title: Έκθεση της Επιτροπής για την πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση στην Ευρωπαϊκή Ένωση - (Σύσταση του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1993)

eurovoc_concepts:
EU policy
continuing education
new technology
vocational retraining
vocational training

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ TÛN ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 30. 04. 1997 COM(97) 180 τβλικό ΕΚΘΕΣΗ THS Elii TPPIHIS. ΤΗΝ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΤΗΝ (Σύσταση του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1993) ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΙ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗ ΣΥΝΕΧΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 1. 1. Η κοινοτική διεργασία βάσει της σύστασης του Συμβουλίου 1. 2,Οι εθνικές εκθέσεις καταγράφουν τις πολυάριθμες και ποικίλες εθνικές πρωτοβουλίες 1. 3. Διαφορετικές θέσεις από τους κοινωνικούς εταίρους ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΦΙΛΟΔΟΞΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ: Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ _ 2. 1. Πρέπει να μειωθούν οι μεγάλες αποκλίσεις μέσα στην Ένωση 2. 2. Προς μια αναδιάταξη των προτεραιοτήτων των πολιτικών για την επαγγελματική κατάρτιση 2. 3. Επιφυλάσσεται μεγαλύτερος ρόλος για την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ 3. 1. Συμπεράσματα επί της διαδικασίας 3. 2. Συμπεράσματα σε σχέση με τους στόχους 3. 3. Προσανατολισμοί για την παρακολούθηση της συνέχειας 5 8 8 10 28 33 33 35 37 41 41 42 43 ;~ν\ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Από την αρχή της δεκαετίας του D90, η Ευρο>πα'ίκή Επιτροπή επεσήμανε τη σημασία που έχει η συνεχής κατάρτιση και η προώθηση της πρόσβασης σ' αυτήν. Στο υπόμνημα της για την επαγγελματική κατάρτιση στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα για τη δεκαετία του 9θ\ υπογράμμιζε ότι η επιτάχυνση των τεχνολογικών και οργανωτικών ριζικών αλλαγών, σε συνδυασμό με τις συνέπειες της δημογραφικής εξέλιξης, θα προσέδιδε κεντρικό ρόλο στις πολιτικές για τη συνεχή κατάρτιση. Η θέση αυτή έτυχε ευρύτατης υποστήριξης κατά τη διάρκεια των συζητήσεων που έγιναν με τα κράτη μέλη βάσει του υπομνήματος αυτού. Εξάλλου, η Επιτροπή είχε ήδη ταχθεί, στο υπόμνημα αυτό, υπέρ της ανάπτυξης της κατάρτισης, στα πλαίσια της οποίας, η συνεχής επιμόρφωση, θεμελιωμένη σε μια στερεή βασική κατάρτιση, θα πρέπει να διεξάγεται σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, η Κοινότητα «οπλίστηκε» με ένα ουσιαστικό πλεονέκτημα χάρη στην έγκριση στις 30 Ιουνίου 1993 από το Συμβούλιο μιας σύστασης σχετικής με την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση2. Η διαδικασία της κοινοτικής συνεργασίας, που ξεκίνησε πριν από μερικά χρόνια, για την προα')θηση της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση, μπόρεσε έτσι να εξελιχθεί με βάση ένα κοινό πλαίσιο αναφοράς. Παράλληλα, ο διάλογος για την απασχόληση, σε συσχετισμό με την οικονομική κατάσταση και την παγκοσμιοποίηση, ανέδειξε σε πρωταρχικό ζήτημα τα προσόντα των μισθωτών και της εξέλιξης τους. Βάσει του Λευκού Βιβλίου της την την Επιτροπής Ανταγωνιστικότητα και την Απασχόληση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Έσσεν, το Δεκέμβριο του 1994, ενέταξε την επένδυση στην κατάρτιση στις πέντε προτεραιότητες που πρέπει να επιδιωχθούν. Ανάπτυξη, για διευκόλυνση της προσαρμογής τα>ν εργαζόμενα™ στις βιομηχανικές αλλαγές και τις μεταβολές στα συστήματα παραγωγής, υπογράμμισε τη σημασία που έχει η διατήρηση του επιπέδου γνο>σεων και διεύρυνε το πεδίο του ΕΚΤ (όσιε να μπορούν, για πρώτη φορά, να αχρελυύνται, σε όλα τα κράτη μέλη, και οι εργαζόμενοι που δεν είναι άνεργοι. Αλλα κοινοτικά προγράμματα, όπως το FORCE (1991-1994)3 και πιο πρόσφατα το πρόγραμμα Leonardo da Vjnce (1995-1999)4 αποτελούν επίσης κοινοτικά μέσα για την προα')θηση της πρόσβασης στην κατάρτιση: έχουν στόχο να ενθαρρύνουν την καινοτομία στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης και επίσης να συμβάλουν στην ανάπτυξη νέων προσεγγίσεαιν και εργαλεία™ κατάρτισης που διευκολύνουν την πρόσβαση στην κατάρτιση και τα προσόντα. Το έτος 1996, που ανακηρύχθηκε κ Ευρωπαϊκό Έτος της διά βίου εκπαίΜυσης και κατάρτισης», έδοχτε τη δυνατότητα να ξεκινήσει ένας διάλογος ουσίας με τους ευρωπαίους πολίτες για την ανάγκη συνεχούς εξέλιξης των προσόντα>ν τους σε όλη της διάρκεια της ζατής τους. Ο διάλογος αυτός έδειξε ότι υπάρχει πολύ μεγάλη αναμονή για την πρόσβαση σε δράσεις κατάρτισης καθαχ; και ότι υπάρχει σημαντική απόκλιση μεταξύ τα™ φιλόδοξα™ στόχων της δια των πραγματικά™ βίου κατάρτισης και δυνατοτήτων στους εργαζομένους και τους ευρωπαίους πολίτες. προσφέρονται που Με την ευκαιρία αυτή, η Επιτροπή χάραξε μια καινούργια προοπτική που προσδίδει ακόμα πιο καθοριστικό της πρόσβασης στην κατάρτιση: την έννοια της κοινωνίας της γνώσης. Στο Λευκό Βιβλίο «Διδασκαλία και μάθηση: προς την κοινωνία της γνα'κτης»5, η Επιτροπή προτείνει: ανάπτυξη ρόλο στην Η μεταρρύθμιση τα>ν διαρθρωτικών ταμείατν, ιδίακ; του Ευρωπαϊκού Κοιναηακού Ταμείου, που ισχύει για την περίοδο 1994-1999, έδακτε το προβάδισμα στην αναβάθμιση των προσόντα™. Ειδικότερα, ο νέος στόχος 4 που αποσκοπεί στη COM (91) 397 τελικό της 12/12/91 ΕΕ αριθ. L 181/37 της 23. 07. 93 σε παράρτημα «άλλη κινητήριος (Μα: η πρόσβαση στην κατάρτιση θα πρέπει να αναπτύσσεται σια βίου. Παρ' όλο που όλοι, κρατικές αρχές και 3 ΕΕ αριθ. L 156/1 της 21. 06. 90 4 ΕΕ αριθ. L 340/1 της 29. 12. 94 5ΟΟΜ(95)590της29. 11. 95 αυτή υπογραμμίζουν την επιχειρήσεις, αναγκαιότητα, η πρόοδος που έχει συντελεστεί προς την κατεύθυνση αυτή είναι ελάχιστη. Και είναι ακόμα περισσότερο ανεπαρκής, τη στιγμή που οι μ£ταβολές στην οργάηοση της εργασίας, της που επήλθαν κυρίως από τις τεχνολογίες πληρο<fκ >ρίας, καθιστούν την κατάρτιση στα καινούργια αυτά εργαλεία». επείγουσα Η ανανέωση των προσόντα™ δεν μπορεί πλέον να γίνεται μόνον όταν διαδέχεται η μια γενιά τα™ εργαζομένων την άλλη, αλλά σύμφα™α με ένα κύκλο σταθερής επιτάχυνσης υπό τη συνδυασμένη πίεση δύο παράγοντα™: • το ότι ο ορίζοντας τα™ τεχνολογικών αλλαγών και των μεταβολών στην οργάνακτη της εργασίας δεν είναι πια τόσο μακρινός, στο πλαίσιο μιας βια'χτιμης ανάπτυξης • την παραμόρφακτη της πυραμίδας των ηλικιών του ενεργού πληθυσμού και την αυξανόμενη συμμετοχή των γυναικών στην αγορά μια μετατόπιση τα™ ανάγκα'™ σε κατάρτιση προς τους πιο ηλικιωμένους εργαζομένους. εργασίας, που προκαλούν Η ανάπτυξη πολιτικά™ για την επαγγελματική κατάρτιση, και ιδύυς εκείνης για την οποία ευθύνεται η Κοινότητα έχει την ευθύνη να υλοποιήσει δυνάμει της συνθήκης ΕΚ, πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο τα™ διαρθρωτικά™ εξελίξεα™ και να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη συνεχή κατάρτιση τα™ εργαζομένων. του άρθρου 127 Στο πλαίσιο τα™ διαφορετικά'™ δράσεα™ που σχετίζονται με το σύμφα)νο εμπιστοσύνης για την απασχόληση, που δρομολόγησε η Επιτροπή τον Απρίλιο του 1996, το Ευρα>παϊκό Συμβούλιο στα συμπεράσματα του της Φλωρεντίας (Ιούνιος 1996), που επιβεβαιώθηκαν κατά το Συμβούλιο του Δουβλίνου (Δεκέμβριος 1996), συμφώνησε ότι: εκπαίδευσης «Το Ευρίοπαϊκό Συμβούλιο επισημαίνει ότι πρέπει να υπάρξει σε βάθος αναπροσαρμογή των συστημάτων της νπόι]/η την Ευρίοπαϊκής Ένωσης. Λαμβάνει πρόθεση της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση για την πρόσβαση στη διαρκή κατάρτιση και την αναγνίόριση των τυπικών προσόντων που θα αποκτώνται κατ' αυτόν τον τρόπο. » και κατάρτισης Στο πλαίσιο της κοινής τους δήλαχϊης για την απασχόληση που υποβλήθηκε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κοινωνικοί του Δουβλίνου, οι εταίροι έδακταν προτεραιότητα στο θέμα της δια αυτό, βίου συμφαχνησαν ότι: κατάρτισης. πλαίσιο Στο «Οι κατάσταση νέων κοινωνικοοικονομικές αλλαγές, της απασχόλησης και η τεχνολογιών, ιδύος εκείνων η εμφάνιση των αυτές ανάγκης εξελίξεις μιας μεταβολές πληροφοριο'ϊν, συνεπάγονται βαθιές στην αγορά της εργασίας και στην κοινωνία στην οδηγούν γενικά Οι των εμφάνιση διεύρυνσης μια προσόντων τον ατόμου που απαιτούν αλλαγή των (ττάσεων απέναντι στην κατάρτιση καθ' όλη τη διάρκεια τον βίου. - Εξάλλου, η πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση τον ενεργού βίον θα πρέπει να επαγγελματικά βελτιωθεί. - Για την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, η συνεχής κατάρτιση θα έχει όλο και αυξανόμενη τους σημασία Το και μισθωτούς, από πλευράς επαγγελματικής κινητικότητας. ". για γεωγραφικής ισχύει και διάρκεια ίδιο θα καθ' όλη τη Με το ίδιο πνεύμα, η απόφαση του Συμβουλίου περί θεσπίσεα>ς τρίτου πολυετούς προγράμματος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (MME) στην Ένα>ση (1997-2000)6, δίνει νέα ώθηση να των βελτκοθεί διευθύνοντα™ και η ανταγίονιστικότητα τα™ MME. προκειμένου ικανόητα κατάρτιση διοικητική στην η ενισχυθεί έτσι να Στο πλαίσιο αυτής της κοινοτικής διεργασίας, η παρούσα έκθεση για την «πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση στην Ένα)ση» έχει α>ς κύριο σκοπό να αξιολογήσει τη συνολική πρόοδο που έχει συντελεστεί για την υλοποίηση της σύστασης του Συμβουλίου και να προτείνει νέα πεδία ενέργεια™ για την ενίσχυση της κοινοτικής δράσης για την πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση, λαμβανόμενα™ υπόψη τα™ νέα™ δεδομένα™. Έτσι, η Επιτροπή επέλεξε να μην καταρτίσει απλά μια περιγραφική έκθεση που θα βασίζεται σε μια καταγραφή γεγονότα™. Η βούληση της Επιτροπής είναι να αποτελέσει η παρούσα έκθεση αξιολόγησης ένα εργαλείο τοποθέτησης και προβληματισμού για την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση στο επίπεδο της Ένακτης: πού βρισκόμαστε σήμερα πραγματικά, ποιες είναι οι μεγάλες αποκλίσεις που παρατηρούνται, ποιοι είναι οι συντελεστές της προόδου; Η Επιτροπή επιθυμεί επίσης να αποτελέσει η παρούσα έκθεση τη βάση για έναν πραγματικό διάλογο ουσίας για τις πολιτικές που πρέπει να ακολουθηθούν σε θέματα συνεχούς κατάρτισης, στην προοπτική μιας κατάρτισης καθ' όλη τη διάρκεια του βίου. Θα πρέπει επίσης να επιτρέψει τη χάραξη νέα™ προοπτικών για την ανάληψη μιας πιο φιλόδοξης δράσης σε ό,τι αφορά τη διεύρυνση και την αναβάθμιση τα™ δεξιότητα™ τα™ ατόμων. Η Επιτροπή επιθυμεί να ιιπογραμμίσει τη σημασία που αποδίδει στην παρούσα έκθεση 6 ΕΕ αριθ. L 6/25 της 10. 01. 97 αξιολόγησης και στην εξέταση της από τα κοινοτικά όργανα. Υπενθυμίζει: • το r/νδιαφέρον που παρουσιάζει η υποβολή - για πρα'Γτη φορά - μιας κοινοτικής έκθεσης στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. • την αυξανόμενη σημασία που καταλαμβάνει το θέμα της κατάρτισης σε όλες τις συζητήσεις που άφοροι'™ την απασχόληση, την ανταγωνιστικότητα και το μοντέλο της κοινα™ίας καθάκ; και σε όλες τις συζητήσεις που διεξάγονται στο πλαίσιο της προοπτικής της οικοδόμησης της κοινα™ίας της γνώσης. ι. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 Η ΠΡΟΟΔΟΣ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΙ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΣΥΝΕΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΒΑΣΗΣ ΣΤΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ 1. 1 Η ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΒΑΣΕΙ ΤΗΣ ΣΥΣΤΑΣΗΣ ΔΙΕΡΓΑΣΙΑ Εν αρχή : ο κοινωνικός Χάρτης Το ζήτημα της πρόσβασης στην επαγγελματική κατάρτιση έχει αναφερθεί πολλές φορές στα κοινοτικά κείμενα. Ωστόσο, ο Χάρτης τα™ θεμελιωδών κοινωνικών των εργαζομένων που εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Στρασβούργου, το 1989, από 11 κράτη μέλη, υπήρξε το έγγραφο με το οποίο ξεκίνησε πραγματικά ο διάλογος για την πρόσβαση στην κατάρτιση. Στο άρθρο 15 του Χάρτη: δικαιωμάτων εταίροι, καθένας στα πλαίσια « κάθε εργαζόμενος «πρέπει» να μπορεί να έχει πρόσβαση στην επαγγελματική εκπαίδευση καθ' όλη τη διάρκεια του ενεργού του βίου» (. ) οι αρμόδιες δημόσιες αρχές, οι επιχειρήσεις ή οι των κοινοτικοί αρμοδιοτήτων σε λειτουργία μηχανισμούς μόνιμης και συνεχούς εκπαίδευσης, επιτρέποντας έτσι σε κάθε άτομο να επανεκπαιδεύεται, λαμβάνοντας μεταξύ άλλα/ν εκπαιδευτική άδεια, να επιμορφα'τνεται και να εμπλουτίζει τις γνα'χτεις του, ιδύος ενό^κι της τεχνολογικής εξέλιξης. » του, πρέπει θέτουν να νέα™ Στη συνέχεια, το πρόγραμμα δράσης σχετικά με την υλοποίηση του κοινα™ικού Χάρτη ήρθε να επιβεβαιάχτει τη μεγάλη σημασία που έχει η ανάπτυξη στην κατάρτιση και κάλεσε τα κράτη μέλη, τις επιχειρήσεις και τους κοινα™ικούς εταίρους να λοβοί™ μέτρα προκειμένου κάθε εργαζόμενος να μπορεί να επιμορφά)νεται σε όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής του ζατής. τρύπα™ πρόσβασης τα™ εργαζόμενα™ υπήρξε πράγματι η αρχή του κοινοτικού θεσμικού διαλόγου που οδήγησε στην έγκριση της σύστασης για την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση. Ο κοινωνικός διάλογος πρόσβαση Οι κοινα™ικοί εταίροι που συμμετέχουν στον ευρα)παϊκό κοινα™ικό διάλογο (UNICE, CEEP και CES7), αναγνα)ρίζοντας την αυξανόμενη σημασία που έχει για την άνταγα™ιστικότητα τα™ επιχειρήσεα™ και την κυινιονική συνοχή η καλύτερη επαγγελματική κατάρτιση, εξέτασαν το θέμα αυτό στο πλαίσιο τα™ εργασία™ του κοινα™ικυύ διαλόγου για την εκπαίδευση και την κατάρτιση και ενέκριναν, το Δεκέμβριο του 1991, κοινή γνα')μη σχετικά με «τους τρόπους για να προωθηθεί η ευρύτερη δυνατή επαγγελματική κατάρτιση». πρόσβαση στην στην Στο διαπιστά™ουν ότι: προοίμιο οι κοινα™ικοι εταίροι χωρίς να διαθέτει «σημαντικό τμήμα του ενήλικου πληθυσμού άφησε το σχο^ο ειδίκευση προσαρμοσμένη στη σημερινή ζήτηση ή ακόμα συνεχή δεν συμμετείχε ποτέ σε συστηματική κατάρτιση. του έλλειψη παρουσιάζει δυνατότητας τμήματα κατάρτισης λόγω απουσίας (Ιασικής κατάρτισης ή βασικών γνο)σεων». επίπεδο εξής συμμετοχής κατάρτισης παράδοξο: Το το στα Και αφετέρου ότι: είναι επιτυχείς εφαρμόζουν, κατόπιν διαβουλεύσεων μισθοπυύς ή/και τους εκπροσώπους «οι ανταγωνιστικές αιπές επιχειρήσεις και που με τους τους, τα Το πρόγραμμα αυτό είχε επίσης προβλέψει την υποβολή από την Επιτροπή στο Συμβούλιο πρότασης για κοινοτική πράξη με θέμα την πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση. Ο κοινα™ικός χάρτης τα™ θεμελιακά™ δικαιώματα™ UNICE - Έναχιη Συνομοσπονδκόν Βιομηχανίας και Εργοδοτατν της Ευρίόπης της CEEP Επιχειρήοεα™ - Ευραχπαϊκό Κέντρο Δημόσια™ CES - ΕυραΜίαϊκή Συνομοσπονδία Σι™δικάτων πλέον επαγγελματικής ανταποκρίνονται πρότυπα». ενδεδειγμένα κατάρτισης στα ιη/ηλύτερα προγράμματα οποία τα ποιοτικά «οι επίσης ότι συμπράξεων Υπογραμμίζουν κοινωνικοί εταίροι διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία περιφερειακό επίπεδο, ώστε να ευνοηθεί η καλύτερη συνέργια μεταξύ των των τ(»ν επιχειρήσεων προβλεπόμενων αναγκών ως προς τα προσόντα και τα επαγγέλματα σε περιφερειακό επίπεδο». κατάρτισης αναλύσεων σχεδίων των και σε να ότι αξίζει σημεκοθεί οι Εξάλλου, προσανατολισμοί που περιέχονται σ' αυτήν την κοινή γνώμη περιελήφθησαν σε μεγάλο βαθμό στο κείμενο της σύστασης του Συμβουλίου. Σε τομεακύ επίπεδο, οι κοινωνικοί εταίροι που ισόμερα™ συνεδρίασαν επιτροπά™ εργασίας, εξέδακταν ορισμένες κοινές γνά>μες σχετικά με την πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση και τη διά βίου κατάρτιση. Ειδικότερα: τα™ ομάδα™ στα πλαίσια ή άτυπα™ • την κοινή γνά)μη για την καλύτερη πρόφαση τα™ γυναικά™ στην επαγγελματική κατάρτιση στον τομέα της υφαντουργίας και της ένδυσης (16 Ιουνίου 1994) • την κοινή γνά>μη για την επαγγελματική και του (15 Σεπτεμβρίου κατάρτιση προσα)πικού συντήρησης 1993) μηχανικά'™ τα™ στη γείοργία, απασχόληση όπου η συνεχής • τη διαπραγμάτευση συμφα™ίας-πλαίσιου για την που αναμένεται να υπογραφεί τον Ιούνιο του 1997, επαγγελματική κατάρτιση εξακολουθεί να διαδραματίζει κεντρικό ρόλο και όπου οι κοινα™ικοί εταίροι εκφράζουν τις προσδοκίες τους για μια ειδική μελλοντική συμφα™ία για το θέμα αυτό. Η έγκριση της σύστασης από το Συμβούλιο τον Ιούνιο του 1993, μετά από ενδελεχή συζήτηση για το περιεχόμενο με τα κοινοτικά όργανα (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Οικονομική και Κοινα>νική Επιτροπή) και τους κοινα™ικούς εταίρους (ιδία>ς στα πλαίσια της συμβουλευτικής επιτροπής για την επαγγελματική κατάρτιση), κοινοτικής σήμανε διεργασίας τρία σε συμπληρα>ματικά επίπεδα: δρομολόγηση που της διαρθρώνεται τη α) τον καθορισμό του γενικού στόχου - ύπα>ς προέρχεται από τον Κοινοονικό Χάρτη - σύμφωνα με τον οποίο : «κάθε εργαζόμενος πρέπει να μπορεί να έχει πρόσβαση στην επαγγελματική κατάρτιση καθ' τη διάρκεια του ενεργού του βίου» (βλ. άρθρο Ι)· όλη β) τον καθορισμό 15 ειδικά'™ στόχα™ για την επίτευξη του γενικού (ττόχου, αφήνοντας στα κράτη μέλη και τους κοινα™ικούς εταίρους την ευθύνη για τον καθορισμό τα™ τρόπα™ και τα™ μέσα™ για την επίτευξη τα™ στόχα™ αυτά™ (βλ. άρθρο II)· c) την υλοποίηση σε κοινοτικό επίπεδο ενός μηχανισμού παρακολούθησης τα™ τάσεα™ και τα™ εξελίξεα™ στον τομέα της πρόσβασης στα κράτη μέλη και σε κοινοτικό επίπεδο (βλ. άρθρα III και IV). Αυτός ο μηχανισμός παρακολούθησης βασίζεται σε μια τριπλή διαδικασία: 1. τη σύνταξη εθνικών εκθέσεων για την υλοποίηση της σύστασης και των στόχων της (άρθρο IV. 1). μέτρα που έλαβαν προκειμένου Τα κράτη μέλη εκλήθησαν να συντάξουν, σύμφίονα με μια κοινή δομή, για την οποία είχαν συμφίονήσει, εθνικές εκθέσεις που περιγράφουν τα να προα)θήσουν συνεχή κατάρτιση από το 1993 και μετά. Εξάλλου, τα κράτη μέλη εκλήθησαν επίσης να καταρτίσουν τις εκθέσεις αυτές σε συνεννόηση με τους κοινα™ικούς εταίρους, διαδικασία η οποία ακολουθήθηκε από ένα σημαντικό μέρος τα™ κράτα'™ μελά'™. πρόσβαση στη την 2. την υλοποίηση ενός μηχανισμού στήριξης του κοινωνικού διαλόγου για τη συνεχή κατάρτιση (άρθρο ΙΙΙ. 3 της σύστασης) την πρωτοβουλία έναν «μηχανισμό στήριξης Πράγματι, η σύσταση κάλεσε την Επιτροπή να υποστηρίξει το διάλογο μεταξύ τα™ κοινίονικά™ εταίρα™ για το θέμα αυτό. Στο πλαίσιο αυτό, η να Επιτροπή ανέλαβε υλοποιήσει του κοινα™ικού διαλόγου για την επαγγελματική και τη συνεχή κατάρτιση» σε στενή συνεργασία με τις ευρα>παϊκές οργανάχιεις που συμμετεχοι™ στον ευρωπαϊκό κοινα™ικό διάλογο, UNICE, ΟΕΕΡκαιΟΕε. αυτή επέτρεψε πρωτοβουλία Η να συγκεντρα)θούν στα κράτη μέλη της Έναχτης οι πραποβουλίες τα™ κοινα™ικά™ εταίρα™ για την ανάπτυξη της συνεχούς κατάρτισης, που έχονν συχνά άμεσο αντίκτυπο στην πρόσβαση στην κατάρτιση. αυτό πλαίσιο δημοσιεύτηκαν Στο δύο «Συλλογές» (Compendia) το 1994 και 1996. Σκοπός τους ήταν να εξηγήσουν 10 θέματα κοινού ενδιαφέροντος για τους κοινα™ικούς συγκεκριμένες εταίρους, με αναφορά στις πραποβουλίες που επίπεδο επιχειρήσεα™, κλάδων, τομέα™, σε εθνική ή περιφερειακή κλίμακα. ελήφθησαν σε Τα δύο σεμινάρια που διυργανα'ιθηκαν από τους κοινα>νικούς εταίρους (Οκτα')βριος του 1994 και Μάιος του 1996) για την αφομοίακτη τα™ αποτελέσματα™ κατέδειξαν το ενδιαφέρον και την προστιθέμενη αξία αυτού του εγγράφου, α>ς εργαλείο συλλογής, παρατήρησης, ανάλυσης και καινοτομικά™ και διάδοσης άλλων τα™ πρωτοβουλία™, υπάρξει προκειμένου καλύτερη κατανόηση της σύγχρονης δυναμικής του πεδίου αυτού στα κράτη μέλη. να β) στις εκθέσεις που συνέταξαν οι κοινοτικές οργανάχιεις τα™ κοινά™ικά™ εταίρα™, η CES (Ευραοιάίκή Συνομοσπονδία Συνδικάτα™) και η UNICE/CEEP (Ένωση Συνομοσπονδία'™ της Βιομηχανίας της Ευρά)πης/Ευρα)παϊκό Κέντρο Δημόσια™ Επιχειρήσεα™) κατ' εφαρμογή του άρθρου IV. 2. και Εργοδότη'™ Η Επιτροπή έλαβε επίσης υπόψη : Τα 10 θέματα που εντοπίστηκαν από τους κοινα>νικούς εταίρους αναφέρονται σε μεγάλο βαθμό όπα)ς αυτές πτυχές-κλειδιά, περιγράφονται στους στόχους του μέρους II της σύστασης του Συμβουλίου. στις 1) τα πράπα συγκρίσιμα ποσοτικά δεδομένα που προέκυψαν από την κοινοτική έρευνα για τη συνεχή κατάρτιση (CVTS9) και από εργατικό δι™αμικύ την (LFS10). έρευνα για το ΙΑ (-)!-. Μ ΑΙ Α ΙΟΥ Μ Μ Χ Α Μ Ι Μ ΟΥ π ΙΙΙΜΞΙΙ>:ΊΟΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΎ \ΙΑ \()! ΟΥ ΘΕΜΑ 1: Σχεδιασμός της κατάρτισης στην επιχείρηση ΘΕΜΑ 2: Μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις ΘΕΜΑ 3: Ανάπτυξης της οργάναχτης ΘΕΜΑ 4: Ειδικές κατηγορίες απασχόλησης ΘΕΜΑ 5: Ένταξη τ(ον νέων ΘΕΜΑ 6: Νέες μορφές συνεργασίας στο επίπεδο τονν περιφέρεια™ ΘΕΜΑ 7: Επικύραχτη / Αναγνώριση ΘΕΜΑ 8: Μέσα και μέθοδοι ΘΕΜΑ 9: Κατανομή τα™ πόρο™ ΘΕΜΑ Κ): Νέες απαντήσεις στις προ(Κοπικές ανάγκες 3. Την κατάρτιση ευρωπαϊκής έκθεσης αξιολόγησης για την «πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση στην Ένωση» (άρθρο IV 2 της σύστασης). Όπα>ς αναφέρθηκε και στην εισαγατγή, η έκθεση τη έχει α)ς σκοπό να αξιολογήσει αυτή συντελεσθείσα πρόοδο και να περιγράψει τις σημερινές τάσεις, λαμβάνοντας υπόψη την πολυμορφία τα™ εθνικά'™ συστήματα™. Θα επιτρέψει οι να τα™ κρατά™ μελά™ και οι προσπάθειες πραποβουλίες που έχουν λάβει οι κοινίονικοί συντελεστές γενικά και ιδιαίτερα οι κοινα™ικοί εταίροι. αναδειχθούν επίσης Αυτή η έκθεση αξιολόγησης βασίζεται: α) στις εθνικές εκθέσεις που συνέταξαν καθένα από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της υλοποίησης της σύστασης, κατ' εφαρμογή του άρθρου της IV. Ι8, όπαις αναφέρθηκε παραπαναν εκθέσεων αυτό'™ συσχετίστηκαν επίσης και συμπληρίόθηκαν από τα δεδομένα τιον Τα 2) τα αποτελέσματα του μηχανισμού στήριξης του κοινα™ικυύ διαλόγου για τη συνεχή κατάρτιση, τα οποία παρέχονται στις δύο συλλογές που δημοσιεύτηκαν το 1994 και 1996. 1. 2 ΕΚΘΕΣΕΙΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΟΙ ΤΙΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΥΝ ΠΟΛΥΆΡΙΘΜΕΣ ΚΑΙ ΠΟΊΚΙΛΕΣ ΕΘΝΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ 1. 2. 1 Εισαγωγή Οι εκθέσεις που έχουν συντάξει τα κράτη μέλη αποτελούν μια πολύ ενδιαφέρουσα πηγή πληροφόρησης και ανάλυσης για τις εξελίξεις και την πρόοδο που έχει συντελεστεί στο θέμα της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση καθ<ός και τους τρόπους οργάναχιης της πρόσβασης στα διά<μορα κράτη μέλη. Ένας μεγάλος αριθμός εκθέσεο™ περιέχει πλήρη περιγραφή το>ν συστημάτων και των μηχανισμό'™ για τη συνεχή κατάρτιση. Μια σφαιρική εκτίμηση των εθνικών εκθέσεων μας επιτρέπει να διαπιστώσουμε τα εξής 1. Υπάρχει σε όλες τις χ<ί>ρες της Έν<οσης, η βούληση να εξευρεθούν νέες απαντήσεις στις προκλήσεις που τίθενται στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης και, άμεσα ή έμμεσα, να προ<οθηθεί η πρό<τβαση στην κατάρτιση. Σχεδόν όλες οι χώρες έχουν λάβει νέα μέτρα στη δεκαετία του ' 90 τα οποία έχουν επίδραση στην πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση. 2. Ωστόσο, tu περισσότερες πραποβουλίες που δεδομένα τ(ον πολυετών προγραμμάτων που καταρτίστηκαν στο πλαίσιο της συνέχειας που δόθηκε στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Έσσεν για την απασχόληση. 9 CVTS= Continuing Vocational Training Survey= Έρευνα για τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. LFS= Labour Force Survey= Έρευνα για το εργατικό δυναμικό 10 ελήιρθησαν για την προ<ί)θηση της πρόσβασης είναι γενικά ενσα)ματο)μένες στ<χ συνολικά μέτρα «μεταρρύθμισης» τα™ συστήματα™ κατάρτισης στα κράτη μέλη, πράγμα που περιορίζει μερικές φορές τις δυνατότητες για μια λεπτομερέστερη ανάλυση του αντίκτυπου. Για κάθε θέμα θα αναδειχθούν οι κύριες τάσεις και θα δοθούν παραδείγματα με συγκεκριμένες ενέργειες και πραποβουλίες. 1. 2. 