title: Ανακοίνωση της Επιτροπής - Συνολική θεώρηση της ενεργειακής πολιτικής και των ενεργειακών δράσεων

eurovoc_concepts:
competitiveness
energy industry
energy policy
environmental protection
security of supply

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 23. 04. 1997 COM(97) 167 τελικό ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΛΡΑΣΕΩΝ ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Εισαγωγή Α. Β. Ζωτικά στρατηγικά προβλήματα στον ενεργειακό χώρο Αναγκαιότητα συνολικής επίλυσης των προβλημάτων της ενεργειακής πολιτικής Γ. Στόχοι και εμβέλεια της ανάλυσης L Ενεργειαχή συνεργασία Α. Β. Συνεργασία με τα κράτη μέλη Συνεργασία με τους ενδιαφερόμενους II. Κοινοτικές οράσεις Α. Β. Γ. Δ. Ασφάλεια του ανεφοδιασμού και διεθνής ενεργειακή συνεργασία Ολοκλήρωση των ενεργειακών αγορών Προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης στο χώρο της ενέργειας Προώθηση της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης Συμπεράσματα /\Α- ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η ενέργεια είναι το αίμα που κυλάει στις φλέβες της οικονομίας και που υποθάλπει την την κοινωνική ανταγωνιστικότητα και. την απασχόληση Η παραγωγή και η εκμετάλλε\'σή της έχουν σημαντικές επιπτώσεις για το περιβάλλον. ευημερία. Αποτελεί απαραίτητο στοιχείο την ανάπτυξη, για Ο ευρωπαίος πολίτης δεν αντιλαμβάνεται παρόλα αυτά σε γενικές γραμμές και δεν αναγνωρίζει αυτόν τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει η ενέργεια, παρά μόνο σε στιγμές σοβαρότατων κρίσεων (όπως για παράδειγμα οι πετρελαϊκές κρίσεις, το Τσερνομπίλ, αλλά και ο πόλεμος του Κόλπου). Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα κληθεί ωστόσο να επιλύσει τα επόμενα χρόνια ζωτικά στρατηγικά ενεργειακά προβλήματα που θα έχουν άμεσο αντίκτυπο για τους ευρωπαίους πολίτες και καταναλωτές. Για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα αυτά θα χρειαστεί κατά συνέπεια να υιοθετηθεί η κατάλληλη στρατηγική. Σε πολλές από τις πολιτικές που εφαρμόζει, η Κοινότητα διαθέτει ήδη ευρύτατο φάσμα λειτουργικών μηχανισμών, με αφετηρία τους οποίους αναπτύσσονται οι ενεργειακές δράσεις. Αποτελώντας τη συνέχεια της Λευκής Βίβλου "Η ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση"1 και τη χειροπιαστή ανταπόκριση στο ρητό αίτημα του Συμβουλίου,2 η παρούσα ανακοίνωση περιλαμβάνει τη συνολική θεώρηση της ενεργειακής πολιτικής και των μηχανισμών που είναι διαθέσιμοι για την εφαρμογή της. Η ανακοίνωση αποτελεί το πρώτο στάδιο που θα μπορούσε να διανοίξει το δρόμο σε μια νέα καί συνεκτικότερη παρουσίαση των ενεργειακών δράσεων. Οι κύριες συνιστώσες αυτής της ενεργειακής πολιτικής αναγράφονται στον πίνακα που παρατίθεται στο παράρτημα 1. Οι διαθέσιμοι μηχανισμοί χρηματοδότησης σε κοινοτικό επίπεδο μνημονεύονται στον πίνακα του παραρτήματος 2. Α. ΖΩΤΙΚΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΧΩΡΟ Έπειτα από έντονες συζητήσεις με επίκεντρο την Πράσινη Βίβλο του 1995 για το μελλοντικό πλαίσιο της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής3, η Επιτροπή ενέκρινε τη Λευκή Βίβλο με τίτλο "Η ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση". Ο ευρύτερος προσανατολισμός υποστηρίχθηκε σε σημαντικό βαθμό τόσο από το Συμβούλιο, όσο και από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, την Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή αλλά και την Επιτροπή των Περιφερειών. Εκείνο που είναι πλέον αναγκαίο είναι να προσαρμοστεί η ενεργειακή πολιτική στα ζωτικά στρατηγικά προβλήματα, που πρέπει να αντιμετωπίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, λαμβάνοντας υπόψη την ταχύτατη εξέλιξη των αγορών αλλά και της διεθνούς κατάστασης. Όπως καταδεικνύεται από τον πίνακα του παραρτήματος 1, για να αντιμετωπισθεί σωστά καθένα από τα προβλήματα που αναφέρονται στη συνέχεια θα χρειαστεί να βασιστούμε σε ένα συνολικό φάσμα δράσεων που μπορεί να εγκαινιασθούν με αφετηρία τα διάφορα προγράμματα. JL Αντιμετώπιση της εξωτερικής εξάρτησης με γνώμονα την ασφάλεια του ανεφοδιασμού Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από εξωτερικές πηγές φτάνει σήμερα σε ποσοστό περίπου 50%. Αν δεν θεσπισθούν τα απαιτούμενα μέτρα, ο βαθμός εξάρτησης θα μπορούσε μέχρι το έτος 2020 να αυξηθεί σε περίπου 70%, 80%, και 90%, αντιστοίχως, για το φυσικό αέριο, τον άνθρακα και το πετρέλαιο^. Αυτό το φαινόμενο της αυξανόμενης ενεργειακής εξάρτησης της Ένωσης από το εξωτερικό θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και να Λευκή Βίβλος "Η ενεργειακή πολιτική για την Ενςκυπαϊκή Ένιοσΐ)" COM(95) 682 της 13. 12. 1995. Ψήφισμα του Συμβουλίου της 8ης Ιουλίου 1996 για τη Λευκή Βίβλο "Η ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή Ένωση", ΕΕ αριθ. C 224 της 1ης Αυγούστου 1996, σ. 1 και κανονισμός του Συμβουλίου αριθ. της 14. 04. 1997 όσον αφορά την έγκριση του προγράμματος για την προώθηση της διεθνούς συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας. Πρόγραμμα SYNERGY (Αρθρο 3). Πράσινη Βίβλος με τίτλο "Για μία ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης", COM(94) 659 της 11. 01. 1995. " Η Ευρώπη της ενέργειας κατά το έτος 2020. Πρ<χ>έγγιση κατά ειδική περίπτακπ)", Επιτροπή, Ανοιξη 1996. /ΙΑ αναλυθεί υπό το φως των πολιτικών κινδύνων που αντιμετωπίζουν ορισμένες προμηθεύτριες χώρες ή χώρες διέλευσης των πρώτων υλών αλλά και υπό το πρίσμα της αύξησης της παγκόσμιας ενεργειακής κατανάλωσης. Όπως προβλέπουν οι εκτιμήσεις, θα υπάρξει εκ νέου στενότητα της ενεργειακής προσφοράς και θα επικρατήσουν τάσεις ανόδου των ενεργειακών τιμών. Η ασφάλεια του ανεφοδιασμού αντιπροσωπεύει ως εκ τούτου σημαντικότατο πρόβλημα που καλείται να επιλύσει η ενεργειακή πολιτική. Εκείνο που ιδίως χρειάζεται είναι να υποστηριχθεί η διαφοροποίηση και η ελαστικότητα των εσωτερικών και των εισαγομένων πόρων, με την προώθηση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αλλά και με την ολοένα και εντονότερη ολοκλήρωση των ενεργειακών αγορών. II ασφάλεια του ανεφοδιασμού θα μπορούσε επίσης να τονωθεί με τη στενότερη συνεργασία με τρίτες χώρες και με τη δημιουργία ενός συστήματος που θα είναι σε θέση να ανταποκριθεί με ταχύ και ελαστικό τρόπο στην απότομη διακοπή της προμήθειας ενεργειακών πόρων, ιδίως όσον αφορά το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Η Ευρωπαϊκή Ένα)ση συνεχίζει την πορεία της σε ένα κόσμο όλο και πιο συνδεδεμένο και αλληλεξαρτημένο. Συνέπεια αυτού είναι να προκαλούνται προβλήματα, όσον αφορά για παράδειγμα τους όρους πρόσβασης των ενεργειακών προϊόντων στην ευρίοπαϊκή αγορά, αλλά και τις δυνατότητες προσπέλασης που έχουν οι ενεργειακές εταιρείες της Ευρώπης στις αγορές τρίτων χωρών. Η Κοινότητα πρέπει να προσδώσει στις εξωτερικές της σχέσεις ακόμη μεγαλύτερη προσοχή στην ενεργειακή της πολιτική για να μπορέσει να βρει τις κατάλληλες λύσεις που θα τη βοηθήσουν να ξεπεράσει τη σημαντική και αυξανόμενη εξωτερική της εξάρτηση, πολύ περισσότερο μάλιστα τώρα που πολλά ενεργειακά προβλήματα έχουν διεθνείς διαστάσεις. Για να επικρατήσουν κατά συνέπεια συνθήκες ελεύθερου και ανοικτού εμπορίου αλλά και για να υπάρξει ένα ασφαλές πλαίσιο για τις ενεργειακές επενδύσεις είναι αναγκαίο να εφαρμοστεί μία ενορχηστρωμένη προσέγγιση των εξωτερικών ενεργειακών σχέσεων. Ο διάλογος, η παροχή βοήθειας και η συνεργασία με τρίτες χώρες συνιστούν ρεαλιστικές λύσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής ασφάλειας, την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων, την τόνωση της ανάπτυξης αλλά και τη διάδοση των κατάλληλων ενεργειακών τεχνολογιών σε τρίτες χώρες. 2. Στόχος της ολοκλήρωσης των ευρωπαϊκών αγορών ενέργειας είναι η ενιστυση της αντανωνιστ ιχότητας Το κόστος της ενέργειας αποτελεί καίριο παράγοντα για τη διεθνή ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ιδίως μάλιστα εάν εξεταστεί στο πλαίσιο της αυξανόμενης παγκοσμιοποίησης των αγορών. Τα ποσά που δαπανούν οι ευρωπαϊκές βιομηχανικές επιχειρήσεις για την ενέργεια είναι σαφώς υψηλότερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Στον κλάδο της χημείας, για παράδειγμα, εκτιμάται ότι οι ευρωπαϊκές εταιρείες πληρώνουν πάνω από 45% επιπλέον από τις αντίστοιχες αμερικανικές ανταγωνιστικές επιχειρήσεις5. Αφήνοντας κατά μέρος τις διαφορές που ύπαρχοι «ν στα θέματα της φορολογικής αντιμετώπισης, ένας παράγοντας- κλειδί που βοηθάει να εξηγηθεί αυτή ι\ διαφορά του κόστους είναι η έλλειψη ανταγαηασμού. Λπό την ολοσχερή απελευθέρωση της ευρωπαϊκής εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται για παράδειγμα ότι θα προκύψουν ουσιαστικότατα κέρδη της τάξεα)ς των ΊΟ έως 12 δισεκατομμυρίων ECU ετησίως, ποσό διπλάσιο από τα προσδοκώμενα κέρδη από το άνοιγμα που έχει ήδη γίνει αποδεκτό. II καθιέρωση της δυνατότητας πρόσβασης τρίτα)ν στον τομέα του φυσικού αερίου θα έχει επίσης ως συνέπεια να μειωθεί το κόστος κατά 900 εκατομμύρια ECU, ετησίως, ενώ πρόσθετα σημαντικά κέρδη θα μπορούσαν επίσης να προκύψουν από τον ανταγωνισμό αερίου- αερίου. Ένα πρόβλημα κεφαλαιώδους σημασίας για την ενεργειακή πολιτική είναι κατά συνέπεια η εμπέδωση της εντονότερης ολοκλήρωσης της κοινοτικής ενεργειακής αγοράς, με θεμέλιο τη βασική αρχή της ύπαρξης ανοικτών και ανταγαηαστικών αγορών. Πρόκειται για ένα Τέταρτη έκθεση της συμβο\>λευτικής ομάδας για τα θέματα ανταγωνιστικότητας, Δεκέμβριος 1996: 3 βήμα ζωτικής σημασίας για την ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα το οποίο όμως είναι βασικό για την ενθάρρυνση της μακροπρόθεσμης ευελιξίας, αποτελεσματικότητας και ασφάλειας του ανεφοδιασμού στον ενεργειακό τομέα. Εξυπηρετεί επίσης το στόχο της ενίσχυσης της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής. Η αυξημένη ανταγωνιστικότητα που επιδιώκεται να σφυρηλατηθεί με την ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών ενεργειακών αγορών δεν θα πρέπει να κατακτηθεί σε βάρος των θεμιτών προσδοκιών των μη βιομηχανικών καταναλωτών, που αποβλέπουν στην ύπαρξη ενεργειακών υπηρεσιών και εξοπλισμού, που θα εγγυώνται σε μεγαλύτερο βαθμό την ασφάλεια, την ποιότητα και τη διαιώνιση των παροχών σε υποφερτό κόστος. Αυτή όμως η μορφή της εντονότερης ολοκλήρωσης δεν είναι εξάλλου ασυμβίβαστη με τον αντικειμενικό στόχο προσφοράς κοινωφελών υπηρεσιών, με σαφώς καθορισμένα κριτήρια τα οποία εφαρμόζονται με διαφανή τρόπο προς εξυπηρέτηση του γενικότερου συμφέροντος. 3. Δυνατότητα συμβιβασμού των ενεργειακών και περιβαλλοντικών στόχων προς επίτευξη της αειφόρου ανάπτυξης στο προσκήνιο Οι περιβαλλοντικές αντιλήψεις πολιτικών εξωθήθηκαν προβληματισμών συμβαδίζοντας απόλυτα με την αυξανόμενη ανησυχία των ευραχιταΐων πολιτών. Εάν υπάρχει η βούληση να επιτευχθούν όλοι οι περιβαλλοντικοί στόχοι, η ενέργεια, που αποτελεί παράγοντα-κλειδί για την υλοποίηση του στόχοι' της αειφόρου ανάπτυξης, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πολιτική με πρωταρχική αξία. Παίρνοντας ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, το οποίο εντάσσεται στο πλαίσιο του συνολικού προβλήματος των κλιματικών αλλαγών, η πολιτική δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει ως στόχο της τον περιορισμό των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου δε θα μπορέσει να υλοποιηθεί αποτελεσματικά εάν δεν ληφθούν μέτρα ενεργειακής πολιτικής. των να καταστούν περισσότερο συμβιβάσιμοι οι Ένα από τα κεφαλαιώδη ζωτικά προβλήματα της ενεργειακής πολιτικής είναι η ενεργειακοί και οι προσπάθεια περιβαλλοντικοί στόχοι. Η περισσότερο ορθολογική εκμετάλλευση της ενέργειας και των μη ορυκτών ενεργειακών πόρων, όπως οι ανανεώσιμοι πόροι, θα μπορούσε να συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη του στόχου αυτού. Το συνολικό κόστος της ενεργειακής παραγωγής και κατανάλωσης συμπεριλαμβανομένου και του εξωτερικού κόστους πρέπει να καθορίζεται με διαφανή τρόπο και να αντανακλάται στις τιμές, στο μέτρο του δυνατού. Τόσο οι καταναλωτές, όσο και η βιομηχανία πρέπει να συμβάλουν στην επίλυση αυτού του φλέγοντος προβλήματος, συνειδητοποιώντας ότι οι ατομικές τους επιλογές έχουν άμεσες επιπτώσεις για την ποιότητα του περιβάλλοντος στο οποίο ζουν. Εκείνο πο\» κατά συνέπεια προέχει είναι η Ένωση και τα κράτη μέλη της να τονώσουν και να αναπτύξουν αυτό το ενδιαφέρον του ευρωπαίου πολίτη κυρίως, με τη λήψη μέτρων σε τοπικό επίπεδο. 