kan worden beoordeeld. Fraudebestrijdingsmaatregelen (controles, tussentijdse verslagen, eindverslag) worden opgenomen in de overeenkomsten of contracten tussen de Commissie en de begunstigden. Voordat de tussentijdse betalingen en de slotbetaling worden verricht, zal de Commissie de verslagen controleren en zich ervan overtuigen dat het werk naar behoren is uitgevoerd. Daarnaast zal de Commissie steekproeven nemen om na te gaan hoe de financiële middelen zijn gebruikt. Andere begrotingslijnen op volksgezondheidsgebied voor de begrotingsjaren 1991 t/m 1995 zijn reeds gecontroleerd en de doeltreffendheid van deze controles is gebleken. 9. ELEMENTEN VOOR EEN KOSTEN-EFFECrrVITEITSANALYSE 9. 1 Specifieke en kwantificeerbare doelstellingen De communautaire maatregelen beogen een hoog niveau van bescherming van de gezondheid tegen met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten te helpen waarborgen door het vergroten van de kennis en het begrip ter zake van met de milieuverontreiniging samenhangende risico's en de manieren om deze aan te pakken, met name wat astma en andere ziekten van de luchtwegen en allergieën betreft. De indicatoren die laten zien of de doelstellingen worden verwezenlijkt of niet, omvatten maatregelen zoals hieronder aangeduid. Deze zullen opnieuw worden gedefinieerd in samenwerking met het nieuwe communautaire programma betreffende gezondheidsmonitoring, dat onder meer tot taak heeft indicatoren te ontwikkelen voor het volksgezondheidsbeleid van de Gemeenschap. De methode om dit doel te bereiken omvat het ondernemen van acties die: de oprichting van netwerken stimuleren en ondersteunen die het inzicht helpen verbeteren in de rol van verontreinigende stoffen bij de veroorzaking en verergering van ziekten in de Europese Gemeenschap en van de basis en de doeltreffendheid van preventieve acties (deelneming, uitgeven van bijvoorbeeld voorlichtingsbulletins, conferenties, discussiegroepen op Internet enz. ); informatie verspreiden over met de milieuverontreiniging samenhangende gezondheidsrisico's en de beleving, evaluatie en behandeling daarvan; informatie en gegevens verbeteren over met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten en de beschikbaarheid van percentages van de prevalentie en/of incidentie van deze ziekten ; overleg en samenwerking bevorderen tussen de lidstaten (beschrijving van gevallen waarin dergelijk overleg heeft plaatsgevonden enz. ); instanties op het gebied van de volksgezondheid bijstaan, die geholpen zijn om beter gebruik te maken van andere communautaire beleidsmaatregelen bij hun pogingen die gericht zijn op de preventie van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten. - - - Doelpopulatie 1. 2. 3. Bevoegde gezondheidsautoriteiten van de lidstaten op nationaal, regionaal en plaatselijk niveau en bevoegde internationale organisaties op het terrein van de volksgezondheid. Gezondheidswerkers, gezondheidsgebied en organisaties van medici, academische instellingen, enz. epidemiologische verenigingen diensten, op Niet-gouvememëntele organisaties en andere lichamen met belangen op het gebied van gezondheid, en het grote publiek. Mv 9. 2 Redenen voonde maatregel Bij het nemen van initiatieven krachtens artikel 129 moet de Gemeenschap zich bezighouden met de preventie van ziekten en de bescherming van de gezondheid. In de Mededeling van de Commissie betreffende het actiekader op het gebied van de volksgezondheid (COM(93) 559 def. van 24 november 1993) zijn criteria opgenomen voor het vaststellen van prioritaire gebieden voor communautaire programma's. Aan de hand van deze criteria zijn in de "kadermededeling" van de Commissie over volksgezondheid uit 1993 de verschillende mogelijkheden geëvalueerd voor het aanpakken van ziekten, in het bijzonder grote bedreigingen van de gezondheid en de oorzaken daarvan door middel van verschillende soorten communautair acties en aan de hand van in die mededeling opgesomde criteria zijn acht prioritaire gebieden vastgesteld, waarvan de preventie van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten er een was. In hun Resolutie van 11 november 1991 hebben de Raad en de Ministers van volksgezondheid, in het kader van de Raad bijeen, de Commissie verzocht om in nauwe samenwerking met de bevoegde autoriteiten van de lidstaten, de balans op te maken van de in de lidstaten, in de Gemeenschap en de internationale organisaties beschikbare kennis en ervaring ten aanzien van de relatie tussen gezondheid en milieu. In zijn Resolutie A4-0311/95 over het Sociaal Actieprogramma voor de middellange termijn (1995-1997) heeft het Parlement de Commissie verzocht om, in de vereiste vorm, het actieprogramma voor met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten, als bedoeld alsmede de beide andere geplande programma's, namelijk die over zeldzame ziekten en over ongevallen en letsels, te presenteren. Het programma streeft naar een snellere, doelmatige uitwisseling van informatie en ervaring, begrip in de gehele Gemeenschap voor belangrijke problemen en kwesties betreffende het aanpakken van met de milieuverontreiniging samenhangende ziekten en uitbreiding van de samenwerking met de lidstaten, teneinde onnodig dubbel werk te voorkomen en een snellere aanvaarding van de beste oplossing voor problemen op het gebied van dergelijke ziekten die alle lidstaten gemeen hebben. Deze inbreng, die voor de Gemeenschap en de Commissie in artikel 129 is gepland, biedt een duidelijk gemeenschappelijk kader van regels. Dit zou aanzienlijk doeltreffender zijn dan dergelijke problemen over te laten aan de intergouvernementele samenwerking, zonder bijdrage van de Gemeenschap. Voor de uitvoeringsmethoden en de toewijzing van geldmiddelen geldt het onderstaande: specifieke toepassing van het subsidiariteitsbeginsel bij het vaststellen van te ondernemen en mede te financieren acties; identificatie en selectie van projecten voor medefinanciering van acties op het gebied van de preventie van letsels; het begrip toegevoegde waarde voor de Gemeenschap, dat met name zal worden verwezenlijkt via het coördineren van nationale maatregelen, het verspreiden van informatie en ervaringen, het stellen van prioriteiten, de eventuele oprichting van netwerken, het selecteren van Europese projecten en het motiveren en inschakelen van alle betrokkenen. Voor de tenuitvoerlegging van het programma zullen twee methoden worden toegepast. De ene is projecten te ondersteunen die in de lidstaten en op communautair W -T niveau worden uitgevoerd. De selectie van prioritaire projecten is grotendeels gebaseerd op algemene doelstellingen voor de middellange termijn, terwijl de tenuitvoerlegging van de maatregelen zelf afhankelijk is van de kwaliteit en doeltreffendheid van de projecten die in de loop van het jaar aan de bevoegde dienst worden voorgelegd. De tweede methode bestaat in het verrichten van specifieke activiteiten die noodzakelijk zijn voor de verwezenlijking van het programma en die volledig door het programma worden gefinancierd. De selectiecriteria voor projecten zijn: Compatibiliteit met de doelstellingen en conformiteit met minstens een van de vastgestelde doelstellingen; Onderzoek naar de "toegevoegde waarde voor de Gemeenschap" van de projecten (transnationale deelname, ontwikkeling van een model dat in andere lidstaten toepasbaar is, informatie die in andere lidstaten bruikbaar is enz. ); - - - - - - Vermoedelijke doeltreffendheid en rendement; Duidelijkheid en motivatie van de eisen; Relevantie van de gekozen methodologie; Organisatorische deskundigheid en ervaring; Geschiktheid van de begroting voor de doelstellingen; Ondersteuning voor de projecten van de kant van nationale partners; Objectieve beoordeling; Advies van het desbetreffend raadgevend comité. De voor dit programma voorgestelde begroting van 1,3 miljoen ecu voor het eerste jaar van het programma, is even groot als die welke tegeujkertijd is voorgesteld voor de communautaire actieprogramma's inzake zeldzame ziekten en de preventie van letsels. Dit is het gevolg v?n het feit dat aan deze actieterreinen, die zijn vastgesteld in de mededeling van de Commissie betreffende het actiekader op het gebied van de volksgezondheid (1993), dezelfde prioriteit werd verleend, een evaluatie die ook thans nog geldt. Het voorgestelde bedrag vertegenwoordigt het minimum dat noodzakelijk is om het programma te lanceren. 9. 3 FoIIow-up en beoordeling van de maatregel 9. 3. 