2 Η πρόσβαση και οι πολιτικές των επιχειρήσεων 3. Αφετέρου, ένας ορισμένος αριθμός πρωτοβουλία™ που παρουσιάζουν ενδιαφέρον, διαφεύγουν από τις διοικητικές πηγές με την στενή έννοια του όρου, διότι οι πρωτοβουλίες αυτές ελήφθησαν σε επίπεδο επιχειρήσεα™ ή κλάδα™. Οι εκθέσεις που αποτέλεσαν το αντικείμενο συνεννόησης με τους κοινα™ικούς εταίρους καταγρόκρουν, παρ' όλα αυτά, αρκετές πολύ ελπιδοφόρες πραποβουλίες. Από ορισμένες χώρες ζητήθηκαν συμπληρα)ματικές πληροφορίες του «συλλογές» που συμπεριελήψθησαν μηχανισμού στήριξης του κοινίονικού διαλόγου. στις Η υλοποίηση των στόχων Όπα>ς αναφέρεται αναπέρα), οι εθνικές εκθέσεις περιγράφουν πολύ συχνά τις εξελίξεις στα συστήματα και τις πραποβουλίες για την πρόσβαση στην κατάρτιση, χα)ρίς ακττόσο να είναι πολύ ακριβείς σε σχέση με καθένα από τους στόχους της σύστασης του Συμβουλίου της 30ής Ιουνίου 1993. Έτσι, θεοορήσαμε περισσότερο ενδιαφέρον να αναλύσουμε τις εθνικές εξελίξεις βάσει μιας θεματικής προσέγγισης. • Ένα πράπο θέμα θα αφορά την πρόσβαση και τις πολιτικές των επιχειρήσεων. Περιλαμβάνει ουσιαστικά τους στόχους 1, 2, 6, 8 και 9 της σύστασης. • Το δεύτερο θέμα θα αφορά ειδικότερα την πρόσβαση και τη συνεκτίμηση των ατομικών αναγκών (στόχοι 3 και 7) θέτοντας εραπήματα σχετικά με την πρόσβαση στην κατάρτιση μέσα) ατομικά'™ πραποβουλιά™. • Το θέμα τρίτο επαναπροσανατολισμό (στόχος 4). θα των αφορά τον εργαζομένων • Το τέταρτο θέμα θα αφορά την πρόσβαση στην κατάρτιση για ειδικές κατηγορίες κοινού όπαις οι λιγότερο ειδικευμένοι εργαζόμενοι (στόχος 11), οι γυναίκες (στόχος 12), οι νέοι (στόχος 13) και οι μακροχρόνια άνεργοι (στόχος 14). • Ένα πέμπτο θέμα θα αφορά την πρόσβαση και τις νέες συμπράξεις (στόχοι 5 και 15). • Ένα έκτο θέμα θα ασχοληθεί με την πρόσβαση χάρη στις νέες τεχνολογίες (στόχος 10). Για κάθε θέμα θα γίνει προσπάθεια να διαγραφούν οι σημαντικότερες τάσεις και να δοθούν παραδείγματα δράσεα™ και πραποβουλιά'™. • Τέλος, ένα τελευταίο θέμα θα ασχοληθεί με την χρήση των κοινοτικών κεφαλαίων για τη στήριξη των τοπικών πρωτοβουλιών. Π ένα στο θέμα τεράστιο Η πρόσβαση και οι πολιτικές τα™ επιχειρήσεα™ είναι οποίο περιλαμβάνονται πραποβουλίες και μέτρα που αποσκοπούν στην ανάπτυξη προγράμματα™ κατάρτισης, μέτρα™ που αποσκοπούν στην ανάπτυξη προγράμματα™ κατάρτισης και τη θέση σε διαθεσιμότητα το™ εργαζόμενα™· στην πληροφόρηση και τις όιαβο\ϊλεύσεις εντός της επιχείρησης· ή ακόμα στην πρόβλεψη τα™ αναγκά™ κατάρτισης. εκθέσεις Οι εθνικές επιβεβαιο'™υυν ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους σε θέματα πολιτικής για τη (τυνεχή επαγγελματική κατάρτιση τα™ μισθαπά™ τονς. Οι επιχειρήσεις είναι οι κύριοι συντελεστές από τους οποίους προέρχονται συχνά πραποβουλίες και οι τη χρηματοδότηση. οποίοι διασφαλίζοτ™ κυρίαις συνεισφορά της αρμοδιότητας Η άσκηση αυτής τα™ επιχειρήσεων εντάσσεται, σε ορισμένα κράτη μέλη, στο πλαίσιο δεσμευτικά™ συστήματα™. Αυτό συμβαίνει στη Γαλλία όπου υπάρχει σύστημα γενικευμένης υποχρέακτης δαπανά™ για την κατάρτιση, το οποίο θεσπίστηκε με νόμο στις 16 Ιουλίου 1971. Η Γαλλία δεν είναι ακίτύσο η μόνη χα')ρα που διαθέτει δεσμειπικές διατάξεις για τις επιχειρήσεις. Οι δεσμεύσεις αυτές μπορούν να προέρχονται: από την υποχρεωτική ταμείο αλληλεγγύης, όπαις στο Βέλγιο, με προορισμό τις ομάδες κινδύνου- από σύστημα φύρα>ν/επιδοτήσεα™ σε ορισμένους τομείς, όπακ; στην Ιρλανδία· ή από μια νομοθεσία για τις εκπαιδευτικές άδειες, ύπο>ς έχει εγκριθεί στη Φινλανδία, τη Σουηδία, και ορισμένα κρατίδια της Γερμανίας. Αντιθέτακ;, στην Ισπανία, υφίσταται ένα σύστημα έμμεσα™ εισφορά™ προκειμένου η επαγγελματική κατάρτιση. Τα κεφάλαια αυτά συλλέγονται από την κοινα™ική ασφάλιση και υπολογίζονται βάσει του 0,7% τα™ εργατικά™ ατυχήματα™ επαγγελματικά'™ αναπηρία'™. χρηματοδοτείται τα™ ένα ένα και να σε άνισα Επιπλέον, ορισμένα κράτη μέλη τονίζουν ότι η πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση είναι τα™ κατανεμημένη επιχειρήσεα™ (μέγεθος, τομέα δραστηριότητας κτλ. ), αλλά επίσης και μεταξύ τιον εργαζόμενα™ (κυινα™ικο-επαγγελματικό καθεστάκ;) μέσα στις επιχειρήσεις, και αυτό ανεξάρτητα από το αν το σύστημα έχει υποχρεαπικό χαρακτήρα ή όχι. μεταξύ Το δικαίωμα στην πληροφόρηση και στην ενθάρρυνση Οι πρακτικές σε ορισμένα κράτη μέλη αποσκοπούν της πληροφόρησης και της συνεννόησης με τους εκπροσάιπους των εργαζομένων για την πολική τα™ επιχειρήσεα™ σε θέματα κατάρτισης. Κανένα κράτος μέλος δεν παρέχει ένα αληθινό μοντέλο για την υποχρέακιη της πληροφόρησης. Από ό,τι φαίνεται, η πολιτική για την πληροφόρηση χαράσσεται ανάλογα με τις περιστάσεις και ποικίλλει σε συνάρτηση με τους πραπαγα™ιστές τους αποδέκτες. Η εκτιμά ότι υπάλληλοι και εργάτες Γερμανία δυνατότητες τις ενημερώνονται διάρκεια επιμόρφακτης τα™ συνεντεύξεα™ πρόσληψη. Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να περιέχονται επίσης στα συμβόλαια ανάληψης εργασίας ή στη συλλογικές συμβάσεις ή να δημοσιεύονται από το Επαγγελματικό Επιμελητήριο το Βιομηχανικό και Εμπορικό Επιμελητήριο. Ειδικότερα, οι κοινωνικοί εταίροι και τα επιμελητήρια καταβάλλουν προσπάθειες για να βελτιωθεί η υποδομή της ενημέρωσης. Για παράδειγμα, οι συντελεστές αυτοί συμφώνησαν, το Δεκέμβριο του 1996, να αναπτύξουν ένα σύστημα πληροφόρησης στο ομοσπονδιακό ινστιτούτο σε ό,τι αφορά τη συνεχή κατάρτιση για την επαγγελματική τελειοποίηση και πρόοδο, για τα μέλη τα™ επιτροπών κατάρτισης. για κατά για τη την ή τον του 1995 Μπορούμε αχιτόσο να όιαπιστακιουμε ότι τα κράτη μέλη πολλαπλασίασαν τις προσπάθειες ευαισθητοποίησης μέσα) γενικά'™ ή ειδικά™ εκστρατεία'™. Ως παράδειγμα αναφέρουμε τη δημοσίευση του Ιούνιο σημεκόματος "Kennis in Bewexing" στις Κάτω Χώρες. Στη Γαλλία, σημαντικές οργανα'κτεις όπα>ς οι FONGECIF μεριμνούν για την ανακοίνακιη τα™ διατάξεων σε θέματα ατομικής εκπαιδευτικής άδειας, είτε μέσω τοιχοκόλλησης και ανακοίνακτης στον είτε με οπτικοακουστικά μέσα. Στη Φινλανδία έχει δρομολογεί με επιτυχία μια ευρύτατη εκστρατεία από το 1994 προκειμένου να ενημεραιθούν οι επιχειρήσεις για τις δυνατότητες που τους παρέχει η κατάρτιση με «σύμβαση μαθητείας». τύπο, απευθύνονται εκστρατείες Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι ευαισθητοποίησης στις επιχειρήσεις μέσα) προγραμμάτων ύπακ; το in People» και το πρόγραμμα «Investors "Πραποβουλίες για τις μικρές επιχειρήσεις". Το ίδιο συμβαίνει και στην Ιρλανδία όπου, το 1995, δημιουργήθηκε το νέο πρόγραμμα «Excellence in People». Πρόκειται για προγράμματα τα™ οποία™ ο στόχος είναι η επίτευξη υψηλά™ πρότυπα™ ποιότητας μέσαι επενδύσεα™ στο ανθρά)πινο δυναμικό. Σκοπός είναι να υπάρχει σύνδεση μεταξύ τα™ στρατηγικά™ στόχων της επιχείρησης και τα™ στόχα™ της πολιτικής για την επαγγελματική κατάρτιση. 12 εκστρατείες ενημέρακτης, Στη Δανία διεξάγονται επίσης, στο ίδιο πνεύμα, δημόσιες που απευθύνονται κυρίακ; στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Αξίζει να σημεκόσουμε ότι η προσπάθεια για πληροφόρηση δεν προέρχεται αποκλειστικά μόνο από τις κρατικές αρχές και τις επιχειρήσεις αλλά και από τα συνδικάτα. Ως προς αυτό, η δανική έκθεση επισημαίνει ότι οι δραστηριότητες πληροφόρησης πρέπει να ανατίθενται περισσότερο στους κοινα)νικούς εταίρους, κυρία)ς σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο. Σύμφα™α με μια άλλη τάση οι προσπάθειες για ενημέρακτη και ευαισθητοποίηση σχετικά με τις δυνατότητες που προσφέρονται στην αγορά της επαγγελματικής κατάρτισης υποστηρίζονται πολύ συχνά από κέντρα επαγγελματικού προσανατολισμού, σε στενή σύνδεση επίσης με δραστηριότητες ύπα)ς η κατάρτιση πινάκα™ απογραφής τα™ προσόντα™. Στη Νορβηγία για παράδειγμα, ετέθη σε εφαρμογή ένα σύστημα το οποίο διασφαλίζει ότι οι φορείς κατάρτισης έρχονται σε άμεση επαφή με τους καταναλαπές, τις επιχειρήσεις και τα άτομα. Πολλά κράτη μέλη έχουν να επιδείξουν τη δημιουργία φάσεων δεδομένα™ «σημεία™ οδηγά™ πληροφόρησης». Στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και άλλες χάιρες έχουν προβλεφθεί τρόποι για τη διασφάλιση συνεπάκ; καλύτερης καλύτερης πρόσβασης στην επαγγελματική κατάρτιση. πληροφόρησης και/ή και ή Η Πορτογαλία πρόσφατα υλοποίησε ένα πρόγραμμα με τίτλο «κατάρτιση για πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις» που αποσκοπεί στην προα')θηση την της τα™ ευαισθητοποίηση επιχειρήσεων και τα™ μισθαπά™ σε ό,τι αφορά του ανθρο'χπινυυ την ανάγκη ανάπτυξης δυναμικού επαγγελματικής της κατάρτισης. πληροφόρησης τα™ και επικεφαλής μέσα) Ο διάλογος μέσα στις επιχειρήσεις δίνεται Διαφαίνεται ισχυρή τάση για μεγαλύτερη ενεργό συμμετοχή και ανάληψη ευθυνών του συνόλου των κοινα)νικά™ εταίρα™. Έτσι, για παράδειγμα, στις Κάτω Χώρες αυξημένη αρμοδιότητα στους κοινίονικούς εταίρους στα πλαίσια της αναθεά\νησης του νόμου για την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση (WEB), που ετέθη σε ισχύ τον Ιανουάριο του 1995. Οι οποίοι περιλαμβάνουν εκπροσα')πους τα™ οργανάκτεα™ τα™ συνδικάτα™ και συνεργάζονται με τα εκπαιδευτικά ιδρύματα στο σχεδιασμό προσόντα™ εφαρμόσιμα™ σε όλους τους δευτεροβάθμιας της επαγγελματικής εκπαίδευσης, για κάθε κλάδο της ή επαγγελματική κατηγορία. Εξαλλου, ο ρόλος βιομηχανίας, εργοόοτά™ κλαδική τύπους εθνικοί φορείς ομάδα τα™ οι των κοινα™ικά™ εταίρα™ στον τομέα αυτό είναι να λειτουργούν και α)ς ενημερωτικά κέντρα που διανέμουν πληροφορίες, να κινητοποιούν τις επιχειρήσεις (όστε αυτές να καθορίζουν τις δικές τους ανάγκες για ειδικότητες και να λαμβάνοι™ τα απαραίτητα μέτρα για να ανταποκρίνονται στις ανάγκες αυτές. Στη Φινλανδία, στο πλαίσιο του προγράμματος για την απασχόληση του Συμβουλίου των υπουργά™ (1996-1999), ο ρόλος και η ανάπτυξη της κατάρτισης του προσωπικού εξετάζονται αυτήν τη στιγμή μέσω τριμερών διαπραγματεύσεων. Η Ιταλία και η Πορτογαλία τονίζουν και αυτές την αυξανόμενη σημασία του κοιν(ονικού διαλόγου για το θέμα αυτό. Στις χα')ρες αυτές οι κοινα™ικοί εταίροι, μέσα) τα™ κλαδικά'™ οργανάκτεα™, συνεργάζονται με τις δημόσιες αρχές την υλοποίηση και την εφαρμογή τα™ πολιτικά™ κατάρτισης. Οι συλλογικές συμβάσεις είναι εκείνες που καθορίζουν σε όλο και περισσότερες περιπτάκιεις που εφαρμόζονται για μια καλή διαχείριση της επαγγελματικής κατάρτισης σε όλους τους κλάδους και τις επιχειρήσεις. τον καθορισμό, γενικές αρχές για τις Στην Ισπανία, ο ρόλος τα™ κοινα)νικά™ εταίρα™ εντάσσεται στα πλαίσια τα™ εθνικά™, τρίμερα'™ συμφα)νιά™ για την επαγγελματική κατάρτιση και συνεπάγεται τη συμμετοχή τους στο Ίδρυμα για τη Συνεχή Κατάρτιση (FORCEM) το οποίο είναι ένα ισομερές όργανο επιφορτισμένο με την οργάνακτη, τη διαχείριση και την εκτέλεση τα™ προβλεπόμενα™ από τη συμςχονία ενέργεια™ με την υποστήριξη του Ευρο)παϊκού Κοινα™ικού Ταμείου. και Γαλλία, σχεδία™ πληροφόρηση και εκπροσά)πους οι Στη η διαβουλεύσεις με τα™ τους εργαζόμενα™ για την επεξεργασία και την υλοποίηση προγράμματα™ κατάρτισης έχουν υποχρεαπικό χαρακτήρα από το νόμο. Τουλάχιστον μία φορά το χρόνο είναι υποχρεαπικό να ζητείται η γνά)μη της επιτροπής τα™ εργαζόμενα™ (ή τα™ εκπροσάπιων τα™ εργαζόμενα™ στις επιχειρήσεις που απασχολούν τον λιγότερο από 50 προσανατολισμό της επαγγελματικής επιμύρφαχτης. Στη Γερμανία, υπάρχει επίσης δικαίίομα στην ενημέρακτη για την στις επιχειρήσεις. για το πρόγραμμα εργαζομένους) εργαζόμενα™ επιτροπή τα™ και εξοχήν το κατ' Σ' αυτή την προοπτική, μια άλλη τάση αρχίζει να διαγράφεται καθαρά. Σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό, οι συλλογικές συμβάσεις φαίνεται να αποτελούν τα™ επαγγελματικής διαβουλεύσεων και κατάρτισης. Η συναίνεση είναι αναπόσπαστο τμήμα του δανικού μοντέλου και οι συλλογικές συμβάσεις αποτελούν τον κυριότερο τρόπο κανονιστικής ρύθμισης (καλύπτουν πάνα) από το 90% της δανικής αγοράς εργασίας). Η Γερμανία προτιμά συνεργασία τριμερής «πεδίο» θέματα σε να τομέα της αρχικής ευθύνη αλλά αναλαμβάνουν μια λύση προς την ίδια κατεύθυνση, εκτιμώντας ότι η παραγα™ή νομοθεσίας για το θέμα δεν είναι ούτε η καλύτερη λύση, οΐπε αναγκαία, διότι πρέπει να διασς>αλίζεται η ευελιξία της αγοράς της συνεχούς κατάρτισης. Υπάρχει η παράδοση στη Γερμανία οι επιχειρήσεις (είτε στον επαγγελματικής κατάρτισης, είτε στον τομέα της συνεχούς επιμόρφακπις), δηλαδή οι εργοδότες και τα συνδικάτα, ιδιαίτερη δέσμευση α)ς προς τα προσόντα τα™ υπάλληλα™ και τα™ εργατών. Ωστόσο, και το ίδιο το άτομο έχει κράτος. Οι αρμοδιότητες του κράτους ασκούνται μέσο) διάφορα™ νόμων, όπο)ς για παράδειγμα οι Berufshildungsgesetz την Berufs- επαγγελματική bildungsfcprderungsgesetz την προά)θηση της επαγγελματικής κατάρτισης, 1994) Arheitsfçprderungsgesetz (νόμος για την ενίσχυση 1969) Aufstiegsfbrthildungsfqrderungsgesetz. (νόμος για την την επαγγελματική ανέλιξη) και στα κρατίδια μέσο) τα™ Bildungsurlauhsgesetze, Weiterhildungs- und Erwachsenen-hildungsgezetze (διάφοροι νόμοι για τη συνεχή κατάρτιση και την εκπαίδευση των ενήλικα™). απασχόλησης, επιμόρφακτης κατάρτιση, ενίσχυση (νόμος (νόμος 1969) και της της για για για το τα™ συλλογικά™ Η αυξανόμενη σημασία συμβάσεα™ επισημαίνεται επίσης από τις Κάτω Χώρες, τη Σουηδία και τη Νορβηγία. Η Σουηδία διευκρινίζει ότι τα ζητήματα που αφορούν τη συνεχή κατάρτιση ρυθμίζονται συνήθα)ς σε κλαδικό επίπεδο. Οι κεντρικές συλλογικές συμβάσεις κάνουν συστάσεις αλλά οι καθεαυτή ζητήματος του διεξάγεται όλο και πιο συχνά σε περιφερειακά επίπεδο. εξέταση κάθε Η Φινλανδία, από πλευράς της, αναφέρει σαφα'κ; ότι η γενική τάση είναι η ακόλουθη: τα θέματα κατάρτιση αποτελούν που αφορούν στη αντικείμενο επιχείρηση. διαπραγματεύσεα™ μέσα την Ωστόσο, η κατάρτιση αποτελεί ένα κομμάτι του διαλόγου με αμς)ίβολη κατάληξη, διότι δεν επιτυγχάνεται πάντοτε ομοφα™ία, ιδίακ; σε ό,τι αφορά την τελική χρησιμότητα της κατάρτισης και το ποιος θα αναλάβει τη χρηματοδότηση, όπα)ς παρατηρεί η Δανία. Σχετικές συζητήσεις διεξάγονται σε πολλά κράτη μέλη. Στο Λουξεμβούργο, για παράδειγμα, αποτελούν μια από τις κυριότερες μέριμνες της κυβέρνησης κατά την επεξεργασία του νόμου-πλαισίου για τη συνεχή κατάρτιση. Η Γερμανία τονίζει το θέμα της αρμοδιότητας για τη χρηματοδότηση και εκτιμά ότι υπάρχει μια τάση προς μια μεγαλύτερη ανάληψη ευθυνά™ από τα μεμονα)μένα άτομα. 13 τα για τέτοιες ακριβίός δραστηριότητες σχεδιασμού. Συνολικά, της «μέτρα χρηματοδότησης», ή «οι δράσεις σε επίπεδο τοπικής κοινιονίας» (μέσα) μιας εκπροσά)πησης υπεύθυνα™ οι στις ευαισθητοποίησης» αποτελούν «εκστρατείες τους βασικούς άξονες της δανικής προσέγγισης. περιφέρειες) ενίσχυσης και Οι Κάτω Χώρες δρομολόγησαν πρόσφατα το πρόγραμμα IMPULS σε διάφορους κλάδους. Συνίσταται σε μια συνολική προσέγγιση κάθε κλάδου, που καταλήγει, μέσα) ενός στρατηγικού σχεδίου, σε δραστηριότητες με στόχο τη διαρθραπική βελτύοση της σχέσης μεταξύ και αγοράς κατάρτισης επαγγελματικής εργασίας. Στο επίπεδο τα™ σχεδία™ κατάρτισης, η Γαλλία καινοτομεί, συνδέοντας όλο και πιο πολύ τα σχέδια της στην προοπτική τα)ν εξελίξεα™ της τεχνολογίας και της αγοράς εργασίας. Για το σκοπό αυτό ανέπτυξε μια πολιτική για τις συμβάσεις που θεμελιαννεται σε ένα εργαλείο προοπτικής, τη "σύμβαση μελέτα'™ πρόβλεψης" (CEP) με σκοπό την κατάρτιση προβλέψεαιν για την μελλοντική εξέλιξη τα)ν επαγγέλματα™. Η (CEP) αποτελεί, όλο και πιο συχνά, μια απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάληψη δεσμεύσεων στον τομέα της ανάπτυξης της κατάρτισης. οι (n\ti|)<(<Fj ις in λι τ<ί»\ π ο υ β λι \,<ι\ζ, Η σύμβαση μελετών πρόβλεψης (CEP), παρ' όλο που ξεκίνησε στη δεκαετία του '80, αποτελεί πάντοτε ένα αποτελεσματικό μηχανισμό ανάλυσης και παροχής κατάρτισης τα™ ανάγκα'™ υποστήριξης, που βασίζεται στη συναίνεση τα™ κυιναινικά™ εταίρα™. Η CEP βασίζεται σε δύο αρχές: • Πρόκειται για μια σύμβαση που συνάπτεται από τους κοινα)νικούς εταίρους, το κράτος και έναν ή περισσότερους φορείς, δημόσια ιδρύματα ή συμβουλευτικούς οργανισμούς, που πραγματοποιούν τις μελέτες προβλέψεων. Το κράτος αναλαμβάνει το ήμισυ του προϋπολογισμού. ιδιαπικούς • Η επιλογή τα™ φορέα™ γίνεται από κοινού με τους κοινωνικούς εταίρους και το κράτος, στο πλαίσιο διαδικασίας δημόσιου διαγωνισμού, βάσει συγγραφής υποχρεα'κιεα™. Μια τριμερής επιτροπή καθοδήγησης μεριμνά για την τήρηση της συγγραφής υποχρεώσεων και των προθεσμία™, εξασφαλίζει την παρακολούθηση τα και τα™ αποτελέσματα. επικυρατνει εργασία™ και Η τάση αυτή είναι επίσης ορατή στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ένας αυξανόμενος αριθμός εργαζόμενα™ μεμυνομένα™ ατόμων αναλαμβάνει ο ίδιος την ευθύνη της κατάρτισης του. Ένα σημαντικό συστατικό της στρατηγικής της Βρεττανικής Κυβέρνησης για την ανάπτυξη τα™ προσόντων είναι να ενθαρρύνει τα άτομα να δραστηριοποιηθούν ενεργά για την οικοδόμηση τα™ προσόντα™ τους. Το Βέλγιο, από πλευράς του, υπογραμμίζει ότι οι διαβουλεύσεις σε θέματα κατάρτισης γίνονται μόνον τις ομάδες που διατρέχουν εργασιακούς κινδύνους, ενώ η κατάρτιση δεν βρίσκεται καθόλου στην ημερήσια διάταξη τα™ διαπραγματεύσεα™ μέσα στις επιχειρήσεις. για Η στρατηγική σημασία των προγραμμάτων κατάρτισης Ένα από τα κύρια εργαλεία για τη μεταφορά στην πράξη της πολιτικής για την κατάρτιση μέσα στις επιχειρήσεις είναι η πραγματοποίηση προγράμματα™ κατάρτισης. Στη Γαλλία, το πρόγραμμα κατάρτισης αποτελεί τον κύριο τρόπο υλοποίησης τα™ υποχρείόσεα™ που φέρει ο εργοδότης σε ό,τι αφορά τις πραγματικές δαπάνες και τον αριθμό τα™ ενδιαφερόμενων εργαζομένων. Τα προγράμματα κατάρτισης αποτελούν επίσης αναπόσπαστο τμήμα της φινλανδικής στρατηγικής. Σύμφα™α με το νόμο για τις διαβουλεύσεις εντός τα™ επιχειρήσεων, οι επιχειρήσεις που απασχολούν πάνα) από 30 εργαζομένους είναι υποχρεωμένες να καταρτίζουν ετησίακ; ένα σχέδιο με το προσα)πικό και τα είδη κατάρτισης που θα αποτελέσουν το αντικείμενο διαπραγματεύσεα™ με τους εκπροσα')πυυς του προσοιπικυύ. να καταστραφούν Στην Πορτογαλία, η χορήγηση τεχνικής και οικονομικής στήριξης στο πλαίσιο του δεύτερου κοινοτικού προγράμματος στήριξης (ΚΠΣ), που ισχύ, υποχρεά>νει τις έχει εξάλλου νομική επιχειρήσεις και να γναχττοποιούν τα σχέδια ανάπτυξης του ανθρίόπινου δυναμικού που σκοπεύουν να διεξάγουν. Στο πλαίσιο της εθνικής και τριμερούς συμφα™ίας που υπογράφτηκαν το 1992 στην Ισπανία, η χρηματοδότηση της επαγγελματικής κατάρτισης καλύπτει κυρίως τα σχέδια κατάρτισης των επιχειρήσεων, τις ατομικές άδειες κατάρτισης και τη θεωρητική επιμόρφωση που προβλέπεται στις συμβάσεις μαθητείας. Η Δανία εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι το «μέγεθος τα™ επιχειρήσεα™» είναι συχνά καθοριστικός παράγοντας για την ύπαρξη ή μη ενός πραγματικού σχεδιασμού την κατάρτιση. Βάσει της όιαπίστακτης αυτής, το υπουργείο Εργασίας συγκρότησε δύο ταμεία που μπορούν και τα δύο να χορηγούν επιδοτήσεις για 14 συστατικό Στο Ηνωμένο Βασίλειο, κεντρικό του προγράμματος Dlnvestors in peopleD αποτελούν σχέδια κατάρτισης μιας επιχείρησης που συνδέονται με τους οικονομικούς στόχους. Οι και in peopleD α)ς περισσότερο το Dlnvestors πλαίσιο εργασίας για επενδύσεις στην κατάρτιση και την ανάπτυξη μιας μαθησιακής νοοτροπίας. επιχειρήσεις υιοθετούν ολοένα για Ευαισθητοποίηση των επιχειρήσεων σχετικά με τη σχέση μεταξύ προσόντων των εργαζομένων και ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων. της Προκειμένου να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις να συνειδητοποιήσουν το δεσμό που υπάρχει μεταξύ τα™ προσόντα™ τα™ εργαζόμενα™ και της ανταγα)νιστικότητας επιχείρησης, μερικές κράτη μέλη ανέλαβαν ορισμένα πρωτοβουλίες. Η Γερμανία, στο πλαίσιο του ειδικού προγράμματος με τίτλο «Διασφάλιση του βιομηχανικού χα')ρου μέσα) της ανάπτυξης τα™ επαγγελματικά™ ικανότητα™» ανέπτυξε με την οικονομική υποστήριξη του στόχου 4 του Ευραηταϊκού Κοινα)νικού Ταμείου, μέτρα για την προά)θηση της συνειδητοποίησης στις επιχειρήσεις, της σχέσης μεταξύ των προσόντων των εργαζομένων και της ανταγωνιστικότητας τα™ επιχειρήσεα™. Εξάλλου, πρέπει να αναφέρουμε την υλοποίηση ειδικά™ προγράμματα™ στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, ή του προγράμματος που αφορά την έρευνα της ποιότητας στο Βέλγιο. σύστημα του Ηνωμένου Το Βασιλείου χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη και την υλοποίηση αρκετά'™ σημαντικά™ πραποβουλιά™ και προγράμματα™ που αποσκοπούν γενικά στη βελτίακιη της πρόσβασης τα™ ατύμα™ σε διαδικασίες κατάρτισης. Ως προς αυτό, πρέπει να αναφέρουμε προγράμματα ύπ(ος το «Investors in People» που αποσκοπεί στη βελτίακιη της οικονομικής απόδοσης τα™ επιχειρήσεα™ μέσα) της αποκατάστασης δεσμά'™ μεταξύ, της κατάρτισης και επιμόρφοοσης τα™ μισθαπά™ και τα™ στρατηγικά™ στόχα™ της επιχείρησης. Πρόκειται για ένα πρότυπο που χορηγείται από τα «Training Enterprise Councils» (TECs11), και στη Σκωτία αντιστοίχα)ς από τις «Local Enterprise Companies» το οποίο παρέχει το πλαίσιο για την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού τα™ επιχειρήσεων και τη όιάρθρακχη των δραστηριοτήτων κατάρτισης υπό τη μορφή μιας οικονομικής επένδυσης. Από το 1997 και μετά προβλέπονται, στο πλαίσιο του «UKUI Competitiveness Budget» (προϋπολογισμός για τοπική ανταγ(ονιστικότητα) πιο ευέλικτες ρυθμίσεις προκειμένου να υπάρχει (LECs12), την 1 ' Συμβούλιο κατάρτισης και επιχείρησης 12 Εταιρείες Τοπικά™ Επιχειρήσεα™ 15 τοπικά™ καλύτερη συνεργασία μεταξύ τα™ συμπράξεα™ υποστήριξης για την κατάρτιση με τις επιχειρήσεις, για την επίτευξη τα™ στόχα™ που έχοι™ καθοριστεί στο πρόγραμμα «Investors in People» και τη βελτίακτη της οικονομικής απόδοσης τα™ επιχειρήσεα™. Από το 1997 και μετά, θα υλοποιηθεί μία δεύτερη πραποβουλία για τον ίδιο σκοπό, το «National Training Award» (Εθνικό Βραβείο Κατάρτισης). Πρόκειται για ένα βραβείο αριστείας που χορηγείται σε εργοδότες, φορείς παροχής κατάρτισης και σε άτομα, για ιδιαίτερα αποτελεσματικά μέτρα που έχουν άμεση επίδραση στην οικονομική απόδοση της επιχείρησης ή την προσα)πική ολοκλήρωση του ατόμου. για της, υποστηρίξει Στο Βέλγιο, η περιφέρεια της Βαλονίας έχει, κυρίίος από πλευράς σίΓγκεκριμένες την ενέργειες ευαισθητοποίηση εργοδοτά™ και εργαζόμενα™ ως προς την ποιότητα, μέσα) της επισήμανσης τα™ προϊόντα™ και της πιστοποίησης τα™ επιχειρήσεα™. Η Γερμανία επισημαίνει επίσης μια τάση για αύξηση τα™ πιστοποιημένα™ ιδρύματα™ κατάρτισης. Φαίνεται ολοένα και πιο σημαντικό να συνεργάζονται οι διάφοροι φορείς της κατάρτισης προκειμένου να φέρνουν εις πέρας πολύπλοκα καθήκοντα και δραστηριότητες. Μια άλλη σημαντική τάση είναι ότι οι ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις αρχίζουν να αποκλείουν τη συνεχή κατάρτιση μέσα στις - για οικονομικούς λύγους μεταξύ άλλ(ον- και να αφήνουν αυτήν τη δυνατότητα σε εξωτερικούς φορείς για τη βελτίωση της προσφοράς της αγοράς κατάρτισης (outsourcing). επαγγελματικής επιχειρήσεις συνεχούς Επαγγελματικοί τίτλοι: το διακυβευόμενο και την αναγνα\)ΐση Η τάση που διαφαίνεται καθαρά αφορά την πρόσβαση τα™ επαγγελματικά'™ τίτλο™. Για να παραμείνει κανείς ανταγα™ιστικύς, προπαρχικός στόχος έχει γίνει η ευαισθητοποίηση τα™ εργαζόμενα™ και τα™ επιχειρήσεα™ ο)ς προς τη σημασία της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης που θα οδηγεί σε επαγγελματικούς τίτλους κατάλληλους για την αγορά εργασίας. επαγγελματικά'™ Η Γερμανία διαπιστά)νει ότι το σύγχρονο εργασιακό πλαίσιο απαιτεί όλο και πιο πολύ πολυειδικεύσεις, ειδικότητες - κλειδιά, γλωσσικά και επικοινα™ιακά προσόντα, δημιουργικότητα και ικανότητα για καινοτομία, δηλαδή ένα ευρύ φάσμα ικανότητα™. Οι απαιτήσεις αυτές αντανακλα')νται στις εξελίξεις στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση, ύπ(ος για παράδειγμα η αποκέντρακτη, ο προσανατολισμός στον πελάτη, η συνεργασία μισθαπά™ και εργαζόμενα™, η ένταξη στην επαγγελματική σταδιοδρομία τα™ εργαζόμενα™, οι στενότερες και σχέσεις εργασίας μεταξύ να κατάρτισης/εκπαίδευσης. Συνεπα'κ;, για υπάρξει καλύτερη ποιότητα, χρειάζονται νέες μέθοδοι και νέα πεδία κατάρτισης. ευρύτατες βάσεις γνα'κιεα™, όπως απαιτείται από την σημερινή έντονα ανταγα™ιστική παγκόσμια αγορά. Συμπτα)ματικά, τα περισσότερα κράτη μέλη επισημαίνουν τη σημασία που έχει ο διάλογος για τους επαγγελματικούς τίτλους. Στις Κάτω Χώρες συγκροτήθηκε, το 1993, επιτροπή για την αναγνίόριση τα™ αποκτηθέντα™ προσόντα™ (EVK). Στη Φινλανδία υπάρχει από το 1994 ένα σύστημα για την αναγνα')ριση διπλώματα™ επαγγελματικά'™ σπουδά™ που επιτρέπει την απόκτηση τίτλα™ χάρη σε επαγγελματικές γνα'κτεις, όποιος κι αν είναι ο τρόπος με τον οποίο 1995 καταβάλλονται προσπάθειες μέσα) του σχεδίου ALVAR για τον έλεγχο της ποιότητας τα™ κείμενα™ που χρησιμοποιούνται στις εξετάσεις τα™ επαγγελματικά™ σπουδά™. αποκτήθηκαν. Από το Φινλανδία: το itlvixo δίττ/. ωαα ν/. οισσοιν Το εθνικό δίπλωμα γλακισών προβλέπεται από το νόμο του 1994 και διακρίνει τις γλαχισικές ικανότητες σε εννέα επίπεδα. Όποιος επιθυμεί να αποκτήσει το πτυχίο μπορεί να εξετασθεί για τις γνακτεις του ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο τις απέκτησε. Πρόκειται για ένα επίσημο πτυχίο που υπόκειται στον έλεγχο τα™ αρχών. Σήμερα περιλαμβάνει εννέα γλακισες: φινλανδικά, λαπα™ικά, αγγλικά, σουηδικά, γαλλικά, γερμανικά, ρακιικα, ιταλικά, ισπανικά. θα στην οδηγεί Η γαλλική νομοθεσία έδινε πάντα έμφαση στην ανάγκη για συνεχή επαγγελματική κατάρτιση που τα™ επαγγελματικά™ προσόντα™ που ζητά η αγορά εργασίας. Οι συμβάσεις μελετά™ πρόβλεψης (CEP) έχουν αυτήν ακριβούς την αναφορά στην αποστολή τους. Στη Δανία, παρατηρείται η ίδια μέριμνα, δηλαδή να