title: Πρόταση απόφασης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (1998-2002)

eurovoc_concepts:
EU programme
EU research policy
research and development
technological change

formats: html pdf pdfa1b print

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 30. 04. 1997 COM(97) 142 τελικό 97/0119 (COD) 97/0120 (CNS) ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ Π ρ ό τ α ση ΠΑΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ, ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ (1998-2002) Π ρ ό τ α ση ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΕΥΡΑΤΟΜ) (1998-2002) (υποβληθβίσβς από την Επιτροπή) Αιτιολογική έκθεση Εισαγωγή Το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης πρέπει να αποτελέσει για την Ευρωπαϊκή Ένωση την ευκαιρία να θέσει σε εφαρμογή μια νέα προσέγγιση της κοινοτικής έρευνας, στον προσαρμοσμένη στις σύγχρονες προκλήσεις και στις προσδοκίες των ευρωπαίων πολιτών. πολιτικής τομέα της Καθώς απομένουν τρία έτη μέχρι την είσοδο της νέας χιλιετίας και ενώ έχει αρχίσει η ιστορική πορεία προς την οικονομική τον επαναπροσδιορισμό της θεσμικής οργάνωσης της, κυρίως με την προοπτική της προσχώρησης νέων κρατών μελών, η Ένωση βρίσκεται σε κρίσιμη φάση της ιστορίας της. νομισματική ένωση και και Το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να ενταχθεί σ' αυτή τη δυναμική, συνεισφέροντας με τα δικά του μέσα στη δημιουργία των καλύτερων δυνατών συνθηκών για την είσοδο της ευρωπαϊκής κοινωνίας στον 21ο αιώνα. Για να το επιτύχει, δεν μπορεί να είναι απλή προέκταση των τεσσάρων προγραμμάτων-πλαισίων που προηγήθηκαν. Πρέπει να σημειώσει τομή έναντι αυτών, χωρίς την οποία θα ετίθετο σε κίνδυνο η ίδια η έννοια του προγράμματος-πλαισίου. Η γοργή εξέλιξη του κόσμου δεν επιτρέπει προσκόλληση στις υπάρχουσες δομές. Συνεπώς, για να ικανοποιηθούν οι προσδοκίες των πολιτών της Ένωσης, πρέπει να υπάρχει η ικανότητα να λαμβάνεται υπόψη στη δράση της μια ολόκληρη σειρά σημαντικών εξελίξεων: - το ζήτημα της απασχόλησης, πρώτο μέλημα των ευρωπαίων πολιτών - οι ολοένα μεγαλύτερες απαιτήσεις της κοινωνίας σε σχέση με την ποιότητα ζωής και την υγεία, ειδικότερα με την ποιότητα της διατροφής και του περιβάλλοντος, και ο εντεινόμενος προβληματισμός για και κοινωνικές επιπτώσεις της προόδου των γνώσεων τις ηθικές - η παγκοσμιοποίηση της οικονομικής δραστηριότητας, των συναλλαγών της αγοράς και των γνώσεων, η θεαματική αύξηση της επιστημονικής και τεχνολογικής προόδου και η συνεχής αύξηση του κόστους της έρευνας· - η των εμφάνιση, πέραν παραδοσιακών συνασπισμών, και βιομηχανικών δυνάμεων στην Ασία και στη Λατινική Αμερική, οι οποίες θα αναδειχθούν σε λίγο και σε επιστημονικές και τεχνολογικές δυνάμεις- νέων οικονομικών τριών 5ο πρέπει επομένως πρόγραμμα-πλαίσιο Το να προσδιοριστεί μέσα σε ένα ριζικά νέο και ταυτοχρόνως μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Είναι συνεπώς αναγκαία η υιοθέτηση νέας προσέγγισης όσον αφορά την κοινοτική έρευνα, η οποία θα είναι επαρκώς ανοικτή ώστε να λαμβάνει υπόψη και την αναπόφευκτη αβεβαιότητα ως προς τις προτεραιότητες και τις ανάγκες που θα προκύψουν με την προοπτική του 20001. Μια νέα προσέγγιση της κοινοτικής έρευνας Επί περισσότερα από 12 έτη, η Ένωση ασκεί πρωτότυπη πολιτική στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης με πολυετή προγράμματα-πλαίσια. Παρά τα σχετικά περιορισμένα μέσα της, η πολιτική αυτή επηρεάζει σημαντικά τις ερευνητικές δραστηριότητες των κρατών μελών, έχοντας μεταξύ άλλων συντελέσει στην επιτυχή δικτύων συγκρότηση συνεργασίας. διευρωπαϊκών πολυάριθμων Το πρόγραμμα-πλαίσιο, χρήσιμο μέσο προγραμματισμού, μετετράπη με την πάροδο των ετών σε ένα γενικό πλαίσιο για μια σειρά δραστηριοτήτων αναμφισβήτητα υψηλής ποιότητας, οι οποίες όμως καλύπτουν υπερβολικά μεγάλο αριθμό διάσπαρτων θεματικών πεδίων. Ταυτόχρονα, λόγω των περιορισμών που έχουν επιβληθεί στη διαδικασία λήψης των αποφάσεων που το αφορούν και στη λειτουργία του, η Όπως και ο προκάτοχος του, το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο αποτελείται στην πραγματικότητα από δύο διακριτά νομοθετικά μέσα τα οποία αντιστοίχως καλύπτουν ερευνητικές δραστηριότητες στον μη πυρηνικό και τον πυρηνικό τομέα και συνεπώς θεσπίζονται το πρώτο βάσει της Συνθήκης ΕΚ και το δεύτερο βάσει της Συνθήκης ΕΥΡΑΤΟΜ. Στην παρούσα αιτιολογική έκθεση ως «5ο πρόγραμμα- πλαίσιο» νοούνται και τα δύο μέσα ταυτοχρόνως. εφαρμογή του έχει γίνει επίπονη, σε ορισμένες περιπτώσεις όχι κατάλληλα προσαρμοσμένη στην πραγματικότητα και στο ρυθμό των κοινωνικών, οικονομικών και επιστημονικών εξελίξεων. Επικέντρωση και ευελιξία αποτελούν τα κυρίαρχα στοιχεία των επιδιωχθέντων αλλαγών για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο. Για να μπορεί να εκπληρώσει καλύτερα τον προορισμό του στο πλαίσιο της Ένωσης, το πρόγραμμα-πλαίσιο θα έπρεπε να αναπροσαρμοστεί σε δύο επίπεδα: Πρέπει να απλουστευθούν ουσιαστικά οι διαδικασίες λήψης των αποφάσεων που το αφορούν και λειτουργίας του. Αυτό προϋποθέτει τη μετάβαση από την έγκριση με ομοφωνία, που απαιτείται σήμερα, στην έγκριση με ειδική πλειοψηφία. Παρόμοια τροποποίηση προβλέπεται σήμερα στο πλαίσιο των εργασιών της Διακυβερνητικής Διάσκεψης. Πρέπει να τεθεί αποφασιστικά στην υπηρεσία μιας πολιτικής της Ένωσης στον τομέα της έρευνας, η οποία: - θα στηρίζεται στις ακόλουθες τρεις θεμελιώδεις αρχές: - επιστημονική κα τεχνολογική αριστεία, - τη συνάφεια με τους στόχους των γενικών πολιτικών της Ένωσης, - ευρωπαϊκή "προστιθέμενη αξία"· - θα διαμορφώνεται με γνώμονα όχι μόνον την επιστημονική και τεχνολογική δυναμική, αλλά και τις οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες της Ένωσης και τη συνολική ανταγωνιστικότητα της· - θα δίνει περισσότερη έμφαση στη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων - θα εστιάζει τις προσπάθειες στην επίτευξη περιορισμένου αριθμού στόχων. Όπως υπογραμμίστηκε εξάλλου στην «Πρώτη έκθεση για την οικονομική και κοινωνική συνοχή», πολλά από τα θεματικά πεδία προτεραιότητας που προτείνονται στο 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο έχουν ιδιαίτερη σημασία όσον αφορά την ενίσχυση της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της ιδίως η κατάρτιση και η κινητικότητα των Ένωσης, ερευνητών, η τόνωση της καινοτομίας και η διάδοση των αποτελεσμάτων της έρευνας καθώς και η ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας, ειδικότερα η δημιουργία δικτύων ερευνητών στα διάφορα πεδία έρευνας. Για να υπάρξει ανταπόκριση στις ανησυχίες των πολιτών σχετικά με τις πιθανές συνέπειες της προόδου των γνώσεων και των τεχνολογιών, πρέπει αφετέρου να μελετηθούν οι ηθικές πτυχές της έρευνας και της εφαρμογής των αποτελεσμάτων της. Η διεξαγωγή έρευνας βάσει του προγράμματος-πλαισίου πρέπει επιπλέον να υπόκειται ρητά στην τήρηση των θεμελιωδών ηθικών αρχών. Για να εξασφαλιστεί η διαφάνεια της προτεινόμενης προσέγγισης για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο, εφαρμόστηκε σταδιακή διαδικασία, που συνίστατο στη διαδοχική υποβολή τριών εγγράφων: στις 12 Ιουλίου 1996, υπεβλήθη η ανακοίνωση "Για να διαπλάσουμε το μέλλον" με τις γενικές κατευθύνσεις που προτείνονται· στις 20 Νοεμβρίου 1996, υπεβλήθη το πρώτο έγγραφο εργασίας με λεπτομέρειες σχετικά με τη δομή του και, στις 12 Φεβρουαρίου 1997, το δεύτερο έγγραφο εργασίας, στο οποίο προσδιορίζονταν οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι των προβλεπόμενων δραστηριοτήτων. Στην κατάρτιση της πρότασης ελήφθησαν επίσης σε μεγάλο βαθμό υπόψη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης των δραστηριοτήτων των προηγούμενων περιόδων, ειδικότερα δε τα συμπεράσματα και οι συστάσεις της επιτροπής αξιολόγησης τελευταίας δραστηριοτήτων πενταετίας του προγράμματος-πλαισίου υπό την προεδρία του υποκόμη Etienne Davigon. των της 4 Έξι μεγάλα θεματικά πεδία δράσης Η νεωτεριστική προσέγγιση που υιοθετήθηκε για τον καθορισμό του περιεχομένου του 5ου προγράμματος- πλαισίου δύο ευθύς χαρακτηριστικά του: εκδηλώνεται εξ αρχής με - Για πρώτη φορά τίθενται με τόση σαφήνεια κα βασικά ακριβείς κατηγορηματικότητα κοινωνικοοικονομικοί, για όλα τα επίπεδα της δράσης: για το πρόγραμμα-πλαίσιο τα προγράμματα που το απαρτίζουν και τέλος, για τις δραστηριότητες που προβλέπονται στα προγράμματα αυτά. στο σύνολο του, για στόχοι, - Παράλληλα, για τον καθορισμό του περιεχομένου του προγράμματος-πλαισίου, προσδιορίστηκε ένα σύνολο αναλυτικών αντικειμενικών κριτηρίων, που χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: κοινωνικά αιτήματα, με προεξάρχον την επίδραση στην απασχόληση, επιστημονική, τεχνολογική και οικονομική ανάπτυξη, όπου βασικός στόχος είναι η Ευρωπαϊκής της ανταγωνιστικότητας αύξηση Ένωσης, και "ευρωπαϊκή προστιθέμενη αξία". της Τα ίδια κριτήρια που χρησιμοποιήθηκαν για τον καθορισμό του περιεχομένου του 5ου προγράμματος-πλαισίου θα εξακολουθήσουν να εφαρμόζονται και στα διάφορα στάδια της εφαρμογής του. Για να διευκολυνθεί η συγκέντρωση των προσπαθειών στην επιδίωξη περιορισμένου αριθμού στόχων, το πρόγραμμα- πλαίσιο διαρθρώνεται σε έξι μεγάλα προγράμματα σε συνάρτηση με τους τέσσερις τύπους δράσης που προβλέπονται στη Συνθήκη για την εφαρμογή του προγράμματος-πλαισίου: τρία "θεματικά" προγράμματα που εμπίπτουν στην πρώτη δράση υπό την έννοια της Συνθήκης και τρία "οριζόντια" προγράμματα που εμπίπτουν ανά ένα στη δεύτερη, τρίτη και τέταρτη δράση υπό την έννοια της Συνθήκης. Τα γενικά θεματικά πεδία αυτών των δράσεων και οι λόγοι για τους οποίους επιλέχθηκαν για την ανάληψη δράσης στο επίπεδο της Ένωσης έχουν ως εξής: "Θεματικά" προγράμματα "Ανακάλυψη του πλούτου των έμβιων συστημάτων και των οικοσυστημάτων" Η πρόοδος των γνώσεων και των τεχνολογιών στους τομείς των έμβιων συστημάτων και του περιβάλλοντος είναι απαραίτητη για την άσκηση των πολιτικών της Ένωσης κυρίως στους τομείς της υγείας, της γεωργίας, της αλιείας και του περιβάλλοντος καθώς και της βιομηχανικής πολιτικής της. Στο χώρο αυτό, αναμένεται να αναδυθεί σύντομα ένα ευρύ φάσμα νέων αγορών με λαμπρές προοπτικές ανάπτυξης και δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας. Για να εκμεταλλευθεί τις αγορές αυτές με τα καλύτερα αποτελέσματα για την ποιότητα ζωής των πολιτών της, η Ένωση μπορεί να στηριχθεί στη μακρά παράδοση που έχει στη μοριακή βιολογία και βιοχημεία, στην ιατρική και φαρμακευτική έρευνα, στην αγρονομία και στις επιστήμες του περιβάλλοντος, καθώς και στο σημαντικό βιομηχανικό δυναμικό της στους αντίστοιχους κλάδους. "Ανάπτυξη μιας φιλικής προς τον πολίτη κοινωνίας της πληροφορίας" Η γέννηση της κοινωνίας της πληροφορίας μπορεί να συνεισφέρει αποφασιστικά στην ανάκαμψη της οικονομίας και στην ανάδειξη νέων μορφών απασχόλησης στην Ένωση: η ανάπτυξη των τεχνολογιών των πληροφοριών και επικοινωνιών και οι εφαρμογές τους θα οδηγήσουν στη δημιουργία πολλών χιλιάδων θέσεων εργασίας στην Ευρώπη. Αντιμέτωπη με τον εντεινόμενο διεθνή ανταγωνισμό και εφόσον ενδιαφέρεται να εκμεταλλευθεί την πολιτιστική ποικιλομορφία που είναι ο πλούτος της, η Ένωση οφείλει να αναπτύξει τις τεχνολογίες εκείνες που θα της επιτρέψουν να εφαρμόσει ένα πρωτότυπο και φιλικό προς τον πολίτη μοντέλο κοινωνίας της πληροφορίας. Η κοινωνία της πληροφορίας επιφέρει ριζικές αλλαγές στη βιομηχανία και στην κοινωνία: η εγκαθίδρυση της προσφέρει στους πολίτες και στις επιχειρήσεις πολλαπλές δυνατότητες άσκησης νέων δραστηριοτήτων στους τομείς του εμπορίου, της εργασίας, των μεταφορών, της παιδείας, της υγείας καθώς και στον πολιτιστικό τομέα. Οι τεχνολογίες που συνδέονται με την κοινωνία της πληροφορίας διεισδύουν σε όλους τους τύπους βιομηχανικής δραστηριότητας και σε όλους τους τομείς της κοινωνίας. Οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις τους εκτείνονται πολύ πέραν των βιομηχανιών που παράγουν τον εξοπλισμό και τις υπηρεσίες πληροφοριών και επικοινωνιών. "Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης" Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και η εφαρμογή ενός μοντέλου αρμονικής και αειφόρου ανάπτυξης αποτελούν δύο αλληλοσυμπληρούμενους και αδιαίρετους στόχους για την Ένωση: τα ανταγωνιστικά προϊόντα και διεργασίες στην αγορά του μέλλοντος τα οποία θα δημιουργούν θέσεις εργασίας θα είναι επίσης "καθαρά" και νοήμονα. Η ανάπτυξη, η εξέλιξη, η διάδοση και η εφαρμογή των απαραίτητων για το σκοπό αυτό γνώσεων και τεχνολογιών έχουν καίρια σημασία για την άσκηση τόσο της βιομηχανικής πολιτικής της Ένωσης όσο και της πολιτικής της σε πολλούς άλλους τομείς, κυρίως των μεταφορών και της ενέργειας με τις διάφορες μορφές της. Στους ανωτέρω τομείς, όπως αυτός της βιοτεχνικής παραγωγής, πρόκειται για την ανάπτυξη και διάδοση συστημάτων, προϊόντων και διεργασιών υψηλής προστιθέμενης αξίας, ταυτοχρόνως ανταγωνιστικών, οικονομικών και αποδοτικών και ελάχιστα επιβλαβών για το περιβάλλον. Ο στόχος της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης πρέπει επίσης να επεκταθεί στο θαλάσσιο χώρο καθώς και στο αστικό περιβάλλον, που αποτελεί το πλαίσιο ζωής και δραστηριότητας της πλειονότητας των ευρωπαίων πολιτών. "Οριζόντια" προγράμματα "Εδραίωση του ρόλου της ευρωπαϊκής έρευνας στο διεθνή χώρο" Σε ένα κόσμο που χαρακτηρίζεται από την ολοένα εντεινόμενη παγκοσμιοποίηση της οικονομίας, των προβλημάτων και των διακυδευόμενων συμφερόντων, η διεθνής συνεργασία αποτελεί πλέον σημαντική συνιστώσα της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον τομέα της έρευνας. Η συνεργασία αυτή συμβάλλει ουσιαστικά στην εφαρμογή της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης, πρωτίστως έναντι των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, των οποίων προετοιμάζεται η προσχώρηση. Μπορεί να ενισχύσει το ρόλο της Ένωσης στη διεθνή σκηνή. Η επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία μπορεί επίσης να επιτρέψει στην Ένωση να εδραιώσει βιομηχανικές συνεργασίες και να πάρει μέρος σε νέες αγορές. Διευκολύνει την πρόσβαση των ευρωπαϊκών εργαστηρίων και επιχειρήσεων σε επιστημονικές γνώσεις που παράγονται εκτός της Ένωσης και εξυπηρετούν τα συμφέροντα της. "Καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των MME" Η καινοτομία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας. Για να είναι σε θέση η ευρωπαϊκή έρευνα να ασκήσει την πλήρη επιρροή της στην οικονομική ανάπτυξη και στην απασχόληση και να αποδώσει πρακτικά αποτελέσματα καθώς και οικονομικώς προσοδοφόρα και κοινωνικώς αποδεκτά επιτεύγματα, πρέπει να συγκροτηθούν μηχανισμοί προώθησης και καινοτομίας, εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων της επιστημονικής προσπάθειας και παροχής κινήτρων για την ίδρυση καινοτόμων επιχειρήσεων. Φορείς και, ταυτόχρονα, βασικοί συντελεστές της καινοτομίας, οι MME, που εξασφαλίζουν τα 2/3 των θέσεων εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πρέπει να μπορούν να έχουν ευχερή πρόσβαση στις προηγμένες τεχνολογίες που τους χρειάζονται καθώς και στις δυνατότητες που παρέχουν τα ερευνητικά προγράμματα της Ένωσης. "Αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού" Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της Ευρώπης στον τομέα της επιστήμης και της τεχνολογίας, όπως άλλωστε και σε πολλούς άλλους, είναι το ανθρώπινο δυναμικό της: το ποιοτικό επίπεδο των ερευνητών, των μηχανικών και των τεχνικών της. Ενόψει της σοβαρότητας των προβλέψιμων αναγκών, το δυναμικό αυτό πρέπει να διαφυλαχθεί, να αυξηθεί και να αξιοποιηθεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. 7 Ταυτόχρονα, η Ένωση οφείλει να συμβάλει στην προβολή επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας. της ευρωπαϊκής Για να προσδιοριστούν ακριβέστερα οι σημερινές και μελλοντικές τάσεις και ανάγκες - οικονομικές και κοινωνικές - της ευρωπαϊκής κοινωνίας, είναι επίσης απαραίτητο να ενεργοποιηθεί η μακρά παράδοση της Ευρώπης στην έρευνα στις κοινωνικές και οικονομικές επιστήμες με επίκεντρο έναν περιορισμένο αριθμό σημαντικών θεμάτων. Διάρθρωση των προγραμμάτων: μεγαλύτερη επικέντρωση και αποτελεσματικότητα Τα "θεματικά" και τα "οριζόντια" προγράμματα είναι συμπληρωματικά και, ταυτόχρονα, αλληλένδετα. Για να μεγιστοποιηθεί στην η αποτελεσματικότητα εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων και την καινοτομία), προτείνεται να ληφθούν υπόψη στο μέγιστο δυνατό βαθμό οι στόχοι των δράσεων "θεματικά" προγράμματα. II, III και IV στα (ιδίως υλοποίησης, Κατόπιν αυτού, μια από τις πρωταρχικές λειτουργίες των "οριζόντιων" προγραμμάτων είναι η διασφάλιση της συντονισμένης του προγράμματος-πλαισίου, όλων των δραστηριοτήτων που τους. Τα "οριζόντια" συνδέονται με τους στόχους προγράμματα την επομένως εναρμονισμένη εφαρμογή των "θεματικών" προγραμμάτων, έχοντας παράλληλα και τους δικούς τους στόχους. υποβοηθήσουν επίπεδο στο θα Τα θεματικά προγράμματα, από την άλλη πλευρά, είναι διαρθρωμένα κατά τρόπον ώστε να συμβιβάζουν τη βούληση να επικεντρωθούν οι προσπάθειες σε περιορισμένο αριθμό στόχων με την ανάγκη διατήρησης και ενίσχυσης των επιστημονικών και τεχνολογικών βάσεων της Ένωσης. Για το σκοπό αυτό, καθένα από τα τρία θεματικά προγράμματα περιλαμβάνει: - Μια σειρά "κεντρικών δράσεων", - Δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών, - Δραστηριότητες για τη στήριξη των υποδομών της έρευνας. Περιεχόμενο των "Θεματικών" προγραμμάτων Κεντρικές δράσεις Οι κεντρικές δράσεις συνιστούν τη μεγαλύτερη καινοτομία του 5ου προγράμματος-πλαισίου. Προτείνονται 16 δράσεις, αριθμός ο οποίος δεν είναι πρέπον να ξεπεραστεί εάν ληφθεί υπόψη το πνεύμα επικέντρωσης που πρέπει να προεξάρχει κατά την κατάρτιση του 5ου προγράμματος-πλαισίου. Οι κεντρικές αυτές δράσεις συνδέονται με οικονομικούς και κοινωνικούς στόχους οι οποίοι είναι σήμερα δυνατόν να θεωρηθούν ως βασικοί για το ορατό μέλλον της Ένωσης. Οι κεντρικές δράσεις: ορίζονται σε συνάρτηση με τα προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν και με σαφείς οικονομικές και κοινωνικές επιδιώξεις- κινητοποιούν στο πλαίσιο μιας σφαιρικής προσέγγισης (systems approach) τους πόρους των διαφόρων κατάλληλων επιστημονικών κλάδων, τεχνολογιών και τεχνογνωσίας καθώς και αντίστοιχες ειδικότητες ποικίλης προέλευσης* καλύπτουν το πλήρες φάσμα των δραστηριοτήτων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων τους, από τη βασική έρευνα έως την ανάπτυξη και την επίδειξη· εντάσσονται απόλυτα σε μια ευρωπαϊκή θεώρηση: ένας από τους κυριότερους στόχους τους είναι η συμβολή στη σύγκλιση των προσπαθειών του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα της Ευρώπης