4. Ανάπτυξη της τεχνολογίας και της έρευνας στο γώρο της ενέργειας Η ανάπτυξη νέων καθαρότερων και αποδοτικότερων τεχνολογιών και η εκμετάλλευση αυτών των τεχνολογιών στις ενεργειακές αγορές αποτελεί ζωτικό στρατηγικό πρόβλημα, στο βαθμό που τα μέτρα αυτά θα επιτρέψουν να επιτευχθούν ευκολότερα οι προπαρχικοί στόχοι της ενεργειακής πολιτικής. Στόχος των δράσεων που εφαρμόζονται στον εν λόγω τομέα είναι η επεξεργασία εκείνων των νέων τεχνολογιών που θα βοηθήσουν να ενισχυθεί η ασφάλεια και η διαφοροποίηση των πηγών του ανεφοδιασμού, να εξοικονομηθεί ενέργεια και να αποκομισθούν μεγαλύτερα οφέλη από την πρόσβαση στις ορυκτές πηγές ενέργειας. Για να επιτευχθεί ο προαναςιερόμενος στόχος θα απαιτηθεί ο στενός συντονισμός μεταξύ τιον διαφόρων σταδίων τα)ν ενεργειών Ε&ΤΑ και των μηχανισμών της ενεργειακής αγοράς, ιδίως με τη βελτίωση της συνεργασίας των κρατών μελών και των κυριότερων ςιορέων στις διάφορες φάσεις της διαδικασίας αυτής. Αυτό συνεπάγεται επίσης την ενσωμάτωση των στοιχείων των αναγκών του καταναλωτή και του σεβασμού προς το περιβάλλον σε κάθε ερευνητικό βήμα στο χώρο της ενεργειακής τεχνολογίας, αλλά και τη θέσπιση ενός πλαισίου συντονισμού των διαιρόριον σταδίων της τεχνολογικής ανάπτυξης και των συγκεκριμένων μέτρων που αποσκοπούν στη βελτίωση της έμπρακτης εφαρμογής τους στην αγορά. Β. ΑΝΑΓΚΑΙΟΤΗΤΑ ΣΥΝΟΛΙΚΗΣ ΕΠΙΛΥΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ Το συνολικό φάσμα των πολιτικών μέτρων που είναι διαθέσιμα στο χώρο της ενέργειας είναι πολύ μεγάλο, τόσο σε περιφερειακή, όσο και σε εθνική και κοινοτική κλίμακα. Πέντε λόγοι συνηγορούν υπέρ της εφαρμογής μιας συνολικότερης προσέγγισης: 1. Η ανάγκη ύπαρξης σαφούς και εξειδικευμένης νομικής βάσης Η έλλειψη της βάσης αυτής στη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας εξαναγκάζει σε προσφυγή στις διατάξεις του άρθρου 235, ή και σε μετάβαση, ανάλογα με τα εκάστοτε μέτρα, από τις διατάξεις ενός άρθρου σχετικού με τη "βιομηχανία" στις διατάξεις ενός άλλου άρθρου που αφορούν το "περιβάλλον" ή την "εσωτερική αγορά". Η Επιτροπή υπενθυμίζει στο σημείο αυτό τη θέση που υιοθέτησε στην έκθεση της που διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο στις 3 Απριλίου 19966 στην οποία υπογράμμιζε ότι η συνέχιση των κοινοτικών δράσεων στον ενεργειακό χώρο αλλά και η συνοχή τους θα διευκολυνόταν από τη θέσπιση συγκεκριμένων διατάξεων στη Συνθήκη, που θα διασφάλιζαν τη βελτιωμένη διαφάνεια και αποτελεσματικότητα τους. 2. Η ανάνκη να καταστεί περισσότερο διαφανής n κοινοτική ενεργειακή πολιτική Οι κοινοτικές δράσεις στο χώρο της ενέργειας αναλαμβάνονται σήμερα στο πλαίσιο πολυάριθμων κοινοτικών πολιτικών (εντασσόμενες για παράδειγμα στην ενεργειακή πολιτική, τις εξαπερικές σχέσεις, το περιβάλλον, την Ε&ΤΑ, τον ανταγαηασμό, την εσωτερική αγορά, την περιφερειακή πολιτική και τη γεωργία). Συνέπεια αυτού είναι πολλές φορές οι υφιστάμενες δράσεις να χαρακτηρίζονται από έλλειψη διαφάνειας, γνώμη που συμμερίζονται τόσο οι φορείς από το χώρο της βιομηχανίας, όσο και τα πολιτικά όργανα λήψεως αποφάσεων. Η ύπαρξη ενός συνολικού πλαισίου ενεργειακής πολιτικής θα αυξήσει στο έπακρο τον αντίκτυπο τους και θα βοηθήσει να τεθεί σε εφαρμογή μία διαφανέστερη ενεργειακή πολιτική. 3. Η ανάγκη βελτιωμένης στοχοθέτησης Ο κατακερματισμός των ενεργειακών δράσεων σε πληθώρα άλλων κοινοτικών πολιτικών τονίζει παράλληλα την αναγκαιότητα καλύτερης στοχοθέτησης των δράσεων αυτών για να βελτιστοποιηθεί η χρήση των πόρων. Στον πίνακα του παραρτήματος 2 αναγράφεται το ύψος και η εμβέλεια των μέσων που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της εφαρμογής των διαφόρων πολιτικών. Το κυριότερο μέλημα στο σημείο αυτό πρέπει να είναι να εντοπισθούν τα πιθανά κενά, να ενθαρρυνθεί ο συγκερασμός των ενεργειών και να αποφευχθεί η επικάλυψη μεταξύ των πρoαvαq>ερόμεvωv κοινοτικών μέτρων, ούτως ώστε να εξαοψαλιστεί η μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα τους. Η ύπαρξη του συνολικού πλαισίου ενεργειακής πολιτικής θα διευκολύνει την εφαρμογή καλύτερα στοχοθετημένων δράσεων με επίκεντρο τους πρωταρχικούς ενεργειακούς στόχους της Κοινότητας. Έκθεση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο σχετικά με. την προστασία TOJV πολιτών, τον τουρισμό και την ενέργεια (SEC (96)496 τελικό της 3ης Απριλίου 1996). 4; Η ανάγκη στενότερης συνεργασίας Κοινότητας και κρατών μελών Πολυάριθμα μέτρα ενεργειακής πολιτικής θεσπίζονται από τα κράτη μέλη, σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. Εάν υπάρχει η βούληση υλοποίησης των πρωταρχικών ενεργειακών στόχων της Κοινότητας, εκείνο που έχει θεμελιώδη σημασία είναι να καθιερωθεί το πλαίσιο ενεργειακής συνεργασίας της Κοινότητας και των κρατών μελών της. Ο επιδιωκόμενος στόχος στο σημείο αυτό δεν είναι να επιβληθούν συγκεκριμένες επιλογές στις εθνικές ενεργειακές πολιτικές. Αντιθέτως, σκοπός είναι να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να διασφαλίσουν το συμβιβάσιμο χαρακτήρα των αποφάσεων τους με τους πρωταρχικούς κοινοτικούς στόχους και να υποβοηθηθούν τα κράτη κατά την επίτευξη των στόχων αυτών. Η εφαρμογή αυτής της προσέγγισης συνεργασίας με τα κράτη μέλη θα επιτρέψει ταυτόχρονα να ενθαρρυνθούν οι ανταλλαγές πληροφοριών και εμπειριών, να υποστηριχθεί ο εντοπισμός των ζητημάτων κοινοτικού ενδιαφέροντος και να διευκολυνθεί η μεταφορά των καλύτερων πρακτικών. 5; Η ανάγκη αυξημένης συμμετοχής όλων των ενδιαφερομένων πλευρών II διαφάνεια αλλά και η αποτελεσματικότητα της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής θα μπορούσαν επίσης να βελτκυθούν με την αυξημένη συμμετοχή όλων των ενδιαφερομένων πλευρών. Η ενίσχυση του διαλόγου και των εταιρικών δεσμών μεταξύ αυτών των ενδιαφερομένων πλευρών και της Κοινότητας είναι επίσης σε θέση να διευκολύνει τον εντοπισμό των αναγκών, τον προσδιορισμό των ενδεδειγμένων πολιτικών δράσεων αλλά και την υλοποίηση τους. 6 ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΙ ΣΤΟΧΟΙ ΚΑΙ ΕΜΒΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ Αντικειμενικοί στόχοι Εκείνο που επιδιώκεται είναι να συνενωθούν όλες οι κοινοτικές δράσεις προς στήριξη του ενεργειακού τομέα σε ένα συμπαγές και πλήρες πλαίσιο, για να επιτευχθούν δύο αντικειμενικοί στόχοι: • • να εξασφαλισθεί η μεγαλύτερη διαφάνεια της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής· να διερευνηθούν τα μέσα που θα οδηγήσουν σε αύξηση της αποτελεσματικότητας της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής, βοηθώντας ιδίως να καθορισθούν οι θεματικοί τομείς στους οποίους θα πρέπει να απλουστευθούν, να συντονιστούν καλύτερα ή και να ενισχυθούν οι κοινοτικές δράσεις. 2. Εμβέλεια Η ανάλυση καλύπτει το συνολικό φάσμα των κοινοτικών δράσεων στο χώρο της ενέργειας. Μπορεί να διακρίνουμε δύο τύπους δράσεων: • • τις δράσεις, στόχος των οποίων είναι η προώθηση την ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών· τις κοινοτικές δράσεις που αναλαμβάνονται είτε στο πλαίσιο κάποιας εξειδικευμένης ενεργειακής πολιτικής της Κοινότητας ή που εντάσσονται στο πλαίσιο άλλων συναφών κοινοτικών πολιτικών (όπως για παράδειγμα τα διαρθρωτικά ταμεία, οι δράσεις Ε&ΤΑ, οι πολιτικές στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων, του ανταγωνισμού, του περιβάλλοντος και της γεωργίας) και άλλων λειτουργικών μέσων (όπως για παράδειγμα η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης). Όλα τα κοινοτικά μέτρα στο χώρο της ενέργειας κατατάσσονται με κριτήριο τη συμβολή που μπορεί να δώσουν για να επιτευχθούν οι ακόλουθοι τέσσερις πρωταρχικοί αντικειμενικοί στόχοι: • • • • η κατοχύρωση της ασφάλειας του ενεργειακού ανεφοδιασμού και η ενίσχυση της διεθνούς συνεργασίας στο χώρο της ενέργειας· η ολοκληρωμένη ενσωμάτωση των ευρωπαϊκών ενεργειακών αγορών· η προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης· η προώθηση της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης. Στον πίνακα που παρατίθεται στο παράρτημα 1 περιλαμβάνονται τα κυριότερα στοιχεία της ενεργειακής πολιτικής. Αυτός συμπληρώνεται από έναν πίνακα στον οποίο αναφέρονται οι κυριότερες πηγές χρηματοδότησης για τις κοινοτικές ενεργειακές δράσεις (παράρτημα 2). Ι, Η ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Α. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΑ ΚΡΑΤΗ ΜΕΛΗ Τα κράτη μέλη και η Κοινότητα έχουν κοινούς ενεργειακούς στόχους. Πίνακας των στόχων αυτών περιλαμβάνεται στην πρόσφατη πρόταση της Επιτροπής σχετικά με την οργάνωση συνεργασίας επί των συμφωνηθέντων κοινοτικών ενεργειακών στόχων'. Στον πίνακα των αντικειμενικών στόχων καθορίζονται οι βασικές κατευθυντήριες γραμμές οι οποίες αφορούν ιδίως την ασφάλεια του ανεφοδιασμού, Τ7|ν ανταγωνιστικότητα, την προστασία του περιβάλλοντος, τις εξωτερικές ενεργειακές σχέσεις καθώς και την προώθηση της ενεργειακής αποδοτικότητας και των ανανεώσιμων πηγών ενεργείας. Λυτές οι κατευθυντήριες γραμμές επιβεβαιώθηκαν σε τακτά χρονικά διαστήματα από τα κράτη μέλη** Για να διευκολυνθεί η υλοποίηση των προαναφερόμενων κοινών ενεργειακών στόχων, είναι επομένως απαραίτητη η ενίσχυση της συνεργασίας και του συντονισμού μεταξύ των κρατών μελών μέσα σε ένα οργανωμένο πλαίσιο, για να διασφαλισθεί ο συμβιβάσιμος τους εθνικών χαρακτήρας προαναφερθέντες στόχους. 'Επειτα από αίτημα του Συμβουλίου, στο σχέδιο απόφασης για την οργάνωση της συνεργασίας με επίκεντρο τους κοινοτικούς αντικειμενικούς στόχους που συμφωνήθηκαν στον τομέα της ενέργειας καθορίστηκε το πλαίσιο της στενότερης συνεργασίας κρατών μελών και Κοινότητας. ενεργειακών πολιτικών των κοινοτικών και με Όπως έχει επίσης προβλεφθεί, οι εκπρόσωποι των κρατών μελών θα συνέρχονται τακτικά και θα υποβοηθούν την Επιτροπή στο έργο της αξιολόγησης της συμβολής των ενεργειακών πολιτικών των κρατών μελών και της Κοινότητας για την επίτευξη των συμς>ωνηθέντων ενεργειακών στόχων. Οι συνεδριάσεις αυτές θα αποτελέσουν επίσης το βήμα που θα διευκολύνει την ανταλλαγή πληροφοριών, τον εντοπισμό θεμάτων κοινοτικού ενδιαφέροντος και την ανταλλαγή των καλύτερων πρακτικών. Σύμφωνα με το σχέδιο απόφασης η Επιτροπή θα αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για να διευκολύνει τη στενότερη συνεργασία και συντονισμό με τα κράτη μέλη. Στις πρωτοβουλίες αυτές συμπεριλαμβάνεται ιδίως το έργο της παρακολούθησης, της αξιολόγησης και της ανταλλαγής πληροφοριών σχετικών με την εφαρμογή της ενεργειακής πολιτικής. Με βάση τις πληροφορίες που της δίνονται από τα κράτη μέλη, 7) Επιτροπή επιφορτίζεται με το καθήκον υποβολής περιοδικής έκθεσης στην οποία θα εξετάζεται κατά πόσο οι ενεργειακές πολιτικές που εφαρμόζονται στα κράτη μέλη και στην Κοινότητα συμβιβάζονται με τους συμφωνηθέντες ενεργειακούς στόχους. Η έκθεση αυτή θα αποτελεί τη βάση για την εξέταση των εξελίξεων που έχουν υπάρξει από το Συμβούλιο και θα διανοίξει τη δυνατότητα εξακρίβωσης της ανάγκης θέσπισης νέων μέτρων ενεργειακής πολιτικής. Για να διευκολυνθεί η προαναφερθείσα διαδικασία συνεργασίας, πρέπει να καθοριστεί το συγκεκριμένο πλαίσιο για τις ενεργειακές αναλύσεις και προβλέψεις που θα είναι κοινό για τα κράτη μέλη και την Κοινότητα. Το Ευροοπαϊκό Παρατηρητήριο ενέργειας που θα ιδρυθεί στο προσεχές μέλλον θα μπορούσε, βασιζόμενο στο δίκτυο των εθνικών κέντρων, να συμβάλει σε σημαντικό βαθμό στην ανάλυση των πρωταρχικών θεματικών πεόύυν. Απώτερος σκοπός αυτού του αναλυτικού έργου - που θα συμπεριλαμβάνει τόσο τις ενεργειακές αγορές, όσο και τις πολιτικές εξελίξεις - πρέπει να είναι η στοχοθέτηση των πρωταρχικών ενεργειακών στόχων. II ασφάλεια του ενεργειακού ανεφοδιασμού, για παράδειγμα, απαιτεί διαρκή παρακολούθηση, με την τακτική εξέταση τη; ενεργειακής κατάστασης και των εξελίξεων στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την οργάνωση συνεργασίας επί των συμφωνηθέντων κοινοτικών ενεργειακών στόχων, ΕΕ αριθ. C 27 της 28. 01. 1997, σ. 9. Πιο πρόσφατα στο ψήφισμα του Συμβουλίου της 8. 7. 1996 σχετικά με τη Λευκή Βίβλο «Ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή ' Ενωση», ΕΕ αριθ. C 224 της 1. 8. 1996, σελ. 1. 8 Κατά την -υλοποίηση των δράσεων αυτών θα ληφθεί υπόψη το αντίστοιχο έργο που έχει επιτελεστεί από τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες στο πλαίσιο των δραστηριότητα^ του προγράμματος JOULE-THERMIE και του συντονισμού των πολιτικών Ε&ΤΑ στο χώρο της ενέργειας, όπως προβλέπεται στο 4ο πρόγραμμα πλαίσιο. Β. ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΝΑΙΑΦΕΡΟΜΕΝΕΣ ΠΛΕΥΡΕΣ Στο πλαίσιο της προετοιμασίας της Πράσινης και Λευκής Βίβλου για την ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική, τα σχόλια που διαβιβάστηκαν από τους κύκλους της βιομηχανίας και από τους καταναλωτές, αλλά και από άλλες οργανώσεις σχετικά με το μελλοντικό περίγραμμα της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής, αποδείχτηκαν εξαιρετικά ωφέλιμα. Οι οργανώσεις αυτές υπογράμμισαν επίσης τη σημασία που δίνουν στο διάλογο και τι\ διαφάνεια και εξέφρασαν επίσης την επιθυμία τους για τη συνέχιση και εμβάθυνση της διαδικασίας αυτής. Το Συμβούλιο ενέκρινε το αίτημα, καλώντας από την πλευρά του ττ|ν Επιτροπή να συνεχίσει αυτή τη διαδικασία των διαβουλεύσεων υπό την μορφή ενός κοινοτικού πλαισίου ενέργειας^. Κύριος στόχος της στενότερης συνεργασίας με τις ενδιαφερόμενες πλευρές είναι να τεθούν οι βάσεις ενός ανοικτού και διαφανούς διαλόγου, μέσω του οποίου η Επιτροπή θα είναι σε θέση να λάβει υπόψη της τις παρατηρήσεις όλων των ενδιαφερομένων κατά την επεξεργασία των προτάσεων λήψεως αποφάσεων ενεργειακής πολιτικής που τοί'ς αςιορούν. II συμβουλευτική επιτροπή ενέργειας βρίσκεται στη ψ>άση της σύστασης Τ7|ς, υπό τΐ|ν αιγίδα της Επιτροπής. Η επιτροπή συναπαρτίζεται από εκπροσώπους των κυριότεροι οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων του οικονομικού τομέα'**. Στα κυριότερα καθήκοντα της συγκαταλέγονται (α) ο προσδιορισμός των θεματικών πεδίων στα οποία είναι αναγκαία η δράση της Κοινότητας, (β) η έκδοσ7] γνωμών για τις προτάσεις της Επιτροπής πριν από την επίσημη υιοθέτηση των προτάσεα>ν αυτών και (γ) 7) διατύπακπι συστάσεων για την υλοποίηση των δράσεων της ενεργειακής πολιτικής. ' Ψήφισμα του Συμβουλίου της 8. 7. 1996 σχετικά με τη Λευκή Βίβλο «Ενεργειακή πολιτική για την Ευρωπαϊκή ' Ενωση», ΕΕ αριθ. Γ 224 της 1. 8. 1996, σελ. 1. 10 Απόφαση 96/642/ΕΚ της Επιτροπής της 8. 11. 1996 για τη σύσταση της συμβουλευτικής επιτροπής ενέργειας, ΕΕ L 292 της 15. 11. 1996, σελ. 34. Η. ΟΙ ΚΟΙΝΟΤΙΚΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ Α. ΑΣΦΑΑΕ1Α ΤΟΥ ΑΝΕΦΟΔΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΙΕΘΝΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΙΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από εξωτερικές πηγές που ανέρχεται σήμερα σε 50% περίπου θα εξακολουθήσει την έντονη ανοδική της πορεία φτάνοντας σε επίπεδο 70%, το 2020. Η αύξηση της εξωτερικής εξάρτησης επιβάλλει όπως η ασφάλεια του ενεργειακού ανεφοδιασμού να αποτελέσει βασική προτεραιότητα της κοινοτικής πολιτικής. Τα μέτρα που θα ληφθούν στον τομέα αυτό θα βασιστούν τόσο στ7| όιαφοροποί7|θ7| της προαςοράς ενεργείας, στις δράσεις που θα επηρεάσουν Τ7| ζήτηση ενέργειας, στα προγράμματα συνεργασίας, στην προετοιμασία τ7|ς προσχώρησης νέων κρατών, στη συνεργασία με τους διεθνείς οργανισμούς όσο και στα μέτρα που θα επιβληθούν σε περιόδους κρίσεων. L Μέτρα διαφοροποίησης της προσφοράς ενέργειας Η διαφοροποίηση της προσφοράς ενέργειας απαιτεί τη λή^τη μέτρων τόσο στο σκέλος τα>ν ποικίλων προμηθευτών ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και των διαφορετικών διαθέσιμων πηγών ενέργειας. • Ανάπτυξη των σχέσεων με τις προμηθεύτριες χώρες Οι σχέσεις που διατηρεί η Ευρωπαϊκή Ένωση με τους σημερινούς και εν δυνάμει προμηθευτές της επιβάλλουν την προοδευτική καθιέρωση του ενδεδειγμένου νομικού πλαισίου το οποίο θα καλύπτει τις διμερείς και πολυμερείς συμφωνίες, αλλά και Τ7)ν ενίσχυση τα)ν υποδομών. Ο Ενεργειακός Χάρτης αποτέλεσε το προνομιακό πλαίσιο της πανευραχπαϊκής ενεργειακής συνεργασίας". Η συνθήκη που υπογράφτηκε τον Δεκέμβριο του 1994 αποτελεί την πρώτη ευρωπαϊκή συμφωνία στ7)ν οποία συμμετέχουν όλες οι Δημοκρατίες της Κοινοπολιτείας Ανεξαρτήτων Κρατών (ΚΑΚ), οι χώρες της Κεντιρκής και Ανατολικής Ευρώπης, η Ευρωπαϊκή Ένωση με τα δεκαπέντε της κράτη μέλη και ορισμένες χώρες του ΟΟΣΑ. Σκοπός της συνθήκης είναι κυρίως η διευκόλυνση αλλά και η ανάπτυξ7) των εμπορικών ανταλλαγών, καθώς και η προάσπιση και προώθηση των επενδύσεων στον τομέα της ενέργειας. Η κύρωση της συνθήκης για τον Ενεργειακό Χάρτη έχει κεφαλαιώδ7) σημασία για τη συνεργασία Ανατολής-Δύσης στον κλάδο της ενέργειας. Τόσο η ενέργεια, όσο και η πυρηνική ασφάλεια κατέχουν πρωταρχική θέση στις συμφωνίες που έχουν συναφθεί με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, αλλά και με τις περισσότερες από τις Δημοκρατίες της ΚΑ Κ και άλλες τρίτες χώρες. Η εμφάνιση στο προσκήνιο της Κεντρικής Ασίας και της λεκάνης της Κασπίας Θάλασσας ως παραγωγών φυσικού αερίου και πετρελαίου τους διανοίγει τεράστιες δυνατότητες εξαγωγών προς τ7)ν Ευρωπαϊκή Ένωση. Στις διμερείς συμφωνίες που έχουν υπογραφεί με τις χώρες της Λσίας και της Αατινικής Αμερικής δίνεται σημαντική θέση στη συνεργασία στον τομέα τ7|ς ενέργειας, με ενεργειακής αποδοτικότητας. II συνεργασία με τις χο')ρες του Κόλπου αποτελεί μία άλλ7| βασική συνιστώσα για Τ7|ν ασφάλεια του ενεργειακού ανειροδιασμού της Ευρ(υπαϊκής Ένακιης. Τέλος, στα πρ<ι>τόκολλα που έχουν υπογραφεί με άλλες μεσογειακές χώρες προβλέπεται, η θέσπιση οράσεων προς στήριξ7| του ενεργειακού τομέα, πράγμα που αποτελεί εξάλλου ρ7|τό σκέλος τ7)ς μεταρύθμισ7|ς των οικονομικών και κοινωνικών υποδομών στο πλαίσιο της σύναψης ευρωμεσογειακών εταιρικών δεσμών. Στη σύμβαση της Αομέ, τέλος, περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων διατάξεων και ένα κεφάλαιο αφιερωμένο στην ανάπτυξ7| τόσο των ορυκτών, όσο και των ανανεώσιμων πόρων ενεργειακής παραγωγής των χωρών ΑΚΕ. της αναζήτησης της μεγαλύτερτις τονισμό μάλιστα 11 Αποφάσεις 94/998/ΕΚ και 94/1067/Ευρατόμ του Συμβουλίου της 15. 12. 1994 σχετικά με την προσωρινή εφαρμογή της συνθήκης για τον Χάρτη ενέργειας από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, ΕΕ αριθ. L 380 της 3ΐ. 12. 1994,σ. 1. 10 Η ενίσχυση των υποδομών μεταφοράς ενέργειας προς την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί αποφασιστικό όρο για την εξασφάλιση του ενεργειακού ανεφοδιασμού. Στο πλαίσιο των δράσεων για την προώθηση των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας12, η Επιτροπή θα υποστηρίξει τη διαδικασία εντοπισμού σχεδίων αμοιβαίου ενδιαφέροντος με τις ενδιαφερόμενες χώρες, όπως ακριβώς προτείνεται στην νέα της ανακοίνωση για τις εξωτερικές πτυχές των όιευρωπα ϊκών δικτύων ενέργειας. • Διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας II διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας και ιδίως η εκμετάλλευση νέων και ανανεώσιμων π7|γών θα δώσουν κατά πάσα πιθανότητα την ευκαιρία, με την αύξηση της προσφοράς ενέργειας, να ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρωπαϊκής Ένακιης. Το αυτό ισχύει και αναφορικά με ττ| συμβολή της πυρηνικής ενέργειας αλλά και τα>ν πόρων ευραχιταϊκής προέλευσης, στο βαθμό που αυτές οι πηγές είναι οικονομικά ανταγωνιστικές. II εξοικονόμηση ενέργειας αλλά και Τ) συμπαραγωγή της συμβάλλουν επίσης στη μείωθ7ΐ Τ7|ς εξωτερικής εξάρτησης. Η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει τις νέες και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (τ>όραυλικές, ηλιακές, αιολικές και γεωθερμικές) και ενθαρρύνει τη χρήση των βιοκαυσίμων που διανοίγουν ενδιαφέρουσες προοπτικές. Τα προγράμματα ALTENER13 και THERMIE14 καλούνται να διαδραματίσουν πρωτοπόρο προτρεπτικό ρόλο στον τομέα αυτό. Το σχετικά υψηλό κόστος ενεργειακής εκμετάλλευσης των προϊόντων βιομάζας δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα να λησμονηθούν τα πλεονεκτήματα που εμφανίζουν αυτές οι μορφές τεχνολογίας για την ενεργειακή πολιτική, για τους τομείς της απασχόλησης και του περιβάλλοντος αλλά και οι προοπτικές που διανοίγονται για τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις. Η Κοινή Αγροτική Πολιτική υποστηρίζει την παραγωγή πρώτων υλών που προορίζονται για άλλους σκοπούς εκτός της ανθρώπινης ή ζωικής κατανάλωσ7|ς. Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της παραγωγής που δεν εξυπηρετεί τις ανάγκες διατροφής προορίζεται για τα βιοκαύσιμα. την II πυρηνική ενέργειας αντιπροσωπεύει ποσοστό μεγαλύτερο από το 30% της 7)λεκτροπαραγωγής της Ευραιπαϊκής Ένωσης. Συμβάλλει λοιπόν στη μείακιη Τ7|ς ενεργειακής εξάρτησης. Η εκμετάλλευση της πυρηνικής ενέργειας πρέπει να παίρνει υπόψη της των πυρ7]νικών επιτακτική ανάγκη μη διάδοσης, ασφάλειας εγκαταστάσεων, υγείας και επεξεργασίας των αποβλήτων. Σύμφωνα με τις διατάξεις της συνθήκης ΕΥΡΑΤΟΜ, τα κοινοτικά θεσμικά όργανα διαδραματίζουν συγκεκριμένο ρόλο κατά την ανάπτυξη των πυρηνικών μορφών ενέργειας, ιδίως με τη δημοσίευση των PINC (ΕΠΠ) (ενδεικτικά προγράμματα στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας που χαράσσουν τους σχετικούς προσανατολισμούς για τους επενδυτές στον τομέα αυτό)1^, μέσω της εφαρμογής των διατάξεων που αναφέρονται στον ανεφοδιασμό με πυρηνικά καύσιμα και τους ελέγχους ασφαλείας ("διασφαλίσεις"), την προστασία των εργαζομένων και του πληθυσμού από τους κινδύνους που οφείλονται στην ιοντίζουσα ακτινοβολία, αλλά και μέσω της σύναψης συμφωνιών για το εμπόριο πυρηνικών υλικών με τρίτες χώρες. Σε συνάρτηση με το σημείο αυτό πρέπει να μνημονεύσουμε τα μέτρα εκείνα που έχουν ήδ7| ληφθεί για τ7|ν καταπολέμηση του λαθρε[ΐπορίου πυρηνικών υλικών (που εκτρέπονται κυρία>ς από εφαρμογές για στρατιαντικούς σκοπούς) συμπεριλαμβανομένων και των πτυχών της τελωνειακής και δικαστικής συνεργασίας. '*· Απόφαση 1254/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιοι»νίου 1996 για καθορισμό συνόλου προσανατολισμών σχετικά με τα διευρωπαϊκά δίκτυα στον τομέα της ενέργειας, ΕΕ αριθ. L 161 της 29. 06. 1996. σ. 147. '' Απόφαση 93/500/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 13ης Σεπτεμβρίου 1993 για την προαγωγή των ανανεώσιμων ενεργειών στην Κοινότητα (ALTENER) ΕΕ αριθ. L 235 της 18. 09. 1993, σ. 41. Πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για τη θέσπιση πολυετούς προγράμματος προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενεργείας στην Κοινότητα ALTENER Π, COM (97)87 thw 12. 03. 1997. 14 Η παρουσίαση το\ι JOULE-THERMIE εντός του νομικού πλαισίου του 4ου προγράμματος πλαισίου '·* Ε&ΤΑ γίνεται στο κεφάλαιο Λ. Ι. II δημοσίευση του τελευταίου ΕΠΠ, που πραγματοποείται βάσει του άρθρου 40 της συνθήκης ΕΥΡΑΤΟΜ, έγινε το 1996, (Χ)Μ(%) 339 τελικό της 25. 09 1996. 11 2. Αράσεΐ€ που επηρεάζουν τη ζήτηση ενέργειας Η μείωση της αυξανόμενης εξάρτησης από εισαγόμενες πηγές ενέργειας επιβάλλει τη λήψη συμπληρωματικών μέτρων με στόχο τη μείωση της ζήτησης. Εφαρμόζοντας τα προγράμματα SAVE16, THERMIE αλλά και βασιζόμενη στις ενέργειες των τοπικών οργανισμών ενεργειακού ελέγχου, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει την εξοικονόμηση ενέργειας και να βοηθήσει να επικρατήσει ορθολογική στάση στα θέματα κατανάλωσης ενέργειας. θα πρέπει επίσης να εκμεταλλευτούν στο έπακρο όλες εκείνες οι μέθοδοι που έχουν α>ς αποτέλεσμα την υψηλή τεχνολογική αποδοτικότητα. Στο σημείο αυτό θα πρέπει κανείς να υπογραμμίσει τη συμβολή των προγραμμάτων JOULE και THERMIE στα σχέδια τεχνολογικής ανάπτ\»ξης και επίδειξης που σχετίζονται με την ενεργειακή αποδοτικότητα. 3. Προγράμματα παροχής βοήθειας ή συνεργασίας Η διεθνής συνεργασία αποτελεί βασικό σκέλος της συνεκτικής ενεργειακής πολιτικής. Π ενεργειακή εξάρτηση αλλά και η παγκοσμιότητα των κλιματικών αλλαγών εκμηδένισαν στην ουσία κάθε προσπάθεια γεωγραφικά περιορισμένης αντιμετώπισης των ενεργειακών προβλημάτων. • Προγράμματα παροχής τεχνικής βοήθειας ' Ηδη έχουμε αναφέρει τα σημαντικότερα προγράμματα της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης: τα προγράμματα PHARE, TACIS17 και MEDA18. Οι δράσεις αυτές έλαβαν τη μεγαλύτερη τους δυνατή έκταση ακριβώς στις προαναφερόμενες παραμεθόριες περιοχές της Ευραχπαΐκής ' Ενωσης. Η διαμόρφωση μίας αποτελεσματικής ενεργειακής πολιτικής αποτελεί για τις χώρες αυτές προαπαιτούμενο όρο για την οικονομική τους ανάπτυξη. Με την προοπτική της πολιτικής προτεραιότητας που έχει δοθεί στις περιοχές αυτές, καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για να διευρυνθεί η συμβολή των προγραμμάτων αυτών στο έργο τ7|ς ενεργειακών υποδομών και τ7)ς εςιαρμογής τ<υν οικοδόμησης αποτελεσματικών απαιτούμενα)ν μεταρρυθμίσεων στις χώρες αυτές. Η Κοινότητα καθόρισε όμως και στις σχέσεις που διατηρεί με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας (ΑΧ-ΑΛΑ), το συγκεκριμένο πλαίσιο^ για τΐ) συνεργασία αυτή. Απόρροια του στον ενεργειακό τομέα ήταν να καθοριστεί η στρατηγική της συνεργασίας Ευρώπης και Ασίας^θ αφενός μεν, ενώ, όσον αφορά τη Λατινική Αμερική, συνέπεια του ήταν η πρόσφατη εγκαινίαση του προγράμματος ALURE, στόχος του οποίου είναι να ευνοηθεί η άριστη δυνατή εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων στην περιοχή αυτή. Οι σχέσεις με τις χώρες ΑΚΕ διαμορφώνονται στο πλαίσιο των λειτουργικών μηχανισμών που τέθηκαν σε εφαρμογή με τις συμφωνίες του Λομέ και ιδίως μέσω του Ευροιπαϊκού Ταμείου Ανάπτυξης (ΕΤΑ). Τα μέτρα που λαμβάνονται στον ενεργειακό χώρο θα 10 Απόφαση 96/737/ΕΚ του Συμβουλίου της 16ης Δεκεμβρίου 1996 σχετικά με πολυετές πρόγραμμα προώθησης της αποτελεσματικότερης χρήσης της ενέργειας στην Κοινότητα (SAVE II) ΕΕ αριθ. Ε 335 της 24Ι2. Ι996,σ. 5(). 1 Απ' ό,τι. προβλέπεται το κλείσιμο των εγκαταστάσεων του Τσερνομπίλ θα χρηματ^οτηΟεί με δάνειο ι ης ΕΥΙΆΤΟΜ αλλά και από επιδοτήσεις TAGS. 18 Κανονισμός (ΕΚ) 1488/96 το\> Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1996 σχετικά με τα συνοδευτικά χρηματοδοτικά και τεχνικά μέτρα (MEDA) για τη μεταρρύθμιση των οικονομικών και κοινωνικών δομών στα πλαίσια της ευρωμεσογειακής εταιρικής σχέσης, ΕΕ αριθ. L 189 της 30. 07. 1996, σ. Ι. '-' Κανονισμός 443/92 του Συμβουλίου της 25ης Φεβρουαρίου 1992 περί χρηματοδοτικής και τεχνικής βοήθειας καθώς και οικονομικής συνεργασίας με τις αναπτυσσόμενες χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Ασίας, ΕΕ αριθ. L 52 της 27. 2. 1992, σελ. 1 20 Ανακοίνωση της Επιτροπής-Ευρώπη-Λσία στρατηγικής συνεργασία στον ενεργειακό τομέα, COM(96) 308 τελικό της 18. 7. 1996. 12 μπορούσαν να γνωρίσουν νέα άνθηση, ιδίως σε ό,τι αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, συντελλόντας στην κινητοποίηση για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα ανεφοδιασμού με νερό και εξάπλωσης της ερήμου, να τονώσουν την απογείωση της οικονομίας, να περιορίσουν τους εξωτερικούς περιοριστικούς όρους που επιβάλλονται από τις ενεργειακές εισαγωγές αλλά και για να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής του πληθυσμού της υπαίθρου στις χώρες αυτές. • Συνυπολογισμός των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων Το πρόγραμμα SYNERGY αποτελεί τον ειδικό λειτουργικό μηχανισμό διεθνούς συνεργασίας στον ενεργειακό χώρο που λαμβάνει στο έπακρο υπόψη του τις βασικές ανάγκες της ευρωπαϊκής ενεργειακής βιομ7ΐχανίας στο σκέλος των εξωτερικών τ7|ς σχέσεων. Η δημιουργία του προγράμματος ανταποκρίνεται σε προφανείς ειδικές ανάγκες διεθνούς συνεργασίας στον ενεργειακό χώρο. Το πρόγραμμα αυτό καλύπτει τη συνεργασία με τρίτες χώρες στο πεδίο του ορισμού της ενεργειακής πολιτικής και της υλοποίησης της. Το πρόγραμμα αφορά τις χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης, τις Δημοκρατίες της ΚΑΚ, τις χώρες της Μεσογειακής Αεκάνης και της Μέσης Ανατολής και τις χώρες της Ασίας, της Αατινικής Αμερικής και της Αφρικής. Το πρόγραμμα επιτρέπει να ληφθούν κατά προτεραιότητα υπόψη οι ανάγκες ανάπτυξης της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής. Κύριους άξονες των δραστηριοτήτων συνεργασίας που έχουν εγκαινιασθεί από το πρόγραμμα SYNERGY συνιστούν η δημιουργία του Ευρωμεσογειακού Φόρουμ^ καθώς και η συγκρότηση της ειδικής επιχειρησιακήςμονάδας για τα Βαλκάνια, ενώ ανάλογο βάρος έχουν οι αντίστοιχες δραστηριότητες για τα κράτη της Βαλτικής αλλά και η νέα ομάδα Κίνας-Ευρωπαϊκής Κοινότητας. • Σκέλος εξωτερικών σχέσεων των πολιτικών Ε&ΤΑ και περιβάλλοντος Θεμέλιο της διεθνούς συνεργασίας στο χώρο της ενέργειας είναι επίσης το ειδικό κεφάλαιο των εξωτερικών σχέσεων που εμπίπτει, αφενός μεν, στο πεδίο δράσης τ7|ς πολιτικής Ε&ΤΑ (πρόγραμμα INCO και ειδικό πρόγραμμα JOULE-THERMIE) και, αφετέρου, στο πεδίο των ενεργειακών δράσεων που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής πολιτικής. Στο πλαίσιο του προγράμματος INCO εξασφαλίζεται συγκερασμός των ενεργειών με το πρόγραμμα JOULE-THERMIE με στόχο την καλύτερη δυνατή εκμετάλλευση των δυνατοτήτων ανάπτυξης εταιρικών σχέσεων και συνεργασίας με τρίτες χώρες σε θέματα ενεργειακής τεχνολογίας. Τίθενται επίσης σε εφαρμογή κοινά προγράμματα ενεργειακών ερευνών με τις αναπτυσσόμενες χώρες. • Δεσμοί μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων την των υλοποίηση προγραμμάτων είναι αυτά Κατά ιδίως για ττ( νέα Οέστι που αλληλοσυμπληρωματικά μεταξύ τους. Αυτό καταλαμβάνει το SYNERGY. Πράγματι, το πρόγραμμα αυτό λαμβάνει πλέον κατά προτεραιότητα υπόψη του τα ευρωπαϊκά ενεργειακά συμφέροντα σε διεθνές επίπεδο, ερχόμενο μάλιστα να συμπληρώσει τις ενέργειες τ7|ς ενεργειακής βιομηχανίας, ενώ για το πρόγραμμα FHARE/TACIS και για τ7| Σύ[ΐβασ7| του Αομέ οι δράσεις που θα χρηματοδοτηθούν καθορίζονται από την Επιτροπή με βάσ7| τις αιτήσεις που συνδέονται με τις δηλωμένες από τις τρίτες χώρες ανάγκες. επιδιώκεται ισχύει να *-' Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμ{&)ύλιο σχετικά με την Ευρω- μεσογειακή συνεργασία στον τομέα της ενέργειας, COM(96) 149 τελικό της 3. 4. 1996. 13 4. Προπαρασκευή της προσχώρησης νέων κρατών Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κορυφής του Έσσεν που έγινε το Δεκέμβριο του 1994 υιοθετήθηκε η ακολουθητέα προενταξιακή στρατηγική2^ που περιλαμβάνει τις πολιτικές πρωτοβουλίες, απώτερος στόχος των οποίων είναι η προετοιμασία των συνδεδεμένα™ κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης για την ένταξη τους στην Ευρωπαϊκή ' Ενωση. Ο οργανωμένος πολιτικός διάλογος που διεξάγεται μεταξύ τ7)ς Ευρωπαϊκής ' Ενωσ7]ς και των υποψηφίων χωρών επιτρέπει στο πλαίσιο αυτό να συζητηθούν τα ζϊ)τήματα αμοιβαίου ενδιαφέροντος και ιδίως τα ενεργειακά προβλήματα. Αυτή η προενταξιακή στρατηγική έχει στον ενεργειακό χώρο ως αποτέλεσμα την εναρμόνιση των πολιτικών, την αναμόρφωση των νομοθεσιών σύμφωνα με το κοινοτικό κεκτημένο και την αναδιάρθρωση των ενεργεικών τομέων. 5. Συνεργασία με τους διεθνούς οργανισμούς Τα ενεργειακά προβλήματα εξετάζονται επίσης στο πλαίσιο εξειδικευμένων οργανισμών, όπως ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΔΟΕ) - που είναι ιδίως αρμόδιος για τα μέτρα αντιμετώπισης κρίσιμων περιστάσεων - ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), ο οποίος είναι αρμόδιος για όλες τις εφαρμογές της πυρηνικής ενέργειας και ιδίως για τον έλεγχο της χρήσης των πυρηνικών υλικών («διασφαλίσεις») αλλά και για την παροχή βοήθειας στις χώρες της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης και τ7)ν ΚΑΚ - καθώς και ο Οργανισμός του ΟΟΣΑ για την πυρηνική ενέργεια. II ενέργεια αποτελεί τ7)ς Ευρωπαϊκής Τράπεζας επίσης Ανασυγκρότ7)σης και Ανάπτυξ7|ς (ΕΤΑΑ) και της Διεθνούς Τράπεζας, ιδία>ς μάλιστα σε ό,τι αφορά το κεφάλαιο τ7)ς παροχής τεχνικής και χρηματοδοτικής βοήθειας, αλλά και την ενθάρρυνση της ορθολογικής χρήσης της ενέργειας. δραστηριότητα^ σημαντική πτυχή των Λαμβάνοντας υπόψη της την αυξημένη σύγκλιση των ενεργειακών στόχων αλλά και τ7| συμπληρωματικότητα των μέσων που τίθενται σε εφαρμογή, η Επιτροπή προσδίδει εξαιρετικά μεγάλη σημασία στη συνεργασία και στο συντονισμό των ενεργειών της με τους προαναφερθέντες διεθνείς οργανισμούς. 6. Μέτρα αντιμετώπισης κρίσιμων περιστάσεων Ήδη από το 1968^3 καθιερώθηκε η υποχρέωση για τα κράτη μέλη να Οιατ7|ρούν ένα ελάχιστο επίπεδο αποθεμάτων ακατέργαστου πετρελαίου και/ή πετρελαϊκών προϊόντων, ούτως ώστε να ατιμετωπίζονται οι πιθανές δυσχέρειες ανεφοδιασμού σε ενεργειακούς πόρους. Από το 1973 και μετά-* θεσπίστηκαν συμπληρωματικά μέτρα αντιμετακτισης κρίσιμων καταστάσεων (άντληση ποσοτήτων από τα αποθέματα, μ£ίωοη τ7|ς κατανάλωσης, κατανομή μεταξύ των κρατών μελών). Το σημερινό επίπεδο τα)ν αποθεμάτων αλλά και τα μέτρα αντιμετώπισης κρίσιμων περιστάσεων που ισχύουν σήμερα πρέπει να αναπροσαρμοστούν, σε συνάρτηση με τις πρωτοβουλίες που έχουν αναληφθεί αναφορικά με το θέμα αυτό στο πλαίσιο του ΔΟΕ για να ληφθούν υπόψ7ΐ όλες οι συνιστώσες της εσωτερικής αγοράς ενέργειας που δημιουργείται, αλλά και οι εξελίξεις (U7|v παγκόσμια αγορά. — Λευκό Βιβλίο - προετοιμασία των συνδεδεμένων κρατών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης για την ένταξη τους στην εσωτερική αγορά της ' Ενωσης, COM(95) 163 τελικό της 10. 05. 1995. 23 Στην οδηγία 68/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 20ής Δεκεμβρίου 1968 (ΕΕ αριθ. L 308 της 23. 12. 1968, σ. 14) καθοριζόταν το επίπεδο αυτό σε ποσότητα ίση με 65 μέρες μέσης κατανάλωσης, ενώ με τις διατάξεις της οδηγίας 72/424/ΕΟΚ της 19ης Δεκεμβρίου 1972 (ΕΕ αριθ. \. 291 της 28. 12. 1972, ο. 154) το επίπεδο αυτό ανυψώθηκε οε 90 ημέρες κατανάλωσης. -"* Οδηγία 73/238/ΕΚ του Συμβουλιοιι της 24ης Ιουλίου 1973 περί μέτροιν πρ(Χ>ρισμέν<ι>ν να αμβλύνοον τις επιπτώσεις των δυσχερειών εφοδιασμοί') με πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου, ΕΕ αριθ. L 228 της 16. 08. 1973, ο. 1· Απόφαση 77/706/ΕΟΚ του Συμβουλύηι της 7ης Νοεμβρίου 1997 περί καθορισμού κοινοτικού στόχου μειώσεως της καταναλώσεως πρωτογενούς ενεργείας σε περίπτωση δυσχέρεια™ εφοδιασμού σε αργό πετρέλαιο και προϊόντα πετρελαίου, ΕΕ αριθ. L 292 της 16. 11. 1977, ο. 9. 14 Β. ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΑΓΟΡΩΝ Η εσωτερική αγορά ενεργείας έχει θεμελιώδη προτεραιότητα για την ενεργειακή πολιτική αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση, εν γένει. Διανοίγει την προοπτική ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας για τις επιχειρήσεις και μείωσης των τιμών για τον ευρωπαίο πολίτη. L Υλοποίηση τικ εσωτερικής αγοράς ενέργειας Για να συγκροτηθεί η εσωτερική αγορά ενέργειας θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή ένα συνολικό πλέγμα κανόνων λειτουργίας, ενώ θα πρέπει να κινητοποΐ7]θούν και τα κατάλλ7)λα μέσα για την ανάπτυξη της. Οι υποδομές του τομέα της 7|λεκτρικής ενέργειας διέρχονται οστό φάση ριζικών μεταβολών σε πολυάριθμες χώρες του κόσμου αλλά και σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά βάση πρόκειται για μία διαδικασία εκσυγχρονισμού, ψ)ΐλελευ0εροποίτ|θ7|ς και καθιέρωσης συνθηκών ανταγιυνισμού. Σκοπός της οδ7]γίας για τ7|ν εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, που υιοθετήθηκε με βάση τ7) διαδικασία της συναπόφασης στα τέλη του 1996^5 είναι να δημιουργηθούν οι συνθήκες για την επικράτ7)07| συνθηκών πραγματικού ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων παραγωγής 7ΐλεκτρικής ενέργειας και να προσφερθεί στους καταναλωτές η δυνατότητα επιλογής του ανεφοδιασμού τους. Π οδηγία αντιπροσωπεύει αποφασιστικό βήμα στην πορεία για τ7]ν υλοποίηση τ7)ς εσωτερικής αγοράς. Στην οδηγία αυτή αναγνωρίζονται παράλληλα οι ειδικότερες υποχρεώσεις εκπλήρωσης των κοινωφελών σκοπών μιας δημόσιας υπηρεσίας για τον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι διατάξεις της εντάσσονται πλήρως στη φιλοσοφία της ανακοίνωσης της Επιτροπής για τις υπηρεσίες κοινής ωφελείας26 Οι συζητήσεις για τους κανόνες που πρόκειται να ισχύσουν στην εσωτερική αγορά φυσικού αερίου^ εισέρχονται πλέον στην αποφασιστική τους φάση, υποστηριζόμενες από το κλίμα που επικρατεί κατά τις διαπραγματεύσεις και είναι σαφώς ευνοϊκό. Με την οδηγία για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που τέθηκε σε ισχύ στις αρχές του 1997 θα ανοιχθεί τουλάχιστον το ένα τρίτο της αγοράς μέσα σε μια εξαετία, γεγονός που αντιπροσωπεύει συνολικό κύκλο εργασιών της τάξης των 45 δισεκατ. ECU. II ολοσχερής ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς και η αυστηρή εφαρμογή τα)ν κανόνων του ανταγωνισμού θα επιτρέψουν την επιβολή ισοδύναμων όρων για την ανάπτυξ7| όλα>ν των ενεργειακών πηγών. Αλλά και οι κρατικές ενισχύσεις προς τις επιχειρήσεις και τους άλλους οργανισμούς του ενεργειακού τομέα πρέπει να υπακούουν στις γενικές διατάξεις που εφαρμόζονται στα θέματα της χορήγησης κρατικών ενισχύσεων, με εξαίρεσ7) ΤΤ| βιομηχανία άνθρακα για την οποία έχουν θεσπιστεί ειδικές διατάξεις με στόχο να ληφθεί υπόψη ο μαρασμός του κλάδου αλλά και οι ανάγκες προστασίας του περιβάλλοντος28. ενέργειας αποτελούν απαραίτητο στοιχείο της υποδομής τ7)ς Τα δίκτυα μεταφοράς εσωτερικής αγοράς. Η διασύνδεση των δικτύων αυτών είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό λειτουργική τόσο σε εθνικό, όσο και σε περιφερειακό επίπεδο. Η διασύνδεση βρίσκεται στη φάση της πραγματοποίησης της, σε πανευρωπαϊκή κλίμακα. Σε όλα τα επίπεδα ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν κενά στις διασυνδέσεις, ενώ το δυναμικό παραγωγής εξακολουθεί να μην επαρκεί. Για να ικανοποιθεί επιπλέον η αυξανόμενη ζήτ7|σ7| φυσικού αερίου, είναι αναγκαία 7| κατασκευή νέων αγωγών μεταφοράς του από τις περιοχές των - Οδηγία 96/92/ΕΚτου Ευραιπαϊκοιι Κοινοβουλίοιι και του Συμβουλίου της 19ης Δεκεμβρίου 1996 αναΐ|»ορικά με τους κοινούς κανόνες για την εσοιτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, ΕΕ αριθ. Ι. 27 της 3(). 01. Ι997,ο. 20. -" Ανακοίνωση της Επιτροπής για τις υπηρεσίες κοινής οκρελείας στην Ευρώπη, Γ()Μ(96) 443 τελικό της 11. 09. 1996. -' Τροποποιημένη πρόταση οδηγίας του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 7ης Δεκεμβρίου 1993 σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά φυσικού αερίου, ΕΕ αριθ. C 123 της 04. 04. 1993, σ. 26. * 2Χ Απόφαση της Επιτροπής 3632/ΕΚΛΧ της 28ης Δεκεμβρίου 1993 περί καθορισμού των κοινοτικοί κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται στη βιομηχανία άνθρακα, ΕΕ αριθ. L 327 της 30. 12. 1993,0. 12. 15 κοιτασμάτων. Οι αποφάσεις^ π θυ εγκρίθηκαν μέσα στο 1996 αναφορικά με τα διευρωπαϊκά δίκτυα θεσπίζουν το πλαίσιο, τους προσανατολισμούς και τους λειτουργικούς μηχανισμούς συγκρότησης του υπόβαθρου για τις ανταλλαγές και για ττ| σύσταση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Η φορολογία επί των ενεργειακών προϊόντων αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας. Οι οδηγίες για τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης επί των ορυκτελαίων30 και για την κυκλοφορία των εν λόγω προϊόντων31 επέτρεψαν να δημιουργηθεί μια πραγματική εσωτερική αγορά ορυκτελαίων, μέσα από τη διαδικασία της εναρμόνισης. Η Επιτροπή διαβίβασε στις 12 Μαρτίου στο Συμβούλιο πρόταση οδηγίας για τη συμπλήρωση αυτού του πρώτου πλέγματος διατάξεων και για ττ| συνακόλουθη εμβάθυνση της εσωτερικής αγοράς ενεργειακών προϊόντιον32. Με τ7|ν πρόταση επεκτείνεται το πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού καθεστώτος ελαχίστου ύψους φόρων σε όλα τα ενεργειακά προϊόντα. Με την πρόταση θα μπορέσει να τεθεί πέρας στις στρεβλώσεις του ανταγωνισμού που μαστίζουν σήμερα τις ενεργειακές αγορές με παράλληλη τόνωση της βασικής αρχής της φορολιγικής ουδετερότητας. Στην πρόταση αυτή λαμβάνεται επίσης υπόψη η ανάγκη να ενθαρρυνθούν με την παροχή φορολογικών κινήτρων η χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η ενδογενής αντανάκλαση του περιβαλλοντικού κόστους. Η διαφάνεια αποτελεί ουσιωδέστατο όρο για την εύρυθμη λειτουργία τ7|ς εσωτερικής αγοράς ενέργειας και είναι σε θέση να δημιουργήσει ευνοϊκές συνθήκες για τις επενδύσεις. Αυτό ισχύει τόσο για τις ακολουθούμενες ενεργειακές πολιτικές, τους εφαρμοζόμενους κανόνες και τις ποσότητες^, όσο και για τις τιμές τα>ν ενεργειακών προϊόντων, αλλά και για τις επενδύσεις. Στο σ7ΐμείο αυτό ήταν αξιοσημείωτη 7) εξέλιξ7| τ7|ς καΟιέρακιης τ7|ς διαφάνειας των τιμών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας για τον τελικό βιομηχανικό καταναλωτή^. Η τυποποίηση αποτελεί παράγοντα ολοκλήρωσης του ενεργειακού τομέα. Οι εργασίες τυποποίησης καλύπτουν τα ίδια τα ενεργειακά προϊόντα, την παραγωγή, τ7) μεταφορά και τη διανομή τους, αλλά επίσης και τις συσκευές ή εργαλεία που καταναλώνουν ενέργεια. Ιδίως οι οδηγίες για την τυποποίηση της ενεργειακής απόδοσης και της σήμανσης του εξοπλισμού που καταναλώνει ενέργεια·^ διαμορφώθηκαν με την υποστήριξη των προγραμμάτων SAVE και ALTENER. 29 30 31 32 33 34 3. S Απόφαση του Συμβουλίου 96/39/ΕΟΚ της 28ης Μαρτίου 1996 περί συνόλου δράσεων προς διαμόρφωση ευνοϊκότερου πλαισίου για την ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων στον τομέα της ενέργειας, ΕΕ αριθ. L 161 της 29. 06. 1996, σ. 154. Απόφαση αριθ. 1254/96/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 5ης Ιουνίου 1996 για καθορισμό συνόλου προσανατολισμών σχετικά με τα διευρωπαϊκά δίκτυα στον τομέα της ενέργειας, ΕΕ αριθ. L 161 της 29. 06. 1996, σ. 147. Οδηγία 92/81/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 1992 για την εναρμόνιση των διαρΟροιοεοιν των ειδικών φόρων κατανάλωσης που επιβάλλονται στα πετρελαιοειδή, ΕΕ αριθ. 1, 316 της 31 10. 1992, ο. 12 Οδηγία 92/82/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 1992 σχετικά με την προσέγγιση των έμμεσων φόρων κατανάλωσης επί των ορυκτελαίων, ΕΕ αριθ. L 316 της 31. 10. 1992, σ. 19, όπο>ς τροποποιήθηκε από την οδηγία 94/74/ΕΚ το\> Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 1994, ΕΕ αριθ. Ε 365 της 31. 12. 1994, σ. 46. Οδηγία 92/12/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 25ης Φεβρουαρίου 1992 σχετικά με το γενικό καθεστώς, την κατοχή, την κυκλοφορία και τους ελέγχους των προϊόντων που υπόκεινται σε ειδικούς φόρους κατανάλωσης, ΕΕ αριθ. L 76 της 23. 03. 1992, σ. 1. Πρόταση οδηγίας για την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολόγησης των ενεργειακών προϊόντων COM(97) 30. Κανονισμός 95/2964/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1995, για τη θέσπιση στην Κοινότητα συστήματος καταγραφής των εισαγωγών και παραδόσεων αργού πετρελαίου, Ε. Ε ηριθ. L 310 της 22. 12. 1995, σελ. 5. Οδηγία 90/377/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 1990 σχετικά με μία κοινοτική διαδικασία για τη διαφάνεια των τιμών αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας για τον τελικό βιομηχανικό καταναλωτή, ΕΕ. αριθ. L 185 της 17. 7. 1990, σελ. 16. Οδηγία 92/42/ΕΟΚ το\ι Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992, αναφορικά με τις απαιτήσεις απόδοσης για τους νέους λέβητες ζεστού νερού που τροφοδοτούνται με υγρά ή αέρια καύσιμα, ΕΕ αριθ. L 167 της 22. 06. 1996, σελ. 17· οδηγία 96/57/ΕΚ το\ι Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και το\ι Συμβουλίου της 3ης 16 2. Ενέργεια και οικονομική και κοινωνική συνοχή Η ενεργειακή πολιτική επηρεάζεται επίσης από τα κοινοτικά μέτρα που θεσπίζονται στο πεδίο της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής-*6. Η δυνατότητα ύπαρξης επαρκών πηγών ενεργείας με ανεκτό κόστος αποτελεί θεμελιώδη όρο για την ανταγωνιστικότητα των καθυστερημένων στην ανάπτυξη τους περιοχών. Η σωστή ενεργειακή ισορροπία, η ορθολογική χρήση της ενέργειας και ο τονισμός της ανάπτυξης ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών αποτελούν επίσης βασικά στοιχεία για την χωροταξική ανάπτυξη των ευρωπαϊκών περιοχών. Στα ενεργειακά προγράμματα ενσωματώνεται ο προαναφερόμενος στόχος της συνοχής· έτσι, για παράδειγμα, ένα τρίτο των οράσεων του προγράμματος THERMIE και περίπου το 50% των μέτρων που θεσπίζονται από τους τοπικούς και περιφερειακούς οργανισμούς ελέγχου της ενεργειακής κατανάλωσης υλοποιούνται στις περιοχές του στόχου 1 (στήριξη των αναπτυξιακά καθυστερημένων περιοχών) ενώ παραπάνω από το 20% των μέτρων υλοποιείται σε περιοχές των στόχων 2 (περιοχές βιομηχανικού μαρασμού) και 5β (ζώνες της υπαίθρου). Σε ό,τι αφορά τα διαρθρωτικά ταμεία, σχεδόν σε όλα τα κοινοτικά πλαίσια στήριξης έχει ενταχθεί ένα κεφάλαιο για την «ενέργεια». Λπό τα κονδύλια του στόχου 1, το ποσό που προορίζεται για την υλοποίηση ενεργειακών σχεδίων ανέρχεται σε 2,5 δισεκατ. ECU. Ορισμένα προγράμματα που εκτελούνται με κοινοτική πρωτοβουλία αφορούν άμεσα την ενέργεια, και ιδίως τα προγράμματα του INTERREG II/REGEN (διασυνοριακή συνεργασία και ενεργειακά δίκτυα) και REGIS II (ολοκληρωμένη ανάπτυξη ακραίων περιφερειακών περιοχών). Το Ταμείο Συνοχής χρηματοδοτεί από την πλευρά του περιβαλλοντικά έργα καθώς και έργα στο χώρο των μεταφορικών υποδομών, που συνδέονται άμεσα με την ενέργεια. 3. Χρηματοδότηση των ενεργειακών επενδύσεων Εκτός από τη χρηματοδότηση που εξασφαλίζεται από τα διαρθρωτικά ταμεία ή στο πλαίσιο των διευρωπαϊκών δικτύων, ο ενεργειακός τομέας επωφελείται από τ7| χρηματοδοτική στήριξη που παρέχουν η ETE, το ET Α αλλά και η Ε Κ ΑΧ και 7) ΕΥΡΑΤΟΜ. Στον πίνακα με τον τίτλο «Οι κυριότερες πηγές χρηματοδότησης των κοινοτικών ενεργειακών δράσεων» (βλ. παράρτημα II) παρέχεται συνοπτική ανασκόπηση του συνόλου των χρηματοδοτήσεων που χορηγούνται για την υλοποίηση ενεργειακών δράσεων. Τα δάνεια της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ETE) που χορηγεί η ETE στον ενεργειακό τομέα αντιπροσωπεύουν ποσοστό περίπου 20% των χρηματοδοτήσεων της ETE. Οι αντικειμενικοί στόχοι της ενεργειακής πολιτικής της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης αποτελούν κριτήρια επιλεξιμότητας της ETE. Η υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς έχει ως αποτέλεσμα να δίνεται επίσης ιδιάζουσα σημασία στη διασύνδεση των δικτύων φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας τόσο στην Ευρωπαϊκή ' Ενωση, όσο και στο εξωτερικό. Ο μ7)χανισμός του Εδιμβούργου καθιερώθηκε από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Κορυφής του Εδιμβούργου στα τέλη του 1992 με ιδιαίτερο σκοπό να 7>ποστηριχθεί η χρηματοδότηση των επενδύσεων για ττ| δημιουργία των διευρωπαϊκών δικτύων ενέργειας, του εξοπλισμού που απαιτείται για τον τομέα παραγωγής ενέργειας καθώς και των άλλων επενδύσεων που επιτρέπουν να βελτιωθεί 7| πρόσβαση των ενδιαφερόμενων περιοχών στα διευρωπαϊκά δίκτυα ενέργειας (τα διατιθέμενα ποσά συμπεριλαμβάνονται στα στοιχεία για τα δάνεια τ7|ς ETE που παρατίθενται στο παράρτημα 2). Κύριος άξονας των παρεμβάσεων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (ETE) είναι η χορήγηση χρηματοδοτικών εγγυήσεων στις τράπεζες, προς στήριξη των μεσοπρόθεσμων Σεπτεμβρίου 1996 σχετικά με τις απαιτήσεις που ισχύουν για την ενεργειακή απόδοση των οικιακών ηλεκτρικών "ψυγείων, καταψυκτών και συνδυασμών τους, Ε. Ε αριθ. L 236 της 18. 9. 1996, σελ. 36. Ανακοίνωση της Ιιπιτροπής για την ενέργεια και την οικονομική και κοινωνική συνοχή, Γ()Μ(93) 645 τελικό της 14. 02. 1994. 36 17 και μακροπρόθεσμα™ επενδύσεων που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τα διευρα)παικά δίκτυα. Από την ΕΚΑΧ χρηματοδοτούνται δράσεις που σχετίζονται ιδίως με την αναπροσαρμογή των εργαζομένων αλλά και με τα προγράμματα έρευνας στον τομέα του άνθρακα και του χάλυβα. Η ΕΚΑΧ καλύπτει επίσης την επιδότηση των δανείων βιομηχανικής μετατροπής. Η ΕΚΑΧ χορηγεί επιπλέον δάνεια με κύριους αποδέκτες τη βιομηχανία άνθρακα, τις θερμικές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής και τον κοινοτικό χάλυβα. Γ. ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΣΤΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΕΝΚΡΙΈΙΛΣ Αεν είναι δυνατό να υπάρξει «αειφόρος» οικονομική και κοινωνική πρόοδος, παρά μόνο εάν όλες οι πολιτικές και, πρώτα απ' όλα 7| ενεργειακή πολιτική, λάβουν πλήρως υπόψη τους τις περιβαλλοντικές ανησυχίες. JL Συμβιβασμός των ενεργειακών και περιβαλλοντικών στόγων τους. Παγκόσμια ανησυχία προκαλούν, τέλος, οι Ο τομέας της ενέργειας διαδραματίζει εξέχοντα ρόλο σε σχέση με το περιβάλλον. Πράγματι, η παραγωγή, η μεταφορά και η χρήση της ενέργειας έχουν άμεσο αντίκτυπο για το περιβάλλον μας, στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων. Ο αντίκτυπος αυτός μπορεί να είναι τοπικός, όταν πρόκειται για την ποιότητα του ατμοσφαιρικού αέρα στις πόλεις, αλλά και όταν τίθεται το θέμα της απόρριψης των αποβλήτων, της αποθήκευσης των πυρηνικών καυσίμων ή του προκαλούμενου θορύβου. Μπορεί όμως να αφορά και πολλές περιοχές ή χώρες και να προσλαμβάνει έτσι ηπειρωτικές διαστάσεις, στις περιπτώσεις εκπομπών που έχουν επιπτώσεις πολύ ευρίπ;ερες από τον τόπο τ7|ς προέλευσης εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, όπως του C 02, που αποτελεί αντικείμενο της σύμβασης-πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για τις κλιματικές μεταβολές. Κάθε μέτρο, σκοπός του οποίου είναι 7| μείωση των εκπομπών και η ανάπτυξη ασφαλέστερων ενεργειακών τεχνολογιών έχει ευεργετικά αποτελέσματα για την υγεία. Ηδη από το 1991 και μετά η μειαχιη τ7|ς εκπομπής αερίων C 02, αναγορεύτ7νκε από το Συμβούλιο σε θέμα στρατηγικού προβληματισμού-^ και θα αποτελέσει το κυριότερο θέμα των συζητήσεων κατά Τ7| Διάσκεψη Κορυφής του Kyoto η οποία θα συνέλθει το Δεκέμβριο του 1997. Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 3ης Μαρτίου 1997 καθορίζεται ως αντικειμενικός στόχος η μείωση κατά 15% των εκπομπών των κυριότερων αερίων θερμοκηπίου έως το 2010. Η Επιτροπή προετοιμάζει αναφορικά με το σημείο αυτό σχετική ανακοίνωση για τις ενεργειακές διαστάσεις των κλιματικών μεταβολών. Εκείνοι οι μηχανισμοί που μπορεί να συμβιβάσουν τους ενεργειακούς με τους περιβαλλοντικούς στόχους, εκτός από τη νομοθεσία, είναι η φορολογία, οι προαιρετικές συμφωνίες και τα μέτρα Ε&ΤΑ. Η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τη διάσταση αυτή στην πρόταση οδηγίας της για την αναδιάρθρωση του κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακών π ρ ο ϊ ό ν τ ω ν3 8. Με την οδηγία αυτή επιδιώκεται παράλληλα με την εμβάθυνσ7) της εσωτερικής αγοράς, να δοθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να εφαρμόσουν περιβαλλοντικές πολιτικές προσαρμοσμένες στις ιδιάζουσες εθνικές τους συνθήκες. II Επιτροπή είναι εξ άλλου στη φάσ7) τα>ν διαπραγματεύσεων με την αυτοκινητοβιομηχανία, με απώτερο σκοπό τ7) σύναψη συμφωνίας για τη σημαντική μέιωση των μέσων εκπομπών ( Ό2 όσον αφορά τα νέα οχήματα. Στο πλαίσιο ειδικών προγραμμάτων μπορεί παράλλ7|λα να δοθεί στην Επιτροπή και στις επιχειρήσεις του ενεργειακού τομέα η δυνατότητα να συνεργαστούν. Έ να τέτοιο πρόγραμμα είναι το πρόγραμμα "αυτοκίνί|το-πετρέλαιο" που της οδηγεί αυτοκινητοβιομηχανίας στις προσπάθειες εξεύρεσης των καλύτερων μεθόδιον για τΐ|ν επίτευξ7| των αντικειμενικών στόχων στο θέμα της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα, με βιομηχανίας πετρελαίου συμμετοχή κλάδων των στ7| τ7|ς και τη 38 Στη συνεδρίαση TOD της 29ης Οκτωβρίου 1990, το Συμβούλιο έθεσε ως στόχο του να σταθεροποιηθούν οι συνολικές εκπομπές (Ό», έως το έτος 2000 στα επίπεδα του 1990, σε όλη την Κοινότητα. Βλέπε σχετικά την τροποποιημένη πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την επιβολή φόρου επί των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα και επί της ενέργειας, COM(95) 172 τελικό της 10. 5. 1995. Πρόταση οδηγίας για την αναδιάρθρωση το\> κοινοτικού πλαισίου φορολογίας των ενεργειακοιν προϊόντων, COM(97) 30. την καταβολή ταυτόχρονων προσπαθειών που έχουν ως επίκεντρο τους τα σημεία που σχετίζονται με τα καύσιμα και τους κινητήρες39. 2. Ορθολογική και αποτελεσιιατική εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων επιβάλλουν την ορθολογική και αποτελεσματική Η υλοποίηση των κοινοτικών περιβαλλοντικών στόχων αλλά και η μείωση της ενεργειακής εξάρτησης των ενεργειακών πόρων. Το πρόγραμμα SAVE αποτελεί τη συνολική προσέγγιση της Ευρα>παϊκής Ένωσης για την τόνωση των μέτρων ενεργειακής αποτελεσματικότητας, την ενθάρρυνση των επενδύσεων της βιομηχανίας και των καταναλωτών για την εξοικονόμηση ενέργειας, αλλά και ττ| 07]μιουργία των συνθηκών που θα οδηγήσουν στ7| βελτίωση τ7|ς ενεργειακής έντασης της τελικής κατανάλωσης. Οι ενέργειες αυτές συμπληρώνονται από το πρόγραμμα JOULE-THERMIE που χορηγεί χρηματοδοτική στήριξη για την καθιέρωσΐ) καθαρών και αποτελεσματικών τεχνολογιών στον τομέα αυτό. εκμετάλλευση Τα μέτρα ελέγχου της ενεργειακής κατανάλωσης σε τοπική και αστική κλίμακα ενισχύονται από τη βελτίωση της διαχείρισης της ζήτησης, την προώθησ7) της ενεργειακής αποτελεσματικότητας αλλά και τη βελτιωμένη εκμετάλλευση των περιφερειακών πόρων. Βασιζόμενη στα θετικά αποτελέσματα των πιλοτικών δράσεων προς στήριξ7) των περιφερειών, των πόλεων αλλά και των νησιών, η Επιτροπή έθεσε στο επίκεντρο των ενεργειών της τους τοπικούς ή περιφερειακούς οργανισμούς ελέγχου της ενεργειακής κατανάλωσης, η σύσταση των οποίων υποστηρίζεται από το πρόγραμμα SAVE. Εκείνο που πρέπει ιδίως να τονιστεί στο σημείο αυτό είναι η υπεραξία που προκύπτει από τις υποδειγματικές μορφές συνεργασίας που αναπτύσσονται με επιτυχία στον τομέα αυτό σε υπερεθνικό επίπεδο. Ο αριθμός των τοπικών ή περιφερειακών οργανισμών που θα μπορούσαν να συσταθούν στην Ευρωπαϊκή ' Ενωση εκτιμάται σε 1600. 3. Προώθηση νέων και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας προκαλούν μικρή ρύπανση και δεν συνεπάγονται με άλλα λόγια κλιματικές μεταβολές, παράγονται επιτοπίως και είναι τις περισσότερες φορές εύκολα διαθέσιμες. Η αύξηση της αναλογίας τους στο κοινοτικό ενεργειακό ισοζύγιο θα βοηθήσει να προστατευθεί το περιβάλλον και να εξασφαλισθεί ο ανεφοδιασμός, ενώ εμφανίζει και άλλα πλεονεκτήματα. Αν λάβουμε υπόψη την πρόοδο που σ7|μειώθηκε στα θέματα της τεχνολογίας και του κόστους αυτές οι μορφές ενέργειας είναι προορισμένες να αναπτυχθούν στο μέλλον. Η Κοινότητα υπέβαλλε μόλις πρόσφατα την Πράσινη της Βίβλο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, με κύριο άξονα τη νέα της προσέγγιση. Η Βίβλος αυτή θα αποτελέσει το υπόβαθρο ευρύτατου διαλόγου στον οποίο θα πάρουν μέρος όλοι οι ενδιαφερόμενοι4^. Πριν από το τέλος του 1997 προβλέπεται να υιοθετηθεί η Αευκή Βίβλος, συνοδευόμενη από το αντίστοιχο πρόγραμμα δράσης. Το πρόγραμμα ALTENER αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό μηχανισμό προώθησης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Αυτό οφείλεται στην υποστήριξη που παρέχει στις προσπάθειες διείσδυσης στην αγορά. Στόχος του είναι η αύξηση του μεριδίου των ανανεώσιμα^ πηγών ενέργειας στην ενεργειακή ζήτηση αλλά και η αύξιιση τ7|ς χρήσης βιοκαυσίμων από τα αυτοκίνητα. Το πρόγραμμα JOULE-THERMIE, αλλά και ίο πρόγραμμα l'AIR41 αποτελούν το τεχνολογικό υπόβαθρο στο οποίο στηρίζεται ΐ| ανάπηρη των ανανεώσιμων μορφών ενέργειας. ·'-' Η ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για. τη μελλοντική στρατηγική ελέγχου των εκπομπών στον ατμοσφαιρικό αέρα κατά τις οδικές μεταφορές λαμβάνει υπόψη της τα πορίσματα του προγράμματος αυτοκινήτου-πετρελαίου (COM(96) 248 τελικό της 18. 06. 1996. Ανακοίνωση της Επιτροπής με θέμα «Ενέργεια για το μέλλον: ανανεώσιμες πηγές ενέργειας: Πράσινη Βίβλος για μία κοινοτική στρατηγική», ΓΟΜ(96) 576 της 20. 11. 1996. 40 4' Απόφαση 94/805/ΙΐΚ του Συμβουλίου της 23ης Νοεμβρίου 1994 για τ η θέσπιση ειδικού προγράμματος έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης στον τομέα της γεωργίας και της αλιείας (συμπεριλαμβανομένων της γεωργικής βιομηχανίας, της τεχνολογίας τροφίμων, της δασοκομίας, της \>δατοκαλλιέργειας και της αγροτικής ανάπτυξης) ( 1994-1998) 4. Αεσιιοί μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων 19 Τα ενεργειακά προγράμματα έχουν διαφορετικούς στόχους. Κύριο μέλημα της Επιτροπής κατά την κατάρτιση των προγραμμάτων που εγκρίθηκαν μόλις πρόσφατα (SAVE II) ή που είναι στη φάση της έγκρισης τους (ALTENER II) ήταν η αποφυγή της επικάλυψης των ενεργειών. Με τον τρόπο αυτό θεσπίστηκαν ορισμένες διατάξεις προς αποφυγή της επικάλ\η|της ενεργειών σε επιχειρησιακό επίπεδο. Σχετικό παράδειγμα αποτελεί η διασταυρούμενη συμμετοχή των φορέων διαχείρισης διαφόρων προγραμμάτων - τόσο στο στάδιο της προπαρασκευής των δράσεων, όσο και στο στάδιο των Επιτροπών αξιολόγησης και επιλογής γεγονός που επιτρέπει τον έμπρακτο εντοπισμό των ενδέχεται πιθανοτήτα>ν αλλ7|λεπικάλυψης. Πρόκειται μεταγενέστερα να χρειαστεί να επεκταθούν. Οι προσαρτώμενοι στην παρούσα ανακοίνωσ7) πίνακες αποτελούν το μέσο για TTJV ανάλυση των πιθανοτήτων αλληλεπικάλυψης σε βάθος και διανοίγουν των απαιτούμενων διαδοχικών βημάτων. τη δυνατότητα ολοκλ7ΐρωσ7|ς για πρώτα βήματα που Α. ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ Η έρευνα και η τεχνολογική ανάπτυξη, συμπεριλαμβανομένης και της επίδειξ7|ς, διαδραματίζουν καίριο ρόλο κατά τη διαμόρφωση των μεθόδων που επιτυγχάνουν υψηλή ενεργειακή απόδοση και των νέων τεχνολογιών που επιτρέπουν την εκμετάλλευση τα>ν ορυκτών, πυρηνικών ή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Το πρόγραμμα-πλαίσιο Ε&ΤΑ' περικλείει ένα κεφάλαιο για την "έρευνα και ανάπτυξη" (JOULE) και ένα άλλο κες>άλαιο για την "επίδειξη" ((THERMIE). Τα προγράμματα αυτά παρέχουν τη Ουνατότ7)τα καταβολής σημαντικών προσπαθειών στο χώρο των νέων ενεργειακών τεχνολογιών από τις βιομηχανικές επιχειρήσεις, τα ερευνητικά κέντρα και τα πανεπιστήμια των κρατών μελών. Έχει επίσης τεθεί σε εφαρμογή ένα πρόγραμμα Ε&ΤΑ στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας και της ελεγχόμενης θερμοπυρηνικής σύντηξης, με βάση τις διατάξεις τ7|ς συνθήκης ΕΥΡΑΤΟΜ. Στις προσπάθειες αυτές συμμετέχει το Κοινό Κέντρο Ερευνών. Ε Μη πυρηνικές μορφές ενέργειας Στους γενικότερους στόχους της τεχνολογικής ανάπτυξης το πρόγραμμα JOULE- THERMIE^ προσθέτει τους στόχους της ενεργειακής ασφάλειας (με την ευρεία έννοια του όρου που συμπεριλαμβάνει έτσι με άλλα λόγια τις βασικές αρχές της οικονομικής ανταγωνιστικότητας και της αειφόρου ανάπτυξης) της προστασίας του περιβάλλοντος (βλ. ιδίως αναφορικά με αυτό τις κλιματικές μεταβολές) και της συνοχής παρεμβάλοντάς τες μεταξύ των σταδίων Ε&ΤΑ και των ενεργειακών αγορών. Το πρόγραμμα αυτό έχει τρεις πρωταρχικούς στόχους: την ορθολογική χρήση της ενέργειας, την ανάπτυξη και χρήση των ανανεώσιμων πηγών και τη βελτίωση της χρήθ7)ς των ορυκτών πηγών ενέργειας. Το πρόγραμμα συμπληρώνεται από το κεφάλαιο ττις υποστήριξης στρατηγικών Ε&ΤΑ που καλύπτει μοντέλων προσομοίωσης. έρευνες επίσης τις Σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της χρήσης της ενέργειας και της μετατροπής των ορυκτών καυσίμων, κύριος σκοπός είναι η μείωση των εκπεμπόμενα)ν ρύπανν και 7| ενίσχυση της ενεργειακής αποτελεσματικότητας με θετικό αντίκτυπο για την ανταγ(ονιστικότ7|τα των επιχειρήσεων. II Κοινότητα χρηματοδοτεί εξάλλου δραστηριότ7|τες Ε&ΤΑ στον τομέα των στερεών καυσίμα)ν (άνθρακας, λιγνίτης, τύρφη). Η Επιτροπή θα υποβάλει σχετικά ανακοίνωση για το ρόλο το>ν στερεών καυσίμίον στην ενεργειακή πολιτική, λαμβάνοντας υπόψ7| τ7|ς τις πτυχές τα>ν τεχνολογικών εξελίξεων και τ7|ς καθαρής και αποτελεσματικής χρήσ7ΐς των καυσίμων αυτών εξετάζοντας τα πράγματα με τις προοπτικές που διαγράφονται έπειτα από την εκπνοή της συνθήκης ΕΚΑΧ, και λαμβάνοντας ιδίως υπόψ7| της τη διεύρυνση. Λπόφαυη 94/806/F. K uni Συμβουλίου της 23ης Νοεμβρίου 1994 για τη Οέοπιαη ειδικοί) προγράμματος έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης, ουμπεριλαμβανομένης της επίδειξης, trcov τομέα των μη πυρηνικών μορφών ενέργειας ( 1994-1998), ΕΚ αριθ. L 334 της 22. 12. 1994, οελ. 87. 20 Όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οι χρηματοδοτούμενες δράσεις καλύπτουν πολλές μορφές ενέργειας (μετατροπή της βιομάζας, φωτοβολταϊκή ηλεκτρική ενέργεια, ενσωμάτωση της ηλιακής ενέργειας στα κτίρια, νέες γενιές αιολικών πηγών ενέργειας κλπ. ) και ασχολούνται έτσι με τον αντίκτυπο που έχουν αυτές οι νέες μορφές ενέργειας στον κοινωνικό, οικονομικό και περιβαλλοντικό ιστό. Γίνονται προσπάθειες συντονισμού των εθνικών και των κοινοτικών προγραμμάτων Ε&ΤΑ. Αυτές οι προσπάθειες ενισχύονται από κοινές αναλύσεις για το κόστος και τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών. Εκείνο που προέχει είναι να συνεχιστούν οι δραστηριότητες αυτές, διευρυνόμενες ώστε να συμπεριληφθούν ρηξικέλευθα έργα, ιδίως μάλιστα το έργο που αφορά την "πόλιι του μέλλοντος" για το οποίο σχεδιάζονται δραστηριότητες έρευνας και επίδειξης με βασικό άξονα την ενεργειακή αποτελεσματικότ7ΐτα, ιδίως σε κτιριακές κατασκευές. Αλλα ειδικά προγράμματα του 4ου προγράμματος-πλαισίου Ε&ΤΑ συμβάλλουν έμμεσα στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας του ενεργειακού καθεστώτος: πρόκειται για τα προγράμματα που αφορούν τις τεχνολογίες (ESPRIT), των βιομηχανικών εφαρμογών (ΙΜΤ) και των μεταφορών (ΙΜΤ) και'Όχημα του μέλλοντος". Οι δραστηριότητες που συνδέονται με την παραγωγή βιομάζας (FAIR) έρχονται να προστεθούν στις οριζόντιες ειδικές δραστηριότητες στον ενεργειακό χώρο που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο του προγράμματος JOULE-THERMIE. των πληροφοριών Η Επιτροπή ενέκρινε της πρόταση του 5ου προγράμματος-πλαισίου για τη χρονική περίοδο 1998-2002. Αντικειμενικός στόχος μιας από τις προβλεπόμενες δράσεις με θεματικό αντικείμενο "τα προηγμένα ενεργειακά συστήματα και υπηρεσίες" που κατέχει ικανοποίηση των ενεργειακών αναγκών τ7)ς θέση κλειδί στο πρόγραμμα είναι η των ενίσχυση τ7|ς ταυτόχρονη μείωση Κοινότητας, με ανταγωνιστικότητας, διαμόρφ>ωσης προώθηση αποτελεσματικών ενεργειακών συστημάτων τόσο στο επίπεδο της παραγωγής, όσο και τ7|ς κατανάλωσης μέσω στοχοθετημένων έργων εκπομπών C02 και προσπαθειών χάρη στην των 2. Πυρηνική ενέργεια Οι δραστηριότητες έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης που αναλαμβάνονται στο χώρο της πυρηνικής σχάσης στο πλαίσιο του 4ου προγράμματος-πλαισίου Ε&ΤΑ είναι αφιερωμένες στην ασφάλεια των αντιδραστήρων, τους σταθερούς όρους λειτουργίας και την ασφάλεια του συνολικού κύκλου του καυσίμου (συμπεριλαμβανομένης και της διαχείρισης των αποβλήτων), στον παροπλισμό των εγκαταστάσεων, τον έλεγχο των πυρηνικών υλικών και τη μη διάδοση τους καθώς και στις επιπτώσεις της ακτινοβολίας για την υγεία και το περιβάλλον. Χειροπιαστό αποτέλεσμα των μελετών για τον αντίκτυπο που έχουν οι ιοντίζουσες ακτινοβολίες είναι επιπλέον η ανάπτυξη των ιατρικών εφαρμογών. Το δεύτερο σκέλος των ερευνών στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας ασχολείται με ττ)ν ελεγχόμενη θερμοπυρηνική σύντηξη, μια εναλλακτική λύση που παρουσιάζει ιδιαίτερα μεγάλο ενδιαφέρον, καθόσο αντιπροσωπεύει ως ενεργειακή πηγή ένα ουσιαστικά ανεξάντλητο δυναμικό*·*. 4·* Ακολουθώντας τα βήματα του JET (Joint European Torus), ο πυρηνικός αντιδραστήρας ITER (International Thermonuclear Experimental Reactor) (Διεθνής Πειραματικός Θερμοπυρηνικός αντιδραστήρας) εισήλθε στη φάση του αναλυτικού σχεδίου· αντικειμενικός του στόχος είναι να καταδειχθεί ότι από επιστημονική και τεχνολογική άποψη είναι εφικτή η χρήση της ενέργειας της σύντηξης για ειρηνικές χρήσεις. 21 ~~~ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 1. Στόχος της παρούσας είναι η βελτίωση της διαφάνειας της κοινοτικής ενεργειακής πολιτικής. Πράγματι, για πρώτη φορά παρέχεται ένα πλήρες περίγραμμα που ισοδυναμεί με συνολική εικόνα των δράσεων της Ευρωπαϊκής ' Ενωσης στο χώρο της ενέργειας, ενσωματώνοντας τόσο τη συνεργασία με τα κράτη μέλη, όσο και τις δράσεις που αναλαμβάνει η ίδια η Κοινότητα. Η ανακοίνωση συνιστά το πρώτο βήμα για την ολοσχερή ανάλυση των διαφόρων συνιστωσών της ενεργειακής πολιτικής. Σε ό,τι αφορά τους δεσμούς μεταξύ των ειδικότερων δράσεων της ενεργειακής πολιτικής και των άλλων κοινοτικών πολιτικών, θα πρέπει να γίνει ανάλυση σε βάθος, με γνώμονα τον ιδιάζοντα χαρακτήρα κάθε προγράμματος, τις ειδικότερες λεπτομέρειες εφαρμογής του και το επίπεδο συμμετοχής των κρατών μελών και των περιφερειών τους ή τρίτων χωρών. Τα στοιχεία αυτά είναι απαραίτητα για την ορθή καταν07|07| των Διαρθρωτικών Ταμείων ή προγραμμάτων όπως τα PHARE/TACIS/MEDA. 2. Εκτός όμως από αυτή την ενίσχυση της διαφάνειας, η παρούσα ανακοίνακηι επιτρέπει να αντληθούν δύο λειτουργικά διδάγματα για την πολιτική που θα μπορούσε να εφαρμοστεί μελλοντικά: • Οι ενεργειακές δράσεις πρέπει να ενισχυθούν, για να ανταποκρίνονται επιδείνακπι τ7)ς καλύτερα στην αναπόφευκτη και εντυπωσιακή εξωτερικής εξάρτησης, αλλά και για να συμβαδίζουν με τους αντικειμενικούς στόχους της ανταγωνιστικότητας και του σεβασμού του περιβάλλοντος. Στόχος τους είναι η ενθάρρυνση της καλύτερης συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών, με επίκεντρο κοινούς ενεργειακούς στόχους. Εκείνο που πρέπει επίσης να γίνει είναι να στοχοθετηθούν καλύτερα οι κοινοτικές δράσεις - που διαμορφώνονται είτε στο πλαίσιο της ενεργειακής πολιτικής, είτε στο πεδίο άλλων κοινοτικών πολιτικών - με βάση τους προαναφερθέντες πρωταρχικούς στόχους. Η εφαρμογή των μέτρων θα επιτρέψει να αυξηθεί η αποτελεσματικότ7)τα των κοινοτικών δράσεων και να βελτιστοποιηθεί η χρήσιι των χρηματοδοτικών πόρων, τονώνοντας το συγκερασμό των ενεργειών και εντοπίζοντας τους τομείς στους οποίους θα πρέπει να ενισχυθούν οι δράσεις τ7|ς ενεργειακής πολιτικής. • θα πρέπει επίσης να καταβληθούν προσπάθειες αποσαφήνισ7|ς και απλούστευσης με βασικό κριτήριο την ανεβασμένη αποτελεσματικότ7|τα, χωρίς να προδικάζεται ουδόλως το ζήτημα της ένταξης στη νέα Σ\»νθήκη μιας ιδιαίτερης νομικής βάσης για την ενέργεια. Η κοινοτική ενεργειακή πολιτική χρειάζεται πράγματι ένα συμπαγές πλαίσιο που θα τ7|ς επιτρέψει να εκπληρώσεις την πρωταρχική της αποστολή έχοντας εξοπλιστεί με επαρκή μέσα. Εντασσόμενα στο προαναφερόμενο πλαίσιο, τα φλέγοντα προβλήματα τ7|ς ασφάλειας του ανεφοδιασμού, των ανταγωνιστικών συνθηκών που σέβονται τα θεμιτά δικαιώματα και προσδοκίες των καταναλωτών και της αειφόρου ανάπτυξιις αντιπροσιοπεύουν τεράστιους προκλήσεις για τους Ευρωπαίους πολίτες, τόσο σε σχέση με τις συνθήκες διαβίωσης, όσο και με το επίπεδο της ζωής τους. Επομένως επείγει να προετοιμαστούμε για να υπερκεράσουμε τα προβλήματα αυτά αντιμεταιπίζοντας τις επερχόμενες μεταβολές τόσο εντός, όσο και εκτός τ7|ς Ένωσης. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 1 ΣΥΝΟΑΙΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΗΣ ΠΟΑΙΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΑΡΑΣΕΩΝ Αντικειμενικοί στόχοι/Δράσεις συνεργασία με τα κράτη μέλη (τυνεργασία με τους ενδιαφερομένους Εφαρμογή/Χρηματοδότηση πλαίσιο συνεργασίας σ\)μβουλευτική επιτροπή Ι. ΕΝΕΡΓΕ!ΑΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ Αντικειμενικοί στόχοι και Δράσεις | ΕφαρμογιγΧρηματυδότηοη 1. Ασφάλεια του ενεργειακού ανεφοδιασμού και διεθνής ενεργειακή συνεργασία • διαφοροποίηση της προσφοράς ενέργειας - σχέσεις με τις προμηθεύτριες χώρες ·. Ευρωπαϊκός Ενεργειακός Χάρτης Διμερείς συμφωνίες - π τΐγες ενέργειας δράσεις επηρεασμοί) της ζήτησης προγράμματα παροχής ενισχύσεων και συνεργασίας - προγράμματα παροχής τεχνικής βοήθειας 5 -ς Λ 15 Λ i5 r ι it ^ - συνυπολογισμός των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων κατά τη διεθνή ενεργειακή συνεργασία προετοιμασία της προσχώρησης νέων κρατών συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς μέτρα αντιμετώπισης κρίσιμων περιστάσεων • • • • • 2. Ολοκλήρωση των αγορών ενέργειας • υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας • στην συμβολή κοινωνικής συνοχής χρηματοδότηση των ενεργειακών επενδύσεων ενίσχυση της οικονομικής · • 3. Προώθηση της αειφόρου ανάπτυξης στο χώρο της ενέργειας ορθολογική και αποτελεσματική εκμετάλλευση των · • ενεργειακών πόρων νέες ανενεώσιμες ενέργειας πηγές και • · και δυνατότητα στιμβιβαομού περιβαλλοντικών στόχων των ενεργειακών και · • 4. • • # # # # · · • · * · • • • • • · ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, βιοκαύσιμα. πυρηνική ενέργεια SAVETHERMIE ' ' PHARE TACIS MEDA. , · , ΑΙ , ,,,,Λ ι-ι·» " Ασία, Λατινική Αμερική (ΑΙ. URh). 1·. ΙΛ SYNERGY, Φόρουμ, Επιχειρησιακή Ομάδα για τα Βαλκάνια, Ομάδα ΚΙΝΑ-ΕΕ σύγκλιση των ενεργειακών πολιτικών εξωτερικό σκέλος των διετιρωπαϊκών δικτύων Ευρωμεοογειακό ΔΟΕ, ΔΟΑΕ, ΕΤΑΑ, ΔΤ προσαρμογή του υφιστάμενου πλαισίου εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου Διευρωπαϊκά Δίκτυα Ενέργειας πολιτική ανταγωνισμού ενεργειακή φορολογία διαφάνεια της αγοράς ενέργειας τυποποίηση Διαρθρωτικά Ταμεία Συνοχής Ταμείο και ETE, ETA, ΕΚΑΧ SAVE, συμπεριλαμβανομένων τοιν περιφερειακών και τοπικών οργανισμό'™ στρατηγική για τις ανανεώσιμες πηγές ινίργιιας, ALTENER κλιματικές μεταβολές/αυτοκίνητο-πετρέλαιο προτάσεις/συνεργασία με τη βιομηχανία για τη μείωση των εκπομπών CO; Ι Ιροώθηση της έρευνας και της τεχνολογικής ανάπτυξης προώθηση των ερευνών και της επίδειξης/διάδοσης το>ν ενεργειακών τεχνολογιών έρευνες στον πυρηνικό τομέα · · JOULE/THERMIE/INCO ΗΥΡΑΊΌΜ *Λ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 2 ΚΥΡΙΩΤΕΡΕΣ ΠΗΓΕΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗΣ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΑΡΑΣΕΩΝ Π{Μ*γρ<ίμμ{ΐ η όρααη Χρονική περίοδος Ποσά για Α. Χρηματοδότηση πολιτικής δράσεων στον τομέα της ενεργειακής 1. THERMIE (Κεφάλαιο διαχείρισης και εφαρμογής) 2. SAVE II 3. ALTENER 4. SYNERGY 5. Παρατηρητήριο Β. Χρηματοδότηση των Διευρωπαϊκών Δικτύων- Ενέργεια Γ. Ενεργειακές δράσεις Ε& ΤΑ 1. JOULE 2. THERMIE 3. Ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης 4. Θερμοπυρηνική σύντηξη 5. Κοινό Κέντρο Ερευνών 6. ENCO (Εξωτερικές σχέσεις Ε&ΤΑ) Δ. Διαρθρωτικά Ταμεία Ι. Κοινοτικά πλαίσια στήριξης 2. Κοινοτικές πρωτοβουλίες (INTERREG, REGIS) Ε. Χρηματοδότηση της διεθνούς συνεργασίας 1. PHARE (Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη) 2. TACIS (ΚΑΚ και Μογγολία) 3. MEDA (Μεσόγειος) 4. Αναπτυσσόμενες χώρες της Ασίας 5. Αναπτυσσόμενες χώρες της Αατικής Αμερικής (συμπεριλαμβανόμενοι) του ALURE) 6. Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάπτυξης (ΑΚΕ) 7. SYNERGY 8. Κεφάλαιο εξωτερικών σχέσεων της περιβαλλοντικής πολιτικής ΣΤ. Έλεγχος ασφαλείας ΕΥΡΑΤΟΜ Ζ. Ενισχύσεις ΕΚΑΧ προς στήριξη του άνθρακα 1. Ενισχύσεις αναπροσαρμογής 2. Ενισχύσεις για σκοπούς έρευνας 3. Κεφάλαιο κοινωνικών μέτρων στήριξης για τον «άνθρακα» Η. Δάνεια της Ευραχπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων 1. Ευρωπαϊκή 'Ενωση 2. Τρίτες χώρες Θ. Δάνεια ΕΚΑΧ Ι. Κ. Εγγυήσεις του Ευρωπα ϊκού Ταμείου Επενδύσεων Δάνεια ΕΥΡΑΤΟΜ (α) (β) (α) (γ) (Ο (η) (<t) («) (α) («) (α) (α) (στ) (α) (δ) (δ) (Ο (δ) (δ) (δ) (δ) (δ) (δ) (δ) εκαι. £CU) βλ. Γ2 π 45 40 7 2 112 464 566 170,5 846 312,5 30 2500 534 158,7 415,4 p. m. 20 28. 5 18,2 βλ. A4 π 4,6 15,8 164,7 69,6 103,2 4975 702,4 97,3 p. m. 1995-1998 1996-2000 1993-1997 1997 1997 1995-1999 1995-1998 1995-1998 1995-1998 1994-1998 1995-1998 1995-1998 1994-1999 1994-1999 1994-1996 1994-1996 1995-1999 1994-1996 1994-1996 1995-1996 1997 1995-1996 1997 1994-1996 1994-1996 1994-1996 1996 1996 1996 1996 (α) Φ (Υ) (δ) (0 (στ) (ζ) (η) 88 182 1996 1996 1. Ευρωπαϊκή ' Ενωση 2. Τρίτες χώρες Προβλεπόμενο ποσό αναφοράς mo εν λόγω πολ\>ετές πρόγραμμα. Το Συμβούλιο θα επανεξετάσει το 1997 το ποσό δημοσιονομικής αναφοράς κατά τη χριννική περίοδο 1998-2000 με βάση την πρόταση της Επιτροπής. H Επιτροπή ενέκρινε την πρόταση του προγράμματος ALTENER II (1998-2002) για το οποίο προβλέπεται προϋπολογισμός ύψοτις 30 εκατ. ECU κατά το διάστημα 1998-1999. Ανάήψη ποσών για τη συνολική χρονική περίοδο με βάση ετήσιες δράσεις. Επιτεύχθηκε συμφωνία στο Συμβούλιο, με την οποία προσδώθηκε νομική βάση στο SYNERGY για το 1997, για το οποίο διατέθηκε προϋπολογισμός 6,9 εκατ. ECU. Για την εκτέλεση αυτής της κατηγορίας δράσεων έγινε ανάληψη σωρευτικών πιστώσεων ύψους 38,8 εκατ. ECU- για το διάοτιιμα από το 1993 μέχρι το 1996. Ιίοσό που είναι απόρροια των προβλεπόμενων δράοείιιν στο πλαίσιο των ΚΠΣ, για τον ενεργειακό τομέα στις περιοχές τοτι οτόχου 1. Λεν έχει γίνει κατανομή κατά κλάδο- δεν έγινε καμμία ανάληψη πιστώσεων μέχρι σήμερα. Ενδεικτικό συνολικό ποσό που συμφωνήθηκε, για τις δράσεις ΔΕΔ- ενέργειας στο πλαίσιο του συνολικού ποσού αναφοράς ύψους 2. 345 εκατ. ECU που προβλέφθηκε να διατεθεί για όλα τα ΔΕΛ (μεταφορές, ενέργεια, τηλεπικοινωνίες) U ISSN 0254-1483 COM(97) 167 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 12 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-171-GR-C ISBN 92-78-18980-4 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο


title: SCHRIFTLICHE ANFRAGE Nr. 1427/97 von Ernesto CACCAVALE an die Kommission. Flughafen von Capodichino (Neapel): Verletzung der europäischen Vorschriften für Ausschreibungen

eurovoc_concepts:
Italy
United Kingdom
airport
award of contract
contract
infringement of EU law
invitation to tender
management
provision of services
services contract

formats: html pdf print

text: 22. 1. 98 DE Amtsblatt der Europa¤ischen Gemeinschaften C 21/53 Antwort von Herrn Santer im Namen der Kommission (30. Juni 1997) Die Kommission mi(cid:223)t den ethischen Aspekten von Klonungstechniken gro(cid:223)e Bedeutung bei. Die 1991 von der Kommission eingesetzte Beratergruppe fu¤r ethische Fragen in der Biotechnologie hat am 28. Mai 1997 eine Stellungnahme zu diesem Thema abgegeben. Der Text dieser Stellungnahme wird dem Herrn Abgeordneten direkt zugeleitet und auch dem Generalsekretariat des Parlaments u¤bermittelt. Die Kommission pru¤ft die in dieser Stellungnahme enthaltenen Empfehlungen, um die in ihre Zusta¤ndigkeit fallenden Bereiche zu ermitteln, in denen ein Vorgehen der Gemeinschaft denkbar wa¤re. Ihre besondere Aufmerksamkeit gilt in diesem Zusammenhang dem Entwurf einer Richtlinie u¤ber den rechtlichen Schutz fu¤r biotechnologische Erfindungen, der zur Zeit vom Parlament beraten wird, sowie dem Vorschlag fu¤r das 5. Rahmenprogramm im Bereich Forschung und Entwicklung. (98/C 21/138) SCHRIFTLICHE ANFRAGE E-1416/97 von Nikitas Kaklamanis (UPE) an die Kommission (23. April 1997) Betrifft: Finanzierung des Europa¤ischen Zentrums fu¤r Minderheitenfragen (ECMI) durch die EU Auf meine am 13. 1. 1997 unter der Nr. E-0105/97 (1) eingereichte Anfrage an die Kommission nach den Aktivita¤ten des Europa¤ischen Zentrums fu¤r Minderheitenfragen (European Centre fu¤r Minority Issues) antwortete mir Kommissionsmitglied Frau Wulf-Mathies am 17. 3. 1997, da(cid:223) die Kommission gegenwa¤rtig die zur Beantwortung der Frage erforderlichen Informationen einhole. Zur gleichen Zeit erhielt ich indessen eine Informationsmappe vom Direktor des ECMI, Herrn Stefan Troebst, in dem Antworten auf die in meiner Anfrage vorgebrachten Fragen enthalten sind. Das besagte Zentrum hat sich insbesondere in dem Bemu¤hen hervorgetan, einen Mitgliedstaat der EU, und zwar Griechenland, dadurch zu verleumden, da(cid:223) es unter Verwendung von Material › milde gesagt › zweifelhafter Autorita¤t (cid:132)Geister- Minderheiten(cid:147) in vielen La¤ndern entdeckt und Themen aufru¤hrt, die als Pulverfa(cid:223) fu¤r die Auslo¤sung von Zusammensto¤(cid:223)en in vielen Teilen unseres Kontinents wirken ko¤nnen. Das Thema ist u¤beraus ernst, und wird durch die Tatsache noch ernster, da(cid:223) in den mir von Herrn Troebst zugeschickten Informationsunterlagen ausdru¤cklich gesagt wird, da(cid:223) das ECMI Zuwendungen in Ho¤he von 641. 000 Ecu aus dem Programm INTERREG II erhalten hat sowie da(cid:223) vorgesehen ist, da(cid:223) in seiner Leitung Vertreter der EU, des Europarates und der Organisation fu¤r Sicherheit und Zusammenarbeit in Europa vertreten sein sollen. Die eigenartigen Ta¤tigkeiten des ECMI sind von erheblicher Bedeutung fu¤r das Erscheinungsbild der EU, und aus diesem Grunde wu¤nsche ich u¤ber die offizielle Haltung der Europa¤ischen Kommission unterrichtet zu werden, die dieses Zentrum offenbar finanziert, wa¤hrend zwei andere Mitgliedstaaten der EU (Da¤nemark und Deutschland) daru¤ber hinaus 575. 000 Ecu ja¤hrlich beisteuern und damit eine Haltung gegen andere Partner in der EU einnehmen. (1) ABl. C 186 vom 18. 6. 1997, S. 226. Antwort von Frau Wulf-Mathies im Namen der Kommission (27. Juni 1997) Die Kommission hat bisher keine finanziellen Zuwendungen an das Europa¤ische Zentrum fu¤r Minderheitenfra- gen geleistet, pru¤ft jedoch gegenwa¤rtig die Antra¤ge von zwei Mitgliedstaaten, das betreffende Projekt im Rahmen der Gemeinschaftsinitiative Interreg II zu fo¤rdern. Es steht der Kommission nicht zu, Stellung zu angeblichen A¤ u(cid:223)erungen des Direktors des genannten Zentrums zu nehmen. (98/C 21/139) SCHRIFTLICHE ANFRAGE E-1427/97 von Ernesto Caccavale (UPE) an die Kommission (23. April 1997) Betrifft: Flughafen von Capodichino (Neapel): Verletzung der europa¤ischen Vorschriften fu¤r Ausschreibungen Vor kurzem ging durch die Presse, da(cid:223) die Verwaltung des internationalen Flughafens von Neapel Capodichino der British Airport Authority durch einen in freiha¤ndiger Absprache zwischen dem Bu¤rgermeister von Neapel und dem Pra¤sidenten der Provinz Neapel sowie der BAA vergebenen Auftrag u¤bertragen werden soll


title: QUESTION ECRITE no 1476/97 de Norbert GLANTE à la Commission. Utilité économique du recours aux systèmes télématiques dans le domaine des transports

eurovoc_concepts:
EU investment
cost-benefit analysis
road transport
telematics
traffic regulations
transport accident
transport safety

formats: html print


title: 97/320/EG: Entscheidung der Kommission vom 23. April 1997 zur Änderung der Entscheidungen betreffend die Genehmigung von Gemeinschaftlichen Förderkonzepten, Einheitlichen Programmplanungsdokumenten und Programmen im Rahmen der Gemeinschaftsinitiativen, die im Hinblick auf die Niederlande getroffen worden sind (Nur der niederländische Text ist verbindlich)

eurovoc_concepts:
Community support framework
EU initiative
Netherlands
Structural Funds
financing policy

formats: html pdfa1b print


title: Rozporządzenie Komisji (WE) nr 716/97 z dnia 23 kwietnia 1997 r. zmieniające załączniki II i III do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2377/90 ustanawiającego wspólnotową procedurę określania maksymalnych limitów pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego

eurovoc_concepts:
animal product
food inspection
health control
veterinary drug
veterinary medicinal product
waste

text: 03/t. 21 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 3 31997R0716 L 106/10 DZIENNIK URZĘDOWY WSPÓLNOT EUROPEJSKICH 24. 4. 1997 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 716/97 z dnia 23 kwietnia 1997 r. zmieniające załączniki II i III do rozporządzenia Rady (EWG) nr 2377/90 ustanawiającego wspól- notową procedurę określania maksymalnych limitów pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH, uwzględniając Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, uwzględniając rozporządzenie Rady (EWG) nr 2377/90 z dnia 26 czerwca 1990 r. ustanawiające wspólnotową procedurę określania maksymalnych limitów pozostałości weterynaryj- nych produktów leczniczych w środkach spożywczych pocho- dzenia zwierzęcego (1), ostatnio zmienione rozporządzeniem Komisji (WE) nr 434/97 (2), w szczególności jego art. 6, 7 i 8, a także mając na uwadze, co następuje: zgodnie z rozporządzeniem (EWG) nr 2377/90 maksymalne limity pozostałości muszą być ustanawiane stopniowo dla wszystkich substancji farmakologicznie czynnych, stosowanych w weterynaryjnych produktach leczniczych we Wspólnocie, przeznaczonych do podawania zwierzętom służącym do produkcji żywności; maksymalne limity pozostałości powinny zostać określone wyłącznie po analizie wszelkich istotnych informacji dotyczą- cych bezpieczeństwa tych pozostałości dla konsumentów środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego oraz wpływu tych pozostałości na przebieg procesów przetwórstwa przemy- słowego środków spożywczych, przeprowadzanej w ramach Komitetu ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych; przy ustanawianiu maksymalnych limitów pozostałości wetery- naryjnych produktów leczniczych w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego należy określić gatunki zwierząt mogących wykazywać obecność pozostałości; limity tych pozostałości w tkankach mięsnych uzyskiwanych ze zwierząt leczonych (tkanka docelowa) oraz charakter pozostałości właściwej do kontroli limitu pozostałości (pozostałość znaczni- kowa); zgodnie z przepisami odpowiedniego prawodawstwa wspólno- towego maksymalny limit pozostałości do celów kontroli powi- nien być zazwyczaj ustanawiany dla tkanek docelowych wątroby lub nerek; niemniej jednak, ponieważ wątroba i nerki są często usuwane z tusz będących przedmiotem handlu międzynarodowego, należy także ustanowić maksymalne limity pozostałości dla tkanki mięśniowej i tłuszczowej; należy ustanowić maksymalne limity pozostałości weterynaryj- nych produktów leczniczych przeznaczonych dla niosek, zwierząt mlecznych lub pszczół miodnych w odniesieniu do jaj, mleka i miodu; do załącznika II do rozporządzenia (EWG) nr 2377/90 należy dodać D-Phe-LHRH i neostygminę; w celu umożliwienia zakończenia badań naukowych do załącznika III do rozporządzenia (EWG) nr 2377/90 należy dodać iwermektynę; w celu uwzględnienia przepisów niniejszego rozporządzenia przed jego wejściem w życie należy przewidzieć 60-dniowy okres, aby umożliwić Państwom Członkowskim przyjęcie wszelkich dostosowań, które mogą okazać się niezbędne w związku z dopuszczeniem do obrotu określonych weterynaryj- nych z dyrektywą zmienioną dyrektywą 93/40/EWG (4); produktów leczniczych, przyznanym zgodnie 81/851/EWG (3), ostatnio Rady środki przewidziane w mniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Stałego Komitetu ds. Weterynaryjnych Produktów Lecz- niczych, PRZYJMUJE NINIEJSZE ROZPORZĄDZENIE: Artykuł 1 W załącznikach II i III do rozporządzenia (EWG) nr 2377/90 wprowadza się zmiany określone w Załączniku do niniejszego rozporządzenia. Artykuł 2 Niniejsze rozporządzenie wchodzi w życie sześćdziesiątego dnia po jego opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich. (1) Dz. U. L 224 z 18. 8. 1990, str. 1. (2) Dz. U. L 67 z 7. 3. 1997, str. 1. (3) Dz. U. L 317 z 6. 11. 1981, str. 1. (4) Dz. U. L 214 z 24. 8. 1993, str. 31. 4 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 03/t. 21 Niniejsze rozporządzenie wiąże w całości Państwach Członkowskich. i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich Sporządzono w Brukseli, dnia 23 kwietnia 1997 r. W imieniu Komisji Martin BANGEMANN Członek Komisji W rozporządzeniu (EWG) nr 2377/90 wprowadza się następujące zmiany: A. W załączniku II wprowadza się następujące zmiany: 2. Związki organiczne ZAŁĄCZNIK Substancja(-e) farmakologicznie czynna(-e) Gatunki zwierząt Inne przepisy „2. 85. D-Phe6-LHRH 2. 86. Neostygmina B. W załączniku III wprowadza się następujące zmiany: 2. Środki przeciwpasożytnicze 2. 3. Środki przeciw endopasożytom i ektopasożytom 2. 3. 1. Awermektyny Wszystkie gatunki zwierząt służących do produkcji żywności Wszystkie gatunki zwierząt służących do produkcji żywności” Substancja(-e) farmakologicznie czynna(-e) Pozostałość znacznikowa Gatunki zwierząt Maksymalny limit pozostałości Tkanka docelowa, narząd, środek spożywczy Inne przepisy „2. 3. 1. 6. Iwermektyna 22, 23-Dihydro-awermektyna B 1 a Jelenie, włącznie z reniferami 20 mg/kg Mięśnie 100 mg/kg Tłuszcz 50 mg/kg Wątroba 20 mg/kg Nerki” Maksymalny limit pozostałości wpro- wadzony dnia tymczasowo 1. 1. 1999 r. do 0 3 / t. 2 1 P L D z i e n n i k U r z ę d o w y U n i i E u r o p e j s k i e j 5


title: Dictamen del Comité Económico y Social sobre la «Comunicación de la Comisión: Aplicación del Derecho Comunitario de medio ambiente»

eurovoc_concepts:
EU financing
EU law
access to the courts
environmental law
sanction (EU)


title: SKRIFTLIG FORESPØRGSEL nr. 1419/97 af Anita POLLACK til Kommissionen. Forsøg med dyr

eurovoc_concepts:
animal experimentation
exchange of information
protection of animals
report
research body
statistics


title: Opinion of the Economic and Social Committee on the 'Proposal for a Council Directive on the charging of heavy goods vehicles for the use of certain infrastructures'

eurovoc_concepts:
charges for use of infrastructure
commercial vehicle
tax harmonisation
toll
vehicle tax


title: KOMMISSIONENS FÖRORDNING (EG) nr 721/97 av den 23 april 1997 om i vilken utsträckning ansökningar om importlicenser inlämnade under april 1997 för de tilläggstullkvoter för nötkött som föreskrivs i förordning (EG) nr 2512/96 för Bulgarien, Polen, Rumänien, Slovakien, Tjeckien och Ungern kan godkännas

eurovoc_concepts:
Central and Eastern Europe
beef
import licence
tariff quota


title: Parere del Comitato economico e sociale in merito alla «Proposta di direttiva del Consiglio che modifica la Direttiva 94/58/CE concernente i requisiti minimi di formazione per la gente di mare»

eurovoc_concepts:
crew
maritime transport
professional qualifications
transport staff
vocational training