καταλήγουν οι σπουδές κατάρτισης σε τίτλους ειδίκευσης. απόκτηση TU ίΟνικο. ΤΤΤΓ/ΙΟ ! τταγγι >. ματι/. ης ι Από το 1986 ήδη, το Ηνα>μένο Βασίλειο δρομολόγησε σημαντικότατες αλλαγές με σκοπό τον εξορθολογισμό ενός πολύ διαφοροποιημένου συστήματος στον τομέα τα™ επαγγελματικών προσόντα™, θεσπίζοντας το συνολικό τα Εθνικά Πτυχία Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (NVQ). Στη Σκαπία αναπτύχθηκε ένα παράλληλο σύστημα για τα επαγγελματικά προσόλία (SVQ). πλαίσιο για Τα NVQ και τα SVQ καταγράφουν και μετρούν τα προσόντα και τις ειδικότητες που οι εργοδότες έχουν καθορίσει ως απαιτούμενες για την πραγματοποίηση τα™ σύγχρονα™ εργασιών. Βασίζονται σε εθνικά έχουν πρότυπα καταρτίσει οι εργοδότες. Αντανακλούν τις πραγματικές ανάγκες στον τομέα της απασχόλησης, εξασφαλίζοντας ένα ευέλικτο και πολυδύναμο εργατικό δυναμικό, το οποίο θα διαθέτει εργοδότες για τους επίδοσης στην εργασία που 16 Με την προοπτική της εξέλιξης προς μια μεγαλύτερη αναγνά)ριση τα™ προσόντα™, η πρόκληση για τα κράτη μέλη συνίσταται στο εξής στην απόκτηση κατάλληλα™ εργαλεία™ άκπε να παρέμβουν σχετικά στην προβληματική αυτή. Έτσι, για παράδειγμα, οι Κάτω Χώρες έχουν συγκροτήσει πρόσφατα ένα ταμείο για την καινοτομία στον τομέα της τεχνολογίας και της επαγγελματικής κατάρτισης. Το Βέλγιο σκοπεύει να συγκροτήσει ένα παρατηρητήριο της αγοράς εργασίας και τα™ επαγγελματικά'™ τίτλα™. Οι προσπάθειες που καταβάλλονται υπέρ των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων (MME) Οι δυσκολίες πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση είναι ένα γναιστό θέμα που απασχολεί τις MME και τους εργαζόμενους σ' αυτές. Είναι λογικό το ότι τα κράτη μέλη έχουν πολλαπλασιάσει τα προγράμματα παροχής βοήθειας προς τις MME, είτε πρόκειται για παροχή συμβουλά™ σε θέματα κατάρτισης, είτε για παροχή βοήθειας κατά την ανάλυση τα™ ανάγκα'™ σε κατάρτιση ή άλλα θέματα. Από το φινλανδικό σχέδιο, που έχει και τον έξυπνο compitenteD, φαίνονται πολύ καθαρά και οι φιλόδοξοι στόχοι και τα διακυβευόμενα στο θέμα της κατάρτισης. τίτλο Dla Finlande Φινλανδία το αγι διο τα™ εταίρα™, κοινα)νικών Το 1996 δρομολογήθηκε το σχέδιο Dla Finlande compitenteD. Πρόκειται για ένα σχέδιο συνεργασίας μεταξύ διάφορα™ υπουργεία™ και της γενικής διεύθυνσης εκπαίδευσης. Ο στόχος είναι να αναπτυχθεί η τεχνογνακιία του προσωπικού τα™ MME και τα™ υπεργολάβα™ τους, μελετώντας πώς τα διπλώματα (σύμφα)να με το νόμο του 1994) θα χρησιμεύσουν α)ς εξειδικευμένα εργαλεία για τις επιχειρήσεις που επιθυμούν να βελτιακίουν τις ικανότητες τα™ εργαζόμενα™ τους. Οι ειδικοί που έχουν προσληφθεί για το σχέδιο βοηθούν τις επιχειρήσεις να αξιολογήσουν το σημερινό επίπεδο τεχνογνακιίας τις μελλοντικές ανάγκες στον τομέα αυτό, και να βρουν τους κατάλληλους χώρους για τη διοργάνακτη της κατάρτισης. του προσαιπικού τους και δοκιμές ειδικά™ προγράμματα™, Γενικά, η τάση είναι προς την επεξεργασία και τις την υλοποίηση εκστρατεία'™ ευαισθητοποίησης και κινητοποίησης για το αίσθημα ευθύνης και τη δημιουργία εξειδικευμένα™ ινστιτούτα™ καθά)ς ευέλικτης, και ευπροσάρμοστης περισσότερο εξατομικευμένης κατάρτισης. παροχή προς την και τα για είναι εμπόδια πρόσβασης κατάρτιση) Στο Ηνωμένο Βασίλειο πολλαπλασιάζονται επίσης τα προγράμματα όπα)ς «Skills far Small Businesses», «Skills Challenge», που έχουν ως στόχο να βοηθήσουν τις μικρές επιχειρήσεις να υπερβούν στην κατάρτιση. To «Small Business Training Uwns Scheme» (πρόγραμμα δανειοδότησης μικρά™ επιχειρήσεων ένα έχει σκοπό τη χορήγηση πρόγραμμα που αυτές επιχειρήσεις στις χρηματοδότησης προκειμένου να εκτελέσουν δραστηριότητες κατάρτισης. Στις Κάτω Χώρες ξεκίνησε το 1994 ένα ειδικό πρόγραμμα για τις MME: το Εξάλλου, πρόγραμμα VRIJMARKT. εναλλασσόμενης δοκιμάζονται διάφορα είδη κατάρτισης, όποκ; στον κλάδο MME για τους μαθητές επαγγελματικής ανώτερης εκπαίδευσης. Εξάλλου οι προσπάθειες που καταβάλλονται υπέρ τα™ MME αποτελούν προτεραιότητα και για την Ισπανία. της Γερμανία την ανάγκη υπογραμμίζει Η δημιουργίας συνεργασία™ περιφερειακά™ προκειμένου να διασφαλιστεί η ποιοτική και ποσοτική προσφορά έναντι της ζήτησης, κυρία)ς στις MME, και για τα™ συνεργασία™ μεταξύ της οικονομικής ανάπτυξης και της αγοράς εργασίας. Για την ικανοποίηση τα™ ανάγκα'™ τα™ MME, προτείνονται μέθοδοι κατάρτισης που τείνουν στο στενό συνδυασμό της εργασίας, δηλαδή των επιχειρήσεων και της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. ενίσχυση την βοήθειας κρατικής Στη Γαλλία έχουν επίσης πολλαπλασιαστεί τα σχετικά μέτρα, παρ' όλο που πρέπει να ομολογηθεί ότι ορισμένα από αυτά είχαν μικρή επιτυχία, όπα)ς για παράδειγμα το σύστημα παροχής την αντικατάσταση μερικά™ μισθωτά™ κατά τη διάρκεια της κατάρτισης τους. Τα άλλα μέτρα είναι αυστηρούς οικονομικού χαρακτήρα όπα>ς η φορολογική απαλλαγή για κατάρτιση. Πρόκειται για ένα μέτρο φορολογικής ελάφρυνσης που οποίες απευθύνεται αυξάνουν τις δαπάνες τους για κατάρτιση από το ένα έτος στο άλλο. Η Αυστρία επισημαίνει επίσης τη σημασία τα™ φορολογικά™ όιατάξεα™. επιχειρήσεις στις για οι Aorçi ιφοί'ργο: σι·\τχη ΐ'παγγι '/. ιιατικη καταοτιαη Η κυβέρνηση του Λουξεμβούργου βρίσκεται στο στάδιο της χάραξης νέα™ δομών που θα αφορούν τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. Η κυβέρνηση έχει τη γνώμη ότι αν και χρειάζεται γενική κανονιστική ρύθμιση για το θέμα αυτό, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή ακττε να μην «πνιγεί» η νεοεμφανιζόμενη δυναμική στην αγορά, λόγα) υπερβολικά συγκεντραπικα'™ και αναγκαστικών μέτρα™. Η κυβέρνηση σκέπτεται συνεπώς να περιοριστεί στο ρόλο του συντονιστή, καθορίζοντας το πλαίσιο εντός του οποίου θα μπορέσει να αναπτυχθεί η αγορά. 17 Βάσει γνώμης που έχει εκδακιει το Οικονομικό και Κοινα™ικό Συμβούλιο του Λουξεμβούργου, μια διυπουργική ομάδα επεξεργάζεται αυτή τη στιγμή το σχέδιο νόμου με το οποίο θα ρυθμιστεί κανονκπικά το σύνολο της αγοράς της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης τέσσερις θεμελιαχ^εις άξονες είναι οι εξής: στο Λουξεμβούργο. Οι • η χρηματοδότηση της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης από την επιχείρηση, τους μισθαπούς και το κράτος· • οι όρους πρόσβασης στη σι™εχή επαγγελματική κατάρτιση για όλον τον κόσμο· • ο τρόπος προστασίας της επένδυσης στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση ακιτε να αποφεύγονται οι απολύσεις εργαζόμενα™ (χπό επιχειρήσεις που δεν καταρτίζουν· • η πιστοποίηση τα™ δομικά'™ ενότητα™ κατάρτισης. Η Δανία εκτιμά ότι είναι απολύτακ; απαραίτητο, προκειμένου να μπορέσουν οι MME να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες κατάρτισης που τους προσφέρουν οι δημόσιες αρχές, να ρυθμιστεί η προσφορά κατάρτισης κατά τον πλέον και εξατομικευμένο τρόπο, χάρη σε καλύτερη διαχείριση της αγοράς και στον αυξανόμενο ανταγα™ισμό μεταξύ τα™ φορέα™ παροχής επαγγελματικής κατάρτισης. αποτελεσματικό, ευέλικτο Τα σχέδια «εναλλαγής σε θέσεις εργασίας» εντάσσονται στα πλαίσια αυτής της προοπτικής. Με την ίδια λογική λειτουργούν και τα «μοντέλα ανοιχτού εργαστηρίου» που σήμερα βρίσκονται σε εξέλιξη και τα οποία προετοιμάζουν την εξατομίκευση μορφά™ κατάρτισης. Οι MME μπορούν να στείλουν το προσα)πικό τους για κατάρτιση σε πολύ σύντομες προθεσμίες. Αυτή η προσέγγιση συμβάλλει στην καλύτερη δυνατή χρήση του εξοπλισμού τα™ χάκκην της κατάρτισης, στο μέτρο που τα μαθήματα γίνονται σε συνεχή ροή και ανάλογα με τα διαφορετικά επίπεδα. διάφορα™ το™ Η σημασία της περιφερειακής διάστασης υπογραμμίζεται από τη Φινλανδία με τα διάφορα περιφερειακά γραφεία που εξαρτα'™ται από το υπουργείο Βιομηχανίας και Εμπορίου και τα οποία παρέχουν συμβουλές και υπηρεσίες για ένα σύνολο προγράμματα™ όπα)ς το ProStart, Kunto, κ. τ. λ. ΙΥομανία: Ι·'. γκατάστασΐ| o r v i / o r: ! τταγγι / ιιο. τικης κατάρτισης στην π ι π ι ο /η τη: Ιΐαταοιας: «l. ci-n-Nt'l/. wcrk» δικτύοΐ1 ι νος δηλαδή ένα «Lern- Στη Βαυαρία εγκαθίσταται σήμερα Netzwerk», συνεχούς ένα επαγγελματικής κατάρτισης, εφοδιασμένο με σύγχρονα τεχνολογικά και τηλεπικοινωνιακά εργαλεία, μεταξύ των μεσαία™ της ηλεκτρονικής και μεταλλουργικής βιομηχανίας. Σ' αυτό επιχειρήσεα™ στον δίκτυο τομέα το πρότυπο σχέδιο, οι Γερμανοί ετοιμάζουν και υλοποιούν εφαρμογές διδασκαλίας εξ (χποστάσεα)ς στις τοπικές επιχειρήσεις. Το δίκτυο αυτό να απαλλάξει τις επιχειρήσεις από τα έξοδα διεξαγα)γής μαθήματα™ συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. Η ιδιαίτερη προσοχή δίνει το σχέδιο στις αγροτικές περιοχές που συναντούν αρκετές δυσκολίες πρόσβασης στις υπηρεσίες συνεχούς κατάρτισης. Αξιοσημείαπη είναι επίσης η πραποβουλία στο ολλανδόφα™ο τμήμα του Βελγίου στον τομέα αυτό. Η προποϊβουλία αυτή βασίζεται σε μια κυβερνητική συμφα™ία για την περίοδο 1995- 1999 παροχή αφορά χρηματοοικονομικά™ διευκολύνσεα™ για την ενθάρρυνση ιδιαπικά™ κεφαλαία™ σε δραστηριότητες επαγγελματικής κατάρτισης τα™ επιχειρήσεων. επένδυσης την και της τη βελτίακτη τα™ \>φιστάμενο)ν συμβασιακά™ μηχανισμών σε ό,τι αφορά άδειες κατάρτισης και Σάββατα. • Επαναπροσανατολισμός, επαναδραστηριοποίηση και μέτρα κατάρτισης που προορίζονται για ανέργους και άτομα που κινδυνεύουν από αποκλεισμό καθώς και βελτίακιη των υπηρεσιών απασχόλησης. ' λλη πολύ σπουδαία καινοτομία αποτελεί η θέσπιση εναλλακτικής κατάρτισης-εργασίας (συμβόλαια κατάρτισης και μαθητείας), τα οποία εντάσσονται σε μία διαρθρωμένη και συνεκτική στρατηγική για την προο')θηση και τη στήριξη της απασχόλησης. Η διπλή φύση αυτά'™ τα™ μικτά'™ σιίμβολαία™ βοηθάει στη λιγότερο οριακή διάκριση μεταξύ της αρχικής επαγγελματικής κατάρτισης και της συνεχιζόμενης κατάρτισης στο χα')ρυ εργασίας. Τέλος, οι νέες μορφές διδασκαλίας με πολυμέσα και, σε κάποιο βαθμό, η εξ αποστάσεακ; διδασκαλία, αναφέρονται α)ς δυνατότητες για την αντιμετάπιιση τα™ ειδικά'™ αναγκά™ τα™ MME. Ιταλία: _ομι νη καταοτιση. Ο νόμος Λ236/93 είχε εισάγει μία εισφορά της τάξης του 0,3% του μισθοδοτικού πακέτου τα™ επιχειρήσεα™ για την ανάπτυξη της επαγγελματικής κατάρτισης. Η πρόσφατη συμφωνία για την απασχόληση που εσυνάφθη το 1996 μεταξύ της κυβέρνησης και τα™ κοινωνικά™ εταίρα™ ορίζει α)ς εξής τον ρόλο και τη θέση της επαγγελματικής κατάρτισης: ϋη συνεχιζόμενη κατάρτιση αποτελεί μια νέα στρατηγική προοπτική για την κατάρτιση και επιβεβαιώνει το δικαίίομα του πολίτη στην τα™ ειδίκευση επαγγελματικά™ του όεξιοτήτα™ϋ εμπλουτισμό στον και Η συμφωνία θέτει γενικούς στόχους για τη δημιουργία των συνθηκά™ που θα εξασφαλίζουν την πρόσβαση στην κατάρτιση σε όλη τη διάρκεια του βίου. Η συμφα™ία προβλέπει: • την προοδευτική εισφορά ποσοστού 0,3% του μισθοδοτικού πακέτου τα™ επιχειρήσεα™ για την ανάπτυξη της συνεχιζόμενης κατάρτισης με τη συμμετοχή τα™ κοινιονικα'™ εταίρων. • τη δημιουργία νέα™ δυνατότητα™ προσαρμογής διαμέσου της υιοθέτησης εθνικών συμφα™ιά™ και ετήσια™ σχεδία™ τα™ κοινα™ικά™ εταίρα™, σε επίπεδο επιχείρησης. • την επιβεβαίαχιη του δικακόματος στην εκπαίδευση και την κατάρτιση τα™ ενήλικα™, μέ /* με του Λουξεμβούργου, Μια άλλη τάση αφορά την ίδρυση ημικρατικά™ ινστιτούτων, για την παροχή υποστήριξης και συνδρομής στις επιχειρήσεις αυτές, προκειμένου να ευρεθούν λύσεις ιδιαίτερα προσαρμοσμένες στα μέτρα τους. Αξίζει να σημεκοθεί εόά) το παράδειγμα τη δημιουργία επί νομικής βάσεοκ; του Εθνικού Ινστιτούτου για την Ανάπτυξη της Συνεχούς Επαγγελματικής Κατάρτισης (INFPC) το 1992, ή το παράδειγμα της Ιρλανδίας με την Εθνική Αρχή Κατάρτισης και Απασχόλησης (FAS), που δημιουργήθηκε με το νόμο για το σύστημα εργασίας το 1987, και η οποία έχει α)ς σκοπό την προιόθηση της κατάρτισης τα™ μισθαπά'™ στην Ιρλανδία και την παροχή της απαραίτητης κατάρτισης στους ανέργους. Το ίδιο ισχύει και για την προσέγγιση που ακολουθείται στην Πορτογαλία, όπου δημόσια ιδρύματα με τριμερή σύνθεση, όπως την Απασχόληση και την Επαγγελματική Κατάρτιση ή το Παρατηρητήριο για την Απασχόληση και την Επαγγελματική Κατάσταση, έχουν α>ς σκοπό να στηρίξουν τις επιχειρήσεις στην πρόβλεψη και διαχείριση του ανθρά)πινου δυναμικού τους και στην υλοποίηση μιας πολιτικής για την επαγγελματική κατάρτιση. Ινστιτούτο για το Οι εθνικές στρατηγικές για τα θέματα αυτά, ιδίοις στις χά)ρες του ταμείου συνοχής, αναπτύχθηκαν σε πολλές περιπτα'κιεις με την του Ευρα)παϊκού Κοινωνικού υποστήριξη Ταμείου, ειδικότερα σε σχέση με τον αντίκτυπο που είχαν οι βιομηχανικές αλλαγές στα προσόντα τα™ εργαζόμενα™. Ο Στόχος 4 τα)ν διαρθρωτικά'™ ταμεία™ (συμπεριλαμβανομένης της πραποβουλίας ADAPT) παρέχει περίπου 4 δισεκατομμύρια ECU από το 1994 écoç το 1999 για τις ενέργειες κατάρτισης και επανειδίκευσης, την ανάπτυξη συστήματα™ κατάρτισης και τους τα™ ανάγκα'™ σε μηχανισμούς πρόβλεψης ειδικότητες βιομηχανικές αλλαγές. και τα™ συνέπεια'™ από τις 1. 2. 3 Η πρόσβαση και η συνεκτίμηση τα™ ατομικών αναγκών, η πρόσβαση στην κατάρτιση ατομικών μέσω πρωτοβουλιών Η αντιστοίχηση της κατάρτισης με τις ατομικές ανάγκες τα™ εργαζόμενα™ είναι άλλη μια σημαντική πρόκληση. Πολλά ζητήματα τίθενται εόά): πάκ; να κινητοποιηθούν οι επιχειρήσεις για να παρέχουν συνεχή επαγγελματική κατάρτιση, λαμβάνοντας υπόψη την ιδιαίτερη κατάσταση τα™ εργαζόμενα™ σ' αυτές (στόχος 3); πά)ς θα μπορέσουν οι εργαζόμενοι να αξιολογήσουν τις δικές τους ανάγκες σε κατάρτιση (στόχος 7); και τέλος, ποιες είναι οι δυνατότητες που έχουν τα άτομα να οργανάκτουν την κατάρτιση τους βάσει ατομικά'™ πρωτοβουλία™. και ισχυρή παράδοση συλλόγους, πολιτιστικούς δραστηριότητες Σε μια πράπη προσέγγιση, πρέπει ασφαλώς να ξεκινήσουμε από τη διαπίστακιη ότι στο σύνολο τα™ κρατά™ μελά™, κάθε εργαζόμενος έχει τη δυνατότητα να ενταχθεί, με δικά του έξοδα, σε οποιοδήποτε είδος κατάρτισης. Πολύ συχνά είδος κατάρτισης αντιστοιχεί σε αυτό το ή κοινατνικοπολιτιστικές δραστηριότητες αναψυχής, και διοργανατνεται από για παράδειγμα αναφέρουμε τα μαθήματα ξένων γλωσσά™, 'λλα τυπικά παραδείγματα τα οποία τα έχουν «Volkshochschulen» (λαϊκό πανεπιστήμιο) στη Γερμανία ή τα «Open Universities» (ανοιχτά πανεπιστήμια) στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις Κάτω Χώρες, την εκπαίδευση για ενήλικες στο για Λουξεμβούργο, απόκτηση επαγγελματικού τίτλου στην Αυστρία ή ακόμα τα πανεπιστήμια τρίτης ηλικίας στη Γαλλία. Στις περιπτάκτεις όμακ; αυτές πρόκειται μερικα')ς για μέτρα επαγγελματικής κατάρτισης, διότι τα μέτρα αυτά δεν έχουν άμεσους δεσμούς με τις επαγγελματικές δραστηριότητες αλλά δεν επίπτακχη στην έχουν απαραίτητα άμεση επαγγελματική τα που παρακολουθούν. ευκαιρία δεύτερη εξέλιξη αυτών είναι τη οι κατάρτισης, δραστηριότητες οι Μόνο λεγόμενες επαγγελματικές, που προβλέπονται (ττο πλαίσιο της επαγγελματικής ζατής του ατόμου, λαμβάνονται υπόψη στην ανάλυση αυτή. Μ' αυτό να σημεια'κτουμε ότι οι συγκεκριμένες δυνατότητες για προσωπικές πραποβουλίες, προκειμένου να συμπληρίοθεί η κατάρτιση, είναι ελάχιστες. Τις περισσότερες φορές η απόφαση εναπόκειται στον εργοδότη. το πνεύμα, πρέπει Η εκπαιδευτική άδεια ως εργαλείο για την προώθηση συνεχή κατάρτιση πρόσβασης στη της χορήγηση εκπαιδευτικής τους κύριους μηχανισμούς Η άδειας παρουσιάζεται από όλα τα κράτη μέλη ακ; ένας από την πρχχόθηση της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση. Ορισμένα κράτη μέλη προβλέπουν έτσι τη δυνατότητα χορήγησης εκπαιδευτικής άδειας, νομοθετικά κατοχυρα)μένης (Γαλλία, Βέλγιο, Φινλανδία, Σουηδία, ορισμένα κρατίδια της Γερμανίας τα™ συλλογικά'™ συμβάσεα™ όπα)ς για παράδειγμα στη Δανία. ) ή μέσα) για να λάβει Η θέση σε διαθεσιμότητα του εργαζομένου μπορεί μορφή ημερά™ τη εκπαιδευτικής άδειας ή να έχει πιο φιλόδοξη μορφή, όπακ; συμβαίνει με τα συστήματα εκ περιτροπής εργασίας που εφαρμόζονται σε ορισμένα σκανδιναβικά κράτη μέλη. να της μοντέλο βελτια'κιει εκπαιδευτικής άδειας, Το τουλάχιστον υπό ορισμένες συνθήκες, δεν στέφεται πάντοτε με επιτυχία. Έτσι, το Βέλγιο προσπαθεί την αποτελεσματικότητα του συστήματος του για την εκπαιδευτική άδεια μζτΠ αποδοχα'™, όπακ; αυτό θεσπίστηκε με 22ας Ιανουαρίου επήλθαν τροποποιήσεις στην νομοθεσία, που συνίστανται κυρίως στον καθορισμό ανα'πατου ορίου για τις αποδοχές του εργαζομένου που βρίσκεται σε εκπαιδευτική άδεια και για τον περιορισμό του αριθμού τα™ ωρά™ της αδείας. Πρέπει επίσης να σημειάκιουμε ότι και η Γερμανία εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για το θέμα αυτό. το νόμο Επιπλέον, 1985. της Στο Ηνωμένο Βασίλειο στα πλαίσια του Development DEmployee προγράμματος (800 εργοδότες SchemeD, περίπου οι συμπληρωματική καταθέτουν επιχειρήσεων) χρηματοδότηση που ακολουθούν την κατάρτιση της επιλογής τους. Αυτές οι δραστηριότητες έχουν προταθεί από τους ίδιους τους εργοδότες που επιθυμούν με εκείνους τους αυτό τον τρόπο να έλξουν εργαζόμενους που, κατά βάση, είναι λιγότεροι ειδικευμένοι. εργαζόμενους για 19 τις δύο Στη Δανία, στο πλαίσιο τα™ συμβάσεων του 1993 για την ιδιωτική αγορά απασχόλησης, διατυπά)θηκε το δικαίωμα στην εκπαιδευτική άδεια (άνευ αποδοχίόν) για μια περίοδο που δεν μπορεί να υπερβαίνει εβδομάδες ετησίακ;. Στο πλαίσιο τα™ συμβάσεων με το κράτος, το 1993 και 1995, υπήρξε διάταξη για εκπαιδευτική άδεια με διατήρηση ακέραιων τα™ αποδοχα'™. Στην Ιταλία ισχύει το μέτρο τα™ 150 ο)ρά™. Το μέτρο αυτό, που ανάγεται ήδη στη δεκαετία κάθε εργαζόμενος έχει ένα απόθεμα ο)ρά™ στη διάθεση του για την κατάρτιση του. Το μέτρο λιγότερο αυτό απευθύνεται κυρίως στους προβλέπει '70, του ότι ειδικευμένους. Κατϋ ανάλογο τρόπο, η εθνική συμφωνία του 1992 στην Ισπανία θεσπίζει το καθεστάκ; εκπαιδευτικής άδειας μετ' αποδοχών προκειμένου να ικανοποιηθούν οι ατομικές ανάγκες για κατάρτιση. της του με Η δυνατότητα εκπαιδευτικής άδειας, όαχας δοκιμάστηκε σε ορισμένα κράτη μέλη και παρόλο που επικρίνεται ανοιχτά σε άλλα, ακ; μέτρο για την αύξηση της πρόσβασης στην κατάρτιση, αποτελεί το αντικείμενο συζητήσεα™ σε άλλα κράτη μέλη. Στις Κάτω Χώρες ξεκίνησε κύκλος το Σεπτέμβριο προβληματισμού για κοινακρελείς σκοπούς: μια επένδυση για την ποιότητα της εργασίας και τη φροντίδα σε επίπεδο τοπικής κοινότητας». Το ινστιτούτο για την απασχόληση πρέπει να γνα)μοδοτήσει για τη διακοπή της σταδιοδρομίας. Το ίδιο ισχύει και για το Λουξεμβούργο. Έχει ήδη διατυπαιθεί γνά)μη από το Οικονομικό και Κοινωνικό Συμβούλιο και εναπόκειται στην κυβέρνηση να χαράξει πολιτική. ένας «άδεια 1995 θέμα Η αξιολόγηση των προσόντων ήδη αναφερθεί Είμαστε μάρτυρες μιας αξιοσημείωτης εξέλιξης που συνίσταται στη βαθμιαία αναγνά)ριση τα™ στα προσόντα™. Έχουμε NVQ/SVQ στο Ηνωμένο Βασίλειο. Πρέπει επίσης να σημειάκιουμε ότι από το 1997, προβλέπεται η συγχά)νευση τα™ υφιστάμενα™ αρχά™ για τη δημιουργία της «Qualifications and τα Curriculum Επαγγελματικά Προσόντα), που θα καλύψει και τα τους πανεπιστημιακούς επαγγελματικά προσόντα, με την προιόθηση μιας συνεκτικής και ποιοτικής προσέγγισης στους δυο αυτούς τομείς. και σκοπό Authority» κύκλους (Αρχή για που χορηγούν Από πλευράς της, η Νορβηγία έχει πρόσφατα θέσει σε εφαρμογή συστήματα αξιολόγησης τα™ προσόντα™ πιστοποιητικά ανεξάρτητα από τον τρόπο απόκτησης αυτά'™ τα™ προσόντα™. Στην περίπτακιη αυτή, δίνεται έμφαση στην ανάπτυξη μοντέλα™ για την αξιολόγηση τα™ προσόντα™, ακ; αφετηρία για τη βελτίακιη της πρόσβασης σε δραστηριότητες επαγγελματικής Ιταλία υπογραμμίζει το ενδιαφέρον που έχει ένα κοινοτικό σχέδιο: «Ατομικός Χαρτοφύλακας Προσόντα™». κατάρτισης. Η Στο Βέλγιο, καταβάλλονται προσπάθειες να αναπτυχθεί ένα σύστημα διαγα)νισμάτα™ που θα επιτρέψουν την αξιολόγηση τα™ αποκτηθέντων προσόντων επαγγελματικής μέσα) έτσι οι προϋπηρεσίας και να βοηθηθούν εργαζόμενοι να αξιοποιήσουν το πραγματικό τους επίπεδο ικανοτήτων. Στη Νορβηγία, στο πλαίσιο της ανάπερης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αναβαθμίστηκε η διπλά)ματος. σημασία της μεταρρύθμισης αντίστοιχου του της Πράγματι, είναι στο εξής δυνατή η αναγνώριση του επιπέδου των προσόντων που αποκτήθηκαν βάσει της επαγγελματικής εμπειρίας σε ένα πρακτικό ή θεωρητικό κλάδο. Ας αναφέρουμε επίσης το παράδειγμα της Ιρλανδίας, όπου συγκροτήθηκε ένας εθνικός φορέας, ο TE AST AS, με σκοπό τη θέση σε λειτουργία μιας εθνικής δομής πιστοποίησης που θα καλύπτει το σύνολο τα™ είδα'™ της μη πανεπιστημιακής ανα'περης κατάρτισης και συνεχούς κατάρτισης. Σε ό,τι αφορά το συνυπολογισμό των ατομικά™ αναγκά™ και την αξιολόγηση τα™ ανάγκα™ αυτά'™, υπάρχει η τάση για την δημιουργία κέντρα™ αξιολόγησης τα)ν προσα)πικά™ αναγκά™ σε κατάρτιση. Πολλές είναι οι πρακτικές που ακολουθούνται στον τομέα αυτό, και η πιο τα™ γνακιτή απολογισμά™ τα™ επαγγελματικά'™ προσόντων. συνίσταται εφαρμογή στην Σε ορισμένα κράτη μέλη, όπακ; το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο, ορισμένα ινστιτούτα κατάρτισης έχουν αρχίσει να προτείνουν αυτό το είδος υπηρεσία'™ στις επιχειρήσεις και τα άτομα. Φαίνεται επίσης ότι τα συνδικάτα υποστηρίζουν όλο και πιο πολύ αυτή την προσέγγιση κυρύος στην περίπτακιη εκείνα™ που μόλις έχασαν της εργασία τους. τα™ θέματα εργαζόμενα™ προσόντα™ ως Για να διευκολυνθεί η αξιολόγηση τα™ αναγκά™ τα™ συνεχούς σε επαγγελματικής κατάρτισης, θεσπίστηκε στη Γαλλία με το νόμο της 31ης Δεκεμβρίου 1991 ο απολογισμός ένας μηχανισμός στην υπηρεσία τα™ επιχειρήσεα™ και τα™ εργαζόμενα™. Μετά από πέντε κιόλας χρόνια λειτουργίας του μηχανισμού αυτού, φαίνεται να αποκτά σταδιακά σημασία μέσα στον κόσμο της επαγγελματικής κατάρτισης, ιόίο)ς με τη δυνατότητα που παρέχει στους μισθαπούς να βρίσκουν χρηματοδότηση για τον προσισπικό τους απολογισμό προσόντα™ και εκτός του χρόνου εργασίας. το 1995 Η Δανία προσανατολίζεται σε μια λίγο το AMU13 διαφορετική κατεύθυνση. Έτσι προτείνει από είδος νέο ένα δραστηριότητας που συνίσταται στη διασάφηση των ατομικών προσόντα™, δραστηριότητα που ενδέχεται ενσωματάινεται στο σύνολο δράσεων μακροπρόθεσμης κατάρτισης για την απόκτηση όπως αναφέραμε και παραπάνω, έχουν συγκροτηθεί «μαθήματα σε ανοιχτά εργαστήρια», που ξεκινούν με μια αξιολόγηση του επιπέδου και ολοκληρ(όνονται με εξατομικευμένη κατάρτιση. εξειδίκευσης. Επίσης, να ΛΜΙ!=Επαγγελματική Κατάρτιση Ενήλικα™ 20 σε θέσει έχουν Για να είναι δυνατή η αξιολόγηση τα™ αναγκών κατάρτισης σε τακτά χρονικά διαστήματα, τα TEC (Συμβούλια κατάρτισης) και οι LEC (Εταιρείες τοπικών επιχειρήσεα™) στο Ηνωμένο λειτουργία Βασίλειο προγράμματα όπακ; το «Gateways to Learning» (πύλες μάθησης) προκειμένου να δημιουργηθεί ένα δίκτυο με τους φορείς προσανατολισμού - σκοπός είναι να ευνοηθεί η προσφορά και η επαγγελματικού μέτρα ζήτηση προσανατολισμού. Ένα άλλο πρόγραμμα «Skill Choice» (επιλογή δεξιότητα™), εφαρμόζει ένα σύστημα αναγνώρισης και πιστοποίησης τα™ και επαγγελματικά'™ τα™ δραστηριότητα™ προγενέστερα™ προσανατολισμού. τίτλα™ αλλά για 1. 2. 4 Η πρόσβαση και η μεταβολή της των ειδίκευσης επαγγελματικής εργαζομένων Η Φινλανδία, θέλοντας να προλάβει τις εξελίξεις, προβλέπει στο νόμο για τη σύμβαση εργασίας, ότι οι εργοδότες έχουν την υποχρέακτη να οργανά)νουν προγράμματα κατάρτισης όταν αυτό επιτρέπει την αποφυγή απολύσεα™ ή τη μερική θέση σε ανεργία ενός εργαζομένου, επανειδικεύοντάς τον μέσα στο εσαπερικό της επιχείρησης. Στη Σουηδία, η συνομοσπονδία τα™ εργατική γενική συνομοσπονδία ενίσχυσαν τις διατάξεις τους και δημιούργησαν ένα ταμείο ασφαλείας που θα επιτρέπει την αύξηση τα™ δραστηριότητα™ σε θα κατάρτισης εργαζομένους που απειλούνται από ανεργία. εργοόοτά™ και η απευθύνονται που στο επίπεδο εταίρα™ εντάσσονται σχέδια που Για να αναφέρουμε ένα παράδειγμα, η Γαλλία υποστηρίζει στο πλαίσιο της στρατηγικής της για την ανάπτυξη. Τα σχέδια αυτά αποτελούν σε μεγάλο βαθμό αντικείμενο διαπραγματεύσεα™ μεταξύ τα)ν κοινα)νικά™ τα™ επαγγελματικά™ κλάδων, διαδικασία κατά την οποία τα ζητήματα του εκσυγχρονισμού και της ανταγα™ιστικότητας μπορούν να τεθούν κατά τρόπο συνεκτικό και σφαιρικό. Τα σχέδια αυτά εκτείνονται σε αρκετά χρόνια κατά τρόπο άκπε να εντάσσονται οι δράσεις κατάρτισης σε ένα μεσοπρόθεσμο σχέδιο. Μπορούν εξάλλου να συνάπτονται σε περιφερειακό επίπεδο, ιδίακ; μαζί με διεπαγγελματικές οργανάκιεις, στη λογική οικονομικής περιφερειακής ανάπτυξης. Το σύστημα βασίζεται σε κρατικές επιδοτήσεις. της Η Πορτογαλία έχει θέσει σε λειτουργία αρκετά προγράμματα και δράσεις με σκοπό την στις ενεργού πληθυσμού προσαρμογή τεχνολογικές και οργαναπικές αλλαγές και την ανάπτυξη της επανακατάρτισης τα™ ανέργων ή των απασχολουμένων που απειλούνται από την ανεργία. Οι δράσεις αυτές καταρτίζονται του 21 για κανονικά από κοινού με τις επιχειρήσεις και το ινστιτούτο την επαγγελματική κατάρτιση και υποστηρίζονται από το δεύτερο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης και το πολυετές πρόγραμμα για την απασχόληση. την απασχόληση και συγκροτούνται Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η προα')θηση της κατάρτισης γίνεται στο επίπεδο τα>ν κλάδα™ από τα «Industry Training Organisations (ITO)», τις οργανάκτεις που επιχειρήσεις του σχετικού κλάδου. Σκοπός τους είναι η παρακολούθηση τα™ μελλοντικά'™ αλλαγά™ σε ειδικότητες και κατάρτιση, η ανάπτυξη επαγγελματικά'™ πρότυπα™ και η παρότρυνση τα™ εργοόοτά™ για την παροχή κατάρτισης. από Ο στόχος 4 του ΕΚΤ για την Ολλανδία απευθύνεται κυρίως σε λιγότερο ειδικευμένους που εργαζόμενους ενθαρρύνουν αυτή την ομάδα να συμμετάσχει στην κατάρτιση. δραστηριότητες με 1. 2. 5 Η πρόσβαση στην κατάρτιση για ειδικές κατηγορίες κοινού Είναι σημαντικό το ότι τα κράτη μέλη φαίνεται να κλίνουν προς εξειδικευμένα προγράμματα για ειδικές κατηγορίες πληθυσμού, όπακ; οι λιγότερο ειδικευμένοι εργαζόμενοι, οι γυναίκες, οι νέοι και οι μακροχρόνια άνεργοι. Τα προγράμματα του Στόχου 4 του ΕΚΤ σε επτά κράτη μέλη απευθύνονται σε εκείνους που διατρέχουν το μεγαλύτερο κίνδυνο αποκλεισμού από τη συνεχή κατάρτιση. Για παράδειγμα αναφέρουμε: (i) η Γαλλία δίνει ιδιαίτερο βάρος σε εκείνους που διατρέχουν κίνδυνο λόγα> χαμηλού επιπέδου ειδίκευσης, σε εκείνους που αντιμετωπίζουν μεταβολή των καθήκοντα™ στην εργασία τους και σε εκείνους που βρίσκονται στο μέσο της σταδιοδρομίας τους (ii) οι Κάτω έμφαση στους αλλοδαπούς Χώρες δίνουν εργαζομένους που έχουν γλωσσικές αδυναμίες και δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις σύγχρονου ανάγκες επικοινα)νιακές βιομηχανικού η (iii) περιβάλλοντος Φινλανδία δίνει έμφαση στους περισσότερο ηλικκομένους τα™ οποία™ τα προσόντα είναι παρατημένα. του και Ειδικά μέτρα υπέρ των λιγότερο ειδικευμένων πολλές Διαπιστά™εται ότι σε όλα τα κράτη μέλη έχουν ληφθεί ειδικά μέτρα και έχουν αναπτυχθεί ειδικά παιδαγαηακά εργαλεία που απευθύνονται σε για ομάδες-στόχους, παράδειγμα τους αναλφάβητους, τους ενήλικες με ανεπαρκή σχολική εκπαίδευση ή τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Μέσα από τις διάφορες πραποβουλίες για την προώθηση της πρόσβασης κατάρτιση, στην επαγγελματική όπακ; οι ότι τόσο αντιλαμβανόμαστε πολιτικά αρμόδιοι για τη λήψη αποφάσεα™ όσο και οι εκπρόσωποι εργαζόμενα™, το>ν προβληματίζονται για το πιός θα διοσυυν προτεραιότητα στην επαγγελματική κατάρτιση τα™ προσόντα™ των λιγότερο ειδικευμένα™ ατύμα™. Αλλά και τα συνδικάτα αγα™ιούν για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στην κατάρτιση για εργαζομένους που απειλούνται από τους χαμηλό ανεργία ή τους εργαζομένους με επίπεδο "απασχολησιμότητας". Ως παράδειγμα αναφέρουμε τη Φινλανδία που δημιούργησε το 1995 μια τριμερή επιτροπή για την εξεύρεση λύσεα™ με διαδικασίες στις οποίες συμμετέχουν όλοι οι ενδιαφερόμενοι συντελεστές. να για και την προκειμένου Η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου εκτιμά ότι η απόκτηση τα™ βασικών γνάκτεα™ είναι η προϋπόθεση ικανοποιητική μεταγενέστερη επαγγελματική εξέλιξη. Για το λύγο αυτό, χορηγούνται ετησίοκ; σημαντικά ποσά χρηματοδοτηθούν πρωτοβουλίες και υποδομές, υπό την αιγίδα του υπουργείου Παιδείας Απασχόλησης (DeparTment for Education and Employment). Σκοπός είναι να ενισχυθεί η απόκτηση βασικά'™ ικανότητα™ για τις κατηγορίες εκείνες του πληθυσμού που κινδυνεύουν με αποκλεισμό από ακ; την παράδειγμα την πραποβουλία "Basic Skills Agency". Η κεντρική ιδέα είναι η υλοποίηση μιας εθνικής να στρατηγικής αντιμετα)πισθεί η πρόκληση. Το 1995 η πραποβουλία αυτή επεκτάθηκε και στη βασική κατάρτιση στον τόπο της εργασίας για ανέργους και νέους και περιέλαβε μια πραποβουλία με τίτλο «Family Literacy Initiative» (Πρωτοβουλία για τη μόρφακτη της οικογένειας). προκειμένου Αναφέρουμε εργασίας. αγορά Στην ίδια κατεύθυνση παρατηρούνται μέτρα, προγράμματα, πραποβουλίες, κανονιστικές και νομοθετικές διατάξεις σε διάφορα κράτη μέλη, όπακ; τα συνοδευτικά σχέδια για ανέργους στο εξατομικευμένα παιδαγατγικά Βέλγιο ή τα εργαστήρια στη Γαλλία. Η αποστολή τους συνίσταται στο να διασqκJtλίζυυv ότι κάθε άτομο που τελειο'™ει το σχολείο αποκτά μια γενική ή τεχνολογική συμπληρο)ματική βασική κατάρτιση ή εξασφαλίζει την ατομική εκπαιδευτική άδεια για εκείνους που επιθυμούν να αποκτήσουν ένα βασικό επαγγελματικό τίτλο. έχουν καταβληθεί εντατικές Στη Δανία προσπάθειες κυρία)ς για την προίόθηση της βελτίακτης τα)ν όρα)ν όιαβίακτης των πρόσωπα™ που έχουν δυσκολίες στην ανάγνακτη. Το υπουργείο Εθνικής Παιδείας προτείνει για το δωρεάν μαθήματα σκοπό ανάγνοκιης στα άτομα αυτά. σήμερα, αυτό Πρέπει να σημεια)θεί ότι πολυάριθμα μέτρα, είτε βραχυπρόθεσμα είτε μακροπρόθεσμα, για την αναβάθμιση τα™ γνάκτεα™ ή τη βασική ειόίκεικτη, 22 συγχρηματοδοτούνται τα Ευρωπαϊκά Διαρθροπικά Ταμεία. Σϋ αυτή την κατηγορία εμπίπτει ιδιαίτερα η Πορτογαλία. από Στην Ολλανδία ο συνδυασμός κατάρτισης και επαγγελματικής εμπειρίας θεα>ρείται ως ένα πολύ αποτελεσματικό μέσο για τη βελτίακιη των προσόντων. Για παράδειγμα, θα δημιουργηθεί ένα επίπεδο στοιχειακούς μαθητείας, το επίπεδο του βοηθού, διότι κάτι τέτοιο μπορεί να βοηθήσει να αποκτήσουν ένα στοιχειακές επίπεδο (κυρίακ;, για να προσδιορίσουν το επίπεδο τους στην αγορά εργασίας). ειδικευμένους λιγότερο τους Ειδικά μέτρα υπέρ τα™ γυναικών Ειδικά μέτρα που απευθύνονται σ' αυτήν την κατηγορία του πληθυσμού διοργανά)νονται κατά κανόνα από τις κρατικές αρχές, τους τοπικούς φορείς, κοινιονικά ιδρύματα ή ενα'κιεις και συνεταιρισμούς και έχουν σκοπό τη δημιουργία τα™ κατάλληλα™ δομά™ για τη διευκόλυνση της πρόσβασης και της συμμετοχής των γυναικά™ στις επαγγελματικής κατάρτισης. Πρόκειται κυρίακ; για μέτρα όπακ; ο επαγγελματικός τα προπαρασκευαστικά μαθήματα για τον ενεργό οικονομικά βίο και η εξεύρεση λύσεα™ για τη φύλαξη τα™ παίδια'™. προσανατολισμός, δραστηριότητες Στα περισσότερα κράτη μέλη, τα μέτρα αυτά χρηματοδοτούνται από τις κρατικές αρχές και/ή συγχρηματοδοτούνται ευρα)παϊκά προγράμματα και πρωτοβουλίες υπέρ τα>ν γυναικών που απειλούνται από ανεργία, των άνεργα™ γυναίκα'™ και τα™ γυναίκα™ που βρίσκονται σε φάση επαγγελματικής ένταξης. από Για τη διαχείριση του συνόλου τα™ δράσεα™, υπάρχουν διάφορα μοντέλα. Το Βέλγιο, για παράδειγμα, έχει θεσπίσει νόμους στον τομέα αυτό (Βασιλικά διατάγματα της 14ης Ιουλίου 1987 για τον ιδιαπικό τομέα και της 27ης Φεβρουαρίου 1990 για το δημόσιο τομέα) και στη Γαλλία, η θεματική της ισότητας της πρόσβασης ανδρών και γυναικά™ στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση αποτελεί ένα από τα σημεία για τα οποία οι κοινωνικοί εταίροι καλούνται σε διαπραγματεύσεις τουλάχιστον κάθε πέντε χρόνια. Κατά τον ίδιο τρόπο, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία διαθέτουν ειδικά ανάπτυξη για προγράμματα™ για γυναίκες που επιστρέφουν στην εργασία, συμπεριλαμβανόμενα™ μέτρων για τη διαφύλαξη ταιν παιδιών τα™ γονέα™ εκείνα™ που θέλουν να επιστρέψουν στην εργασία, και δανεία™ για τις γυναίκες προκειμένου να πληρα')σουν τα έξοδα μαθήματα™ και τα έξοδα φύλαξης των παιδιών. Στη Νορβηγία, η ισότητα τα™ ευκαιρία'™ είναι μια από τις βασικές μέριμνες του νόμου για την εκπαίδευση των κονδύλια την ενήλικα™. Στην Ινστιτούτο της Γυναίκας. Ισπανία συγκροτήθηκε το γυναίκες. Συμπληρα)ματικά το άντρες και σκέλος NOW της κοινοτικής πραποβουλίας «Απασχόληση» προσφέρει πολλά στον τομέα αυτό. Ιρλανδία : Πρόγραμμα δράσης για τις γυναίκες από τον FAS Ειδικά μέτρα υπέρ των νέων την Κατάρτιση και την Η Εθνική Αρχή για Απασχόληση (FAS) ξεκίνησε για πρώτη φορά το πρόγραμμα δράσης για τις γυναίκες το 1990 με σκοπό την επανόρθωση και αποκατάσταση της μειονεκτικής θέσης των γυναικών στην αγορά εργασίας. Από τότε το πρόγραμμα αυτό αναπροσαρμόζεται κάθε χρόνο. Στόχοι του προγράμματος είναι: • η βελτίωση και η διεύρυνση του (ράσματος τα™ δυνατότητα™ απασχόλησης που προσφέρονται στις γυναίκες στην αγορά εργασίας· • η παροχή βοήθειας στις γυναίκες για να ξεπεράσουν τα ιδιαίτερα προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουν (ττην αγορά εργασίας· • η ελαχιστοποίηση κάθε υφιστάμενης πρακτικής η οποία, στο παρελθόν, προκάλεσε ανισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. ότι τα™ η συμμετοχή Αυτό το πρόγραμμα δράσης του FAS για το 1995 δείχνει γυναίκα'™ στα προγράμματα κατάρτισης και απασχόλησης που διαχειρίζεται ο FAS έχει αυξηθεί παντού- ότι έχει συντελεσθεί πρόοδος στους νέους τομείς κατάρτισης και ότι έχει αυξηθεί το ποσοστό απασχόλησης στις κοινότητες. Για την περίοδο 1996/1997, ο FAS θα συνεχίσει να υιοθετεί μέτρα με σκοπό την αύξηση της συμμετοχής των γυναικών σε εκείνους τους τομείς κατάρτισης την αναβάθμιση του σημερινού επιπέδου τα™ προσόντα™ τα™ γυναικών. υποεκπροσωπούνται όπου και στο εξής μέλη, όπακ; κράτη διαθέτουν η Δανία, Ορισμένα ισότητα επισημαίνουν ότι ο διάλογος για την ανδρά™ και γυναικά™ αλλάζει χαρακτήρα. Το γενικό επίπεδο κατάρτισης μαρτυρεί ότι οι γυναίκες καλύτερη κατάρτιση από ό,τι οι άνδρες. Ωστόσο η Δανία συνεχίζει να όιοργαναννει μια σειρά δράσεα™ που απευθύνονται ειδικά σε γυναικείο κοινό στο πλαίσιο της γενικής βασικής κατάρτισης για ενήλικες, για παράδειγμα οι μεγάλες σχολές με πρακνό α)ράριο για τις γυναίκες, οι χά)ροι συμβουλευτικά™ παροχής αναζήτησης στοιχεία™ με ελεύθερη πρόσβαση κ. τ. λ. Η Φινλανδία συμμερίζεται την ανάλυση αυτή. Στη χώρα αυτή η ισότητα φαίνεται δεδομένη και τα μέτρα στήριξης εμπίπτουν στην κοιναινική πολιτική. και Αξίζει να σημεκοθεί επίσης ότι τα κράτη μέλη συγχρηματοδοτούν τη ιόίακ; διευκόλυνση της πρόσβασης τα™ γυναίκα'™ σε κατάρτισης δραστηριότητες μέσα) τα™ όιαρθραπικά™ ταμεία™, των οποία™ οι διατάξεις προβλέπουν και ενισχύουν την τήρηση και προαγίογή της αρχής τα™ ίδα™ ευκαιρία™ για επαγγελματικής δράσεις για ένταξης, Τρεις μεγάλες τάσεις διαφαίνονται: η ανάπτυξη της μορφά™ μαθητείας για τη διευκόλυνση επαγγελματικής τα™ αρμοδιότητα™ τα™ περιφέρεια'™ και της τοπικής αυτοδιοίκησης και μια προσέγγιση μέσα) μέτρα™ υπέρ τα™ επιχειρήσεα™ που προσλαμβάνουν να υπογραμμιστεί η νέους. Τέλος, πρέπει δρομολόγηση δεύτερης «σχολεία™ ευκαιρίας». αύξηση τα™ η της και πρόσβασης διευκόλυνση Η της συμμετοχής τα™ νέα™ που διαθέτουν ανεπαρκείς ή ακατάλληλους τίτλους σπουδά™ παραμένει μια από τις κυριότερες μέριμνες όλα™ τα™ κρατά™ μελά™. Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθούν οι μεταρρυθμίσεις σχετικά με τη μαθητεία που έλαβαν χά)ρα σε πολλά κράτη μέλη κατά τη διάρκεια τα™ τελευταία™ ετά™ και που συνεπάγονται πολύ συχνά τη δημιουργία νέα™ κλάδα™ εναλλασσόμενης κατάρτισης, αλλά και αύξηση τα™ ηλικιακά'™ τα™ μαθητευόμενα™. Μια από τάσεις που παρατηρείται αφορά εξάλλου την προοδευτική επέκταση του συστήματος μαθητείας σε όλα τα επίπεδα διπλα)μάτα)ν της τεχνικής εκπαίδευσης, ειδικότερα τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Στις περισσότερες περιπτακτεις, η πρόσβαση τα™ νέα™ στην επαγγελματική κατάρτιση αποτελεί αντικείμενο προτάσεα™ τον εκπαιδευτικό κόσμο, αλλά υλοποιούνται στην πράξη όλο και πιο συχνά με την υποστήριξη και τη συνεργασία του οικονομικού κόσμου. επιπέδου μετά υποβάλλονται εκείνα™ του ορία™ από που τις Ι ι ρ μ α ν ι α: Π ρ ό γ ρ α μ μα δ ρ ά σ ης υ π έρ TOJV τ α λ α ν τ ο ύ χ ων νέων/υποτρό(| OJV 1991 εισήγαγε Η Γερμανία το πρόγραμμα το «Begabtenfqjrderung benifliche Bildung» για τους νέους τεχνίτες και υπαλλήλους που έχουν εξαιρετικές ικανότητες στο επάγγελμα τους. Αμέσίος μετά την επαγγελματική τους κατάρτιση στο «Duales System», οι υποτροφία από νέοι αποκτήσει «Begabtenftprderung» μπορούν να διειιρύνουν τις επαγγελματικές τους γνώσεις σε συνάρτηση με τις ανάγκες τους με τη βοήθεια μέτρα™ συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης (για παράδειγμα μαθήματα ξένα™ γλακτσών, πληροφορικής, εμβάθυνες πολιτικά'™ και οικονομικά™ γνώσεα™ κ. τ. λ. ). έχουν που Σε ό,τι αφορά την Ισπανία, ενθαρρύνεται η όιοργάνακτη μαθήματα™ πρακτικής άσκησης σε επιχειρήσεις η να επαγγελματική ένταξη τα™ νέων. διευκολυνθεί για 23 Αξίζει επίσης να σημειο'κτουμε ότι ενάκτεις και σύλλογοι διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευση τα™ νέα™, συνεισφέροντας στην λύσεα™ που το συνδυασμό κατάρτισης και επιτρέπουν εργασίας και την κοινα™ικοεπαγγελματριή ένταξη. προά)θηση διάφορα™ Έτσι, υπάρχουν πολλά σχέδια σε διάφορα κράτη μέλη που στοχεύουν στην υλοποίηση μιας διαδικασίας επαγγελματικού προσανατολισμού και κατάρτισης που καταλήγει σε τίτλους ειδίκευσης για τους νέους χα)ρίς εργασία, που προέρχονται συνήθακ; από αστικές ζά)νες υψηλού κινδύνου, ή στην ανάπτυξη και βελτίακτη διεξόδων κατάρτισης και ένταξης για τους νέους μέσα) ειδικά™ επαγγελματικά™ κύκλα™ σπουδά'™. Πρέπει επίσης να γίνει αναφορά σε κράτη μέλη τα οποία, όπακ; η Ελλάδα, έχουν υλοποιήσει μορφές εκπαίδευσης και κατάρτισης του τύπου της δεύτερης ευκαιρίας, που απευθύνονται σε νέους που εκπαιδευτικό σύστημα χωρίς κανένα τίτλο αρχικής ειδίκευσης. εγκατέλειψαν το Στο Βέλγιο, στην περιοχή τα™ Βρυξελλών έχει λειτουργηθεί ένα σύστημα πριμοδότησης της επαγγελματικής ένταξης. Πρόκειται για την ενθάρρυνση για την πρόσληψη και κατάρτιση νέα™ που ζητούν εργασία και είναι κάτα) των 26 ετά™, χα)ρίς δίπλωμα ανα'περης δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή οι οποίοι έχουν μείνει άνεργοι επί 6 μήνες τουλάχιστον. Η τάση αυτή εκδηλά™εται επίσης και στη Γαλλία. Ειδικά μέτρα προβλέπονται για τους νέους ηλικίας 16 έα)ς 25 ετά™ μέσα) της σύμβασης ειδίκευσης που απευθύνεται σ' εκείνους που δεν μπόρεσαν να αποκτήσουν κάποιο τίτλο σπουδών σχολικής εκπαίδευσης ή των οποία™ τα προσόντα δεν επιτρέπουν την πρόσβαση στην εργασία. Σε πολλά κράτη μέλη, προβλέπονται ειδικά μέτρα για τη συνέχιση της κατάρτισης των νέα™ αυτά™ που δεν μπόρεσαν να αποκτήσουν καμία κατάλληλη για επαγγελματικά προσόντα. Πρέπει επίσης να σημεια)θεί ότι τα ειδικά αυτά μέτρα εντάσσονται προγράμματα απασχόλησης σε χά)ρες, ύπα)ς, μεταξύ άλλων, η Δανία. ευρύτερα σε Στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν επίσης ληφθεί ορισμένα μέτρα και πραποβουλίες, όπως για παράδειγμα η δρομολόγηση του «Modern Apprenticeship» (Σύγχρονη μαθητεία) το 1995. Η πραποβουλία αυτή βασίζεται σε μια σύμπραξη μεταξύ του επιχειρηματικού κόσμου και της κυβέρνησης και αποσκοπεί στη βελτίακτη τα™ επαγγελματικά™, διοικητικά™ προσόντα™ τα™ νέα™. Το 1997 προβλέπεται να ξεκινήσει το πρόγραμμα «Relaunch Strategy» προκειμένου να ενθαρρύνει η συμμετοχή τα™ τεχνικών και 24 νέα™ ηλικίας 14 ετά™ και άνα) σε διαδικασίες σχεδία™ για τοπικές συμπράξεις, ενθαρρύνοντας τους να παραμείνουν ή να επανενταχθούν στη διαδικασία μάθησης. Στην Ολλανδία, το πρόγραμμα DYouth Work Guarantee ActD επιτρέπει στους νέους κάτα) τα™ 23 ετά™ οι οποίοι εργάσθηκαν για περίοδο έξη μηνά™, να αποκτήσουν μία έκτακτη εργασία, μία κατάρτιση ή τον συνδυασμό αυτά'™ τα™ δύο. Από το 1996 έχει εισαχθεί ένα νέο μέτρο προκειμένου να γίνει περισσότερο ελκυστικό το σύστημα 1991 που παρουσιάζει αξιοσημείαπη τάση. Προβλέπει την παροχή ενός βοηθήματος προς τις επιχειρήσεις για κάθε μαθητευόμενο στον οποίο δέχονται να παρέχουν κατάρτιση. Αυτό το βοήθημα έχει τη μορφή μιας μείακτης τα™ κοινα)νικά™ κρατήσεα™. από το πταπική μαθητείας Στην Ιταλία, ένα σχέδιο νόμου σχετικά με τη μαθητεία βρίσκεται σε εξέλιξη το οποίο συνδέει την εξαπερική κατάρτιση που οδηγεί σε αναγνα>ρισμένους τίτλους προσόντα™ και την εσαπερική κατάρτιση, μέσα στην επιχείρηση με τη βοήθεια επόπτη. Για την παροχή της κρατικής βοήθειας αποτελεί απαραίτητη απόδειξη η πραγματοποίηση της κατάρτισης. Ειδικά μέτρα υπέρ των μακροχρόνια ανέργων τα™ Η Φινλανδία σημειά)νει ότι η επαγγελματική ένα κατάρτιση σημαντικό εργαλείο μιας δραστήριας πολιτικής για την απασχόληση την οποία χρηματοδοτεί η διεύθυνση απασχόλησης. εργαζομένων είναι ένταξη, Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους μακροχρόνια ανέργους ή τους ανέργους ηλικίας άνα) τα™ 50 ετά™ για τους οποίους διατίθενται προγράμματα που επιχειρούν να συνδυάσουν, όπακ; και στην Γαλλία, μέτρα κατάρτισης μαζί με μέτρα για την οποία επαγγελματική πραγματοποιούνται συνήθο)ς με τη βοήθεια πρακτικής άσκησης σε επιχειρήσεις. Κατ' αυτόν τον τρόπο είναι δυνατό να αποκτηθούν νέοι επαγγελματικοί τίτλοι, που στις περισσότερες ειδικότητες, σε περιπτάκτεις συνδυασμό με μια ορισμένη επαγγελματική πείρα. Εδώ και λίγο καιρό έχουν δρομολογηθεί ειδικά μέτρα που απευθύνονται σε διοικητικά στελέχη. είναι βασικές και τα Στη Φινλανδία έχει ξεκινήσει, εδά) και δύο χρόνια, η κατάρτιση ΚΕΚΟ που επιτρέπει σε έναν άνεργο να παρακολουθήσει μαθήματα κατάρτισης από 6 έα)ς 9 μήνες συνεχίζοντας να λαμβάνει Η επίδομα το πραγματοποίηση της πραποβουλίας αυτής γίνεται σε περιφερειακή κλίμακα. Οι Φινλανδοι την ένα δικαιούνται επίδομα για ανεργίας. επίσης πραγματοποίηση σπουδά™ στο πλαίσιο του ταμείου για την κατάρτιση και τις απολύσεις. πρόσφατη συνίσταται Μια στην τάση ενθάρρυνση τα™ εργοόοτά™ μέσα) οικονομικής ενίσχυσης, να προσλαμβάνουν νέους ή αιτούντες εργασία- στις επιχειρήσεις δίνονται κίνητρα για να συνεισφέρουν στην κατάρτιση τα™ ατόμων αυτών, όπακ; συμβαίνει στο Βέλγιο ή και στη δικαιούνται Γαλλία ελάφρυνση τα™ κοινα™ικών τους επιβαρύνσεα™ σε περίπτακτη πρόσληψης ανέργα™. εργοδότες όπου οι εκείνες τατν δράσεα™ αυτά™ και ιδιαίτερη προσοχή στις Στη Δανία δίνεται που κατάρτισης της μορφές απευθύνονται σε ανέργους. Οι Δανοί επιμένουν στην ποιότητα της κατάρτισης αυτής, το συντονισμό τα εξατομικευμένα σχέδια κατάρτισης. Εκτός απ' αυτήν την κατευθυντήρια γραμμή υπάρχει και ένα ευρύ φάσμα δυναμικά'™ πραποβουλία™. Ένα άλλο χαρακτηριστικό είναι ότι ο αγά)νας κατά της ανεργίας μετατοπίζεται όλο και περισσότερο σε δίνονται αρμοδιότητες σε τοπικούς και περιφερειακούς φορείς. Στη Δανία, τα περιφερειακά συμβούλια της αγοράς εργασίας αποφασίζουν για το ποιες δυναμικές πρωτοβουλίες θα αναλάβουν. Στο το σημείο αυτό πρέπει να σύστημα εναλλαγής σε θέσεις εργασίας ή την υποκατάσταση που χρησιμοποιείται πολύ συχνά στη Δανία και στα σκανδιναβικά κράτη μέλη, τη Σουηδία και τη Νορβηγία. επισημάνουμε περιφερειακό απασχόλησης επίπεδο και της από πραποβουλίες Στην Ελλάδα και το Λουξεμβούργο λειτουργούν κέντρα επαγγελματικής κατάρτισης τα οποία, μεταξύ άλλα™, έχουν ακ; καθήκον την παροχή προγράμματα™ κατάρτισης μακράς ή σύντομης διάρκειας, την κατάρτιση που οδηγεί σε τίτλο ειδίκευσης ή αναβάθμισης τα™ προσόντα™, μαθήματα σχολικού επιπέδου ή πρακτική επαγγελματική άσκηση. Σε πολλές περιπτάκτεις, οι δραστηριότητες του τομέα αυτού διεξάγονται υπό την αιγίδα τα™ δημόσια™ αρχά™ και συμπληρά)νονται τα™ επιχειρήσεων, ενάκτεις εργοόοτά™, τα συνδικάτα ή φορείς από τον τομέα ενάκτεα™ και συλλόγα™. Στις περισσότερες περιπτάκτεις, προβλέπονται ειδικά μέτρα για ορισμένες κατηγορίες ανέργων. Το ίδιο ισχύει για την Πορτογαλία όπου το δεύτερο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης προβλέπει μέτρα υποστήριξης για την επανένταξη τα™ ανέργα™ στην αγορά το πρόγραμμα INTEGRAR που απευθύνεται στην κοινωνικοεπαγγελματική των μακροχρόνια ανέργων, μέσω της υλοποίησης ειδικά'™ ή συμπληρα)ματικών προγράμματα™ κατάρτισης. Αξίζει να αναφερθεί ότι το δεύτερο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης προβλέπει επίσης ειδικά μέτρα για άλλες ομάδες-στύχους που αντιμετα)πίζουν τον κίνδυνο του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας. εργασίας, όπως ένταξη τους πραποβουλίες έχουν δρομολογηθεί Στο Ηνωμένο Βασίλειο να ορισμένες προκειμένου το™ αυξηθεί ο βαθμός απασχολησιμύτητας ανέργα™. Ως να μπορούμε παράδειγμα αναφέρουμε το πρόγραμμα «Training for work» (κατάρτιση για εργασία) που απευθύνεται σε μακροχρόνια ανέργους και έχει ατς σκοπό να τα τους βρει απασχόληση, να βελτια'κτει επαγγελματικά τους εφοδιάσει με διάφορες ικανότητες, από αυτές που συνδέονται τα επαγγελματικά προσόντα. Παρόμοια προσέγγιση ακολουθείται και στην Ιρλανδία, με το σχέδιο «Community employment» σε επίπεδο τοπικής κοινα™ίας), που βασίζεται στην εύρεση εργασίας για ανέργους, παρέχοντας απασχόληση μερικού για μακροχρόνια ανέργους και δίνοντας ευκαιρίες σε εκείνους που βρίσκονται στη μειονεκτικότερη θέση στην αγορά εργασίας. (απασχόληση εθνικά και προσόντα, κυρίακ; χρόνου να τα με διαρκείας Στην Ολλανδία έχουν ληφθεί δύο μέτρα που αποβλέπουν στη βελτίακτη της κατάστασης τα™ ανέργα™ μακράς στην αγορά εργασίας. Στην Υπηρεσία Απασχόλησης υπάρχει ένα μέτρο, το DSectoral Training for Unemployed Grants SchemeD (BBSW) που παρέχει σε άτομα που αναζητούν εργασία ένα επίδομα κατάρτισης σε εργασίες συγκεκριμένων κλάδα™. Ο εν λόγω σχέδιο κλάδος οφείλει κατάρτισης στο Central Employment Service Board (Κεντρική Υπηρεσία Απασχόλησης). επιόόσει ένα να επίσης Σε πολλά κράτη μέλη υπάρχουν προγράμματα που αποσκοπούν στην παροχή κατάρτισης και βοήθειας προς ανέργους οι οποίοι έχουν την πρόθεση να ανοίξουν τη δική τους επιχείρηση. 1. 2. 6 Η πρόσβαση και οι νέες συμπράξεις τη θέση σε Η αποκέντρακτη που παίρνει κυρίακ; τη μορφή αύξησης των αρμοδιότητα™ σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο είναι το καλύτερο παράδειγμα για την τάση αυτή. Πρόκειται για προσαρμογή της προσφοράς της επαγγελματικής κατάρτισης στις ειδικές ανάγκες τα™ επιχειρήσεων της τοπικής περιοχής και περιφέρειας ή της συνοδεύεται από λειτουργία μηχανισμών και υποδομά™ στην αντίστοιχη περιοχή. Η προσέγγιση αυτή παρουσιάζει το πλεονέκτημα ότι επιτρέπει μια πολύ στενότερη συνεργασία μεταξύ των τοπικοί™ αρχών, τα™ οργανισμό™ κατάρτιση, των εκπαιδευτικών και ερευνητικά™ ιδρύματα™ και τα™ επιχειρήσεων, τα™ MME. Η προσέγγιση αυτή κυρία)ς συνεπάγεται τη συγκρότηση περιφερειακά™ δικτύων κατάρτισης, τα™ οποία™ ένας από τους ρόλους είναι η παροχή πληροφορία'™ και τα™ απαραίτητα™ εργαλεία™ για την καλή ανάπτυξη τα™ μέτρα™ κατάρτισης στις επιχειρήσεις. κράτη μέλη για πολλά 25 χρησιμοποιείται συχνά <ος εργαλείο σχεδιασμού στη Δανία. Έχει συγκροτηθεί μια γραμματεία που ασχολείται αφενός με την πώληση εργαλεία™, αφετέρου με την κατάρτιση «σύμβουλο™ SUM», οι οποίοι επιλέγονται κατ' αρχήν μεταξύ τα™ εκπαιδευτα'™ τα™ κέντρα™ επαγγελματικής κατάρτισης και τα™ κέντρα™ AMU προτού να τους δοθεί ειδική κατάρτιση, μετά αποστέλλονται στις επιχειρήσεις, όπου προτείνουν ένα σχεδιασμό να κατάρτισης εναρμονιστεί σακιτότερα η προσφορά σε σχέση με τις ανάγκες. προκειμένου της Το σύστημα SUM βασίζεται σε δυο θεμελαόδεις αρχές : Ι. τη (τανεργασία μεταξύ της διοίκησης και του προσοΜίικού της επιχείρησης, καθώς και την από κοινού εμπέδακτη της μεθόδου SUM, 2. τη μέγιστη δ\™ατή ανάπτυξη προσπάθεια™ με σκοπό να έρθουν πιο κοντά οι MME και οι <|κ>ρείς παροχής κατάρτισης, μέσα) τα™ σύμβουλο™ SUM και στη συνέχεια να συγκροτηθούν συμπράξεις. Ταυτόχρονα, οι σύμβουλοι αυτοί έχουν ιος αποστολή να συμμετέχουν στη δημιουργία δίκτυα™ τα™ MME, κατά να χρησιμοποιούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τις διάφορες μορφές παρεχόμενης κατάρτισης. τρόπο ώστε αυτές να μπορούν το ίδιο Με η Πορτογαλία, σκεπτικό, δημιούργησε ένα δίκτυο τοπικά™ συμβούλων για τη διαδικασία βιομηχανικής να προωθήσει ανάπτυξης μεσαία™ επιχειρήσεα™, με τη δημιουργία προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης προσαρμοσμένης στις πραγματικές ανάγκες τα™ επιχειρήσεων αυτά'™. μικρά™ τα™ και Ίδια τακτική ακολουθείται και από το Ηνωμένο Βασίλειο με την υλοποίηση σε τοπικό επίπεδο τα™ TEC/LEC που έχουν τη δυνατότητα να προσαρμόζουν στις τοπικές συνθήκες τα εθνικά προγράμματα της κυβέρνησης, δηλαδή, να βρίσκουν τα τοπικά μέτρα που είναι ιδιαίτερα προσαρμοσμένα στις τοπικές ανάγκες. Στην ολλανδόφα™η περιοχή του Βελγίου, κάνει την εμφάνιση της η διαμεσολάβηση νέα™ εταίρων. Πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για πραποβουλίες ιδιαπικές που λειτουργούν ακ; ενδιάμεσοι κρίκοι του κόσμου της εργασίας και τα™ μεταξύ φορέα™ παροχής κατάρτισης και εκπαιδευτικά™ ιδρυμάτατν. Γενικά, ενδεικτική σημασία έχει η συγκρότηση δικτύων για την εξέλιξη του συστήματος της επαγγελματικής κατάρτισης στο ολλανδόφωνο Βέλγιο, όπου συνενά™ονται οι δραστηριότητες παροχής κατάρτισης, των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και τα™ επιχειρήσεα™ προκειμένου να παραχθεί προστιθέμενη αξία για τη δημιουργία κοινά'™ σχεδία™. φορέα™ τα™ η αποκέντρακτη συνεχούς Έτσι, επαγγελματικής παρουσιάζεται κατάρτισης συνολικά ως μια πολύ σημαντική τάση στη Γερμανία. της της της και είναι διάδοσης περιφερειακής όπως ανάπτυξης πολιτικής, σχέδια κατάρτισης. Εξάλλου, Επιπλέον, η κινητοποίηση συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης, α)ς παράγοντα της τοπικής ανάπτυξης, εντάσσεται, όπακ; είναι φυσικό, στο πλαίσιο τα γενικότερης της περιφερειακά επαγγελματικής οι λειτουργίες της ανάλυσης τα™ τοπικά™ αναγκά™ και πληροφορία™ εξασφαλίζονται σε ορισμένα κράτη μέλη, όπα)ς τη Γαλλία ή την Ελλάδα, από περιφερειακά της απασχόλησης που, σε παρατηρητήρια γενικές και στελεχα'™ονται χρηματοδοτούνται από κοινού από το κράτος και τις περιφέρειες. Οι δομές αυτές λειτουργούν τα επίσης α)ς οργανισμοί ινστιτούτα να κατάρτισης, πραγματοποιηθεί μια αντιστοίχηση μεταξύ της προσφοράς κατάρτισης και ειδικά™ ανάγκα'™ τα™ περιφέρεια'™ και τα™ κοινότητα™. στήριξης προκειμένου γραμμές, τα™ τα™ για για ένταξη με μέτρα Κατά τον ίδιο τρόπο, η δραστήρια πολιτική για την αγορά εργασίας στη Δανία, τη Φινλανδία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, την Ιταλία, το Βέλγιο και την Ολλανδία χαρακτηρίζεται από μια τάση προς περιφερειακοποίηση με τη συγκρότηση περιφερειακών συμβουλίων για την αγορά εργασίας, και συνδυάζοντας τα μέτρα για την την επαγγελματική κατάρτιση. Τα συμβούλια αυτά αποτελούνται συνήθίος από εκπροσάιπους τα™ κοινωνικίί™ εταίρα™, νομαρχιακής αυτοδιοίκησης και έχουν α>ς αποστολή το που συντονισμό καταβάλλονται με θέμα την αγορά εργασίας. Οι επιτροπές αυτές μεριμνούν άκττε οι επιχειρήσεις να διαθέτουν το εργατικό δυναμικό που έχουν ανάγκη και συμβάλλουν στην πρόληψη και τη μείακτη της μακροχρόνιας ανεργίας. Τα εργαλεία υ που επαγγελματικός η προετοιμασία για την απασχόληση. είναι προσανατολισμός κατάρτιση, και προσπάθεια'™ διαθέτουν τοπικής τα>ν και της η _ τ ον κοινωνικών ι ταιοων Προκειμένου να ενταθούν οι προσπάθειες που καταβάλλονται για τη συνεχή κατάρτιση στις MME, οι κοινα)νικοί εταίροι στη Δανία έχουν δημιουργήσει, χάριν των συλλογικά'™ συμβάσεα™, ένα σύνολο υποδείγματα™ σχεδιασμού της κατάρτισης, όπα)ς τα «AIDA», «V1RUM». «ΜΕΚΗΟΝ» ή «SUM». Έτσι, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις έχουν αναπτύξει και χρηματοδοτούν από κοινού τη SUM (=στρατηγική αν<χπτυξη του εργατικού δυναμικού), που είναι ένα εργαλείο ανάλυσης τα™ προσόντα™ και σχεδιασμού της κατάρτισης μέσα στις επιχειρήσεις. Η μέθοδος SUM 26 τη είτε συνεχούς οφείλουμε προβλέπει ιδρύματα, επαγγελματικής να κατάρτισης. Στη Γαλλία αναφέρουμε τη δραστηριότητα του Εθνικού Κέντρου εξ Αποστάσεακ; Διδασκαλίας. Το ίδρυμα αυτό διοργάνωση μαθήματα™ επιπέδου αρχικής κατάρτισης αλλά κατάρτισης. και Αλλοκττε, σε πολλά κράτη μέλη έχουν πρόσφατα ιδρυθεί ειδικά ινστιτούτα για το σκοπό αυτό. Έτσι, μπορούμε να πούμε ότι το σύνολο το™ επαγγελματία'™ της κατάρτισης, είτε ανήκουν σε ερευνητικά παιδαγατγικά κέντρα, σε ινστιτούτα μεταφοράς της. τεχνολογίας, σε εκπαιδευτικά και πανεπιστημιακά στις συνδικαλιστικές οργανα'κτεις, καταπιάνονται με τη σύλληψη προγράμματα™ σπουδά™ με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή ή με την υποστήριξη τα™ πολυμέσα™. Από πλευράς τεχνικής οργάνακτης, πρέπει να αναφερθούν οι εμπειρίες που συνίστανται στο να τίθενται στη αίθουσες διάθεση εφοδιασμένες με υπολογιστές και λογισμικό, κατάλληλα για αυτοκατάρτιση. Για παράδειγμα, στο Βέλγιο, το FORESPACE τα™ Βρυξελλά™ παρέχει δυνατότητες αυτοκατάρτισης με τη σε βοήθεια εργαζομένους και σε αιτούντες απασχόληση από την το περιοχή. φλαμανδικό υπουργείο Εκπαίδευσης προτίθεται να αναμορφάκτει την εξ αποστάσεακ; διδασκαλία υποστηρίζοντας μια καινούργια σύμπραξη του ανοιχτού πανεπιστημίου όπου θα συνενιονουν κυριότερα τις εκπαιδευτικά τριτοβάθμιας ιδρύματα εκπαίδευσης, προκειμένου να αναπτυχθεί μια νέα προσέγγιση και νέα μεθοδολογία στον τομέα αυτό. ενδιαφερόμενα™ ηλεκτρονικού προσπάθειες υπολογιστή αντίστοιχη Εξάλλου, τους τα™ τα τα™ τα™ (CTU), δημιουργία της μετάβασης Στη Δανία το "Κέντρο για την κατάρτιση με τη που τεχνολογία™" βοήθεια δημιουργήθηκε το 1995, έχει ακ; αποστολή την υποστήριξη ιδρύματα™ κατάρτισης στη νέα εποχή, τη συλλογή και διάδοση γνάκτεα™ και εμπειρία™ και τη συμβολή αποκεντρωμένης μιας στη εμπειρογνωμοσύνης. Το σύστημα AMU ανέπτυξε και σημαντικό λειτουργία μηχανισμό κατάρτισης μέσα από τις τεχνολογίες της πληροφορίας και μαζί με αυτές. Σε πολλές και περιπτάκτεις, καινοτομικών πολυμέσων υποστηρίζεται από τις δημόσιες αρχές και αναγνατρίζεται ατς ένα πλεονέκτημα κατά την κατανομή κεφαλαία™, όπακ; συμβαίνει στην Ελλάδα. εργαλεία™ έθεσε σε ανάπτυξη νέα™ ένα η ότι πολλοί επίσης αληθές Είναι τομείς δραστηριότητας βρίσκονται αυτήν τη στιγμή στο στάδιο ανάπτυξης εργαλεία™ με τη βοήθεια τα™ νέα™ τεχνολογία™. Ο τομέας τα™ υπηρεσιών, κυρίακ; με τις τράπεζες όπακ; στο Λουξεμβούργο και καλό παράδειγμα. στην Πορτογαλία, είναι ένα -HitHli)} Ι ΊΚ Η Alcatel διαθέτει ένα πρόγραμμα μετεκπαίδευσης που (χπευθύνεται κατά πρώτο λόγο σε υπερειδικευμένους εργαζομένους για τους οποίους έχει μεσολ<χβήσει ένας αριθμός ετών από την «χπόκτηση του πτυχίου τους. Αυτό το πλήρες και εντατικό πρόγραμμα σπουδά™ τους δίνει τη δυνατότητα να εκσυγχρονίσουν τις γνα'κιεις τους σε σχέση μ' αυτό που διδάσκεται σήμερα στις ανώτερες σχολές και τα πανεπιστήμια. Η κατάρτιση (χυτή έχει σχεδιαστεί με άξονα πολλές δομικές ενότητες: οι συμμετέχοντες καταρτίζουν οι ίδιοι το πρόγραμμα σπουδά'™ τους ανάλογα με τον επιστημονικό τους κλάδο. Στους κύκλους αυτούς υπάρχει επίσης πρόσβαση και για τους μισθαπούς άλλα™ επιχειρήσεα™ και οι σπουδές μπορούν να γίνουν είτε στην αίθουσα διδασκαλίας, ενός συστήματος τηλεδιάσκεψης. εξ αποστάσεακ;, μέσα) είτε 1. 2. 7 Η πρόσβαση χάρη στις νέες τεχνολογίες και και Στην ημερήσια διάταξη της πολιτικής σχεδόν όλων το™ κράτα'™ μελά'™ εντάσσεται η αρχή για ανοιχτές, ευέλικτες και εξατομικευμένες δράσεις κατάρτισης ακ; εργαλείο καλύτερης πρόσβασης στα μέτρα κατάρτισης για ένα ευρύτερο κοινό. Όλο προσπάθειες περισσότερες καταβάλλονται για την ανάπτυξη μεθόδατν αυτοκατάρτισης στον τόπο της εργασίας και ανοικτής εξ αποστάσεακ; μαθητείας, καταφεύγοντας όλο και πιο πολύ σε νέες τεχνολογίες όπακ; η διδασκαλία με τη βοήθεια ηλεκτρονικού υπολογιστή ή τα συστήματα διδασκαλίας με πολυμέσα. Είναι αυτονόητο ότι η δυνατότητα χρησιμοποίησης του Internet και άλλα™ υποστηρικτικά™ την εκπαίδευση βρίσκονται σε στάδιο ανάλυσης σχεδόν σε όλες τις χάτρες, προκειμένου να ενσα)ματ(οθούν στις νέες διαδικασίες της εξ αποστάσεακ; διδασκαλίας. εργαλεία™ για τεχνολογίες οι ιδιαίτερα στη Νορβηγία, το Ηνωμένο Έτσι, εξ το ολλανδόφωνο Βέλγιο η Βασίλειο, αποστάσεακ; εκπαίδευση και η χρήση τα™ τεχνολογία'™ της πληροφορίας εντάσσονται στην πρα'πη βαθμίδα του προβληματισμού τους. Η γενική διεύθυνση εκπαίδευσης στη Φινλανδία διεξήγαγε από το 1991 ως το 1995 ένα φιλόδοξο σχέδιο (ΟΡΙΝΝΕΤ) του οποίου ο στόχος ήταν η δημιουργία ενός ευέλικτου, ευπροσάρμοστου και που ανοιχτού καταλήγει σε τίτλους σπουδά™ για ενήλικες, το οποίο επακρελείται σε μεγάλο βαθμό από τις νέες τεχνολογίες. περιβάλλοντος κατάρτισης Για τη διασφάλιση της επιτυχίας της εισαγατγής τα™ νέα™ τεχνολογία'™ στη διαδικασία της κατάρτισης, καταλληλότερα™ μεθόδα™ διδασκαλίας και εκμάθησης αποτελεί μέριμνα κυρίακ; τα™ υφιστάμενων φορέων εξ αποστάσεατς διδασκαλίας και παροχής η ανάπτυξη 27 Η Πορτογαλία, γενικά, σκοπεύει να προα)θήσει την εισαγατγή νέα™ τεχνολογία'™ ως εργαλεία κατάρτισης, νέου ιδίακ; στο πλαίσιο προγράμματος κατάρτισης για τις MME ή μέσα) του ινστιτούτου για την απασχόληση και την επαγγελματική κατάρτιση όημιουργά)ντας νέα διδακτικά και μεθοδολογικά εργαλεία με τη μορφή τα™ πολυμέσα™. του σημαντικότερα Το Ηνωμένο Βασίλειο, από τη δεκαετία του ' 80 έθεσε σε λειτουργία μια υποδομή ανοιχτής και εξ αποστάσεακ; κατάρτισης, πολύ αποτελεσματική, προκειμένου να διευρυνθούν οι δυνατότητες πρόσβασης στην εξ αποστάσεως κατάρτιση μέσω της δημιουργίας μεγαλύτερης προσφοράς για να ενισχυθούν οι επενδύσεις στην κατάρτιση, τόσο από τις επιχειρήσεις όσο και από τα άτομα. Από τα να αναφέρουμε τα "National Extension College", "The Open College" και "The Open University". Επιπλέον, η βρετανική κυβέρνηση υποστήριξε τα τελευταία σημαντικές πραποβουλίες και ερευνητικά προγράμματα ο'κττε να διευρυνθούν ακόμα περισσότερο οι δυνατότητες εξ αποστάσεως μάθησης, κυρίίας χρησιμοποιώντας για τις νέες εκπαιδευτικούς σκοπούς. τεχνολογίες οφείλουμε αρκετές χρόνια μέτρα 1. 3 ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΘΕΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΥΣ ΕΤΑΙΡΟΥΣ Η σύσταση εισήγαγε μια σημαντική καινοτομία σε ό,τι αφορά τη μέθοδο: παράλληλα με τα κράτη μέλη, οι οργανάκτεις τατν κοινατνικά™ εταίρα™ που εμπλέκονται στον κοινοτικό κοινατνικό διάλογο λαμβάνουν επίσης θέση με την επεξεργασία προπαρασκευαστικών εκθέσεα™ για την έκθεση αξιολόγησης της Επιτροπής. Διαδικασίες Η CES και η UNICE-CEEP καθόρισαν με αυτονομία τη διαδικασία και τη μεθοδολογία με τις οποίες πραγματοποίησαν την έκθεση τους. Έχει πολύ ενδιαφέρον να σημειο'κτουμε ότι τόσο για τις οργανα'κτεις τα™ εργοόοτά™ όσο και για τις οργανάκτεις τα™ εργαζόμενα™, λειτούργησε ο μηχανισμός τα™ διαβουλεύσεα™ με τις εθνικές οργανάκτεις. Οι διαβουλεύσεις αυτές σε εθνική κλίμακα ήταν σε μεγάλο βαθμό θετικές και μπορούμε να πούμε ότι οι εκθέσεις που συντάχθηκαν στο κοινοτικό επίπεδο δίνουν χρήσιμες πληροφορίες για την κατανόηση της σχέσης μεταξύ της κοινοτικής δράσης και της ανάπτυξης της δράσης τα™ κοινίονικά™ εταίρα™ στο επίπεδο τα™ κράτα'™ μελά™ ή, σε μικρότερο βαθμό, τα™ επιχειρήσεα™. Εξάλλου, οι δύο επιδίωξαν να χρησιμοποιήσουν και να αξιοποιήσουν το κοινό εκθέσεις 28 (βλ. κεφάλαιο χρησιμοποιήθηκαν εργαλείο που ήταν διαθέσιμο σε κοινοτικό επίπεδο, και το οποίο είναι ο μηχανισμός στήριξης του κοινα™ικού διαλόγου για την 1). Τα συνεχή κατάρτιση να αποτελέσματα επιβεβακοθούν οι εκτιμήσεις τα™ κοινισνικα'™ εταίρα™ σχετικά με τα ευαίσθητα σημεία της εξέλιξης τα™ μηχανισμό'™ συνεχούς κατάρτισης, ιδίακ; κοινού αφορά ενδιαφέροντος όπο)ς καθορίστηκαν στο πλαίσιο αυτού του μηχανισμού, αλλά και για να αναδειχθούν οι ενδιαφέρουσες καινοτομικές περιπτάκτεις. θέματα ό,τι για σε Ωστόσο πρέπει να παρατηρήσουμε ότι, στο πλαίσιο της πράπης αυτής δοκιμής με τις εκθέσεις, οι πληροφορίες για την ανάλυση τα™ πραποβουλία™ που ελήφθησαν από τους κοινωνικούς εταίρους στο επίπεδο κάθε κράτους μέλους δεν μπόρεσαν να συγκεντρα)θούν κατά τρόπο πλήρη και συστηματικό, παρόλο που φαίνεται σημαντικές καινοτομίες στο επίπεδο αυτό. αναπτύσσονται ότι Έκθεση Συνδικάτων (CES) της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας • Σχετικά με τον αντίκτυπο της σύστασης η περισσότερα CES συμπεραίνει ότι «στα κράτη μέλη η σύσταση του Συμβουλίου Οεν είναι αρκετά γνωστή». Η CES επισημαίνει επίσης ότι δεν γνα)ρίζει ειδικές δράσεις ή δραστηριότητες των κυβερνήσεα™ για την υλοποίηση της σύστασης. Σχετικά με τη φύση τα™ κοινοτικά™ μέσα™, η CES συμπεραίνει ότι «Οεν υπήρξε άμεσος αντίκτυπος της σύστασης». δεν ηκιίννται • Σχετικά με τη γενική εκτίμηση για τις εξελίξεις, η έκθεση της CES διατυπώνει το ακόλουθο πόρισμα : «στα περισσότερα κράτη μέλη καμία πραγματική πρόοδος (τχετικά με την πρί)σβαση έχει συντελεστεί». Η CES αναγνιορίζει ότι υπήρξε μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση για το θέμα αυτό αλλ?ι ότι η πρόσβαση δεν αποτέλεσε το αντικείμενο και στρατηγικής. Η έκθεση προσθέτει ότι σε πολλά κράτη μέλη «η μείωση της δέσμευσης κρατικών στην επιδείνωση των όρων πρόσβασης». κεφαλαίων πολιτικής οδήγησε κοινής να • Ωστόσο, η CES επισημαίνει ακ; θετικό σημείο «σημαντικές κινήσεις το ότι γεγονός πραγματοποιήθηκαν σε ορισμένες χώρες με αντίκτυπο στην προώθηση της πρόσβασης». Στην έκθεση επισημαίνονται δέκα περίπου χάτρες (Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο, Δανία, Φινλανδία, Ισπανία, Γαλλία, Αυστρία, Γερμανία, Πορτογαλία) στις οποίες μπορεί να θεα)ρηθεί ότι ανελήφθησαν σημαντικές πραποβουλίες της πρόσβασης. την προά)θηση για τομείς ή στο Η έκθεση της CES επισημαίνει επίσης ότι σε ορισμένους επίπεδο τα™ επιχειρήσεα™, αυξήθηκε η συμμετοχή στην κατάρτιση. Στην έκθεση επισημαίνονται οι άμεσες σχέσεις τα™ αλλαγα'™ στην οργάνακτη επιχειρήσεις και το της γενικότερο την προσανατολισμό ποιότητα. Στην έκθεση αναφέρονται πολλές συμφα™ίες που έχουν συναφθεί στο επίπεδο επιχειρήσεων προς την κατεύθυνση αυτή. εργασίας στις προς ι. vit! ίκτικι : "Τ! ο π τ ω ι τι ις ι τ ι /1 ιοηα • Unibon - Ιταλία Ανάγκες συνεχούς κατάρτισης συνδεδεμένες με την εφαρμογή τα™ πρότυπα™ τους σκληρότερους όρους ανταγα)νισμού. Εφαρμογή μιας πολλ(χπλασιαστικής αρχής σύμαχονα με την οποία οι επικεφαλής ομάδας αναπτύσσουν ιδέες ποιότητας και μεταφέρουν τις εμπειρίες τους στις καθημερινές ομάδες εργασίας. IS09ÎXK) και • Lônsfçprsôkringar Uppsala (Σουηδία) : στο πλαίσιο μιας νέας οργάνακτης της εργασίας προσανατολισμένης προς τον πελάτη και την ποιότητα, όλοι οι εργαζόμενοι σ' ένα τμήμα της επιχείρησης συμμετέχουν σε άτυπη συνεχή κατάρτιση και φτάνουν μέχρι και να οργαν(όσουν οι ίδιοι αυτή τη διαδικασία. της ανταγα™ιστικότητας • ABB-Motorenfabrik (Δανία) : διασφάλιση τη δημιουργία ομάδα™ εργασίας που εφαρμόζουν την επικαλυπτόμενες αυτοδιαχείριση, ανοαιτύσσοντας ικανότητες την κατάρτιση και καθιστα™τας υποχρεαπική για όλους τους εργαζομένους. με τα™ Η έκθεση επισημαίνει την ανεπάρκεια, στα περισσότερα κράτη μέλη, τρύπα™ αξιολόγησης τα™ ανάγκα'™ κατάρτισης τα™ μισθωτά'™. Η έκθεση υπενθυμίζει επίσης ότι η δυνατότητα απόκτησης επίσημα™ τίτλα™ ή μια μορφή - έστα) και μερική - αναγνώρισης ουσιαστικό τα™ παράγοντα και συμμετοχής στην κατάρτιση. κεκτημένων κινήτρων αποτελεί παροχής έκθεση πραγματοποιεί μια επίσης Η των επισκόπηση, σημείο προς σημείο, αποτελεσμάτων επιτευχθεί σχετικά με κάθε ένα από τους 15 στόχους της σύστασης. Από τη λεπτομερή εξέταση θα συγκρατήσουμε κυρίως τα ακόλουθα σημεία: έχουν που • • την εκτίμηση σύμφατνα με την οποία ελάχιστες μόνο επιχειρήσεις υλοποιούν προγράμματα επίσημης κατάρτισης, αλλά ότι υπάρχουν πολυάριθμες εμπειρίες για την κατάρτιση τέτοιων σχεδίων και την εμπλοκή των εργαζομένων· τη θετική παρουσία τα™ μηχανισμών στήριξης και παροχής κίνητρα™ για τις για σε φάση επιχειρήσεις γενικευμένοι πληροφόρησης εντονότερη μισθαπά™, ανεπάρκεια, τα™ επιχειρήσεα™ και που όλο παρ' την ανάλυση MME ή τις βιομηχανικής μεταστροφής· την ύπαρξη, κυρίακ; σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, πληρχκυόρησης για τις των των ανάγκες οι εργαζομένων, συμπράξεις τα™ αναγκά™ αυτών είναι ακόμα ανεπαρκείς· την ανάγκη βελτίακτης τα™ υφιστάμενα™ τα™ μηχανισμό™ εργαζόμενα™, οι οποίοι δεν είναι ακόμα επαρκάκ; και αποτελεσματικοί- την στην τα™ περίπτακτη μηχανισμό'™ αξιολόγησης τα™ ατομικά™ αναγκά™· μια συχνά πολύ στενή θεα'τρηση τα™ σχέσεοτν μεταξύ κατάρτισης και αλλαγα'™ στην οργάνακτη εργασίας- τις θετικές εξελίξεις σε ό,τι αφορά τις μεθόδους κατάρτισης και διδασκαλίας· την πολλοί την συμμερίζονται, για την κατάρτιση τα™ λιγότερο ειδικευμένα™, παρ' όλο που οι αλλαγές στον τομέα αυτό, είναι ακόμα αργές· τις αξιοσημείωτες προσπάθειες για την προώθηση της ισότητας των ευκαιριών στη συνεχή κατάρτιση· τα προβλήματα πρόσβασης παραμένουν σημαντικά για τους ανειδίκευτους νέους ή τους μη απασχολουμένους· μια τάση για μείίοση των κρατικά™ προσπάθεια'™ κατάρτισης τα™ ανέργα™, με στο παράδειγμα καλής πρακτικής της «job rotation» (εναλλαγή σε θέσεις εργασίας)· διακρατικής μια συνεργασίας στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης, τις μεμυνιομένους δυσκολίες την αφορά σε εργαζομένους πρόσβαση σε διακρατικά μαθήματα. υπογραμμίζοντας συγκεκριμένη ανησυχία, ανάπτυξη αναφορά οποία τους ό,τι της για από αιτούντες Στο δανικό μοντέλο της εναλλαγής θέσε(ον εργασίας, οι μισθαποί που παρακολουθούν συνεχή κατάρτιση αντικαθίσταται που προσλαμβάνονται με σύμβαση ορισμένου χρόνου. Ο μηχανισμός αυτός εφαρμόζεται τόσο στο πλαίσιο επιχειρησιακά™ προγράμματα™ κατάρτισης όσο και στο πλαίσιο διάφορα™ δυνατοτήτο™ παροχής αδείας στους μισθωτούς (γονική άδεια, άδεια για κατάρτιση και εκπαιδευτική άδεια). εργασία Πρόκειται για ένα μέτρο που συνίσταται στο να δίνεται σε έναν άνεργο η θέση εργασίας ενός προσώπου που βρίσκεται σε κατάρτιση, για όλη τη διάρκεια της κατάρτιιτης αυτής. Ο σκοπός είναι διπλός: αφενός διευκολύνονται οι εργαζόμενοι εκείνοι που θέλουν να 29 καταρτισθούν και, αφετέρου, παρέχετίχι στους ανέργους η δυνατότητα της αντικατάστασης. Η χρηματοδότηση το™ μέτρο™ αυτά™ γίνεται είτε ιχπό άμεσες επιδοτήσεις ή μέσο) ελαφρύνσεο™ τα™ επιβαρύνσεα™ το™ εργοδοτών. Ωστόσο, πρέπει να δκχπιστάκτουμε ότι είναι κυρίο)ς οι δημόσιοι οργίχνισμοί που καταφεύγουν σε τέτοιου είδους αντικαταστήσεις και, κατά προτίμηίΐη, στους τομείς της περίθαλψης και της παροχής υπηρεσία'™. Θα πρέπει όμιος και οι μικρές επιχειρήσεις του ιδιοπικού τομέα να αντιληίμθούν το ενδιαφέρον που παρουσιάζει γι' αυτές η προσίορινή αντικατάσταση τα™ εκπαιδευόμενα™ με ανέργους. Ως γενικό συμπέρασμα, η έκθεση της CES αναγνα)ρίζει τη σημασία τεσσάρα™ σημεία™ για τη συνέχεια της διαδικασίας: • το γεγονός ότι η συντελεσθείσα πρόοδος συλλογικούς τις περισσότερο τα™ επιχειρήσεα™ και όχι αφορά στόχους ατομικές ανάγκες τα™ εργαζόμενα™· τους • την επιβεβαιατθείσα βούληση της CES να αναπτύξει κοινατνικό διάλογο για την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση· ευρα)παϊκό τον • το αίτημα που απευθύνθηκε προς την Επιτροπή, να υποβάλει μια ικ'τηγία για την πρόσβαση, δεδομένου του μικρού αντίκτυπου που είχε η σύσταση. Το αίτημα αυτό δικαιολογείται από τις εξελίξεις και από τις προκλήσεις να αντιμετα)πίσει η Ευρώπη: η κοινίσνία τα™ πληροφορία'™, οι νέες οργαναπικές δομές της εργασίας, οι νέες τεχνολογίες, το επίπεδο της ανεργίας και οι δημογραφικές εξελίξεις. πρέπει οποίες τις • το αίτημα που απευθύνθηκε στα κράτη μέλη την να αναλάβουν πραποβουλίες υποστήριξη κοινωνικά™ τα™ εταίρα™, προκειμένου να διαμορφατθούν οι μηχανισμοί και οι όροι που θα επιτρέψουν μια «ελεύθερη πρόσβαση» στην κατάρτιση. εθνικών για (Ένωση Έκθεση της Συνομοσπονδιών και Εργοδοτών της Ευρώπης / Ευρωπαϊκό Κέντρο Δημόσιων Επιχειρήσεων) UNICE/CEEP της Βιομηχανίας • Κατά πράπο λόγο οι εργοδοτικές οργανάκτεις διατυπά)νουν μια γενική εκτίμηση σύμφωνα με την οποία «τεράστια πρόοδος έχει συντελεσθεί σε ό,τι αφορά την πρόσβαση στην κατάρτιση την τελευταία δεκαετία, τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο». • Η έκθεση των εργοδοτικά™ οργανάκτεα™ υπογραμμίζει το στόχο που διαπνέει τις θέσεις που έχουν λάβει και τις όηλάκτεις τους σχετικά με «την απόκτηση και τη διατήρηση ενός εργατικού δυναμικού με υψηλό επίπεδο και κίνητρα™». Υπενθυμίζει ειδίκευσης αφιερατνουν επίσης εργοδότες ότι οι «σημαντικό χρόνο και οικονομικούς πόρους για την κατάρτιση σε όλη τη διάρκεια της εργασιακής ζατής ενός εργαζομένου». • Η έκθεση υπογραμμίζει που έγιναν επίσης ότι οι την διαβουλεύσεις για προετοιμασία της έκθεσης έφεραν στο φως συνεργασίας πολυάριθμα παραδείγματα μεταξύ και κρατικά™ αρχά™ σε εθνικό επίπεδο για την προίόθηση της πρόσβασης και υπογραμμίζει το η που συνεργασία και οι κοινές προσπάθειες στον τομέα αυτό. εργαζόμενα™, παρουσιάζει εργοόοτά™, ενδιαφέρον «τους • Η έκθεση υπενθυμίζει ότι οι κοινές γνάτμες έχουν αποφέρει πολλά στο πλαίσιο αυτό και τονίζει το γεγονός ότι η πιο σημαντική από για αυτές αφορά τη δυνατής διευκόλυνση πρόσβασης στις δυνατότητες κατάρτισης». Οι εργοδότες θεα>ρούν ότι αυτή η κοινή γνά)μη αποτελεί ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο θα μπορούσε να συντελεσθεί η σημερινή και μελλοντική πρόοδος στο θέμα της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση. τρόπους ευρύτερης της • Ωστόσο, η τα™ έκθεση εργοδοτικά™ οργανάκτεα™ υπογραμμίζει επίσης ότι η εμβέλεια της σύστασης του Συμβουλίου ήταν πολύ περιορισμένη και ότι αυτή δεν είχε επίδραση στις τεράστιες προσπάθειες που κατέβαλαν οι εργοδότες υπενθυμίζουν ότι παρατήρησαν με ικανοποίηση ότι ορισμένα σημεία της κοινής γνισμης έχουν συμπεριληφθεί στη σύσταση. εργοδότες. Ωστόσο, οι Οι επαφές που έγιναν με τις εθνικές οργανα'κτεις απέδακταν τις εξής πολύτιμες ενδείξεις: «αποτελεί στρατηγικής • Υπάρχει μια γενική θέση που συνίσταται στο ουσιαστική ότι η κατάρτιση των συνιστώσα της αυτές να είναι επιχειρήσεων προκειμένου ανταγωνιστικές στον τομέα της αγοράς που τις ενδιαφέρει». Αυτή η τάση απορρέει από τις πιέσεις της αγοράς, τις τεχνολογικές αλλαγές και τους νέους τρόπους οργάνακτης της εργασίας. στην στην να κατάρτιση Κοινότητα». σημειωθεί • Υπάρχει συναίνεση για το γεγονός ότι «η πρόσβαση αυξήθηκε σημαντικά Έχει να ενδιαφέρον υπογραμμισθεί ότι οι γενικές εκτιμήσεις που διατυπώνονται στις εκθέσεις των εργοδοτών και των εργαζομένων είναι εκ διαμέτρου αντίθετες ως προς αυτό το θεμελιώδες σημείο για τη μέτρηση της συντελεσθείσας προόδου. και • Η έκθεση τα™ εργοόοτά™ προσφέρει μια άλλη βασική διάσταση : την τομεακή διάσταση. Η έκθεση συμπεραίνει -με βάση τις απαντήσεις 30 εθνικά'™ ομοσπονδία™ - ότι σε τα™ πολυάριθμους τομείς καταγράφηκε αύξηση της κατάρτισης τόσο στις δημόσιες όσο και τις ιδιαπικές επιχειρήσεις. Εξάλλου, η έκθεση αναλύει πάκ; οι ρυθμίσεις την τομέα απελευθέρακτη συνετέλεσαν στην αύξηση του ανταγα™ισμυύ και, της εξ αυτού, στην ανάπτυξη κατάρτισης. κρατικού του για την αποτελεσματική, Ένα σημαντικό σημείο της ανάλυσης αυτής αφορά κατάρτιση σχεδία™ και προγραμμάτων κατάρτισης. Στην έκθεση διατυπώνεται η θέση ότι, η κατάρτιση για να τον είναι καθορισμό σαφών στόχων εντός των σχεδίων και των προγράμματα™ κατάρτισης. Οι εργοδότες αποδέχονται την ιδέα ότι πρέπει ακόμα να γίνουν πολλά άκττε τα σχέδια κατάρτισης να ανταποκρίνονται τόσο στις ανάγκες τα™ επιχειρήσεα™, όσο και στις περισσότερο ανάγκες ανάπτυξης του ανθράκπινου δυναμικού. μακροπρόθεσμες απαιτεί Φαίνεται να έχει συντελεσθεί σημαντική πρόοδος στο επίπεδο της πληροφόρησης και αυτό με ποικίλους τρόπους «επιτροπές κατάρτισης, συνεργασίας, επιτροπές συλλογικές συμβάσεις, κύκλοι εργασίας, εσωτερική και εξωτερική διαφήμιση». για ταιν εσαπερικούς πόρους Έμφαση δίνεται στο πρόβλημα τα™ MME, υπενθυμίζοντας ότι αυτές διαθέτουν πολύ την λίγους ανάπτυξη της κατάρτισης και ότι εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την εξωτερική βοήθεια για τη διευκόλυνση της κατάρτισης. Οι εθνικά™ οργανάκτεα™ απαντήσεις έχει δείχνουν ότι σημαντική πρόοδος συντελεσθεί στο επίπεδο αυτό: πολλά κράτη μέλη ανέλαβαν πραποβουλίες τη μετάδοση τα™ προβλέψεα™, του σχεδιασμού και της παροχής κατάρτισης στις MME. Σε άλλα κράτη μέλη, αφιεράτθηκε ένα μέρος του εθνικού προϋπολογισμού για την ανάπτυξη της κατάρτισης στις MME, παρ' όλο που συμβαίνει συχνά οι επιχειρήσεις αυτές να μην είναι ενημερωμένες για τις δυνατότητες που έκθεση έχουν στη διάθεση υπογραμμίζει για πληροφόρηση που είναι απαραίτητο να γίνουν στον τομέα αυτό. τους. Η προσπάθειες για τις Η έκθεση φέρνει στο φακ; τις προσπάθειες που υπάρξει ανταπόκριση στις βιομηχανικές αλλαγές. κατεβλήθησαν για να Η έκθεση κρίνει ότι τα αποτελέσματα σε ό,τι αφορά την προσέγγιση της προσφοράς και της ζήτησης σε θέματα κατάρτισης σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο κρίνονται ελάχιστα ικανοποιητικά. Έχουν αναληφθεί πραποβουλίες για μια από κοινού εργασία 31 επιχειρήσεα™ φορέα™ μεταξύ κατάρτισης, έχουν συγκροτηθεί εθνικά και/ή περιφερειακά παρατηρητήρια, και έχουν διεξαχθεί εκστρατείες ενημέρωσης. και • Σύμφα™α με την έκθεση, οι μισθαποί εργαζόμενοι καθίστανται όλο και πιο πολύ οι συντελεστές της αξιολόγησης το™ δικά'™ τους αναγκά™ σε κατάρτιση. Μπορούν κατά τον τρόπο αυτό να εκφράσουν τις δικές τους ανάγκες, για παράδειγμα μέσα σε σεμινάρια αξιολόγησης ή στον εργασιακό τους κύκλο ή ακόμα μέσα) ερευνά™ ή της αξιολόγησης της επίδοσης. • Η έκθεση υπογραμμίζει ότι η κατάρτιση, η παραγατγή και η οργάνακτη της εργασίας οφείλουν να βρίσκονται συνεχάτς σε σύνδεση μεταξύ τους. Διαπιστά™ει ότι οι μέθοδοι κατάρτισης φαίνεται να αποτελούν το κατ' εξοχήν πεδίο όπου συντελείται πρόοδος μέσα στις της διαμύρφακτης δομικά'™ ενότητα™ κατάρτισης, εργαλεία™ πολυμέσα™ και μέσα) της υλοποίησης μορφά™ κατάρτισης μέσα στην επιχείρηση (on-the-job). επιχειρήσεις, ιδίακ; μέσα) • Αναγνωρίζεται το πρόβλημα τα™ εργαζόμενα™ με χαμηλό επίπεδο προσόντα™. Οι εργοδότες αποδέχονται την ιδέα ειδικά™ οράσεων πληροφόρησης και παροχής κίνητρα™, θεα)ροτντας ότι είναι απαραίτητο να γίνει μια τεράστια εργασία από εκείνους που φέρουν ευθύνες ακ; προς την ανάπτυξη τα™ ατόμα™ που βρίσκονται στην κατάσταση αυτή, να τους αξιοποιήσουν πλήρως τις ικανότητες τους. βοηθήσουν για να • Οι έχει εργοδότες αναγνωρίζοι™ ότι συντελεσθεί μεγάλη πρόοδος στα τελευταία χρόνια για τη διευκόλυνση ευρύτερης πρόσβασης τα™ γυναικά™ στην κατάρτιση, είτε αυτές είναι ήδη εργαζόμενες, είτε επιστρέφουν στην αγορά εργασίας, είτε βρίσκονται πρώτης επαγγελματικής ένταξης. φάση στη της • Οι εργοδότες συνεργάζονται όλο και πιο στενά με τους φορείς παροχής κατάρτισης για την ανάπτυξη μαθήματα™ κατάρτισης που θα καταλήγουν σε αναγνατρισμένους τίτλους ειδίκευσης για τους νέους. Επίσης, η εργοδότες έκθεση υπογραμμίζει ότι οι δραστηριοποιούνται για την ένταξη τα™ ανέργα™, παρέχοντας ευρύτατη πρόσβαση στην κατάρτιση. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται ποικίλες διευθετήσεις. ζητήματα • Η έκθεση των εργοόοτά™ επιμένει σε πέντε μεγάλα ότι διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο για την αύξηση της πρόσβασης: τον καθορισμό πρότυπα™ ποιότητας, τους επαγγελματικούς τίτλους, θεατρεί που τον επαγγελματικό προσανατολισμό, την πληροφόρηση και την παροχή κινήτρων. Η έκθεση τα™ εργοδοτικά™ οργανάκτεων κα|^αλήγει σε συμπεράσματα και σε συστάσεις, καλά™τας τους εργοδότες, όπως και τα κράτη μέλη ή την Επιτροπή, να συγκεντράκτουν την προσοχή τους σε ορισμένα ζητήματα : πολιτικής, Για τους εργοδότες: να συνεχίσουν να αναπτύσσουν την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση ακ; ένα στρατηγικό στοιχείο της επιχειρησιακής να εξακολουθήσουν τη συνεργασία με τα κράτη μέλη και τις εξουσιοδοτημένες οργανάκτεις για την ανάπτυξη πολιτικά'™ κατάρτισης, να διερευνούν και να αναπτύσσουν καλές τα™ τη πρακτικές εξουσιοδοτημένα™ οργανάκτεα™ τόσο σε εθνικό όσο και σε κοινοτικό επίπεδο. στήριξη με Για τα κράτη μέλη: να αναπτύξουν τις ενδεικνυόμενες πολιτικές κατάρτισης, σε συνεργασία με τους εργοδότες και να υποστηρίξουν το συντονισμό και τη διάδοση καλών πρακτικών σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Για την Επιτροπή: να συνεργαστεί με τους εργοδότες για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στα κοινοτικά προγράμματα και τη μείακτη τα™ διοικητικά'™ δαπανά™, να εκπονήσει μελέτες για την καλύτερη κατανόηση και την καλύτερη διάδοση τα™ καλά™ πρακτικών, να παρατείνει τις εργασίες που έχουν αναληφθεί στον επαγγελματικού του προσανατολισμού και τα™ επαγγελματικοί™ τίτλα™ και να διοργανάκτει σεμινάρια για τις καλές πρακτικές με τη συνεργασία τα™ εργοδοτών. τομέα 32 2. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2 ΜΙΑ ΠΡΟΣ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΤΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΤΗΝ ΓΙΑ ΦΙΛΟΔΟΞΗ ΕΝΩΣΗ: Η 2. 1 ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΕΙΩΘΟΥΝ ΟΙ ΜΕΓΑΛΕΣ ΑΠΟΚΛΙΣΕΙΣ ΜΕΣΑ ΣΤΗΝ ΕΝΩΣΗ να εμπλουτίσουν 1. Μετά την έκδοση της σύστασης από το Συμβούλιο το 1993, πολλά καινούργια στοιχεία της ήρθαν τη πραγματικής κατάστασης στον της συνεχούς κατάρτισης στο επίπεδο της Ένακτης και στα κράτη μέλη. Τα δεδομένα αυτά επιτρέπουν μια νέα εξέλιξη των κοινοτικοί™ συζητήσεα™ για το ζήτημα αυτό. Αντλούνται δε από δύο κυρίατς πηγές : γνάκτη τομέα • την κοινοτική για τη συνεχή έρευνα κατάρτιση (CVTS) που υλοποιήθηκε το 1994 σε 50. 000 επιχειρήσεις και η οποία παρέχει - για πρώτη φορά - συγκρίσιμα στατιστικά στοιχεία για τις πολιτικές τα™ επιχειρήσεα™ στον τομέα αυτό· • τις εθνικές εκθέσεις που συντάσσονται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της υλοποίησης της σύστασης και οι οποίες, στην πλειοψηφία τους, περιέχουν αριθμητικά στοιχεία που αντλούνται από ειδικές εθνικές έρευνες, δηλαδή από το εθνικό σκέλος της κοινοτικής έρευνας. στα εκείνα ζητήματα 2. Στο πλαίσιο της παρούσας έκθεσης, η τα™ αριθμητικά'™ δεδομένα™ θα ανάλυση περιοριστεί που συνδέονται άμεσα με τους προσανατολισμούς και τους στόχους που καθορίστηκαν από τη συνολική σύσταση εργαζόμενα™ συνεχή πρόσβαση κατάρτιση, συνεχούς γενίκευση κατάρτισης στις επιχειρήσεις, τη φύση και το είδος της χρησιμοποιούμενης κατάρτισης, τις διαφορές ανά μέγεθος επιχείρησης και ανά κλάδο δραστηριότητας. του Συμβουλίου: τα™ τη της τη σε Η έρευνα για τη συνεχή κατάρτιση στην Ευραιπη διεξήχθη το 1994 και έχει ακ; έτος αναφοράς το 1993. 33 Ερωτήθηκαν περίπου 50. (ΧΚ) επιχειρήσεις, οι οποίες επιλέχθηκαν μεταξύ εκείνα™ που απαιτχολούν πάνα) από 10 εργίχζομένους, κιχι δεν συμπεριλαμβάνονται εκείνες που αφορούν τη γείοργία, τη δημόσια διοίκηση, την υγείίχ και την εκπαίδευση, τιχ νοικοκυριά που ίχπιχσχολουν οικιακή βοήθεια και τους οργανισμούς εκτός επικράτειας. Από τις επιχειρήσεις εκείνες που διοργάνοκιαν κατάρτιση για τους εργίχζομένους το 1993, η έρευνα συγκέντρακιε πληροφορίες για τους συμμετέχοντες και τα μαθήματα. Το μέσο επίπεδο πρόσβασης 3. Το πρώτο αποτέλεσμα που πρέπει να συγκρατήσουμε είναι ότι ο γενικός στόχος που καθορίζεται στη σύσταση και σύμςκονα με τον οποίο «κάθε εργαζόμενος πρέπει να μπορεί να έχει πρόσβαση στην κατάρτιση τη διάρκεια του βίου του» καθιστά αναγκαίο να γίνει ακόμα μεγάλη πρόοδος στον τομέα της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση. Πράγματι, αξίζει να σημειατθεί ότι το 1993 - έτος αναφοράς για την ευρατπα'ίκή έρευνα - το 28% των εργαζομένων (περίπου ένας εργαζόμενος στους 4) συμμετείχε συνεχούς κατάρτισης. μια δράση σε όλη σε Έντονες αποκλίσεις μεταξύ των κρατών μελών 4. Από την έρευνα αξίζει να συγκρατήσουμε επίσης ότι αυτός ο μέσος κοινοτικός όρος χαρακτηρίζεται από τεράστιες αποκλίσεις στις αναλογίες εθνικής πρόσβασης, διότι τα ποσοστά συμμετοχής ανά κράτος μέλος κλιμακά™ονται μεταξύ 13 % (Πορτογαλία - Ελλάδα) και 43 % (Ιρλανδία). Κατάσταση πρόσβασης Πάνω από το μέσο όρο (Ευρώπη τα™ 12) Κράτη Μέλη IRL, UK, F, DK NL, Β, D, L Ε, Ι, Ρ, GR ως «επιχειρήσεις που καταρτίζουν», όποια κι αν είναι η μορφή της χρησιμοποιούμενης κατάρτισης. Κοντά στο μέσο όρο (Ευρώπη τα™ 12) Κάτα) ίχπό το μέσο όρο (Ευρουτη τα™ 12) Maroc όρος (Ευρό)πη των 12) = 28% 5. Η κοινοτική έρευνα που πραγματοποιήθηκε το 1994 αφορά τις χισρες της Ευρά)πης τα™ 12. Είναι συνεπώς δυσκολότερο να εκτιμηθεί κατά τρόπο ομοιογενή η κατάσταση στις τρεις νέες χώρες μέλη, δηλαδή τη Σουηδία, τη Φινλανδία και την Αυστρία. Ωστόσο, οι εθνικές εκθέσεις που συνέταξαν οι τρεις αυτές χώρες στο πλαίσιο της υλοποίησης της σύστασης, περιέχουν ορισμένα στοιχεία που προέρχονται από εθνικές στατιστικές. Αυτές να εκτιμήσουμε ότι : επιτρέπουν μας • Η Σουηδία και η Φινλανδία τοποθετούνται στο ανώτερο επίπεδο της πράπης ομάδος τα™ χωρά™ με αναλογία συμμετοχής σε μεγάλο βαθμό ανάπερη του 40%. • Η Αυστρία τοποθετείται κοντά στο μέσο όρο της Ευρώπης των 12. Από την έρευνα αξίζει να επισημανθεί επίσης ότι η ετήσια συμμετοχή στη συνεχή κατάρτιση ποικίλλει μεταξύ 1 εργαζομένου στους 8 για τα κράτη μέλη (Πορτογαλία - Ελλάδα) όπου η πρόσβαση είναι λιγότερο ανεπτυγμένη και φτάνει μέχρι 1 εργαζόμενο στους 2 για τα κράτη μέλη όπου η πρόσβαση είναι πιο γενικευμένη (Σουηδία - Φινλανδία). Οι πολιτικές των επιχειρήσεων τα δύο τα™ 6. Εξετάζοντας τα διαθέσιμα στοιχεία για τις επιχειρήσεα™, μπορούμε να πολιτικές κατανοήσουμε γενικά καλύτερα αποτελέσματα σχετικά με την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση. Πράγματι, η ίδια η σύσταση, στον πρώτο στόχο που ορίζει στο άρθρο 2, αποδίδει και υλοποίηση προγράμματα™ κατάρτισης από τις επιχειρήσεις, ένα τα αποτελέσματα της πρόσβασης. καθοριστικό χαρακτήρα σχεδία™ στην για Σε γενικές γραμμές στην Ένωση, η υλοποίηση σχεδίων και προγραμμάτων κατάρτισης από τις επιχειρήσεις, δηλαδή με άλλα λόγια η ύπαρξη μιας πολιτικής για ιη συνεχή κατάρτιση από πλευράς τα™ επιχειρήσεα™, δεν έχει ακόμα γενικευθεί. Η κοινοτική έρευνα μάς επιτρέπει να όιαπιστάκτουμε ότι τώρα μόνο το 58% των · δηλαδή σαφώς λιγότερες από επιχειρήσεων δύο επιχειρήσεις στις 3 - μπορούν να θεωρηθούν 14 Μιλίί™τας με όρους της Ευρώπης τα™ 15, το ίΐνώτίχτο όριο της πρόσβασης θα πρέπει να τοποθετηθεί πέραν του 50% 34 Κράτη μέλη DK, D, UK, IRL F, L, NL, Β Ε, 1, Ρ, GR Κατάσταση των πολιτικών των επιχειρήσεων Κοντά στη γενίκευση (3 επιχειρήσεις στις 5) Κοντά στο μέσο όρο της Ευρίόπης των 12 (σχεδόν 2 επιχειρήσεις στις _3) Πολύ κάτα) ίχπό το μέσο όρο της Ευρίόπης τα™ 12 (Λιγότερες <χπό μία επιχειρήσεις στις 3) Μέσος όρος της ΕυρύΜης των12:58% μέσα) κατάρτιση αναπτύσσονται 7. Οι πολιτικές τα™ επιχειρήσεα™ για τη συνεχή κατάρτιση ενός συνδυασμού δράσεα™ κατάρτισης διάφορα™ ανατίθεται ειδά™: επιχείρησης, υπεργολαβικά)ς βάση κατάρτιση εσαπερικό πρόγραμμα, κατάρτιση για την εκτέλεση τα™ καθήκοντα™ (on the job), διαλέξεις, αυτοδιδαχή. εκτός διοργανά)νεται που της που με Από μια λεπτομερέστερη ανάλυση ανά είδος κατάρτισης προκύπτει ότι οι επιχειρήσεις χρησιμοποιούν στον ίδιο βαθμό (περίπου τα 2/3 τα™ επιχειρήσεων που εκπαιδεύουν) την αγορά της παροχής υπηρεσία'™ κατάρτισης εκτός επιχείρησης και την κατάρτιση μέσα στην επιχείρηση (on the job), που αποτελούν τις δύο μορφές κατάρτισης που χρησιμοποιούνται συχνότερα. Το μέγεθος της επιχείρησης: καθοριστικός παράγοντας στη το μέγεθος συνεχή 8. Το ποσοστό πρόσβασης κατάρτιση, στα περισσότερα κράτη μέλη, συναρτάται άμεσα από της επιχείρησης. Πράγματι, σε ό,τι αφορά την Ευρώπη τα™ 12, το ποσοστό αυτό ποικίλλει προοδευτικά από 13%, για τις επιχειρήσεις που απασχολούν από 10 έα)ς 49 υπαλλήλους, μέχρι 43% για τις επιχειρήσεις που απασχολούν πάνα) από 1. 000 εργαζομένους. Με άλλα λόγια, ένας εργαζόμενος σε μια επιχείρηση με πάνω από έχει τρεις φορές 1. 000 απασχολουμένους, περισσότερες πιθανότητες να έχει πρόσβαση σε μια δραστηριότητα κατάρτισης από ό,τι ένας εργαζόμενος σε μια επιχείρηση που απασχολεί από 10 έως 49 υπαλλήλους. Αυτή η σημαντική απόκλιση γίνεται εντονότερη για χα')ρες ύπ<ος η Ιταλία (από 2% έακ; 31%), η Ισπανία (από 7% έα)ς 45%), η Πορτογαλία (από 5% έακ; 32%) ή ακόμα και η Γαλλία (από 11% έακ; 54%). Αυτή η συσχέτιση που παρατηρείται στο σύνολο της Ένακτης (στην Ευριοπη τα™ 12) χαρακτηρίζεται από μία αξιυσημείαπη εξαίρεση: τη Δανία, όπου η τάση είναι αντίστροφη (ένα ποσοστό πρόσβασης της τάξης του 37% για τις επιχειρήσεις που απασχολούν από 10 έακ; 49 εργαζομένους, σε σύγκριση με ποσοστά της τάξης του 34% για τις επιχειρήσεις με 250 έως 999 εργαζομένους και ένα ποσοστό της τάξης του 28% για τις επιχειρήσεις που απασχολούν πάνα) από 1. 000 εργαζομένους). Η πιθανότητα συμμετοχής σε μια δραστηριότητα κατάρτισης στη Δανία δεν φαίνεται να επηρεάζεται από το μέγεθος της επιχείρησης15. Διαφοροποιημένες τομεακές πολιτικές ποσοστά συμμετοχής 9. Η ανάλυση τα™ ποσοστά™ συμμετοχής αποκαλύπτει επίσης ότι υπάρχουν μεγάλες αποκλίσεις από κλάδο σε κλάδο. Ο τομέα της παροχής υπηρεσία'™ - τράπεζες και ασφάλειες, ταχυδρομεία και τηλεπικοινα)νίες, υδροδότηση, ηλεκτροδότηση και αέριο - παρουσιάζει τα υψηλότερα των εργαζομένων σε δραστηριότητες κατάρτισης: αντίστοιχα 57, 53 και 49%. Η κατάσταση αυτή έρχεται σε αντίθεση με το εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό συμμετοχής σε κλάδους του τριτογενή τομέα, όπως εστιατόρια (περίπου μόνο ένας εργαζόμενος εργαζόμενος στους 5 είχε την τύχη να παρακολουθήσει κατάρτιση). Σε ό,τι αφορά τον κλάδο της βιομηχανίας, αφενός το ποσοστό συμμετοχής δεν υπερβαίνει το 35% ενώ στον κλάδο της οικοδομής είναι μόνο 15% και στον κλάδο της υφαντουργίας μόνο 8%. ξενοδοχεία και 2. 2 ΠΡΟΣ ΜΙΑ ΑΝΑΔΙΑΤΑΞΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΩΝ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΙΚΩΝ ΓΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΤΗΝ 1. Ενά) δεν έχουν περάσει ούτε τέσσερα χρόνια από την έγκριση της σύστασης του Συμβουλίου για την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση, ο προβληματισμός στον τομέα αυτό εξελίχθηκε ουσιαστικά. Λόγα) τρέχουσα™ και αναμενόμενα™ κοινα)νικά™, δημογραφικών και οικονομικά™ εξελίξεα™ στην Ευρώπη, το ζήτημα αυτό αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία. τα™ Ο ενεργός πληθυσμός γερνάει τα™ 2. Στο πλαίσιο αυτό, οι σι™έπειες τα™ δημογραφικά™ τάσεο™ και της έντονης γήρανσης του οικονομικά ενεργού πληθτκτμού στην πλειοψηφία ευριοπαικά™ οικονομία'™, δημιουργεί καινούργιες ανησυχίες. Πρέπει να επιμείνουμε στη σημασία το™ συνέπεια™ αυτά'™ και στην ανάγκη ριζικής τροποποίησης το™ τρόπο™ σκέψης που επικρατούν ακόμα σε ό,τι αφορά του κεφαλαίου που λέγεται "διαθέσιμα προσόντα". διαδικασίες ανανέακτης τις Εάν η είσοδος στην αγορά εργασίας και η ένταξη νέα™ που είναι όλο και πιο καλά κατηρτισμένοι παραμένει και θα παραμένει ένας σημαντικός παράγοντας, δεν θα μπορεί ακττόσο να θεωρείται ως η κύρια πηγή εισφοράς νέα™ ειδικότητα™ για να τις επιχειρήσεις. Αντιθέτοτς πρέπει προβλεφθεί μια ριζική τροποποίηση τα™ αναγκών κατάρτισης μαζί με μια σταδιακή τους πιο ηλικιατμένους ολίσθηση προς εργαζομένους. Για να γίνουν καλύτερα κατανοητές αυτές οι μετατοπίσεις πρέπει να επισημανθούν τρεις παράγοντες: α) Η διάμεση ηλικία16 η οποία είχε αυξηθεί μόνο κατά λιγότερο από 5 χρόνια μεταξύ του 1960 και 1995 (από 31. 4 σε 35. 4) θα αυξηθεί κατά 10 περίπου χρόνια στα 35 επόμενα χρόνια μεταξύ του 1995 και του 2030 (από 35. 4 σε 44. 3). β) Το του τμήμα ενεργού πληθυσμού ηλικίας 20-29 ετών, που είχε παραμείνει σταθερό (περίπου 27%) μεταξύ 1960 και 1995, θα μεΐίοθεί στο 23% το 2030. οικονομικά γ) Το του τμήμα οικονομικά ενεργού πληθυσμού ηλικίας 50-59 ετά™, που σήμερα αντιπροσίοπεύει έναν εργαζόμενο στους πέντε (20,8%), θα αυξηθεί σε πάνα) από έναν εργαζόμενο στους τέσσερις (27,2%) το 2030. Οι πιθανότητες πρόσβασης στην κατάρτιση συνδέονται σε μεγάλο βαθμό με την ηλικία 3. Αυτή η παραμύρφακτη της πυραμίδας τα™ ηλικιά™ του οικονομικά ενεργού πληθυσμού θέτει άμεσα το ζήτημα της συνεχούς κατάρτισης. Στο παρόν στάδιο, οι πιθανότητες πρόσβασης στην κατάρτιση ελαττά)νονται σε μεγάλο βαθμό ανάλογα με την ηλικία του ενδιαφερόμενου προσώπου. Την άνοιξη του 1994, μόλις 5,8% τα™ ατόμων ηλικίας 35 έως 44 ετοόν είχαν παρακολουθήσει στο διάστημα ενός μήνος πριν από την έρευνα, μία κατάρτιση στα πλαίσια της απασχόλησης. Το ποσοστό αυτό είναι κατά πολύ μεγαλύτερο του κοινοτικού μέσου όρου μόνο 15 Πολύ ενδιαφέρα™ είναι ο προβληματισμός που ιχνίχπτύσσεται σχετικά με τις MME στη δανική έκθεση. 6 Ηλικία που διαχίορίζει τον πληθυσμό σε δύο ίσα τμήματα. 17 Πηγή : Eurostat 35 στη Δανία, τις Κάτα) Χά>ρες και το Ηνα)μένο Βασίλειο και, με εξαίρεση τη Γερμανία, που βρίσκεται κοντά στο μέσο κοινοτικό όρο, σε όλα τα άλλα κράτη μέλη οι πιθανότητες για τα άτομα αυτής της ηλικίας να παρακολουθήσουν σπουδές ή κατάρτιση είναι της τάξης του 1 ή 2% 18. Η εξέλιξη της εργασίας τρόπο αναπόδραστο, ο άυλος 4. Κατά χαρακτήρας της εργασίας εξελίσσεται. Σε όλες τις θέσεις εργασίας περιλαμβάνονται πιο έντονα και με αυξανόμενο ρυθμό καθήκοντα σύλληψης, δημιουργίας, διαχείρισης σημεία™ ή σημάτα™, χρήση πνευματικά™ εργαλεία™. Η τάση αυτή αποτελεί κεντρικό στοιχείο της συζήτησης για την εξέλιξη τα™ επαγγελματικά™ προσόντα™. Λόγο) τα™ ριζικά™ αλλαγα'™ στον τομέα της εργασίας, αυτή είναι δύσκολο πια να καθοριστεί μόνο μέσα από αναφορές σε επαγγέλματα ή λειτουργίες. Προς νέες μαθησιακές οργανώσεις της εργασίας τρόπους προιόθησης 5. Όλο και πιο πολλές επιχειρήσεις ευνοούν την ανάπτυξη «εκπαιδευτικίόν καταστάσεων», όπως προνομιακούς τα™ επαγγελματικά™ προσόντα™ ακ; συμπλήρωμα τα™ κατάρτισης. Η ενέργεια'™ τυποποιημένα™ δεξιότητα™ συνεχιζόμενη ανάπτυξη εντάσσεται, κατ' αυτόν τρόπο, στις διαδικασίες τροποποίησης της οργάναχτης της εργασίας, των περιεχόμενα™ τα™ εργασιακά™ καταστάσεα™ και τα™ ιεραρχικά™ σχέσεα™. τα™ τον Οι πόροι οι στα εταίροι ζητήματα κοινο™ικοί 6. Στα πλαίσια τα™ συζητήσεα™ αυτά'™ για την πρχκοθηση της συνεχούς κατάρτισης, το ζήτημα τα™ πύρων κατέχει όπακ; είναι φυσικό κεντρική σημασία και είναι οπακτόήποτε ενδιαφέρον το το γεγονός ότι συμπεριέλαβαν κοινού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο το™ εργασία™ του κοινα™ικού διαλόγου. Είναι σαφές ότι για να ικανοποιηθούν οι ανάγκες της εξέλιξης τα™ προσόντα™, δεν είναι δυνατό να επιμείνουμε σε ένα μοντέλο επανάληψης ή αναπαραγατγής της τη διάρκεια της σχολικής φοίτησης κατά εργασιακής ζατής. Η ίδια η εξέλιξη τα™ κοινα)νιά™ μας, όπακ; δείχνει και το Λευκό Βιβλίο «Διδασκαλία και μάθηση: προς την κοινα™ία της γνάκτης» παρέχει μια ευκαιρία που πρέπει να αξιοποιηθεί: οι «μαθησιακές καταστάσεις» και κατάρτισης μέσα συνεπα'κ; διαφοροποιούνται πολλαπλασιάζονται. και Πρέπει συνεπάτς να ευνοηθεί η πρόσβαση σε όλες αυτές τις διαφοροποιημένες πηγές. της τα Αυτή η εξέλιξη τα™ κοινα™ιά™ μας είναι καθοριστική για την πρόοδο της πρόσβασης το™ Βλ. την έρευνα για το εργατικά δυναμικό (LFS) 36 ατόμο™ ιττη συνεχή κατάρτιση, θέτει άμεσα το ζήτημα της δικής τοτις ευθύνης αχ; πρίκ; τον προσδιορισμό τα™ ανάγκα'™ και τα™ λύσεα™ καθίός και ακ; προς την επιλογή τα™ τρόπα™ που είναι καλύτερα προσαρμοσμένοι στις ανάγκες. Πρέπει επίσης να επιτρέπει τη σε βάθος αντιμετώπιση ενός ζητήματος που από πολλούς θεατρείται αχ; ιδιαίτερα ευαίσθητο: το ζήτημα της ατομικής και/ή οικονομικά μέσα) στην ανάπτυξη της πρόσβασης. συνεισφοράς χρόνο (σε Λΐ'στρίσ «κ<ιτίίοτΜΠ|> / ( Γ ,Μ ί Ο Κ Κ Π Ι Ο; του σύστημα λογαριασμού Τί) ταμιευτηρίου «κατάρτιση» που ξεκίνησε το 1994 είναι ένα σύστημα προσωπικού λογαριασμού για την εκπαίδευση και την κατάρτιση. Αποτελεί μέρος ενός προγράμματος για την πρόοδο τα™ εργαζόμενα™ στο ομοσπονδιακό κριχτίδιο της Ανο) Αυστρίας σύμφιονα με πραποβουλία της συνεργασία τοπικής κυβέρνησης τους σε κοινιονικούς εταίρους. Οι εργαζόμενοι έχουν το δικαύομα να ζητήσουν επιστροφή της τάξης του 50% τίον δαπανών που κατέβαλαν για επαγγελματική κίχτάρτιση (ανώτατο όριο 20 000 αυστριακά σελίνια). με Προς νέες σχέσεις χρόνου εργασίας και χρόνου κατάρτισης ή στο επίπεδο 7. Το ζήτημα του χρόνου - και της κατανομής μεταξύ χρόνου εργασίας και χρόνου που αφιερώνεται στην αύξηση των προσόντα™ και την κατάρτιση - είναι πολύ πιο λεπτό λόγο) της αβέβαιης κατάληξης το™ συζητήσείον για τη μείακτη και την αναδιαμύρφακτη του χρόνου εργασίας. Ωστόσο, επισημαίνουμε το έντονο ορισμένα™ ενδιαφέρον ορισμένα™ πολιτικά'™ επιχειρησιακά™ συμφίονιά™ μεταξύ κοινίονικά™ εταίρα™ για μια σύζευξη μεταξύ αναόιοργάνακτης - μείακτης του χρόνου εργασίας και της ανάπτυξης του χρόνου κατάρτισης. Αναμφίβολα στη σχέση αυτή υπάρχει ένα «απόθεμα» τόσο ευελιξίας, όσο και πόρο™, που αξίζει να διερευνηθεί. Η αύξηση του χρόνου κατάρτισης, σύμφωνα με διευθετήσεις που μένει να διευκρινιστούν, ιδίως μεταξύ τα™ κοινίονικών εταίρα™, μπορεί να θεωρηθεί ως ένα ευέλικτο και ευπροσάρμοστο αντιστάθμισμα στην αναδιοργάνακτη του χρόνου εργασίας και μπορεί να διευκολύνει τις εξελίξεις. Σημασία έχει οι διευθετήσεις αυτές να βοηθήσουν να ληφθεί καλύτερα υπόψη ο συνδυασμός της επαγγελματικής και οικογενειακής ζατής που αφορά ουσιαστικά τις γυναίκες. Η διαπίστευση τα™ προσόντα™ στο επίκεντρο της δυναμικής 8. Το ζήτημα της επικύρακτης, με διάφορους τρόπους, τα™ αποκτηθέντα™ προσόντα™ είναι από την άποψη αυτή ζωτικής σημασίας. Στο σχετικό Λευκό Βιβλίο, η Ευροιπάίκή Επιτροπή να νέοι τρόποι δρομολογηθούν πρότεινε διαπίστευσης τα™ προσόντα™, όπου τα άτομα θα έχουν άμεση πρόσβαση και χρήση. Πρόκειται για ένα νέο προσανατολισμό, ο οποίος αξίζει να γίνει αντικείμενο σε βάθος επεξεργασίας, τόσο κατά τη σύλληψη νέα™ εργαλεία™ όσο και κατά την υλοποίηση τους, και ο οποίος ακττόσο κατέχει κεντρικό ρόλο. Το θέμα είναι να δοθούν στα άτομα τα μέσα (ίκττε να προοδεύουν στην απόκτηση γνάκτεα™, μετρώντας κατά τρόπο αντικειμενικό και ευέλικτο το επίπεδο δεξιότητα™ που έχουν αποκτήσει. Ο αντίκτυπος του Ευρωπαϊκού Έτους της διά βίου κατάρτισης 9. Οι διάφορες δραστηριότητες που διεξήχθησαν στο πλαίσιο του Ευρα)παϊκού Έτους της διά βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης επιβεβαίακταν την αυξανόμενη σημασία που αποδίδουν οι θέμα αυτό και ευρωπαίοι πολίτες την οπακτδήποτε εμβέλεια να επισημανθούν : στο εμπλούτισαν σημεία αξίζει του. Πολλά σημαντικά α) Η αποδοχή από τους ευρωπαίους πολίτες που πολίτες πλαίσιο ασπάζονται πραγματοποίησε στο το Η έρευνα Ευρωβαρόμετρο του Ευρωπαϊκού Έτους δείχνει σαφώς ότι οι ευρωπαίοι την προβληματική για τη διά βίου κατάρτιση. Επτά Ευρωπαίοι στους δέκα επιθυμούν να συνεχίσουν την κατάρτιση τους. Πάνα) από το 80% τα™ ανδρά™ και το 70% τα™ γυναίκα'™ πιστεύουν ότι η εκπαίδευση και η συνεχής να λειτουργήσουν θετικά και να βελτιάκτουν την επαγγελματική τους ζα)ή. Ωστόσο, η αρνητική πτυχή είναι ότι, σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας, με δυσκολία ένας Ευρωπαίος στους 5 δηλώνει ότι παρακολούθησε τους τελευταίους 12 μήνες. κατάρτιση κατάρτιση μπορούν β) γ) των έντονη κινητοποίηση Η ενδιαφερόμενων συντελεστών Για το θέμα της διά βίου κατάρτισης : πάνω από 5. 000 σχέδια διεξήχθησαν, 2. 500 εκδηλάκτεις διοργανιόθηκαν, δημοσιεύθηκαν 3. 500 και πραγματοποιήθηκαν 80. 000 «επισκέψεις» στο σχετικό κόμβο Internet. Το Ευρατπαϊκό Έτος υπήρξε η αφορμή για την ανάπτυξη μιας μεγάλης δυναμικής γύρα) από το θέμα της διά βίου κατάρτισης. άρθρα τύπο στον του και πρωτότυπες Πολυάριθμες πρωτοβουλίες Ορισμένα παραδείγματα πραποβουλία™ του που αναπτύχθηκαν στα πλαίσια ότι Ευρωπαϊκού Έτους μαρτυρούν αναζητήθηκαν και πρωτότυπες λύσεις, όπα)ς για παράδειγμα καινοτομικές οι DLearaing boutiquesD στη Δανία, η εβδομάδα ενήλικες εκπαιδευόμενους στο Ηνωμένο Βασίλειο, «Train du savoir» στη Φινλανδία. τους για 2. 3 ΕΠΙΦΥΛΑΣΣΕΤΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟΣ ΤΗΝ ΡΟΛΟΣ ΓΙΑ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΝ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ ΚΑΙ 1. Στο οικονομικό επίπεδο, η μεταστροφή της τάσης που παρατηρείται στις αρχές της δεκαετίας του '90 οδηγεί στη διερεύνηση διεξόδων που θα επιτρέψοι™ την ενίσχυση τα™ πλεονεκτημάτων που διαθέτουν οι ευρωπαϊκές οικονομίες στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης τα™ οικονομίίί™ και του στο αυξανόμενου ανταγοονισμού. Τόσο επίπεδο τα™ επιχειρήσεα™ όσο και σε μακροοικονομικό επίπεδο, η ποιότητα του ανθράτπινου δυναμικού στην Ευρα')πη, τα προσόντα τα™ εργαζόμενα™ και η συνεχής τους, εξέλιξη αυτά'™ αναγνωρίζονται στο εξής ακ; ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες για την επίτευξη τα™ στόχα™ της παραγατγικότητας και της ανταγα™ιστικότητας που είναι αναγκαίες για την Ευρώπη προκειμένου να διατηρήσει τη θέση της στην παγκόσμια αγορά και στο πλαίσιο μιας βιάκτιμης ανάπτυξης. δεξιότητα™ των Ένα στοιχείο-κλειδί της ανταγωνιστικότητας χρήση της απασχόλησης εμπεριέχει επενδύσεις να μη γίνονται 2. Στην πρόσφατη ανακοίνακτή της για την ανταγωνιστικότητα19, η Επιτροπή θεατρεί ότι μεταξύ το™ καθοριστικά™ παράγοντα™ για την επίδραση της ανταγωνιστικότητας : «η ορθολογική του ανθρα'χπινου δυναμικού παραμένει ένα βασικό στοιχείο για την αύξηση της παραγα)γικότητας και επίσης για την εσωτερική ευελιξία Η αυξανόμενη τον αστάθεια στο κίνδυνο ανθρίόπινο δυναμικό την των εργαζομένων επαγγελματική κατάρτιση υπάρξει που για να της και μακρόπνοη αύξηση επαγγελματική ανταγωνιστικότητας. των κατάρτιση και η συνεχής αναβάθμιση θα δεξιοτήτων αποτελεί {και στο μέλλον σε αποτελεί ακόμη περισσότερο) επένδυση και με αυλούς αυξανόμενα οφέλη τόσο για τη βιομηχανία εργαζομένους. Μια όσο για υ\η\λό επίπεδο βιομηχανική στρατηγική και δεξιοτήτων, την υ\ΐη}λή υ\\τηλή παραγωγικότητα αυξήσει είναι απαραίτητη πραγματικά ειδικότερα, ανάπτυξη ποιότητα πόρους τους και για για θα Η «Συγκριτική της ανταγο™ιστικότητας της ευρίοπαϊκής βιομηχανίας» COM(96)463 αξιολόγηση 37 ανταγωνιστικότητα ικανότητα απασχόλησης των εργαζομένων». της βιομηχανίας και την Ισχυρότερος δεσμός με την απασχόληση απασχυλησιμύτητα μακροχρόνια ανέργα™, από τους οποίους μόνο το 7% σε επίπεδο Ευρίσπαϊκής Ένακτης ακρελείται από ενέργειες κατάρτισης. τα™ 3. Οι αναλύσεις σε όσους έναντι ανα'περο διαθέτουν λειτουργία προσόντα™ επιπέδου της του κινδύνου τη εργασίας ειδίκευσης και και της για ευρωπαϊκής αγοράς δείχνουν επίσης ότι υπάρχει ισχυρός δεσμός μεταξύ τα™ του του επαγγελματικών κινδύνου ανεργίας2". Τα διαθέσιμα δεδομένα αφήνουν εξάλλου να φανεί ένα κατώφλι για τα επίπεδα εκπαίδευσης/κατάρτισης, δηλαδή όσοι επίπεδο εκπαίδευσης/κατάρτισης έχουν ένα οριακό της πλεονέκτημα ανεργίας έχουν σχέση με πραγματοποιήσει δευτεροβάθμιες σπουδές. Η σχέση αυτή τείνει να φθίνει για τους νέους ηλικίας κάτω τα™ 25 ετά™. Εάν για τις μιας ετά™, η κατοχή ηλικίες 25 34 επαγγελματικής τη ειδίκευσης μεύοση του κινδύνου της ανεργίας κατά το ήμισυ σε σχέση με όσους δεν έχουν τελειακτει την υποχρεαπική εκπαίδευση: για τους νέους ηλι> ίας κάτα) τα™ 25 ετά™, ο κίνδυνος της ανεργίας δεν μειά)νεται παρά στο ένα τρίτο μεταξύ εκείνα™ που έχουν ολοκληράκτει την υποχρεαπική εκπαίδευση και εκείνα™ που ανώτατη έχουν εκπαίδευση/κατάρτιση. Οι αναλύσεις για τη περισσότερο μακροχρόνια ανεργία ηλικίίομένα™ εργαζόμενα™ επιβεβαιιάνουν αντιθέτακ; ότι υπάρχει στενότατη σχέση μεταξύ του χαμηλού επιπέδου ή της έλλειψης ειδίκευσης δυνατότητα™ και επανένταξης στην αγορά εργασίας. επιτρέπει ανώτερη το™ το)ν ή Η ανάλυση τα™ πολυετά™ προγραμμάτων που ενέκριναν τα κράτη μέλη κατ' εφαρμογή τα™ συμπεράσματα™ του Ευρα)παϊκού Συμβουλίου του Έσσεν (Δεκέμβριος 1994) αποκαλύπτει τις προσπάθειες τα™ κρατά™ μελά™ για τη βελτίακτη της ποιότητας και της καταλληλότητας της κατάρισης για τους εργαζομένους όπακ; και για τους ανέργους. Δείχνει επίσης ότι εάν η αναβάθμιση και η διεύρυνση τα™ προσόντα™ τα™ εργαζόμενα™, τα λιγότερα ιόίιυς εκείνα™ που προσόντα, μπορεί να θεατρηθεί α)ς η πλέον αποτελεσματική επένδυση για την πρόληψη της ανεργίας, δεν είναι σίγουρο ότι οι επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις των κρατών μελών καταβάλλοΐ'ν επαρκείς προσπάθειες για την επανειδίκευση εκείνα™ που έχουν ήδη εργασία, άκττε να ικανοποιηθεί η αυξανόμενη ζήτηση ειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Επίσης η Κοινή Έκθεση για την Απασχόληση υπογραμμίζει να καταβληθούν μεγάλες προσπάθειες για την πρέπει ακόμα έχουν ότι Πηγή : έκθεση για την απασχόληση στην Ευριόπη, έκδοση 1995 38 την ανειδίκευτης εργασίας. Αφού 4. Οι συζητήσεις που διεξάγονται σήμερα για την ανταγο™ιστικότητα ίχπαίτχόληση και δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στο ζήτημα τα™ προσόντα™, παράλληλα με τη συνέχιση τα™ προσπάθεια™ για τη μείακτη του κόστους του έμμεσου κόστους εργασίας, ειδικότερα της το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Φλακτεντίας έθεσε τους όρους για μια στρατηγική για τη συνεχή αναβάθμιση των προσόνπον (ος κεντρικό στοιχείο μιας ολόκληρα^ ιένης στρατηγικής για την ανάπτυξη και την απασχόληση, το Ευρατπαϊκό Συμβούλιο Δουβλίνου συμπεριέλαβε τις επενδύσεις στο ανθρώπινο δυναμικό στις συστάσεις του για την επιδίωξη της στρατηγικής αυτής. Η επιλογή αυτού του είδους είναι θεμελιακούς σημασίας για την Ευρα'τπη. Οι αγορές εργασίας στην να μικρή από χαρακτηρίζεται κινητικότητα και από συρρίκνοκτη τα™ προσλήψεα™ νέα™ ανθρίόπα™. Η ανάπτυξη το™ προσόντα™ τα™ εργαζόμενα™, οι οποίοι είναι τα™ που κοινίονικοοργανατυικά™ γνίορίζουν οι επιχε ρήσεις, είναι συνεπάκ; ένας παράγοντας-κλειόΐ την ανταγίυνιστικότητα. συντελεστές αλλαγα™ του σεναρίου εξακολουθούν Ευρίόπη σχετικά πρώτοι του νια οι Οι επαγγελματικές ικανότητες: προς ένα νέο συνδυασμό ευελιξίας και ασφάλειας; και τα™ επιχειρήσουμε 5. Επισημαίνουμε τον ανοιχτό διάλογο γύρα) από την έννοια της «ευελιξίας/ασφάλειας» (flexi-sicuriti) για vu να συνδυάσουμε δύο καθοριστικά στοιχεία για τη λειτουργία της αγοράς εργασίας: την της αγοράς εργασίας και την ευελιξία του προσόντα™ αξιοποίηση ανθρά)πινου δυναμικού. Μ' αυτό το πνεύμα, η συνεχής κατάρτιση μπορεί να θεαιρηθεί (ος ένας αποφασιστικός παράγοντας για την ενίσχυση ικανότητας εργασίας τα™ προσιόπα™. Προς αυτή την κατεύθυνση ορισμένες συμφα™ίες και έχουν χαραχθεί ορισμένες επιχειρησιακές πολιτικές άκττε να καταστεί η πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση παράγοντας ικανότητας απασχόλησης της αυξανόμενης που οι επιχειρήσεις μπορούν να παρέχουν τη στιγμή που η στους απασχόληση διά βίου δεν μπορεί να εξασφαλιστεί. εργαζομένους, του βαθμού συναφθεί έχουν της Προς μια οικονομία τα™ υπηρεσιών 6. Οι όιαρθρανακές μεταβολές των ευρο)παϊκά™ οικονομίίί™ μαζί με την εμφάνιση μιας της στην οικονομίας ανακυίνακτή τα™ υπηρεσιών οικονομίας τα™ υπηρεσία'™, στο πλαίσιο μιας βιο'κπμης ανάπτυξης, αποτελούν επίσης ένα μεγεθυντικό συντελεστή των ανάγκα'™ της συνεχούς κατάρτισης. 'Οπακ; επεσήμανε και η Επιτροπή το Ευρο)παϊκύ Συμβούλιο «οι υπηρεσίες στην υπηρεσία της απασχόλησης»21, η ανάπτυξη της έχει ιδιαίτερες απαιτήσεις ακ; προς την ποιότητα και τον επαγγελματισμό. Το μέλλον του ευρα)παϊκού τομέα τα™ υπηρεσία™ εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την ποιότητα τα™ παρεχόμενα™ υπηρεσία™ και τη σταθερότητα τους. Στην ανακοίνακτη αυτή, η Επιτροπή, επέμεινε στο γεγονός ότι αυτό που διακρίνει κυρίως τις υπηρεσίες από τους υπόλοιπους τομείς της οικονομίας, είναι ότι η εργασία αποτελεί συντελεστή παραγατγής : «Η ανάπτυξη και ανανέωση των ανθρώπινων πόρτον είναι αναγκαίες για τη μεγιστοποίηση των δυνατοτήτων που υπηρεσίες προσφέρουν στον τομέα της δημιουργίας θέσεων εργασίας. να Η ικανότητα τις διαχειρίζονται δυναμικού δυνατότητες έχει καθοριστική επιτυχή ανάπτυξη των δραστηριοτήτων τους. Το 80% επιχειρήσεων των ραγδαία αναπτυσσόμενων των στην Ευρίόπη θεωρεί ότι η κατάρτιση εργαζομέν(ον έχει συμβάλει αποφασιστικά στην επιτυχή τους πορεία Η κατάρτιση θα στο μέλλον, καταστεί ακόμη σημαντικότερη ιδίως από τεχνολογικοί καινοτομιών στον τομέα αυτό». επιχειρήσεων να αξιοποιούν του εργατικού τους σημασία για την τον κύριο πλευράς γενικά mrv των και Η προοπτική της κοινωνίας της γνώσης 7. Το Πράσινο Βιβλίο της Επιτροπής που εγκρίθηκε τον Ιούλιο του 1996 "Ζατή και εργασία στην κοινίονία τα™ πληροφορία'™: προ'ττα υ άνθρτοπος" (COM (96)389) εφιστά την προσοχή και δίνει το έναυσμα για διάλογο για τα κοινωνικά ζητήματα και την αγορά της εργασίας, όπακ; αυτά απορρέουν από την κοινωνία τα™ πληροφοριών. Στο έγγραφο αυτό διατυπώνεται η θέση ότι υπάρχει ομόφατνη συμφα™ία ως προς το ότι το ανθρώπινο δυναμικό έχει θεμελιώδη σημασία στην κοινα™ία των πληροφορία'™, αλλά ότι υφίστανται σημαντικές αποκλίσεις ακ; προς τα προσόντα και τις γνώσεις, τόσο για τη διατήρηση της ανταγα™ιστικότητας όσο και για την προά)θηση της ισότητας και της αλληλεγγύης. Αναφέρουμε ενδεικτικά ορισμένους από τους τομείς-κλειδιά: • η εξέλιξη προς ικανότητα™ μάθησης την προαγατγή τα™ (ιδιαίτερα μέσα) της Ανακοίνοκιη της Επιτροπής στο Ευρίοπαϊκό Συμβούλιο. CSE(96)6 τελικό της 27/11/96 39 δεν που εκείνους στενότερης σύμπραξης με την οικονομική ζο)ή)· ο στόχος της "εργασίας που διδάσκει" που αφορά όλους όσους έχουν μια θέση εργασίας, έχουν ιδιαίτερα παραδοσιακή απασχόληση πλήρους ακκχρίου· ειδική προσπάθεια για την επανένταξη των ανέργων μέσω δραστήρια™ πολιτικών στον τομέα τα™ προσόντων· νέας υλοποίηση η κυρίως, αρχιτεκτονικής δομής για τη διά βίου κατάρτιση που θα ενσα)ματά™ει τη ζιοή κατά τη διάρκεια και εκτός ίορά™ εργασίας (χατρίς να ξεχνάμε την περίοδο ζατής μετά τη σύνταξη) και με ιδιαίτερη προσπάθεια για τη διατήρηση της απασχολησιμότητας. μιας 2. ο»ΐ|ί>ι<( : ι π ι τ ρ ο π ΐ) Το 1995 η σουηδική κυβέρνηιτη συγκρότησε μια κοινοβουλευτική επιτροπή για την αύξηση των γνίίκτείον, επιφορτισμένη με τι™ καθορισμό τίον εθνικίί™ στόχο™ για την αύξηση τα™ γνάκιεα™ στο πλαίσιο μιας στρατηγικής που ιχπευθύνεται στη διά βίου μάθηση. Η επιτροπή αυτή υπέβαλε προκαταρκτική έκθεση στην οποίιχ εκτίθενται οι τρεις άξονες της στρατηγικής: η κίχτάρτιση τα™ νέα™, η εμβάθυνση τα™ γνακτείον τίον ενήλικα™ και η ισότιμη διά βίου κατάρτιση. Αυτό συνεπάγεται κατάρτιση στο επίπεδο της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Σχετικά με τον τρίτο άξονα, η επιτροπή εκτιμά ότι κάθε άτομο πρέπει να έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει στη διά βίοι» κατάρτιση και για το λόγο αυτό, οι κοινίονικοί εταίροι, το κράτος και η τοπική αυτοδιοίκηση πρέπει να ενδυναμά)σουν τη συνεργασία τους άκττε να ενταθούν οι προσπάθειες στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης. Ι ν < ί Τ < ι> \ » ' Μ >! ι Ο ν ι χ ος fnn'/tr Την περασμένη άνοιξη οι Κάτα) Χώρες δρομολόγησαν έναν εθνικό διάλογο για τις γνιίκτεις. Ο στόχος συνίσταται στον προσδιορισμό του ρόλου που οι γνίίκτεις θα διαδραματίσουν και οφείλουν να διαδραματίσουν στα ερχόμενα χρόνια, κατά τρόπον ώστε οι ολλανδοί πολίτες να μπορούν να διαμορφώσουν μια ιδέα για το ποκ; θα μοιάζει ο κόσμος το έτος 2010 και για το τι θα πρέπει να γνωρίζουν και να μπορούν να κάνουν, προκειμένου σ' αυτήν την να είναι σε θέση νιχ ενταχθούν κοινίονία. Πρέπει να επισημάνουμε ότι, μακροπρόθεσμα, η κοινίονία της γνο'κτης αποτελεί το θεμελίίοδη πολιτικό στόχο ο οποίος πρέπει να κυριαρχεί στις αναλύσεις που διεξάγονται την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση. Η Επιτροπή, με το Λευκό Βιβλίο για την εκπαίδευση και την κατάρτιση που δημοσίευσε το Νοέμβριο του για 1995 με τίτλο «Διδασκαλία και μάθηση: προς την κοινοΜα της γνώσης», θέλησε να προτείνει στους ευρουιαίους πολίτες έναν προβληματισμό για τη μορφή της κοινατνίας που οικοδομείται στην Ευρο')πη και για τη θέση που θα κατέχει η παιδεία και η κατάρτιση στην οικοδόμηση αυτή. Πρόκειται για τη δημιουργία ενός πραγματικού κοινίυνικού οράματος, που θα αντιστοιχεί σε προσα>πικές εθελοντικές επιλογές και ενέργειις. Από αυτή την άποψη, το Λευκό Βιβλίο έθεσε την υπόθεση για μια εξέλιξης τα™ κοινίονία'™ μας που θα διέπεται από το ζήτημα της πρόσβασης στη γνάκτη και τις δεξιότητες. Για το λόγο αυτό, η ίδια η έννοια της σχέσης ατόμου και γνάκτης, πρέπει να επανακαθορισθεί. Οι κοινωνικές σχέσεις, οι εργασιακές σχέσεις, οι σχέσεις του ατόμου με τους παράγοντες και τα δίκτυα πληροφόρησης θα καθορίζονται όλο και πιο πολύ από την πρόσβαση στις γνάκτεις και τις δεξιότητες. Η διά βίου κατάρτιση δεν είναι μόνο ένα συνοδευτικό στοιχείο τα™ κοινα)νικά™ εξελίξεων, αλλά και κινητήριος μοχλός για τις αλλαγές καθώς και ασφαλιστική δικλείδα για τον έλεγχο τους από τους πολίτες. 40 3. ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ενδιαφερόμενους Οι αναλύσεις της παρούσας έκθεσης για την υλοποίηση της σύστασης παρέχουν σε όλους τους νέα επιχειρήματα για προβληματισμό και διάλογο καθάτς και τα συγκριτικά στοιχεία αναφοράς προκειμένου να προσδιορίσουν τους στόχους τους και να βελτιώσουν τις πολιτικές τους. συντελεστές Από πλευράς της, σε ό,τι αφορά την έκθεση της, η Επιτροπή υποβάλει τα κύρια πορίσματα και διαπιστο'κτεις που εξάγει από το σύνολο των διαδικασία'™ που υλοποιήθηκαν κατ' εφαρμογή της σύστασης του Συμβουλίου του Ιουνίου 1993. Τα συμπεράσματα της παρούσας έκθεσης διατυποτνονται κυρίακ; με βάση τους στόχους που θα ήταν σκόπιμο να επιτευχθούν στο κοινοτικό επίπεδο, προκειμένου να παγια)θεί η αναληφθείσα δράση και να απαντηθούν οι νέες προκλήσεις που αφορούν τη συνεχή κατάρτιση και οι οποίες εντοπίζονται με τη βοήθεια της έκθεσης. Ωστόσο, για να δρομολογηθεί ο διάλογος, η Επιτροπή προτείνει επίσης για κάθε έναν από τους στόχους αυτούς, ένα προσανατολισμό, για την εξεύρεση των κατάλληλα™ μέσων για την επίτευξη τους. 3. 1 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΕΠΙ ΤΗΣ Η Επιτροπή κρίνει (ος πολύ θετική τη διεργασία κατάρτισης εθνικά™ εκθέσεων για την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση. Μάλιστα, εκτιμά ότι η κατάρτιση εθνικών εκθέσεα™ και η ένταξη τους σε μια προοπτική αποτελούν ένα πρώτο χρήσιμο στάδιο για τους εθνικούς συντελεστές, προκειμένου αυτοί να διενεργήσουν έναν απολογισμό της προόδου τα™ συστήματα™ τους αλλά και να τα τοποθετήσουν σε σχέση με τα άλλα συστήματα. Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίηση της διότι, σε πολλά κράτη μέλη, προηγήθηκε της σύνταξης της έκθεσης συστηματική εξέταση και διάλογος με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, ειδικότερα τους κοινα™ικούς εταίρους, και επειδή κατ' αυτό τον τρόπο η έκθεση κέρδισε πολύ από ποιοτικής πλευράς. Εκτιμά ότι αυτή η διεργασία εθνικά™ διαβουλεύσεα™ πρέπει να συνεχιστεί και να βελτιωθεί. Η Επιτροπή εκτιμά ιδιαίτερα το γεγονός ότι εκθέσεις συντάσσουν και τα κράτη μέλη αλλά και οι οργανάκτεις τα™ κοινωνικών εταίρων στο κοινοτικό επίπεδο. Πιστεύει ότι αυτή η διπλή διεργασία επιτρέπει μια σφαιρικότερη θείάρηση για τις τρέχουσες εξελίξεις και παρέχει επίσης τις θέσεις το™ διάφορα™ συντελεστά™, πράγμα που είναι πολύ χρήσιμο. Από αυτή την άποψη επίσης, πρόοδος θα μπορούσε να συντελεσθεί μέσα) μιας καλύτερης συνεννόησης σε εθνικό επίπεδο και αμοιβαίου εμπλουτισμού τα™ εκθέσεα™ τα™ κρατά™ μελά'™ και τα™ κοινατνικά™ εταίρα™. Η Επιτροπή σημειάτνει με ικανοποίηση ότι οι εκθέσεις έδακταν έμφαση στον πλούτο τα™ πραποβουλία'™ και τα™ νέα™ τρόπο™ προά)θησης της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση τόσο στο επίπεδο τα™ δημόσια™ πολιτικά™ των κράτα™ μελά™, όσο και στο επίπεδο τα™ κοινίυνικίί™ εταίρα™ ή τα™ τη Επισημαίνει επιχειρήσεα™. δόθηκε σημαντική ά)θηση που στην καινοτομία στον της σι™εχούς τομέα κατάρτισης, μέσο) παρεμβάσεα™, αφενός, από τα διαρθρωτικά ταμεία, ιδιαίτερα στα πλαίσια του Στύχοαι 4 και τα™ κοινοτικά'™ πρωτοβουλία™ που σχετίζονται με τις βιομηχανικές αλλαγές και, αφετέρου, από τα κοινοτικά προγράμματα όπακ; το FORCE και το LEONARDO DA VINCI. επίσης Η Επιτροπή θεωρεί ότι χάρη στα διαθέσιμα ποσοτικά στοιχεία, ιδίακ; εκείνα που καταρτίστηκαν με ομοιογενή τρόπο από τις κοινοτικές έρευνες τύπου CVTS22, μπορεί να βελτιωθεί της πραγματικής κατάστασης στον τομέα της πρόσβασης στο επίπεδο της Ένωσης και στα κράτη μέλη. Η διεργασία αυτή πρέπει να συνεχιστεί και να βελτιωθεί σε ό,τι αφορά τη συνεχή κατάρτιση και να επεκταθεί στα ουσιαστικά γνώση η 22 Έρευνα του 1994 σχετικά με τη Συνεχιζόμενη Επαγγελματική Κατάρτιση 41 κατά αντίστοιχα δεδομένα που αφορούν την αρχική κατάρτιση και τα οποία θα είναι διαθέσιμα στο μέλλον. Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει τα πρώτα το στατιστικά δεδομένα της επαγγελματικής κατάρτισης. Αυτά τα δύο σύνολα δεδομένα™ θα επιτρέψουν να κατανοήσουμε καλύτερα τις εξελίξεις των συστήματα™ και τα™ πρακτικά™ κατάρτισης στα πλαίσια μιας προοπτικής για τη διά βίου κατάρτιση. 1997 • Η ότι Επιτροπή επιβεβαιώνει έχει ενδιαφέρον η από κοινού εργασία και ο από κοινού προγραμματισμός με τα κράτη μέλη προκειμένου να προσδιορισθεί ένα σύνολο δεικτά™, πράπα αποτελέσματα από την κατάρτιση το™ πινάκων για την απασχόληση. Προς αυτή την κατεύθυνση προτάσεις προκειμένου να αξιοποιηθεί το πρόγραμμα τα™ κοινοτικοί™ ερευνά™ για την κατάρτιση. χρησιμοποιώντας υποβάλει θα τα • Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα αποτελέσματα που προέκιη|>αν τόσο από τις εκθέσεις τα™ κρατών μελά™ όσο και από τις εκθέσεις τα™ κοινα™ικών εταίρα™ και της Επιτροπής, συνιστούν ένα κοινό κεφάλαιο. Οφείλουν να χρησιμοποιηθούν, σύμφιονα με τρόπους που θα προσδιορισθούν από κοινού, προκειμένου τα™ να βελτίίοθεί ο διάλογος μεταξύ συντελεστά™ για τη συνεχή κατάρτιση και να προβλεφθούν διευθετήσεις για τη βελτίακτη της πρόσβασης σε όλα τα επίπεδα. Από πλευράς της, η Επιτροπή θα καταβάλει τις απαραίτητες προσπάθειες για τη δημοσίευση τα™ αναλύσεα™ και τα™ αποτελέσματα™, καθίός και για την υποβολή τα™ κατάλληλα™ προτάσεων για τη βελτίακτη της χρήσης τους. εκθέσεων • Η Επιτροπή εκτιμά, σε ό,τι αφορά τη διαδικασία σύνταξης για την υλοποίηση, ότι η σύσταση του Συμβουλίου αποτελεί μια στέρεη βάση για την εκκίνηση της κοινοτικής διαδικασίας για τη συνεχή κατάρτιση. Αν μη ληφθεί δεσμευτικός νομικός χαρακτήρας της πράξης αυτής, η Επιτροπή εκτιμά ότι η διαδικασία που δρομολογήθηκε επιτρέπει να φτάσουμε στα πρώτα ενδιαφέροντα αποτελέσματα. υπόψη ο να πρέπει οδηγήσει • Η Επιτροπή εκτιμά ότι αυτό το πρώτο στάδιο σε ουσιαστικότερες συζητήσεις για τη φύση των απαραίτητα™ ενέργεια'™ άκττε να συνεχιστεί η κοινοτική δράση και να αποκτήσει τα δέοντα εργαλεία για να απαντήσει στην πρόκληση της συνεχούς κατάρτισης. Σε ό,τι την αφορά, η Επιτροπή θα υποβάλει τις προτάσεις της προς την κατεύθυνση αυτή. 3. 2 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ Μ Ε Τ Ο Υ Σ Σ Τ Ο Χ Ο ΥΣ για όλονς • Η Επιτροπή ενστερνίζεται την ιδέα σύμφωνα με την οποία η πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση και, κατά γενικότερο τρόπο, στη διά βίου κατάρτιση τους εργαζομένους της Ένακτης, αποτελεί έναν καθοριστικό παράγοντα για τις δυνατότητες εξέλιξης τα™ προσόντων τα™ εργαζόμενα™ και, κατ' επέκταση, για την επίδοση τα™ επιχειρήσεα™ με ανταγατνιστικούς όρους στο πλαίσιο μιας βιάκπμης ανάπτί'ξης και του επιπέδου τα™ εργαζόμενα™. απασχολησιμότητας η από βάση οποία • Από την άποψη αυτή, η Επιτροπή θεακτεί ότι τα επιτευχθέντα αποτελέσματα σχετικά με το επίπεδο πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση εργαζομένους αποτελούν μια για τους ενθαρρυντική όμως μεγάλες χαρακτηρίζεται ανισότητες. να καταβληθούν σημαντικές προσπάθειες για την προά)θηση με ουσιαστικό τρόπο του επιπέδου να απαντηθούν οι προκλήσεις που τίθενται από τις τεχνικές, οικονομικές, κοινωνιολογικές, δημογραφικές εξελίξεις και κυρίακ; ίσίος καθίός περιβαλλοντικές απαιτήσεις. πρόσβασης, και από Θεωρεί πρέπει άκττε πολύ της ότι τις • Η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι μεγάλες διαφοροποιήσεις, για να μην πούμε μεγάλες διαφορές, που παρατηρούνται μ,εταξύ το™ εθνικά™ καταστάσεων, και μάλιστα μέσα στα ίδια τα κράτη μέλη μεταξύ κατηγορία'™ επιχειρήσεα™ και εργαζόμενα™, εισάγουν ευρωπαία™ ανισότητες εργαζόμενα™. Μάλιστα, οι ανισότητες αυτές αφορούν τις δυνατότητες που παρέχονται στους εργαζομένους για την εξέλιξη των προσόντα™ τους, και ακ; εκ τούτου την ικανότητα τους να προστατεύονται από τον κίνδυνο της ανεργίας. εις βάρος τα™ της διά της πρόσβασης στη • Η Επιτροπή, συνεπής με την πρόταση της για βίου το Ευρίοπαϊκό Έτος εκπαίδευσης και κατάρτισης, θεισρεί ότι η προώθηση συνεχή κατάρτιση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα του γενικότερου στόχου της εκπαίδευσης και της διά βίου κατάρτισης. Από την άποψη αυτή, σημειώνει με ικανοποίηση ότι πολλά κράτη μέλη κινούνται με αποφασιστικότητα προς την κατεύθυνση αυτή. • Η Επιτροπή παρατηρεί πραποβουλίες οι σημαντικότερες η διεύρυνση της συνεχούς κατάρτισης κατά τρόπο άκττε να καλύπτει τη διά βίου κατάρτιση, αναπτύσσονται στα κράτη μέλη ότι και 42 στα οποία μέχρι τώρα είχε παρατηρηθεί πρόοδος σε θέματα πρόσβασης. Εφιστά την προσοχή στον κίνδυνο που υπάρχει να αυξηθεί η απόκλιση μεταξύ εθνικά™ καταστάσεα™ και στην ανάγκη να ληφθεί στον αυτή κατάσταση υπόψη προγραμματισμό διαρθρωτικά™ το™ ταμεία™, ιδιαίτερα σε σχέση με τις χά)ρες συνοχής. η Η Επιτροπή επισημαίνει τη γενική τάση που συνίσταται στο ότι η πρόοδος της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση πραγματοποιείται πολύ διαφοροποιημένα και με αξιοποίηση διαφορά™ ευκαιρία™ και τρύπα™ πρόσβασης και όχι μέσα από ένα ενιαίο δρόμο. η μέτρηση Η Επιτροπή σημεΐίόνει ότι λόγο) αυτής της κυρίαρχης τάσης γίνεται ακόμα πιο δύσκολη και η της διασάφηση συντελεσθείσας προόδου. Λαμβάνοντας υπόψη τη δυσκολία αυτή, η Επιτροπή δεν επικροτεί την υπόθεση περί απουσίας προόδου στην πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση που όιατυπίάνεται από την CES, ούτε την ιδιαίτερα ευνοϊκή εξέλιξη που σημεκόνεται από την UNICE. Θεωρεί ότι έχει συντελεστεί πραγματική πρόοδος στον τομέα της πρόσβασης αλλά ότι είναι δυσδιάκριτη λόγο) της πολυμορφίας τα™ τρύπα™. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η τάση αυτή για διαφοροποίηση αποτελεί μια ενδιαφέρουσα ευκαιρία για τη βελτίακτη της πρόσβασης για ύλους τους εργαζομένους αλλά ύτι αυτύ προϋποθέτει μια ιδιαίτερη και σημαντική προσπάθεια σε ύ,τι αφορά την πληροφύρηση τα™ εργαζόμενα™, ίόστε να μπορέσουν να καλύτερες υπύ χρησιμοποιήσουν τρύπους συνθήκες διάφορους τους πρόσβασης. Από την άποψη αυτή , η Επιτροπή εκτιμά ακ; ιδιαίτερα θετικές τις έχουν διάφορες αναληφθεί οι εργαζύμενοι να αξιολογήσουν τα προσύντα τους. πρωτοβουλίες άκττε που μπορέσουν τις να ύτι ύλοι εταίροι καλούνται ένα Η Επιτροπή οι θεωρεί ενδιαφερόμενοι συντελεστές και ειδικότερα να οι κοινωνικοί διαδραματίσουν στην κανονιστική ρύθμιση και την πλαισίωση τα™ τρόπο™ αυτά™ προκειμένου να διασφαλιστεί, μέσο) διάφορα™ συμπράξεα™ μια πραγματική ισύτητα πρύσβασης στη διά βίου κατάρτιση και στις νέες επαγγελματικές δεξιύτητες. ρύλο νέο 3. 3 ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΗΣ έναν Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης και προκειμένου να τροφοδοτήσει τις συζητήσεις με τα οικεία κοινοτικά όργανα, η Επιτροπή προσδιορίζει αριθμό προσανατολισμό'™ που σύμφωνα με τη γνίόμη της είναι οι κατάλληλοι για να διασφαλίσουν τη συνέχιση και την πρόοδο της κοινοτικής δράσης στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης, όπως αυτό απαιτείται από την ανάλυση που έγινε και από τα διακυβευύμενα. περιορισμένο Λαμβάνοντας υπόψη το διάλογο που διεξάγεται σ' αυτή τη βάση, η Επιτροπή θα υποβάλει, υπό τις κατάλληλες συνθήκες και σύμφωνα με το κατάλληλο χρονοδιάγραμμα, τις προτάσεις της για την υλοποίηση τα™ προσανατολισμό'™ αυτά™ και θα συντάξει τις νομικές και λειτουργικές πράξεις που είναι απαραίτητες. Για να γίνει αυτό, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τις προτάσεις που ενδεχομένως υποβλήθηκαν κατά την παρακολούθηση της συνέχειας του Λευκού Βιβλίου «Διδασκαλία και μάθηση : προς την κοινατνία της γνάκτης» και τα™ διαδικασία™ αναθεάτρησης τατν προγραμμάτων δράσης, ιδίακ; του Leonardo da Vinci. και αξιολόγησης Θα λάβει επίσης υπόψη τα αποτελέσματα της απογραφής το™ της δυνατότητα™ της διά βίου μάθησης, που θα εξαχθούν της το στοχοθετημένης κοινιονικο-οικονομικής έρευνας (TSER) του τέταρτου προγράμματος-πλαισίου για την έρευνα και την ανάπτυξη. πρόγραμμα από ΙΙρώτος προσανατολισμός δοάσης : Διαπίστωση : • Η πρόοδος που έχει συντελεσθεί στον τομέα της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση είναι πραγματική αλλά όίχα)ς άλλο ανεπαρκής σε σχέση με τις τεχνολογικές, περιβαλλοντικές και εξελίξεις. Εξάλλου, σ\™οδεύεται από πολύ έντονες οποίες ανισότητες να κατηγορία™ μεταξύ επιδεινίόνονται εργαζόμενα™ ανάλογα με εθνική την κατάσταση ή την κατηγορία της επιχείρησης. κοινίσνικοοικονομικές φαίνεται οι Κοινοτικός στόχος : • Να επιόιατχθεί η πρόοδος στον τομέα της πρύσβασης στη συνεχή κατάρτιση και να μειωθούν οι ανισότητες πρόσβασης για τους εργαζομένους προκειμένου να προωθηθεί στην Ένωση μια στρατηγική πρόσβασης στα επαγγελματικά προσόντα. Υπόθεση για δράση : • Να δημιουργηθούν στο κοινοτικό επίπεδο οι κοινές συνθήκες για την προιόθηση της 43 πρόσβασης, συμπεριλαμβανομένου και του τομεακού επιπέδου. Οι συνθήκες αυτές θα διαμορφίσθούν στο πλαίσιο συνεννοήσεα™ με τους κοινα™ικούς εταίρους σε κοινοτικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένης και της άποψης για το χαρακτήρα της νομικής πράξης που θα μπορέσει να τις διαμορφάκτει. Οι συνεννοήσεις αυτές αποσκοπούν κυρίακ; στη διασφάλιση της διεύρυνσης του κοινοτικού στόχου για την πρόσβαση στα επαγγελματικά προσόντα, όπακ; διατυπατθηκε στο πλαίσιο του συμφίόνου εμπιστοσύνης για την απασχόληση. Διαπίστωση : ς όρασης υλοποίηση διατύπακτη και Παρά την πρόοδο που έχει συντελεστεί και την ανάπτυξη καινοτομικά™ ενέργεια'™ στον τομέα της συνεχούς κατάρτισης, οι διάφοροι συντελεστές - επιχειρήσεις, δημόσιες αρχές, κοινα)νικοί εταίροι - συναντούν δυσκολίες μιας στη πραγματικής στρατηγικής στον τομέα αυτό, όπακ; απαιτείται για να αντιμετωπισθούν κυρίακ; οι δημογραφικές εξελίξεις. Κοινοτικός στόχος : Να τεθεί στη διάθεση τα™ διαφόρων συντελεστών, και δημόσια™ κοινατνικών εταίρων, ένα σταθερό πλαίσιο αναφοράς της παρούσας κατάστασης και της θέματα προόδου συντελεσθείσας πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση, που θα τους επιτρέψει να τοποθετήσουν καλύτερα τις προβλέψεις τους και τους στόχους τους. αρχά™ σε Υποθέσεις δράσης : Να σταθεροποιηθεί και να βελτιατθεί η διαδικασία τα™ εκθέσεα™ για την πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση άκττε να πάρει τη μορφή ενός κανονικού μηχανισμού εθνικά™ εκθέσεα™ και κοινίονικών εταίρων σε ομοιογενή βάση και με κοινά κριτήρια. (CVTS) κατάρτιση Να υποστηριχθεί η βελτίωση αυτού του συστήματος υποβολής εκθέσεων μέσα) της περιοδικής επανάληψης της έρευνας για τη συνεχή των κοινοτικών προγραμμάτων ερευνά™ για τις κοινοτικές πτυχές και τις ανάγκες των νέων κλάδων παραγωγή και συγκρίσιμα™ στατιστικά™ δεδομένο™ για τις δραστήριες πολιτικές στον της απασχόλησης που καλύπτουν, ιδιαίτερα, την κατάρτιση που παρέχεται στους ανέργους. καθίός τομέα την και Το παρατηρητήριο τα™ βιομηχανικά'™ σχέσεα™ που τίθεται σε λειτουργία υπό την θα αιγίδα του ιδρύματος του Δουβλίνου να για μπορέσει αξιοποιηθεί να 44 συμπληρχοθούν οι διαθέσιμες πληροφορίες για τις συλλογικές συμβάσεις που έχουν συναφθεί σε επίπεδο κρατά™ μελά™. Περιοδικότητα : η κατάρτιση μιας έκθεσης το™ κρατά™ μελά™ κάθε 3 χρόνια και η δημοσίευση ευρίσπαϊκής έκθεσης σύνθεσης τα™ στοιχεία™, ένα χρόνο αργότερα, φαίνεται να έχει την ενδεικνυόμενη περιοδικότητα όπακ; προκύπτει και από την εμπειρία με τη σύσταση του 1993. Ο μηχανισμός αυτός θα επιτρέψει μια αξιολόγησης διαδικασία συγκριτικής στον («benchmarking») που συντελείται τομέα της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση βάσει ενός συνόλου κοινά™ δεικτίόν: ποσοστό συμμετοχής, πολιτικές, επιχειρησιακές καινοτομίες, αιτήματα νέο™ κλάδα™ κ. τ. λ. Τα εθνικά και κοινοτικά αποτελέσματα θα τεθούν κατ' αυτόν τον τρόπο στη διάθεση τα™ συντελεστά™, για τις συζητήσεις τους, προκειμένου να τους προσδιορίσουν νέους τρόπους προίόθησης της πρόσβασης και να αξιοποιήσουν τις μια κοινοτικές κλίμακα συγκριτικής αξιολόγησης (benchmarking), παραδείγματα εθνικά™ καλά™ πρακτικά™, πρωτοβουλίες των κοινισνικά™ εταίρα™. της Αυτή η διαδικασία βαθμολόγησης προόδου θα πρέπει να γίνει σε συνέργια με παρόμοια διαβήματα της Επιτροπής και τα™ κρατά™ της ανταγίονιστικότητας και της απασχύλησης. βοηθήσουν αναφορές: μελά™ τομέα στον να Ι σίτος Γτοοσσ. νσ. το/. ισιιος δοασης: Διαπιστώσεις : της συνεχούς ίχπό κατάρτισης Ο τομέας χαρακτηρίζεται πολυάριθμες καινοτομίες, οι οποίες έχουν δυνατότητες vu υποστηρίξουν την ουσιαστική διεύρυνση της πρύσβασης. Η δημιουργία νέα™ εργαλεία™ κατάρτισης ή αξιολόγησης τα™ προσόντα™, με τη χρήση τα™ νέα™ τεχνολογία™ της πληροφορίας, θα ενόυναμάκτει την τάση αυτή. νέων πολύ Επίσης, η εξέλιξη της οργάνακτης της εργασίας και οι διάφοροι τρόποι οργάνακτης του εργασιακού χρόνου θα συντελέσουν στην ανάδειξη σημαντικών δυνατοτήτων ανάπτυξης της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση σε πρωτότυπες μορφές. Στο πλαίσιο αυτό, η Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής σχετικά με τη ϋΣύμπραξη για μία νέα οργάνακτη της εργασίαςΟ θίγει και ζητήματα σχετικά με την κατάρτιση. Μετά την έγκριση του Πράσινου Βιβλίου θα ακολουθήσουν συζητήσεις και πρωτοβουλίες και θα αποτελέσουν το έναυσμα για την κατανόηση καλύτερη "κατάρτιση" τα™ ζητήματα™ αυτά'™. της διάστασης Ωστόσο, η μετάδοση της καινοτομίας γίνεται με ανεπαρκή ρυθμό και σε ανεπαρκή κλίμακα στο επίπεδο της ευρα)παϊκής αγοράς. Κοινοτικοί στόχοι : της προίόθηση μιας Η ευραπιαϊκής εργαλεία™ βιομηχανίας πολυμέσα™ για τη συνεχή κατάρτιση και την ατομική αξιολόγηση τα™ προσόντα™. ανάπτυξης ανάπτυξης διασφάλιση της της Η καινοτομίας και της μετάδοσης τους για νέες μορφές πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση που θα συνδέονται με τις αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις. Υποθέσεις δράσης : Παρουσίαση εντός του 1997 ενός σχεδίου δράσης για την επαγγελματική κατάρτιση στα πλαίσια της ϋΜάθησης στην κοινα™ία της πληροφόρησηςϋ. της προσέγγισης τα™ Επέκταση αυτόνομης σχεδία™ πειραματικά™ διαπίστευσης επαγγελματικά™ τα™ προσόντα™ σε επαγγελματικούς τομείς που καλύπτουν τόσο τις τεχνικές όσο και τις εγκάρσιες δεξιότητες. απασχόλησης, Ενθάρρυνση διακρατικά™ πειράματα™ για νέες παραμέτρους πρύσβασης, ιδίακ; στην αναόιυργάνοκτη του χρόνου και τις νέες μορφές ανταλλαγή σε προσεγγίσεα™ διακρατικό επίπεδο για νέες διεξόδους σχετικά με τους παράγοντες που μπορούν να συντελέσουν ουσιαστικά στην ανάπτυξη της πρύσβασης: πειραματισμός και σχέδια που συνδέουν την ανάπτυξη της πρύσβασης και την αναδιοργάνακτη/μείακτη του χρόνου εργασίας, που θα διεξαχθούν επαγγελματικούς με κατά κλάδους, προτίμηση που νέες συνδέουν σχέδια απασχόλησης και πρόσβασης, ιδίακ; μέσα) ατομικά'™ συμβάσεα™ κατάρτισης-εργασίας, θα πραγματοποιούνται κατά προτίμηση με επιχειρήσεις που καινοτομούν. την ανάπτυξη μορφές της που για των να δοθεί αναλχΉτεων και Σύμηχηνα με την άποψη της Επιτροπής το σύνολο των προσανατολισμχί)ν που αναπτύσσονται (Ώαυτή την έκθεση στηρίζουν την προτεραιότητα που πρέπει την προάϊθηση της συνεχιζόμενης κατάρτισης και της πρόσβασης στα προσόντα Τόσο από την άποι/*η της ανταγωνιστικότητας όσο και από την άπο^τη της απασχόλησης και της κοινωνικής συνοχής, χρειάςεται να γίνουν σημαντικά βήματα για να οικοδομήσουμε την κυιντυνία της μάθησης και να προχωρήσουμε προς την κοινωνία της γνχίχτης. 45 23. 7. 93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L181/37 II (Πράξεις για την ισχύ των οποίων δεν απαιτείται δημοσίευση) ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΣΥΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 30ής Ιουνίου 1993 περί προσβάσεως στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση (93/404/ΕΟΚ) ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ, μελών και των αρμόδιων οργάνων της Κοινότητας στο πλαίσιο της συνθήκης· Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 128, την πρόταση της Επιτροπής ('), τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2), τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3), Εκτιμώντας: ότι η πρώτη αρχή που εξαγγέλεται στην απόφαση 63/2667ΕΟΚ του Συμβουλίου της 2ας Απριλίου 1963 περί θεσπίσεως των γενικών αρχών για την εφαρμογή κοινής πολιτικής επαγγελματικής κατάρτισης (4), προβλέπει ότι κάθε άτομο πρέπει να λαμβάνει την προσήκουσα κατάρ τιση ώστε να ληφθεί υπόψη ιδίως η ανάγκη προώθησης της βασικής και της προχωρημένης επαγγελματικής κατάρτισης ή, εφόσον χρειάζεται, της μετειδίκευσης, ανάλογα με τις διάφορες φάσεις της επαγγελματικής ζωής, καθώς και η ανάγκη να παρέχεται σε κάθε άτομο, χάρις σε μόνιμες δυνατότητες επαγγελματικής εξέλιξης, η ευκαιρία για προ αγωγή ή για προετοιμασία για νέα δραστηριότητα ανωτέ ρου επιπέδου· ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις της απόφασης 63/266/ΕΟΚ, η εφαρμογή των γενικών αρχών είναι έργο των κρατών (') ΕΕ αριθ. C 23 της 27. 1. 1993, σ. 8. (2) ΕΕ αριθ. C 150 της 31. 5. 1993. (3) ΕΕ αριθ. C 129 της 10. 5. 1993, σ. 57. (4) ΕΕ ορώ. C 63 της 20. 4. 1993, ο. 1338/63. ότι η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού μέσω της επαγγελματικής κατάρτισης αποτελεί βασικό στοιχείο για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικο νομίας· ότι, όπως διαβεβαίωσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που πραγματοποιήθηκε στο Αννόβερο στις 27 και 28 Ιου νίου 1988, η υλοποίηση της ενιαίας αγοράς πρέπει να συνοδεύεται από βελτίωση της πρόσβασης στη συνεχή κατάρτιση· ότι η τεχνολογικής εξέλιξη, οι επιπτώσεις της στα προσόντα των εργαζομένων και η αύξηση της ανεργίας καθιστούν την ευκολότερη πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση· ότι ο κοινοτικός χάρτης των θεμελιωδών κοινωνικών δικαι ωμάτων των εργαζομένων, ο οποίος εγκρίθηκε κατά το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Στρασβούργου της 9ης Δεκεμ βρίου 1989 από τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων ένδεκα κρατών μελών, ορίζει ιδίως στο σημείο 15 ότι: «Κάθε εργαζόμενος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας πρέ πει να έχει πρόσβαση σε επαγγελματική εκπαίδευση καθ' όλη τη διάρκεια του ενεργού του βίου. Διακρίσεις βάσει ιθαγένειας όσον αφορά τους όρους πρόσβασης στην επαγγελματική εκπαίδευση απαγορεύονται. Οι αρμόδιες δημόσιες αρχές, οι επιχειρήσεις ή οι κοινω νικοί εταίροι, καθένας στα πλαίσια των αρμοδιοτήτων του θέτουν σε λειτουργία μηχανισμούς μόνιμης και συνεχούς εκπαίδευσης, επιτρέποντας έτσι σε κάθε άτο μο να επανεκπαιδεύεται, λαμβάνοντας μεταξύ άλλων εκπαιδευτική άδεια, να επιμορφώνεται και να εμπλουτί ζει τις γνώσεις του, ιδίως ενόψει της τεχνολογικής εξέλι ξης»· UG Αριθ. L 181/38 Επίσημη Εφημερίδα το)ν Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 23. 7. 93 ότι η συνεχής επαγγελματική κατάρτιση αποτέλεσε το αντι κείμενο διαρκούς φροντίδας εκ μέρους των κοινωνικών εταίρων στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου (')· εργασίας στην Κοινότητα, γεγονός το οποίο, συνδυαζόμενο με τις μεταβολές του περιβάλλοντος εργασία;, πρέπει να έχει ως συνέπεια τον εκσυγχρονισμό και τη μεγαλύτερη προσαρμογή τω,ν ικανοτήτων του ενεργού πληθυσμού- ότι η Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή ενέκρινε, στις 22 Οκτωβρίου 1992, ενημερωτική έκθεση με τίτλο «Επαγ γελματική κατάρτιση: η προώθηση των επαγγελματικών προσόντων, στρατηγικό μέσο για την οικονομική και κοι νωνική εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας»- ότι στις 21 Απριλίου 1993 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε έκθεση περί αναλήψεως πρωτοβουλίας όσον αφο ρά την επαγγελματική κατάρτιση στην Ευρωπαϊκή Κοινό τητα για τη δεκαετία του '90, όπου συζητείται και το θέμα της πρόσβασης στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση· ότι έχουν αναληφθεί δράσεις διεθνούς συνεργασίας σε κοινοτικό επίπεδο (2)- ότι οι δημογραφικές τάσεις πρόκειται να μειώσουν σημα ντικά, τον αριθμό των νέων που εισέρχονται στην αγορά (') Βλέπε τα ακόλουθα κείμενα: — κοινή γνώμη της 6ης Μαρτίου 1987 σχετικά με την κατά ρτιση και την παροχή κινήτρων, την πληροφόρηση και τη διαβούλευση, — κοινή γνώμη της 13ης Φεβρουαρίου 1990 σχετικά με τη δημιουργία ευρωπαϊκού χώρου επαγγελματικής και γεωγ ραφικής κινητικότητας και τη βελτίωση της λειτουργίας της αγοράς εργασίας στην Ευρώπη, — κοινή γνώμη της 19ης Ιουνίου 1990 σχετικά με τη βασική εκπαίδευση, την αρχική και την επαγγελματική κατάρτιση των ενηλίκων, — κοινή γνώμη της 21ης Σεπτεμβρίου 1991 σχετικά με τους τρόπους που μπορούν να καταστήσουν δυνατή την πραγ ματική και όσο το δυνατόν ευρύτερη πρόσβαση στην κατάρτιση, — συμφωνία της 31ης Οκτωβρίου 1991 μεταξύ των κοινωνι κών εταίρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, — Ευρωπαϊκή συμφωνία-πλαίσιο της 6ης Σεπτεμβρίου 1990 μεταξύ Ευρωπαϊκής συνομοσπονδίας συνδικάτων (ΕΣΣ) και Ευρωπαϊκού κέντρου δημοσίων επιχειρήσεων (ΕΚΔΕ) σχετικά με την κατάρτιση στις δημόσιες επιχειρήσεις. (2) Βλέπε τα ακόλουθα κείμενα: — απόφαση 90/267/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 29ης Μαΐου 1990 περί θεσπίσεως κοινοτικού προγράμματος δράσης για την ανάπτυξη της συνεχούς κατάρτισης εντός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας FORCE (ΕΕ αριθ. L 156, της 21. 6. 1990, σ. 1), — απόφαση 89/657/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1989 για τη θέσπιση προγράμματος δράσης για την προώ θηση της καινοτομίας στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης η οποία προκύπτει από τις τεχνολογικές μετα βολές στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα Eurotecnet (ΕΕ αριθ. L 393 της 30. 12. 1989, σ. 29), όπως τροποποιήθηκαν από την απόφαση 92/170/ΕΟΚ (ΕΕ αριθ. L 75 της 21. 3. 1992, σ. 51), — απόφαση 89/27/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1988 για την έγκριση της δεύτερης φάσης του προγράμμα τος συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων όσον αφορά την κατάρτιση στον τομέα της τεχνολογίας Cornell II (ΕΕ αριθ. L 13 της 17. 1. 1989, σ. 28), — απόφαση 91/387/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 22ας Ιουλίου 1991 για την τροποποίηση της απόφασης 87/569/ΕΟΚ σχετι κά με πρόγραμμα δράσης για την επαγγελματική κατάρτιση των νέων και την προετοιμασία τους για τη ζωή του ενηλίκου και την επαγγελματική ζωή Petra (ΕΕ αριθ. L 214 της 2. 8. 1991,0. 69), — κανονισμός (ΕΟΚ) αριθ. 4255/88 του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1988 για διατάξεις εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2052/88 όσον αφορά το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΕ αριθ. L 374 της 31. 12. 1988, σ. 21). ότι διαπιστώνεται σε κοινοτικό επίπεδο ότι οι δυσκολίες που συναντούν οι γυναίκες κατά την πρόσβαση στην εργα σία οφείλονται σε μεγάλο βαθμό στην περιορισμένη πρό σβαση στην επαγγελματική κατάρτιση· ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου να αποκτήσουν οι γυναί κες πραγματική πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση, και ότι θα πρέπει να ληφθεί επίσης υπόψη η αύξηση του αριθμού των εργαζομένων γυναικών (3)- ότι η συνεργασία στον τομέα της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης πρέπει να βασίζεται σε διατάξεις που ισχύουν ήδη στα κράτη μέλη, με πνεύμα σεβασμού προς την ποικι λομορφία των εθνικών νομικών συστημάτων και πρακτι κών, των αρμοδιοτήτων εσωτερικού δικαίου των ενδιαφε ρομένων μερών και της συμβατικής αυτονομίας· ότι, δεδο μένου ότι οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο από τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους είναι πολλές και ποικίλες, καθίσταται προφανές, μέσα από την προοπτική του κοινοτικού χάρτη των θεμελιωδών κοι νωνικών δικαιωμάτων των εργαζομένων και λαμβανομένης υπόψη της διεθνούς διάστασης της δράσης, ότι πρέπει να υποστηρίζονται σε κοινοτικό επίπεδο· ότι, τέλος, είναι πρω ταρχικής σημασίας να ευνοηθεί η συνδυασμένη αξιοποίηση των μέσων και η συνεργασία του δημόσιου και του ιδιωτι κού τομέα· ότι ζητήθηκε η γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής για την επαγγελματική κατάρτιση, η οποία και αναγνώρισε τη στρατηγική σημασία του ζητήματος της συνεχούς επαγγελ ματικής κατάρτισης στις επιχειρήσεις, τόσο για τα κράτη μέλη όσο και για την Κοινότητα, καθώς και την ανάγκη να διαδραματίζει η Κοινότητα ενεργό ρόλο στον τομέα αυτό. Ι. ΣΥΝΙΣΤΑ στα κράτη μέλη, αφού λάβουν υπόψη τους διαθέσιμους πόρους και τις αντίστοιχες ευθύνες των αρμοδίων εθνικών αρχών, των επιχειρήσεων και των κοινωνικών εταίρων, με πνεύμα σεβασμού προς την ποικιλομορφία των εθνικών νομοθεσιών ή/και πρακτι κών, να προσανατολίσουν την πολιτική τους στον. τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης ώστε κάθε εργαζόμενος της Κοινότητας να έχει πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση χωρίς οιασδήποτε μορφής διάκριση και καθ'όλη τη διάρκεια του ενερ γού του βίου, II. ΣΥΝΙΣΤΑ στα κράτη μέλη, προκειμένου να διευ κολυνθεί η πρόσβαση αυτή και να είναι όσο το δυνα τόν ευρύτερη: 1. Να βοηθήσουν ώστε να καταστεί συνειδητό, μέοα στις επιχειρήσεις, το γεγονός ότι οι ικανότητες των εργαζομένων και η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων είναι αλληλένδετες, ώστε να εν θαρρύνουν τις επιχειρήσεις να δίδουν προτεραιό τητα στη βελτίωση της ποιότητας και των ικανο τήτων του προσωπικού τους και να εφαρμόζουν (3) Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτοιν: «Η απασχόληση στην Ευρώπη» (1992). Ht 23. 7. 93 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων Αριθ. L 181/39 σχέδια και προγράμματα επιμόρφωσης, που ενδείκνυνται για το μέγεθος και για τους στόχους τους, ευαισθητοποιώντας και ενημερώνοντας ανάλογα τα διευθυντικά στελέχη. 7. Να υποστηρίξουν τις πρωτοβουλίες που επιτρέ πουν στους εργαζομένους που το επιθυμούν να αξιολογήσουν τις ανάγκες τους όσον αφορά τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. Αυτά τα σχέδια και προγράμματα μπορούν να καταρτίζονται με συνεκτίμηση των διαθέσιμων ανθρώπινων και χρηματοδοτικών πόρων, της οργάνωσης της εργασίας, των μελλοντικών ανα γκών σε επαγγελματικά προσόντα και της ανά γκης να προβλέπεται η βιομηχανική και τεχνολο γική εξέλιξη, καθώς και της υπερεθνικής διάστα σης της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης. 2. Να προβλέπουν κίνητρα και ειδικά μέτρα τεχνι των μικρομεσαίων κής υποστήριξης υπέρ επιχειρήσεων. Στα μέτρα αυτά μπορούν να συμπεριλαμβάνο νται, για παράδειγμα, η παροχή συμβουλών όσον αφορά την κατάρτιση και η υποστήριξη για τον προσδιορισμό των αναγκών τους σε θέματα κατάρτισης. 3. Να ενθαρρύνουν τις επιχειρήσεις να προωθήσουν τη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση που απαιτεί ται για την ανάπτυξη τους, συνεκτιμώντας την ιδιαίτερη κατάσταση των εργαζομένων στις εν λόγω επιχειρήσεις, προκειμένου ιδίως να προωθη θούν, τα μέτρα που περιγράφονται στα κατωτέρω σημεία. 4. Να προβλέπουν κατάλληλα, αναγκαία και επαρ κή κίνητρα και ειδικά μέτρα τεχνικής υποστήρι ξης υπέρ των επιχειρήσεων που βρίσκονται αντι μέτωπες με διεργασία βιομηχανικών μετασχημα τισμών, ώστε να διευκολύνονται η κατάρτιση και ο επαγγελματικός αναπροσανατολισμός των ερ γαζομένων σ' αυτές. 5. Να προάγουν τη συνεχή επαγγελματική κατάρτι ση ώστε να αποτελέσει αυτή ουσιώδη παράγοντα της περιφερειακής και τοπικής ανάπτυξης, λαμ βάνοντας υπόψη τις ειδικές ανάγκες των εργαζο μένων και των επιχειρήσεων. Να υποστηρίζουν τη δημιουργία συνεργασιών, κυρίως σε περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο, με σκοπό την ανάλυση των αναγκών της επιχείρησης και των εργαζομένων και την παροχή πληροφο ριών σχετικά με τις δυνατότητες κατάρτισης, ώστε να εξασφαλίζεται η κατά το δυνατόν καλύτερη εξισορρόπηση μεταξύ προσφοράς και ζήτησης. 6. Να τονίσουν στους εργοδότες ότι οφείλουν να ενημερώνουν τους εργαζομένους στις επιχειρήσεις τους, το νωρίτερο δυνατό και, ενδεχομένως, κατά την πρόσληψη τους, σχετικά με την πολιτική και τις δραστηριότητες που διεξάγει η επιχείρηση στον τομέα της συνεχούς επαγγελματικής κατάρ τισης και της προσωπικής ανάπτυξης, καθώς και σχετικά με τους όρους πρόσβασης στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένης και της δυνατότητας να τεθούν σε διαθεσιμότητα με σκοπό την συνεχή επαγγελματική κατάρτιση. Αυτή η αξιολόγηση μπορεί να διεξάγεται εντός ή εκτός της επιχειρήσεως ή/και σε συνεργασία με εξειδικευμένους οργανισμούς. Η εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων έχει εμπι στευτικό χαρακτήρα. 8. Να διευκολύνουν την ενημέρωση και τη διαβού λευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων ή, αν δεν υπάρχουν εκπρόσωποι, με τους ίδιους τους εργαζομένους, σχετικά με την επεξεργασία και την εφαρμογή των σχεδίων και προγραμμά των κατάρτισης της συγκεκριμένης επιχείρησης. 9. Να ευαισθητοποιούν τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις σχετικά με τη σημασία της συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης χάρις στην οποία αποκτώνται τα κατάλληλα προσόντα για την αγο ρά εργασίας. Για το σκοπό αυτό, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι η κατάρτιση δεν περιορίζεται μόνο στην ειδι κή προσαρμογή για τη συγκεκριμένη θέση εργασί ας αλλά παρέχει τα μέσα πρόβλεψης και διατήρη σης υπό έλεγχο της εξέλιξης των συστημάτων παραγωγής και οργάνωσης της εργασίας, για να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων και να βελτιωθούν οι επαγγελματικές προοπτικές των εργαζομένων. 10. Να διευκολύνουν την ανάπτυξη των πιό κατάλλη λων μεθόδων διδασκαλίας και εκμάθησης στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση, οι οποίες διευ κολύνουν την πρόσβαση των εργαζομένων στη συνεχή επαγγελματική κατάρτιση- π. χ. μέθοδοι αυτοεκπαίδευσης στο χώρο εργασίας, εκμάθηση εξ αποστάσεως, εκμάθηση με την επικουρία των μέσων επικοινωνίας και λοιπά. 11. Να καθιστούν δυνατό για τους λιγότερο ειδικευ μένους εργαζομένους, υπό οιοδήποτε καθεστώς εργάζονται, να επωφελούνται από τις δράσεις συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης που τους επιτρέπουν να φθάσουν το πρώτο επίπεδο προ σόντων και τους παρέχουν τις βάσεις για να χειρίζονται τις νέες τεχνολογίες. Πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα η πρόσβαση στη συνεχή κατάρτιση των εργαζομένων, ατόμων ή ομάδων που από τίνος χρόνου δεν μπόρεσαν να παρακολουθήσουν μαθήματα επιμόρφωσης ή που έχουν μειωμένες δυνατότητες για την εξεύρεση εργασίας και περιορισμένες επαγγελματικές προ οπτικές. 12. Να ενθαρρύνουν την πρόσβαση και ουσιαστική συμμετοχή των γυναικών στη συνεχή επαγγελμα τική κατάρτιση. Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί να ανοιχθούν στις γυναίκες νέα επαγγελματικά πεδία και να ευνοη θεί η εκ νέου ανάληψη επαγγελματικής δραστη ριότητας μετά από διακοπή της. Η? Αριθ. L181/40 Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων 23. 7. 93 13. Να ενθαρρύνουν την πρόσβαση και τη συμμετοχή των νέων που διαθέτουν επαγγελματικά προσόν τα ή επαγγελματική πείρα, ασχέτως επιπέδου ικα νοτήτων τους, στη συνεχή επαγγελματική κατάρ τιση ώστε να μπορέσσουν να αξιοποιήσουν πλή ρως τις δυνατότητες τους και να αποκτήσουν ικανότητες τόσο για το παρόν όσο και για το μέλλον. 14. Να ενθαρρύνουν την πρόσβαση και συμμετοχή των ανέργων στη συνεχή επαγγελματική κατάρτι ση. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στους από μακρού χρόνου ανέργους με ανεπαρκή ή/και μη κατάλληλα προσόντα, προκειμένου να βελτιωθεί η επαγγελματική ένταξη και επανένταξη τους. γ) να υποστηρίξει την ενδεδειγμένη μεταφορά τεχνογνωσίας μεταξύ των κρατών μελών η οποία έχει σημασία για την εφαρμογή του σημείου II, μέσω διακρατικών εταιρικών σχέ σεων και δικτύων, προς όφελος ιδίως των περιφερειών, των τομέων, των τύπων επιχει ρήσεων και των κατηγοριών εργαζομένων με τη λιγότερο ανεπτυγμένη πρόσβαση στην συνεχή κατάρτιση. ΚΑΛΕΙ επίσης την Επιτροπή να υποστηρίξει τις ενέργειες των κοινωνικών εταίρων σε κοινοτικό επίπεδο, στο πλαίσιο του κοινωνικού διαλόγου, προκειμένου να υπάρξει βαθύτερος προβληματι σμός σχετικά με την πρόσβαση στη συνεχή κατάρ τιση. Ο διάλογος αυτός ενδέχεται να οδηγήσει σε συμβατικές σχέσεις, εφόσον το κρίνουν σκόπιμο οι κοινωνικοί εταίροι, Η συνεχής επαγγελματική κατάρτιση των ανέρ γων που συνεπάγεται τη συμμετοχή των επιχειρή σεων, ενδείκνυται όλως ιδιαιτέρως για την προώ θηση της επανένταξης στην αγορά εργασίας. IV. 1. ΚΑΛΕΙ τα κράτη μέλη να υποβάλουν στην Επι τροπή, τρία έτη μετά την η}ΐερομηνία έκδοσης της παρούσας σύστασης, έκθεση σχετικά με τα μέτρα που έλαβαν κατ' εφαρμογή των σημείων 1 και II, 15. Να ευνοούν, στα πλαίσια των πολιτικών των σχε τικών με την πρόσβαση στη συνεχή επαγγελματι κή κατάρτιση» την υπερεθνική διάσταση, και δη προκειμένου να διευκολυνθεί η ελεύθερη κυκλο-. φορία των εργαζομένων. III. 1. ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή να ενισχύσει τη συνεργασία με τα κράτη μέλη και τους κοινωνικούς εταίρους, στο πλαίσιο ιδίως της συμβουλευτικής επιτροπής επαγγελματικής κατάρτισης, προκειμένου να υπο στηριχθεί η εφαρμογή του σημείου II. 2. ΚΑΛΕΙ προς τούτο την Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη και χρησιμοποιώντας τα κοινο τικά προγράμματα δράσης και πρωτοβουλίες που υπάρχουν στον τομέα της κατάρτισης, συμπερι λαμβανομένου, ενδεχομένως, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου καθώς και των ειδικευμένων οργανισμών στην Κοινότητα, όπως, είναι το Ευρωπαϊκό κέντρο για την ανάπτυξη της επαγ γελματικής κατάρτισης (Cedefop) α) να διαδώσει και να εμπλουτίσει τις συγκριτι κές πληροφορίες για τα συστήματα συνεχούς επαγγελματικής κατάρτισης, συμπεριλαμβανο μένων των ισχυουσών διατάξεων και μεθόδων για την ένταξη των νέων που ζητούν εργασία και των από μακρού χρόνου ανέργων β) να διευκολύνει τις ανταλλαγές εμπειριών και μεθόδων σχετικά με τους σημαντικότερους πειραματισμούς συνεχούς κατάρτισης· 2. ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή: α) να υποβάλει, βάσει των εκθέσεων των κρατών μελών και των αποτελεσμάτων του κοινωνι κού διαλόγου, έκθεση αξιολόγησης σχετικά με την επιτευχθείσα πρόοδο βάσει των συστάσε ων των σημείων Ι και II στον τομέα της πρόσβασης στη συνεχή επαγγελματική κατάρ τιση στην Κοινότητα· β) να υποβάλει την εν λόγω έκθεση αξιολόγησης, εντός ενός έτους από την ημερομηνία που αναφέρεται στο σημείο IV 1, στη συμβουλευ τική επιτροπή για την επαγγελματική κατάρ τιση, 3. ΚΑΛΕΙ την Επιτροπή να υποβάλει την εν λόγω έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και να την διαβιβάσει στους κοινωνι κούς εταίρους σε κοινοτικό επίπεδο. Λουξεμβούργο, 30 Ιουνίου 1993. Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος S. BERGSTEIN Η°ι ISSN 0254-1483 COM(97) 180 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 16 15 04 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-191-GR-C ISBN 92-78-19453-0 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο 52>