στο θεματικό πεδίο που καλύπτει η καθεμία1 σχεδιάζονται και υλοποιούνται σε στενή συνεργασία με κοινότητα και τις επιχειρήσεις, την επιστημονική γενικότερα με το σύνολο των συντελεστών και των χρηστών της έρευνας και με σχήματα σύνδεσης που είναι δυνατόν να ποικίλουν. Το σχήμα της κεντρικής δράσης συνδυάζει επομένως αυστηρότητα των επιστημονικών και τεχνολογικών στόχων και ελαστικότητα καθορισμό ακρίβεια στον και στον καθορισμό των όρων και των μέσων εφαρμογής τους (προσέγγιση "από τη βάση προς την κορυφή"). Συνολικά επιτρέπει την εισαγωγή μεγαλύτερης ευελιξίας στη σύσταση των εταιρικών συνεργασιών καθώς και στη χρηματοδότηση και την εκτέλεση των εργασιών. Οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών κλασικό Οι δραστηριότητες αυτές, που αποτελούν συστατικό των προηγούμενων προγραμμάτων-πλαισίων αλλά στο 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο καλύπτουν περιορισμένο αριθμό πεδίων, τα οποία επιλέχθηκαν με βάση τις τρεις καλύτερες τις κεντρικές δράσεις. κατηγορίες κριτηρίων, συμπληρώνουν Σκοπός τους είναι να συμβάλουν στη διατήρηση και στην ενίσχυση του ρεύματος ιδεών και γνώσεων καθώς και της τεχνολογικής δυναμικότητας στην Ευρώπη σε πεδία έρευνας προτεραιότητας και βασικών τεχνολογιών που παρέχουν προοπτικές πολλαπλών εφαρμογών περιορισμένα σε αριθμό και μη καλυπτόμενα από τις κεντρικές δράσεις. Η στήριξη των υποδομών της έρευνας Επιδιώκεται ο διττός στόχος της συμβολής στην καλύτερη δυνατή αξιοποίηση της υποδομής που διαθέτει η Ευρώπη στην έρευνα και της ενίσχυσης της συνοχής του ευρωπαϊκού ερευνητικού ιστού, με την προώθηση της πρόσβασης στις εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας και στα κέντρα αριστείας, τη χρηματοδότηση κατάλληλων έργων, τη δικτύωση των υποδομών και με την ανάπτυξη δικτύων τηλεματικής για την έρευνα. Περιεχόμενο των "οριζόντιων" προγραμμάτων Τα "οριζόντια" προγράμματα τοποθετούνται στο σημείο τομής της πολιτικής της Ένωσης στον τομέα της έρευνας με την εξωτερική της πολιτική, την πολιτική της σε θέματα καινοτομίας και την πολιτική της στον τομέα της εκπαίδευσης της επαγγελματικής προώθησης της κινητικότητας των προσώπων καθώς και την κατάρτισης, και Ο κοινωνική πολιτική της και την πολιτική της στο ζήτημα της απασχόλησης. Τα προγράμματα αυτά περιλαμβάνουν: συντονισμού, δραστηριότητες και πλαισίωσης των δραστηριοτήτων που αντιστοιχούν στους στόχους τους και προβλέπονται στα "θεματικά" προγράμματα· υποστήριξης ειδικές δραστηριότητες συνδεόμενες με τους στόχους τομείς που των πολιτικών της Ένωσης στους καλύπτουν, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να υπαχθούν στα "θεματικά" προγράμματα. Θα υπάρχει στενός συντονισμός μεταξύ των ανωτέρω δύο κατηγοριών δραστηριοτήτων καθώς και μεταξύ αυτών και "θεματικών" δραστηριοτήτων των προγραμμάτων. αντίστοιχων των Αναπροσαρμοσμένη και προσαρμοστική εφαρμογή: αύξηση της ευελιξίας και απλούστευση Για να επιτευχθούν οι στόχοι που καθορίζονται για το 5ο νέου πρόγραμμα-πλαίσιο, περιεχομένου, και ευρεία ανανέωση της εφαρμογής με τρεις πτυχές: επιβάλλεται, πέραν του ουσιαστική βελτίωση του συντονισμού και αύξηση της ευελιξίας σε όλα τα επίπεδα- συνετή χρήση ολόκληρου του φάσματος των μέσων εφαρμογής- βελτίωση και προσαρμογή των μεθόδων διαχείρισης. Συντονισμός και ευελιξία Κύριο χαρακτηριστικό του 5ου προγράμματος-πλαισίου, που θα το διακρίνει από τα προηγούμενα, θα είναι η βελτίωση του συντονισμού των δραστηριοτήτων της κυκλοφορίας των των πληροφοριών προγραμμάτων καθώς και η αύξηση της ευελιξίας και της ικανότητας ανταπόκρισης της δράσης της Ένωσης. των αποτελεσμάτων μεταξύ και Συντονισμός Ο συντονισμός μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων θα εξασφαλιστεί στο πλαίσιο των κεντρικών δράσεων και με τις συντονιστικές δραστηριότητες που προβλέπονται στα "οριζόντια" προγράμματα. Παράλληλα, θα ενισχυθεί ο συντονισμός μεταξύ των ερευνητικών προγραμμάτων και των υπολοίπων δράσεων της Ένωσης. Όσον αφορά τη διεθνή επιστημονική και τεχνολογική συνεργασία, αυτό θα επιτευχθεί με τη σύσφιξη των δεσμών με τα προγράμματα τεχνικής και οικονομικής συνδρομής, όπως τα PHARE, TACIS, M EDA και με στενότερη συνάρθρωση των ερευνητικών προγραμμάτων με τα προγράμματα που εφαρμόζονται σε συγγενείς τομείς, όπως η εκπαίδευση και κατάρτιση, καθώς και με τις δράσεις που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο των Διαρθρωτικών Ταμείων και άλλων κοινοτικών πολιτικών. Θα εξασφαλιστεί στενότερος συντονισμός μεταξύ των ευρωπαϊκών και των εθνικών δραστηριοτήτων μέσω των κεντρικών δράσεων καθώς και με τα έργα στήριξης των υποδομών της έρευνας και τη συνεργασία (κυρίως υπό μορφή κοινών έργων) με τα υπόλοιπα πλαίσια και οργανισμούς ευρωπαϊκής επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας (π. χ. EUREKA, COST, ESA, CERN, EMBL). Ευελιξία Θα αυξηθεί η ευελιξία και η ικανότητα ανταπόκρισης της δράσης της Ένωσης με την τακτική και όσο είναι απαραίτητο συχνή αναπροσαρμογή των προγραμμάτων εργασιών καθώς και χώρου" δημιουργία περιορισμένης έκτασης σε κάθε πρόγραμμα. "ελεύθερου ενός με τη Το ζητούμενο είναι να μπορούν να καλυφθούν με τη μικρότερη δυνατή καθυστέρηση οι τυχόν ανάγκες που εμφανίζονται στα πεδία που καλύπτει το πρόγραμμα-πλαίσιο αλλά είτε δεν προβλέπονται ρητά είτε δεν περιγράφονται αναλυτικά. Το σύστημα που επιλέχθηκε είναι να μην διατίθεται εξαρχής το σύνολο των εγκεκριμένων πιστώσεων για τα ειδικά προγράμματα αλλά να παραμένουν, μέχρι τα 12 ισχύος τους, αρκετές διαθέσιμες 3/5 της περιόδου πιστώσεις, ώστε δυνατότητα άμεσης να υπάρχει συγκέντρωσης των πόρων σε ένα συγκεκριμένο θεματικό πεδίο και ανάληψης πιστώσεων με την καταλληλότερη μορφή. (Θα πρέπει αντιστοίχως να είναι δυνατόν να τεθεί τέλος σε δράσεις όταν διαπιστώνεται ότι έχουν ιδιαίτερα μικρή επίπτωση). Μέσα εφαρμογής Το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο θα εφαρμοστεί με πολλούς τύπους μέσων. Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης Μεγάλο μέρος του προγράμματος-πλαισίου θα εφαρμοστεί με τις διάφορες μορφές "έμμεσων δράσεων": δράσεις "επιμερισμένης δαπάνης", συνδυασμένες δράσεις, στήριξη δικτύων σύμπραξης, έργα επίδειξης. Η επίδειξη προβλέπεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην υλοποίηση των κεντρικών δράσεων. Η χρηματοδοτική συνεισφορά της Επιτροπής θα ρυθμιστεί σε όλες τις περιπτώσεις ανάλογα με το είδος των δραστηριοτήτων και την των εμπορικής αποτελεσμάτων, τηρουμένων των διεθνών κανόνων και των διατάξεων κοινοτικής πλαισίωσης των κρατικών ενισχύσεων για έρευνα και ανάπτυξη. εκμετάλλευσης εγγύτητα της Προκειμένου να εξασφαλίσει την αθροιστικότητα των πόρων, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη, κατά τη διαδικασία επιλογής των προτάσεων, τις προσπάθειες που έχουν αναλάβει οι εταίροι σε θέματα έρευνας, επενδύσεων και απασχόλησης. 7ο Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ) Ένα δεύτερο μέσο εφαρμογής του 5ου προγράμματος- πλαισίου θα είναι το Κοινό Κέντρο Ερευνών. Το ΚΚΕρ, καθώς διαθέτει δικά του μέσα αξιολόγησης, αποτελεί ουδέτερο και ανεξάρτητο επιστημονικό οργανισμό. 13 Η συμβολή του ΚΚΕρ στο 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο θα εντοπίζεται ακριβώς στους τομείς που αντιστοιχούν στο ανωτέρω χαρακτηριστικό του και στους στόχους των βασικών πολιτικών της Ένωσης. Το γενικό θέμα των δραστηριοτήτων του θα είναι "Η έρευνα στην υπηρεσία του ατόμου και του πολίτη" (υγεία, ασφάλεια, περιβάλλον, προστασία των καταναλωτών, καταστολή της απάτης). τις Το ΚΚΕρ θα συνεχίσει παράλληλα να ασκεί δραστηριότητες που έχει αναλάβει στο πλαίσιο μιας προσέγγισης με γνώμονα τον ανταγωνισμό, πλησιάζοντας όσο το δυνατόν περισσότερο τους τελικούς χρήστες των αποτελεσμάτων των ερευνών του, κατά πρώτο λόγο την ευρωπαϊκή δίκτυα και συνεργασίας με άλλα ιδρύματα ερευνών που λειτουργούν στα κράτη μέλη. δημιουργώντας βιομηχανία, Άλλα μέσα εφαρμογής: οι δεσμοί με την COST και το EUREKA Ο συνδυασμός των μέσων του προγράμματος-πλαισίου με τα μέσα των πλαισίων ευρωπαϊκής συνεργασίας COST και EUREKA επιτρέπει να αποκτήσουν οι δράσεις που αναλαμβάνονται μεγαλύτερη εμβέλεια και να έχουν σημαντικότερη επίδραση. Για το λόγο αυτό, θα μελετηθούν απλοί και αποτελεσματικοί μηχανισμοί σύνδεσης έργων της Ένωσης με τις δράσεις COST και τα έργα EUREKA. Το πρόγραμμα-πλαίσιο, η COST και το EUREKA πρέπει να λειτουργήσουν σε αυστηρά συμπληρωματική βάση. Η COST μπορεί να συνεισφέρει στο πρόγραμμα-πλαίσιο την ευελιξία και την αναγνωριστική προσέγγιση της ενώ το EUREKA μπορεί να του προσφέρει προοπτικές εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων και πρόσβασης στην αγορά: ως εκ τούτου, θα ληφθεί μέριμνα ώστε να εξασφαλιστεί η δυνατότητα μεταφοράς από το πρόγραμμα-πλαίσιο στο EUREKA ανάλογα με την πρόοδο των εργασιών, την παραγωγή εμπορικής αποτελεσμάτων εκμετάλλευσης τους και στο βαθμό που μπορούν να προσδιοριστούν αναλυτικότερα ορισμένοι στόχοι. Η προσέγγιση αυτή θα εφαρμοστεί πρώτα στα ενδεικτικότερα έργα μεγάλης κλίμακας των κεντρικών δράσεων. εγγύτητα της την και 14 Τα άρθρα 130 Κ, 130 Α και 130 Ν της Συνθήκης Τα άρθρα αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν ως συμπλήρωμα των υπολοίπων δράσεων του προγράμματος-πλαισίου, κυρίως για την ανάληψη δραστηριοτήτων που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον μόνο για ορισμένα κράτη μέλη. Εφόσον τα κράτη μέλη επιδείξουν τη βούληση να αναλάβουν τη σχετική πρωτοβουλία, θα μπορούσαν να δρομολογηθούν μία ή περισσότερες δράσεις αυτού του είδους με αφετηρία ορισμένες από τις δραστηριότητες που προβλέπονται στα διάφορα προγράμματα. Βελτιωμένες και κατάλληλες μέθοδοι διαχείρισης Κατά τις διάφορες διαβουλεύσεις εκφράστηκε ομόφωνα η με επιθυμία σύγχρονες, κατάλληλες, αποτελεσματικές και διαφανείς μεθόδους διαχείρισης. να εφαρμοστεί το πρόγραμμα-πλαίσιο Τα τελευταία χρόνια σημειώθηκε ουσιαστική πρόοδος στο σημείο αυτό. Οι βελτιώσεις που επήλθαν θα συμπληρωθούν, μεταξύ άλλων με μέτρα για την απλούστευση των διαδικασιών και τη συντόμευση των προθεσμιών. Στόχος είναι τόσο η μείωση του ποσοστού «υπερεγγραφής» όσο και η βελτίωση των όρων πρόσβασης στα προγράμματα, ιδίως των MME. Όσον αφορά τις προθεσμίες, πρέπει να εξισορροπηθούν η βούληση για επιτάχυνση της διεκπεραίωσης των προτάσεων με τις επιταγές της ποιότητας και αντικειμενικότητας της αξιολόγησης καθώς και της νομικής ασφάλειας. Θα ληφθούν μέτρα για τη βελτίωση της διαχείρισης κυρίως στα εξής δύο επίπεδα: Εφαρμογή νέας διαχειριστικής προσέγγισης, χωρίς στεγανά κατά την οποία θα χρησιμοποιούνται μέθοδοι "συλλογικής" διαχείρισης- Προσαρμογή της διαχειριστικής δομής στις απαιτήσεις του 5ου προγράμματος-πλαισίου. 15 Για να συντομευθεί ουσιαστικά ο χρόνος που απαιτείται για τη διεκπεραίωση των προτάσεων και, γενικότερα, να αυξηθεί η συνολική αποτελεσματικότητα της εφαρμογής του προγράμματος-πλαισίου η μόνη οριστική λύση θα είναι να δοθούν στην Επιτροπή τα μέσα για την πλήρη άσκηση της αρμοδιότητας για εκτέλεση των προγραμμάτων η οποία της έχει ανατεθεί. Η άποψη αυτή ανήκει στην επιτροπή αξιολόγησης του προγράμματος-πλαισίου. Η ίδια επιτροπή συνιστά επίσης να απλουστευθεί η και εφαρμογής σε δύο στάδια (πρόγραμμα-πλαίσιο και ειδικά προγράμματα) με την προσθήκη εκτελεστικών διατάξεων στο ίδιο πρόγραμμα-πλαίσιο. ισχύουσα διαδικασία θέσπισης Βόσει των υφιστάμενων διατάξεων της Συνθήκης, η Επιτροπή προτείνει να αναλάβει δράση στο επίπεδο των αποφάσεων των ειδικών προγραμμάτων. Η Επιτροπή προτίθεται πράγματι να προτείνει, υπό το πρίσμα αυτό, να αναλάβει των αρμοδιοτήτων εκτέλεσης των προγραμμάτων με μια ρύθμιση που θα ορίζει ότι οι επιτροπές προγράμματος αποφαίνονται μόνον επί θεμάτων κανονιστικού και γενικού χαρακτήρα (προγράμματα εργασιών, αναπροσαρμογή της ενδεικτικής κατανομής των ποσών) και όχι επί των ειδικών μέτρων. μεγαλύτερο μέρος μόνο αυτή το προγραμμάτων, Οι επιτροπές προγράμματος, με σύνθεση και λειτουργία προσαρμοσμένη στη δομή και το περιεχόμενο των έξη να μεγάλων διαδραματίζουν κύριο ρόλο ως χώρος παρακολούθησης της εφαρμογής των προγραμμάτων, διασύνδεσης μεταξύ της πολιτικής της Ένωσης και των εθνικών πολιτικών στον τομέα της έρευνας και συζήτησης των προτεραιοτήτων για το μέλλον και των στρατηγικών που πρέπει να εφαρμοσθούν μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα στον σχετικό τομέα. εξακολουθήσουν θα Μια δυσχέρεια στην εφαρμογή των προγραμμάτων απορρέει από τη διαφορετική μεταχείριση των ερευνητικών υποτρόφων στα κράτη μέλη η οποία υπογραμμίζεται στην Πράσινη Βίβλο «Εκπαίδευση - κατάρτιση - έρευνα: εμπόδια στη διακρατική κινητικότητα». Η Επιτροπή θα καταρτίσει στο πλαίσιο του προγράμματος "Αύξηση του ανθρώπινου 16 δυναμικού" σχέδιο δημιουργίας κατάλληλου κοινοτικού πλαισίου, το οποίο θα επιτρέπει να βελτιωθεί η κατάσταση. Το νομικό καθεστώς Το πρόγραμμα-πλαίσιο θα γίνει ένα μέσο που θα εξυπηρετεί πραγματικά τις ανάγκες της Ένωσης στην έρευνα όταν θα εγκρίνεται πλέον με ειδική πλειοψηφία και όχι με ομοφωνία των κρατών μελών. Το μέτρο αυτό κρίνεται ως απαραίτητο από την επιτροπή αξιολόγησης του προγράμματος-πλαισίου. Αποτελεί σημείο της ημερήσιας διάταξης της διακυβερνητικής διάσκεψης. Με βάση το υποθετικό ενδεχόμενο να λάβει πράγματι η Διακυβερνητική αποφάσεις προς αυτή την κατεύθυνση, ο πρόεδρος της επιτροπής αξιολόγησης εισηγήθηκε ότι το Συμβούλιο θα μπορούσε, πριν ακόμη κυρωθούν τα συμπεράσματα της Διακυβερνητικής Διάσκεψης από τα κράτη μέλη, να ξεκινήσει να ενεργεί ως να ίσχυε ήδη ο κανόνας της ειδικής πλειοψηφίας. Λόγω της προβλεπόμενης μείωσης του αριθμού των προγραμμάτων, το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο, με τη μορφή που προτείνεται, μπορεί ούτως ή άλλως να θεσπιστεί και να εφαρμοστεί με τις μισές περίπου από τις 25 αποφάσεις που απαιτήθηκαν για το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο. Επιπλέον των 2 αποφάσεων, ανά μία για το πρόγραμμα- πλαίσιο της ΕΚ και της ΕΥΡΑΤΟΜ (το δεύτερο θα καλύπτει τις δραστηριότητες με αντικείμενο την ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης και την ελεγχόμενη θερμοπυρηνική ξεχωριστές σύντηξη), προβλέπεται να εκδοθούν 11 αποφάσεις: 6 αποφάσεις για τα τρία "θεματικά" και τα τρία "οριζόντια" προγράμματα- 1 απόφαση για τις δραστηριότητες με αντικείμενο την ειδικού προγράμματος πυρηνική "Προώθηση και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης". του της ανταγωνιστικής ενέργεια 17 2 αποφάσεις για τις δραστηριότητες του ΚΚΕρ για την ΕΚ και την ΕΥΡΑΤΟΜ- 2 αποφάσεις, ανά μία για τους κανόνες συμμετοχής στα προγράμματα της ΕΚ και της ΕΥΡΑΤΟΜ. Χρηματοοικονομικές και δημοσιονομικές πτυχές τη σημαντικότερη θέση Από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Εδιμβούργου, το οποίο 1992, η έρευνα τον Δεκέμβριο πραγματοποιήθηκε αντιπροσωπεύει κύρια και προτεραιότητα του τίτλου III του προϋπολογισμού της Ένωσης. Η προτεραιότητα που αποδίδεται στην έρευνα επιβεβαιώθηκε από την Επιτροπή κατά την κατάρτιση του προϋπολογισμού 1997, καθώς και κατά τη συζήτηση των δημοσιονομικών και πολιτικών προτεραιοτήτων για το 1998 η οποία πραγματοποιήθηκε κατά τον τελευταίο Ιανουάριο. Στο πρώτο έγγραφο εργασίας σχετικά με το 5ο πρόγραμμα- πλαίσιο της 20ης Νοεμβρίου 1996, η Επιτροπή υπογράμμισε την προτεραιότητα αυτή και διατύπωσε ορισμένα συμπεράσματα όσον αφορά τον συνολικό προϋπολογισμό : «Οι δαπάνες έρευνας του 5ου προγράμματος-πλαισίου αποτελούν κατά πολύ την πλέον σημαντική συνιστώσα [του κεφαλαίου 3 (εσωτερικές πολιτικές)], δεδομένου ότι αντιστοιχούν στο 60% των διαθεσίμων κονδυλίων υπό τον τίτλο αυτό, τηρώντας το πνεύμα των συμφωνιών του Εδιμβούργου (μεταξύ του μισού και των δύο τρίτων του κεφαλαίου 3 των δημοσιονομικών προοπτικών). Η προσέγγιση αυτή μπορεί να συνεχιστεί όσον αφορά το 5ο πρόγραμμα- πλαίσιο. Στις προβλέψεις του επιπέδου που θα μπορούσε να είναι κατάλληλο για τις δαπάνες έρευνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πρόκειται να ληφθεί υπόψη η προβλεπόμενη αύξηση τουΑΕΠ. » Το μεγαλύτερο μέρος του 5ου προγράμματος πλαισίου (1998-2002) θα εκτελεστεί βάσει του νέου δημοσιονομικού πλαισίου το οποίο θα διαδεχθεί το υφιστάμενο πλαίσιο (1993-1999) και το οποίο θα προτείνει η Επιτροπή τον ερχόμενο της διακυβερνητικής. Για το λόγο αυτό η Επιτροπή δεν είναι αμέσως Ιούλιο, τέλος μετά το ακόμη σε θέση προϋπολογισμό για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο. να προτείνει επισήμως συνολικό να ολοκληρώνεται στα Για να γίνει δυνατή η έναρξη εφαρμογής του 5ου προγράμματος-πλαισίου από τις αρχές του 1999 (το 4ο τέλη 1998), πρόγραμμα-πλαίσιο σύμφωνα με τις προβλέψεις και τηρώντας τις υποδείξεις του σχεδίου SEM 2000, πρέπει τηρηθεί αυστηρό χρονοδιάγραμμα. Το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο θα έπρεπε συνεπώς να εγκριθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, με διαδικασία συναπόφασης, κατά το πρώτο εξάμηνο του 1998, και τα ειδικά προγράμματα από το Συμβούλιο (με απλή γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου) από το καλοκαίρι 1998. Με τον τρόπο αυτό θα καταστεί δυνατό να συσταθούν οι επιτροπές προγράμματος, να τα να και καταρτιστούν σημοσιευθούν υποβολής οι προτάσεων κατά το φθινόπωρο 1998. προγράμματα πρώτες προσκλήσεις εργασίας Λαμβάνοντας υπόψη τους ανωτέρω περιορισμούς, η Επιτροπή, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που έχει ήδη αναλάβει, οφείλει να προχωρήσει από τώρα σε επίσημη πρόταση. Θα συμπληρώσει την πρόταση της με το συνολικό προϋπολογισμό κατά τη στιγμή της έγκρισης της πρότασης της για το μελλοντικό δημοσιονομικό πλαίσιο αμέσως μετά το τέλος της Διακυβερνητικής Διάσκεψης τον Ιούλιο 1997. Ωστόσο, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι πιστώσεις που διατέθηκαν για το 4ο πρόγραμμα-πλαίσιο, υπολογιζόμενες ως ποσοστό του ΑΕΠ της ΕΕ, κατά μέσο όρο μεταξύ 1995 και 1998 θα πρέπει να αποτελέσουν την ελάχιστη βάση για τον προσδιορισμό του συνολικού προϋπολογισμού που πρέπει να διατεθούν για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο, εκφραζόμενες ως ποσοστό του προβλεπόμενου μέσου ΑΕΠ μεταξύ 1999 και 2002. Οι ετήσιες πιστώσεις επιτρέπονται από την επί του προϋπολογισμού αρχή εντός του ορίου των δημοσιονομικών προοπτικών και του μέγιστου συνολικού κονδυλίου για το πρόγραμμα-πλαίσιο που προβλέπεται από τη Συνθήκη. 