title: Bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap - Fraudebestrijding - Jaarverslag 1996

eurovoc_concepts:
Community budget
EU control
fraud
fraud against the EU
sanction (EU)

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 06. 05. 1997 COM(97)200 def. BESCHERMING VAN DE FINANCIËLE BELANGEN VAN DE GEMEENSHAP FRAUDEBESRTIJDING Jaarverslag 1996 (door de Commissie ingediend) LIST VAN DE GRATIS TELEFOONNUMMERS IN DE LID-STATEN Deutschland Österreich Belgique/Belgïe Danmark Espanâ Suomi/Finland France 0130820595 06605845 080012426 80018495 900993295 0800112595 0800917295 Ellâda Ireland Italia Luxembourg Nederland Portugal United Kingdom Sverige 008003212595 1800553295 167878495 08003595 060224595 0505329595 0800963595 020791695 / &- INHOUD INLEIDING 1. OVERZICHT EN PERSPECTIEVEN VAN DE STRATEGIE TER BESTRIJDING VAN : FRAUDE 1. 1 Praktische resultaten: hoe fraude beter op het spoor te komen 1. 1. 1 Het kader waarin de operationele opdracht van de Commissie wordt uitgevoerd 1. 1. 2 Instrumenten tot ondersteuning en sturing van activiteiten ter bestrijding van fraude 1. 1. 3 Justitiële samenwerking in de praktijk 1. 2 Ontwikkeling van de financiële follow-up : hoe de Europese belastingplichtigen beter te beschermen 1. 3 De communautaire wetgeving verbeteren : hoe het besluitvormingsproces en het juridisch kader aan te passen met het oog op een betere preventie 1. 4 Een strenger strafbeleid : de afschrikking verbeteren 2. STATISTIEKEN EN ANALYSES 2. 1 Toestand in 1996 2. 2 Ontwikkelingen 2. 2. 1 Traditionele eigen middelen 2. 2. 2 Uitgaven 2. 3 Informatiebronnen 2. 4 Sectorale analyses 2. 4. 1 Traditionele eigen middelen 2. 4. 1. 1 Douanevervoer 2. 4. 1. 2 Preferentiële tariefregelingen 2. 4. 2 Uitgaven 2. 4. 2. 1 EOGFL-Garantie 2. 4. 2. 2 Structurele maatregelen 2. 4. 2. 3 Directe uitgaven 2. 5 Invordering 2. 5. 1 Traditionele eigen middelen 2. 5. 2 EOGFL-Garantie 2. 5. 3 Structurele maatregelen 3. ONDERZOEKEN 3. 1 Omvangrijke georganiseerde internationale fraudes 3. 2 Omvangrijke fraudes op het gebied van het handelsbeleid (industriële producten, visserijproducten en textielproducten) 1 5 6 6 7 9 10 12 13 14 14 15 15 15 16 16 16 16 17 18 18 19 19 20 20 21 21 22 25 31 16 3. 3 Nationale fraudes op landbouwgebied 3. 4 Fraudes op het gebied van het structuurbeleid 4. PARTNERSCHAP MET DE LID-STATEN 4. 1 Initiatieven van de Lid-Staten met het oog op de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschappen 4. 2 Opleidingsbeleid 5. BESCHERMING VAN DE FINANCIËLE BELANGEN VAN DE GEMEENSCHAPPEN / BELANGRIJKSTE ONTWIKKELINGEN PER GEBIED 5. 1 Eigen middelen 5. 2 Landbouw 5. 3 Douanevervoerregelingen en maatregelen op het gebied van douane 5. 3. 1 Douanevervoerregelingen 5. 3. 1. 1 Follow-up van de mededeling van de Commissie van 29 maart 1995 5. 3. 1. 2 Tijdelijke enquêtecommissie van het Europees Parlement 5. 3. 2 Het programma "Douane 2000" 5. 3. 3 Preferentiële tariefregelingen 5. 4 Directe uitgaven 5. 5 Wederzijdse administratieve bijstand en technische bijstand 5. 5. 1 Op communautair niveau 5. 5. 2 Tussen de Gemeenschap en derde landen 6. BESCHERMING VAN DE FINANCIELE BELANGEN / HORIZONTALE WETGEVINGSINITIATIEVEN 6. 1 De Verordening over controles en verificaties ter plaatse 6. 1. 1 Werkingssfeer van de verordening 6. 1. 2 Tenuitvoerlegging van de controles 6. 1. 3 Vervolg van de controles 6. 2 Activiteiten in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie 6. 2. 1 Eerste protocol over corruptie van ambtenaren 6. 2. 2 Het protocol inzake strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen BIJLAGEN LUST VAN AFKORTINGEN 33 34 39 40 41 42 42 43 43 43 43 45 46 46 47 47 47 48 49 50 50 50 SI 51 52 52 54 63 u INLEIDING In het achtste jaarverslag van de Commissie over de bescherming van de financiële belangen en de fraudebestrijding wordt de balans opgemaakt van alle werkzaamheden op dit gebied. In dit verslag over 1996 wordt tevens kort herinnerd aan de weg die sinds de invoering van de nieuwe strategie van de Commissie in 1994 is afgelegd, en wordt voorts ingegaan op de perspectieven en prioriteiten voor de toekomst. Zowel op operationeel gebied als op dat van de wetgeving zijn belangrijke resultaten geboekt. De begroting van de Europese Gemeenschap voor 1996 beloopt 82 miljard ecu. Zij wordt gefinancierd uit de eigen middelen van de Gemeenschap, voornamelijk de BTW (39,8 miljard ecu, ofwel 49% van de begrotingsmiddelen) en de douanerechten (13,6 miljard (waaronder de begrotingsmiddelen) ecu, landbouwproducten) die uit derde landen in de Gemeenschap worden ingevoerd. op goederen 18% van ofwel Het grootste deel van de begrotingsuitgaven bestaat uit kredieten voor de financiering van het communautair beleid. Iets minder dan de helft van de uitgaven is bestemd voor het landbouwbeleid, bijna een derde voor het structuurbeleid en bijna 15%, die rechtstreeks door de Commissie wordt beheerd, voor onderzoek en ontwikkeling, bescherming van de consument, milieu en steun aan derde landen. Op het gebied van de traditionele eigen middelen (douanerechten op industrie- en landbouwproducten) is met onregelmatigheden 5,8% (787 miljoen ecu) van de ontvangsten gemoeid die in 1996 door de lidstaten voor rekening van de Gemeenschap zijn geïnd. Het gaat hierbij om ongeveer 2000 gevallen. Dit bedrag is gestegen, want in 1995 ging het nog om 3,6%. Aan de kant van de uitgaven die via de lidstaten worden gedaan (meer dan 80% van de Gemeenschapsbegroting, waaronder de uitgaven voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de structurele acties) is met onregelmatigheden 0,7% (498 miljoen ecu) van het totaal van de toegekende financieringen gemoeid. Het gaat hierbij om ongeveer 2400 gevallen. Ook dit betekent een lichte stijging ten opzichte van 1995 (0,6%). Voor de uitgaven die rechtstreeks door de Commissie worden beheerd (ongeveer 15% van de begroting), bedragen de financiële gevolgen van onregelmatigheden 0,1% ( 16 miljoen ecu), tegenover 0,3% in 1995. De totale omvang van de onregelmatigheden (op het gebied van ontvangsten en uitgaven) die in 1996 door de lidstaten en de Commissie zijn ontdekt, bedraagt 1,3 miljard ecu. In 1995 was dit 1,1 miljard ecu. Op het gebied van het gemeenschappelijk landbouwbeleid heeft de trend om meer rechtstreekse steun aan de landbouwers te verlenen ertoe geleid dat het aantal ontdekte gevallen is toegenomen en de gemelde bedragen betrekkelijk stabiel zijn gebleven. Op het gebied van het structuurbeleid hebben zich opmerkelijke ontwikkelingen voorgedaan. De invoering van praktische voorschriften voor het mededelen door de lidstaten van gegevens over fraudes en onregelmatigheden heeft ten opzichte van 1995 niet alleen geleid tot een aanzienlijke toename van de activiteiten van de Commissie en het aantal gevallen, maar vooral tot een verviervoudiging van de bedragen. Op het gebied van het structuurbeleid hebben de onregelmatigheden met subsidies trouwens niet alleen betrekking op de communautaire bijdrage, maar ook op de nationale medefinanciering, zodat zij ook gevolgen hebben voor de begroting van de lidstaten. Ook op het gebied van de eigen middelen gaat fraude ten koste van de Europese belastingbetaler. De gederfde middelen moeten immers worden gecompenseerd via de vierde middelenbron1, die op het BNP van de lidstaten is gebaseerd en door de belastingbetalers wordt gedragen. Fraude ten nadele van de financiën van de Gemeenschap heeft tevens rechtstreekse gevolgen voor de financiële belangen van de lidstaten. In 1996 bedragen bijvoorbeeld de totale financiële gevolgen van de illegale handel in sigaretten, waarbij vooral de regeling douanevervoer wordt ontdoken, 800 miljoen ecu (douanerechten, accijnzen, BTW), waarvan de voor de Europese Gemeenschap bestemde douanerechten 25% uitmaken. Het grootste deel (75%) wordt door de nationale begrotingen gedragen. Wat betreft alcohol leidt de ontduiking van de accijnsstelsels bij de intracommunautaire handel (verdwijning van ladingen) tot een aanzienlijke derving van belastingontvangsten voor de lidstaten (450 miljoen ecu in 1996). In totaal is met deze twee soorten fraude meer dan een miljard ecu gemoeid, hetgeen evenveel is als de financiële gevolgen van de communautaire fraudes die in 1995 door de lidstaten zijn ontdekt en aan de Commissie gemeld. Bij het interpreteren van deze cijfers moet echter de nodige voorzichtigheid worden betracht. De geregistreerde schommelingen kunnen evengoed toe te schrijven zijn aan een betere opsporing van de onregelmatigheden als aan een toename van de frauduleuze handelingen, het concentreren van de fraudebestrijdingsactiviteiten op bepaalde gebieden dan wel het bestaan van spectaculaire gevallen in het desbetreffende begrotingsjaar. De belangrijkste fraudes maken slechts een klein aantal gevallen (2 à 3%) uit, maar hiermee is wel het grootste deel van de bedragen gemoeid (meer dan twee derde). Hieruit blijkt dat er een omvangrijke, goed georganiseerde criminaliteit bestaat. Het is duidelijk dat communautaire steun wordt verduisterd ten bate van de fraudeurs en niet ten goede komt aan de betrokken economische sectoren. Ook het handelsbeleid van de Unie en de ten nadele van de lidstaten wordt geschaad door de omvang van de fraude communautaire en de nationale begrotingen. De door de lidstaten gemelde gegevens, hoe betrouwbaar zij ook zijn, weerspiegelen slechts de resultaten van de uitgevoerde controles, maar kunnen op zichzelf geen volledig beeld geven van de fraude. De manier waarop de criminele organisaties hun taken verdelen maakt het zeer moeilijk een volledig overzicht te krijgen van de frauduleuze handelingen. Door het ingewikkelde karakter van de transacties, waarbij sprake is van een mengeling van legale en illegale activiteiten, wordt de leiding van de criminele structuur zelden in haar geheel blootgelegd. Deze grote criminaliteit stoort zich niet aan grenzen, organiseert carrouselfraudes en zet financiële constructies op, waarbij grote winsten worden gemaakt en tegelijkertijd de ' Ter herinnering: de drie andere bronnen zijn de douanerechten op landbouwproducten, de andere douanerechten (dit zijn de traditionele eigen middelen) en de BTW. 2 sporen worden uitgewist, met name door gebruik te maken van verschillende marktdeelnemers (entrepothouders, verwerkers, vervoerders, handelaren). Net als de drugscriminaliteit wast via opbrengst brievenbusmaatschappijen die gebruik maken van bancaire netwerken verspreid over talrijke financiële centra, zowel binnen als buiten de Gemeenschap. Met dergelijke methoden kunnen zoveel hindernissen worden opgeworpen dat het werk van de nationale controleur en de nationale rechter vrijwel onmogelijk wordt gemaakt. activiteiten wit van haar zij de De internationale fraude kan beter op communautair niveau worden bestreden, door gegevens te vergelijken en de nodige onderzoeken in te stellen. De oprichting van "task groups" in de meest fraudegevoelige sectoren, met contactpunten in de lidstaten, is een concrete maatregel in het kader van de algemene fraudebestrijdingsstrategie die een beter inzicht kan verschaffen in de bedreiging die de georganiseerde criminaliteit vormt. Bevoorrechte toegang tot informatie, uitbreiding van bevoegdheden en gerichte acties in het veld zijn onontbeerlijk voor de bestrijding van de praktijken van de georganiseerde financiële criminaliteit. De georganiseerde fraude maakt het derhalve noodzakelijk dat middelen worden vrijgemaakt om op het gepaste niveau te kunnen optreden ter bescherming van de Europese belastingbetalers, de beroepsbeoefenaren, die begunstigden zijn van het beleid, en de ontvangers van communautaire gelden. De vooruitgang die zowel op het gebied van de wetgeving als wat betreft de kennis van het verschijnsel in de praktijk is geboekt, zal het mogelijk maken in de toekomst de doelmatigheid van de fraudebestrijding te vergroten. In het kader van deze problematiek moet de preventie een speerpunt van de bescherming van de openbare financiën blijven, ook al ligt de nadruk op het operationele aspect. Dit is een absolute voorwaarde voor de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap2. Het gemeenschappelijk juridisch kader voor de bescherming van de communautaire financiën berust hoofdzakelijk op: • de op 18 december 1995 goedgekeurde horizontale verordening betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap, die betrekking heeft op controles en administratieve maatregelen en sancties; • de verordening betreffende de controles en verificaties ter plaatse die door personeelsleden van de Commissie worden uitgevoerd bij onderzoek naar fraudes en onregelmatigheden, welke op 11 november 1996 werd goedgekeurd; • de overeenkomst aangaande de strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap, die op 26 juli 1995 werd ondertekend, en het eerste protocol bij deze overeenkomst betreffende de bestrijding van de corruptie, dat op 27 september 1996 werd ondertekend. Om vruchten af te werpen moeten deze besluiten door de nationale parlementen worden geratificeerd en metterdaad in nationale wetgeving worden omgezet. In de horizontale verordening wordt een zeer brede definitie van het begrip "onregelmatigheid" gehanteerd. Hieronder vallen zowel een louter nalaten, door vergissing of onachtzaamheid, waardoor de begroting van de Gemeenschap wordt Naast het programma SEM 2000 (zie hoofdstuk 1, blz. 9 e. v. ), dat duidelijk als doel heeft meer aandacht te besteden aan het preventieve aspect, is preventie ook een prioriteit van het programma "Douane 2000", dat onlangs door de Raad en het Europees Parlement werd goedgekeurd. Zie hoofdstuk 5. 3. 2, blz. 46. benadeeld, als opzettelijke of bewuste handelingen, die het beperkte begrip "fraude" vormen zoals gedefinieerd in de genoemde overeenkomst. De onderzoeken die in dit verslag worden genoemd hebben betrekking op dossiers waarbij de Commissie betrokken is. Bij deze dossiers gaat het uitsluitend om onregelmatigheden die op communautair vlak van bijzonder belang zijn en waarvan het opzettelijke of bewuste karakter nog niet noodzakelijkerwijs hoeft te zijn aangetoond. Deze onregelmatigheden kunnen dus niet allemaal als fraude in de strafrechtelijke betekenis van het woord worden beschouwd. Hetzelfde geldt voor de gegevens die zijn opgenomen in het statistische deel van het verslag. Wat betreft het veldwerk, komen de resultaten van de werkzaamheden van de communautaire groepen (met name de "taskgroups") ten goede aan zowel de communautaire als de nationale financiën. Het gratis telefoonnummer kreeg in 1996 ongeveer 4 000 meldingen te verwerken, waarvan er 42 leidden tot het instellen van een onderzoek. Fraudebestrijding is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de lidstaten. Alleen zij beschikken immers, via hun verschillende financiële opsporingsdiensten, over de voor fraudebestrijding benodigde middelen. Het is echter van wezenlijk belang dat de Commissie haar coördinerende en interveniërende rol in de praktijk ten volle kan vervullen op de gebieden waarop zij een meerwaarde kan leveren, met name wanneer sprake is van internationale fraude en grote financiële criminaliteit. Dankzij de voortdurende inspanning om de bedragen die met fraude zijn gemoeid terug te vorderen, met name op het gebied van het EOGFL-Garantie, kan de schade voor de Europese begroting worden beperkt. Bij de gevallen die vóór 1993 door de lidstaten zijn gemeld, is een derde van de bedragen terugbetaald. Toch moet er, in samenwerking tussen de lidstaten en de Commissie, nog veel worden gedaan om de situatie op het gebied van de terugvordering te verbeteren. Het is duidelijk dat fraudes en onregelmatigheden ten nadele van de Gemeenschapsbegroting niet hoeven te betekenen dat de bedragen onherroepelijk voor de belastingbetaler verloren gaan, mits'de opsporing van de gevallen verbetert en de terugvorderingsprocedures doeltreffend zijn. 1. OVERZICHT EN PERSPECTIEVEN VAN DE STRATEGIE TER BESTRIJDING VAN FRAUDE De verwezenlijking van de interne markt en de tenuitvoerlegging van het Verdrag betreffende de Europese Unie waren voor de Commissie aanleiding tot het ontwerpen van een nieuwe strategie ter bestrijding van fraude3, die in 1994 werd goedgekeurd. Na drie jaar ervaring en gelet op het feit dat de intergouvernementele conferentie, die tijdens de Europese top van Amsterdam (in juni 1997) moet worden afgerond, de strijd tegen de fraude op haar agenda heeft staan, is het nuttig een overzicht op te stellen ten einde de nadruk te leggen op de wezenlijke vragen: hoe kan fraude sneller worden opgespoord en hoe kan grootschalige financiële criminaliteit beter worden bestreden; hoe kunnen de financiële belangen van de Gemeenschap en de Europese belastingbetalers beter worden beschermd; hoe kan het juridisch kader van de strijd tegen fraude en grootschalige financiële criminaliteit worden verbeterd; hoe kan een doelgerichte afschrikking en een gelijke bestraffing worden verzekerd. De reeds behaalde resultaten dienen te worden benut om het hoofd te bieden aan de uitdagingen van het komende millennium, met name met het oog op de uitbreiding van de Unie, Deze doelstellingen liggen in het verlengde van de vier grote beleidslijnen die in 1994 zijn goedgekeurd: aanwezigheid ter plaatse; verbetering van de samenwerking met de Lidstaten; verbetering van de communautaire wetgeving; harmonisering van de strafstelsels van de lidstaten. Praktische^ ervaring leidde tot een toenemend aantal ontdekte belangrijke gevallen, met name op fraudegevoelige terreinen. De situatie in het veld moet worden verbeterd, zowel op communautair als op nationaal niveau. Daarnaast dienen de terugvordering van gefraudeerde of verduisterde sommen en de financiële follow-up van de ontdekte gevallen te worden verbeteren. De kwaliteit van de communautaire wetgevingen en de daarin opgenomen repressieve maatregelen voor de administratieve en strafrechtelijke bestraffing van fraudeurs moeten worden uitgebreid tot alle sectoren. Het succes van een dergelijke strategie berust tevens op een aanzienlijke inspanning op het gebied van de preventie. De Commissie heeft nieuwe interne procedures4 ingesteld, die moeten bewerkstelligen dat de teksten gedurende het hele wetgevings- en besluitvormingsproces "fraudebestendig" zijn. Een dergelijke aanpak van de preventie kan slechts succes hebben indien de lidstaten zelf een soortgelijk beleid voeren. Al deze 3 4 COM(94) 92 def. SEC(96) 1802. taken maken overigens deel uit van de actie SEM 20005, waarmee in het bijzonder wordt getracht het financiële beheer van de uitgaven van de Unie voortdurend te verbeteren. De resultaten die sinds 1994 zijn behaald, hebben de deugdelijkheid aangetoond van de geïntegreerde aanpak van het verschijnsel "communautaire fraude". Deze aanpak is het referentie-beleidsmodel voor de strijd tegen de grote criminaliteit op het niveau van de Unie, waarin alle aspecten van een algemene aanpak (aanwezigheid ter plaatse, verbetering van de informatiestroom en de analyse, versterking van het partnerschap en nauwere samenwerking tussen alle betrokkenen, versteviging van het communautair wettelijk kader, harmonisering van de strafwetgeving) worden gecombineerd. Deze communautaire aanpak heeft zich vertaald in gezamenlijke werkzaamheden, zowel met de in de strijd tegen de financiële misdaad gespecialiseerde diensten als met de traditionele repressieve diensten op financieel gebied (politie, rijkswacht, douane, belastingen, economische controle. ). Overigens werd op de Europese Raad van Dublin een gelijksoortige alomvattende strategie aangeraden om in het algemeen alle vormen van georganiseerde criminaliteit doeltreffender te bestrijden. 1. 1 Praktische resultaten: hoe fraude beter op het spoor te komen /. 1. 1 Het kader waarin de operationele opdracht van de Commissie wordt uitgevoerd UCLAF is de operationele dienst voor fraudebestrijding van de Commissie. Deze in 1988 opgerichte centrale structuur -voor de fraudebestrijding werd vanaf 1994 verder ontwikkeld rond de huidige strategie ter bestrijding van fraude en structureel versterkt door de toekenning van extra middelen in 1995. Zo konden in 1996 meer dan 300 onderzoeken worden uitgevoerd. De algemene aanpak heeft de Commissie ertoe gebracht haar centrale structuur te organiseren door deze te baseren op de multidisciplinariteit van de "expertises (op het gebied van financiën, politie, douane, justitie, belastingen. ). Door de aanpassing van de interne organisatie van de diensten van de Commissie kon de verwezenlijking van de interdisciplinaire doelstellingen worden vergemakkelijkt, zowel op wetgevend als op operationeel gebied6. Via kennis van de concrete toestand en een nauwkeurige analyse van het complexe en bijzonder beweeglijke verschijnsel fraude en van de omvang hiervan op het niveau van de Unie kan het geld van de Europese belastingplichtige doeltreffend worden beschermd. Door nauwkeurige kennis van de toestand en de risico's kan de reactie van de communautaire instellingen op het fraudegevaar voortdurend worden verbeterd. Dank zij de nieuwe verordening betreffende de controles ter plaatse die door de Commissie worden uitgevoerd7, kan deze nauwkeurige kennis van het terrein in alle ^ "Sound and Efficient Management" (gezond en doeltreffend beheer). 6 7 Zie de Jaarverslagen "Fraudebestrijding" 1994 en 1995. Zie hoofdstuk 6. 1,blz. 49. sectoren waarin de Unie actiefis, worden verkregen. De verordening is op 1 januari 1997 in werking getreden en heeft een nauwkeurig bepaald doel: de bescherming van'de financiële belangen van de Gemeenschap en het onderzoek naar onregelmatigheden. Zij stelt de Commissie voor het eerst in de gelegenheid ónder dezelfde voorwaarden op het gebied van de inkomsten op te treden als op dat van de uitgaven. De verordening geeft concreet gestalte aan het partnerschap met de lidstaten door nauwkeurig de voorwaarden te omschrijven waaronder de Commissie gemachtigd is op te treden zonder het subsidiariteits-beginsel te schenden. De Commissie kan controles ter plaatse uitvoeren om onderzoek te doen: naar ernstige of misdaadnetwerken zijn betrokken die in verscheidene lidstaten actief zijn; transnationale onregelmatigheden of onregelmatigheden waarbij naar onregelmatigheden indien de situatie in een lidstaat het noodzakelijk maakt de controles te versterken ten einde de doeltreffendheid van de bescherming van de financiële belangen en een gelijk beschermingsniveau binnen de Gemeenschap te waarborgen; op verzoek van de betrokken lidstaat. In de verordening is tevens bepaald: onder welke voorwaarden de Commissie toegang heeft tot informatie en documentatie evenals tot terreinen, lokalen en vervoermiddelen van de marktdeelnemers en andere plaatsen voor professioneel gebruik; dat de martktdeelnemers ervoor dienen te zorgen dat de Commissie haar controles gemakkelijk kan uitvoeren; onder welke voorwaarden de nationale overheidsdiensten bijstand verlenen; dat de nationale overheidsdiensten verplicht zijn in voorkomend geval alle nodige hulp te verstrekken. Tenslotte legt de verordening tevens een nauw verband tussen de administratieve controle ter plaatse en de strafrechtelijke behandeling van fraude, aangezien zij de vaststellingen van de UCLAF-vertegenwoordigers bewijskracht verleent voor rechterlijke instanties. Door deze nieuwe verordening, die in overeenstemming is met de strategie ter bestrijding van fraude die de Commissie sinds 1994 voorstaat, worden haar nieuwe bevoegdheden toegekend die bestaan in follow- up en het voortdurend bijstand verlenen aan de nationale overheidsinstellingen die belast zijn met de strafvervolging. 1. 1. 2 Instrumenten tot ondersteuning en sturing van activiteiten ter bestrijding van fraude Daar de zware fraudegevallen in de Gemeenschap transnationaal en goed georganiseerd zijn8, dienen multidisciplinaire en multinationale interventie-eenheden te worden ingezet. In dit verband werden task-groups (ondersteunings- en interventie-eenheden) opgericht ten einde het onderzoek te richten op fraudegevoelige sectoren. Het zijn bijzonder flexibele teams die rond contactpunten tussen de nationale overheden en de Commissie worden gevormd om het hoofd te bieden aan de dreiging van de georganiseerde misdaad. 8 Zie hoofdstuk 3. 1, vanaf blz. 25. Deze teams zullen bij hun werkzaamheden meer en meer en steeds beter gebruik moeten maken van de informatie waarover de Commissie beschikt, door uit te gaan van een aangepaste mobiliteit die nodig is om op te treden op het niveau van de Unie, waarbij de deskundigheid van de verschillende lidstaten wordt samengevoegd teneinde de gevaren die de mondiale ontwikkeling van de georganiseerde financiële misdaad inhoudt, doeltreffend te kunnen bestrijden. De lidstaten hebben ook reeds bepaalde maatregelen genomen om gespecialiseerde ten nadele van de diensten op Gemeenschapsbegroting (bijv. Italië en Frankrijk) of om op dit gebied bevoorrechte relaties met de Commissie te ontwikkelen (met name België en Spanje)9. ter bestrijding van de te richten fraude Er is ook een hecht partnerschap tussen de Commissie en de andere instellingen. Naast de belangrijke rol van de begrotingsautoriteit (Europees Parlement en Raad) heeft de Commissie (UCLAF) een specifieke overeenkomst gesloten met de Rekenkamer, waardoor de Commissie onderzoeken ter bestrijding van fraude kon inleiden op grond van door de Rekenkamer verschafte inlichtingen. Het is uiteraard absoluut noodzakelijk de werkzaamheden op het terrein te versterken. Een aantal technische en operationele middelen ("Intelligence") moet worden aangepast om tot een beter begrip te komen van het verschijnsel financiële criminaliteit en sneller op het spoor te komen van onregelmatigheden en fraudegevallen. Deze middelen moeten bij de Commissie worden ontwikkeld en voortdurend ter beschikking staan van de onderzoeksteams van UCLAF en de nationale overheidsdiensten. Voor het eerst is op Europees niveau een dergelijk gamma van middelen bruikbaar. Alle sectoren vallen binnen het werkingsgebied van de verordeningen waarin de verplichtingen van de lidstaten en de Commissie inzake mededeling van fraudegevallen en onregelmatigheden worden gedefinieerd10. Dit nieuwe systeem van wederzijdse informatie zorgt voor de vereiste transparantie die onmisbaar is voor de financiële, administratieve en juridische follow-up van de dossiers. Het ondersteunt tevens de daadwerkelijke uitvoering van onderzoeken in het veld. Door deze gegevens te verzamelen wordt het zowel voor de lidstaten als voor de Gemeenschap mogelijk het verschijnsel fraude regelmatig te onderzoeken, evenals de verschuivingen en ontwikkelingen ervan en de risico's voor de Europese openbare financiën. In dit verband neemt de Commissie zich voor om met de wetenschappelijke ondersteuning van haar Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek een werkelijk centrum voor de opslag van informatie en de Zie het jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 46 en 47. 10 Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad voor de traditionele eigen middelen (PB L 155 van 7. 6. 1989); Verordening (EEG) nr. 595/91 van de Raad voor het EOGFL-Garantie (PB L 67 van 14. 3. 1991); Verordening (EEG) nr. 4253/88 van de Raad voor het structuurbeleid (PB L 374 van 31. 12. 1988) en Verordening (EG) nr. 1681/94 van de Commissie (PB L 178 van 12. 7. 1994) waarin nauwkeurig wordt vastgesteld hoe de mededelingen dienen te geschieden; Verordening (EG) nr. 1164/94 van de Raad (artikel 12) tot oprichting van het Cohesiefonds (PB L 130 van 25. 5. 1994) en Verordening (EG) nr. 1831/94 van de Commissie (PB L 191 van 27. 7. 1994) waarin nauwkeurig wordt vastgesteld hoe de mededelingen dienen te geschieden; Verordening (EEG) nr. 1468/81 van de Raad voor de manier waarop in het kader van de wederzijdse bijstand inlichtingen op douane- en landbouwgebied moeten worden medegedeeld (PB L 144 van 2. 6. 1981). analyse van gegevens op te richten11. Zij is tevens voornemens specifieke banden tussen de UCLAF en Europol12 tot stand te brengen. Vqoral op douanegebied werden maatregelen genomen met het oog op het creëren van een systeem voor uitwisseling van informatie. Het "Early Warning System ": een systeem van voorafgaande kennisgeving voor risicogevoelige goederen (douanevervoer) tussen de douanekantoren van vertrek en bestemming^; het elektronisch systeem voor de uitwisseling van douanegegevens tussen de onderzoeksdiensten van de lidstaten^; gezien de ontwikkeling van de fraude en de betrokkenheid van vaak buiten de grenzen van de Gemeenschap gevestigde internationale misdaadnetwerken hierin worden in de nieuwe associatieovereenkomsten met derde landen (modelprotocol betreffende de samenwerking op douanegebied), met name met de landen die in aanmerking komen voor toetreding, tevens fraudebestrijdingsclausules opgenomen. 1. 1. 3 Justitiële samenwerking in de praktijk Fraude heeft vaak een internationaal karakter. Doordat de 15 lidstaten elk hun eigen nationale procedures hanteren, leidt dit tot een versnippering van de vervolging en van de middelen tot bewijsvoering, terwijl de fraudeurs zonder omwegen kunnen handelen met behulp van transnationale criminele netwerken en de laatste ontwikkelingen in telecommunicatie en informatica. Onder deze omstandigheden kan er geen genoegen meer worden genomen met de huidige procedures. De steun van de Commissie met haar deskundigen inzake strafrecht, evenals de uitwisseling van informatie tussen haar bevoegde diensten en de rechterlijke instanties van de lidstaten vormen een aanzet tot een oplossing waarvoor een coördinatie in dezen op het niveau van de Unie noodzakelijk is (strafrechtelijk samenwerkingsverband). Op 23 en 24 april 1996 organiseerde het Europees Parlement op initiatief van haar Commissie begrotingscontrole een interparlementaire conferentie over fraudebestrijding. Naar aanleiding van deze conferentie heeft het Europees Parlement bij monde van zijn voorzitter Klaus Hansen de idee van een Europees rechtsgebied met duidelijke en welomlijnde doelstellingen - waarin rekening zou worden gehouden met de bijzondere verantwoordelijkheid van de instellingen inzake de bescherming van het geld van de Europese belastingplichtige - weer ter sprake gebracht. In dit verband heeft het Europees Parlement de Commissie verzocht om een studie betreffende de verwezenlijking van een Corpus Juris houdende strafbepalingen ter bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie16. Op grond hiervan wil het Europees Parlement in het eerste halfjaar 1 ' Zoals overigens het Europees Parlement aanraadt in de aanbevelingen van zijn tijdelijke enquêtecommissie communautair douanevervoer ("Rapport final et recommandations", doc. PE 220 895/def). Zie tevens hoofdstuk 5. 3. 1. 2, blz. 45. 12 Overeenkomst van 26. 7. 1995 tot oprichting van een Europese Politiedienst, PB C 316 van 27. 11. 1995. 13 Zie hoofdstuk 2. 4. 1. 1, blz. 16. ^ Het SCENT-systeem, zie hoofdstuk 5. 5. 1, betreffende de wederzijdse administratieve bijstand, blz. 47. '5 Protocol inzake wederzijdse administratieve bijstand op douanegebied. 16 Een groep wetenschappers van hoog niveau deed de Commissie onlangs de conclusies van deze studie toekomen. 9 1997 een reeks initiatieven ontvouwen om een grootschalige discussie op gang te brengen rond het thema "naar een Europees rechtsgebied"17. 1. 2 Ontwikkeling van de financiële follow-up : hoe de Europese belastingbetalers beter te beschermen Daar de bevoegdheden over de verschillende beheerders en gemachtigden van de Commissie verdeeld zijn en er geen uniek juridisch kader is inzake de kennisgeving door de nationale overheidsdiensten, is het de vraag hoe op communautair vlak een systematische en doelmatige financiële follow-up kan worden uitgevoerd. Door het goedkeuren van nieuwe verordeningen inzake meldingen en de tenuitvoerlegging van de aanbevelingen van de GPV18 in het kader van het initiatief SEM 2000 kan de transparantie worden verbeterd en een betere coördinatie worden verwezenlijkt van allen die betrokken zijn bij de terugvordering van verduisterd geld. Door deze wederzijdse verplichting tot transparantie ten aanzien van de lidstaten en de Commissie zouden deze hun eigen financiële verantwoordelijkheid beter op zich kunnen nemen, zowel op het gebied van de traditionele eigen middelen als op dat van de uitgaven. Zodoende zullen de Commissie en de lidstaten beter in staat zijn voor een regelmatige follow-up van de vastgestelde verplichtingen te zorgen met het oog op een betere afbakening van hun financiële verantwoordelijkheid en eventueel op het nemen van wetgevingsinitiatieven voor een efficiënte en beter geharmoniseerde invordering van de niet-verschuldigde of ontdoken bedragen. De invordering is een fundamentele verplichting en het logische en onontbeerlijke gevolg van de werkzaamheden die in het veld zijn verricht en die hebben geleid tot de opsporing van onregelmatigheid of een fraude. Zij is een van de graadmeters van het succes van de fraudebestrijding. Eigenlijk is het een eenvoudige compenserende maatregel. De Europese belastingplichtige zou immers niet aanvaarden dat fraudeurs de ontdoken of onterecht ontvangen sommen behouden, terwijl de geleden schade voor rekening komt van de openbare financiën. Voortaan zijn lidstaten verplicht kennis te geven zowel van de door hen ontdekte onregelmatigheden als van de bepalingen die moeten waarborgen dat zij hun verantwoordelijkheid inzake invordering op zich nemen. Op het gebied Yan de eigen middelen In de wijziging van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad wordt bepaald dat de stand van de door de lidstaten uitgevoerde invorderingen bij onregelmatigheden en fraudegevallen voortdurend moet 17 18 Een groep van zeven Europese magistraten die goed op de hoogte zijn van de problematiek van de strijd tegen de internationale financiële misdaad gaat ook uit van deze hypothese. Deze magistraten betogen dat de huidige instrumenten (in het bijzonder de wederzijdse hulp op het gebied van het strafrecht) hoegenaamd niet volstaan ten aanzien van deze dreiging (zie "La justice ou le Chaos. L'appel de Genève", livre d'entretiens door Denis Robert, éditions Stock, oktober 1996). De Commissie heeft voorgesteld een groep van persoonlijke vertegenwoordigers (GPV) van de lidstaten samen te brengen; dit initiatief werd ondersteund door de Europese Raad van Madrid van december 1995. De lidstaten bleken bereid hun deel van de verantwoordelijkheid voor deze inspanning op zich te nemen om alle aspecten van het financieel beheer van de Unie te verbeteren. Ook hebben verscheidene vertegenwoordigers van het Europees Parlement en de Europese Rekenkamer deelgenomen aan bepaalde aspecten van dit overleg. Deze groep, die een raadgevende taak heeft en dus gerechtigd is aanbevelingen te doen, heeft in 1996 zesmaal vergaderd en legde in december 1996 haar eerste conclusies voor aan de Europese Raad van Dublin, die deze nagenoeg volledig heeft goedgekeurd. In 1997 zullen de comités van de Structuurfondsen (waarbij delegaties van de lidstaten en de Commissie betrokken zijn) worden geraadpleegd over de aanbevelingen waarvoor wetgevende bepalingen nodig zijn. 10 worden bijgewerkt. De Commissie™ zou voortaan de standvan de invordering van de ontdoken middelen moeten kunnen volgen en maatregelen aanbevelen die volgens haar ontoereikende nationale acties kunnen verbeteren. Bovendien is zij voornemens bepaalde wijzigingen van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad voor te stellen ten einde de bepalingen met betrekking tot de invordering en de verantwoordelijkheid van de lidstaten te verduidelijken. Voorts heeft de Commissie een follow-upsysteem met behulp van steekproeven ten uitvoer gelegd voor bepaalde onregelmatigheden en fraudegevallen op het gebied van de traditionele eigen middelen waarbij bijzonder grote sommen2-® betrokken zijn, die samen meer dan driekwart van het bedrag uitmaken dat in het geding is bij de gevallen die door de lidstaten zijn medegedeeld in het kader van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad11. Op het gebied van het EOGFL-Garantie Na een analyse van de interne mechanismen werd de procedure van goedkeuring van de rekeningen degelijker en transparanter gemaakt. Bijgevolg worden de juistheid en de regelmatigheid van de handelingen die door de Fondsen worden gefinancierd, beter gewaarborgd. De bedragen die in het geding zijn bij fraudegevallen en onregelmatigheden, worden nauwgezet geregistreerd en beter gecontroleerd. Daarom bevordert de zuiveringsprocedure de vaststelling van nationale controlemechanismen, zodat tevens een betere preventie is gegarandeerd. Bovendien heeft de Commissie voorzien in de invoering van een specifieke boekhouding inzake landbouw, naar het voorbeeld van wat bestaat voor de in te vorderen rechten op het gebied van de traditionele eigen middelen. Op het gebied van de structurele maatregelen De Commissie en de lidstaten hebben intensieve inspanningen gedaan om bepaalde verwarringen of interpretatieverschillen op te lossen betreffende de criteria voor het traceren van uitgaven in het kader van door de gemeenschap gefinancierde programma 's. i Krachtens Verordening (EEG) nr. 4253/88 is duidelijk vastgelegd dat de lidstaten zowel verplicht zijn onregelmatigheden te melden als de ermee gemoeide sommen dienen in te vorderen. Maar toch moet nog worden bepaald onder welke voorwaarden een lidstaat die deze fundamentele verplichtingen heeft vervuld, over de teruggekregen bedragen kan beschikken, ten einde deze toe te wijzen aan andere projecten, waarbij geen sprake is van onregelmatigheid. Zo bleek het ook absoluut noodzakelijk de bevoegdheden en verplichtingen van de lidstaten gedurende het hele proces van toewijzing, beheer en controle van de structuurfondsen toe te lichten en beter bekend te maken, zonder daarbij uit het oog te verliezen dat de verantwoordelijkheid voor de controles in de eerste plaats op, nationaal niveau ligt. Daarom heeft de Commissie besloten een uitvoeringsverordening uit hoofde van artikel 23, lid 1, van Verordening (EEG) nr. 4253/88 van de Raad in te dienen met het oog op de voorwaarden voor de controles die door de lidstaten moeten worden uitgevoerd. Er moet tevens nog worden onderzocht welke maatregelen moeten worden genomen ten aanzien van lidstaten die niet aan hun verplichtingen voldoen (zoals de Europese Raad van Madrid van december 1995 heeft gevraagd met het doel het beginsel van zuivering, zoals dit bestaat op landbouwgebied, uit te breiden naar andere sectoren). In dit verband zal de Commissie verduidelijken onder welke voorwaarden zij de in de artikelen 23 en 24 van Verordening (EEG) nr. 4253/88 van de Raad geboden mogelijkheden om - eventueel forfaitaire - nettocorrecties uit te voeren ten volle wenst te benutten. Het resultaat van deze verschillende maatregelen zal mettertijd worden gemeten. Een bijkomend probleem is evenwel dat de verschillende door de lidstaten gevoerde invorderingsprocedures talrijke mogelijkheden tot beroep en zelfs door de traagheid van de administratieve en gerechtelijke procedures. De tenuitvoerlegging van beslissingen tot daadwerkelijke in het gedrang kunnen komen door de diverse '" Die sinds 11. 12. 1992, toen zij haar ontwerp-tekst indiende, aandrong op een inhoudelijke verbetering van de mededelingen van de lidstaten. 20 Follow-upsysteem met behulp van steekproeven (steekproef "BI 994"), zie het jaarverslag "Fraudebestrijding" 1994, blz. 67 en volgende. Zie tevens hoofdstuk 2. 5. 1, blz. 20. 21 Zie hoofdstuk 5. 1, blz. 42. 11 invordering van de verschuldigde bedragen is des te moeilijker grensoverschrijdende vorderingen. in geval van Deze maatregelen tot vergoeding hebben niet de afschrikkende werking van sancties. Daarnaast ten einde de fraudegevoelige aspecten ervan te verbeteren en zowel de inning als het repressieve instrumentarium te versterken. is een grondiger evaluatie van de wetgeving nodig 1. 3 De communautaire wetgeving verbeteren : hoe het besluitvormingsproces en het juridisch kader aan te passen met het oog op een betere preventie Naast de invoering van homogenere controle- en sanctiemiddelen dient in de eerste plaats het financieel beheer en de fraudebestendigheid van de wetteksten te worden verbeterd overeenkomstig de ideeën die voortvloeien uit de vergelijkende analyse van de nationale maatregelen tot toepassing van artikel 209A van het EG-Verdrag, die is voorgelegd aan de Europese Raad van Madrid in 199522. • In deze vergelijkende analyse is duidelijk naar voren gekomen dat fraudebestrijding vergezeld moet gaan van doelmatige preventie. De Commissie heeft in 1996 in de context van het programma SEM 2000 nieuwe interne maatregelen goedgekeurd met het doel een grotere waakzaamheid aan de dag te leggen ten einde lacunes te voorkomen in de wetgeving en de besluiten die rechtstreekse of indirecte financiële gevolgen hebben. De vereiste van fraudebestendigheid geldt zowel voor bestaande teksten als voor nieuwe voorstellen23. De GPV heeft er met nadruk op gewezen dat deze inspanningen zinloos zouden zijn zonder een verhoogde waakzaamheid van de Raad en het Europees Parlement tijdens het besluitvormingsstadium van de wetgevingsprocedure. Amendementen waardoor de wetgeving wordt verzwakt of waardoor - bijvoorbeeld bij de uitwerking van definitieve compromisteksten - elementen worden ingevoegd die indirect aanleiding kunnen geven tot onregelmatigheden of fraude, moeten worden voorkomen. De Commissie heeft verklaard dat zij er het hoogste politieke belang aan zal hechten dat hiermee wordt rekening gehouden vóór de definitieve goedkeuring van een wettekst. • De aanpak om de procedures voor besluitvorming, follow-up, beheer en betaling van begunstigden te vereenvoudigen en transparanter te maken, draagt ertoe bij dat sommige oorzaken van verkeerd gebruik van fondsen, ondoorzichtigheid en onregelmatigheden worden voorkomen. Bij deze acties dienen ook de lidstaten te worden betrokken. Sommige andere aanbevelingen van de GPV hebben tevens gevolgen voor de preventie van onregelmatigheden en fraude. Enkele voorbeelden: beter beheer van het beleid van de Unie als zodanig, met name die aspecten waarvan het beheer is toevertrouwd aan de lidstaten; 22 COM(95) 556 def. Zie het jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 35 en volgende. 23 Invoering van een controle van de teksten vóór zij aan de Raad worden voorgelegd en organisatie van een controle achteraf van de reeds van kracht zijnde teksten waarvan is vastgesteld dat zij te fraudegevoelig zijn. 12 voortzetting van de inspanningen waardoor de door de Commissie, de Rekenkamer en de lidstaten uitgevoerde controles konden worden verbeterd. • Meer in het bijzonder op douanegebied draagt het programma Douane 2000 bij tot de uitvoering van acties om een einde te maken aan de huidige onvolkomenheden bij het beheer van de douane-unie. Deze acties bestaan erin: verbetering van de juiste toepasbaarheid en toepassing van de wetgeving; , ontwikkeling, als onmisbaar element van het douanebeleid, van nauwe betrekkingen met derde landen. 1. 4 Een strenger strafbeleid : de afschrikking verbeteren Terugbetaling kan in geen geval worden beschouwd als een sanctie. Hierdoor wordt alleen de billijkheid ten aanzien van de belastingplichtige hersteld door de financiële last van de gepleegde fraude en onregelmatigheden te laten vergoeden door de schuldigen. Deze reparatoire maatregelen hebben geen bestraffend karakter en moeten worden aangevuld met sancties van administratieve of strafrechtelijke aard, waarvan de afschrikkende werking evident is. Ten einde de communautaire financiën in de hele Gemeenschap op gelijke wijze te beschermen en de vorming van gebieden met mindere repressie te voorkomen, dient ten aanzien van de sancties overal in de Unie een vergelijkbaar niveau te worden bereikt. Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 van de Raad betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap behelst één enkel kader voor het opleggen van communautaire administratieve sancties; dit weerspiegelt de actie die in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid wordt uitgevoerd. Op douanegebied zal het lopende onderzoek van de toestand leiden tot een homogener systeem van administratieve douanesancties. Met behulp van de resultaten van de aanvullende werkzaamheden over de stand van toepassing van artikel 209 A EG kan de vergelijkende analyse, waarom de Raad en het Europees Parlement hebben verzocht, worden verbeterd en kan richting worden gegeven aan de initiatieven van de Commissie in alle uitgavensectoren24. Afgezien van de administratieve sancties, heeft de Commissie bij de evaluatie van de verenigbaarheid van de nationale strafrechtelijke sancties vastgesteld hoezeer deze uiteenlopen. De Commissie heeft initiatieven in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie genomen om de strafrechtelijke apparaten van de lidstaten te harmoniseren. De ondertekening van de Overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschap in 1995 en van het eerste protocol bij deze overeenkomst betreffende corruptie in 1996 zijn een belangrijke vooruitgang. Deze instrumenten voorzien in de strafrechtelijke incriminatie van fraude ten koste van de begroting van de Unie, overal in de Gemeenschap. Om ervoor te zorgen dat deze vooruitgang niet van belang is ontbloot, moeten deze instrumenten door de nationale parlementen worden geratificeerd. Samen met de verwezenlijking van een gemeenschappelijke en doeltreffende strafrechtelijke vervolging van fraude zal dit de 24 Zie voetnoot nr. 22 ónder aan blz. 12. 13 tenuitvoerlegging van een efficiënte justitiële samenwerking en de toepassing van homogene strafrechtelijke sancties in alle lidstaten vergemakkelijken. Op grond hiervan en krachtens de verordening inzake controles ter plaatse (bewijskracht van de vaststellingen van de Commissie voor de strafrechter) zal het bijkomende protocol bij de Overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschap25, waarover nog wordt onderhandeld, een wettelijk kader bieden voor de bijstand van de Commissie bij het streven naar een gelijke strafrechtelijke behandeling van de dossiers in de hele Gemeenschap. 2. STATISTIEKEN EN ANALYSES26 Het doel van dit hoofdstuk is een gedetailleerde analyse te geven van de gegevens waarover de Commissie beschikt. Zodoende kunnen concrete elementen worden verzameld teneinde de omvang van het verschijnsel vast te stellen en hieruit conclusies te trekken voor de toekomstige maatregelen. 2. 1 Toestand in 1996 Op het gebied van de traditionele eigen middelen is het aantal in 1996 ontdekte fraudes en onregelmatigheden afgenomen ten opzichte van het voorgaande jaar, terwijl de gevolgen voor de begroting zijn toegenomen. In 1996 zijn door de lidstaten en de Commissie ongeveer 2 060 fraudes en onregelmatigheden ontdekt, waarmee ongeveer 787 miljoen ecu is gemoeid (tabel 1). Deze cijfers zijn gebaseerd op de resultaten van onderzoeken die in samenwerking met de lidstaten door UCLAF zijn uitgevoerd, op de mededelingen van de lidstaten over het eerste halfjaar 1996 en op een extrapolatie van deze mededelingen voor het tweede halfjaar 1996. Overeenkomstig Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad, die in 1996 nog steeds van toepassing was, meldden de lidstaten de ontdekte gevallen namelijk slechts twee keer per jaar. Pas vanaf 1997 verplicht de wijziging van deze verordening27 de lidstaten ertoe de ontdekte gevallen en de bijwerkingen elk kwartaal te melden; hierdoor zal in de toekomst een doeltreffendere follow-up mogelijk worden en kan rekening worden gehouden met de gegevens over een heel jaar. Op het gebied van de uitgaven van het EOGFL-Garantie zijn zowel het aantal door de lidstaten en de Commissie ontdekte gevallen als de gevolgen voor de begroting toegenomen ten opzichte van het voorgaande jaar. In 1996 zijn meer dan 2 100 gevallen ontdekt; de gevolgen hiervan voor de begroting bedroegen 346 miljoen ecu (tabel 2). Op het gebied van de uitgaven voor structurele maatregelen is sprake van een nog grotere de toename ten opzichte van 1995. In 1996 hebben de lidstaten en de Commissie 385 gevallen ontdekt, waarmee 152 miljoen ecu aan begrotingsmiddelen was gemoeid (tabel 3). 25 Zie hoofdstuk 6. 2. 2. ,blz. 52. 26 Alle tabellen en grafieken bevinden zich in de bijlage. 27 Zie hoofdstuk 5. 1, blz, 42. 14 Tenslotte heeft de Commissie op het gebied van de directe uitgaven1* 42 gevallen ontdekt waarmee 16 miljoen ecu was gemoeid (tabel 4). 2. 2 Ontwikkelingen 2. 2. 1 Traditionele eigen middelen Wanneer men de toestand in 1996 vergelijkt met die van de voorafgaande jaren, blijkt dat het aantal ontdekte gevallen ten opzichte van 1994 en 1995 licht is afgenomen, terwijl de financiële gevolgen van deze gevallen blijven toenemen. Het gemiddelde financiële belang (ongeveer 140. 000 ecu in 1996, tegenover 130. 000 ecu in 1995) van een door de lidstaten gemeld geval, die als eerste verantwoordelijk zijn voor de inning van de traditionele eigen middelen, is opnieuw duidelijk lager dan die van een geval dat door de Commissie in samenwerking met de lidstaten is behandeld; deze financiële belang is gestegen van circa 1,6 miljoen ecu in 1995 tot 2,3 miljoen ecu in 1996. Dit vloeit voort uit het feit dat de Commissie haar inspanningen concentreert op de grote gevallen van georganiseerde criminaliteit waarbij internationale netwerken met name fraudegevoelige producten, d. w. z. producten waarvoor hoge rechten en belastingen moeten worden betaald, zoals sigaretten, aan de regelingen onttrekken. Indien de gefraudeerde bedragen met de financiële stromen worden vergeleken (tabel 5) blijkt dat de gevolgen veel groter zijn bij de traditionele eigen middelen (die ongeveer 17% van het totaal van de begrotingsmiddelen uitmaken) dan op het gebied van de uitgaven voor "structurele maatregelen en EOGFL-Garantie" (die meer dan 80% van het totaal van de begrotingsuitgaven uitmaken). 2. 2. 2 Uitgaven Op het gebied van de uitgaven van het EOGFL-Garantie is het aantal ontdekte gevallen aanzienlijk afgenomen, terwijl de totale gevolgen voor de begroting lager liggen dan in 1994, maar hoger dan in 1995. Dit bewijst dat de opsporingssystemen van de lidstaten steeds beter worden en weerspiegelt de resultaten van de maatregelen die zijn genomen in het kader van de hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Anderzijds toont deze ontwikkeling aan dat een beperkt aantal zeer omvangrijke gevallen (zoals in 1994 in de sector granen) een zwaarwegende invloed op de cijfers kan hebben. De belangrijkste toename van het aantal door de lidstaten gemelde gevallen (+ 50%) en van de totale financiële gevolgen (die ten opzichte van 1995 meer dan het dubbele bedragen) vond plaats op het gebied van de structurele maatregelen. In dit verband moet erop worden gewezen dat het meldingen-systeem pas sinds 1994 wordt gebruikt en dat de verantwoordelijke fraudebestrijdingsdienst van de Commissie zijn operationele werkzaamheden pas in dat jaar kon aanvangen. 28 "Directe uitgaven" zijn uitgaven aan begunstigden via contracten die rechtstreeks door de Commissie worden beheerd en gecontroleerd (bijvoorbeeld op de gebieden onderzoek, energie, milieu. ), zonder dat hieruit voor de lidstaten verplichtingen voortvloeien. 15 2. 3 Informatiebronnen De formele mededelingen van de lidstaten op grond van de sectorale verordeningen blijven een belangrijke bron van informatie over fraudes en onregelmatigheden. In 1996 zijn op het gebied van de traditionele eigen middelen 1950 onregelmatigheden gemeld en op het gebied van de indirecte uitgaven (EOGFL-Garantie en structurele maatregelen) 2241 gevallen. De mededelingen van de lidstaten hebben slechts betrekking op de helft van de totale gevolgen voor de begroting van de in 1996 ontdekte fraudes en onregelmatigheden. De oorzaak hiervan is het feit dat de omvangrijke gevallen, met name die waarbij de georganiseerde criminaliteit betrokken is, de mogelijkheden tot optreden van een lidstaat te boven gaan, en de Commissie vaak de enige instantie is die de gevolgen ervan kan bepalen en de onderzoeken naar dergelijke ingewikkelde, grensoverschrijdende gevallen kan coördineren. Verordening (EG) nr. 745/96 van de Commissie houdende bepalingen ter uitvoering van Verordening (EG) nr. 1469/95 van de Raad tot opstelling van de "Zwarte lijst" is pas op 1 juli 1996 in werking getreden. Het aantal mededelingen dat in 1996 uit dien hoofde aan de Commissie is toegezonden, was derhalve zeer klein. Het effect van deze verordening zal pas vanaf 1997 in volle omvang merkbaar worden, d. w. z. na de goedkeuring van de technische uitvoeringsbepalingen, de aanpassing van de structuren in de lidstaten en de ingebruikneming van een geautomatiseerd systeem voor de opslag en verwerking van de gegevens door de Commissie. Het gratis telefoonnummer bleek opnieuw een interessante aanvullende informatiebron. Het aantal in 1996 geregistreerde telefonische meldingen lag bijna op hetzelfde niveau als in 1995 (bijna 4 000). Tweeënveertig meldingen gaven aanleiding tpt een nader onderzoek, in de eerste plaats op het gebied van de traditionele eigen middelen en de structurele maatregelen. 2. 4 Sectorale analyses 2. 4. 1 Traditionele eigen middelen 2. 4. 1. 1 Douanevervoer De Commissie had herhaaldelijk gewezen op de zorgwekkende situatie op het gebied van de regeling douanevervoer29. In 1996 is in verband met deze regeling niet alleen de eerste enquêtecommissie op grond van artikel 138C van het EG-Verdrag ingesteld door het Europees Parlement30, maar is tevens gebleken dat deze sector voor de Commissie en de lidstaten geautomatiseerde waarschuwingssysteem (Early Warning System) met betrekking tot fraudegevoelige producten31, die eind mei 1996 plaatsvond, maakt trouwens een betere follow-up van de transacties en een snellere interventie in het veld mogelijk. ingebruikneming had. De prioriteit van het 29 Zie het jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 80. 30 Zie hoofdstuk 5. 3. 1. 2, blz. 45. Zie tevens het jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 31. 31 Producten waarvoor bij invoer in de Gemeenschap zeer hoge rechten moeten worden betaald of producten waarvoor bij uitvoer naar een derde land zeer hoge uitvoerrestituties worden uitgekeerd. 16 De uitwisseling van informatie over douanevervoertransacties waarbij dergelijke producten betrokken zijn, heeft een spectaculaire ontwikkeling doorgemaakt. Sinds de ingebruikneming van het nieuwe geautomatiseerde systeem zijn bijna 30 000 berichten over individuele zendingen uitgewisseld. Deze berichten maken een directe follow-up mogelijk van de transacties waarmee mogelijk is gefraudeerd; dit heeft er in 1996 in enkele gevallen toe geleid dat organisaties die fraudegevoelige landbouwprodukten aan de douanevervoerregeling onttrokken, konden worden opgerold. De efficiëntere controle door de lidstaten van het vervoer van fraudegevoelige producten onder dekking van Tl-documenten en de verscherping van de bepalingen betreffende de zekerheidstelling voor deze producten hebben een positief effect gehad op de fraudepreventie op het gebied van het douanevervoer. De Commissie die krachtens artikel 18, leden 2 en 3, van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad controles ter plaatse heeft uitgevoerd, heeft de lidstaten opgeroepen de nodige regularisaties uit te voeren. Deze controlerende werkzaamheden zijn in 1996 voortgezet. Het aantal in 1996 door de lidstaten gemelde gevallen waarin goederen aan deze regeling werden onttrokken, is ten opzichte van de periode 1990-1995 aanzienlijk gedaald. Daarentegen wordt bij steeds meer zendingen geconstateerd dat sprake is van een onjuiste aangifte van de aard van de goederen bij binnenkomst in de Gemeenschap. 2. 4. 1. 2 Preferentiële tariefregelingen In 1996 waren de operationele werkzaamheden en analyses voornamelijk gericht op een andere groep fraudes en onregelmatigheden, namelijk die welke schade toebrengen aan de financiële belangen van de Europese Unie en aan haar handelsbeleid. Naast de gevallen die betrekking hebben op de doorvoerregeling, die door de Commissie in samenwerking met de lidstaten worden behandeld en die gevolgen hebben voor de traditionele eigen middelen, behoren de meeste gevallen tot deze categorie. Met deze in 1996 ontdekte gevallen is in totaal ongeveer 220 miljoen ecu aan begrotingsmiddelen gemoeid, welk bedrag reeds is opgenomen in het bedrag dat is gemoeid met de fraudes die betrekking hebben op de ontvangsten. De betrokken economische sectoren zijn fraudegevoelig. Het gaat in de eerste plaats om textielproducten, visserij producten en elektronische producten. De preferentiële certificaten die worden afgegeven door de autoriteiten van de derde landen waarmee preferentiële regelingen zijn gesloten, blijken later vaak niet toepasbaar, hetgeen wordt veroorzaakt door tekortkomingen van de afgevende instanties in de derde landen of omdat deze instanties door hun exporteurs zijn misleid. Daarom is de Commissie begonnen om zowel de verplichtingen van de communautaire importeur die een certificaat overlegt om gebruik te kunnen maken van een preferentiële tariefregeling, als de verplichtingen van de afgevende instantie in de derde landen, duidelijker te definiëren32. 32 Zie hoofdstuk 5. 3. 3, blz. 46. 17 2. 4. 2 Uitgaven 2. 4. 2. 1 EOGFL-Garantie De door de lidstaten gemelde onregelmatigheden op dit gebied maken 96% van alle ontdekte gevallen uit. De gevolgen ervan maken ongeveer 60% van de financiële gevolgen uit van alle door de lidstaten en de Commissie ontdekte gevallen. De onderzoeken die de Commissie in samenwerking met de nationale autoriteiten instelt, betreffen vaak geraffineerde gevallen waarbij criminele organisaties betrokken zijn die in verschillende lidstaten actief zijn en de financiële gevolgen van de bij deze onderzoeken geconstateerde fraudes kunnen niet aan één afzonderlijke lidstaat worden toegeschreven. Bij het interpreteren en analyseren van de gegevens over de omvang van lidstaten geconstateerde fraude moet derhalve de nodige de in de afzonderlijke voorzichtigheid worden betracht (zie tabel 6 voor de uitsplitsing van. de gemelde gevallen per lidstaat). Hoewel de uitgaven van het EOGFL-Garantie de laatste jaren relatief stabiel zijn geweest, zijn er opvallende verschuivingen geweest wat betreft de verdeling per sector of per lidstaat. Deze ontwikkeling is mede het gevolg van de hervorming van het GLB, die leidde tot een tendens om meer rechtstreekse steun aan de landbouwers te verstrekken dan steun die verband houdt met de ontwikkelingen op de wereldmarkt. Het was dus interessant deze ontwikkeling van de uitgaven te vergelijken met de ontwikkeling van de geconstateerde onregelmatigheden. Het aandeel van de uitgaven van het EOGFL-Garantie dat onder de noemer "marktondersteuning"33 valt, nam af van 44% in 1992 tot 22% in 1996. Het aandeel van de uitgaven voor "uitvoerrestituties" nam eveneens af, van 27% in 1992 tot 13% in 1996, terwijl het aandeel van de uitgaven voor "rechtstreekse steun aan de landbouwers"34 toenam van 29% in 1992 tot 57% in 1996. De financiële gevolgen van onregelmatigheden bij de uitgaven voor "uitvoerrestituties" (de door de lidstaten medegedeelde onregelmatigheden hebben betrekking op 0,8% van deze uitgaven, en op 2% indien men tevens rekening houdt met de onderzoeken van de Commissie) en de uitgaven voor "marktondersteuning" (de door de lidstaten medegedeelde gevallen hebben betrekking op 1,5% van deze uitgaven, en op 2,2% indien men tevens rekening houdt met de onderzoeken van de Commissie) liggen duidelijk hoger dan bij de "rechtstreekse steun aan de landbouwers" (0,05% van deze uitgayen). Hoewel zij relatief vaak voorkomen ([722] van de 1 944 gemelde gevallen op het gebied van het EOGFL-Garantie in 1996), zijn met de door de landbouwers gepleegde onregelmatigheden betrekkelijk kleine bedragen gemoeid (gemiddeld 15 000 ecu, tegen 90 000 bij marktondersteuningsmaatregelen). uitvoerrestituties gemiddeld 220 000 ecu ecu bij en In 1996 waren met onregelmatigheden de grootste bedragen gemoeid in de sectoren granen, rundvlees, oliën en vetten (olijfolie), groenten en fruit, alsmede melk en zuivelproducten (zie de tabellen 6 en 7). Hiermee wordt bevestigd hetgeen voor de 33 Met name interventiemaatregelen en diverse premies. 34 Met name premies voor de productie en premies voor het uit de productie nemen. 18 periode 1992-1996 werd geconstateerd, behalve wat betreft de sector groenten en fruit. In deze sectoren waren de uitgaven van het EOGFL-Garantie relatief hoog. Wanneer echter de uitgaven van het EOGFL-Garantie in de vier meest getroffen sectoren, uitgesplitst per lidstaat, worden vergeleken met de gemelde onregelmatigheden, blijkt dat deze laatste van jaar tot jaar en van lidstaat tot lidstaat aanzienlijk variëren. 2. 4. 2. 2 Structurele maatregelen Het aantal door de lidstaten gemelde gevallen van onregelmatigheid en de daarmee gemoeide bedragen zijn in 1996 duidelijk gestegen ten opzichte van de voorafgaande jaren. Deze ontwikkeling is het gevolg van de geleidelijke tenuitvoerlegging door de lidstaten van de regelgeving op dit gebied, ook al voldoen enkele lidstaten slechts gedeeltelijk aan hun wettelijke verplichtingen. Er zij op gewezen dat de als onregelmatigheid gemelde gevallen niet noodzakelijkerwijs betrekking hebben op fraudegevallen, ten aanzien waarvan het opzettelijk karakter van de gedraging nog niet is aangetoond. Het aantal onderzoeken dat door de Commissie in samenwerking met de lidstaten is ingesteld, ligt iets lager dan in 1995 (88 in plaats van 112), maar het ermee gemoeide bedrag is verviervoudigd (88 miljoen ecu in plaats van 23). Deze ontwikkeling is toe te schrijven aan de betere systemen die door de lidstaten in gebruik zijn genomen en aan het feit dat de onderzoeken van de Commissie worden toegespitst op de belangrijkste gevallen. Qua aantal overheersen de gemelde gevallen die betrekking hebben op het Europees Sociaal Fonds (ESF), en qua financiële gevolgen de gemelde gevallen die betrekking hebben op het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Het type onregelmatigheid dat het vaakst voorkomt, in 50% van de gevallen, is het overleggen van ongeldige documenten of het ontbreken van bewijsstukken. Met betrekking tot de overige gevallen heeft 11% van de gevallen van onregelmatigheid betrekking op de niet-naleving van andere reglementaire of contractuele voorwaarden, 10% op de onvolledige uitvoering van de voorgenomen actie en de resterende gevallen op andere onregelmatigheden, zoals de niet-conforme uitvoering van de actie of de niet- uitvoering. Al deze onregelmatigheden, die vaak geen betrekking hebben op materiële steunverlening, moeten niet als minder ernstig worden beschouwd, want erachter gaat vaak een zaak van grotere omvang schuil. Gewone controles van documenten of steekproefsgewijze controles ter plaatse, die door de bevoegde diensten van de lidstaten worden uitgevoerd, zijn een doeltreffend middel om onregelmatigheden op te sporen en te voorkomen (85% van de gemelde gevallen). 2. 4. 2. 3 Directe uitgaven Op alle beleidsterreinen van de Commissie die onder deze regeling voor directe uitgaven vallen, zijn onderzoeken ingesteld: cultuur en audiovisuele sector, energie, onderzoek, milieu, interne markt, industrie, toerisme, externe maatregelen voor samenwerking met de landen van Midden- en Oost-Europa (PHARE), de onafhankelijke Staten van de voormalige Sovjet-Unie (TACIS), de landen in het Middellandse-Zeegebied (MED) en de landen in Latijns-Amerika en Azië, alsmede het EOF. Op enkele van deze terreinen 19 heeft de Commissie voor de fraudebestrijding gebruik gemaakt van de gegevens over het financieel beheer die de Rekenkamer tijdens haar externe audits heeft verzameld. Er zijn talrijke varianten van fraude- en onregelmatigheden aan het licht gebracht (verduistering, toekenning van opdrachten of subsidies onder verdachte omstandigheden (nepotisme), achterwege blijven van medefinanciering, duidelijke overfacturering, praktijken waaraan alle partijen deelnemen die betrokken zijn bij het beheer van contracten of programma's). Op deze gebieden, waarop de Commissie de financiering alleen beheert, hebben de geconstateerde feiten er verschillende keren toe geleid dat de nationale strafrechtelijke instanties werden ingeschakeld. 2. 5 Invordering 2. 5. 1 Traditionele eigen middelen De Commissie heeft reeds haar bezorgdheid geuit over de onbevredigende toestand van de invordering op dit gebied. Deze toestand is in 1996 niet verbeterd. Pas vanaf 1997 zullen de genomen initiatieven, in de eerste plaats de wijziging van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad en de invoering van een geautomatiseerd systeem voor de toezending van de mededelingen aan de Commissie35, vruchten afwerpen en een betere financiële follow-up mogelijk maken. Hoewel de lidstaten verplicht zijn de opgespoorde onregelmatigheden waarmee meer dan 10. 000 ecu gemoeid is, aan de Commissie te melden36 en'de nóg te in te vorderen bedragen in de specifieke boekhouding conform artikel 6 van de eerder genoemde verordening op te nemen, heeft de Commissie voor vrijwel alle lidstaten aanzienlijke, onverklaarbare verschillen geconstateerd tussen de gemelde bedragen die met de onregelmatigheden zijn gemoeid en de jaarlijkste samenvattende rekening van de vastgestelde rechten37. invordering. Hetzelfde geldt voor de voorafgaande Momenteel beschikt de Commissie dus niet over volledige en betrouwbare gegevens over de invordering van de bedragen die met de door de lidstaten voor 1996 gemelde onregelmatigheden zijn gemoeid. In deze situatie zou aanzienlijke verbetering moeten optreden door de tenuitvoerlegging van de nieuwe bepalingen van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad, die voorzien in de driemaandelijkse bijwerking van de staat van jaren. De steekproefsgewijze follow-up die de Commissie op het gebied van de traditionele eigen middelen verricht, geeft echter een indicatie over de stand van de invordering. De in het kader van de steekproef BI994 geselecteerde fraudes, die grote gevolgen voor de begroting hebben en waarbij verschillende lidstaten betrokken zijn, kunnen als representatief worden beschouwd voor de moeilijkheden die op het gebied van invordering worden ondervonden. Op een totaalbedrag van 124 miljoen ecu dat was gemoeid met de gevallen die tot en met 1993 in het kader van de wederzijdse bijstand38 35 Zie punt 2. 4. 1. 1, blz. 16. 36 Artikel 6, lid 4, van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad. 37 Artikel 7 van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 van de Raad. 38 Verordening (EEG) nr. 1468/81 van de Raad. 20 waren gemeld, was 2,6 miljoen ecu (2%) aan de Gemeenschapsbegroting terugbetaald; 3,7 miljoen ecu (3%) vormde de inzet van rechtsgedingen, omdat de belastingbetalers tegen de verzoeken om betaling beroep hadden ingesteld; op de invordering van 70,5 miljoen ecu (57%) werd nog gewacht. Over de resterende 38% kan de Commissie op grond van de beschikbare informatie geen uitspraken doen. 2. 5. 2 EOGFL-Garantie Op het gebied van de uitgaven van het EOGFL-Garantie is de invordering van de betrokken bedragen ten opzichte van de voorafgaande jaren verbeterd. Op verzoek van de Commissie hebben de lidstaten de financiële situatie van de gevallen die zij vóór i993 hadden gemeld en waarvan de mogelijkheden tot invordering konden worden geëvalueerd, op systematische wijze opnieuw onderzocht. Na deze "schoonmaak" bleek dat 29% van de oorspronkelijk gemelde bedragen was terugontvangen , oninbaar was, of ten laste van de lidstaten was gebracht. Daarentegen moest in 1 588 openstaande gevallen nog een bedrag van 549 miljoen ecu worden geïnd. In 400 gevallen zijn rechtsgedingen hangende waarmee 264 miljoen ecu is gemoeid, ofwel 34% van het oorspronkelijk gemelde bedrag (tabel 8). Voor het resterende bedrag van 257 miljoen ecu moet worden beslist of het ten laste komt van de Gemeenschapsbegroting of de begrotingen van de lidstaten. Om het inzicht te verbeteren van de nog in verband met onregelmatigheden te innen bedragen, onderzoekt de Commissie de mogelijkheid om in het kader van het EOGFL- Garantie een specifieke boekhouding in te voeren van het type dat reeds wordt gebruikt op het gebied van de traditionele eigen middelen. Dit initiatief ligt rechtstreeks in het verlengde van de doelstellingen op het gebied van de goedkeuring van de rekeningen, met name wat betreft het verschaffen van duidelijkheid over de boekhouding van de betaalorganen. Hierdoor zullen de Commissie en de Rekenkamer efficiëntere controles kunnen uitvoeren. 2. 5. 3 Structurele maatregelen Op het gebied van de uitgaven voor structurele maatregelen is de invorderings situatie anders. Artikel 23 van Verordening (EEG) nr. 4253/88 van de Raad verplicht de lidstaten de bedragen die met onregelmatigheden gemoeid zijn, terug te,vorderen. Deze bedragen kunnen, mits de in artikel 24 van deze verordening beschreven procedure wordt toegepast, door de lidstaten opnieuw worden gebruikt om andere projecten te financieren waarbij geen onregelmatigheden plaatsvinden en die voldoen aan de in het communautair bestek (CB) vastgestelde criteria. Deze herprogrammering is evenwel slechts mogelijk indien de lidstaat de onregelmatigheid heeft gemeld overeenkomstig het bepaalde in Verordening (EG) nr. 1681/94 van de Commissie. Eind 1996 was van het totaalbedrag van 113 miljoen ecu dat oorspronkelijk was gemeld, 23 miljoen ecu geïnd (zie tabel 9). Voor meer dan 13 miljoen ecu waren rechtsgedingen hangende39. 3" Door de lidstaten verstrekte informatie. 21 3. ONDERZOEKEN Uit de cijfers met betrekking tot de onregelmatigheden die de Commissie heeft opgespoord, blijkt de doeltreffendheid van de opsporingsmaatregelen zijn die in het veld worden getroffen. Dit is het gevolg van de intensievere samenwerking van de Commissie met de autoriteiten van de lidstaten. De bestrijding van fraude in het veld, die het hoofddoel vormt van de fraudebestrijdingsstrategie, wordt geïntensiveerd. Zowel op het terrein van de fraudebestrijding zelf, als op het administratieve en gerechtelijke niveau blijkt een volledige, oprechte en trefzekere samenwerking tussen de gespecialiseerde diensten van de lidstaten en de fraudebestrijdingseenheid van de Commissie onontbeerlijk. De Commissie concentreert haar operationele activiteiten op omvangrijke georganiseerde internationale fraudes. Enkele significante voorbeelden worden in het eerste deel van dit hoofdstuk besproken. Reeds in 1995 heeft de Commissie aangetoond dat georganiseerde misdaadsyndicaten bestaan op gebieden die door het Europees beleid worden bestreken40. De Europese Raad van Dublin van december 1996 onderstreepte zijn vastbeslotenheid om de georganiseerde misdaad te bestrijden, alsook de noodzaak om over een gecoördineerde en samenhangende aanpak op het niveau van de Unie te beschikken41. Uit het optreden van de Commissie met betrekking tot de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap is het nut van een dergelijke aanpak gebleken. Minder dan 5% van alle ontdekte gevallen wórdt door de Commissie in nauwe samenwerking met de opsporingsdiensten van de lidstaten behandeld. Met deze gevallen is meer dan de helft van de betrokken bedragen in alle sectoren (ontvangsten en uitgaven) gemoeid. Met name op het terrein van de traditionele eigen middelen blijkt dat de door de Commissie verschafte meerwaarde bijzonder doeltreffend en "productief is. De betrokkenheid van criminele organisaties bij de georganiseerde fraude in de sectoren sigaretten, alcohol en voedingsmiddelen - i. c. de sectoren waarin de georganiseerde misdaad bij voorkeur actief is en waar internationale netwerken worden gebruikt om de fraude te organiseren en om de opbrengst ervan vervolgens wit te wassen - is thans op onomstotelijke wijze vast komen te staan. De georganiseerde financiële misdaad heeft in het algemeen een internationaal karakter. Zij doet zich vaak voor in samenhang met internationale transacties en haar activiteiten worden in het algemeen bijzonder goed gecamoufleerd. Zij maakt gebruik van de traditionele handelsstructuren en vormt een onderdeel van de gebruikelijke economische circuits, waarbij een hele keten min of meer fictieve tussenpersonen wordt betrokken. De georganiseerde financiële misdaad richt zich op de meest fraudegevoelige sectoren, dat wil zeggen die waarin controles moeilijk uitvoerbaar zijn, waarin de potentiële winst bijzonder groot is en waar de risico's nog tamelijk klein zijn. 40 Zie Jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 20-22 en vanaf blz. 47. 41 In deze context zij gewezen op het besluit van de Europese Raad van Dublin van december 1996 om een groep op hoog niveau op te richten die belast wordt met de opzet van een algemeen actieprogramma inzake de bestrijding van de georganiseerde misdaad. 22 Het "operationele" antwoord op deze vorm van georganiseerde misdaad vereist een grote mate van deskundigheid. Daarom heeft de UCLAF met de opsporingsdiensten van de lidstaten "task force" of "interventie-eenheden" opgezet om al deze verschijnselen gerichter te kunnen bestrijden. Zo zijn naast de " task force" "sigaretten", die zich sinds 199442 bezighoudt met de bestrijding van sigarettensmokkel door georganiseerde bendes, in overeenkomstig het werkprogramma van de Commissie twee andere " " task force" de sectoren olijfolie en alcohol opgericht. Meer in het bijzonder met betrekking tot olijfolie is uit de ervaringen van de afgelopen jaren namelijk gebleken dat deze sector bijzonder gevoelig is voor alle, al dan niet georganiseerde, vormen van fraude43. Zij wordt meestal begaan door internationale misdaadorganisaties, die via talrijke fictieve vennootschappen gebruik maken van een cascadestelsel voor de facturering, hetgeen bovendien tot belastingontwijking leidt. Met betrekking tot alcohol is uit de ervaringen in het veld gebleken dat de illegale handelingen, die dikwijls een internationaal karakter hebben, eveneens door de georganiseerde misdaad worden geleid. Bijgevolg moest een specifieke " task force" worden opgericht. In deze " task forces" zijn de Commissie en de rechtstreeks voor deze diverse sectoren verantwoordelijke diensten van de lidstaten vertegenwoordigd. Zij centraliseren de verzamelde gegevens, in het bijzonder over georganiseerde misdaadsyndicaten, zodat de operationele diensten van de rechtstreeks betrokken lidstaten toegang kunnen krijgen tot deze informatie en daardoor het geheel van de acties beter kunnen coördineren. Voorts wordt beoogd de controles aan te scherpen en de doelgroep ervan nauwkeuriger vast te stellen, teneinde pogingen van criminele organisaties te ontmoedigen en een betere coördinatie te waarborgen van de onderzoeken die op initiatief van één of meer lidstaten of van de Commissie zijn ingeleid. In het algemeen bespoedigt de uitwisseling van informatie binnen dit formele kader de lopende onderzoeken en maakt zij het bovendien mogelijk de nationale overheidsdiensten, die verantwoordelijk zijn voor de controles, alert te maken. In de bijzonder specifieke sectoren sigaretten en alcohol heeft de begane fraude niet alleen nadelige gevolgen voor de financiële belangen van de Gemeenschap, maar ook en vooral voor die van de lidstaten, in termen van niet-betaalde accijnzen en BTW. Er bestaan overigens frauduleuze constructies die uitsluitend betrekking hebben op het BTW-stelsel. Daarbij worden vervalste in- en uitvoeraangiften opgesteld en wordt tevens misbruik gemaakt van het intracommunautaire BTW-stelsel; te dien einde worden fictieve ondernemingen opgericht die onmiddellijk na de uitvoering van de transacties worden ontbonden, alsook brievenbus-maatschappijen, die uitsluitend bestaan dank zij een postadres. Door deze procedures kunnen goederen zonder BTW worden ingekocht en met BTW worden doorverkocht, zonder dat de belastingen die bij de wederverkoop zijn ontvangen, aan de fiscus worden afgedragen. 42 Zie tevens het Jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, punt 1. 14, blz. 59. 43 Pure smokkel, onjuiste opgave van de hoeveelheid, invoer met vervalste certitificaten T2L (certificaten ten bewijze van de communautaire status van een produkt), invoer van hazelnotenolie onder diverse benamingen, die later wordt vermengd met olijfolie (waardoor de hoeveelheid olie tegen lage kosten kan worden vergroot en onrechtmatig restituties of consumptiesteun kunnen worden verkregen), fraude bij handelingen voor actieve veredeling, onrechtmatige verkrijging van restituties (voor oliën die het communautaire grondgebied niet verlaten of die weer in de Gemeenschap worden ingevoerd, voor zaadolifin die als olijfolie worden uitgevoerd, voor gezoete oliën) en van consumptiesteun (voor fictieve verkopen en verpakkingen, voor gezoete oliön, voor oliën waarvoor deze steun reeds is verstrekt). 23 Het tweede deel van dit hoofdstuk heeft betrekking op fraudezaken die in het kader van het externe handelsbeleid van de Unie zijn georganiseerd. De Unie heeft met een groot aantal derde landen preferentiële akkoorden gesloten voor bepaalde producten die aan specifieke voorwaarden voldoen (in het bijzonder met betrekking tot de vervaardiging en het op de markt brengen van de betrokken producten). Door hun aard zijn dergelijke akkoorden of regelingen fraudegevoelig. Of het nu gaat om de niet-naleving van bepaalde regels op grond waarvan de producten in aanmerking komen voor een preferentiële behandeling, of om de onjuiste toekenhing van een preferentiële status aan producten die niet afkomstig zijn uit de ondertekenende derde landen, de ervaring heeft geleerd dat importeurs en exporteurs, al dan niet actief en bewust of onbewust, betrokken kunnen zijn bij handelingen die ten doel hebben de betaling van normaliter verschuldigde rechten te vermijden of andere handelspolitieke maatregelen te omzeilen. Voorts is gebleken dat ook de overheidsdiensten van de betrokken derde landen bij deze onregelmatige handelingen betrokken kunnen zijn door het enkele feit dat zij hun verplichtingen niet nakomen. Deze tendens werd in 1996 opnieuw bevestigd. In het derde deel worden twee voorbeelden gegeven van nationale onderzoeken naar de financiering van het GLB (Gemeenschappelijk Landbouwbeleid). Het betreft gevallen waarbij slechts één lidstaat is betrokken, waarmee aanzienlijke bedragen zijn gemoeid en waarbij sprake is van net zulke geraffineerde praktijken, ofschoon zij niet het werk zijn van internationale netwerken. Uit het bestaan van dergelijke praktijken blijkt duidelijk dat de doeltreffendheid en de betrouwbaarheid van de controlesystemen op nationaal niveau verder moeten worden verbeterd. Tenslotte zijn de laatste twee delen van het hoofdstuk gewijd aan de structurele acties en de directe uitgaven. Deze twee terreinen vertegenwoordigen 50% van de uitgaven onder de Gemeenschapsbegroting. De risico's met betrekking tot fraudes en onregelmatigheden, die op deze terreinen zijn aangetroffen, lopen sterk uiteen : risico's in het stadium waarin de begunstigden van de projecten worden geselecteerd (nepotisme, klantenbinding, corruptie, omkoping), risico's bij de gunning van overheidsopdrachten, bij de uitvoering van de werkzaamheden of de verrichting van de diensten (inclusief niet-uitvoering of gedeeltelijke uitvoering, met name van immateriële diensten), en in het stadium van de facturering of in het kader van de diverse financiële constructies. Voor al deze terreinen geldt dat de onderzoeken slechts tot een succesvol einde kunnen worden gebracht indien alle betrokken nationale overheidsdiensten volledig meewerken, met inbegrip van de gerechtelijke autoriteiten die als enige de bevoegdheid hebben om de fraudeurs te vervolgen en strafrechtelijke sancties op te leggen. Met betrekking tot de gevallen van internationale fraude vormt de opzet, binnen de UCLAF, van een samenwerkingsverband op strafrechtelijk terrein, bestaande uit de strafrechtdeskundigen, dat bijstand en advies kan verstrekken en dat de dossiers in samenwerking met de gerechtelijke autoriteiten van de betrokken landen coördineert, voor de toekomst een essentieel onderdeel van het communautaire instrumentarium ter bestrijding van de grote georganiseerde misdaad44. 44 Zie hoofdstuk 1. 1. 3. , blz. 9. 24 3. 1 Omvangrijke georganiseerde internationale fraudes 3. 1. 1. Internationale smokkel van sigaretten en alcohol Uit de gebeurtenissen in 1996 is wederom gebleken dat criminele organisaties zich bij voorkeur toeleggen op de smokkel van sigaretten, die frauduleus in de Gemeenschap worden verkocht. In 1996 is voor een bedrag van ongeveer 800 miljoen ecu45 aan douanerechten, BTW en accijnzen ontdoken (waarvan 200 miljoen ecu ten nadele van de communautaire begroting). Hoewel enkele lidstaten (Italië, Spanje en Duitsland) de voornaamste afzetmarkten voor de smokkelwaar vormden, breidt het verschijnsel zich over het gehele grondgebied van de Gemeenschap uit en heeft het niet enkel negatieve gevolgen voor de financiën van de Gemeenschap - waarbij opgemerkt zij dat de financiële schade grotendeels voor rekening van de lidstaten komt - maar ook voor de geloofwaardigheid van de Europese Unie. Deze frauduleuze invoer wordt georganiseerd door bijzonder goed gestructureerde criminele netwerken, die gebruik maken van de grote havens in de Gemeenschap, waar enorme hoeveelheden sigaretten worden doorgevoerd, en die ervan uitgaan dat hun illegale activiteiten door de omvang van de transacties in de betrokken havens onopgemerkt blijven. Te dien einde geven de fraudeurs een verkeerde benaming van de goederen46 op of een onjuiste eindbestemming buiten de EEG. Uit de informatie waarover de Commissie beschikt, blijkt dat criminele organisaties daadwerkelijk aan de basis staan van talrijke frauduleuze handelingen met betrekking tot sigaretten, die fysiek in de Gemeenschap worden ingevoerd, vooral via de havens in Noord-Europa (maar ook via de landgrenzen met de landen van Midden- en Oost-Europa, alsook met Zwitserland), en die vervolgens op de Europese markt in omloop worden gebracht, in het bijzonder in Zuid-Europa. Deze criminele netwerken hebben een indrukwekkend organisatievermogen en kunnen een beroep doen op aanzienlijke hulpbronnen en logistieke middelen, alsook op een structuur die verdeeld is over een groot aantal verschillende landen, zowel binnen als buiten de Gemeenschap. Met betrekking tot de kenmerken van deze organisaties, waarvan de interne structuur slechts moeizaam in kaart kan worden gebracht, dient te worden gewezen op het gebruik van talrijke ondernemingen, die de frauduleuze handelingen begaan (en in het bijzonder om het daaruit voortvloeiende kapitaal wit te wassen). De zetel van deze ondernemingen bevindt zich met name in Zwitserland, Liechtenstein, Cyprus, de Caraïben of in enkele Europese landen met een bijzondere status. De bij deze fraudes betrokken organisaties zijn officieel meestal buiten de Gemeenschap gevestigd, maar beschikken binnen de Unie over een reeks partnerbedrijven en fictieve ondernemingen, die gebruik maken van een netwerk van douane- en belastingentrepots. Deze entrepots spelen een essentiële rol bij de uitvoering van de frauduleuze handelingen: soms worden de goederen er gewoon opgeslagen totdat een douanedienst een bepaald controle-onderzoek stopzet, soms spelen zij echter een "actievere" rol, doordat tijdens de opslag de merktekens op de verpakkingen worden veranderd, aan het oog worden onttrokken of zelfs worden verwijderd. 45 De Commissie kan dit - beduidend hogere • bedrag bevestigen, noch ontkennen; het is afkomstig van vakmensen uit de tabaksector. 46 Eén onderzoek had betrekking op zoekgeraakte containers, die volgens de aangifte speelgoed hadden moeten bevatten, maar die in werkelijkheid waren gevuld met sigaretten. ' 25 De parlementaire douanevervoer47 heeft de aandacht gevestigd op het ingenieuze karakter van de fraudes. enquêtecommissie inzake het communautair stelsel van Sedert de toepassing van het " Early Warning System" 48 en het van kracht worden, per 1 februari 1996, van het verbod om het gebruik van de doorlopende zekerheid van 100% te gebruiken voor het vervoer over de weg van sommige risico gevoelige producten, zoals sigaretten, hebben de fraudeurs hun toevlucht gezocht tot andere mechanismen om hun smokkelactiviteiten te organiseren. De sigaretten zijn sedertdien systematisch onder het stelsel van het communautair douanevervoer vanuit douane-entrepôts in de havens van de Benelux verzonden. In deze havens werden de sigaretten aan boord van schepen geladen om naar West-Afrika te worden uitgevoerd. De sigaretten hebben het Afrikaanse continent echter nooit bereikt, omdat zij in de internationale wateren, ter hoogte van de Spaanse en de Portugese kust, op speciaal aangepaste hoge-snelheid schepen werden overgeladen om vervolgens in Spanje en Portugal te worden binnengesmokkeld en te worden verkocht. • Om dergelijke praktijken te bestrijden, heeft de Commissie in samenwerking met de " task force" "sigaretten" de "Operatie Columbus" op touw gezet, waarbij alle lidstaten die door dit verkeer worden geraakt, werden betrokken. In de loop van 1996 kon worden vastgesteld dat ongeveer twintig ladingen gesmokkelde sigaretten vanuit de Benelux zijn verscheept met als (valse) bestemming Afrika. De boten bevatten meer dan 220. 000 dozen (meer dan 2,2 miljard sigaretten), die bestemd waren voor de zwarte markt in Spanje. De schade wordt voor 1996 geraamd op 175 miljoen ecu aan ontdoken douanerechten, BTW en accijnzen. De operatie Columbus werd in nauwe samenwerking met de betrokken nationale autoriteiten49 voortgezet en had als resultaat dat de Spaanse autoriteiten in samenwerking met de Franse en Belgische autoriteiten in januari 1997 voor de eerste maal beslag konden leggen op een aantal schepen in volle zee. Een andere belangrijke route die de criminele netwerken hebben gebruikt voor de smokkel van sigaretten naar Italië, liep via de Federatieve Republiek Joegoslavië. De structuren die werden gebruikt om de sigaretten naar het communautaire grondgebied te leiden, waren reeds opgezet en operationeel tijdens de periode waarin de internationale sancties van kracht waren. De Commissie en de belangrijkste betrokken lidstaten hebben het initiatief genomen voor een communautair bezoek aan de Federatieve Republiek Joegoslavië om de eindbestemming van meer dan 200 zendingen sigaretten te controleren. Het merendeel van deze zendingen was vanuit erkende douane-entrepôts in de Gemeenschap en in Zwitserland onder de regeling douanevervoer naar Servië en Montenegro verzonden. In het kader van de controles die met volledige medewerking van de plaatselijke autoriteiten werden uitgevoerd, is vastgesteld dat ongeveer 335. 000 dozen (dat wil zeggen meer dan 3,3 miljard eenheden) binnen een termijn van minder dan zes maanden weer het zijn binnengesmokkeld, waardoor de grondgebied van de Gemeenschap 47 Zie hoofdstuk 5. 3. 1. 2. , blz. 45. 48 Zie hoofdstuk 2. 4. 1. 1, blz. 16. 49 In het bijzonder met de Spaanse SVA ("Servicio de Vigilancia Àduanera": dienst voor douanetoezicht) en het Franse DNED (Direction Nationale des Enquêtes Douanières: Nationaal Directoraat Douaneonderzoeken). 26 belastingautoriteiten ongeveer 330 miljoen ecu aan douanerechten, accijnzen en BTW zijn misgelopen. Uit de verzamelde gegevens blijkt dat deze sigaretten onder douanetoezicht vanuit of via het communautaire grondgebied naar een derde land werden verzonden met als enige doel om vanuit dit derde land weer in de Gemeenschap te worden binnengesmokkeld, om vervolgens op de zwarte markt in de Gemeenschap te worden verkocht. • De lidstaten hebben de Commissie herhaaldelijk in kennis gesteld van een nieuwe toename van de smokkel met alcohol. Het kan hierbij gaan om de fictieve uitvoer van ethylalcohol of van alcoholische dranken met landen van Midden- en Oost-Europa (MOEL) als aangegeven bestemming. In andere gevallen gaat het om onjuiste goederenbenamingen bij de invoer in de Gemeenschap. Deze verschijnselen raken de meeste lidstaten, alsook diverse landen die aan de Gemeenschap grenzen. Zij hebben zowel gevolgen voor de eigen middelen van de Gemeenschap als voor die van de lidstaten. De financiële schade is aanzienlijk en heeft met name betrekking op nationale accijnzen: een vrachtwagen met alcohol vertegenwoordigt een waarde van 500. 000 ecu aan accijnzen. 3. 1. 2. BTW-fraudes • In een fraudezaak waarbij het merendeel van de lidstaten betrokken was (Denemarken, België, Frankrijk, Duitsland, Italië, Nederland, Verenigd Koninkrijk, Portugal, Spanje), intra-communautaire BTW-stelsel kocht een bepaalde onderneming onder het computeronderdelen bij een firma in een andere lidstaat. De producten werden BTW-vrij geleverd. De koper deed van deze aankoop geen aangifte in zijn eigen lidstaat en betaalde bijgevolg de verschuldigde BTW niet. Vervolgens leverde hij deze producten op zijn beurt aan een andere onderneming in dezelfde lidstaat, waarbij hij een rekening "inclusief BTW" opstelde. Hij ontving de BTW die aldus door de afnemer werd betaald, en verdween, terwijl de eindkoper op grond van de regels van het BTW-stelsel gerechtigd was om het betaalde belastingbedrag terug te vorderen. Ofschoon over dergelijke achtereenvolgende verkopen in feite BTW moet worden betaald, heeft deze fraude als eindresultaat dat de nationale schatkisten geen enkel netto-bedrag ontvangen. Voor één lidstaat worden de betrokken BTW-bedragen geraamd tussen de 100 en 150 miljoen ecu (waarvan een deel bestemd is voor de Gemeenschapsbegroting uit hoofde van de BTW-middelen). • Een ander geval betreft de invoer in de Gemeenschap van zilver uit Zwitserland, naar aanleiding waarvan een reeks leveringen op het communautaire grondgebied plaatsvond en fictieve uitvoeraangiften werden opgesteld. De gevolgen van deze fraude zijn dezelfde als die in het bovenbeschreven geval, dat wil zeggen niet-betaling aan de nationale autoriteiten van de BTW die verschuldigd was op grond van de achtereenvolgende aan- en verkopen en die werd gefactureerd en geïnd door brievenbus-ondernemingen (die snel daarna werden ontbonden). De samenwerking tussen de Commissie en de lidstaten (Verenigd Koninkrijk, Italië, Duitsland, Frankrijk, Ierland, Spanje, Oostenrijk, België, Nederland) heeft tot dusverre als resultaat opgeleverd dat enkele van deze leveringen in beslag konden worden genomen en dat één van de betrokkenen bij deze fraude tot een gevangenisstraf is veroordeeld. Het betrokken BTW-bedrag bedraagt ongeveer 60 miljoen ecu. 27 3. 1. 3. Uitvoer van olijfolie Eind 1995 werd een toename van de uitvoer van olijfolie naar diverse landen waargenomen (VS, Canada, Zuid-Afrika. ). Na grondig onderzoek is gebleken dat de containers vanuit Griekenland, via België en het Verenigd Koninkrijk, werden verzonden. In deze zaak konden Belgische en Britse handelaren uitvoerrestituties incasseren door samen te spannen met de betrokken transporteurs in Griekenland. Om de controleurs te misleiden, werden vooraan in de containers één of twee rijen dozen met echte olijfolie geplaatst; de overige dozen bevatten diverse soorten zaadoliën waarvoor geen restituties konden worden verkregen. In het Verenigd Koninkrijk is bewijsmateriaal gevonden voor fraude bij de verzending van een dertigtal containers. De daaruit voortvloeiende financiële schade wordt geraamd op 400. 000 ecu. Uit het onderzoek dat tot dusverre in België is uitgevoerd, is het frauduleuze karakter van deze praktijken aangetoond met betrekking tot een twintigtal containers die bestemd waren voor de VS en Rusland; de financiële schade wordt geraamd op 180. 000 ecu. In België en het Verenigd Koninkrijk zijn processen gaande en wordt het onderzoek voortgezet teneinde de criminele organisatie te ontmantelen die op het grondgebied van verscheidene lidstaten actiefis met als enige doel het incasseren van uitvoerrestituties. Uit deze vorm van georganiseerde internationale fraude blijkt eens te meer dat tijdens de in- en uitvoerhandelingen regelmatig selectieve en grondige fysieke controles moeten worden uitgevoerd Naast de enkele controle van het gewicht en de kwantiteit van de goederen is het uitermate belangrijk dat monsters in de containers zelf worden genomen en dat zo nodig analyses wprden uitgevoerd door gespecialiseerde laboratoria, in het bijzonder met betrekking tot het soortelijk gewicht van de producten. 3. 1. 4. Uitvoer van rundvlees naar Bulgarije (waarbij rundvlees door slachtafval werd vervangen) Uit het onderzoek dat de Belgische douane-autoriteiten momenteel naar het illegale gebruik van hormonen uitvoeren, is gebleken dat dezelfde criminele organisatie aan de basis stond van een carrousel voor de in- en uitvoer van rundvlees (waarbij kwalitatief hoogwaardige producten tijdens het douanevervoer worden vervangen door laagwaardige of zelfs voor de consumptie ongeschikte producten). Het rundvlees en het eetbare slachtafval waren afkomstig van niet-erkende vestigingen (in de Verenigde Staten, Canada, Australië en China). Bij aankomst in de Gemeenschap50 werden het vlees en het slachtafval in een douane-entrepôt geplaatst, in afwachting van uitvoer naar Bulgarije onder de TIR-regeling51 en onder dekking van documenten Tl (communautair douanevervoer). De klant in Bulgarije, de uiteindelijke ontvanger van de zendingen, had in werkelijkheid echter slachtafval van lage kwaliteit besteld, en geen producten van "goede kwaliteit" (vlees en eetbaar slachtafval). Het uit de Verenigde Staten, Canada en Australië afkomstige vlees en slachtafval werden, na illegaal op het grondgebied van de Gemeenschap te zijn ingevoerd, door slachtafval van duidelijk mindere kwaliteit 50 De Commissie verricht controles ter plaatse en verleent de vleesexporterende ondernemingen in de derde landen een vergunning voor uitvoer naar de Gemeenschap. Elke zending vlees naar de Gemeenschap dient vergezeld te gaan van gezondheidscertificaten, waarop de eindontvanger wordt vermeld. 5 J Regeling van het internationaal wegvervoer, zoals gedefinieerd bij de TIR-Overeenkomst van 1975. 28 vervangen en vervolgens door onttrekking aan het douanetoezicht onregelmatig in de interne markt verkocht. De Belgische justitie heeft een gerechtelijk corruptie-onderzoek ingesteld met betrekking tot een douaneambtenaar die ervan wordt verdacht deze fraude te hebben vergemakkelijkt. In mei 1996 organiseerde de UCLAF een communautair bezoek aan Bulgarije teneinde de aard van de goederen die voor invoer bij de douane-autoriteiten in Sofia werden aangegeven, vast te stellen. Tevens moesten de verantwoordelijke functionarissen van de betrokken Bulgaarse ondernemingen worden ondervraagd, die als enige bijzonderheden konden verstrekken over het aantal betrokken personen en over de in het geding zijnde bedragen. De positieve resultaten van dit bezoek zijn aan de Belgische douane autoriteiten meegedeeld, die vervolgens konden overgaan tot het nodige onderzoek naar de exacte omstandigheden van de vervanging. Bovendien is ontdekt dat dit rundvlees van goede kwaliteit, dat nu als een communautair product gold, aan een Franse onderneming werd verkocht. Deze onderneming exporteerde het vlees vervolgens en ontving restituties (daar het ontvangende derde land Rusland was). Ook dit vlees was weer door ander vlees vervangen, zodat de restituties ten onrechte werden uitbetaald. Het gerechtelijk onderzoek in België is nog altijd gaande. Deze praktijken hebben twee gevolgen van uiteenlopende aard. Het eerste is van financiële aard: de landbouwheffmgen moeten worden geïnd (meer dan een miljoen ecu) en de restituties moeten worden terugbetaald. Het tweede heeft betrekking op de volksgezondheid: het ingevoerde slachtafval, dat afkomstig is van niet-erkende exportondernemingen in derde landen, bevat in de meeste gevallen hormonen die in Europa verboden zijn. 3. 1. 5. Onttrekking van vlees aan de regeling communautair douanevervoer Een georganiseerd crimineel netwerk heeft verschillende douaneregelingen ontweken om op onrechtmatige wijze grote voordelen te behalen. • De Commissie is door de Rekenkamer op de hoogte gesteld van het feit dat slachtpluimvee van oorsprong uit China, Brazilië en Thailand, in Duitsland was ingevoerd onder de regeling communautair douanevervoer. Op de documenten voor douanevervoer (Tl) werden Marokko en Spanje als eindbestemming vermeld, met als kantoren van bestemming Irun en Las Palmas (Canarische eilanden). In werkelijkheid werden de meeste zendingen in Duitsland onttrokken aan de regeling douanevervoer en geleverd aan Duitse afnemers, waarbij de douanedocumenten werden gezuiverd met behulp van valse stempels van de douanekantoren van Irun en Las Palmas. Een ander deel van de aan de regeling onttrokken goederen werd verkocht aan Spaanse bedrijven. Nadat de Duitse douane een verzoek om wederzijdse bijstand had gericht aan de Nederlandse douane, hebben de Nederlandse douanediensten vastgesteld dat in deze lidstaat achttien andere zendingen slachtpluimvee op dezelfde wijze ook aan de regeling douanevervoer waren onttrokken, met valse stempels van Algeçiras, Irun en Las Palmas. Het slachtpluimvee werd illegaal op de Duitse, Nederlandse en Spaanse markt gebracht. De financiële omvang van deze fraude wordt in totaal geraamd op 6 miljoen ecu. Deze geraffineerde internationale fraude is georganiseerd door criminele netwerken, die gebruik maken van bedrijven in Andorra, Zwitserland en Gibraltar. 29 • Bij een ander dossier gaat het zowel om de uitvoer van communautair rundvlees voor bevoorrading52, als om rundvlees afkomstig uit derde landen dat zich in douane-entrepôt bevond in de Gemeenschap (met vrijstelling van rechten) en ook voor bevoorrading bestemd was. Uit het onderzoek bleek dat het vlees, afkomstig van bedrijven in het Verenigd Koninkrijk, Denemarken en Duitsland, was gekocht door een Spaans bedrijf, om zogenaamd via een in Nederland gevestigde tussenpersoon te worden verkocht aan bevoorraders. De bijgevoegde documenten voor douanevervoer, op basis waarvan de goederen konden worden vervoerd, werden gezuiverd met behulp van valse Spaanse douanestempels. Het lijdt geen twijfel dat het vlees op de thuismarkt is verkocht. De financiële schade van deze frauduleuze transacties wordt geraamd op meer dan een miljoen ecu aan ontdoken eigen middelen (regeling communautair douanevervoer toegepast op goederen, afkomstig uit en bestemd voor derde landen). Voor het communautaire interventie-vlees beschikken de lidstaten over bijna 5 miljoen ecu aan gestelde zekerheden, geld dat moet worden teruggevorderd van degenen die verantwoordelijk zijn voor de fraude. 3. 1. 6. Fictieve uitvoer van wjjn naar derde landen5* Het onderzoek naar een maffiose organisatie die is gespecialiseerd in frauduleuze uitvoer van wijn naar de landen van Oost-Europa is in 1996, met volledige medewerking van de Guardia di Finanza, voortgezet, en heeft tot ontmanteling van de organisatie geleid. Bij een controle in Roemenië bleek dat twee schepen met Italiaanse wijn die werd uitgevoerd naar dit derde land, als smokkelwaar werden gelost in de Roemeense haven Constanza. Om uitvoerrestituties te verkrijgen, werden bij het Italiaanse betaalorgaan valse documenten ingediend als bewijs dat de goederen in Roemenië in het vrije verkeer waren gebracht. Tegen de exporteurs zijn gerechtelijke procedures en procedures om de gestorte bedragen (ongeveer 1 miljoen ecu) terug te vorderen, gestart. Bij een controle in Slovenië is vastgesteld dat ongeveer 1,2 miljoen ecu ten onrechte is betaald aan een Italiaans bedrijf, omdat de wijn slechts tijdelijk in Slovenië is ingevoerd, onder een regeling waarbij goederen met vrijdom van douanerechten kunnen worden ingevoerd onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat ze binnen een jaar weer worden uitgevoerd. De desbetreffende wijn is in het kader van deze regeling naar verschillende andere derde landen uitgevoerd, terwijl in Italië valse documenten werden ingediend om uitvoerrestituties te verkrijgen, waarop men echter alleen recht heeft als de goederen in het land van bestemming, dus in Slovenië, op de markt zijn gebracht. De directeur van een van de betrokken bedrijven is in verzekerde bewaring gesteld. Valsheid in geschrifte en fraude ten nadele van de gemeenschapsbegroting worden als strafbare feiten vervolgd door het openbaar ministerie, dat UCLAF heeft laten weten dat er opnieuw een arrestatiebevel was uitgevaardigd tegen een andere directeur van een exportbedrijf. 52 Het ging hierbij om "interventievlees", dat tegen gereduceerde prijs is verkocht om te worden uitgevoerd (of, in dit geval, om voor bevoorrading te dienen, hetgeen gelijkgesteld is met uitvoer). 5* Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 57 (punt 1. 11). 30 3. 2 Omvangrijke fraudes op het gebied van het handelsbeleid (industriële producten, visserij-producten en textielproducten) 3. 2. 1. Industriële producten: satellietontvangers uit de Filipijnen Naar aanleiding van een melding van de Duitse autoriteiten over het gevaar van valse verklaringen van preferentiële oorsprong bij de invoer van satellietontvangers uit de Filipijnen, is de andere lidstaten verzocht deze transacties te onderzoeken. Uit de eerste gegevens bleek enerzijds dat de ingevoerde hoeveelheden voortdurend toenamen, en anderzijds dat bepaalde onderdelen van deze toestellen, die van doorslaggevende betekenis zijn voor het al dan niet toekennen van de preferentiële behandeling, mogelijkerwijs niet in de Filipijnen waren geproduceerd, in tegenstelling tot wat de handelaars beweerden. Onderzoeken ter plaatse toonden aan dat meer dan 460 000 satellietontvangers, met een geraamde handelswaarde van 28 miljoen ecu (van de importeurs moet 3 miljoen ecu aan douanerechten worden teruggevorderd) naar verschillende lidstaten waren uitgevoerd in het kader van het SAP, zonder dat aan de criteria voor preferentiële behandeling was voldaan. Tevens is gebleken dat tenminste enkele van de importeurs, voordat zij de goederen invoerden, wisten dat deze eindproducten niet in aanmerking kwamen voor preferentiële behandeling. Bovendien is bewezen dat de Filipijnse autoriteiten hun verplichtingen uit hoofde van de administratieve samenwerking niet zijn nagekomen, noch voorafgaand aan het communautaire onderzoek ter plaatse, noch tijdens dit onderzoek, waardoor zij de beëindiging van de frauduleuze activiteiten hebben verhinderd. Een groot aantal fraudes waarbij de verschuldigde douane- of anti-dumpingrechten werden ontdoken door onrechtmatig gebruik vari certificaten van preferentiële oorsprong (formulier A) kon in 1996 niet worden opgelost. Dit is te wijten aan het feit dat bepaalde exporterende derde landen weigerden de ambtenaren die in het kader van de administratieve samenwerking ter plaatse onderzoek zouden verrichten, te ontvangen. Er zij op gewezen dat de Commissie in het kader van het SAP over een belangrijk wapen beschikt 'dat zij kan gebruiken indien blijkt dat bepaalde begunstigde landen niet bereid zijn hun medewerking te verlenen. Zij kan namelijk een onderzoek instellen teneinde het SAP geheel of gedeeltelijk te ontzeggen aan landen die de op hen rustende verplichtingen inzake administratieve samenwerking niet nakomen. Dit onderzoek kan echter alleen worden ingeleid na een klacht van een lidstaat of een derde. 3. 2. 2. Visserijproducten • Tonijnconserven uit Costa Rica De Commissie heeft een analyse gemaakt van de activiteiten van de tonijnindustrie in Midden-Amerika, waaruit is gebleken dat er een scherp contrast bestaat tussen de beperkte capaciteiten van de lokale vissersvloten en de hoeveelheden tonijn uit Costa Rica die in de Gemeenschap worden ingevoerd. In overleg met de autoriteiten van dit land is in het kader van de administratieve samenwerking een groep ambtenaren, bestaande uit vertegenwoordigers van UCLAF en van de betrokken lidstaten (Italië en Portugal), ter plaatse de oorsprong van deze producten gaan controleren. Dit onderzoek had betrekking op meer dan 10 000 ton tonijn, met een handelswaarde van 28 miljoen ecu. Het bedrag aan ontdoken rechten, te weten 7 miljoen ecu, wordt momenteel teruggevorderd van de communautaire importeurs. De lokale autoriteiten hebben alle medewerking verleend zodat het onderzoek goed kon verlopen. Er bestond grote twijfel over de nationaliteit van de vissersboten die werden gebruikt voor de productie van de tonijnconserven waarop het onderzoek betrekking had. Al snel bleek dat Costa Rica zelf niet over een commerciële vissersvloot beschikte die daarvoor-groot genoeg was. 31 De gezamenlijke onderzoeken hebben aan het licht gebracht dat de tonijn die in Costa Rica aan wal werd gebracht, voor het grootste deel was gevangen door boten met een andere nationaliteit. Deze vangsten werden gebruikt voor de productie van de betrokken conserven, die niet voor preferentiële behandeling in aanmerking bleken te komen. Er zijn honderden certificaten "formulier A" afgegeven door de lokale autoriteiten en ingediend in de Gemeenschap (in Italië, Portugal en Spanje) om deze producten met vrijstelling van rechten te kunnen invoeren. Costa Rica heeft erkend dat deze certificaten ongeldig zijn. • Tonijn-conserven uit Turkije Op grond van een bilaterale overeenkomst tussen de Europese Unie en Turkije kunnen tonijn-conserven met vrijstelling van douanerechten in de Gemeenschap worden ingevoerd, onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat deze producten aan bepaalde criteria voldoen, met name ten aanzien van de oorsprong van de vis die bij de vervaardiging van de conserven wordt gebruikt. In juni 1996 hebben vertegenwoordigers van de Commissie en de lidstaten (douanediensten van Nederland, Duitsland, Italië en het Verenigd Koninkrijk) in het kader van de administratieve samenwerking in Turkije de echtheid van een paar honderd certificaten van preferentiële oorsprong, die door de Turkse autoriteiten waren afgegeven bij de uitvoer van deze producten, gecontroleerd. Er waren aanwijzingen dat de tonijnvangsten van de Turkse vissersvloot onbeduidend waren, en dat de grote hoeveelheden tonijn die in Turkije werden ingevoerd, bestemd waren voor de productie van conserven. Op basis van de onderzoeken in Turkije kon worden vastgesteld dat de conserven die naar de Gemeenschap werden uitgevoerd, waren verkregen uit tonijn die niet van Turkse oorsprong was, waarbij in sommige gevallen aan het uitgevoerde eindproduct een minuscule hoeveelheid tonijn van Turkse oorsprong was toegevoegd. Met behulp van onjuiste verklaringen inzake de (Turkse of communautaire) oorsprong van de grondstoffen wisten de exporteurs ATR. 1 certificaten van de Turkse autoriteiten te verkrijgen, waarmee de goederen met vrijstelling van douanerechten konden worden in de Gemeenschap. De controleurs hebben tevens vastgesteld dat ingevoerd verschillende importeurs wisten dat de conserven niet in aanmerking konden komen voor vrijstelling van douanerechten. In bepaalde gevallen hebben importeurs actief meegewerkt aan de organisatie van de fraude door zelf voor de Turkse conserven tonijn te leveren die niet van Turkse oorsprong was. De hoeveelheid goederen die hiermee is gemoeid wordt geraamd op 23. 000 ton. Er moet ongeveer 18 miljoen ecu aan douanerechten worden ingevorderd bij importeurs in België, Duitsland, Italië, Nederland en het Verenigd Koninkrijk, waar de goederen zijn afgezet. 3. 2. 3. Textielproducten • Textielproducten uit Cambodja In maart 1996 heeft een communautaire controle in het kader van de administratieve samenwerking, verricht met medewerking van de Cambodjaanse autoriteiten, ongeveer 1 500 valse certificaten van preferentiële oorsprong (formulier A) aan het licht gebracht. Deze hadden betrekking op meer dan 23 miljoen kledingstukken die in de periode 1992- 1996 met vrijstelling van réchten in de Gemeenschap waren ingevoerd. Daarnaast werden 1 700 certificaten van oorsprong (formulier A), die betrekking hadden op 16 miljoen kledingstukken, ten onrechte door de Cambodjaanse autoriteiten afgegeven voor de uitvoer van textielproducten die niet aan de voorwaarden van het SAP voldeden, omdat 32 de draden en stoffen die voor de productie waren gebruikt, niet van Cambodjaanse oorsprong waren. In werkelijkheid waren deze basismaterialen uit andere Aziatische landen geïmporteerd. Hiermee is zo'n 15 miljoen ecu aan douanerechten gemoeid. • Textielproducten uit Bangladesh In het kader van de administratieve samenwerking is in november en december 1996 (door de Commissie en 7 lidstaten) een bezoek gebracht aan Bangladesh, omdat de lokale autoriteiten problemen hadden met de toepassing van het SAP. Deze problemen zijn niet nieuw. Deze keer werden enkele honderden verdachte certificaten (formulier A) bij textielproducten die werden ingevoerd in de Gemeenschap, door de Bengalese autoriteiten als vals herkend. Bovendien werden ongeveer 14 000 andere certificaten, die door de lidstaten waren verzameld, grondig onderzocht, waarbij niet alleen naar de echtheid werd gekeken, maar ook werd nagegaan of ze volgens de SAP-voorschriften voor de betrokken textielproducten terecht waren afgegeven. Uit de controles die samen met de bevoegde lokale autoriteiten zijn uitgevoerd, is geconcludeerd dat de problemen met betrekking tot de echtheid van de door de Bengalese autoriteiten afgegeven textielcertificaten duidelijk zijn gebagatelliseerd. Uit de onderzoeken bij ongeveer zestig fabrikanten van textielproducten in Bangladesh is gebleken dat het grootste deel van de betrokken certificaten door de autoriteiten is afgegeven op basis van door de exporteurs verstrekte, onjuiste gegevens. De producten bleken volgens de regels van het SAP niet van Bengalese oorsprong te zijn. De autoriteiten van Bangladesh hebben erkend dat de conclusies van de communautaire onderzoeken juist zijn. Maar zij maken nog niet veel haast met het treffen van de noodzakelijke maatregelen. Tot nu toe is hiermee bijna 60 miljoen ecu aan eigen middelen gemoeid, en dat kan oplopen tot 100 miljoen. Evenals een aantal andere minder ontwikkelde landen, zoals Laos, Cambodja, Nepal en de Maldiven, heeft Bangladesh een verzoek ingediend om afwijkingen van de oorsprongsregels in het kader van het SAP toe te staan. De onderzoeken naar deze fraudes of onregelmatigheden kunnen soms erg langdurig en ingewikkeld zijn. Bovendien moeten de vele gegevens en documenten die moeten worden verzameld om de feiten exact te kunnen vaststellen, vaak worden opgespoord in plaatsen en streken die ver zijn verwijderd van de Gemeenschap. De toepassing van de preferentiële handelsstelsels door bepaalde derde landen en de exporteurs ter plaatse verloopt niet zonder problemen. Elk jaar vinden in het kader van de administratieve samenwerking meer controlebezoeken plaats. In 1996, dat geen uitzondering is op deze regel, werden de meeste bezoeken gebracht aan Zuidoost-Aziatische landen. Het merendeel van de gevallen waarin niei-naleving van de regels van oorsprong werd vastgesteld, heeft evenwel betrekking op de minst ontwikkelde landen, die - gelet op hun industriële capaciteit - de grootste problemen hebben om deze regels na te leven en die bijgevolg geen aanspraak kunnen maken op het SAP, in het bijzonder in de textielsector. Dit is de reden voor de derogatieverzoeken die zij indienen. 3. 3 Nationale fraudes op landbouwgebied 3. 3. 1. Olijfolie / Fraude met consumptiesteun Uit een controle van de Griekse douanedienst die zich bezighoudt met economische delicten is gebleken dat een fabrikant van blikken van vijf liter, bestemd voor het afvullen van olijfolie, op grote schaal valse facturen had uitgeschreven aan zijn afnemers. 33 In ruil daarvoor ontving de producent 10% van het gefactureerde bedrag en het gehele bedrag aan BTW. Op deze manier werden in de periode 1992-1994 ca. 10,5 miljoen fictieve blikken gefactureerd aan 26 afvulbedrijven. De facturen van de aankoop van verpakkingsmateriaal voor olijfolie vormen, samen met de facturen van de aankoop van olijfolie, essentiële bewijsstukken voor het verkrijgen van consumptiesteun. De betrokken ondernemingen hebben in totaal ongeveer 21 miljoen ecu ontvangen voor olijfolie die nooit is afgevuld in blikken. De gerechtelijke procedures lopen nog. 3. 3. 2. Voorfinanciering van de restituties bii de uitvoer van griesmeel van harde tarwe in Spanje Bij de controles die in 1995 in Spanje werden verricht bij bedrijven die voorfinanciering hadden ontvangen van de restituties bij de uitvoer van griesmeel van harde tarwe, kwam aan het licht dat was gefraudeerd met de aangegeven hoeveelheden harde tarwe54. Nu zijn in 1993 en 1994 dit soort de boeken van alle Spaanse ondernemingen die voorfinanciering hebben ontvangen, gecontroleerd. De resultaten van deze controles hebben aangetoond dat de frauduleuze handelingen die in 1995 aan het licht kwamen, ook in voorgaande jaren hadden plaatsgevonden. Op grond van de onderzoeken die vervolgens Werden ingesteld, is komen vast te staan dat een Spaanse bedrijven-groep ongeveer 26,5 miljoen ecu onrechtmatig heeft ontvangen. De fraude bestond erin dat veel grotere voorraden voor voorfinanciering van de restituties bij uitvoer werden aangegeven (voor bewerking tot griesmeel alvorens definitief te worden uitgevoerd) dan in werkelijkheid op de dag van de aangifte waren opgeslagen. Omdat dit enkele jaren geleden gebeurde, konden geen fysieke controles van de goederen meer worden verricht. De fraude kon worden vastgesteld op basis van de documenten betreffende de aankoop, het vervoer, de opslag en de verwerking. In sommige gevallen bleek de aangegeven tarwe bij geen. enkele leverancier te zijn gekocht. Bovendien waren sommige aangiften, die door het Spaanse betaalorgaan werden aanvaard, duidelijk onvolledig met betrekking tot de plaats van opslag. De betrokken bedrijvengroep wist op deze manier, met behulp van valse aangiften, geld te innen waarmee vervolgens grondstoffen konden worden gekocht voor uitvoertransacties. 3. 4 Fraudes op het gebied van het structuurbeleid 3. 4. 1. Het Europees Sociaal Fonds ŒSF) • Acties op het gebied van de beroepsopleiding in Spanje / Kunstmatig hoge kosten In 1996 is de Commissie mededeling gedaan van een aantal gevallen waarbij fraude werd vermoed met acties op het gebied van de beroepsopleiding die mede door het ESF werden gefinancierd en onder beheer stonden van het INEM55. 54 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 70 (punt 3. 6). 55 "Institute Nacional de Empleo". 34 De onderzoeken die op aandringen van de Commissie door de nationale autoriteiten56 werden verricht, hebben verschillende onregelmatigheden aangetoond, zoals de onvolledige uitvoering van de actie, het opvoeren van uitgaven die niet voor vergoeding in aanmerking komen, te grote uitgaven, en een onvolledige of onjuiste boekhouding. Er lopen reeds verschillende terugvorderingsprocedures. Het openbaar ministerie heeft een gerechtelijk onderzoek gelast naar in Madrid ontdekte fraude. De Commissie heeft de Spaanse autoriteiten verzocht ook controles te verrichten in andere regio's, zodat de omvang van de onregelmatigheden kan worden bepaald. • Acties op het gebied van de beroepsopleiding in Italië / Fictieve ondernemingen Een gerechtelijk onderzoek in Italië naar de acties op het gebied van de beroepsopleiding die in de periode 1990-1993 werden gefinancierd door het ESF, heeft geleid tot de voorlopige hechtenis van twee regionale ambtenaren die worden beschuldigd van knevelarij en poging tot knevelarij. Het onderzoek bracht aan het licht dat in het geheim bedragen aan de beide ambtenaren werden overgemaakt in ruil voor hun inschikkelijkheid bij de uitoefening van hun functie. Uit de eerste resultaten van het onderzoek blijkt dat de fraude was gebaseerd op de ad hoc oprichting van adviesbureaus door één van beide regionale ambtenaren, bureaus die "verplicht" door projectuitvoerders moesten worden ingehuurd voor het opstellen van de uitgavenramingen, om later moeilijkheden te voorkomen bij de controles die door de andere regionale ambtenaar zouden worden verricht. Dit had een sterke stijging van de bij de regio gedeclareerde uitgaven tot gevolg, omdat de bedragen die aan de beide ambtenaren werden betaald, in de facturen van "fictieve" ondernemingen werden opgenomen als aan de projectuitvoerders "verleende diensten". De Commissie heeft de nodige maatregelen getroffen ter bescherming van haar financiële belangen, dat wil zeggen de schorsing van haar betalingen aan de betrokken regio. • Opleidingsacties in het Verenigd Koninkrijk / Fictieve uitgaven Bij onderzoek van de jaarrekeningen van een opleidingsinstituut in Londen bleek dat het bedrag van de ingediende financieringsverzoeken veel hoger was dan dat van de uitgaven die door de financieel controleur waren goedgekeurd bij de opstelling van de jaarbalans. Het verschil tussen beide bedragen, dat 1,3 miljoen ecu bedroeg voor de periode 1989 - 1994 (ESF-bedrag: circa 570. 000 ecu), bleek voort te komen uit fictieve kosten. Vanwege de omvang van dit soort financiering zijn alle verzoeken die in die periode zijn ingediend, onderzocht. Daaruit bleek dat de meeste opgevoerde kosten niet voor vergoeding in aanmerking kwamen, omdat de nodige bewijsstukken ontbraken. De Commissie onderzoekt samen met het Verenigd Koninkrijk de financiële gevolgen van dit geval57. 56 De nationale controleverslagen zijn overeenkomstig artikel 23, lid 1, van Verordening nr. 4253/88 van de Raad aan de Commissie toegezonden. 57 In het kader van Verordening (EEG) nr. 4253/88 van de Raad (artikel 24). 35 3. 4. 2. Het Europees Fonds voor regionale ontwikkeling ŒFRO^ / Verduistering van bedragen fRenaval-programma Frankrijk)58 Nadat in 1995 gevallen van omkoping waren ontdekt, is in 1996 opnieuw gerechtelijke vervolging ingesteld tegen bepaalde gekozenen in verband met de financiering van de omschakeling van scheepsbouwzones in de regio Provence-Alpes-Côte d'Azur. Uit het onderzoek ter plaatse van de dossiers van alle geplande maatregelen bleek bovendien dat in het algemeen onzorgvuldig werd omgesprongen met de regels betreffende overheidsopdrachten, hetzij door onwetendheid (voor een overheidsbijdrage ter waarde van 4,1 miljoen ecu), hetzij door onachtzaamheid of opzettelijk (voor maatregelen waarmee in totaal meer dan 14 miljoen ecu is gemoeid). Als gevolg van deze constateringen werken de diensten van de Commissie eraan de lopende administratieve en gerechtelijke procedures systematisch op elkaar af te stemmen, zodat na ontvangst van het eindverslag over de tenuitvoerlegging van het programma kan worden vastgesteld welke juridische en financiële maatregelen moeten worden genomen in verband met de extra kosten die zijn gemaakt. 3. 4. 3. Visserijbeleid Bij besluiten van 13. 7. 1992 en 5. 7. 1993 heeft de Commissie communautaire bijstand ter waarde van 5,9 miljoen ecu beschikbaar gesteld voor drie projecten tot oprichting van ondernemingen (gemengde bedrijven59) door een Franse reder, samen met partners in een derde land waarmee de Gemeenschap goede betrekkingen onderhoudt, met het oog op voorrang bij de voorziening van de markt van de Gemeenschap. Na de oprichting van deze ondernemingen in 1993 en 1994 is een voorschot uitgekeerd ter hoogte van 80% van de financiële bijdragen van de Gemeenschap (hetgeen neerkomt op bijna 4,8 miljoen ecu), als aanvulling op de nationale bijstand die daarvoor reeds volledig was uitgekeerd (bijna 1,2 miljoen ecu). Naar aanleiding van het verzoek om betaling van het saldo van de bijstand van de Gemeenschap (20%), op basis van , een verslag betreffende de werkzaamheden, is een controle uitgevoerd met betrekking tot de manier waarop de reeds ontvangen bedragen werden besteed. Deze controle werd rechtstreeks bij de reder verricht. Daarbij werd vastgesteld dat drie van de vijf vissersvaartuigen die gedurende meerdere jaren buiten de communautaire wateren zouden vissen (en hun producten zouden afzetten op de communautaire markt), in 1996 waren verkocht, in één geval zelfs voordat het schip de Franse haven had verlaten. Naar aanleiding van deze bevindingen zullen de nodige terugvorderingsmaatregelen worden getroffen. In december 1996 is de Commissie een eerste procedure gestart in verband met een bedrag van 2,6 miljoen ecu dat was gemoeid met een onderneming die twee van de vaartuigen in bezit had. 58 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 75 (punt 4. 2. 1). 59 Verordening (EEG) nr. 4028/86 van de Raad inzake communautaire acties voor verbetering en aanpassing van de structuur van de visserij en de aquicultuur (PB L 376 van 31. 12. 1986), artikel 21 en Verordening (EEG) nr. 1955/88 van de Commissie houdende uitvoeringsbepalingen van de hierboven vermelde verordening, met betrekking tot samenwerkingsacties in het raam van tijdelijke samenwerkingsverbanden in de visserijsector (PB L 171 van 4. 7. 1988). 36 3. 5 Fraudes op het gebied van de directe uitgaven 3. 5. 1. Onderzoek • Hydro-elektriciteit in Ierland/Vervalste bewijsstukken In mei 1991 werd tussen de Commissie en een Ierse onderneming een eerste overeenkomst gesloten over een onderzoekprogramma inzake hydro-elektriciteit. Daarna volgden nog twee andere overeenkomsten. De uitgaven in verband met deze overeenkomsten bedroegen in totaal 9,2 miljoen ecu, met een communautaire bijdrage van 3,9 miljoen ecu. De controles ter plekke die de Commissie in mei en juni 1996 op het hoofdkantoor van de onderneming te Dublin en bij een toeleverancier in Zweden uitvoerde, hebben aangetoond dat de onderneming de bedragen in haar aanvragen om financiële steun kunstmatig had opgevoerd door middel van vervalste bewijsstukken. Het gaat in dit geval om een ernstige fraudezaak. De onderneming heeft geen enkele deskundigheid en zelfs geen enkele ervaring op het gebied van wetenschappelijk onderzoek. Haar oorspronkelijke kandidatuur was gebaseerd op de balans van een andere onderneming. De nationale wetgeving is niet nageleefd en de ingediende boekhouding bevatte onregelmatigheden. Al deze feiten waren voor de Commissie aanleiding om de zaak aanhangig te maken bij de gerechtelijke autoriteiten in Ierland. • Project "duurzame energiebronnen" in Duitsland/Verduistering van financiële steun tot de In 1995 had de Commissie onderzoeken onderzoekprogramma's JOULE I en II /APAS-RENA60. Uit één van de controles, die in Duitsland plaatsvond, bleek dat een Duitse onderneming bij reeks onderzoekcontracten was betrokken en uit dien hoofde aanzienlijke bedragen van de Commissie had ontvangen. Vervolgens was deze onderneming failliet gegaan, waardoor zij haar contractuele verplichtingen niet meer kon nakomen. ingeleid met betrekking een De volgende onregelmatigheden zijn aan het licht gebracht: vervalste uitgavendeclaraties, die kunstmatig waren verhoogd door salariskosten en betalingen voor externe diensten die nooit werden verricht; betalingen die van de Commissie werden ontvangen op basis van vervalste kostendeclaraties of ontvangen voorschotten die werden gebruikt voor de aflossing van schulden die in geen enkel verband stonden met het onderzoek; voorschotten die door als coördinerend bureau werden ontvangen, maar die nimmer aan de overige contractanten zijn doorbetaald. De bevoegde gerechtelijke autoriteiten in Duitsland hadden inmiddels een strafvervolging ingeleid tegen de verantwoordelijke functionarissen van de onderneming wegens overtredening van de faillissementswet en verduistering van subsidies. Er zijn terugvorderingsopdrachten uitgevaardigd die overeenkomen met de aan de onderneming betaalde bedragen, dat wil zeggen ongeveer 2,1 miljoen ecu. Bij gebrek aan voldoende activa is de inning van deze bedragen ongewis, maar de lopende strafrechtelijke procedure zou een gedeeltelijke terugvordering mogelijk moeten maken, uit het eigen vermogen van de overtreder. 60 Zie Jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 73 (punt 5. 1. 2). 37 3. 5. 2. Externe acties • Humanitaire operaties in het voormalige Joegoslavië Er is een audit uitgevoerd bij een Franse niet-gouvernementele organisatie, waaraan zeven contracten voor humanitaire hulp in het voormalige Joegoslavië waren toegekend. Met deze contracten was een totaalbedrag van 1,2 miljoen ecu gemoeid. Van deze 7 contracten hebben er 3 betrekking op begrotingsjaar 1993 en 4 op begrotingsjaar 1994. De controleurs stelden vast dat een boekhouding en bewijsstukken volledig ontbraken en dat de penningmeester gelden had verduisterd. De procedures voor de terugvordering van het geld zijn onverwijld ingeleid. Uit navraag bij de Franse gerechtelijke autoriteiten is gebleken dat een voorbereidend onderzoek is uitgevoerd op basis van informatie waarin twijfels werden geuit over het beheer van de NGO en de betrouwbaarheid van haar penningmeester. Het onderzoek dat de UCLAF in samenwerking met de Franse gerechtelijke politie uitvoerde, heeft ertoe geleid dat in juni 1996 de audit- en beheerdossiers met het oog op strafvervolging aan de bevoegde rechtbank werden overhandigd. • Programma's voor gedecentraliseerde samenwerking in het Middellandse-Zeegebied61 Tijdens de controles door de Rekenkamer zijn onregelmatigheden vastgesteld met betrekking tot het beheer van alle programma's voor gedecentraliseerde samenwerking in het Middellandse-Zeegebied. De voornaamste onregelmatigheden die met betrekking tot de bestaande netwerken zijn vastgesteld, betreffen het ontbreken van een boekhouding en/of bewijsmiddelen. Voorts heeft de Rekenkamer vastgesteld dat de Commissie het beheer en de administratie van de programma's zonder voorafgaande aanbesteding aan een externe organisatie had overgedragen. Uit het onderzoek van de Rekenkamer bij deze organisatie is gebleken dat sprake was van botsende belangen: twee van de vier leden van haar beheerraad waren namelijk tevens bestuurslid van de bureaus voor technische bijstand die belast zijn met de follow-up van de programma's. Deze bureaus bereidden de dossiers voor ten behoeve van het comité voor de voorafgaande selectie van de voorstellen, dat wordt voorgezeten door de Commissie. Zodoende oefenden deze bureaus direct invloed uit op de toewijzing van de contracten voor technische ondersteuning. Op grond van deze procedure werden aan twee bureaus voor technische bijstand contracten toegekend voor de uitvoering van projecten, waarmee bedragen van 270. 000 en 405. 000 ecu waren gemoeid. Op basis van het voorlopig verslag van de Rekenkamer heeft de Commissie (sedert oktober 1995) de in het Middellandse-Zeegebied lopende programma's voor gedecentraliseerde samenwerking onmiddellijk geblokkeerd. Voorts heeft zij de volgende maatregelen genomen: opzegging van alle respectieve contracten met de diverse betrokken bureaus voor technische bijstand, uitvoering van drie audits door DG XX Financiële Controle, uitvaardiging van de inningsopdrachten die in de verslagen van de Financiële Controle werden aanbevolen, uitvoering van onderzoeken door de UCLAF, lancering van een algemene financiële audit van de netwerken, herdefiniëring van het beheersysteem voor de toekomst (besluiten van de Commissie van juli 1996 en januari 1997). "' Programma's om de opzet van netwerken - op terreinen waarvoor financiële steun is verstrekt - tussen de mediterrane partners te stimuleren. 38 3. 5. 3. Europees OntwikkelingsFonds ŒOF^ / Poging tot verduistering van middelen steun ontvangt financiële omvangrijke Kameroen structurele- aanpassingsprogramma. In verband hiermee zijn bankrekeningen geopend bij het nationaal kantoor van de Bank van Centraal-Afrikaanse Staten en bij enkele commerciële banken. Voor deze rekeningen geldt het beginsel van gezamenlijk beheer, hetgeen betekent dat voor de uitvoering van verrichtingen twee handtekeningen benodigd zijn - die van het hoofd van de delegatie van de Commissie en die van de Kameroense minister van Economische Zaken en Financiën (de nationaal afgevaardigde van het EOF) of van diens gevolmachtigde (de directeur-generaal van de Caisse Autonome d'Amortissement). voor zijn Met behulp van vervalste handtekeningen zijn betaalopdrachten opgesteld, voor een totaalbedrag van 4,16 miljoen ecu. De Kameroense politie heeft acht arrestaties verricht. Dank zij de waakzaamheid van de banken en het snelle handelen van de ambtenaren van de delegatie van de Commissie kon financiële schade worden voorkomen doordat de betalingen werden geblokkeerd. Een door de Commissie geleid team heeft ter plekke onderzoek verricht. Daardoor konden maatregelen worden getroffen om de procedures veiliger te maken. 4. PARTNERSCHAP MET DE LID-STATEN In het kader van de bestrijding van de financiële criminaliteit heeft de Commissie contacten opgebouwd met de nationale autoriteiten en gespecialiseerde diensten op het gebied van de economische en financiële criminaliteit. Door deze speciale contacten hebben bepaalde Lid-Staten ook belangrijke initiatieven ontwikkeld met het oog op de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. De meest opvallende en voorbeeldige daarvan worden door de Commissie onder de aandacht gebracht, omdat zij concreet vorm geven aan de algemene en geïntegreerde aanpak van fraude en economische criminaliteit die de belangen van de Europese belastingbetalers benadeelt. Overigens worden de opleidingsacties met de nationale faudebestrijdingsorganen en - diensten voortgezet (zowel inspecteurs in het veld als gerechtsambtenaren, ambtenaren van het openbaar ministerie en rechters). De dialoog met de lidstaten beperkt zich niet tot dit soort acties. Deze dialoog is permanent en verloopt via de bilaterale bijeenkomsten met de bevoegde autoriteiten of via het institutionele kader dat met name wordt gevormd door het raadgevend comité voor de coördinatie van de fraudebestrijding (COCOLAF), en, op het gebied van de indirecte belastingen (BTW), door het sub-comité fraudebestrijding (SCAF), dat op initiatief van de Commissie zijn werkzaamheden heeft hervat. Dit comité, onder gezamenlijk voorzitterschap van UCLAF en DG XXI, is in mei 1996 gereorganiseerd met het oog op een uitbreiding van haar werkzaamheden. Het heeft als voornaamste lidstaten mét nieuwe manieren van belastingontduiking te verzamelen, onderzoeken en beoordelen, teneinde passende maatregelen voor te stellen. Daarnaast houdt het zich bezig met fraude die gevolgen zou kunnen hebben op communautair niveau en ondersteunt het een doeltreffender taak ervaringen van de 39 samenwerking tussen de diensten van de lidstaten, met name bij gevallen van grensoverschrijdende fraude62. 4. 1 Initiatieven van de Lid-Staten met het oog op de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. In Frankrijk is een instantie voor de coördinatie van de bestrijding van fraude met gemeenschapsgeld (ICLAF) opgericht. Deze instantie van hoog niveau moet de werkzaamheden van de verschillende overheidsdiensten die belast zijn met de administratieve controle van de financiën van de Gemeenschap, coördineren. Voor de Commissie is deze instantie een zeer geschikte partner. De Franse douane en de recherche treffen maatregelen om beter te kunnen voldoen aan de politieke doelstelling om de zware financiële criminaliteit zwaarder te bestraffen. De Centrale Directie van de Gerechtelijke Politie heeft een speciaal rechercheteam "communautaire fraude" gevormd, dat bestaat uit rechercheurs die zijn gespecialiseerd in de bestrijding van financiële criminaliteit. Dit team zal zich bezighouden met communautaire fraudenetwerken en de nationale gegevens betreffende de gerechtelijke behandeling van deze gevallen centraal opslaan63. Overigens heeft het directoraat-generaal Douane en indirecte belastingen voorgesteld een team van "gerechtelijke douaneambtenaren" samen te stellen. Dit project, dat vooral gericht is op communautaire fraude, ligt in de lijn van de denkpiste gevolgd in de vergelijkende analyse van de Commissie met betrekking tot de maatregelen die de lidstaten hebben getroffen voor de toepassing van artikel 209 van het EG- Verdrag64. Ierland heeft aangekondigd dat het een gespecialiseerd bureau gaat opzetten voor de bestrijding van de georganiseerde financiële criminaliteit65. Deze operationele eenheid zal bestaan uit ambtenaren die afkomstig zijn uit de politie-, de douane- en de belastingdiensten. In Italië heeft de Guardia di Finanza een speciale eenheid opgericht voor de bestrijding van communautaire fraude en daarnaast de samenwerking met de Commissie voor de bescherming van de financiële belangen van de Unie voortgezet en geïntensiveerd. Op 4 oktober 1996 hebben de algemene leiding van de Guardia di Finanza en UCLAF in Rome een memorandum van overeenstemming ondertekend, om voor het eerst formeel vorm te geven aan de zeer nauwe samenwerkingsverbanden die tussen deze twee organen zijn ontstaan. In Duitsland heeft het ministerie van Justitie de gerechtelijke autoriteiten van de Lander bij brief van 21 juni 1996 officieel gewezen op de mogelijkheden tot samenwerking met de Commissie in het kader van artikel 209A van het EG-Verdrag. 62 Het belangrijkste programmapunt van dit sub-comité is het zoeken naar manieren om een typologie van de fraude op BTW- gebied op te stellen. Met het oog hierop zullen in 1997 500 gevallen worden geanalyseerd. 63 De oprichting van dit operationele team geeft duidelijk aan hoe belangrijk een duurzame en intensieve samenwerking en gegevensuitwisseling met UCLAF, voorafgaand aan het eigenlijke gerechtelijk optreden, is. 64 Zie voetnoot nr. 22, blz. 12. 65 Criminal Assets Bureau (CBA). 40 Andere Lid-Staten tenslotte overwegen bepaalde structuren in het leven te roepen of aan te passen om beter te zijn toegerust voor de bestrijding van fraude en georganiseerde zware financiële criminaliteit, die ook de communautaire belangen schaden. 4. 2 Opleidingsbeleid In het verleden zijn veel opleidingsacties van algemene aard georganiseerd, met name om de nationale autoriteiten bewust te maken van hun verantwoordelijkheden op het gebied van het voorkomen en bestrijden van fraude ten nadele van de begroting van de is in alle Lid-Staten voltooid. Gemeenschap. Deze algemene basisvoorlichting Vervolgens heeft de Commissie meer de nadruk gelegd op meer specifieke opleidingsacties voor de diensten die zijn gespecialiseerd in het beheer en de controle van de communautaire middelen die in de nationale overheidsdiensten omgaan, en voor de gerechtelijke autoriteiten (rechters, ambtenaren van het openbaar ministerie, gerechtelijke politie), omdat de samenwerking van'en met deze diensten en autoriteiten noodzakelijk is om van de fraudebestrijding in de praktijk een succes te maken66. Om haar mogelijkheden op opleidingsgebied uit te breiden, vergroot de Commissie haar inspanningen ter ondersteuning van de Lid-Staten via financiële bijstand ( op aanvraag ), op basis van een programma dat moet bijdragen tot de vergroting van de deskundigheid van de nationale ambtenaren die zijn belast met de fraudebestrijding. De Lid-Staten hebben in samenwerking met de Commissie in 1996 de volgende opleidingsacties67, die meestal twee dagen duurden, georganiseerd68: LAND BETROKKEN DIENSTEN BEHANDELDE ONDERWERPEN IERLAND PORTUGAL OOSTENRIJK GRIEKENLAND VERENIGD KONINKRIJK FRANKRIJK POLEN Douane-inspecteurs Douane-inspecteurs Inspecteurs en administrateurs Rechterlijke macht Fiscale opsporingsdienst Inspecteurs en administrateurs Douane- en politiediensten, officieren van justitie Landbouwfraude Sigarettensmokkel Onregelmatigheden / Cohesiefonds Onregelmatigheden/Europees Sociaal Fonds Fraude ten nadele van de EU-begroting Onregelmatigheden / Cohesiefonds Inleiding communautaire fraude Inspecteurs en administrateurs Onregelmatigheden / Cohesiefonds Douane-inspecteurs Fraude op het gebied van belastingen Douane-inspecteurs Recherche Rechterlijke macht, politie, douane-inspecteurs Fraude met de regeling douanevervoer Financiële criminaliteit Communautaire fraude en samenwerking DUITSLAND Politieambtenaren Communautaire fraude en samenwerking ZWEDEN Inspecteurs en administrateurs Onregelmatigheden /Structuurfondsen 66 De betrokken diensten in de nieuwe Lid-Staten en de landen die kandidaat zijn voor toetreding hebben daarbij enige mate van voorrang gekregen in het kader van het werkprogramma van de Commissie. 67 In deze tabel zijn de in Brussel georganiseerde cursussen of studiedagen niet inbegrepen. 68 De Commissie heeft ook op het gebied van douane en indirecte belastingen verschillende studiebijeenkomsten georganiseerd over de regels inzake preferentiële oorsprong in derde landen (Cambodja en Laos onder andere) waarvoor communautaire tariefpreferenties gelden, met name de landen die onder de algemene tariefpreferenties vallen. 41 5. BESCHERMING VAN DE FINANCIËLE BELANGEN VAN DE GEMEENSCHAP / BELANGRIJKSTE ONTWIKKELINGEN PER GEBIED Dit hoofdstuk is gewijd aan de belangrijkste ontwikkelingen in de sectorale regelgeving en het positieve effect daarvan op de fraudebestrijding, en aan de ontwikkeling van de fraudebestrijding op andere gebieden, zoals de BTW, de douanevervoerregelingen en de preferentiële tariefregelingen. Wat de wijzigingen van de wetgeving van de Gemeenschap betreft, gaat het er bij de eigen middelen vooral om Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 kracht bij te zetten en op landbouwgebied de "Zwarte lijst" verordening ten uitvoer te leggen. De maatregelen die werden goedgekeurd op het gebied van de douanevervoerregelingen passen in het kader van het hervormingsprogramma dat in 1995 werd aangekondigd69. Al deze regelingen maken deel uit van een reeks maatregelen die de Commissie in haar werkprogramma inzake fraudebestrijding heeft beschreven. 5. 1 Eigen middelen • De Raad heeft op 8 juli 1996 zijn goedkeuring gehecht aan Verordening (Euratom, EG) nr. 1355/9670 tot wijziging van Verordening (EEG, Euratom) nr. 1552/89 houdende toepassing van Besluit 88/376/EEG, Euratom betreffende het stelsel van Eigen Middelen van de Gemeenschap. Deze wijziging beoogt met name de manier waarop gegevens over door de Lid-Staten ontdekte en vastgestelde fraudes en onregelmatigheden op het gebied van de traditionele eigen middelen aan de Commissie worden medegedeeld, te verbeteren71. In de Verordening staat nu nauwkeurig beschreven welke informatie de mededelingen moeten bevatten en op welke manier de medegedeelde gegevens moeten worden bijgewerkt. Dit maakt de financiële follow-up van de fraudes en onregelmatigheden voor de diensten van de Commissie gemakkelijker, omdat zij over gedetailleerdere en recentere informatie beschikken, zoals ook op het gebied van de uitgaven krachtens de geldende verordeningen het geval is72. Op basis van deze mededelingen moet de Commissie jaarlijks voor het Europees Parlement en de Raad een overzicht opstellen met betrekking tot de fraudes en onregelmatigheden en de controles van de gespecialiseerde diensten van de Lid-Staten. • De Commissie heeft in 1996 haar werkzaamheden uitgebreid ter coördinatie van de maatregelen die op initiatief van de Lid-Staten op het gebied van de BTW zijn genomen. Het informatiesysteem SCENT-fiscaal73 is verbeterd en UCLAF heeft steun verleend bij verschillende internationale fraudebestrijdingsacties. In de Lid-Staten bestaan echter verschillende interpretaties over de juridische mogelijkheden om dit soort acties stelselmatig te ondernemen. Tevens is gebleken dat op het niveau van de Gemeenschap, 69 Mededeling van de Commissie van 29. 3. 1995 - "fraude in de regeling voor douanevervoer, voorgestelde oplossingen en toekomstperspectieven". COM(95)108 def. 70 PB L 175 van 13. 7. 1996. 71 Zie Jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 23 en jaarverslag 1994, blz. 9. 72 Verordening (EEG) nr. 595/91 van de Raad (EOGFL-Garantie), Verordening (HG) nr. 1681/94 van de Commissie (Structuurfondsen) en Verordening (EG) nr. 1831/94 van de Commissie (Cohesiefonds). 73 Systeem voor de uitwisseling van gegevens betreffende de indirecte belastingen via hel netwerk SCENT, zie hoofdstuk 5. 5. 1, blz. 47. 42 waar sprake is van grensoverschrijdende handelstransacties, een grijs gebied bestaat waar het de overheidsdiensten aan mogelijkheden om in te grijpen ontbreekt, ook op gerechtelijk gebied. Zowel op het gebied van de BTW als bij de eigen middelen, waarvoor de Commissie administratief bevoegd is, zijn de ervaringen met controles van dien aard dat het wenselijk is in de toekomst een centrale, samenhangende coördinatie op te zetten. Er valt nog veel werk te verzetten op dit gebied, dat een belangrijke inkomstenbron voor de Lid-Staten is en tevens bijna de helft van de jaarlijkse begrotingsontvangsten van de Europese Unie beslaat, namelijk ongeveer 45 miljard ecu, die elk jaar door de nationale Schatkisten aan de begroting van de Gemeenschap wordt afgedragen. 5. 2 Landbouw Zoals de Commissie had aangekondigd in haar werkprogramma, heeft zij haar goedkeuring gehecht aan Verordening (EG) nr. 745/96 van de Commissie74 houdende bepalingen ter uitvoering van Verordening (EG) nr. 1469/95 van de Raad75 ("Zwarte lijst") betreffende maatregelen die moeten worden genomen ten aanzien van bepaalde begunstigden van uit het EOGFL, afdeling Garantie, gefinancierde verrichtingen. Het is voor het eerst dat in een communautaire wettekst is bepaald dat er een lijst van onbetrouwbare marktdeelnemers wordt opgesteld waarover de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten kunnen beschikken, zodat zij de nodige preventieve maatregelen kunnen nemen. De toepassing van deze verordening verkeert nog in de beginfase. De Lid-Staten hebben een autoriteit aangewezen die deze informatie ontvangt en doorgeeft aan de Commissie (via SCENT). De Commissie slaat de mededelingen centraal op en zorgt dat de inlichtingen omgekeerd bij de nationale autoriteiten terechtkomen, waarbij zij de voorschriften met betrekking tot bescherming van gegevens in acht neemt. Snelheid en kwaliteit zijn bij deze gegevensuitwisseling van het allergrootste belang, omdat de betrokken marktdeelnemers zich in een andere Lid-Staat kunnen vestigen als zij ervan op de hoogte zijn dat er administratieve maatregelen tegen hen worden getroffen. 5. 3 Douanevervoerregelingen en maatregelen op het gebied van douane 5. 3. 1 Douanevervoerregelingen16 5. 3. 1. 1 Follow-up van de mededeling van de Commissie van 29 maart 1995 De intensivering van de handel en de verdwijning van de binnengrenzen maakten het noodzakelijk om voor het goederenverkeer op het grondgebied van de Gemeenschap regelingen in het leven te roepen die waren toegesneden op de nieuwe situatie. De problemen komen voort uit het samengaan van enerzijds een dynamiek die voortvloeit uit de geïntegreerde interne markt en anderzijds het nationale karakter van de controles die de belangrijkste bescherming vormt van dit regime. Het is een feit dat in deze omstandigheden de fraudes in het kader van de douanevervoerregelingen, die overigens niet alleen de belangen van de Gemeenschap raken, zich voorspoedig hebben kunnen ontwikkelen. 74 PB L 102 van 25. 4. 1996. 75 PB L 145 van 29. 6. 1995. 76 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1994, blz. 14 en 1995, blz. 25. 43 Aansluitend op haar mededeling van 29 maart 1995, waarin de ontwikkeling van de fraude bij de douanevervoerregelingen werd belicht, heeft de Commissie op 3 april 1996 een mededeling goedgekeurd over de dringende maatregelen die zijn getroffen en die nog moeten worden genomen77, en een " task force" douanevervoer opgericht. Op 9 oktober 1996 heeft zij een mededeling ingediend over de toekomst van het douanevervoer78, waarin een grondige analyse wordt gemaakt van het gehele systeem en zijn context, en alle voorstellen ter verbetering of hervorming daarvan worden beoordeeld. Op basis hiervan is zes maanden lang uitvoerig overleg gepleegd met alle betrokken partijen landen waarvoor de (nationale autoriteiten, met inbegrip van die van derde gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer geldt79, en beroepsorganisaties die de marktdeelnemers vertegenwoordigen). Dit overleg zal uitmonden in de conferentie "Euro transit 1997" van februari 1997 in Brussel. Uit de informatie van de Lid-Staten, die verantwoordelijk zijn voor de controle op het systeem, en die als enigen over gegevens betreffende het beheer ervan beschikken, blijkt dat in het kader van de regeling communautair douanevervoer en de gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer ongeveer achttien miljoen transacties per jaar worden verricht, waarbij 450 miljard ecu aan belastinggeld omgaat in een bijna volledig manueel systeem. Fraudeurs richten zich nog steeds bij voorkeur op de zogenoemde gevoelige producten waarop nationale accijnzen worden geheven, zoals sigaretten, alcohol en andere gevoelige producten. Het draait altijd om hetzelfde: men moet zich ervan verzekeren dat de goederen inderdaad zijn aangekomen op de aangegeven bestemming en dat alle douane- en belastingvoorschriften zijn nageleefd. De jaarlijkse ten nadele van de communautaire begroting bij de regeling voor douanevervoer wordt geraamd op minimaal 200 miljoen ecu, terwijl de bedragen die aan nationale belastingen worden ontdoken nog veel hoger zijn80. fraude Voor de maatregelen die de Commissie in haar mededeling in 1995 had aangekondigd, hebben zich dit jaar de volgende ontwikkelingen voorgedaan: • goedkeuring van Verordening (EG) nr. 482/96 van de Commissie*1, die het mogelijk maakt te volgen routes voor te schrijven en wijziging van het kantoor van bestemming te verbieden, criteria vaststelt voor gebruikmaking van de doorlopende zekerheid, de mogelijkheid biedt de toepassing van de doorlopende zekerheid tijdelijk te verbieden voor bepaalde goederen en bijzondere voorschriften bevat betreffende de routes voor het vervoer van gevoelige goederen; 77 Doe. SEC(96) 290 final over de maatregelen van de Commissie ter bestrijding van fraude op het gebied van het douanevervoer. 78 Doe. COM(96)477 def. Om de werkzaamheden van de werkgroep te coördineren heeft het Directoraat-generaal Douane en indirecte belastingen een speciale " task force" in het leven geroepen die tot taak heeft alle regelingen voor het goederenverkeer, waaronder het douanevervoer, te onderzoeken, zodat algemene hervormingsvoorstellen kunnen worden geformuleerd. 7" De gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer is een uitgebreide vorm van de regeling communautair douanevervoer en is ook van toepassing op de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie (EVA): IJsland, Noorwegen, Zwitserland en Liechtenstein. 80 Het Europees Parlement raamt het jaarlijks BTW-verlies op ongeveer 700 miljoen ecu. 81 PB L 70 van 20. 3. 1996. Deze verordening wijzigt Verordening (EEG) nr. 2454/93 van de Commissie (PB L 253 van 11. 10. 1993) houdende vaststelling van enkele bepalingen ter uitvoering van het communautair douanewetboek. 44 • goedkeuring van Verordening (EG) nr. 2153/96 van de Raacfi2, die het bedrag van de doorlopende zekerheid, behoudens in bepaalde gevallen, vaststelt op 100%**. De Commissie, de lidstaten van de Unie, de EVA-landen en de Visegrad-landen84, partners bij het gemeenschappelijk douanevervoer, blijven werken aan de automatisering van de douanevervoerregelingen85. Het computersysteem moet in 1998 operationeel zijn. Er zij aan herinnerd dat het systeem alleen binnen de geplande termijn gereed zal zijn als de nodige personele (teams die verantwoordelijk zijn voor de nationale projecten) en financiële middelen ter beschikking worden gesteld. Het automatiseringsproject kent drie fasen. In de eerste fase, die aan het eind van het eerste kwartaal van 1997 moet worden afgerond, worden de technische en functionele specificaties van het systeem vastgesteld. In de tweede fase (december 1996 - juni 1998) wordt het systeem als zodanig opgebouwd (bestek, programmatuur, computers en verbindingen). Het systeem zal gedurende vier tot zes maanden in een beperkt aantal kantoren functioneren naast het huidige papieren systeem. Tenslotte zullen in de derde fase (vanaf juni 1998) het netwerk en de infrastructuur verder worden ontwikkeld totdat alle douanekantoren die bevoegd zijn voor douanevervoer zijn aangesloten86. 5. 3. 1. 2 Tijdelijke enquêtecommissie van het Europees Parlement In 1996 heeft de Commissie nauw en actief samengewerkt met de tijdelijke enquêtecommissie van het Europees Parlement87. Deze betrokkenheid bij de in verschillende werkzaamheden van het Europees Parlement kwam tot uiting mondelinge uiteenzettingen en schriftelijke bijdragen. Het eindverslag van de enquêtecommissie zal in de loop van het tweede kwartaal van 1997 verschijnen88. De enquêtecommissie heeft de leidinggevende functionarissen van de nationale douanediensten gehoord om duidelijkheid te krijgen over bepaalde aspecten en methoden van de fraudes in het kader van de verschillende regelingen voor douanevervoer (gemeenschappelijk, communautair en TIR). Behalve het feit dat de crisis waarin deze regelingen verkeren afbreuk doet aan de geloofwaardigheid van de interne markt en de douanediensten, heeft het Europees 82 PB L 289 van 12. 11. 1996. 83 Als gevolg van het verbod om gebruik te maken van de doorlopende zekerheid, dat in de loop van het jaar van kracht is geworden voor sigaretten en alcohol die over de weg worden vervoerd, heeft er een verschuiving plaatsgevonden in de wijze van vervoer voor deze producten ten gunste van het vervoer door de lucht en over zee, omdat het verbod niet hoeft te worden toegepast als de goederen via de zee of de lucht worden vervoerd. 84 Polen, Hongarije, Slowakije en Tsjechië. 85 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 28. 86 In eerste instantie zal in een aantal "proeflanden" op het nieuwe systeem worden overgeschakeld, daarna ook in de andere landen. 87 Deze enquêtecommissie werd opgericht bij besluit van 13. 12. 1995. Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 31. 88 Voor de enquêtecommissie zijn vooral de volgende onderwerpen van belang: de uitbreiding van de gemeenschappelijke regeling inzake douanevervoer tot de Visegrad-landen (met ingang van 1 juli 1996), de inning van de douanerechten, met inbegrip van de netelige kwestie van de financiële aansprakelijkheid van degenen die zich garant hebben gesteld, en de maatregelen die moeten worden genomen bij douanevervoer over zee. 45 Parlement met deze hoorzittingen aangetoond dat er een gemeenschappelijk juridische ruimte gecreëerd moet worden89, met name voor ernstige fraude waarbij de georganiseerde misdaad is betrokken. Volgens het Europees Parlement bestaat de justitiële samenwerking wel in theorie, maar nauwelijks in de praktijk, omdat de structuren in de Lid-Staten te zeer verschillen. Een van de grootste problemen die zich in de praktijk voordoen is het ontbreken van uniforme criteria inzake de bewijskracht, waardoor de gegevens die in één van de Lid-Staten zijn verzameld, niet in alle andere Lid-Staten als bewijs worden aanvaard. De werkzaamheden van het Europees Parlement hebben aangetoond dat de geldende administratieve en gerechtelijke stelsels van de Lid- Staten sterk van elkaar verschillen. Deze verschillen worden uitgebuit door de zware criminaliteit, die voortdurend verfijndere fraudesystemen ontwikkelt door middel van lege vennootschappen, en die de beschikking heeft over het volledige instrumentarium van de perfecte vervalser (valse aangiften, valse documenten, valse stempels, enz. ). De Commissie werkt verder aan haar analyses en zal in mei 1997 een eindverslag uitbrengen met daarin een mededeling over de volledige hervorming van de regelingen voor douanevervoer en een actieplan met de maatregelen die moeten worden genomen om de zwakke punten te verhelpen. In dit verslag zal rekening worden gehouden met de aanbevelingen van de tijdelijke enquêtecommissie van het Europees Parlement. 5. 3. 2 Het programma "Douane 2000 " Het Europees Parlement en de Raad hebben op 19 december 1996 een actieprogramma voor de douane in de Gemeenschap ("Douane 2000)90 goedgekeurd, waarin het in 1994 begonnen proefproject verder wordt ontwikkeld en uitgebreid91. Dit programma, waarvan artikel 8 specifiek ingaat op de fraudebestrijding, heeft ten doel de transparantie van het douaneoptreden en de samenwerking tussen de douaneautoriteiten van de Lid-Staten te bevorderen en zo de algemene doeltreffendheid van het douaneoptreden en de homogeniteit van de controles aan de buitengrenzen van de Gemeenschap te verbeteren. In de huidige situatie worden door de diverse douanekantoren in de Gemeenschap voor de invoer van dezelfde goederen die op dezelfde wijze worden vervoerd de controles en de voorschriften op verschillende manieren toegepast. Bovendien gelden niet in alle Lid- Staten dezelfde sancties voor overtredingen. Aan de hand van het programma "Douane 2000" moet dit alles worden geharmoniseerd, met inbegrip van de werkwijzen en controlemethoden van de douaniers van de Unie. 5. 3. 3 Preferentiële tariefregelingen De Commissie heeft strakkere regels opgesteld betreffende de administratieve samenwerking tussen de begunstigde landen van het stelsel van algemene preferenties (SAP), een autonome communautaire regeling, en de Gemeenschap als verstrekker van de preferenties92. De nieuwe bepalingen, die op 1 januari 1997 van kracht zijn geworden, 89 Zie hoofdstuk 1. 1. 3, blz. 9. 90 Beschikking nr. 210/97/EG, PB L 33 van 4. 2. 1997. 91 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 28. 9^ Verordening (EG) nr. 12/97 van de Commissie van 18 december 1996 (PB L 9 van 13. 1. 1997) tot wijziging van Verordening (EEG) nr. 2454/93 van de Commissie (Toepassingsbepalingen Communautair Douanewetboek), met name de artikelen 93, 93bis en 94 daarvan. 46 verduidelijken de rol van de Gemeenschap bij de onderzoeken die de bevoegde autoriteiten van de begunstigde landen uitvoeren teneinde gegevens te verkrijgen over de werkelijke oorsprong van goederen die met een SAP-certificaat van oorsprong worden geëxporteerd. Op het praktische vlak heeft de Commissie een informatiesysteem opgezet waarmee afdrukken van de stempels die worden gebruikt voor het waarmerken van certificaten van oorsprong kunnen worden doorgegeven aan de douanediensten van de Lid-Staten. Omdat door deze doorgifte per computer informatie sneller kan circuleren en de afdrukken van de stempels beter leesbaar zijn, is dit systeem een belangrijke factor bij de verbetering van de doeltreffendheid van de controle van de certificaten van oorsprong en van het goederenverkeer. Ten slotte heeft de Commissie toegezegd om, zoals zij reeds op het gebied van het douanevervoer had gedaan, een mededeling op te stellen voor het Europees Parlement en de Raad over de zorgelijke situatie op het gebied van de toepassing van de preferentiële tariefregelingen. 5. 4 Directe uitgaven De Commissie heeft begin 1996 een gemeenschappelijke werkgroep opgericht die zich over de problemen moet buigen in verband met de financiële bijdrage van de Gemeenschap aan de activiteiten op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling (OTO), met het oog op de voorbereiding van het vijfde kaderprogramma, dat zal gelden vanaf 199993. Dit initiatief past in de fraudebestrijdingsstrategie van de Commissie, die erop is gericht de communautaire voorschriften van financiële aard te verbeteren. Het is de bedoeling dat deze groep oplossingen aandraagt voor de problemen in verband met de kosten, de controle en de sancties die moeten worden toegepast bij onregelmatigheden op OTO-gebied. De Commissie overweegt om voor te stellen in het nieuwe kaderprogramma haar financiële bijdrage aan de activiteiten op het gebied van onderzoek en technologische ontwikkeling toe te kennen op basis van een regeling die voortvloeit uit de communautaire regelgeving. In geval van onregelmatigheden kunnen dus eventueel administratieve sancties worden toegepast. Met dit juridische instrument moeten niet alleen de uitvoeringsvoorschriften voor invorderingsopdrachten en de controlebevoegdheden jegens begunstigden en derden worden bepaald, maar ook worden vastgesteld welke communautaire sancties moeten worden toegepast in het geval van onregelmatigheden. Voor onderzoek en technologische ontwikkeling, een gebied dat een belangrijke plaats inneemt op de begroting, zou zo dezelfde mate van bescherming gelden als voor de indirecte uitgaven, die worden beheerd door de Lid-Staten, en onderzoek en technologische ontwikkeling zou tegelijkertijd als voorbeeld kunnen dienen bij het ontwikkelen van dezelfde mate van bescherming voor de andere gebieden die onder de directe uitgaven vallen. 5. 5 Wederzijdse administratieve bijstand en technische bijstand 5. 5. 1 Op communautair niveau Het voorstel voor een verordening van de Raad betreffende de wederzijdse bijstand op douane- en landbouwgebied, dat de Commissie in 1992 heeft ingediend?4, werd eind 93 De groep heeft een tussentijds verslag uitgebracht; het eindverslag wordt in de loop van 1997 verwacht. Dit zal ter goedkeuring worden voorgelegd aan de Commissie en moet worden verwerkt in het ontwerpvoorstel voor het vijfde kaderprogramma. 94 Zie de jaarverslagen "Fraudebestrijding" 1994, blz. 13, en 1995, blz. 23. 47 1996 nog steeds door de Raad en het Europees Parlement bestudeerd95. Deze nieuwe verordening levert onder andere een rechtsgrond voor de vorming van een DIS-databank, waarin de gegevens worden opgeslagen die door de Lid-Staten worden uitgewisseld via het SCENT96-netwerk. 5. 5. 2 Tussen dé Gemeenschap en derde landen In het kader van de betrekkingen met bepaalde derde landen (SAP, ACS, partnerlanden bij de textielovereenkomsten) verleent de Gemeenschap technische bijstand aan de bevoegde autoriteiten van deze landen om te helpen bij de tenuitvoerlegging van de overeenkomsten en handelsregelingen97. De Gemeenschap moet er tevens op toezien dat deze regelingen strikter worden toegepast bij binnenkomst in de Gemeenschap. Daarnaast organiseert de Commissie sinds 1991 in het kader van de programma's PHARE en TACIS, specifieke acties voor technische bijstand en opleiding, voornamelijk via Eurodouane (een organisatie die de 15 Lid-Staten van de Unie en de EVA-landen • omvat). Daarbij komen alle douaneactiviteiten aan bod, met fraudebestrijding98. inbegrip van de Tenslotte zijn of worden binnenkort met ongeveer vijftig derde landen overeenkomsten gesloten waarin bepalingen zijn opgenomen over wederzijdse administratieve bijstand op douanegebied. Op basis van deze bepalingen kunnen gegevens en bewijsstukken worden verkregen over transacties waarvan de regelmatigheid wordt betwijfeld. Daarbij gaat het om gegevens die niet beschikbaar zijn in de Gemeenschap en die noodzakelijk zijn om de fraude aan te tonen. Het kan ook gaan om gegevens over personen die verantwoordelijk zijn voor transacties die vervolgens in de Gemeenschap tot onregelmatigheden hebben In 1996 zijn verschillende overeenkomsten van kracht geworden99, geleid. overeenkomsten inzake samenwerking op douanegebied en wederzijdse bijstand geparafeerd100 en overeenkomsten waarin een protocol is opgenomen betreffende wederzijdse administratieve bijstand ondertekend101. Overigens heeft de Raad richtsnoeren goedgekeurd voor onderhandelingen met een aantal landen over overeenkomsten administratieve bijstand of inzake wederzijdse overeenkomsten met een protocol op dat gebied102. In 1997 moeten initiatieven worden 95 Bij gebrek aan overeenstemming tussen de instellingen over de rechtsgrond, is de Raad de voorgeschreven procedure begonnen voor de inwerkingtreding van de verordening, die uiteindelijk op 13. 3. 1997 werd goedgekeurd. [Verordening (EG) nr. 515/97 van de Raad; PB L 82 van 22. 3. 1997]. 9" "System for a Customs Enforcement NeTwork", onderdeel van het Douane informatiesysteem (DIS). 9' De Commissie heeft ook aan de Chinese autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de tenuitvoerlegging van de bilaterale textielovereenkomst technische bijstand verleend bij de indeling van de producten (die bepalend is voor het instellen van kwantitatieve beperkingen). 98 Tevens is apparatuur voor opsporing en controle (van met name precursoren) aan de Phare-landen geleverd, zodat zij hun eigen douanewetgeving beter kunnen toepassen. Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, hoofdstuk 2, afdeling 4. 99 De douane-unie met Turkije, interim-overeenkomsten met Israël, Oekraïne, Rusland en Moldavië. 1 °° met Zuid-Korea en de Verenigde Staten. 1 01 Met Armenië, Azerbeidzjan, Wit-Rusland, Georgië, Kirgizstan, Marokko, Oezbekistan, Slovenië en de Faeröer. 1 02 Zwitserland, Albanië en Algerije. Daarnaast worden onderhandelingen over een overeenkomst op dit gebied gevoerd met Zuid-Afrika, Canada, Egypte, Jordanië en Libanon. De onderhandelingen met Mexico zijn opgeschort, terwijl die met Japan en Hongkong zijn heropend. De ratificatieprocedures voor de overeenkomst die in 1995 werd gesloten met Marokko en 48 genomen om de samenwerking op het gebied van de bescherming van de financiële belangen met bepaalde derde landen te versterken, met name met het oog op de uitbreiding. 6. BESCHERMING VAN DE FINANCIËLE BELANGEN / HORIZONTALE WETGEVINGSINITIATIEVEN Aansluitend op de voortgang die in 1995 is geboekt met de horizontale regelgeving103 en op de fraudebestrijdingsstrategie, is de Commissie doorgegaan met haar werkzaamheden om de communautaire financiën beter te beschermen door gestalte te geven aan het partnerschap met de Lid-Staten. De verordening over de controles en verificaties ter plaatse door de controleurs van de Commissie, die op 11 november 1996 door de Raad werd goedgekeurd, beantwoord aan deze doelstellingen104. Op basis van de verordening betreffende de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap105 heeft de communautaire wetgever op het gebied van de landbouw al administratieve sancties kunnen instellen106. Zo wordt, in overeenstemming met de richtsnoeren van de algemene verordening, concreet vorm gegeven aan de mogelijkheid administratieve sancties vast te stellen ter bescherming van de begroting van de Gemeenschap. Naar aanleiding van de overeenkomst die op 26 juli 1995 werd ondertekend in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie kwam er beweging in de onderlinge afstemming van de nationale juridische instrumenten voor de strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. De werkzaamheden die in 1996 werden verricht dienen ter aanvulling van dit eerste instrument, met name de ondertekening van een protocol bij de overeenkomst, dat betrekking heeft op corruptie van ambtenaren. Maar de Raad is er niet in geslaagd nog een protocol ter aanvulling van de overeenkomst goed te keuren. De Europese Raad van Dublin van december 1996 heeft echter onderstreept vastbesloten te zijn de internationale georganiseerde misdaad te bestrijden en meer maatregelen te nemen om de financiële belangen van de Gemeenschap te beschermen. In dit verband heeft de Europese Raad nog eens gewezen op het belang van de overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen en de protocollen ter aanvulling daarvan, en de Lid-Staten dringend opgeroepen de reeds goedgekeurde maatregelen te ratificeren. Tunesië lopen nog, en de overeenkomsten met de Mercosur-landen (Argentinië, Brazilië, Paraguay, Uruguay) en Chili moeten nog worden aangevuld. Ten slotte heeft de Commissie een onderhandelingsmandaat gevraagd voor een soort "euro- mediterrane" overeenkomst met Syrie. 1 03 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, hoofdstuk 1, blz. 11 e. v. 1 04 De verordening over controles en verificaties ter plaatse past in het in artikel 10 van Verordening (EG) nr. 2988/95 van de Raad geschetste kader. 1 05 Verordening (EG, Euratom) nr. 2988/95 van de Raad (PB L 312 van 23. 12. 1995). 10*> Daarbij gaat het onder andere om Verordening (EG) nr. 887/96 van de Commissie (PB L 119 van 16. 5. 1996) houdende uitvoeringsbepalingen van de consumptiesteunregeling voor olijfolie. 49 6. 1 De Verordening over controles en verificaties ter plaatse De Europese Raad van Madrid had uitdrukkelijk verzocht om deze verordening betreffende de controles en verificaties ter plaatse die door de Commissie worden uitgevoerd ter bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschap tegen fraudes en andere onregelmatigheden107, voor eind juni 1996 goed te keuren. Tijdens de Ecofm-Raad van 3 juni 1996 werd overeenstemming bereikt over deze verordening en het Europees Parlement keurde het voorstel voor een verordening goed op 24 oktober 1996, naar aanleiding van een nieuw verzoek van de Raad108. Deze verordening betekent een belangrijke stap voorwaarts voor de fraudebestrijding en bij de versterking van de middelen ter voorkoming en bestrijding van de zware financiële criminaliteit. 6. 1. 1 Werkingssfeer van de verordening Het is de bedoeling dat deze verordening in alle werkterreinen van de Europese- Gemeenschap wordt toegepast. Zij biedt de Commissie een nieuwe en autonome rechtsgrond specifieke "fraudebestrijdingscontroles" te verrichten teneinde onregelmatigheden op te sporen. Dit juridische instrument vormt een aanvulling op de bestaande basis van de sectorale regelgeving, die uitgaat van "traditionele" controles op de juiste toepassing van het Gemeenschapsrecht. marktdeelnemers rechtstreeks om bij de De voorwaarden voor het optreden van de Commissie zijn nauwkeurig omschreven, waarbij de eerste verantwoordelijkheid op het gebied van de bescherming van de financiële belangen bij de Lid-Staten blijft. Het uitvoeren van controles ter plaatse op basis van deze verordening gebeurt met een duidelijk doel, namelijk het opsporen van fraudes en onregelmatigheden op alle werkterreinen van de Gemeenschap109. Volgens het subsidiariteitsbeginsel kan de Commissie controles ter plaatse uitvoeren als zij daarmee een bepaalde "meerwaarde" kan in het geval van ernstige, grensoverschrijdende, ingewikkelde en geraffineerde onregelmatigheden en in bijzondere gevallen, wanneer het nodig is om, zoals de Europese Raad van Madrid het uitdrukte, een gelijkwaardig beschermingsniveau voor de financiële belangen van de Gemeenschap te waarborgen in alle Lid-Staten. toevoegen, dus 6. 1. 2 Tenuitvoerlegging van de controles Deze controles en verificaties ter plaatse worden verricht wanneer vermoed mag worden110 dat onregelmatigheden zijn begaan. Deze onderzoeken, waartoe de Commissie het initiatief moet nemen, zijn bedoeld om gegevens te verzamelen die nodig zijn om de onregelmatigheden te vervolgen. Om invulling te geven aan het partnerschap en zeker te zijn van alle noodzakelijke hulp en samenwerking, ook bij spoedcontroles, wordt in de 1 07 Verordening (EG, Euratom) nr. 2185/96 van de Raad (PB L 292 van 14. 11. 1996). 1 De adviezen van het Europees Parlement met betrekking tot dit voorstel zijn gepubliceerd in PB C 166 van 10. 6. 1996 en in PB C 347 van 18. 11. 1996. Behalve de BTW en de gebieden die geen financiële gevolgen hebben voor de begroting van de Unie. In het oorspronkelijke voorstel van de Commissie viel de BTW ook onder de werkingssfeer van de verordening. 1 10 Artikel 5 van Verordening (EG) nr. 2185/96 van de Raad. 50 verordening uitdrukkelijk gesteld dat, enerzijds, de Commissie de betrokken Lid-Staten vooraf inlicht en anderzijds, de nationale autoriteiten meewerken aan de door de Commissie voorbereide en uitgevoerde controles. Zonder nauwe en loyale samenwerking in de geest van de artikelen 5 en 209 A van het EG-Verdrag, zou doeltreffend werken immers onmogelijk zijn. De verordening bepaalt het statuut van de controleurs van de • Commissie die bevoegd zijn om de controles uit te voeren en eraan mèe te werken. Daarnaast biedt de verordening de mogelijkheid in voorkomende gevallen technische bijstand te vragen van gespecialiseerde bedrijven. Behalve bij marktdeelnemers die geld uit de communautaire begroting ontvangen of daaraan geld verschuldigd zijn (uitgaven en ontvangsten), kunnen volgens de verordening, indien noodzakelijk, ook bij andere betrokken marktdeelnemers controles worden verricht (leveranciers, vervoerders, verzekeraars), ten einde niets over het hoofd te zien bij het verkrijgen van relevante informatie over de feiten waarop de controles betrekking hebben111. Zo kan gemakkelijker bewijsmateriaal worden verzameld. De controleurs van de Commissie hebben onder dezelfde voorwaarden als de nationale ' controleurs toegang tot alle gegevens en documenten betreffende de betrokken transacties. Krachtens de verordening hebben de naar behoren gemachtigde controleurs van de Commissie, onder dezelfde voorwaarden als de nationale controleurs, ook toegang tot lokalen voor professioneel gebruik. Indien nodig kunnen de controleurs de hulp inroepen van de Lid-Staat om hun controles en verificaties ter plaatse te kunnen verrichten. 6. 1. 3 Vervolg van de controles De Commissie is verplicht de lidstaten op de hoogte te stellen van de resultaten van de controles en verificaties ter plaatse. Een wezenlijk, geheel nieuw aspect van de verordening is het feit dat de verslagen die de controleurs van de Commissie hebben opgesteld op basis van de gegevens die zijn verkregen bij de controles ter plaatse, toelaatbaar bewijsmateriaal vormen in de administratieve of gerechtelijke procedures van de betrokken Lid-Staat. Krachtens de verordening hebben de verslagen van de controleurs van de Commissie dezelfde bewijskracht als de verslagen van de nationale controleurs. Door de werkzaamheden van de controleurs van de Commissie wordt het gemakkelijker de betrokken bedragen in te vorderen en bij strafvervolging van de fraudeurs sancties op te leggen die "doeltreffend, evenredig en afschrikkend" zijn112. 6. 2 Activiteiten in het kader van titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie Eind 1995 was overeengekomen dat de overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap zou worden aangevuld. Er stonden twee ontwerpprotocollen bij deze overeenkomst op de agenda. Het eerste had betrekking op corruptie waardoor de financiële belangen van de Europese Gemeenschap worden of zouden kunnen worden geschaad. Het tweede ontwerpprotocol had ten doel specifieke 1 11 De gegevens die door de Commissie worden verkregen vallen onder de geheimhoudingsplicht en onder de regels inzake de bescherming van persoonsgegevens. 1 12 Zie arrest van 21 september 1989, zaak 68/88. 51 regels voor de justitiële samenwerking en het gezamenlijk uitvoeren van onderzoeken bij grensoverschrijdende fraude op te stellen. Overigens had de Europese Raad van Madrid van december 1995 verzocht deze werkzaamheden ter aanvulling van de overeenkomst af te ronden, zowel wat de vervolging van corrupte (nationale en communautaire) ambtenaren betreft als op het gebied van de justitiële samenwerking. 6. 2. 1 Eerste protocol over corruptie van ambtenaren De corrumperende invloed van de georganiseerde misdaad kan zich ook doen gelden in het geval van fraudes ten nadele van de financiële belangen van de Europese Gemeenschap. Daarbij gaat het vaak om grensoverschrijdende strafbare feiten, waarvoor nationale of communautaire ambtenaren eventueel vervolgd worden. Dit eerste protocol bij de overeenkomst, dat betrekking heeft op de bestrijding van daden van omkoping waardoor de belangen van de Gemeenschap worden geschaad, kwam tot stand op initiatief van het Spaanse voorzitterschap van de Raad, in nauwe samenwerking met de Commissie, en werd door de ministers van justitie van de Lid-Staten ondertekend op 27 september 1996113. Het protocol heeft ook betrekking op strafbare feiten die door of tegen de leden van de Commissie, het Europees Parlement, het Hof van Justitie en de Rekenkamer van de Europese Gemeenschap in de uitoefening van hun ambt worden gepleegd, in die zin dat deze personen worden gelijkgesteld met ministers van de regeringen van de Lid-Staten, de verkozen leden van de nationale parlementen en de leden van de hoogste rechterlijke instanties of van de Rekenkamer. De corruptie kan zich echter ook afspelen op werkterreinen van de Europese Gemeenschap die niet duidelijk rechtstreeks verband houden met de fraude zelf. Na de verwezenlijking van dit protocol onder Spaans voorzitterschap heeft het Italiaanse voorzitterschap dan ook dit instrument opnieuw ter hand genomen om het in het kader van een overeenkomst uit te breiden tot alle daden van corruptie. Er moet nog overeenstemming worden bereikt over een ontwerp dat verder gaat dan de bescherming van de financiële belangen en zich richt op de algemene bestrijding van corruptie. Voorts moet melding worden gemaakt van de ondertekening, tijdens de Raad van de ministers van justitie op 29 november 1996, van een protocol ter bepaling van de rol van hét Hof van Justitie bij de bescherming van de financiële belangen en in het kader van het douane informatiesysteem114. Op basis van dit protocol kunnen de Lid-Staten in hun nationale recht naar eigen voorkeur voorzieningen treffen om een prejudiciële beslissing van het Hof van Justitie te vragen over de uitlegging van de desbetreffende overeenkomst. De prejudiciële uitlegging door het Hof van Justitie is het enige aspect van de overeenkomst betreffende de corruptie dat nog in behandeling is. 6. 2. 2 Het protocol inzake strafrechtelijke bescherming van de financiële belangen Op 19 januari 1996 heeft de Commissie bij de Raad een voorstel ingediend voor een tweede protocol bij de overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële 113 PB C 313 van 23. 10. 1996. 1 14 In het kader van het DIS kan het Hof van Justitie bij wijze van prejudiciële beslissing een uitspraak doen over de uitlegging van de overeenkomst ten aanzien van het gebruik van computers op douanegebied. Een ander protocol, opgesteld volgens hetzelfde model als dat betreffende de bescherming van de financiële belangen, heeft betrekking op de prejudiciële uitlegging door het Hof van Justitie van de overeenkomst tot oprichting van een Europese politiedienst (Europol) en werd ondertekend op 23. 7. 1996 (PB C 299 van 9. 10. 1996). 52 belangen van de Europese Gemeenschap115. Daarin zijn bepaalde aspecten betreffende strafrechtelijke bescherming opgenomen die eerder uit de overeenkomst waren weggelaten om het voorzitterschap in de gelegenheid te stellen de overeenkomst binnen de door de Europese Raad gestelde termijn te sluiten. Het oorspronkelijke voorstel van de Commissie beoogde een oplossing te bieden voor de problemen die zich in de praktijk bleken voor te doen, met name ten aanzien van enkele gevoelige vraagstukken zoals de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van rechtspersonen, het witwassen van de opbrengsten van fraude die ten nadele van de begroting van de Gemeenschap is gepleegd, de wederzijdse erkenning van bewijsmateriaal, de gerechtelijke samenwerking en het centraliseren van de vervolgingen116. De Commissie is van mening dat deze problemen moeten worden aangepakt om een volledig pakket maatregelen te kunnen opstellen ter bescherming van de financiële belangen van de Gemeenschap. Dit protocol, dat een aanvulling is op de overeenkomst, moest samen met de verordening betreffende controles en verificaties ter plaatse een samenhangend geheel vormen, waarin een brug werd geslagen tussen de resultaten van de administratieve controles en de strafrechtelijke vervolging. Gezien de moeizame discussies over deze onderwerpen, was het niet mogelijk de strekking van het door de Commissie oorspronkelijk voorgestelde protocol volledig te handhaven. Een aantal aspecten, waaronder de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van rechtspersonen, de medewerking van de Commissie bij onderzoeken die door de nationale gerechtelijke autoriteiten worden verricht op het gebied van fraudebestrijding, het witwassen van geld en corruptie, zijn echter wel gehandhaafd, zodat de Raad voor het einde van het Nederlandse voorzitterschap in 1997 kan besluiten. De onderwerpen uit het oorspronkelijke voorstel die nu zijn weggelaten, blijven liggen en moeten, naar mening van de Commissie, worden opgenomen in een nieuw protocol, om gevolg te geven aan het verzoek van de Europese Raad van Madrid, die uitdrukkelijk had gevraagd deze werkzaamheden ter aanvulling van de overeenkomst voort te zetten, teneinde de nodige instrumenten te scheppen waarmee via gerechtelijke samenwerking de financiële belangen van Europa afdoende kunnen worden beschermd. 1 *5 Doe. COM(95)693 def. , PB C 83 van 20. 3. 1996. 1 16 Zie jaarverslag "Fraudebestrijding" 1995, blz. 18 en 19. 53 TABEL 1 TRADITIONELE EIGEN MIDDELEN 1993-1996 Door de LIDSTATEN formeer gemelde ONREGELMATIGHEDEN Door de COMMISSIE samen met de LIDSTATEN uitgevoerde ONDERZOEKEN 2. 213 1. 950 2. 500 2. 400 2. 300 2. 200 2. 100 2. 000 1. 900 f. 800 f. 700 f. 800 f. 500 f. 400 f. 300 f. 200 f. fOO f. 000 900 800 700 VOO 600 400 300 200 100 145 120 111 O Verordening (EEG) nr. 1552/89 : met Inbegrip van een schatting voor de tweede helft van 1996. 54 EOGFL - GARANTIE 1993-1996 TABEL 2 Door de LIDSTATEN formeel * gemelde ONREGELMATIGHEDEN Door de COMMISSIE samen met de LIDSTATEN uitgevoerde onderzoeken (*) Krachtens Verordening (EEG) nr. 595/91. 55 TABEL 3 STRUCTURELE ACTIES 1993 -1996 Door de LIDSTATEN formeel * gemelde ONREGELMATIGHEDEN Door de COMMISSIE samen met de LIDSTATEN uitgevoerde ONDERZOEKEN •J. \m:n jJiiMiMiJiffi m$ \m AANTAL GEVALLEN 194 : i i| | ! | | | | | | | j| ' lllillllïl lllllllliïliill llllllilllll 79 I lllillllïl'' BEDRAGEN in miljoen ecu (*) Krachtens Verordeningen (EEG) nrs. 1681/94 en 1831/94 ( de gevallen van het 4de kwartaal 1996 in Italië en Nederland niet inbegrepen) 56 TABEL 4 DIRECTE UITGAVEN 1993 -1996 Door de COMMISSIE met de hulp van de LIDSTATEN uitgevoerde ONDERZOEKEN AANTAL GEVALLEN mm^m'mBB 16 BEDRAGEN in miljoen ecu 50 45 40 35 30 25 20 75 70 5 28 23 57 Tabel 5 Financiële consequenties van de in 1996 gemelde ONREGELMATIGHEDEN in verhouding tot de GEMEENSCHAPSBEGROTING van 1996 Traditionele Bigen Middelen MwmiiinimMWi^^ B M W M W W S ^^ 13. 584 mifjoen ecu Door de lidstaten gemelde onregelmatigheden 320 miljoen ecu Door de Commissie In samenwerking met de lidstaten ontdekte onregelmatigheden 467 miljoen ecu mmmHmmmmmm—m Financiële consequenties van de onregelmatigheden 787 miljoen ecu 5fi0% Uitgaven op tietgebied van de, , SlmtgumteActies ini$9$ Door de lidstaten gemelde onregelmatigheden ••tf^t. |. |. ^. ,. w m -r ti • i -ii • i —i r[. { i' 24J20mit|oM^É 64 miljoen ecu l IllÉÉCHiljlfMllÉlÉlllÉM- 'I • 'lil' II fill DTi 'f I 0,26% Door de Commissie In samenwerking met de lidstaten ontdekte onregelmatigheden 88 miljoen ecu 0,36% Financiële consequenties van de onregelmatigheden 152 miljoen ecu 0,62% Uitgaven^ mmmn*v—*—*m * }KK0:§Që&L~G&mntte in 1$&$ Door de lidstaten gemelde onregelmatigheden Door de Commissie in samenwerking met de lidstaten ontdekte onregelmatigheden 204 miljoen ecu 0,48% 142 miljoen ecu 0,33% Financiële consequenties van de onregelmatigheden 345 miljoen ecu 0,80% Algemene opmerking: De in 1996 gemelde onregelmatigheden hebben vaak betrekking op voorgaande begrotingsjaren. 58 EOGFL- GARANTIE TOTAAL AANTAL IN 1996 GEMELDE ONREGELMATIGHEDEN TABEL 6 Verordening AANTAL GEVALLEN B E D R A G EN 111 eCU(koersen van docember1996) (EEG) nr. 595/91 BELGIË/BELGIQUE DANMARK DEUTSCHLAND ELLAS ESPANA FRANCE IRELAND ITALIA NEDERLAND ÖSTERREICH PORTUGAL SUOMI SVERIGE UNITED KINGDOM HHHB GEMELD GESLOTEN OPEN GEMELD INGEVORDERD IN TE VORDEREN 22 40 479 196 122 76 30 476 128 14 53 5 58 245 10 32 218 176 11 21 23 102 69 14 6 5 57 135 12 8 261 20 111 55 7 374 59 0 47 0 1 110 2. 439. 279 553. 498 25. 504. 762 1. 361. 106 16. 487. 337 5. 096. 471 7. 383. 760 123. 503. 793 10. 130. 519 0 7. 045. 267 106. 969 21. 390 4. 157. 736 20. 803 516. 270 4. 247. 835 56. 403 203. 633 340. 798 6. 579. 153 1. 548. 069 1. 103. 747 0 106. 328 106. 969 12. 506 1. 561. 884 9 * * r H FiTr 87S 1. 065 203. 791. 887 16. 404. 398 2. 418. 476 37. 228 21. 256. 927 1. 304. 703 16. 283. 704 4. 755. 673 804. 607 121. 955. 724 9. 026. 772 0 6. 938. 939 0 8. 884 2. 595. 852 187. 387. 489 N. B. Luxemburg heeft gemeld dat geen enkele onregelmatigheid boven 4000 ecu werd ontdekt. Verordening (EEG) nr. 595/91 EOGFL-GARANTIE TABEL 7 IN 1996 GEMELDE ONREGELMATIGHEDEN PER SECTOR - BE tmtim BEDRAGEN A B DK «MUM BEDRAGEN A S DE « n u* BEDRAGEN A B EL amans* BEDRAGEN A B- ES tmttim BEDRAGEN A B FR ttmtim BEDRAGEN A a tR mmat BEDRAGEN A 0 SECTOR MONETAIRE COMPENSERENDE BEDRAGEN VEZELGEWASSEN EN ZIJDERUPSEN OVERIGE LANDBOUWSECTOREN 1 16 0 EIEREN EN SLACHTPLUIMVEE VISSERIJPRODUCTEN BIJZONDERE NOODHULP SCHAPEN-EN GEITENVLEES MET BEPAALDE SECTOREN VARKENSVLEES SUIKER EN ISOGLUCOSE LANDBOUW-VOEDSELHULP EIWITHOUDENDE GEWASSEN MET IN BULAGE H OPGENOMEN PRODUCTEN ANDERE MAATREGELEN EOGFL43ARANTIE PRODUCTEN VAN DE WUNBOUWSECTOR GROENTEN EN FRUIT TABAK RUNDVLEES MELK EN ZUIVELPRODUCTEN ODEN EN VETTEN GRANEN EN RUST 1 1 $ 1 s 7 1 2 32 32 301 0 301 0 0 0 1. 507 1. 507 152 0 431 147 0 431 1 1 3 1 1 9 11 3 7 3 TOTAAL 22 2. 439 2 4 18 40 o o 5 10 0 10 7 0 0 0 2 9 9 21 98 18 120 13 9 47 212 5S3 2 9 2 Ht 4 set 129 f 12 0 11 106 0 106 • 2 190 190 0 0 830 672 127 102 62 1. 716 1. 597 62 1. 255 1. 253 1 5 5 1 43 43 U 35 866 824 0 0 127 12. 732 11. 726 91 2 5. 631 4. 953 71 26 0 S2 2. 034 1. 602 37 479 25. 505 21,255 * 199 83 203 83 203 secroR MONETAIRE COMPENSERENDE BEDRAGEN VEZELGEWASSEN EN ZIJDERUPSEN OVERIGE LANDBOUWSECTOREN EIEREN EN SLACHTPLUIMVEE VISSERIJPRODUCTEN BIJZONDERE NOODHULP SCHAPEN- EN GEITENVLEES MET BEPAALDE SECTOREN VARKENSVLEES SUIKER EN ISOGLUCOSE LANDBOUW-VOEDSELHULP EMATHOUDENDE GEWASSEN 1 0 0 1 5 0 0 540 25 128 0 203 7 35 i 31 4 * 7 2 • * 652 4. 077 MET IN BIJLAGE H OPGENOMEN PRODUCTEN ANDERE MAATREGELEN EOGFL-GARANTIE PRODUCTEN VAN DE WUNBOUWSECTOR GROENTEN EN FRUIT TABAK RUNDVLEES MELK EN ZUIVELPRODUCTEN OUEN EN VETTEN GRANEN EN RUST 4 236 33 10 99 f B es 1* 652 4. 086 4400 8. 860 8. 860 11 63 38 19. 720 18. 963 25 2. 248 28. 25» 55. 254 25 2248 28. 211 55. 254 8 39 rr 1. 096 1. 096 12 0 0 4462 4. 126 2. 996 2. 768 TOTAAL 476 123. 504 121. 956 128 10. 131 9. 027 14 0 ïm o N. B. Luxemburg heeft gemeld dat geen enkele onregelmatigheid boven 4000 ecu werd ontdekt 17 6 4 1 1 2 3 9 6 2 10 29 7 1 23 7 126 117 2303 1. 033 2. 289 983 1. 059 5. 856 25 921 17 4. 351 9 25 4 4 147 147 12 54 59 113 43 169 347 12 5 7 92 0 97 270 1. 575 1. 575 816 816 3. 647 3. 621 12 19 1. 831 1. 831 1. 702 1. 675 il 2 718 6. 659 718 83 0 0 2 615 615 t 2 1 4 10 S 17 38 1 8 10 23 1 A*ftmteUteiûUiamfàa \ B^tmamtevwtiérm S 1 1 22 22 3 4 19 19 3. 013 3. 013 sa UK m us 7. 383 80S BEDRAGEN A B BEDRAGEN A a 0 0 13 0 4 33 16 44 513 281 4 3 49 m 274 134 248 122 877 767 438 468 11 2 2915 2915 162 162 S 3 29 62 40 59 2 40 59 814 708 7. 044 6. 938 S 1 9 1 0 0 0 0 35 44 473 329 1. 076 672 24 107 0 0 2 58 9 22 9 m » 2 11 11 245 4. 158 2. 585 s 0 0 38 120 147 190] TOTAAL EEG A Ç 12 100 125 147 190 529 581 1. 230 1. 249 3. 013 3. 276 4. 859 6. 470 8. 543 16. 199 19. 745 19. 966 22. 833 32. 119 JB&fifil 203. 789 238 420 415 3. 013 3. 197 3. 634 S. 7. 599 14. 548 18. 988 18. 816 14. 789 32. 000 61. 601 185. 819 S 1 10 10 1 2 65 35 31 31 4 29 125 479 TB 89 126 231 211 2S2 124 1. 944 IT «nomsv BEDRAGEN A a NL amuflK BEDRAGEN s A OS BÊVMmt BEDRAGEN - A B PO QtVMiMH BEDRAGEN A B SU «uuar BEDRAGEN 'À B sv 9BUUBT. 1. 351 1. 305 122 16. 486 1 4. 7» 76 5. 096 4. 755 780 754 29 7 0 0 1 1 0 0 0 0 * 83 0 0 0 41 0 0 TABEL 8 EOGFL - GARANTIE Stand van de INVORDERING met betrekking tot vóór 1d93 gemelde onregelmatigheden « Verordening (EEG) nr. 595/91 fl«m«We Cj»V4lten totaal Ingevorderde gevallen ten laste van EOWL-Qaranoe daUdstaat u M d A è ù M M é ù ù à M U i ^^ BELGIË DANMARK DEUTSCHLAND ELLAS ESPANA FRANCE IRELAND ITALIA NEDERLAND PORTUGAL UNITED KINGDOM TOTAAL 155 409 1. 753 92 204 884 149 1. 145 $62 80 1345 , 6 , 8 78 r"""""!ioe^'"" 116 300 1. 434 54 141 765 114 271 624 66 1. 158 5. 043 | 73* 7 89 94 40 1 2 66 299 T5T 2 2 1 17 28 mr mg fo** vorftorwt Om (14-3-*) 32 19 220 38 63 77 32 874 35 14 104 1,508 "55T WkW> op vofioek van da Mdstaat ten laste van hetËOFQL*Qarande KBCHTKH 2 7 92 23 18 15 237 1 1 4 400 6 9 52 0 0 11 14 0 9 5 87 193 if% \ 13% " "f**7; 24 3 76 38 40 48 837 §§* 13 mm ïïx ' oninbaar : formeel besluit m hat kader van de zuivering van de rakanlngen : Varordening (EEGJ nr. 729/79 61 TABEL 9 STRUCTURELE ACTIES 1994 -1996 VERORDENING (EEG) nr. 1681/94. " ,' "II. M. I. ,•. '. '. '. I I. I I ' IJ. I. I I. I. I 'MM,' M I I , , l. , I l. l,l,,,i, l I • I I II I II II , ,| , ! I I I I I I. I M I I n a il I antal gevalle! Totaal gerneld otaal teruggevordc S BEDRAGEN in ecu M || Ml Saldo 1 6 41 10 2 10 0 0 8 1 8. 717 157. 949 2. 909. 579 389. 284 82. 798 1. 454. 432 0 0 429. 782 81. 884 0 16. 164 844. 441 12. 137 72. 148 0 0 0 237. 548 8. 717 141. 785 2. 065. 138 377. 147 10. 650 1. 454. 432 0 0 192. 234 81. 884 antal gevalle Totaal gemeld otaàitBfuggevorde j :. -: Saldo 0 21 58 46 0 0 5 0 13 44 7 194 12. 438. 851 2. 517. 817 19. 700. 341 0 0 4. 583. 426 0 0 2. 573. 264 1. 759. 366 0 242. 872 1. 495. 098 7. 931. 171 0 0 0 0 0 279. 364 561. 822 12. 195. 979 1. 022. 719 11. 769. 170 0 0 4. 583. 426 0 0 2. 293. 900 1. 197. 544 antal gevalle | Totaal gemeld 0 6 1 52 23 34 0 30 9 42 0 0 87 7 6 0 264. 580 104. 936 14. 935. 572 1. 701. 942 3. 182. 165 0 1. 271. 486 97. 921 24. 405. 863 0 0 10. 779. 078 20. 869 7. 112. 658 Belgiö/Belgique Danmark Deutschland Ellas Esparia France Ireland Italia Luxembourg Nederland Portugal United Kingdom Belgiö/Belgique Danmark Deutschland Ellas Espafla France Ireland Italia Luxembourg Nederland Portugal United Kingdom österrelch Belgiö/Belgique Danmark Deutschland Ellas Espafta Suomi France Ireland Italia Luxembourg Nederland Portugal Sverige United Kingdom Aantal gevatte | Totaal < otaal tefuggevorde I TQWM $7$ \tm$$4*mi *$jm. m Saldo iwm&m O da gevallen van hat 4da kwartaal voor Hallë on Nederland niet Inbegrepen, (•) geen enkele melding ontvangen (0) melding dat gaan gevallen zijn ontdtkt of dat hat armee gemoeid» bedrag niet kon worden geachat 62 EEG: EG: LIJST VAN AFKORTINGEN Europese Economische Gemeenschap Europese Gemeenschap (sedert de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de Europese Unie gebruikte benaming) SEM 2000: Programma van de Commissie om tegen 2000 het beheer van de communautaire kredieten te verbeteren (Sound and efficient management) UCLAF: (Eenheid) Coördinatie fraudebestrijding (directoraat binnen het organisatieschema van het PB: TIR: Secretariaat-Generaal van de Commissie) Publikatieblad van de Europese Gemeenschap (PB L: reeks L, PB C: reeks C) Transport International Routier COCOLAF: Raadgevend comité coördinatie fraudebestrijding SCAF: Subcomité fraudebestrijding (op het gebied van de indirecte belastingen) SCENT: System for a Customs Enforcement Network DIS: EWS: BTW: SAP: ESF: Douane-informatiesysteem Early Warning System Belasting over de toegevoegde waarde Stelsel van algemene preferenties Europees Sociaal Fonds EFRO: Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling CB: EOF: GLB: Communautair bestek Europees Ontwikkelingsfonds Gemeenschappelijk landbouwbeleid EOGFL: Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (afdeling Garantie: EOGFL- Garantie, afdeling Oriëntatie: EOGFL-Oriëntatie) FIOV: Financieringsinstrument voor de Oriëntatie van de Visserij GPV: TCD: OTO: Groep van persoonlijke vertegenwoordigers (in het kader van het programma SEM 2000) Toepassingsbepalingen Communautair Douanewetboek Onderzoek en Technologische Ontwikkeling PHARE: TACIS: Programma voor steun voor de economische wederopbouw van de landen van Midden- en Oost-Europa Economisch sanerings- en herstelprogramma voor de nieuwe onafhankelijke staten en Mongolië EGKS: Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal NGO: MOL: Niet-Gouveraementele Organisatie Minder ontwikkelde landen 63 ISSN 0254-1513 COM(97) 200 def. DOCUMENTEN NL 09 08 10 Catalogusnummer : CB-CO-97-207-NL-C ISBN 92-78-19633-9 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg QK