1 Follow-up van de maatregel De follow-up op communautair niveau is een taak van de Commissie, die aan de hand van nationale verslagen alsmede evaluaties van de acties in het kader van het programma en van afzonderlijke projecten, bij de Raad, het Europees Parlement, het Economisch en Sociaal Comité en het Comité van de Regio's halverwege de looptijd van het programma een tussentijds verslag en na afloop van het programma een eindverslag zal indienen. ^ 9. 3. 2 Beoordeling - De beoordeling geschiedt door middel van: - een evaluatie van de voornaamste maatregelen en gesubsidieerde projecten, zo nodig met medewerking van onafhankelijke deskundigen; een evaluatieverslag in het derde jaar; een algemeen verslag over de kwaliteit en de doeltreffendheid van de projecten die in het kader van het actieprogramma zijn uitgevoerd, dat na afloop van het programma door de Commissie aan de overige communautaire instellingen moet worden voorgelegd. Prestatie-indicatoren die voor deze evaluatie zijn geselecteerd: Evaluatie van de projecten door ambtenaren van de Commissie en/of met hen samenwerkende personen; Analyse van de tussentijdse verslagen over geplande en gefinancierde maatregelen, waarbij eventueel een accentverschuiving mogelijk is; Impactstudies door derden; Relevantie van de door de organisatoren gebezigde methodologie; Geschiktheid van de begroting voor de doelstellingen; Vaardigheden en ervaring van de organisaties; Verspreiding van resultaten; - - - Evaluatieprocedures en -frequentie; - - Opstelling van tussentijdse en eindverslagen over de verschillende op dit gebied ondernomen acties; Ontwikkeling va~ een "standaard"-beoordelingsformuIier voor de actie, dat door de begunstigden met hun eindverslag moet worden meegezonden en controle van deze stukken door ambtenaren ten kantore van de Commissie of ter plaatse. 10 ADMINISTRATIEVE UITGAVEN (DEEL A VAN DE BEGROTING) De eigenlijke mobilisatie van de noodzakelijke administratieve hulpmiddelen gebeurt onder voorbehoud van het jaarlijkse besluit van de Commissie over de toekenning van de middelen, met name gelet op door de begrotingsautoriteit verstrekte aanvullende personele en financiële middelen. u 10. 1 Gevolgen voor het aantal medewerkers Soort medewerkers personeel dat de actie uitvoert herkomst medewerker duur I vast personeel tijdelijk personeel binnen DG of dienst extra personeel Ambtenaren of tijdelijk functio narissen A B C Andere herkomst Totaal 1 1 1 3 0 0 0 0 1 1 1 3 0 0 0 0 1 10. 2 Financiële gevolgen voor extra personeel Er wordt geen extra personeel gepland. 10. 3 Verhoging van overige lopende losten als gevolg van de maatregel Begrotingslijn Bedragen Wijze van berekening Vergaderingen A2510 104,250 ecu 2 vergaderingen van het raadgevend comité/jaar 1 vertegenwoordiger/Lid-Staat= 2 vergaderingen/jaar x 15 vertegenwoordigers x 695 ecu/vertegenwoordiger x 5 jaar = 104. 250 ecu De middelen die nodig zijn voor het dekken van de onderstaande kosten voor de periode van vijfjaar, zullen worden verkregen door herschikking van bestaande financiële middelen, en het gebruik van aanvullende middelen is niet noodzakelijk. a) b) Personeelsuitgaven (titel Al, A2 en A5) 3 x 100. 000 ecu x 5 jaar = 1. 500. 000 ecu Operationele uitgaven Uitgaven voor vergaderingen (A-250) 2 vergaderingen/jaar x 15 deskundigen x 825 ecu/deskundige x 5 jaar = 123. 750 ecu Reiskosten (A-130) 24 dienstreizen/jaar Brussel - Luxemburg x 200 ecu/dienstreis x 5 jaar 24. 000 ecu 60 dienstreizen/jaar naar lidstaten x 1. 000 ecu/dienstreis x 5 jaar = 150. 000 ecu c) Totaal: 1. 797. 750 ecu ^ ISSN 0254-1513 COM(97) 266 def. DOCUMENTEN NL 04 05 14 13 Catalogusnummer : CB-C0-97-253-NL-C ISBN 92-78-20673-3 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg M 9


title: Kommissionens Forordning (EF) nr. 1006/97 af 4. juni 1997 om åbning og forvaltning af et toldkontingent for indførsel af frosset oksekød bestemt til forarbejdning (1. juli 1997 til 30. juni 1998)

eurovoc_concepts:
beef
frozen product
import
meat processing industry
quantitative restriction
tariff quota

formats: html pdfa1b print


title: Komission asetus (EY) N:o 1008/97, annettu 4 päivänä kesäkuuta 1997, Kanariansaarten arvioidun hankintataseen vahvistamisesta naudanliha-alan tuotteiden osalta annetun asetuksen (EY) N:o 1328/96 muuttamisesta

eurovoc_concepts:
Canary Islands
EU aid
beef
breeding animal
cattle
supply balance sheet