19 Υπό το πρίσμα αυτό, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα αντίστοιχα μερίδια για κάθε μία από τις προτεινόμενες στο 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο δράσεις πρέπει να κατανέμονται σύμφωνα βάσει των ποσοστών που παρουσιάζονται στον πίνακα που ακολουθεί: Αξίζει να τονισθούν ορισμένα στοιχεία: Η ενδεικτική κατανομή μεταξύ των τριών θεματικών του προγραμμάτων προγράμματος -πλαισίου ΕΚ πραγματοποιείται σε τρία ίσα μέρη- πρώτης δράσης της Το ποσοστό που αφιερώνεται στην τέταρτη δράση τοϋ προγράμματος πλαισίου ΕΚ (τόνωση της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών) βάσει του προγράμματος «Αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού» σημειώνει αισθητή αύξηση- Το ποσοστό που διατίθεται για το πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΥΡΑΤΟΜ μειώνεται σε σχέση με τα προηγούμενα προγράμματα-πλαίσια. Επιπλέον, τα διατιθέμενα κονδύλια για τις άμεσες δράσεις (ΚΚΕρ) ή για τις παρόμοιες με τις άμεσες δράσεις (πυρηνική σύντηξη2) δεν μπορούν να είναι μικρότερα ενός ελάχιστου μη συμπιεσιμου, σε απόλυτη αξία, ποσού χωρίς να επηρεαστεί αρνητικά το ποσοστό τους. 2 Αν και τυπικά ανήκει στις έμμεσες δράσεις, το πρόγραμμα «Σύντηξη» είναι στην πραγματικότητα ολοκληρωμένο πρόγραμμα που συμπεριλαμβάνει το σύνολο των κοινοτικών και εθνικών δράσεων στον εν λόγω τομέα. 20 Εκατοστιαία κατανομή του προϋπολογισμού για τα προγράμματα-πλαίσια (5ο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης) Πρόγραμμα- πλαίσιο ΕΚ Έμμεσες δράσεις 84 Πρώτη δράση (θεματικά προγράμματα ΕΤΑ) έκτων οποίων: 28 28 28 - Πλούτος των έμβιων συστημάτων και των οικοσυστημάτων -Κοινωνία της πληροφορίας -Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη 86 3,5 2,5 10 Δεύτερη δράση (Διεθνής συνεργασία) Τρίτη δράση (Διάδοση και αξιοποίση των αποτελεσμάτων) Τέταρτη δράση (Κατάρτιση και κινητικότητα των ερευνητών) 100 Μερικό σύνολο Άμεσες δράσεις JKKEpj 5 Μερικό σύνολο 91 Πρόγραμμα- πλαίσιο Έμμεσες δράσεις (Σχάση+Σύντηξ J]) _ _ __. ΕΥΡΑΤΟΜ Άμεσες δράσεις. (ΚΚΕρ) 7 2 ΣΥΝΟΛΟ Μερικό σύνολο 9 10C > J 21 Συμπέρασμα Κατά την προπαρασκευή του 5ου προγράμματος-πλαισίου, η Επιτροπή δέχθηκε εισηγήσεις από πολλές πηγές, μεταξύ των οποίων πρωτεύουσα θέση κατέχουν η έκθεση του ιδίας πρωτοβουλίας, οι Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου εξ επίσημες προτάσεις των κρατών μελών καθώς και οι γνωμοδοτήσεις της ESTA, της IRDAC και της CREST. Σύμφωνα με τις συστάσεις της επιτροπής αξιολόγησης, προτείνεται να τεθεί σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα-πλαίσιο νέου τύπου, το οποίο καταρτίστηκε με βάση μια σειρά επιλογών και προτεραιοτήτων που υπερβαίνουν την απλή παράθεση ομάδων ενδιαφερομένων και με γνώμονα τα συμφέροντα και τους στόχους της Ένωσης. διαφόρων επιθυμιών των των Οι συζητήσεις που ακολούθησαν την υποβολή των τριών πρώτων εγγράφων εργασίας από την Επιτροπή, κυρίως κατά την ευρεία διάσκεψη που διοργανώθηκε το διήμερο 28ης Φεβρουαρίου-1ης Μαρτίου 1997, δείχνουν ότι ήδη υπάρχει πραγματική συναίνεση σε πολλές πτυχές της προτεινόμενης προσέγγισης. Στις συζητήσεις που θα αρχίσουν προσεχώς με αντικείμενο την παρούσα επίσημη πρόταση, αναμένεται να επικυρωθεί γρήγορα η κοινή βούληση των κρατών μελών και του Κοινοβουλίου να μετατρέπουν την ανωτέρω προσέγγιση σε πράξη, παρέχοντας κατ' αυτόν τον τρόπο στην Ένωση τη δυνατότητα να συμβάλει στη "διάπλαση του μέλλοντος'1 προς όφελος των ευρωπαίων πολιτών. 22 ΠΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΑΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ, ΤΕχΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΚΑΙ ΕΠΙΔΕΙΞΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ (1998-2002) 97/0119 (COD) ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 130 Θ παράγραφος 1, την πρόταση της Επιτροπής1, τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής2, τη γνώμη της Επιτροπής των Περιφερειών3, Αποφασίζοντας με τη διαδικασία του άρθρου 189 Β της συνθήκης4, Εκτιμώντας: ότι πρέπει να θεσπιστεί ένα πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο, το οποίο θα καλύπτει το σύνολο των κοινοτικών δραστηριοτήτων στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης· ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης αριθ. 1110/94/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για το τέταρτο πρόγραμμα- πλαίσιο της 26ης Απριλίου 1994, περί του τετάρτου προγράμματος-πλαισίου δράσεων της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα της έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης (1994-1998) όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση αρ, 616/96/ΕΚ6, η Επιτροπή προβαίνει σε εξωτερική αξιολόγηση της διαχείρισης και της προόδου των κοινοτικών δραστηριοτήτων που έχουν αναληφθεί κατά τα πέντε έτη, πριν απο την αξιολόγηση αυτή, πριν υποβάλει την πρόταση της για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο- ότι η εν λόγω αξιολόγηση, τα συμπεράσματα της και οι παρατηρήσεις της Επιτροπής ανακοινώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών ΕΕ αριθ. L126 της 18. 05. 1994, σ. 1. ΕΕ αριθ. L 86 της 04/04/1996 σ. 69. 23 ότι, στις 10 Ιουλίου 19967, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με τις πρώτες κατευθύνσεις για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο, στην οποία επεσήμανε την ανάγκη να ανταποκριθεί το τελευταίο πρωτίστως στις οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες- ότι μετά την ανακοίνωση αυτή, ακολούθησαν, στις 20 Νοεμβρίου 19968, ένα πρώτο έγγραφο εργασίας, το οποίο περιείχε λεπτομέρειες σχετικά με τους προβλεπόμενους στόχους και τα μέσα εφαρμογής, και κατόπιν, στις 12 Φεβρουαρίου 19979, το δεύτερο έγγραφο εργασίας με αναλυτική περιγραφή του πιθανού περιεχομένου του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου- ότι οι στόχοι της πολιτικής της κοινότητας στον τομέα της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης συναρτώνται με τις σημερινές προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η Κοινότητα και τις ευκαιρίες που προτίθεται να αξιοποιήσει, όσον αφορά, κατά τα προτεραιότητα, προβλήματα της κοινωνίας, η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, η δημιουργία θέσεων εργασίας, η ποιότητα ζωής, η παγκοσμιοποίηση των γνώσεων, η συμβολή στην ανάπτυξη και την εφαρμογή των πολιτικών της Κοινότητας σύμφωνα με το άρθρο 130 ΣΤ παράγραφος 1 της Συνθήκης και η θέση της Κοινότητας στο διεθνή χώρο ως πόλου επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας- ότι συνεπώς, βάσει της πρώτης δράσης δυνάμει του άρθρου 130 Ζ της Συνθήκης, το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να επικεντρωθεί σε περιορισμένο αριθμό θεματικών πεδίων, τα οποία καλύπτουν δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης πολλαπλών εφαρμογών, δράσεις που συνενώνουν τις δραστηριότητες του τύπου αυτού σε ένα συνεκτικό σύνολο, στρατηγικά εστιασμένο σε ένα κοινό βασικό θέμα (καλούμενες στο εξής "κεντρικές δράσεις"), και στήριξη των υποδομών της έρευνας, ότι, από την άλλη πλευρά, βάσει της δεύτερης, της τρίτης και της τέταρτης δράσης που ορίζονται στο άρθρο 130 Ζ της Συνθήκης, το πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να περιλαμβάνει θεματικά πεδία σχετικά με της ειδικές τους πτυχές καθώς και άλλες πτυχές, οριζόντιου συντονισμού, που υποστηρίζουν και αλληλεπιδρούν με τις ομοειδείς δραστηριότητες που αναλαμβάνονται βάσει της πρώτης δράσης - ότι η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει τη διατήρηση και την ενίσχυση του δυναμικού επιστημονικής, τεχνικής και τεχνολογικής αριστείας της Κοινότητας λαμβάνοντας ταυτοχρόνως υπόψη τις προσπάθειες που καταβάλλουν οι μεγάλοι διεθνείς εταίροι της· ότι η αριστεία αναφέρεται τόσο στις υλικές και άυλες υποδομές όσο και στο ανθρώπινο δυναμικό- ότι, στο ίδιο πλαίσιο, πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δεξαμενή θέσεων εργασίας, στη διάδοση και μεταφορά των αποτελεσμάτων, στην καινοτομία καθώς και στην κατάρτιση και την κινητικότητα των ερευνητών 7 COM (96) 332 τελικό. 8 COM (96) 595 τελικό. 9 COM (97) 47 τελικό. 24 ότι κατά τη διατύπωση και εφαρμογή των πολιτικών και δράσεων π^ς Κοινότητας πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο στόχος της ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής της· ότι, συμφώνως προς την αρχή αυτή, το πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να συμβάλλει στην αρμονική ανάπτυξη της Κοινότητας διατηρώντας ταυτοχρόνως ως κύριο κριτήριοτην επιστημονική αριστεία- ότι συνεπώς πρέπει να ενδυναμωθούν οι συνέργειες μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων και της τεχνολογικής ανάπτυξης αφενός και της δράσης που αναπτύσσει η Κοινότητα χάρη στα ταμεία για διαρθρωτικούς σκοπούς αφετέρου- ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και την αρχή της αναλογικότητας που διατυπώνονται στο άρθρο 3 Β της Συνθήκης, οι στόχοι της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, όπως μεθερμηνεύονται στο πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο, δεν είναι δυνατόν να υλοποιηθούν ικανοποιτικά από τα κράτη μέλη, δεδομένου ότι προϋποθέτουν τη συγκέντρωση κρίσιμου επιπέδου ανθρώπινου δυναμικού και οικονομικών μέσων και το συνδυασμό ειδικοτήτων υπεράνω των δυνατοτήτων ενός μεμονωμένου κράτους μέλους· ότι επομένως, ενόψει του πολλαπλασιαστικού αποτελέσματος που προκαλούν, οι στόχοι αυτοί μπορούν να επιτευχθούν καλύτερα σε κοινοτικό επίπεδο- ότι η παρούσα απόφαση περιορίζεται στα ελάχιστα απαραίτητα για το σκοπό αυτό • ότι η χρηματοδοτική συμμετοχή της Κοινότητας στις δράσεις του προγράμματος-πλαισίου μπορεί να προσαρμόζεται, στο επίπεδο των ειδικών προγραμμάτων, ανάλογα με τη φύση των δραστηριοτήτων και την εγγύτητα της αγοράς, σε ειδικές περιπτώσεις δεόντως αιτιολογημένες και με σεβασμό στους διεθνείς κανόνες και τις κοινοτικές διατάξεις που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις στον τομέα της έρευνας και της ανάπτυξης10, ιδίως τα σημεία 5. 12 και 5. 13. ότι τα κριτήρια για την επιλογή των θεματικών πεδίων που καλύπτει το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο καθώς και των αντίστοιχων και τεχνολογικών στόχων καθορίστηκαν με βάση τις προαναφερόμενες γενικές αρχές· ότι, για λόγους συνέπειας, τα ίδια κριτήρια πρέπει να χρησιμοποιηθούν και για την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου- επιστημονικών ότι, κατά την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, πρέπει να τηρηθεί ακριβοδίκαιη ισορροπία εντός κάθε θεματικού πεδίου, ειδικότερα δε, μεταξύ των δραστηριοτήτων έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών και των κεντρικών δράσεων, μεταξύ των διαφόρων θεματικών πεδίων του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και, τέλος, μεταξύ του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και οποιουδήποτε άλλου μέσου έχει άμεση ή έμμεση σχέση με αυτό' ΕΕ C 45 της 17. 2. 1996, σ. 5 25 ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών συμβάλλει στην εφαρμογή του προγράμματος- πλαισίου στους τομείς δραστηριότητας όπου προσφέρει αμερόληπτη και ανεξάρτητη ειδίκευση καθώς και την απαραίτητη επιστημονική και τεχνική υποστήριξη για την εφαρμογή των διαφόρων πολιτικών της Κοινότητας και ότι, επιπλέον, συμμετέχει μέσω κοινοπραξιών στη διεξαγωγή έρευνας βάσει των έμμεσων δράσεων ότι επιβάλλεται να ληφθούν υπόψη οι ηθικές πτυχές της προόδου των γνώσεων και των τεχνολογιών καθώς και της εφαρμογής τους και να τηρούνται οι θεμελιώδεις ηθικές αρχές και οι αρχές της προστασίας της ιδιωτικής ζωής στην άσκηση των ερευνητικών δραστηριοτήτων ότι, σύμφωνα με τις συστάσεις που πρόκειται να εφαρμοστούν για λόγους διαφάνειας και ορθής και αποτελεσματικής διαχείρισης, πέραν της ετήσιας έκθεσης που πρέπει να υποβάλλεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο κατ' εφαρμογή του άρθρου 130 Ο της Συνθήκης, είναι σκόπιμο να θεσπιστούν διατάξεις για το συστηματικό έλεγχο της προόδου και την αξιολόγηση του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου· ότι, για να εξασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται βάσει της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και εκείνων που αναλαμβάνονται βάσει της συνθήκης ΕΚΑΕ, η απόφαση για το πρόγραμμα-πλαίσιο ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας πρέπει να εκδοθεί ταυτόχρονα με την απόφαση για το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο και να καλύπτει την ίδια περίοδο· ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής επστημονικής και τεχνικής έρευνας (CREST), 26 ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΝ: Άρθρο 1 1. 2. 3. 4. 1. 2. Εγκρίνεται για την περίοδο 1998-2002 πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο για όλες τις κοινοτικές δράσεις, συμπεριλαμβανομένων των δράσεων επίδειξης, στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης εφεξής, καλούμενο "πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο". Σύμφωνα με το άρθρο 130 Ζ της Συνθήκης, το πέμπτο πρόγραμμα- πλαίσιο περιλαμβάνει τέσσερις κοινοτικές δράσεις, Η πρώτη κοινοτική δράση καλύπτει τα εξής τρία θεματικά πεδία: α) ανακάλυψη του πλούτου των έμβιων συστημάτων και των οικοσυστημάτων, β) ανάπτυξη μιας φιλικής προς τον πολίτη κοινωνίας της πληροφορίας, γ) προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης· Η δεύτερη, η τρίτη και η τέταρτη κοινοτική δράση καλύπτουν τα ακόλουθα θεματικά πεδία, αντίστοιχα: α) εδραίωση του ρόλου της κοινοτικής έρευνας στο διεθνή χώρο, β) καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των MME, γ) αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού. Τα τρία τελευταία θεματικά πεδία λαμβάνονται υπόψη και στην πρώτη κοινοτική δράση. Τα κριτήρια επιλογής των θεματικών πεδίων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 και των αντίστοιχων στόχων παρατίθενται στο παράρτημα Ι. Τα κριτήρια αυτά λαμβάνονται υπόψη για την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου. Η γενική περιγραφή των κοινοτικών δράσεων, οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι τους καθώς και οι σχετικές προτεραιότητες παρατίθενται στο παράρτημα II. Άρθρο 2 Το μέγιστο συνολικό ποσό της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο ανέρχεται σε [. ] εκατομ. ECU. Στο παράρτημα III καθορίζονται τα ποσά που αναλογούν σε καθεμία από τις προβλεπόμενες στο άρθρο 1 κοινοτικές δράσεις και η ενδεικτική κατανομή μεταξύ των θεματικών πεδίων της πρώτης κοινοτικής δράσης που καθορίζονται στο άρθρο 1, παράγραφος 2. 27 Άρθρο 3 1. 2. Το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω επτά ειδικών προγραμμάτων, από τα οποία τρία αντιστοιχούν στα τρία θεματικά πεδία της πρώτης κοινοτικής δράσης, τρία συνδέονται ανά ένα με τη δεύτερη, την τρίτη και την τέταρτη κοινοτική δράση και ένα είναι ειδικό πρόγραμμα για το Κοινό Κέντρο Ερευνών. Σε κάθε ειδικό πρόγραμμα προσδιορίζονται οι λεπτομέρειες της εφαρμογής του, καθορίζεται η διάρκεια του και προβλέπονται τα μέσα που κρίνονται αναγκαία. Η εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου ενδέχεται, εάν παραστεί ανάγκη, να οδηγήσει σε συμπληρωματικά προγράμματα κατά την έννοια του άρθρου 130 Κ, σε κοινοτική συμμετοχή σε προγράμματα έρευνας και ανάπτυξης που αναλαμβάνουν περισσότερα του ενός κράτη μέλη κατά την έννοια του άρθρου 130 Λ ή, σε σύσταση κοινών επιχειρήσεων ή οποιασδήποτε άλλης δομής κατά την έννοια του άρθρου 130 Ν. Ενδέχεται επίσης να οδηγήσει σε συμφωνίες συνεργασίας με τρίτες χώρες ή διεθνείς οργανισμούς, κατά την έννοια του άρθρου 130 Μ. Άρθρο 4 Οι κανόνες της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Κοινότητας στο πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο είναι εκείνοι που έχουν καθοριστεί σύμφωνα με τις ειδικές διατάξεις για τις πιστώσεις έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που συμπληρώνονται με το παράρτημα IV της παρούσας απόφασης. Άρθρο 5 1. 2. Η Επιτροπή, επικουρούμενη από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες με την κατάλληλη ειδίκευση, εξετάζει κατ' έτος την πρόοδο του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και των ειδικών προγραμμάτων του από τη σκοπιά των κριτηρίων που καθορίζονται στο παράρτημα Ι. Ειδικότερα, κρίνει κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και οι χρηματοδοτικοί πόροι εξακολουθούν να ανταποκρίνονται στην εξέλιξη της κατάστασης. Υποβάλλει, κατά περίπτωση, προτάσεις για την αναπροσαρμογή ή τη ειδικών συμπλήρωση προγραμμάτων. του προγράμματος-πλαισίου ή/και των Πριν υποβάλει πρόταση για έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες ανωτέρου επιπέδου τη διενέργεια εξωτερικής αξιολόγησης της υλοποίησης των κοινοτικών δράσεων κατά την προ της αξιολόγησης πενταετία από τη σκοπιά των κριτηρίων που καθορίζονται στο παράρτημα Ι. Η Επιτροπή ανακοινώνει 28 τα πορίσματα της αξιολόγησης αυτής καθώς και τις παρατηρήσεις της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών. 3. Οι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες που αναφέρονται στις προηγούμενες παραγράφους 1 και 2 επιλέγονται από την Επιτροπή, η οποία ισοσταθμίζει στην επιλογή της τους διάφορους παράγοντες της έρευνας. Άρθρο 6 Ολες οι ερευνητικές δραστηριότητες που αναλαμβάνονται βάσει του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου ασκούνται τηρουμένων των θεμελιωδών ηθικών αρχών. Βρυξέλλες, Για το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο Ο Πρόεδρος Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος 29 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΘΕΜΑΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ Η άσκηση της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας στον τομέα της έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης στηρίζεται στη διττή αρχή της επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας και της αντιστοιχίας μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων και των στόχων της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Δεδομένου ότι η μέριμνα για τη διάθεση των ευρωπαϊκών δημόσιων πόρων κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο επιβάλλει τη συνεκτίμηση της σχέσης κόστους-οφέλους, τα θεματικά πεδία του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και οι αντίστοιχοι στόχοι επιλέγονται με βάση μία σειρά κοινών κριτηρίων, που χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: • Κριτήρια συνδεόμενα με κοινωνικά αιτήματα βελτίωση της κατάστασης όσον αφορά την απασχόληση, βελτίωση της ποιότητας ζωής και προστασία της υγείας, διαφύλαξη του περιβάλλοντος, - - για την επίτευξη των βασικών κοινωνικών στόχων της Ένωσης, που ταυτίζονται με τις προσδοκίες και τον προβληματισμό των πολιτών της. • Κριτήρια συνδεόμενα με την οικονομική ανάπτυξη και με τις επιστημονικές. και τεγνολογικές προοπτικές - - - τομείς που συνεπάγονται οικονομική ανάπτυξη και παρουσιάζουν έντονη επέκταση, τομείς στους οποίους οι κοινοτικές επιχειρήσεις μπορούν και οφείλουν να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα τους, τομείς στους οποίους διανοίγονται προοπτικές σημαντικών τεχνολογικών εξελίξεων. • Κριτήρια συνδεόμενα με την ευρωπαϊκή "προστιθέμενη αξία" και με την αργή της επικουρικότητας - ανάγκη συγκέντρωσης "κρίσιμης μάζας" ανθρώπινου δυναμικού και οικονομικών μέσων και συνδυασμός των συμπληρωματικών ειδικοτήτων που συναντώνται στα διάφορα κράτη μέλη, - ουσιαστική συμβολή στην εφαρμογή μίας ή περισσοτέρων από τις πολιτικές της Ένωσης, 30 - αντιμετώπιση προβλημάτων κοινοτικής έκτασης ή ζητημάτων σχετικών με την τυποποίηση ή με την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού χώρου. ώστε να τίθενται μόνον στόχοι που είναι αδύνατον να επιτευχθούν μόνον με την ιδιωτική έρευνα και επιδιώκονται αποτελεσματικότερα σε κοινοτικό επίπεδο με ερευνητικές δραστηριότητες αυτής της κλίμακας. Τα ίδια κριτήρια χρησιμοποιούνται κατά την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, αφού συμπληρωθούν, αν παραστεί ανάγκη, για την κατάρτιση των ειδικών προγραμμάτων και την επιλογή των δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης. 31 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΔΡΑΣΕΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Ι. ΘΕΜΑΤΙΚΑ ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΜΠΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ-ΠΛΑΙΣΙΟΥ Σύμφωνα με το άρθρο 130 Ζ της συνθήκης ΕΚ, το πρόγραμμα-πλαίσιο περιλαμβάνει τέσσερις δράσεις: η πρώτη δράση καλύπτει τα προγράμματα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης, η δεύτερη δράση αποσκοπεί στην προώθηση της συνεργασίας με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς στον τομέα της έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης, η τρίτη δράση αφορά τη διάδοση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων δραστηριοτήτων στον τομέα της έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης, η τέταρτη δράση έχει ως αντικείμενο την προώθηση της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών. των 1. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΠΡΩΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ Τα προγράμματα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης περιλαμβάνουν: "κεντρικές δράσεις", δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών, δραστηριότητες για τη στήριξη των υποδομών της έρευνας. Επιπλέον αυτά τα προγράμματα, στο πλαίσιο μιας συνεκτικής και συντονισμένης προσέγγισης με τη δεύτερη, την τρίτη και την τέταρτη δράση, θέτουν σε εφαρμογή, στους αντίστοιχους τομείς, δραστηριότητες που συμβάλλουν στους στόχους των εν λόγω δράσεων. α) "Κεντρικές δράσεις" Με τις κεντρικές δράσεις επιδιώκεται να κινητοποιηθούν στο πλαίσιο μιας σφαιρικής προσέγγισης οι πόροι των διαφόρων κατάλληλων επιστημονικών κλάδων, τεχνολογιών και τεχνογνωσίας καθώς και οι αντίστοιχες ειδικότητες ποικίλης προέλευσης. Οι δράσεις αυτές εντάσσονται σε μια ευρωπαϊκή θεώρηση, καθώς επιτυγχάνουν τη σύγκλιση των μέγιστων δυνατών προσπαθειών του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα στο θεματικό πεδίο που καλύπτει η καθεμία. Οι κεντρικές δράσεις είναι προϊόν στρατηγικής επιλογής σε συνάρτηση με τα προβλήματα που πρέπει να επιλυθούν και με σαφείς οικονομικές και κοινωνικές επιδιώξεις. Οι ερευνητικές δραστηριότητες που αναλαμβάνονται με τις ανωτέρω προϋποθέσεις καλύπτουν το πλήρες φάσμα των δραστηριοτήτων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων, από τη βασική έρευνα έως την ανάπτυξη και την επίδειξη. β) ραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών Οι δραστηριότητες αυτές που καλύπτουν περιορισμένο αριθμό πεδίων, τα οποία επιλέγονται με βάση τα κριτήρια του παραρτήματος Ι, συμπληρώνουν τις κεντρικές δράσεις. Βασικός σκοπός τους είναι να συμβάλουν στη διατήρηση και στην ενίσχυση του ρεύματος ιδεών και γνώσεων καθώς και της τεχνολογικής δυναμικότητας στην Ευρώπη σε πεδία έρευνας και τεχνολογίας ευρείας διάδοσης που παρέχουν προοπτικές πολλαπλών εφαρμογών, τα οποία δεν καλύπτονται από τις κεντρικές δράσεις. 32 γ) ριξη των υποδομών της έρευνας Επιδιώκεται η προώθηση της καλύτερης δυνατής χρήσης και εκμετάλλευσης της υποδομής που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Κοινότητα στην έρευνα και η ενίσχυση της συνοχής του ευρωπαϊκού ερευνητικού ιστού. 2. ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΗΣ ΔΕΥΤΕΡΗΣ. ΤΡΙΤΗΣ KAJ ΤΕΤΑΡΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ Τα θεματικά πεδία οριζόντιου χαρακτήρα τοποθετούνται στο σημείο τομής της πολιτικής της Κοινότητας στον τομέα της έρευνας με την εξωτερική της πολιτική, την πολιτική της σε θέματα καινοτομίας, την πολιτική της στον τομέα της εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης και της προώθησης της κινητικότητας των προσώπων καθώς και την κοινωνική πολιτική της και την πολιτική της σε θέματα απασχόλησης. Καθένα από αυτά περιλαμβάνει: ειδικές δραστηριότητες συνδεόμενες με τους γενικούς στόχους της πολιτικής της Κοινότητας στους τομείς των εξωτερικών σχέσεων, της καινοτομίας και του ανθρώπινου δυναμικού, οι οποίες δεν είναι δυνατόν να υπαχθούν στα θεματικά πεδία της πρώτης δράσης, δραστηριότητες συντονισμού, υποστήριξης και πλαισίωσης με σκοπό να εξασφαλιστεί συνοχή μεταξύ των ομοιειδών δραστηριοτήτων που υπάγονται στα θεματικά πεδία της πρώτης δράσης. 3. ΤΟ ΚΟΙΝΟ ΚΕΝΤΡΟ ΕΡΕΥΝΩΝ Το Κοινό Κέντρο Ερευνών είναι το επιστημονικό και τεχνικό όργανο που χρειάζεται η Επιτροπή για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της. Οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι των δραστηριοτήτων του εντοπίζονται ειδικότερα στους τομείς όπου απαιτείται ανεξάρτητη και αμερόληπτη ειδίκευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και στους τομείς που αντιστοιχούν στους στόχους των βασικών πολιτικών της Ένωσης. Οι δραστηριότητες αυτές εξυπηρετούν τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, που εκτίθενται στις επόμενες παραγράφους, αλλά πρέπει επίσης να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις και στην εξέλιξη των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών, κατά το μέτρο που αυτές δημιουργούν ειδικές ανάγκες έρευνας και ανάπτυξης, κυρίως στις περιπτώσεις όπου η αμεροληψία του Κοινού Κέντρου Ερευνών είναι αναγκαία συνθήκη. 33 II. ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΠΡΩΤΗ ΔΡΑΣΗ 1. ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ ΤΟΥ ΠΛΟΥΤΟΥ ΤΩΝ ΕΜΒΙΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ Η βελτίωση της ποιότητας της ζωής και της υγείας και ο αποτελεσματικότερος έλεγχος των προβλημάτων του περιβάλλοντος αποτελούν μεγάλες προκλήσεις, τις οποίες η Ένωση προτίθεται να αντιμετωπίσει ενισχύοντας την εμβάθυνση των γνώσεων και την ανάπτυξη της τεχνολογίας στους τομείς των έμβιων συστημάτων και του περιβάλλοντος. Ταυτόχρονα, η πρόοδος που σημειώνεται στους τομείς αυτούς συντείνει στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας των κοινοτικών επιχειρήσεων. Διανοίγει νέες προοπτικές στους κλάδους όπου η Κοινότητα διαθέτει ήδη πλεονεκτήματα, όπως η βιοτεχνολογία, η γεωργική βιομηχανία και οι κλάδοι της υγείας και του περιβάλλοντος. α) Κεντρικές δράσεις ι) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (Ι): υγεία και διατροφή Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι η προώθηση της ανάπτυξης των γνώσεων, των των μεθόδων, π. χ. βιοτεχνολογικών, που επιτρέπουν την παραγωγή τεχνολογιών και ισορροπημένων από θρεπτικής πλευράς και διαφοροποιημένων αβλαβών, υγιεινών, τροφίμων για τους καταναλωτές. Αυτό προϋποθέτει πρωτίστως: * την ανάπτυξη νέων μεθόδων μεταποίησης για τη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων διατροφής, * την επεξεργασία δοκιμών για την ανίχνευση των παθογόνων και τοξικών παραγόντων και μεθόδων για την απομάκρυνση τους, * τη μελέτη του ρόλου της διατροφής στην καλή υγεία, ειδικότερα υπό το πρίσμα της διαιτολογίας, της επιδημιολογίας και της δημόσιας υγείας. H) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (II): έλεγχος των ιογενών και λοιπών λοιμωδών ασθενειών Προτεραιότητα μεταξύ των στόχων αυτής της κεντρικής δράσης έχουν η καταπολέμηση του AIDS και ο έλεγχος των "νέων μαστιγών" (όπως η επανεμφάνιση της φυματίωσης και η εμφάνιση ασθενειών που προκαλούνται από νέους ή μεταλλαγμένους παθογόνους παράγοντες). Δίδεται ιδιαίτερα έμφαση: * στην ανάπτυξη εμβολίων, ιδίως κατά των ιογενών ασθενειών, * στις στρατηγικές πρόληψης και θεραπείας, * στα θέματα που συνδέονται με τα συστήματα δημόσιας υγείας και υγειονομικής περίθαλψης. iii) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (III): το εργοστάσιο "κύτταρο" Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι να βοηθήσει τις κοινοτικές επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν την πρόοδο των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας, κυρίως στους κλάδους της υγείας και του περιβάλλοντος. Επιδιώκεται η ανάπτυξη πολυεπιοτημονικών τεχνολογιών, βασιζόμενων στην εκμετάλλευση των ιδιοτήτων των μικροοργανισμών, των φυτών και των 34 ζώων σε κυτταρικό και υποκυτταρικό επίπεδο, με απώτερο σκοπό την ανάπτυξη νέων βιομορίων υψηλής προστιθέμενης αξίας, τα οποία μπορούν να συνεισφέρουν σε μια καλύτερη ποιότητα ζωής και υγείας, όπως: * νέα προϊόντα για την υγεία (π. χ. αντιβιοτικά και αντικαρκινικές ουσίες), * τεχνικές βιολογικής επεξεργασίας αποβλήτων, * νέες βιολογικές τεχνικές για τη γεωργική βιομηχανία τροφίμων. ιν) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (IV): διαχείριση και ποιότητα των υδάτων Η δράση αυτή έχει ως στόχο την παραγωγή των απαραίτητων γνώσεων και τεχνολογιών για την ορθολογική διαχείριση των υδάτινων πόρων που προορίζονται να καλύψουν τις ανάγκες των νοικοκυριών, της βιομηχανίας και της γεωργίας. Στις δραστηριότητες που καλύπτει κατά προτεραιότητα συγκαταλέγονται: * οι τεχνολογίες επεξεργασίας και εξυγίανσης, * οι τεχνολογίες ελέγχου της ποιότητας και του επιπέδου των υδροφόρων οριζόντων και των επιφανειακών υδάτων, * τα συστήματα παρακολούθησης, συναγερμού και επικοινωνιών, * οι τεχνολογίες ρύθμισης των αποθεμάτων και οι τεχνολογίες για τις άγονες και ημιάγονες περιοχές. ν) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (V): αλληλεπιδράσεις μεταξύ υγείας και περιβάλλοντος Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι η συμβολή στον περιορισμό των δυσμενών επιπτώσεων των αλλοιώσεων που υφίσταται το περιβάλλον στην υγεία. Καλύπτει, ειδικότερα, την πρόληψη και τις επιδράσεις της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, των βαρέων μετάλλων και τοξικών ουσιών, του θορύβου, των κλιματολογικών αλλαγών και της ηλεκτρομαγνητικής ακτινοβολίας στην υγεία καθώς και τις συνέπειες των οχλήσεων στους εργασιακούς χώρους. Περιλαμβάνει κατά πρώτο λόγο: * επιδημιολογικές μελέτες, * την ανάπτυξη νέων μεθόδων διάγνωσης, εκτίμησης κινδύνων και πρόληψης, * την τελειοποίηση μεθόδων για τον περιορισμό των επιβλαβών επιδράσεων στην υγεία. νι) Έμβια συστήματα και οικοσυστήματα (VI): ολοκληρωμένη διαχείριση του αγροτικού και παράκτιου χώρου Επιδιώκεται η κινητοποίηση των απαραίτητων γνώσεων και τεχνολογιών για την εφαρμογή πρωτοποριακών μοντέλων παραγωγής και εκμετάλλευσης, προσαρμοσμένων στους νέους προσανατολισμούς της κοινής αγροτικής και της κοινής αλιευτικής πολιτικής, παρέχοντας ταυτόχρονα επιστημονικές βάσεις για τις κοινοτικές νομοθετικές ρυθμίσεις. Μεταξύ των πεδίων που θα καλύπτει αυτή η δράση συγκαταλέγονται κατά προτεραιότητα: * τα νέα συστήματα παραγωγής και εκμετάλλευσης των γεωργικών, δασικών, αλιευτικών πόρων και της υδατοκαλλιέργειας τα οποία λαμβάνουν υπόψη την αποδοτικότητα, την αειφόρο διαχείριση των πόρων, την ποιότητα των προϊόντων και της απασχόλησης, * οι χρήσεις για άλλους σκοπούς πλην της διατροφής, * οι μέθοδοι ελέγχου * η θέσπιση νέων μοντέλων αειφόρου ανάπτυξης των αγροτικών και παράκτιων περιοχών, στηριγμένων στην αξιοποίηση του ειδικού δυναμικού κάθε περιοχής, στην διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων και των χρήσεων του ενδιαφερόμενου πληθυσμού. του χώρου και στην συμμετοχή 35 β) Δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών Οι εργασίες θα επικεντρωθούν σε έρευνα προτεραιότητας για την υποστήριξη: • • • • • του αγώνα κατά των ασθενειών και άλλων προβλημάτων υγείας που συνδέονται με την ηλικία (π. χ. νόσος του Alzheimer), κατά των εκφυλιστικών νόσων (ιδίως του καρκίνου και τ ου διαβήτη), κατά των καρδιαγγειακών παθήσεων, κατά των ασθενειών που έχουν γενετική αιτιολογία και των σπανίων ασθενειών έρευνες για τα γονιδιώματα και στις νευροεπιστήμες· τ ης βελτίωσης των συστημάτων υγείας, της βελτίωσης της υγείας και της ασφάλειας στους εργασιακούς χώρους και της καταπολέμησης των προβλημάτων δημοσίας υγείας που συνδέονται με τα ναρκωτικά- της αντιμετώπισης των σοβαρών φυσικών και τεχνολογικών κινδύνων με την ανάπτυξη τεχνικών πρόγνωσης, πρόληψης, εκτίμησης των επιπτώσεων και μετριασμού των συνεπειών τ ης κατανόησης των διεργασιών και των αλληλεπιδράσεων που συνδέονται με την "πλανητική αλλαγή" στην ξηρά, στη θάλασσα και στην ατμόσφαιρα καθώς και των επιπτώσεων τ ης στα οικοσυστήματα· της ανάπτυξης των βασικών τεχνολογιών γεωσκόπησης με δορυφόρους1 με σκοπό την παρακολούθηση τ ου περιβάλλοντος και τη διαχείριση των φυσικών πόρων και των οικοσυστημάτων • τ ης μελέτης των προβλημάτων βιοϊατρικής δεοντολογίας και βιοηθικής, με σεβασμό των θεμελιωδών ανθρώπινων αξιών2· • με αντικείμενο τις κοινωνικοοικονομικές πτυχές τ ης ανάπτυξης των βιοεπιστημών και της βιοτεχνολογίας και τις περιβαλλοντικές αλλαγές (επιπτώσεις στην κοινωνία, στην οικονομία και στην απασχόληση). γ) Στήριξη των υποδομών της έρευνας: Προτεραιότητα στην καλύτερη δυνατή χρήση στο κοινοτικό επίπεδο των βάσεων δεδομένων και των συλλογών γενετικού υλικού, των κέντρων κλινικών δοκιμών, των εγκαταστάσεων θαλασσίων ερευνών και των κέντρων υπολογιστών για τη μελέτη του κλίματος. Οι δραστηριότητες που συνδέονται με τις «διαστημικές τεχνολογίες» που διεξάγονται εντός των τριών θεματικών προγραμμάτων αποτελούν αντικείμενο ειδικού συντονισμού Με βάση το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο δεν θα ασκηθεί καμία ερευνητική δραστηριότητα με την οποία τροποποιείται ή η οποία αποσκοπεί στην τροποποίηση του γενετικού υλικού ανθρώπινων όντων με αλλοίωση των γεννητικών κυττάρων ή επιδρά σε οποιοδήποτε άλλο στάδιο της εμβρυϊκής ανάπτυξης με αποτέλεσμα η αλλοίωση αυτή να μπορεί να μετατραπεί σε κληρονομούμενο χαρακτηριστικό. Επίσης, δεν θα ασκηθεί καμία ερευνητική δραστηριότητα, γνωστή ως «κλωνισμός», με αντικείμενο την αντικατάσταση του πυρήνα ενός γεννητικού ή εμβρυϊκού κυττάρου με πυρήνα κυττάρου οιουδήποτε ατόμου, κυττάρου εμβρύου ή κυττάρου προερχόμενου από στάδιο ανάπτυξης μεταγενέστερο του ανθρώπινου εμβρυϊκού σταδίου. Στο μέτρο του δυνατού, τα πειράματα και οι δοκιμές σε ζώα θα πρέπει να αντικατασταθούν από μεθόδους in vitro ή άλλες εναλλακτικές μεθόδους. Η τροποποίηση του γενετικού υλικού των ζώων και ο κλωνισμός των ζώων καλύπτονται από το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο αποκλειστικά για αιτιολογημένους από ηθική άποψη σκοπούς και στο βαθμό που οι δραστηριότητες διέπονται από ηθικούς κανόνες που διασφαλίζουν την προστασία των ζώων και την τήρηση των αρχών της γενετικής ποικιλότητας των ζώων. 36 ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΙΑΣ ΦΙΛΙΚΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΣ Η εγκαθίδρυση της κοινωνίας της πληροφορίας προσφέρει στους πολίτες και στις επιχειρήσεις της Κοινότητας πολλαπλές δυνατότητες άσκησης νέων δραστηριοτήτων στους τομείς του εμπορίου, της εργασίας των μεταφορών, του περιβάλλοντος, της παιδείας, της υγείας καθώς και στον πολιτιστικό τομέα. Απαιτείται συνεχής προσπάθεια έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και εφαρμογής των αναπτυσσομένων τεχνολογιών για να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό της κοινωνίας της πληροφορίας. Το φάσμα των τεχνολογιών των κεντρικών δράσεων προσφέρει τη δυνατότητα ευλύγιστης επικέντρωσης και δυναμικής εκτέλεσης των προβλεπόμενων δράσεων, με γνώμονα τις οικονομικές και κοινωνικές προτεραιότητες. Η προσπάθεια αυτή θα πρέπει να εξετάζει, σε όλες τις δραστηριότητες, τα θέματα μόνιμου ενδιαφέροντος, όπως η πρόσβαση, η ευκολία χρήσης, η σχέση κόστους- αποτελεσματικότητας και η διαλειτουργικοτητα, καθώς και οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις. α) Κεντρικές δράσεις ι) Κοινωνία της πληροφορίας (Ι): συστήματα και υπηρεσίες για τους πολίτες Η δράση αυτή αποσκοπεί στην παροχή στους χρήστες ευκολότερης πρόσβασης και με το χαμηλότερο δυνατό κόστος σε υπηρεσίες γενικού ενδιαφέροντος με υψηλή ποιότητα καθώς και στην παροχή κινήτρων στη βιομηχανία από την οποία εξαρτώνται οι εν λόγω υπηρεσίες. Στο πλαίσιο αυτό, καλύπτει κατά προτεραιότητα: * για την υγεία και τα ηλικιωμένα άτομα: τα συστήματα ιατρικής πληροφορικής, τα δίκτυα υγείας υψηλής ταχύτητας και ασφάλειας και την τηλεϊατρική, τις προηγμένες διεπαφές και τα τηλεσυστήματα για την ένταξη των υπερηλίκων και των ατόμων με ειδικές ανάγκες στην κοινωνική ζωή· * για τη δημόσια διοίκηση: τα συστήματα χρήσης των πολυμέσων και των τηλεσυστημάτων * για το περιβάλλον: τα ευφυή συστήματα ανάλυσης, παρακολούθησης, διαχείρισης και συναγερμού, * για τις μεταφορές: τα προηγμένα ευφυή συστήματα που είναι απαραίτητα για τη διαχείριση και για τις σχετικές υπηρεσίες εξ αποστάσεως. ϋ) Κοινωνία της πληροφορίας (II): νέες μέθοδοι εργασίας και ηλεκτρονικές εμπορικές συναλλαγές Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι να επιτρέψει την αποτελεσματικότερη λειτουργία των επιχειρήσεων και την αύξηση της αποδοτικότητας του εμπορίου προϊόντων και υπηρεσιών. Τα θεματικά πεδία προτεραιότητας θα είναι: * οι μέθοδοι ελαστικής, κινητής εργασίας και τηλεργασίας τόσο για τους εργαζομένους όσο και για τη συλλογική και ομαδική εργασία και οι μέθοδοι εργασίας που βασίζονται στην προσομοίωση και στην εικονική πραγματικότητα, * τα συστήματα διαχείρισης για τους προμηθευτές και τους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων πληρωμών, * η ασφάλεια των πληροφοριών και των δικτύων, συμπεριλαμβανομένων των τεχνικών για την πιστοποίηση της ταυτότητας και την προστασία της ακεραιότητας και των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και οι τεχνολογίες βελτίωσης της προστασίας της ιδιωτικής ζωής. 37 iii) Κοινωνία της πληροφορίας (III): το περιεχόμενο των πολυμέσων της δημιουργικότητας, στην προώθηση Η δράση αυτή αποσκοπεί στην διευκόλυνση της δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης, στην τόνωση και πολιτιστικής ποικιλλομορφίας και στη βελτίωση της λειτουργικότητας και της ευχρηστίας των μελλοντικών προϊόντων και υπηρεσιών πληροφόρησης. Η δράση δίνει έμφαση στην ανάπτυξη ευφυών συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης και καινοτόμων μορφών περιεχομένου πολυμέσων, του οπτικοακουστικού περιεχομένου συμπεριλαμβανόμενου, καθώς και εργαλείων για τη διάταξη και την επεξεργασία του. Οι δραστηριότητες θα έχουν τέσσερις κύριους άξονες: της γλωσσικής * τις διαλογικές ηλεκτρονικές εκδόσεις, με νέες μεθόδους δημιουργίας και διάρθρωσης των εκδόσεων και εξατομικευμένης διάδοσης των πληροφοριών, και την πρόσβαση στο περιεχόμενο πολιτιστικού χαρακτήρα μέσω των εικονικών βιβλιοθηκών και μουσείων * την εκπαίδευση και κατάρτιση: συστήματα, υπηρεσίες και λογισμικά που επιτρέπουν την ευρυζωνικών ανάπτυξη και την επίδειξη νέων μεθόδων με χρήση πολυμέσων, επικοινωνιών , προσομείωσης και εικονικής πραγματικότητας, * τις νέες γλωσσικές τεχνολογίες, που συντελούν στο να γίνουν πιο εύχρηστα τα συστήματα πληροφοριών και επικοινωνιών, * τις προηγμένες τεχνολογίες προσπέλασης, διαλογής και ανάλυσης των πληροφοριών, που συμβάλλουν στον έλεγχο της έκρηξης των πληροφοριών και διευκολύνουν τη χρήση του περιεχομένου πολυμέσων, μεταξύ άλλων στα συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών. iv) Κοινωνία της πληροφορίας (IV): απαραίτητες τεχνολογίες και υποδομές Η δράση αυτή αποσκοπεί στην προώθηση της υπεροχής στις τεχνολογίες που αποτελούν τα καθοριστικά στοιχεία της κοινωνίας της πληροφορίας, στην επιτάχυνση του ρυθμού εισαγωγής τους στην πρακτική και στη διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής τους. Καλύπτει κατά προτεραιότητα: * τις τεχνολογίες υπολογιστών, επικοινωνιών και δικτύων, καθώς και την εκτέλεση και εφαρμογή τους, * τις τεχνολογίες και τη μηχανική λογισμικού και συστημάτων, συμπεριλαμβανόμενων στατιστικών ποιότητας * τις κινητές και προσωπικές επικοινωνίες και τα αντίστοιχα συστήματα, ειδικότερα τις υπηρεσίες που συνδέονται με δορυφόρους * τις διεπαφές που βασίζονται στη χρήση των διαφόρων αισθήσεων * τα περιφερειακά, τα υποσυστήματα και τα μικροσυστήματα, * τη μικροηλεκτρονική (τεχνολογίες, ειδίκευση, εξοπλισμοί και υλικά που είναι απαραίτητα για το σχεδιασμό και την κατασκευή κυκλωμάτων και την ανάπτυξη εφαρμογών). β) Δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών Τα θέματα μόνιμου ενδιαφέροντος, όπως η πρόσβαση, η ευκολία χρήσης, η σχέση κόστους- αποτελεσματικότητας και η διαλειτουργικοτητα, καθώς επίσης οι κοινωνικοοικονομικές επιπτώσεις εξετάζονται πλήρως σε όλες τις κεντρικές δράσεις. Προσεγγίζοντας τις μελλοντικές ή ανερχόμενες τεχνολογίες και εφαρμογές με οραματιστική θεώρηση, οι έρευνες σε θέματα προτεραιότητας θα αφορούν ζητήματα όπως: * οι τεχνολογίες αναπαράστασης, δημιουργίας και επεξεργασίας των γνώσεων * οι τεχνολογίες προσομοίωσης και απεικόνισης σε πραγματικό χρόνο και μεγάλη κλίμακα και οι τεχνολογίες εικονικής πραγματικότητας· * η κβαντική, η φωτονική και η βιοηλεκτρονική τεχνολογία και οι τεχνολογίες ολοκλήρωσης σε πολύ μεγάλη κλίμακα, οι υπολογιστές εξαιρετικά υψηλών επιδόσεων και τα υπερνοήμονα δίκτυα. 38 γ) Στήριξη των υποδομών της έρευνας Προτεραιότητα στη στήριξη των προηγμένων δικτύων τηλεματικής υψηλής ταχύτητας που είναι απαραίτητα για την έρευνα σε όλους τους τομείς της επιστήμης και της τεχνολογίας, όπως το προηγμένο INTERNET-2. 3. ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Για να βελτιωθεί η οικονομική ανάπτυξη και να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας στην Κοινότητα και να δοθεί στις επιχειρήσεις η δυνατότητα να προχωρήσουν στις αναγκαίες προσαρμογές των δραστηριοτήτων τους, πρέπει να επιδιωχθεί η παραγωγή και η διάδοση των γνώσεων και των τεχνολογιών που επιτρέπουν το σχεδιασμό και την ανάπτυξη "καθαρών" και υψηλής ποιότητας διεργασιών και προϊόντων, που να κατέχουν ανταγωνιστική θέση στις αγορές του μέλλοντος. Ο στόχος αυτός συμβαδίζει με την ανάπτυξη ενεργειακών συστημάτων και υπηρεσιών με καλύτερες επιδόσεις καθώς και οικονομικά αποδοτικών, ασφαλών και φιλικών προς το περιβάλλον και τις συνθήκες ζωής συστημάτων μεταφορών. α) Κεντρικές δράσεις ι) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (Ι): προϊόντα, διεργασίες, οργάνωση Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης είναι να διευκολυνθεί η ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων και υπηρεσιών υψηλής ποιότητας, που θα ικανοποιούν τις ανάγκες των πολιτών και της αγοράς, καθώς και νέων μεθόδων κατασκευής και βιομηχανικής παραγωγής χωρίς σπατάλη πόρων και φιλικών προς το περιβάλλον, ανεξαρτήτως του τρόπου παραγωγής. Η προσπάθεια θα έχει ως αντικείμενο: * τη μελέτη, την ανάπτυξη και την ολοκλήρωση νέων τεχνολογιών σχεδιασμού, κατασκευής, ελέγχου και παραγωγής, με χρήση κυρίως της τεχνολογίας μικρομετρικής κλίμακας, * τις τεχνολογίες της κοινωνίας της πληροφορίας για "νοήμονα" κατασκευή (που περιλαμβάνουν τα ευέλικτα συστήματα εργαστηρίων και ευέλικτα συστήματα διαχείρισης της αλυσίδας εφοδιασμού και διανομής, τα ενσωματωμένα συστήματα και τις τηλεϋπηρεσίες εκμετάλλευσης και συντήρησης καθώς και τις τεχνολογίες προσομοίωσης και συλλογικής εργασίας), * τις τεχνολογίες για τον περιορισμό της σπατάλης πόρων και των αποβλήτων, την ανακύκλωση των αποβλήτων και την ανάπτυξη καθαρών διεργασιών και προϊόντων με βάση την έννοια "ανάλυση του κύκλου ζωής", * τις νέες μεθόδους οργάνωσης της παραγωγής και της εργασίας και αξιοποίησης των ειδικών ικανοτήτων (συμπεριλαμβανόμενων των κοινωνικοοικονομικών αναλύσεων). ϋ) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (II): αειφόρος κινητικότητα και συνδυασμός μεταφορικών μέσων Επιδιώκεται να εξασφαλιστεί η διακίνηση επιβατών και εμπορευμάτων με αποτελεσματικά μέσα και χωρίς ζημίες στο περιβάλλον. Η δράση αυτή συμβάλλει στον ανωτέρω σκοπό υποβοηθώντας την εγκατάσταση σε ευρωπαϊκή κλίμακα ενός συστήματος ασφαλών νοημόνων, αποδοτικών και διαλειτουργικών μεταφορών επιβατών και εμπορευμάτων - χερσαίων, αεροπορικών και θαλάσσιων - με μεγάλο βαθμό συνδυασμού μεταφορικών μέσων και ανταποκρινόμενου στις ανάγκες κινητικότητας της βιομηχανίας και των πολιτών. Αυτό προϋποθέτει πρωτίστως: 39 * την ανάπτυξη, τον έλεγχο καταλληλότητας και την επίδειξη συστημάτων διαχείρισης των μεταφορών, συνδυασμένων και μη, όπου συμπεριλαμβάνονται τα δεύτερης γενεάς συστήματα πλοήγησης και εντοπισμού της θέσης με δορυφόρο, * έρευνα με αντικείμενο την υποδομή και τις διασυνδέσεις της με τα μεταφορικά μέσα και τα συστήματα μεταφορών, στην οποία λαμβάνονται υπόψη ο περιορισμός των περιβαλλοντικών επιπτώσεων καθώς και η δυνατότητα πρόσβασης και η ενοποίηση των πολιτικών στους τομείς της χωροταξίας και των μεταφορών, * την εκπόνηση κοινωνικοοικονομικών σεναρίων για την κινητικότητα των εμπορευμάτων και των προσώπων. iii) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (III): νέες προοπτικές για την αεροδιαστημική Η δράση αυτή έχει ως στόχο να βοηθήσει την Ευρωπαϊκή Κοινότητα να ενισχύσει τη θέση της στο συγκεκριμένο τομέα, μέσω της κυριαρχίας στις πιο προηγμένες αεροδιαστημικές του περιβάλλοντος. Καλύπτει κατά τεχνολογίες με μέριμνα για την προστασία προτεραιότητα: * την ανάπτυξη και την επίδειξη προηγμένων τεχνολογιών ολοκληρωμένου σχεδιασμού και κατασκευής καθώς και τον περιορισμό της ενεργειακής κατανάλωσης, των εκπομπών και του θορύβου για διάφορους τύπους αεροσκαφών * την τεχνική και οικονομική σκοπιμότητα και τις τεχνολογίες κριτικής σημασίας για τους τύπους αεροσκαφών νέας γενεάς· * την ανάπτυξη τεχνολογιών για τη βελτίωση της ασφάλειας των λειτουργιών. iv) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (IV): τεχνολογίες της θάλασσας Επιδιώκεται η, με σεβασμό στο περιβάλλον, προώθηση της ανάπτυξης και της ολοκλήρωσης των ειδικών γνώσεων και τεχνολογιών για το θαλάσσιο περιβάλλον οι οποίες θα επιτρέψουν στην Κοινότητα να εκμεταλλευθεί πλήρως τους πόρους της και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της, στηρίζοντας μια πραγματική "ευρωπαϊκή πολιτική για τη θάλασσα". Η προσπάθεια θα επικεντρωθεί στις τεχνολογίες που απαιτούνται: * για τη ναυπήγηση ασφαλών και αποδοτικών πλοίων προηγμένης τεχνολογίας, * για τη χρήση της θάλασσας ως οικονομικής οδού μεταφοράς εμπορευμάτων και επιβατών (λιμενική υποδομή προηγμένης τεχνολογίας, περιφερειακά συστήματα θαλασσίων μεταφορών), σε σύνδεση με την κεντρική δράση "αειφόρος κινητικότητα και συνδυασμός μεταφορικών μέσων" * για την ορθολογική και αειφόρο εκμετάλλευση της θάλασσας ως πηγής ενέργειας και ορυκτών πόρων (κυρίως τεχνολογίες εκγαταστάσεων ανοικτής θάλασσας και υποβρύχιες τεχνολογίες). ν) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (V): ενεργειακά συστήματα και υπηρεσίες προηγμένης τεχνολογίας3 Στόχος αυτής της κεντρικής δράσης, η οποία λαμβάνει ευρέως υπόψη τις ανάγκες της αγοράς, είναι η συμβολή στην κάλυψη των αναγκών της Κοινότητας σε ενέργεια, ελαχιστοποιώντας τους κινδύνους για το περιβάλλον. Η συμβολή αυτή συνίσταται στην προώθηση της ανάπτυξης και της τελειοποίησης ενεργειακών συστημάτων και υπηρεσιών προηγμένης τεχνολογίας, αποδοτικών τόσο από πλευράς παραγωγής όσο και κατανάλωσης, που επιτρέπουν να περιοριστούν σημαντικά οι εκπομπές CO;, και άλλων θερμοκηπιακων αερίων και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της Ένωσης. Οι εργασίες θα έχουν ως αντικείμενο κατά πρώτο λόγο: Οι δραστηριότητες έρευνας που άπτονται της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης περιγράφονται αναλυτικά στην πρόταση σχετικά με το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και εκπαίδευσης που προβλέπεται από τη Συνθήκη Ευρατόμ 40 * τις κυριότερες νέες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την εισαγωγή νους ιδίως σε αποκεντρωμένα συστήματα * τις τεχνολογίες αποθήκευσης και μεταφοράς ενέργειας * τις καθαρές τεχνολογίες παραγωγής και χρήσης των ορυκτών καυσίμων και ορθολογικής χρήσης της ενέργειας, * την εκπόνηση σεναρίων για τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ οικονομίας, περιβάλλοντος και ενέργειας. vi) Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (VI): η πόλη του μέλλοντος Η δράση έχει ως στόχο την αρμονική ανάπτυξη του αστικού περιβάλλοντος για τους πολίτες με βάση σφαιρικές και νεωτεριστικές προσεγγίσεις, οι οποίες να εξοικονομούν πόρους, να είναι φιλικές προς το περιβάλλον και να βασίζονται σε προηγμένα μοντέλα οργάνωσης, που συνδυάζουν ιδίως την βελτίωση της ποιότητας ζωής, την αποκατάσταση των κοινωνικών ισορροπιών και την προστασία και αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η προσπάθεια θα καλύπτει κατά προτεραιότητα: * τα νέα μοντέλα αειφόρου ανάπτυξης των ευρωπαϊκών πόλεων, την εκπόνηση μεσομακροπρόθεσμων κοινωνικοοικονομικών σεναρίων και τις δραστηριότητες έρευνας και επίδειξης με κύριο αντικείμενο τα προβλήματα χωροταξίας και αρχιτεκτονικής, κοινωνικής ενσωμάτωσης, ασφάλειας, απόδοσης και εξοικονόμησης της ενέργειας (ειδικότερα στα κτίρια) και ολοκληρωμένης διαχείρισης των μεταφορών καθώς και δημοκρατικών δικτύων πληροφορίας (έννοια των "ψηφιακών πόλεων") * την εκτέλεση και επίδειξη τεχνολογιών ολιγοδάπανης, καθαρής, αποδοτικής και αειφόρου αξιοποίησης, ανακαίνισης και κατασκευής, ιδιαίτερα για τα μεγάλα κτηριακά σύνολα και για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, * την εκτέλεση και επίδειξη τεχνολογιών για οικονομικά, καθαρά, ασφαλή και νοήμονα αυτοκίνητα (π. χ. αυτοκίνητα με μηδενικές εκπομπές) σε αστικές περιοχές, σε εναρμόνιση με την αειφόρο κινητικότητα (πρβλ. κεντρική δράση "αειφόρος κινητικότητα και συνδυασμός μεταφορικών μέσων"), β) Δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών Η προσπάθεια θα επικεντρωθεί στις έρευνες προτεραιότητας'1: * για την υποστήριξη της ανάπτυξης νέων και βελτιωμένων υλικών για τη βιομηχανία και των διεργασιών παραγωγής τους: υλικά ανθεκτικά σε υψηλές θερμοκρασίες και πιέσεις (π. χ. για την παραγωγή ενέργειας και τους κινητήρες), ελαφρά υλικά (για τις μεταφορές και τις κατασκευές), λειτουργικά υλικά (οπτικοηλεκτρονικά υλικά, βιοϋλικά, αισθητήρες) ειδικά μελετημένα για να διευκολύνεται η ανακύκλωση τους, * για την ανάπτυξη νέων υλικών και τεχνολογιών παραγωγής στον κλάδο του άνθρακα και του χάλυβα5, * στο πεδίο των μετρήσεων και δοκιμών, για την υποστήριξη της τυποποίησης και της καταστολής της απάτης καθώς και της ποιότητας των προϊόντων και υπηρεσιών (όπου συμπεριλαμβάνεται η ανάπτυξη οργάνων μετρήσεων μεγάλης ακρίβειας και η επεξεργασία πιστοποιημένων μέτρων αναφοράς και υλικών αναφοράς). Οι έρευνες προς υποστήριξη της πυρηνικής ασφάλειας που περιλαμβάνονται (πο πρόγραμμα "Προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης" παρουσιάζονται στην πρόταση σχετικά με το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο Ευρατόμ. Με την προοπτική της αυξανόμενης ένταξης στο πρόγραμμα-πλαίσιο αναλαμβάνονται σήμερα βάσει της συνθήκης EKAX, η οποία παύει να ισχύει το 2002 ι ων Λραοιηριοιήιων που 41 γ) Στήριξη των υποδομών της έρευνας Προτεραιότητα στη δικτύωση και στην καλύτερη δυνατή χρήση σε κοινοτική κλίμακα των κέντρων υπολογιστών για τη βιομηχανική έρευνα, των αεροδυναμικών σηράγγων, των εξειδικευμένων βάσεων δεδομένων, των εργαστηρίων και εγκαταστάσεων μετρήσεων και δοκιμών. ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΡΑΣΗ 1. ΕΔΡΑΙΩΣΗ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΣΤΟ ΔΙΕΘΝΗ ΧΩΡΟ Βασικοί στόχοι της δράσης "διεθνής συνεργασία" είναι, αφενός η ουσιαστική συμβολή στην εφαρμογή της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης, κυρίως έναντι των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης των οποίων προετοιμάζεται η προσχώρηση, αφετέρου δε, η παροχή συνδρομής στην Ένωση για να αναπτύξει σχέσεις βιομηχανικής συνεργασίας και να κατακτήσει νέες αγορές. Στο πλαίσιο της εφαρμογής της εξωτερικής πολιτικής της Ένωσης και με την προοπτική της διεύρυνσης της με την προσχώρηση νέων κρατών μελών, οι γενικοί στόχοι της δράσης "διεθνής συνεργασία" είναι οι εξής: - προώθηση της επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας μεταξύ οργανισμών και ερευνητών τρίτων χωρών και της Κοινότητας σε τομείς που μπορούν να αποδώσουν ουσιαστικά οφέλη, ισόρροπα κατανεμημένα μεταξύ των δύο πλευρών (συνεργασίας προς "αμοιβαίο όφελος"), - διευκόλυνση της πρόσβασης των ερευνητικών κέντρων και των επιχειρήσεων της Κοινότητας σε ειδικές επιστημονικές γνώσεις που προκύπτουν εκτός της Κοινότητας και εξυπηρετούν τα συμφέροντα της· - ενίσχυση της θέσης και του ρόλου της κοινοτικής έρευνας στο διεθνή επιστημονικό και τεχνολογικό χώρο" - προπαρασκευή της προσχώρησης των συνδεδεμένων χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΧΚΑΕ), στήριξη της Ευρωμεσογειακής Εταιρικής Συνεργασίας, σταθεροποίηση του ανθρωπίνου δυναμικού στις ΧΚΑΕ και στα νέα ανεξάρτητα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης (ΝΑΚ) και στήριξη της αναπτυξιακής πολιτικής, - παροχή συνδρομής στους ευρωπαϊκούς ερευνητικούς κύκλους για να ενημερωθούν σχετικά με τη δυναμικότητα, τις δραστηριότητες και τις προτεραιότητες της έρευνας που διεξάγεται εκτός Κοινότητας (βιομηχανικές χώρες, χώρες με "ανερχόμενη οικονομία") με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας της Κοινότητας και της παρουσίας της στις νέες αγορές, Οι δραστηριότητες διεθνούς επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας υλοποιούνται, ανάλογα με την ύπαρξη ή μη συμφωνιών συνεργασίας και το περιεχόμενο τους, μέσω της ειδικής δράσης "διεθνής συνεργασία" καθώς και με τη συνεκτίμηση της διεθνούς διάστασης στις υπόλοιπες δράσεις του προγράμματος-πλαισίου. 42 α) Ειδικές δραστηριότητες της δράσης "διεθνής συνεργασία": Με βάση τις πολιτικές συνεργασίας που καθορίζονται ανάλογα με τις σχέσεις της Ένωσης με τους διάφορους πιθανούς εταίρους της, αναλαμβάνονται τρεις κατηγορίες δραστηριοτήτων, οι οποίες συνδέονται με ειδικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι συγκεκριμένες χώρες και δεν του προγράμματος-. πλαισίου. Οι δραστηριότητες αυτές θα χρηματοδοτηθούν από την ειδική δράση "διεθνής συνεργασία": τις υπόλοιπες δράσεις καλύπτονται από - Δραστηοιότητες συνεργασίας με ορισμένες ομάδες γωρών: ΧΚΑΕ: προώθηση των κέντρων αριστείας που διαθέτουν. ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ: Μεσογείου, στήριξη της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης συμπεριλαμβανόμενης κοινωνίας της πληροφορίας, προστασία της πολιτικής κληρονομιάς. ιδίως περιφερειακές πτυχές της διαχείρισης της της ΝΑΚ: στήριξη του δυναμικού τους έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, στοχοθετημένες ειδικές δράσεις (δορυφορικές εφαρμογές, περιφερειακά προβλήματα περιβάλλοντος και υγείας) ΑΝΑΠΤΥΣΣΟΜΕΝΕΣ ΧΩΡΕΣ (συμπεριλαμβανομένων των μεσογειακών και των χωρών με ανερχόμενη οικονομία): μελέτη των κοινωνικοοικονομικών μηχανισμών και συνθηκών της αειφόρου ανάπτυξης (π. χ. γεωργική βιομηχανική έρευνα, ενεργειακά συστήματα), στήριξη της ένταξης των σχετικών με την παραγωγικότητα απαιτήσεων και της προστασίας του περιβάλλοντος στα οικοσυστήματα των χωρών αυτών (π. χ. διαχείριση των υδάτων), πρόληψη και καταπολέμηση των σοβαρών ασθενειών που ενδημούν στις συγκεκριμένες χώρες και βελτίωση των συστημάτων δημόσιας υγείας. - Κατάρτιση των ερευνητών: καθιερώνεται ένα σύστημα υποτροφιών που θα παρέχει τη δυνατότητα σε νέους ερευνητές από αναπτυσσόμενες χώρες (συμπεριλαμβανομένων των μεσογειακών και των χωρών με ανερχόμενη οικονομία) να φιλοξενηθούν σε εργαστήρια της Κοινότητας για να συμμετάσχουν σε ερευνητικές δραστηριότητες του προγράμματος- πλαισίου. Προβλέπεται ένα ακόμη σύστημα υποτροφιών για τη μετεκπαίδευση νεών ερευνητών της Κοινότητας σε βιομηχανικά εργαστήρια της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας. - Συντονισμός με τις δράσεις COST, την πρωτοβουλία EUREKA και τους διεθνείς οργανισμούς που αναπτύσσουν δραστηριότητα στον τομέα της έρευνας, επίσης δε, συντονισμός των δραστηριοτήτων που καλύπτονται από τα υπόλοιπα προγράμματα του προγράμματος-πλαισίου, μεταξύ τους καθώς και με τις δραστηριότητες που υπάγονται στις υπόλοιπες δράσεις συνεργασίας της Κοινότητας και με τις δραστηριότητες συνεργασίας των κρατών μελών. β) Δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας βάσει των υπολοίπων δράσεων του προγρά μ μ ατος-πλα ισίου Στα ειδικά προγράμματα θα προβλέπονται τέσσερις τύποι συμμετοχής: - πλήρης σύνδεση του προγράμματος-πλαισίου: συμμετοχή και κοινοτική χρηματοδότηση των φορέων τρίτων χωρών με όρους ανάλογους εκείνων που ισχύουν για τους φορείς των κρατών μελών (ΕΟΧ, ορισμένες ΧΚΑΕ, Ισραήλ, Ελβετία), - συμμετοχή στα προγράμματα στα οποία έχουν δικαίωμα συμμετοχής τρίτες χώρες βάσει διμερών ή πολυμερών συμφωνιών συνεργασίας- συμμετοχή με το σύστημα "κατ έργο" χωρίς χρηματοδότηση του φορέα της τρίτης χώρας από την Κοινότητα (ορισμένες τρίτες βιομηχανικές χώρες ή χώρες με "ανερχόμενη οικονομία"). Θα εφαρμοστούν μέτρα που επιτρέπουν την ενίσχυση της πρόσβασης των χωρών με "ανερχόμενη οικονομία" στο πρόγραμμα-πλαίσιο, 43 - συμμετοχή στα προγράμματα στα οποία έχουν δικαίωμα συμμετοχής τρίτες χώρες χωρίς να έχει συναφθεί ειδική συμφωνία συνεργασίας: συμμετοχή με το σύστημα "κατ έργο", καταρχήν χωρίς χρηματοδότηση του φορέα της τρίτης χώρας από την Κοινότητα (μη συνδεδεμένες με το πρόγραμμα-πλαίσιο ΧΚΑΕ, ευρωπαϊκά ΝΑΚ, τρίτες χώρες της Μεσογείου), - συμμετοχή στα έργα, στα οποία είναι προς το συμφέρον της Κοινότητας να συμμετέχουν εταίροι από τρίτες χώρες: συμμετοχή χρηματοδοτούμενη καταρχήν από την τρίτη χώρα, ή ακόμη από την Κοινότητα μέσω του εκάστοτε ειδικού προγράμματος, σε ορισμένες απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις οι οποίες προβλέπονται στους κανόνες συμμετοχής που καθορίζονται δυνάμει του άρθρου 130 Ι της Συνθήκης. ΤΡΙΤΗ ΔΡΑΣΗ ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ ΚΑΙ ΕΝΘΑΡΡΥΝΣΥΤΗΣΣΥΜΜΕΤΟχΗΣΤΩΝ MME Η καινοτομία αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας και της δημιουργίας θέσεων εργασίας. Επιδιώκεται η προώθηση της, η διευκόλυνση της εκμετάλλευσης των αποτελεσμάτων της έρευνας και η παροχή κινήτρων για την καινοτόμων επιχειρήσεων. ίδρυση Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι ταυτόχρονα φορείς και βασικοί συντελεστές της καινοτομίας. Το ζητούμενο είναι να τους εξασφαλιστεί ευχέρεια πρόσβασης στις προηγμένες τεχνολογίες που τους χρειάζονται καθώς και στις δυνατότητες που παρέχουν τα ερευνητικά προγράμματα της Κοινότητας. Οι γενικοί στόχοι της δράσης της Κοινότητας στο συγκεκριμένο τομέα είναι οι εξής: - βελτίωση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων των ερευνητικών δραστηριοτήτων που καλύπτονται από τα προγράμματα της με την ενίσχυση των μέτρων που επιτρέπουν να εξασφαλιστεί η καλύτερη εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων τους καθώς και η μεταφορά και η διάδοση των αναπτυσσόμενων τεχνολογιών - διευκόλυνση της πρόσβασης των οργανισμών που συμμετέχουν στα προγράμματα και, ειδικότερα, των MME στις πηγές χρηματοδότησης της καινοτομίας και της σύστασης καινοτόμων επιχειρήσεων (χρηματοοικονομική τεχνική, κεφάλαια υψηλού επιχειρηματικού κινδύνου)- - τόνωση της συμμετοχής των MME στα ερευνητικά προγράμματα, ανεξαρτήτως του εάν πρόκειται για MME που αναπτύσσουν δραστηριότητα στον τομέα της έρευνας και των τεχνολογιών αιχμής ή διαθέτουν ελάχιστη ή καθόλου ερευνητική δυναμικότητα, ενώ αντιμετωπίζουν σοβαρές τεχνολογικές ανάγκες· διευκόλυνση των MME, ιδιαίτερα στις μειονεκτικές περιφέρειες, να ενισχύσουν την τεχνολογική δυναμικότητα τους. - συμβολή στην εφαρμογή της πολιτικής της Κοινότητας σε θέματα καινοτομίας με την προσθήκη, ιδίως, ευρωπαϊκής διάστασης στα εθνικά συστήματα καινοτομίας. Η δράση της Κοινότητας με αντικείμενο την προώθηση της καινοτομίας και την υποστήριξη της συμμετοχής των MME στα προγράμματα έρευνας πρέπει να εντάσσεται ταυτόχρονα στις διάφορες κοινοτικές δράσεις και στην ειδική δράση για την καινοτομία και τις MME. Οι στόχοι και ο τρόπος άσκησης των σχετικών δραστηριοτήτων έχουν ως εξής: 44 α) Ειδικές δραστηριότητες της δράσης «καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των MME»: i) Καινοτομία - ορθολογική οργάνωση και συντονισμός στο επίπεδο της Κοινότητας των δικτύων πληροφόρησης και συνδρομής σχετικά με τις δραστηριότητες της Κοινότητας στον τομέα της έρευνας και της καινοτομίας, διαχείριση, σε συνεννόηση με τα προγράμματα, του δικτύου υποστήριξης της καινοτομίας και της μεταφοράς τεχνολογιών και ενίσχυση των μηχανισμών συλλογής και διάδοσης πληροφοριών, όπως η υπηρεσία πληροφόρησης CORDIS (κοινή δράση καινοτομία/Μ Μ Ε), - σχεδιασμός και ανάπτυξη δραστηριοτήτων παροχής συνδρομής σε θέματα δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και πρόσβασης στις ιδιωτικές πηγές χρηματοδότησης, ειδικότερα στα κεφάλαια υψηλού επιχειρηματικού κινδύνου (κοινή δράση καινοτομία/Μ Μ Ε), - προσδιορισμός, σε συνεννόηση με τα προγράμματα, μηχανισμών που διευκολύνουν κατά τη διάρκεια της ζωής των έργων, την εκμετάλλευση, τη χρηματοδότηση από ιδιωτικές πηγές και τη μεταφορά των αποτελεσμάτων και των τεχνολογιών που προκύπτουν, ταυτόχρονα δε, εγγυώνται την προστασία των κεκτημένων γνώσεων (αναλύσεις της αξίας, μελέτες αγοράς, κατάρτιση), - οργάνωση «ομάδων καινοτομίας» στα προγράμματα για τον ανωτέρω σκοπό, συντονισμός των δραστηριοτήτων τους και συμβολή στη σύσταση νέων καινοτόμων επιχειρήσεων, κυρίως μέσω των ευρωπαϊκών χρηματοπιστωτικών οργανισμών και ταμείων (Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η δράση Eurotech Capital), - επινόηση και καθορισμός νέων μεθοδολογιών για δράσεις με αντικείμενο τη μεταφορά τεχνολογίας, που συνδυάζουν τις τεχνολογικές, τις οικονομικές και τις κοινωνικές πτυχές της καινοτομίας, - προσδιορισμός και διάδοση της καλύτερης πρακτικής για τη μεταφορά τεχνολογίας (κοινή δράση καινοτομία/Μ Μ Ε) και συντονισμός της εκπόνησης των μελετών και των αναλύσεων, ειδικότερα όσων αφορούν τις πολιτικές για την καινοτομία. ιι) MME - διαχείριση μιας ειδικής θυρίδας για όλα τα ερευνητικά προγράμματα, που θα λειτουργεί στις Υπηρεσίες της Επιτροπής (ειδικά για τις προτάσεις έργων που πρόκειται να εκτελεσθούν από MME), προσδιορισμός και διαχείριση των κοινών μέσων που διευκολύνουν τη συμμετοχή των MME στα προγράμματα (όσο το δυνατόν ευρύτερη χρήση των ηλεκτρονικών μέσων για τους ενημερωτικούς φακέλους, την υποβολή των προτάσεων, Help line, κλπ. ), β) Συνάρθρωση με τις δραστηριότητες που υπάγονται στις υπόλοιπες δράσεις του προγρσμματος-πλαισίου i) Καινοτομία - εξασφάλιση συνέπειας στην ανάληψη και στη διαχείριση μεταξύ των δραστηριοτήτων στο συγκεκριμένο τομέα που υπάγονται στα θεματικά προγράμματα και των ειδικών δραστηριοτήτων της δράσης «καινοτομία και ενθάρρυνση της συμμετοχής των MME», ενθάρρυνση της προετοιμασίας της εκμετάλλευσης και της διάδοσης των αποτελεσμάτων κατά την ερευνητική φάση. 45 ii) MME Στήριξη της συμμετοχής των MME στις δραστηριότητες «συλλογικής έρευνας. » και οιις υπόλοιπες δραστηριότητες έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης που θα αναληφθούν στο πλαίσιο των προγραμμάτων: - δραστηριότητες «συλλογικής έρευνας», οι οποίες παρέχουν τη δυνατότητα σε τρεις τουλάχιστον, ανεξάρτητες μεταξύ τους MME από δύο τουλάχιστον διαφορετικά κράτη μέλη να αναθέτουν σε τρίτους οργανισμούς την επίλυση κοινών τεχνολογικών προβλημάτων - δραστηριότητες υποστήριξης και ενθάρρυνσης της συμμετοχής των MME στα έργα συλλογικής έρευνας και σύμπραξης στην έρευνα (για παράδειγμα μέσω των "επιχορηγήσεων διερεύνησης"). _ _ _ _ __ ΑΥΞΗΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ Ο κόσμος στηρίζεται ολοένα περισσότερο στη γνώση. Η Κοινότητα διαθέτει ένα πλεονέκτημα εν προκειμένω, που το αντλεί από το ποιοτικό επίπεδο των ερευνητών, των μηχανικών και των τεχνικών της. Επιδιώκεται η διατήρηση και η συμβολή στην ανάπτυξη αυτού του δυναμικού γνώσεων με μεγαλύτερη στήριξη της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών, συμπεριλαμβανομένης της μετακίνησης στις επιχειρήσεις, καθώς και με στήριξη της βελτίωσης της χρήσης των ερευνητικών υποδομών. Παράλληλα, η Κοινότητα έχει μακρά παράδοση έρευνας στις κοινωνικές και οικονομικές επιστήμες, η οποία είναι σκόπιμο να ενεργοποιηθεί για να προσδιοριστούν οι σημερινές και οι μελλοντικές τάσεις και ανάγκες της οικονομίας και της κοινωνίας. Οι γενικοί στόχοι της δράσης, που θα επιδιωχθούν σε συνεργασία με τις ομοειδείς δραστηριότητες που προβλέπονται σε άλλα σημεία του προγράμματος-πλαισίου, είναι οι εξής: ι ην - ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού της Κοινότητας με την κατάρτιση και κινητικότητα των ερευνητών (και προς τη βιομηχανία και ιδίως τις MME) καθώς και με ι ην καινοτομία στις μεθόδους και στις τεχνολογίες εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης με προοπτική τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας· - συμβολή στη μετατροπή της Κοινότητας σε έναν ελκυστικό τόπο εργασίας για τους ερευνητές και επενδύσεων στην έρευνα και προβολή της ευρωπαϊκής έρευνας στο διεθνή χώρο· - ενθάρρυνση της βελτιστοποίησης της χρήσης των υποδομών της έρευνας · - ανάπτυξη της βάσης κοινωνικοοικονομικών γνώσεων που είναι απαραίτητη για την καλύτερη κατανόηση θεμελιωδών πτυχών των στόχων του προγράμματος-πλαισίου και για την εξέλιξη της επιστημονικής και τεχνολογικής πολιτικής καθώς και των υπολοίπων πολιτικών της Κοινότητας. α) Ειδικές δραστηριότητες της δράσης «αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού» Η δράση αυτή είναι διαρθρωμένη γύρω από πέντε άξονες: 46 i) Ενίσχυση του κοινοτικού ανθρώπινου δυναμικού της έρευνας στην Κοινότητα Επιδιώκεται η καθιέρωση: - δικτύων μετεκπαίδευσης στην έρευνα σε προηγμένους και σε ανερχόμενους τομείς με θέματα της απόλυτης επιλογής των ερευνητών, θα δοθεί έμφαση στην κατάρτιση νέων ερευνητών προ- και μεταδιδακτορικού επιπέδου- - ενός συνεκτικού συστήματος ευρωπαϊκών υποτροφιών «Marie Curie» που θα περιλαμβάνει υποτροφίες χορηγούμενες σε νέους ερευνητές υψηλής ποιότητας με αποδεδειγμένη πείρα στην έρευνα, για τη μελέτη θεμάτων της επιλογής τους· βιομηχανικές υποτροφίες χορηγούμενες σε επιχειρήσεις (συμπεριλαμβανομένων των MME) για την κατάρτιση νέων ερευνητών υποτροφίες υποδοχής για την ανάπτυξη ερευνητικής δυναμικότητας υψηλού επιπέδου στις μειονεκτικές περιφέρειες της Κοινότητας. Μεταξύ των συμπληρωματικών μέτρων που αφορούν τις υποτροφίες συγκαταλέγονται η προώθηση της κινητικότητας των ερευνητών της βιομηχανίας προς τα πανεπιστήμια και αντιστρόφως καθώς και η χορήγηση υποτροφιών παραμονής σε ερευνητές που εκπονούν διδακτορική διατριβή σε κέντρα αριστείας. ϋ) Βελτιστοποίηση της χρήσης των υποδομών μεγάλης κλίμακας της έρευνας Επιδιώκεται η προώθηση της καλύτερης δυνατής εκμετάλλευσης των υποδομών της έρευνας (εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας, διανεμημένα δίκτυα εγκαταστάσεων, εξειδικευμένα κέντρα) στους τομείς που δεν καλύπτονται από τις υπόλοιπες δράσεις του προγράμματος- πλαισίου (συμπεριλαμβανομένων της νομικής και των οικονομικών και κοινωνικών επιστημών) ή προκειμένου για εγκαταστάσεις που δεν έχουν ληφθεί υπόψη στις δράσεις αυτές. Για το σκοπό αυτό προβλέπονται δράσεις διευκόλυνσης της διακρατικής πρόσβασης των ερευνητών και δικτύωσης των επιχειρήσεων εκμετάλλευσης των υποδομών καθώς και η χρηματοδότηση ερευνητικών έργων που συντελούν στη βελτίωση της πρόσβασης στις υποδομές. iii) Προβολή της επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας Με αυτή την κατηγορία δραστηριοτήτων επιδιώκεται να τονωθεί η επιστημονική και τεχνολογική αριστεία με ανταλλαγές και να αξιοποιηθούν τα επιτεύγματα της ευρωπαϊκής έρευνας. Για το σκοπό αυτό προβλέπονται η χρηματοδότηση επιστημονικών συνεδρίων υψηλού επιπέδου, η δικτύωση κοινοτικών ερευνητών που εργάζονται εκτός Κοινότητας, εργασίες καθώς και δράσεις τιμητικές διακρίσεις για ευαισθητοποίησης του κοινού και ενημέρωσης σχετικά με την έρευνα που διεξάγεται σε κοινοτικό επίπεδο μέσω των ηλεκτρονικών δικτύων. ερευνητικές εξαιρετικές iv) Κοινωνικοοικονομική έρευνα για την εξυπηρέτηση των αναγκών της κοινωνίας Οι δραστηριότητες αυτές έχουν ως αντικείμενο περιορισμένο αριθμό θεμάτων συνδεόμενων με τους γενικούς στόχους του προγράμματος-πλαισίου και αποσκοπούν στη δημιουργία των απαραίτητων βάσεων για μία οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη που δημιουργεί θέσεις εργασίας καθώς και στην οικοδόμηση της ευρωπαϊκής κοινωνίας της γνώσης. Οι προσπάθειες θα επικεντρωθούν πρωτίστως στην ανάλυση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ τεχνολογικής προόδου, απασχόλησης, καινοτομίας στην εκπαίδευση και κατάρτιση νομοθετικών των κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων που έχει η ανάπτυξη των υπηρεσιών και της «άυλης» οικονομίας- στην εκπόνηση και τον έλεγχο καταλληλότητας νέων μοντέλων ανάπτυξης που θα προάγουν την αύξηση, την απασχόληση και την ποιότητα ζωής. και οικονομικής ανταγωνιστικότητας, στη μελέτη ρυθμίσεων 47 ν) Στήριξη της εξέλιξης των επιστημονικών και τεχνολογικών πολιτικών στην Ευρώπη θα εξασφαλιστεί με τη συγκρότηση ενός Forum ανταλλαγών με τη μορφή του δικτύου ΕΤΑΝ (European Technology Assessment Network), το οποίο θα συνενώνει πολιτικά κέντρα αποφάσεων και ερευνητές ειδικευμένους στην ανάλυση των πολιτικών επιστήμης και τεχνολογίας, με δραστηριότητες τεχνολογικής αξιολόγησης εποπτείας και πρόγνωσης, με την αξιολόγηση των επιστημονικών και τεχνολογικών επιλογών καθώς και με την ανάπτυξη ενός συστήματος στατιστικής και επιστημονικών και τεχνολογικών δεικτών και δεικτών καινοτομίας. β) Συνάρθρωση με τις δραστηριότητες που υπάγονται στις υπόλοιπες δράσεις του προγράμματος-πλαισίου Η δράση θα διασφαλίσει επίσης το συντονισμό, την υποστήριξη και την πλαισίωση που απαιτούνται για τη συνοχή των ομοειδών δραστηριοτήτων με αντικείμενο τα θέματα που απαριθμούνται στο σημείο 1α) ανωτέρω, οι οποίες υπάγονται σε άλλες δράσεις του προγράμματος. 48 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III ΠΕΜΠΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ-ΠΛΑΙΣΙΟ (1998-2002) ΠΟΣΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΟΜΗ Ι Ι εκατ. ECU Ι (τρέχουσες τιμές) Πρώτη δράση (προγράμματα έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης) Δεύτερη δράση (συνεργασία με τις τρίτες χώρες και τους διεθνείς οργανισμούς) δράση Τρίτη αποτελεσμάτων) (διάδοση και αξιοποίηση των Τέταρτη δράση (προώθηση της κατάρτισης και της κινητικότητας των ερευνητών) [ ] [ ] [ ] [ ] ΜΕΓΙΣΤΟ ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΠΟΣΟ Γ7 Ενδεικτική κατανομή μεταξύ των θεματικών πεδίων της πρώτης δράσης εκατ. ECU - ανακάλυψη του πλούτου των έμβιων συστημάτων και των οικοσυστημάτων - ανάπτυξη μιας φιλικής προς τον πολίτη κοινωνίας της πληροφορίας - προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης [ ] [ ] από τα οποία [ ] ECU για το ΚΚΕρ. 49 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα συνεισφέρει στη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων έρευνας και τεχνολογικής επίδειξης, καλούμενων στο εξής «έμμεσες δράσεις ΕΤΑ», που καλύπτονται από τα προγράμματα μέσω ίδια των οποίων εφαρμόζεται το πρόγραμμα-πλαίσιο. Παράλληλα, αναπτύσσει η δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης, καλούμενες στο εξής «άμεσες δράσεις ΕΤΑ». ανάπτυξης, συμπεριλαμβανομένων δραστηριοτήτων των Οι κεντρικές δράσεις, οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών, η στήριξη των υποδομών της έρευνας καθώς και οι δραστηριότητες της δεύτερης, τρίτης και τέταρτης δράσης, που περιγράφονται στο παράρτημα II, υλοποιούνται με έμμεσες δράσεις ΕΤΑ και άμεσες δράσεις ΕΤΑ. 1. Έμμεσες δράσεις ΕΤΑ Οι έμμεσες δράσεις ΕΤΑ χωρίζονται σε πέντε κατηγορίες: δράσεις επιμερισμένης δαπάνης, μετεκπαιδευτικές υποτροφίες, στήριξη των δικτύων, συνδυασμένες δράσεις και συνοδευτικά μέτρα. Οι δράσεις επιμερισμένης δαπάνης αποτελούν το κυριότερο μέσο εφαρμογής των προγραμμάτων. Το ποσοστό χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας στις δράσεις αυτές είναι: α) Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης: Έργα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, επίδειξης και ολοκληρωμένο έργο: Τα έργα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης είναι έργα από τα οποία είναι δυνατό να προκύψουν νέες γνώσεις, που μπορούν να χρησιμεύσουν είτε στην άμεση ή έμμεση σημαντική βελτίωση διαθέσιμων προϊόντων, διεργασιών, υπηρεσιών είτε στην κάλυψη των αναγκών του κοινωνικού συνόλου. Τα εν λόγω έργα χρηματοδοτούνται κατ'αρχήν σε ποσοστό έως 50% των αναγνωριζόμενων δαπανών. Στην ειδική περίπτωση των οργανισμών που δεν τηρούν αναλυτικά λογιστικά στοιχεία, το πρόσθετο αναγνωριζόμενο κόστος που συνεπάγεται η έρευνα καλύπτεται κατά 100%. Τα έργα επίδειξης είναι έργα που με τα οποία επιδιώκεται να αποδειχθεί η τεχνική βιωσιμότητα των τεχνολογιών και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για εμπορικούς σκοπούς ως έχουν. Τα έργα αυτά χρηματοδοτούνται μέχρι ποσοστού 35% των αναγνωριζόμενων δαπανών. Τα ολοκληρωμένα έργα είναι έργα με ένα σκέλος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και ένα σκέλος επίδειξης. Χρηματοδοτούνται σε ποσοστό που αντιστοιχεί στο σταθμισμένο μέσο μέσο όρο των ποσοστών που ισχύουν για το δύο σκέλη τους. Χρηματοδοτική ενίσχυση για την πρόσβαση στις υποδομές της έρευνας Χορηγείται χρηματοδοτική ενίσχυση στις υπάρχουσες υποδομές έρευνας για να δέχονται ομάδες ερευνητών της Κοινότητας, προκειμένου να τους προσφέρουν τα καλύτερα μέσα για την εκτέλεση των ερευνητικών εργασιών τους. Η κοινοτική χρηματοδότηση ως συνεισφορά στη βελτιστοποίηση της χρήσης των υποδομών καθορίζεται στο 100% των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών που συνεπάγεται η υποδοχή των ομάδων ερευνητών της Κοινότητας και η διάθεση των εγκαταστάσεων σ' αυτές. 50 Τεχνολογικά κίνητρα για την ενθάρρυνση και τη διευκόλυνση της συμμετοχής των MME σε δραστηριότητες ΕΤΑ: Οι δραστηριότητες «συλλογικής έρευνας» χρηματοδοτούνται σε ποσοστό έως 50% των αναγνωριζόμενων δαπανών του έργου. Η χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων «σύμπραξης στην έρευνα» λαμβάνει τη μορφή επιχορήγησης, η οποία καλύπτει έως το 75% των αναγνωριζόμενων δαπανών της αναγνωριστικής φάσης μιας δραστηριότητας ΕΤΑ, όπου συμπεριλαμβάνεται ο έλεγχος καταλληλότητας και η συγκρότηση του έργου, μια μελέτη σκοπιμότητας, η αναζήτηση εταίρων, για χρονικό διάστημα δώδεκα μηνών το μέγιστο. β) Μετεκπαιδευτικές υποτροφίες: Το κοινοτικό σύστημα υποτροφιών στο πλαίσιο της τέταρτης δράσης «Marie Curie» περιλαμβάνει πολλές κατηγορίες: τις υποτροφίες για νέους ερευνητές με αποδεδειγμένη πείρα, τις υποτροφίες υποδοχής στις επιχειρήσεις για την κατάρτιση νέων ερευνητών και τις αναπτυξιακές υποτροφίες. Οι υποτροφίες για νέους ερευνητές με αποδεδειγμένη πείρα συνίστανται στην χορήγηση στους δικαιούχους επιδόματος το οποίο προορίζεται να καλύψει αποκλειστικά τα έξοδα διαβίωσης και επαρκούς κοινωνικής ασφάλισης. Χορηγείται επιπλέον ένα ποσό ως συμμετοχή στις δαπάνες της μετακίνησης. Τα συστήματα υποτροφιών στο πλαίσιο της δεύτερης δράσης παρέχουν τη δυνατότητα, αφενός μεν σε νέους ερευνητές από αναπτυσσόμενες χώρες να μετεκπαιδευθούν στα εργαστήρια της Κοινότητας, αφετέρου δε, σε νέους ερευνητές της Κοινότητας να μετεκπαιδευθούν στην Ιαπωνία και στη Νότια Κορέα. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100% των αναγνωριζόμενων δαπανών της υποτροφίας και τη συμμετοχή στα αναγνωριζόμενα έξοδα του φιλοξενούντος ιδρύματος όταν αυτό βρίσκεται εντός Κοινότητας. γ) Στήριξη δικτύων: Τα θεματικά δίκτυα συνδέουν κατασκευαστές, χρήστες, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, οργανισμούς διάδοσης ή μεταφοράς καινοτομίας στην επιδίωξη του ίδιου επιστημονικού και τεχνολογικού στόχου, με σκοπό να διευκολυνθούν η ολοκλήρωση και η μεταφορά των γνώσεων καθώς και η συνεργασία μεταξύ των παραγόντων της έρευνας ή ακόμη και μεταξύ των χρηστών των αποτελεσμάτων της, να εξασφαλιστεί η πληρέστερη συνεκτίμηση των αναγκών της αγοράς και να δοθεί δυναμισμός στην επιστημονική και τεχνολογική αριστεία. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100% των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών του συντονισμού και της λειτουργίας των θεματικών δικτύων. Τα δίκτυα μετεκπαίδευσης στην έρευνα συγκροτούνται σε προηγμένους ή ανερχόμενους τομείς για τη μελέτη θεμάτων της απόλυτης επιλογής των ερευνητών και αποσκοπούν κυρίως στην κατάρτιση νέων ερευνητών προ- και μεταδιδακτορικού επιπέδου. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100% των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών της συγκρότησης και της διατήρησης του δικτύου. Το μέσο ανώτατο ποσό ανά εταίρο και ανά έτος θα καθορίζεται στο ειδικό πρόγραμμα που θα θεσπιστεί για την τέταρτη δράση. 51 δ) Συνδυασμένες δράσεις: δράσεις τις συνδυασμένες ήδη Με χρηματοδοτούμενων εθνικών έργων ΕΤΑ με σκοπό την ανταλλαγή πείρας, τη μεγέθυνση των ερευνητικών προσπαθειών των διαφόρων παραγόντων ώστε να συγκεντρωθεί την τη διάδοση ευαισθητοποίηση των χρηστών. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100% των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών του συντονισμού. των αποτελεσμάτων ο συντονισμός επιδιώκεται κρίσιμη μάζα, των και ε) Συνοδευτικά μέτρα: Τα συνοδευτικά μέτρα συμβάλλουν στην εφαρμογή των ειδικών προγραμμάτων ή στην προετοιμασία μελλοντικών δράσεων, συντελώντας στην επίτευξη ή στον ορισμό των στρατηγικών στόχων τους. Παράλληλα, αποσκοπούν στην προπαρασκευή ή την υποστήριξη άλλων έμμεσων δράσεων ΕΤΑ. Αποκλείονται τα μέτρα που προορίζονται για την εμπορική κυκλοφορία προϊόντων, διαδικασιών ή υπηρεσιών, δραστηριοτήτων μάρκετινγκ ή προώθησης των πωλήσεων. Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύψει έως και το 100% των αναγνωριζόμενων δαπανών για τα μέτρα αυτά. Δεν επιτρέπεται παρέκκλιση των ποσοστών χρηματοδοτικής συνεισφοράς που καθορίζονται ειδικών στις προηγούμενες παραγράφους στις αποφάσεις για τη θέσπιση των προγραμμάτων μέσω των οποίων θα εφαρμοστεί το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο, εκτός από ειδικές περιπτώσεις, δεόντως αιτιολογημένες για την εκάστοτε δράση. Οι ίδιες αποφάσεις είναι δυνατό να διασαφηνίζουν, να συμπληρώνουν ή να υπάγουν σε πρόσθετους όρους ή περιορισμούς τις ανωτέρω έμμεσες δράσεις ΕΤΑ. Οι διατάξεις για τη χρηματοδοτική συνεισφορά των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων στις έμμεσες δράσεις ΕΤΑ και για τη διάδοση των αποτελεσμάτων περιέχονται στις αποφάσεις που εκδίδει το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 130 Ι της Συνθήκης. 2. Αμεσες δράσεις ΕΤΑ (ΚΚΕρ), Οι άμεσες δράσεις ΕΤΑ, που υλοποιούνται από το Κοινό Κέντρο Ερευνών περιλαμβάνουν τις θεσμικές δραστηριότητες έρευνας και τις θεσμικές δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης. Οι θεσμικές δραστηριότητες έρευνας είναι δραστηριότητες για τις οποίες το ΚΚΕρ διαθέτει ειδικές, αν όχι μοναδικές στην Κοινότητα, ικανότητες και εγκαταστάσεις και οι οποίες συμβάλλουν στην εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής ΕΤΑ. Οι θεσμικές δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης είναι δραστηριότητες απαραίτητες για τη χάραξη και την άσκηση κοινοτικών πολιτικών καθώς και για την εκτέλεση των καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στην Επιτροπή δυνάμει της συνθήκης και απαιτούν την αμεροληψία του ΚΚΕρ. Η κοινοτική χρηματοδότηση ανέρχεται κατά κανόνα στο 100% του κόστους των άμεσων δράσεων ΕΤΑ. 3. Στις αποφάσεις που ενδέχεται να λάβει το Συμβούλιο κατ'εφαρμογή του άρθρου 130 Ξ, όπως υπενθυμίζεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 της παρούσας απόφασης, θα καθορίζονται, εφόσον κριθεί απαραίτητο, οι κανόνες της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Κοινότητας. 52 ΡΟΤΑΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΜΠΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΛΑΙΣΙΟ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΓΙΑ II IN ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΕΥΡΑΤΟΜ) (1998-2002) (αριθ. /. /Ευρατόμ) 9 7 / 0 1 20 ( C N S) ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας, και ιδίως το άρθρο 7, την πρόταση της Επιτροπής1, τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου2, τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής1, Εκτιμώντας: πρόγραμμα-πλαίσιο που περιλαμβάνει ότι, δυνάμει του άρθρου 7 της συνθήκης, είναι δυνατόν να θεσπισθεί ένα των πολυετές δραστηριοτήτων επίδειξης, και εκπαίδευσης στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας που θα τεθεί σε εφαρμογή με προγράμματα έρευνας και εκπαίδευσης. έρευνας, συμπεριλαμβανομένης το της σύνολο οτι κρίθηκε σκόπιμο να θεσπιστεί, γιά την περίοδο 1998-2002, ένα νέο πρόγραμμα-πλαίσιο προκειμένου των να ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που αναλήφθηκαν στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. εξασφαλιστεί η συνέχεια ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 2 της απόφασης αριθ. 94/268/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 26ης Απριλίου 1994, σχετικά με πρόγραμμα-πλάσιο κοινοτικών δραστηριοτήτων έρευνας και εκπαίδευσης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας (1994-1998)^ όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση αριθ. 96/253/Ευρατόμ του Συμβουλίου', η Επιτροπή προβαίνει σε εξωτερική αξιολόγηση της διαχείρισης και της υλοποίησης των κοινοτικών δραστηριοτήτων που έχουν αναληφθεί κατά τα πέντε έτη πριν από την αξιολόγηση, πριν υποβάλει την πρόταση της για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο" ότι η εν λόγω αξιολόγηση, τα συμπεράσματα 4 5 ΕΕαρίθ. L 115 της 6. 5. 1994, σ. 31. ΕΕαριθ. L 86 της 4. 4. 1996, σ. 72. 53 της και οι παρατηρήσεις της Επιτροπής ανακοινώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο και στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή· ότι, στις 10 Ιουλίου 19966, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με τις πρώτες κατευθύνσεις για το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο, στην οποία επεσήμανε την ανάγκη να ανταποκριθεί το τελευταίο πρωτίστως στις οικονομικές και κοινωνικές ανάγκες- ότι μετά την ανακοίνωση αυτή, ακολούθησαν, στις 20 Νοεμβρίου 19967, ένα πρώτο έγγραφο εργασίας, το οποίο περιείχε λεπτομέρειες σχετικά με τους προβλεπόμενους στόχους και τα μέσα εφαρμογής, και κατόπιν, στις 12 Φεβρουαρίου 19978, ένα δεύτερο έγγραφο εργασίας με αναλυτική περιγραφή του πιθανού περιεχομένου του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου- ότι η έρευνα στον τομέα της πυρηνικής ενέργεια της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας πρέπει να είναι ενταγμένη στις σημερινές συνθήκες που επιτάσσουν ενεργειακών συστημάτων, τα οποία ανταποκρίνονται στα πρότυπα και στις απαιτήσεις της προστασίας του περιβάλλοντος και είναι ανταγωνιστικά από άποψη κόστους παραγωγής· την ανάπτυξη ασφαλών και αποδεκτών ότι, ως εκ τούτου, το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να επικεντρωθεί σε πεδία, τα οποία καλύπτουν δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης πολλαπλών εφαρμογών, μία δράση που συνενώνει τις δραστηριότητες του τύπου αυτού σε ένα συνεκτικό σύνολο, στρατηγικά εστιασμένο σε ένα κοινό βασικό θέμα (καλούμενη στο εξής «κεντρική δράση»), και τη στήριξη των υποδομών της έρευνας- ότι, από την άλλη πλευρά, το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο πρέπει να περιλαμβάνει, πέραν των θεματικών πτυχών και των πτυχών οριζόντιου χαρακτήρα, οι οποίες καλύπτουν τη συνεργασία με τρίτο κράτος και διεθνείς οργανισμούς, τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων καθώς και την κατάρτιση και την κινητικότητα των ερευνητών ότι η προσέγγιση αυτή προϋποθέτει τη διατήρηση και την ενίσχυση του δυναμικού επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας της Κοινότητας λαμβάνοντας ταυτοχρόνως υπόψη τις προσπάθειες που καταβαλλουν οι μεγάλοι διεθνείς εταίροι της- ότι η αριστεία αναφέρεται τόσο στις υλικές και άυλες υποδομές όσο και στο ανθρώπινο δυναμικό" ότι πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία με όλες τις τρίτες χώρες ή με διεθνείς οργανισμούς, κυρίως για να επιτευχθεί ο στόχος της ειρηνικής χρήσης της πυρηνικής ενέργειας' ότι έχει μεγάλη σημασία να εξακολουθήσει η Κοινότητα να διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στο διεθνή χώρο στο πεδίο της ασφάλειας της πυρηνικής σχάσης, ειδικότερα έναντι των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και των νέων ανεξαρτήτων κρατών της πρώην Σοβιετικής Ένωσης- ότι είναι επίσης σημαντικό να συνεχιστούν, κατά 6 7 8 COM(96) 332 τελικό. COM(96) 595 τελικό. COM(97) 47 τελικό. 54 περίπτωση, οι δραστηριότητες διεθνούς συνεργασίας με τρίτες χώρες στο πεδίο της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης- ότι, δυνάμει του άρθρου 4 παράγραφος 1 της συνθήκης, οι κοινοτικές δραστηριότητες έρευνας και εκπαίδευσης στον πυρηνικό τομέα πρέπει να συμπληρώνουν τις δράσεις που ασκούν τα κράτη μέλη- ότι η κοινοτική δράση πρέπει επομένως να προσδίδει προστιθέμενη αξία στις προσπάθειες που αναλαμβάνουν τα κράτη μελή- ότι τα κριτήρια για την επιλογή των πεδίων που καλύπτει το πέμπτο και καθώς και των αντίστοιχων πρόγραμμα-πλαίσιο τεχνολογικών στόχων καθορίστηκαν με βάση τις προαναφερόμενες γενικές αρχές- ότι, για λόγους συνέπειας, να χρησιμοποιηθούν και για την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος- πλαισίου- ίδια κριτήρια πρέπει επιστημονικών τα ότι το Κοινό Κέντρο Ερευνών συμβάλλει στην εφαρμογή του προγράμματος- πλαισίου στους τομείς δραστηριότητας όπου προσφέρει αμερόληπτη και ανεξάρτητη ειδίκευση καθώς και την απαραίτητη επιστημονική και τεχνική υποστήριξη για την εφαρμογή των διαφόρων πολιτικών της Κοινότητας· ότι, επιπλέον, συμμετέχει μέσω κοινοπραξιών στην άσκηση ερευνητικών και εκπαιδευτικών δράστηριοτήτων ότι είναι σκόπιμο η Επιτροπή να υποβάλλει και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την ετήσια έκθεση που πρέπει να υποβάλλεται στο Συμβούλιο κατ'εφαρμογή του άρθρου 7 της συνθήκης- ότι, σύμφωνα με τις συστάσεις που πρόκειται να εφαρμοστούν για λόγους διαφάνειας και ορθής και αποτελεσματικής διαχείρισης, είναι επιπλέον σκόπιμο να θεσπιστούν διατάξεις για τη συστηματική εξέταση της προόδου και την αξιολόγηση του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου- ότι στην παρούσα απόφαση εντάσσεται ποσό χρηματοδότησης αναφοράς, κατά την έννοια του σημείου 2 της δήλωσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής της 6ης Μαρτίου 19959, για όλη τη διάρκεια του προγράμματος, χωρίς να θίγονται οι θεσπισμένες από τη συνθήκη αρμοδιότητες της επί του προϋπολογισμού αρχής· ότι, για να εξασφαλιστεί η συνοχή μεταξύ των ερευνητικών δραστηριοτήτων που αναλαμβάνονται βάσει της συνθήκης ΕΚΑΕ και εκείνων που αναλαμβάνονται βάσει της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, η απόφαση για το πρόγραμμα-πλαίσιο δράσεων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας πρέπει να εκδοθεί ταυτόχρονα με την απόφαση για το παρόν πρόγραμμα-πλαίσιο και να καλύπτει την ίδια περίοδο- ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής επιστημονικής και τεχνικής έρευνας (CREST), ΕΕ αριθ. C 102 της 4. 4. 1996, σ. 4. 55 ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ: Άρθρο 1 1. 2. 3. 4. θεσπίζεται για την περίοδο 1998-2002 πολυετές πρόγραμμα-πλαίσιο για όλες τις ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης, στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, καλούμενο στο εξής «πέμπτο πρόγραμμα- πλαίσιο». Αντικείμενο του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου είναι η ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη και τα ενεργειακά συστήματα που συνδέονται με την πυρηνική σχάση. Τα δύο αυτά πεδία περικλείουν, πέραν των θεματικών και δραστηριότητες οριζόντιου χαρακτήρα που καλύπτουν τη συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς, τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων καθώς και την κατάρτιση και την κινητικότητα των ερευνητών της Κοινότητας. Τα κριτήρια επιλογής των πεδίων που αναφέρονται στην παράγραφο 2 και των αντίστοιχων στόχων παρατίθενται στο παράρτημα Ι. Τα κριτήρια αυτά θα ισχύσουν για την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου. Η γενική περιγραφή των πεδίων, οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι τους καθώς και οι σχετικές προτεραιότητες παρατίθενται στο παράρτημα II. Άρθρο 2 Το ποσό χρηματοδότησης αναφοράς για την εκτέλεση του παρόντος προγράμματος-πλαισίου κατά την περίοδο 1998-2002 ανέρχεται σε [. ]εκατομ. Εθυ10. Οι ετήσιες πιστώσεις επιτρέπονται από την επί του προϋπολογισμού αρχή εντός του ορίου των δημοσιονομικών προοπτικών. 1. Το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο εφαρμόζεται μέσω δύο προγραμμάτων ερευνών και εκπαίδευσης, από τα οποία το ένα είναι ειδικό πρόγραμμα για το Κοινό Κέντρο Ερευνών. Άρθρο 3 ΕΚ των οποίων [,. ] ECU για το ΚΚΕρ. 56 Σε κάθε πρόγραμμα ερευνών και εκπαίδευσης προσδιορίζονται οι λεπτομέρειες της εφαρμογής του, καθορίζεται η διάρκεια του και προβλέπονται τα μέσα που κρίνονται αναγκαία. 2. Η εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου ενδέχεται, εάν παραστεί ανάγκη, να οδηγήσει σε συμπληρωματικά προγράμματα. Ενδέχεται επίσης να οδηγήσει σε συμφωνίες με τρίτο κράτος ή διεθνείς οργανισμούς, κατά την έννοια του άρθρου 101 της Συνθήκης. Άρθρο 4 Οι κανόνες της χρηματοδοτικής συμμετοχής της Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ατομικής Ενέργειας στο πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο είναι εκείνοι που έχουν καθοριστεί σύμφωνα με τις ειδικές διατάξεις για τις πιστώσεις έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο όπως συμπληρώνονται με το παράρτημα IV της παρούσας απόφασης. των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, προϋπολογισμό γενικό Άρθρο 5 1. 2. και των προγραμμάτων Η Επιτροπή, επικουρούμενη από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες με την κατάλληλη ειδίκευση, ελέγχει κατ'έτος, την πρόοδο του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και εκπαίδευσης ως προς τα κριτήρια που καθορίζονται στο παράρτημα Ι. Ειδικότερα, κρίνει κατά πόσον οι στόχοι, οι προτεραιότητες και οι χρηματοδοτικοί πόροι εξακολουθούν να ανταποκρίνονται στην εξέλιξη της κατάστασης. Υποβάλλει, κατά περίπτωση, προτάσεις για την αναπροσαρμογή ή τη συμπλήρωση του προγράμματος-πλαισίου ή/και των προγραμμάτων ερευνών και εκπαίδευσης. ερευνών Πριν υποβάλλει πρόταση για έκτο πρόγραμμα-πλαίσιο, η Επιτροπή αναθέτει σε ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες ανωτέρου επιπέδου τη διενέργεια εξωτερικής αξιολόγησης της εφαρμογής του στα πεδία που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 2 κατά την προ της αξιολόγησης πενταετία ως προς τα κριτήρια που καθορίζονται στο παράρτημα Ι. Η Επιτροπή ανακοινώνει τα πορίσματα της αξιολόγησης αυτής καθώς και τις παρατηρήσεις της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών. 3. Οι ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 επιλέγονται από την Επιτροπή, η οποία ισοσταθμίζει στην επιλογή της τους διάφορους παράγοντες της έρευνας. 57 4. Στις αρχές κάθε έτους, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο σχετικά με τις ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες που ανελήφθησαν το προηγούμενο έτος και με το πρόγραμμα εργασιών του έτους αυτού. Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος 58 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I ΚΡΙΤΗΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΗΣ ΤΩΝ ΠΕΔΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΤΟΧΩΝ Η άσκηση της ερευνητικής πολιτικής της ΕΚΑΕ στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, στηρίζεται στη διττή αρχή της επιστημονικής και τεχνολογικής αριστείας και της αντιστοιχίας μεταξύ των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων και των στόχων της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής Ενέργειας. Δεδομένου ότι η μέριμνα για τη διάθεση των ευρωπαϊκών δημόσιων πόρων κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο επιβάλλει τη συνεκτίμηση της σχέσης κόστους-οφέλους, τα θεματικά πεδία του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου και οι αντίστοιχοι στόχοι επιλέγονται με βάση μία σειρά κοινών κριτηρίων, που χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: • Κριτήρια συνδεόμενα με κοινωνικά αιτήματα βελτίωση της κατάστασης όσον αφορά τηναπασχόληση, βελτίωση της ποιότητας ζωής και προστασία της υγείας, διαφύλαξη του περιβάλλοντος, για την επίτευξη των βασικών κοινωνικών στόχων της Ένωσης, που ταυτίζονται με τις προσδοκίες και τον προβληματισμό των πολιτών της. • Κριτήρια συνδεόμενα επιστημονικές και τεχνολογικές προοπτικές με την οικονομική ανάπτυξη και με τις τομείς που συνεπάγονται οικονομική ανάπτυξη και παρουσιάζουν έντονη επέκταση, τομείς στους οποίους είναι δυνατόν και πρέπει να αυξηθεί η ανταγωνιστικότητα των κοινοτικών επιχειρήσεων, τομείς στους οποίους διανοίγονται προοπτικές σημαντικών τεχνολογικών εξελίξεων. • Κριτήρια συνδεόμενα με την ευρωπαϊκή «προστιθέμενη αξία» και υε την αρχή της επικουρικότητας ανάγκη συγκέντρωσης «κρίσιμης μάζας» ανθρώπινου δυναμικού και οικονομικών μέσων και συνδυασμός των συμπληρωματικών ειδικοτήτων που συναντώνται στα διάφορα κράτη μέλη, ουσιαστική συμβολή στην εφαρμογή μίας ή περισσοτέρων από τις πολιτικές της Ένωσης, 59 αντιμετώπιση προβλημάτων πανευρωπαϊκής έκτασης, ή ζητημάτων συνδεόμενων με την τυποποίηση ή με την ανάπτυξη του ευρωπαϊκού χώρου, ώστε να τίθενται μόνον στόχοι που είναι αδύνατο να επιτευχθούν μόνο σε με την κοινοτικό επίπεδο με ερευνητικές δραστηριότητες αυτής της κλίμακας. ιδιωτική έρευνα και επιδιώκονται αποτελεσματικότερα Τα ίδια κριτήρια χρησιμοποιούνται κατά την εφαρμογή του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, αφού συμπληρωθούν, αν παραστεί ανάγκη, για την κατάρτιση των προγραμμάτων ερευνών και εκπαίδευσης και την επιλογή των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης. 60 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II ΓΕΝΙΚΗ ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΩΝ ΠΕΔΙΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ Η πυρηνική ενέργεια εξασφαλίζει άνω του 35% της ηλεκτροπαραγωγής στην Κοινότητα, χωρίς έκλυση C02. Η συνεισφορά της στην πολιτική διαφοροποίησης του ενεργειακού εφοδιασμού είναι σημαντική. Η βελτίωση της ασφάλειας των πυρηνικών ενεργειακών συστημάτων βραχυμεσοπρόθεσμα την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας της Κοινότητας. Η Ευρώπη μπορεί να εκμεταλλευθεί το τεχνολογικό της προβάδισμα, κυρίως στις ανερχόμενες εξαγωγικές αγορές. ενισχύει Μακροπρόθεσμα, οι τεχνολογίες που παρέχουν ελπιδοφόρες προοπτικές απαιτούν ερευνητική προσπάθεια κοινοτικής και παγκόσμιας κλίμακας. Ι. 1. ΠΕΔΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΠΕΜΠΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ-ΠΛΑΙΣΙΟΥ Αντικείμενο του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου είναι η ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη και τα ενεργειακά συστήματα που συνδέονται με την πυρηνική σχάση. 2. Από θεματικής πλευράς, το πρόγραιιυα-πλαίσιο περιλαμβάνει: - μία κεντρική δράση, καθορισμένη σε συνάρτηση με σαφείς οικονομικές και κοινωνικές επιδιώξεις και με στόχο την εφαρμογή, στις ευρωπαϊκές συνθήκες, σφαιρικών προσεγγίσεων που βασίζονται στην αξιοποίηση ενός ευρέος φάσματος επιστημονικών κλάδων, τεχνολογιών και τεχνογνωσίας• - δραστηοιότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμονών, - δραστηριότητες για τη στήριξη των υποδομών της έρευνας. 3. Όσον αφορά τις δραστηριότητες οριζόντιου ναρακτήρα, περιλαμβάνουν: - τη συνεργασία με τρίτες χώρες και διεθνείς οργανισμούς - τη διάδοση και την αξιοποίηση των αποτελεσμάτων των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, - την κατάρτιση και την κινητικότητα των ερευνητών. 4. Οι δραστηριότητες του Κοινού Κέντρου Ερευνών: Το Κοινό Κέντρο Ερευνών είναι το επιστημονικό και τεχνικό όργανο που χρειάζεται η Επιτροπή για την άσκηση των αρμοδιοτήτων της. Οι επιστημονικοί και τεχνολογικοί στόχοι των δραστηριοτήτων του εντοπίζονται ειδικότερα στους τομείς όπου απαιτείται ανεξάρτητη και αμερόληπτη ειδίκευση σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και στους τομείς που αντιστοιχούν στους στόχους των βασικών πολιτικών της Ένωσης. Οι δραστηριότητες αυτές εξυπηρετούν τους επιστημονικούς και τεχνολογικούς στόχους του πέμπτου προγράμματος-πλαισίου, που εκτίθενται στις επόμενες παραγράφους, αλλά πρέπει επίσης να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις και στην εξέλιξη των διαφόρων κοινοτικών πολιτικών, κατά το μέτρο που αυτές δημιουργούν ειδικές ανάγκες έρευνας και ανάπτυξης, κυρίως στις περιπτώσεις όπου η αμεροληψία του Κοινού Κέντρου Ερευνών είναι αναγκαία συνθήκη. II. α) ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΙ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ "Κεντρική δράση": ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη": Μακροπρόθεσμος στόχος της δράσης, η οποία ενσωματώνει όλες τις ερευνητικές δραστηριότητες που έχουν αναληφθεί στα κράτη μέλη, και την Ελβετία, και αποσκοπούν στην εκμετάλλευση της σύντηξης, είναι η από κοινού πραγματοποίηση πρωτοτύπων αντιδραστήρων για χρήση σε σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής ανταποκρινόμενους σιις ανάγκες της κοινωνίας: ασφαλή λειτουργία, σεβασμός του περιβάλλοντος, οικονομική βιωσιμότητα. Η προβλεπόμενη στρατηγική για την επίτευξη του μακροπρόθεσμου στόχου περιλαμβάνει την κατασκευή ενός πειραματικού αντιδραστήρα (Next Step) και, κατόπιν, ενός αντιδραστήρα επίδειξης (DEMO). Με βάση την πρόοδο που έχει σημειωθεί, είναι τεχνικά εφικτό και στρατηγικά απαραίτητο να αρχίσει η υλοποίηση του Next Step στη διάρκεια της επόμενης δεκαετίας. Η κατασκευή του θα πρέπει κατά προτίμηση να ενταχθεί στο πλαίσιο της διεθνούς συνεργασίας ITER (International Thermonuclear Experimental Reactor). Κατά την περίοδο 1998-2002, η εφαρμογή της στρατηγικής αυτής απαιτεί: * τις δραστηριότητες φυσικής και τεχνολογίας της σύντηξης που αποσκοπούν στην ανάπτυξη στις ενώσεις και στην ευρωπαϊκή βιομηχανία της τεχνικής ικανότητας κατασκευής του Next Step και στην προετοιμασία της εκμετάλλευσης του- η ευρωπαϊκή συμμετοχή στις δραστηριότητες του λεπτομερούς έργου ITER θα συνεχιστεί ενόψει της πιθανής κατασκευής του- * τις δραστηριότητες φυσικής με επίκεντρο τη βελτίωση των βασικών αρχών σχεδιασμού των διατάξεων σύντηξης· * τις πιο μακροπρόθεσμες τεχνολογικές δραστηριότητες που είναι απαραίτητες για την πορεία προς την εκμετάλλευση της σύντηξης. Θα ολοκληρωθεί η πλήρης εκμετάλλευση του JET (Joint European Torus), οργάνου κεφαλαιώδους σημασίας για την παρέκταση προς τον πειραματικό αντιδραστήρα. Μετά το τέλος της κοινής επιχείρησης, οι εγκαταστάσεις του JET θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την απόκτηση νέων γνώσεων, χρήσιμων για την εκμετάλλευση του Next Step. Η κεντρική δράση περιλαμβάνει επίσης νέα αξιολόγηση των θεμάτων που συνδέονται με την ασφάλεια και τις επιπτώσεις στο περιβάλλον την εμβάθυνση στη μελέτη των κοινωνικοοικονομικών παραγόντων το συντονισμό, στο πλαίσιο της τεχνολογικής εποπτείας, των εθνικών μη στρατιωτικών ερευνών με αντικείμενο την αδρανειακή συγκράτηση- τη διάδοση των αποτελεσμάτων και την ενημέρωση του κοινού. Η δράση αυτή συμπληρώνει την κεντρική δράση "Ανταγωνιστική και αειφόρος οικονομική ανάπτυξη (V): ενεργειακά συστήματα και υπηρεσίες προηγμένης τεχνολογίας" η οποία περιγράφεται στην πρόταση για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο έρευνας και τεχνολιογικής ανάπτυξης της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας 62 Ρ) Δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών|2 Οι εργασίες επικεντρώνονται στις εξής ερευνητικές δραστηριότητες προτεραιότητας: • ασφάλεια λειτουργίας των υφισταμένων εγκαταστάσεων, όπου συμπεριλαμβάνονται τα ζητήματα που συνδέονται με την παράταση της διάρκειας ζωής των αντιδραστήρων, με τις τεχνολογικές πτυχές των σοβαρών ατυχημάτων καθώς και με τις στρατηγικές και τεχνικές διαχείρισης των ατυχημάτων και των μετατυχηματικών καταστάσεων • ασφάλεια του κύκλου του καυσίμου, κοινή και επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση της διαχείρισης και της αποκομιδής των ραδιενεργών αποβλήτων καθώς και της ελαχιστοποίησης τους- • ακτινοπροστασία, με έμφαση στην κατανόηση και στην αντίληψη των κινδύνων που δημιουργούν οι ιονίζουσες ακτινοβολίες, και, ειδικότερα, στις επιπτώσεις των χαμηλών δόσεων ακτινοβολίας, καθώς και στην αντιμετώπιση των καταστάσεων έκτακτης ανάγκης και στην αποκατάσταση χώρων που έχουν μολυνθεί- • μελέτες με θέμα τις νέες πυρηνικές εγκαταστάσεις, τα προηγμένα καύσιμα με καλύτερες επιδόσεις, τα συστήματα και τις αρχές σχεδιασμού του μέλλοντος, με διττή προοπτική τη βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας στο σύνολο του κύκλου και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας, κυρίως στις εξωτερικές αγορές- οι μελέτες αυτές περιλαμβάνουν ανάλυση της ασφάλειας, των επιπτώσεων στον άνθρωπο και στο περιβάλλον, των προσεγγίσεων που παρουσιάζουν τις πιο ελπιδοφόρες προοπτικές από τεχνική και οικονομική άποψη με απώτερο σκοπό την αειφόρο ανάπτυξη- • ανάπτυξη τεχνολογιών και τεχνικών ελέγχου των πυρηνικών υλικών, προσαρμοσμένων στις νέες προκλήσεις: στις εξελίξεις που έχουν σημειωθεί στον κύκλο του καυσίμου, στη σημαντική αύξηση των αποθεμάτων σχάσιμων υλικών μετά τον πυρηνικό αφοπλισμό, στην αύξηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από νέες διεθνείς συμφωνίες, στην παράνομη διακίνηση σχάσιμων υλικών • προώθηση της συνεργασίας με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τα νέα ανεξάρτητα κράτη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης: ανάπτυξη ειδικών ερευνητικών δραστηριοτήτων "διεθνούς συνεργασίας" που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ασφάλειας των πυρηνικών αντιδραστήρων, στη διαχείριση των αποβλήτων στις χώρες αυτές, στην ακτινοπροστασία και στον έλεγχο των σχάσιμων υλικών ανάπτυξη δραστηριοτήτων συντονισμού και διεθνούς συνεργασίας πραγματοποιούμενων με βάση το πρόγραμμα-πλαίσιο. Για τη διευκόλυνση της συμμετοχής θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθεί κοινοτική χρηματοδότηση, σύμφωνα με κανόνες που θα καθοριστούν στην απόφαση σχετικά με το ειδικό πρόγραμμα. γ) Στήριξη των υποδομών της έρευνας Αποβλέπει στη βέλτιστη χρησιμοποίηση, σε κοινοτική κλίμακα, των εγκαταστάσεων πειραμάτων και δοκιμών που προορίζονται για πυρηνικές έρευνες, ιδίως αυτές που παίζουν σημαντικό ρόλο όσον αφορά την ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα αυτής της μορφής ενέργειας. Οι έρευνες αυτές συμπληρώνουν, για τον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, τις δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης των τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών στο θεματικό πρόγραμμα "προώθηση της ανταγωνιστικής και αειφόρου οικονομικής ανάπτυξης" της πρότασης για το 5ο πρόγραμμα-πλαίσιο ΕΚ 63 ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΗΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΑΣ ΤΗΣ ΕΥΡΑΤΟΜ Ενέργειας Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Ατομικής στη χρηματοδότηση των ερευνητικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων επίδειξης, καλούμενων στο εξής «έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ», που καλύπτονται από τα προγράμματα μέσω των οποίων εφαρμόζεται το πρόγραμμα-πλαίσιο. Παράλληλα, αναπτύσσει η ίδια ερευνητικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες καθώς και δραστηριότητες επίδειξης, καλούμενες στο εξής «άμεσες δράσεις ΕΤΑ». συνεισφέρει Η κεντρική δράση, οι δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογιών πολλαπλών εφαρμογών, η στήριξη των υποδομών της έρευνας καθώς και οι δραστηριότητες χαρακτήρα που περιγράφονται στο παράρτημα II, υλοποιούνται με έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ και άμεσες δράσεις ΕΤΑΕ. θεματικά πεδία οριζόντιου στα 1. Έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ Οι έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ χωρίζονται σε πέντε κατηγορίες: δράσεις επιμερισμένης δαπάνης, μετεκπαιδευτικές υποτροφίες, στήριξη των δικτύων, συνδυασμένες δράσεις και συνοδευτικά μέτρα. Οι δράσεις επιμερισμένης δαπάνης αποτελούν το κυριότερο μέσο εφαρμογής των προγραμμάτων. Το ποσοστό χρηματοδοτικής συνεισφοράς της ΕΥΡΑΤΟΜ στις δράσεις αυτές είναι: α) Δράσεις επιμερισμένης δαπάνης: Έργα έρευνας ολοκληρωμένα έργα: και τεχνολογικής ανάπτυξης, επίδειξης και Τα έργα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης είναι έργα από τα οποία είναι δυνατό να προκύψουν νέες γνώσεις, που μπορούν να χρησιμεύσουν είτε στην άμεση ή έμμεση σημαντική βελτίωση διαθέσιμων προϊόντων, διεργασιών, υπηρεσιών είτε στην κάλυψη των αναγκών του κοινωνικού συνόλου. Τα εν λόγω έργα χρηματοδοτούνται σε ποσοστό έως 50% των αναγνωριζόμενων δαπανών. Στην ειδική περίπτωση των οργανισμών που δεν τηρούν αναλυτικά λογιστικά στοιχεία, οι πρόσθετες αναγνωριζόμενες δαπάνες που συνεπάγεται η έρευνα καλύπτεται κατά 100%. Τα έργα επίδειξης είναι έργα που με τα οποία επιδιώκεται να αποδειχθεί η τεχνική βιωσιμότητα των τεχνολογιών και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για εμπορικούς σκοπούς ως έχουν. Τα έργα αυτά χρηματοδοτούνται μέχρι ποσοστού των αναγνωριζόμενων δαπανών. 35% 64 Τα ολοκληρωμένα έργα είναι έργα με ένα σκέλος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης και ένα σκέλος επίδειξης. Χρηματοδοτούνται σε ποσοστό που αντιστοιχεί στο σταθμισμένο μέσο μέσο όρο των ποσοστών που ισχύουν για τα δύο σκέλη τους. Χρηματοδοτική ενίσχυση για την πρόσβαση στις υποδομές της έρευνας: Χορηγείται χρηματοδοτική ενίσχυση στις υπάρχουσες υποδομές έρευνας για να δέχονται ομάδες ερευνητών της Ευρατόμ, προκειμένου να τους προσφέρουν τα καλύτερα μέσα για την εκτέλεση των ερευνητικών εργασιών τους. Η κοινοτική χρηματοδότηση ως συνεισφορά στη βελτιστοποίηση της χρήσης των υποδομών καθορίζεται στο 100% του πρόσθετου κόστους που συνεπάγεται η υποδοχή των ομάδων ερευνητών της Ευρατόμ και η διάθεση των εγκαταστάσεων σ'αυτές. β) Μετεκπαιδευτικές υποτροφίες: Το κοινοτικό σύστημα υποτροφιών στο πλαίσιο της τέταρτης δράσης «Marie Curie» περιλαμβάνει πολλές κατηγορίες: τις υποτροφίες για νέους ερευνητές με αποδεδειγμένη πείρα, τις υποτροφίες υποδοχής στις επιχειρήσεις για την κατάρτιση νέων ερευνητών και τις αναπτυξιακές υποτροφίες. Οι υποτροφίες για νέους ερευνητές με αποδεδειγμένη πείρα συνίστανται στην χορήγηση στους δικαιούχους επιδόματος το οποίο προορίζεται να καλύψει αποκλειστικά τα έξοδα διαβίωσης και επαρκούς κοινωνικής ασφάλισης. Χορηγείται επιπλέον ένα ποσό ως συμμετοχή στις δαπάνες της μετακίνησης. Το σύστημα υποτροφιών στο πλαίσιο της συνεργασίας με τρίτες χώρες παρέχει τη δυνατότητα σε νέους ερευνητές από τρίτες χώρες να μετεκπαιδευθούν στα εργαστήρια της Κοινότητας. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως 100% των αναγνωριζόμενων δαπανών της υποτροφίας και συνεοσφορά στις αναγνωριζόμενες δαπάνες του οργάνου υποδοχής Υ) Στήριξη δικτύων: Τα θεματικά δίκτυα συνδέουν κατασκευαστές, χρήστες, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, οργανισμούς διάδοσης ή μεταφοράς της καινοτιμίας στην επιδίωξη του ίδιου επιστημονικού και τεχνολογικού στόχου, με σκοπό να διευκολυνθούν η ολοκλήρωση και η μεταφορά των γνώσεων καθώς και η συνεργασία μεταξύ των παραγόντων της έρευνας ή ακόμη και μεταξύ των χρηστών των αποτελεσμάτων της και να εξασφαλιστεί η πληρέστερη συνεκτίμηση των αναγκών της αγοράς 65 και να δοθεί δυναμισμός στην επιστημονική και τεχνολογική αριστεία. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100% των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών του συντονισμού και της λειτουργίας των θεματικών δικτύων. Τα δίκτυα μετεκπαίδευσης στην έρευνα συγκροτούνται σε προηγμένους ή ανερχόμενους τομείς για τη μελέτη θεμάτων της απόλυτης επιλογής των ερευνητών και αποσκοπούν κυρίως στην κατάρτιση νέων ερευνητών προ- και μεταδιδακτορικού επιπέδου. Η κοινοτική χρηματοδότηση καλύπτει έως και το 100% των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών της συγκρότησης και της διατήρησης του δικτύου. δ) Συνδυασμένες δράσεις: Με τις συνδυασμένες δράσεις επιδιώκεται ο συντονισμός των ήδη χρηματοδοτούμενων εθνικών έργων ΕΤΑ με σκοπό την ανταλλαγή πείρας, τη μεγέθυνση των ερευνητικών προσπαθειών των διαφόρων παραγόντων ώστε να συγκεντρωθεί κρίσιμη μάζα, τη διάδοση των αποτελεσμάτων και την ευαισθητοποίηση των χρηστών. Η κοινοτική χρηματοδότηση το 100% των πρόσθετων αναγνωριζόμενων δαπανών του συντονισμού. καλύπτει έως και ε) Συνοδευτικά μέτρα: ή στην προετοιμασία Τα συνοδευτικά μέτρα συμβάλλουν στην εφαρμογή των ειδικών προγραμμάτων δράσεων, συντελώντας στην επίτευξη ή στον ορισμό των στρατηγικών στόχων τους. Παράλληλα, αποσκοπούν στην προπαρασκευή ή την υποστήριξη άλλων έμμεσων δράσεων ΕΤΑ. Αποκλείονται τα μέτρα που προορίζονται για την εμπορική κυκλοφορία προϊόντων, διαδικασιών ή υπηρεσιών, δραστηριοτήτων μάρκετινγκ ή προώθησης των πωλήσεων. Η κοινοτική χρηματοδότηση μπορεί να καλύψει έως και το 100% των αναγνωριζόμενων δαπανών για τα μέτρα αυτά. μελλοντικών Με την επιφύλαξη ειδικών περιπτώσεων, δεόντως αιτιολογημένων για την εκάστοτε δράση, ιδίως αυτών που αναφέρονται στην παράγραφο 3, δεν επιτρέπεται παρέκκλιση των ποσοστών χρηματοδοτικής συνεισφοράς που καθορίζονται στις προηγούμενες παραγράφους στις αποφάσεις για τη θέσπιση των ειδικών προγραμμάτων μέσω των οποίων θα εφαρμοστεί το πέμπτο πρόγραμμα-πλαίσιο. Οι ίδιες αποφάσεις είναι ωστόσο δυνατό να διασαφηνίζουν, να συμπληρώνουν ή να υπάγουν σε πρόσθετους όρους ή περιορισμούς τις ανωτέρω έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ. Οι διατάξεις για τη χρηματοδοτική συνεισφορά των επιχειρήσεων, των ερευνητικών κέντρων και των πανεπιστημίων στις έμμεσες δράσεις ΕΤΑΕ περιέχονται στην απόφαση για τους κανόνες συμμετοχής που εκδίδει το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 7 της Συνθήκης. 66 2. Αμεσες δράσεις ΕΤΑΕ Οι άμεσες δράσεις ΕΤΑΕ, που υλοποιούνται από το Κοινό Κέντρο Ερευνών (ΚΚΕρ), περιλαμβάνουν τις θεσμικές δραστηριότητες έρευνας και τις θεσμικές δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης. Οι θεσμικές δραστηριότητες έρευνας είναι δραστηριότητες για τις οποίες το ΚΚΕρ διαθέτει ειδικές, αν όχι μοναδικές στην Κοινότητα, ικανότητες και εγκαταστάσεις και οι οποίες συμβάλλουν στην εφαρμογή της πολιτικής ΕΤΑΕ της Ευρατόμ. Οι θεσμικές δραστηριότητες επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης είναι δραστηριότητες απαραίτητες για τη χάραξη και την άσκηση κοινοτικών πολιτικών καθώς και για την εκτέλεση των καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στην Επιτροπή δυνάμει της συνθήκης και απαιτούν την αμεροληψία του ΚΚΕρ. Η κοινοτική χρηματοδότηση ανέρχεται κατά κανόνα στο 100% του κόστους των άμεσων δράσεων ΕΤΑΕ. 3. Αλλες δράσεις Οι λεπτομέρειες της κοινοτικής συμμετοχής στην κοινή επιχείρηση JET, στις δραστηριότητες ITER, στις συμβάσεις σύνδεσης καθώς και σε ορισμένες εργασίες που μπορούν να εκτελούνται μόνο από τη βιομηχανία, καθορίζονται στο αντίστοιχο πρόγραμμα ερευνών και εκπαίδευσης. 67 ISSN 0254-1483 COM(97) 142 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 12 15 16 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-146-GR-C ISBN 92-78-18307-5 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο di