title: MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT - DE EXTERNE DIMENSIE VAN TRANS-EUROPESE ENERGIENETWERKEN

eurovoc_concepts:
electrical energy
energy grid
management of resources
natural gas
security of supply
trans-European network

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 26. 03. 1997 COM(97) 125 def. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT DE EXTERNE DIMENSIE VAN TRANS-EUROPESE ENERGIENETWERKEN DE EXTERNE DIMENSIE VAN TRANS-EUROPESE ENERGIENETWERKEN INHOUD A. SAMENVATTING B STAND VAN ZAKEN BIJ DE KOPPELING VAN ENERGIENETTEN MET DERDE LANDEN 1. Het belang van de koppeling van energienetten met derde landen 2. Stand van zaken bij de koppeling van aardgasnetten met derde landen 3. Stand van zaken bij de koppeling van elektriciteitsnetten met derde landen C COMMUNAUTAIRE MAATREGELEN VOOR DE AANWIJZING EN BEVORDERING VAN PROJECTEN VOOR ENERGIENETWERKEN IN DERDE LANDEN 4. Aanwijzing van projecten voor Trans-Europese energienetwerken van wederzijds belang 5. Aanwijzing van projecten voor energienetwerken van regionaal belang 6. Andere communautaire maatregelen van politieke aard 7. Communautaire maatregelen van financiële aard D. CONCLUSIES BIJLAGEN I. II. Projecten voor elektriciteitsnetwerken van wederzijds belang (lijst en kaart) Projecten voor aardgasnetwerken van wederzijds belang (lijst en kaart) III. Overzicht van de mogelijkheden voor financiële steun van de gemeenschap ter bevordering van het energiebeleid en van projecten voor energienetwerken in derde landen DE EXTERNE DIMENSIE VAN TRANS-EUROPESE ENERGIENETWERKEN A. SAMENVATTING In deze mededeling van de Commissie worden de belangrijkste aspecten onderzocht van de koppeling van de aardgas- en elektriciteitsnetten met derde landen en de ontwikkeling van dergelijke energienetwerken op het Europese vasteland, het Middellandse-Zeebekken, en eventueel Centraal-Azië en het Midden-Oosten. Uit de analyse van de Commissie komen vier hoofdpunten naar voren: i) ii) iii) iv) Er is een gunstige uitgangssituatie voor de koppeling van energienetten met derde landen in Europa en in het Middellandse-Zeegebied, maar er zijn nog enkele ontbrekende schakels, met name met de Balkan en het Oostzeegebied; de aanwijzing van projecten voor Trans-Europese energienetwerken van wederzijds belang in het kader van de communautaire richtsnoeren voor Trans- Europese netwerken (TEN) in de energiesector is goed gevorderd; er zijn tot nu toe 28 van dergelijke projecten geselecteerd, en bij elk daarvan zijn landen van de Gemeenschap en derde landen betrokken; er is een begin gemaakt met de aanwijzing van projecten voor energienetwerken van regionaal belang in de betrokken derde landen; hiervoor is echter een samenwerking op langere termijn vereist, die de Commissie zal blijven ondersteunen en de bijstandsprogramma's PHARE, TACIS en MEDA; energiebeleidsprogramma SYNERGY via het er is een kader voor communautaire acties van politieke aard voor de uitvoering van projecten voor Trans-Europese en regionale energienetten in de betrokken derde landen (EG-Verdrag, TEN-richtsnoeren, Europees Energiehandvest, associatieovereenkomsten) en voor de uitvoering van een samenhangend energiebeleid in deze landen (via het SYNERGY-programma en de programma's PHARE, TACIS en MEDA); er bestaan communautaire financieringsmechanismen ter ondersteuning van i) de studies voor TEN-projecten van wederzijds belang (bijdrage uit de begrotingslijn voor TEN op energiegebied), ii) de studies in verband met de projecten voor regionale energienetten in de betrokken derde landen (steun van de programma's PHARE, TACIS en MEDA) en iii), in specifieke gevallen, de investeringen in verband met bovengenoemde projecten in de betrokken derde landen (steun van PHARE en leningen van de EIB). Bij wijze van algemene conclusie doet de Commissie de toezegging dat zij waar nodig gebruik zal maken van de bestaande richtsnoeren en politieke en financiële instrumenten teneinde de ontwikkeling van projecten voor Trans-Europese en regionale energienetten in de betrokken derde landen en de koppeling daarvan met de netwerken van de Gemeenschap te ondersteunen. De koppeling van energienetten op een grotere schaal is een doelmatig middel om te komen tot een verbetering van de continuïteit van de energievoorziening, de economische en sociale samenhang en het functioneren van de interne markt en draagt tevens bij tot de verwezenlijking van de doelstellingen van de Gemeenschap inzake concurrentievermogen, bescherming van het milieu, uitbreiding en externe samenwerking. B. STAND VAN ZAKEN BIJ DE KOPPELING VAN ENERGIENETTEN MET DERDE LANDEN 1. Het belang van de koppeling van energienetten met derde landen De verdere integratie van de infrastructuur voor het transport van elektriciteit en aardgas binnen de Gemeenschap gaat logischerwijze samen met de ontwikkeling van verbindingen met derde landen. Dergelijke verbindingen zijn een voortvloeisel van ontwikkelingen in het handelsverkeer en komen tegemoet aan de noodzaak de continuïteit van de energievoorziening te verbeteren (diversifiëring van bronnen en aanvoerwegen). Daarnaast moet worden gestreefd naar versterking van de economische en sociale cohesie, die gunstiger vooruitzichten opent op politieke stabiliteit en vrede, en naar verbetering van het functioneren van de interne markt in een uitgebreide Gemeenschap. Nog sterker dan in de sectoren vervoer en telecommunicatie het geval is, geldt voor de integratie van de energienetten in de Gemeenschap dat deze onlosmakelijk verbonden is met de problematiek van de verbindingen met derde landen. De integratie van aardgasnetten in de Gemeenschap kan niet los worden gezien van dit vraagstuk, aangezien de belangrijkste reserves zich buiten de Gemeenschap bevinden en met de netten binnen de Gemeenschap moeten worden verbonden. De koppeling van elektriciteitsnetten met derde landen maakt een verhoging van de economische doelmatigheid en een vergroting van de voorzieningszekerheid mogelijk. Hoewel in deze mededeling vooral werd ingegaan op projecten met een Trans- Europese dimensie die voor de Gemeenschap en de betrokken derde landen van wederzijds belang zijn, wordt ook aandacht besteed aan projecten met een meer regionale dimensie, die van belang zijn voor twee of meer van de betrokken derde landen. Ten aanzien van energienetwerken streeft de Commissie voortdurend naar milieuvriendelijke oplossingen, op basis van een beoordeling van de milieueffecten van de projecten. 2. Stand van zaken bij de koppeling van aardgasnetten met derde landen • De continuïteit van de voorziening De ontwikkeling van aardgasnetten vindt plaats tegen de achtergrond van de toenemende vraag naar en het groeiende marktaandeel van aardgas in praktisch alle Lid-Staten van de Unie: voor de EU als geheel zal het aandeel van aardgas op de totale energiebalans, dat nu circa 20% bedraagt, stijgen tot 26% in het jaar 2010. Aangezien de binnenlandse aardgasproductie in de EU terugloopt, zal de afhankelijkheid van invoer uit derde landen sterk toenemen; wordt nu bijna 40% van de totale voorraad ingevoerd, tegen 2010 zal dat circa 60% zijn en in 2020 wellicht zelfs 75%. toekomstige gasvoorziening"1 werd In de mededeling van de Commissie, getiteld "Europese Gemeenschap - ingegaan op de Huidige en toekomstige koers van de gassector in de EG; met name werd aandacht besteed aan de continuïteit van de voorziening en de wijze waarop de Gemeenschap die tot ver in de volgende eeuw kan verbeteren. Een van de conclusies van de mededeling was dat zowel de koppeling van de gasnetten in de EG als de totstandbrenging van verbindingen met bepaalde landen buiten de EG van cruciaal belang zijn voor het op peil houden van de voorzieningszekerheid van de Gemeenschap. Er werd op gewezen dat er reeds een aantal strategische verbindingen was aangewezen als projecten van gemeenschappelijk belang in het kader van de richtsnoeren voor de Trans-Europese energienetwerken2, en dat de uitbreiding van de lijst met een reeks in de mededeling voorgestelde projecten voor nog ontbrekende pijplijnverbindingen en opslagfaciliteiten, met het oog op de behoeften van de meest kwetsbare Lid-Staten, de voorzieningszekerheid van de Gemeenschap zou vergroten. In zijn conclusies naar aanleiding van de mededeling heeft de Raad Energie van 7 mei 1996 bevestigd dat de verdere ontwikkeling en koppeling van gasnetten in de Gemeenschap en van de verbindingen met externe leveranciers noodzakelijk zijn en dat daarvoor aanzienlijke investeringen vereist zijn. • Huidige situatie De huidige situatie op het gebied van de koppeling van aardgasnetten tussen de Gemeenschap en derde landen ziet er als volgt uit: i) gaspijpleidingen die de verbinding vormen tussen de Russische gasvoorraden en verscheidene Lid-Staten van de Gemeenschap, lopen al door andere GOS-landen (Oekraïne, Wit-Rusland, Moldavië) en diverse landen in Midden- en Oost-Europa (Polen, Slowakije, Tsjechië, Roemenië, Bulgarije); 1 COM(95)478 def. van 18 oktober 1995. 2 PB nr. L 161 van 29. 6. 1996. ii) iii) Algerijns gas wordt naar Italië aangevoerd via Tunesië (door de Trans-Med-pijplijn) en naar Spanje en Portugal via Marokko (door de nieuwe Maghreb-Europa-pijplijn). Verder wordt Algerijns gas per schip getransporteerd naar diverse LNG-terminals in België, Frankrijk, Italië en Spanje; de Noorse gasvelden op de Noordzee zijn door drie onderzeese gaspijpleidingen verbonden met het noordwestelijk deel van het Europese vasteland, en door een vierde pijplijn met het Verenigd Koninkrijk. Toekomstige uitdagingen ondergrondse termijn moet Tegen de achtergrond van de toenemende afhankelijkheid van externe leveringen is het voor de Gemeenschap van belang dat bij de toekomstige sterke ontwikkeling van aardgasnetten wordt gestreefd naar een diversifiëring van de gasaanvoer uit derde landen, op basis van zowel de huidige als eventuele nieuwe leveringslanden, een grotere flexibiliteit van de gastransporten in de Gemeenschap en de uitbreiding van de mogelijkheden voor in opslag. Op middellange investeringsplannen van gasbedrijven prioriteit worden gegeven aan het vergroten van de invoer uit elk van de huidige leveringslanden. Voor de langere termijn onderzoeken de gasbedrijven de mogelijkheden van nieuwe gasaanvoer (via pijpleidingen of LNG-faciliteiten). De opkomst van Centraal-Azië en het Kaspische-Zeebekken als een nieuwe olie- en gasproducerende regio met aanzienlijke exportmogelijkheden naar de Europese markt verdient in dit verband serieuze aandacht. Op voorwaarde dat rekening wordt gehouden met de technische/economische haalbaarheid en de milieu-eisen kunnen tussen het Kaspische-Zeegebied en Europa nieuwe oost-westverbindingen worden ontwikkeld. De uitbreiding van de aanvoermogelijkheden voor gas vindt zijn rechtvaardiging in het feit dat de EG de aanvoer wil diversifiëren en een concurrerend klimaat wil scheppen voor huidige en eventuele toekomstige (Rusland, Turkmenistan, leveranciers, met name de GOS-landen Kazachstan en Oezbekistan), landen in de omgeving van de Europese Gemeenschap (Algerije, Noorwegen en in de toekomst waarschijnlijk Iran) en verder afgelegen LNG-leveranciers in het Midden-Oosten (Qatar), West- Afrika (Nigeria) en Latijns-Amerika. Voor de landen in Midden- en Oost-Europa, die in het algemeen afhankelijk zijn van een externe gasleverancier (Rusland), hangen de uitdagingen met betrekking tot de toekomstige ontwikkeling van gasnetwerken vooral samen met de noodzaak de continuïteit van de voorziening te verbeteren en met het streven naar diversifiëring van de aanvoer. Bij projecten in deze landen kan met name worden gedacht aan de koppeling met West-Europese landen, het creëren van ondergrondse opslagcapaciteit en deelname aan nieuwe projecten voor gaspijpleidingen. Aangezien verscheidene van deze landen kandidaat zijn voor toetreding tot de Europese Unie, zou de continuïteit van hun gasvoorziening een interne zaak van de Gemeenschap worden zodra zij het EU-lidmaatschap hebben verkregen. Voor de derde landen rond de Middellandse Zee die nauwelijks of geen mogelijkheden voor gasproductie hebben, komt het erop aan deel te nemen in regionale projecten voor gastransport, teneinde toegang te krijgen tot gas dat wordt geproduceerd in naburige landen in dezelfde regio of in naburige regio's. 3. Stand van zaken bii de koppeling van elektriciteitsnetten met derde landen • Huidige situatie Wat de elektriciteitsnetten betreft, is het CENTREL-net (Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije) eind 1995 synchroon gekoppeld met het UCPTE-net. Het daaruit ontstane koppelnet, ook bekend als TESIS (Trans-Europees synchroon koppelnet), beslaat nu het grootste deel van het Europese continent, van Portugal tot Polen en van het Deense vasteland tot Italië. Sinds oktober 1996 is een deel van het Oekraïnse net bij wijze van proef aangesloten op TESIS. Hoewel Griekenland is aangesloten bij de UCPTE- organisatie, staat het sinds het begin van de oorlog in het voormalige Joegoslavië niet meer in verbinding met het UCPTE-net. Zwitserland is volledig geïntegreerd in het UCPTE-net, waarin het een actieve partner is; de meeste transporten tussen Duitsland, Frankrijk en Italië vinden plaats via het Zwitserse net. Slovenië is sinds 1975 verbonden met het UCPTE-net, toentertijd als een deel van Joegoslavië, nu als zelfstandig lid. Noorwegen maakt deel uit van het NORDEL-koppelnet, tezamen met de Deense eilanden, Zweden en Finland. Het NORDEL-net is met het UCPTE-net verbonden door middel van zes HV DC-onderzeese kabels (twee tussen Noorwegen en het Deense vasteland, twee tussen Zweden en het Deense vasteland, een tussen Zweden en Duitsland en een tussen Denemarken en Duitsland). Het NORDEL-net is ook gekoppeld aan het Russische elektriciteitsnet, via een HV AC/DC/AC-omzettingsstation bij St. Petersburg, niet ver van de Fins-Russische grens. • Toekomstige uitdagingen De Balkanlanden zijn niet aangesloten op het UCPTE-net. Er worden studies uitgevoerd naar de mogelijkheden voor een dergelijke aansluiting; op basis daarvan zullen voor alle betrokken landen aanbevelingen worden gedaan inzake de noodzakelijke voorbereidingen en maatregelen. Er bestaat echter al een koppelnet op regionale schaal, dat Albanië, Bulgarije, Griekenland en het deel van het net van het voormalige Joegoslavië beslaat. De Baltische landen zijn niel aangesloten op hel NORDEL- of het CENTREL/UCPTE-net. In het kader van het project inzake de verbinding rond de Oostzee wordt deze koppeling bestudeerd. Na de koppeling van het CENTREL-net met het UCPTE-net zijn de vroegere verbindingen met de GOS-landen tijdelijk onderbroken. Het gebruik daarvan brengt een reeks specifieke problemen met zich mee (hoe moet worden gekoppeld en tot waar?), waarvoor oplossingen moeten worden gevonden. Er zijn reeds diverse studies in uitvoering of in voorbereiding naar de basisvoorwaarden (synchrone koppeling of DC-lijnen en omzettingsstations) en de technische installaties die nodig zijn om uitwisseling van elektriciteit tussen de landen in West- en Midden-Europa en de Balkan enerzijds en de Oost-Europese landen anderzijds mogelijk te maken. De landen rond de Middellandse Zee zijn niet verbonden met het UCPTE- net, maar er worden projecten uitgevoerd (Spanje-Marokko) of verwacht (Griekenland-Turkije), eerste elektriciteitsverbindingen tussen de Gemeenschap en de landen van het westelijk en oostelijk deel van het Middellandse-Zeegebied. die moeten resulteren de in C. 4. COMMUNAUTAIRE MAATREGELEN VOOR DE AANWUZEVG EN BEVORDERING VAN PROJECTEN VOOR ENERGIENETWERKEN IN DERDE LANDEN Aanwijzing van projecten voor Trans-Europese energienetwerken van wederzijds belang • De TEN-richtsnoeren In de richtsnoeren voor Trans-Europese netwerken in de energiesector3, die in juni 1996 zijn vastgesteld, zijn prioriteiten en beleidslijnen voor de Gemeenschap neergelegd en projecten van gemeenschappelijk belang aangewezen. (TEN) Deze prioriteiten, waarmee het belang van de externe dimensie uitdrukkelijk wordt erkend, hebben voor de elektriciteits- en de aardgasnetten respectievelijk betrekking op: de "ontwikkeling van de koppelverbindingen met de in Europa en het Middellandse-Zeegebied gelegen derde landen waarmee tot een verhoogde betrouwbaarheid en veiligheid van de elektriciteitsnetwerken of tot de elektriciteitsvoorziening in de Gemeenschap wordt bijgedragen" en PBnr. L 161 van 29. 6. 1996. de "uitbreiding van de transport- (aanvoerleidingen), aanlandings- (LNG) en opslagcapaciteit die nodig is om aan de vraag te voldoen alsmede en van diversifiëring aardgasaanvoerroutes". aardgasbevoorradingsbronnen de Overeenkomstig deze prioriteiten is in de lijst van projecten van gemeenschappelijk belang, die op basis van de richtsnoeren zijn aangewezen, een reeks projecten opgenomen die gedeeltelijk op het grondgebied van derde landen zijn gesitueerd. De huidige lijst omvat echter alleen de verst ontwikkelde projecten. Er zijn echter al weer andere projecten in voorbereiding en de verst gevorderde daarvan zijn in een nieuw voorstel van de Commissie4 opgenomen om te worden toegevoegd aan de huidige lijst. De uitgebreide lijst van de huidige en de nieuwe projecten van gemeenschappelijk belang vormt een belangrijke stap in de aanwijzing van projecten voor Trans-Europese energienetwerken. TEN-projecten van wederzijds belang De uitgebreide lijst omvat onder andere 28 projecten die zowel voor de Gemeenschap als voor één of meerdere derde landen van belang zijn. Dergelijke TEN-projecten, waarbij de Gemeenschap en derde landen betrokken zijn, worden hieronder projecten van wederzijds belang genoemd. In de bijlage is een lijst van projecten van wederzijds belang opgenomen; deze omvat: i) 11 projecten voor elektriciteitsnetwerken van wederzijds belang. waaronder: twee koppelingsprojecten voor het Middellandse-Zeegebied; • • vier koppelingsprojecten voor het Europese vasteland; • vijf koppelingsprojecten voor Noord-Europa, en ii) 17 projecten voor aardgasnetwerken van wederzijds belang, namelijk: twee pijplijnprojecten op de Middellandse-Zeeverbinding; • • acht pijplijnprojecten op de Oost-Europese verbinding; • • vijfLNG-aanlandingsterminals. twee pijplijnprojecten op de Noord-Europese verbinding; Bij 12 van de 28 projecten van wederzijds belang zijn een of meer kandidaten voor toetreding tot de Europese Unie betrokken. Bij 6 van de 28 projecten van wederzijds belang is een Lid-Staat van de Europese Economische Ruimte betrokken. 4 COM(96)390 def. van 24. 7. 1996 en Gemeenschappelijk standpunt van de Raad van 28. 1. 1997. 9 5. Aanwijzing van projecten voor energienetwerken van regionaal belang Bij de aanwijzing van TEN-projecten van wederzijds belang moeten er ook projecten voor energienetwerken van specifiek belang voor de betrokken derde landen, hieronder projecten van regionaal belang genoemd, worden aangewezen. Deze selectie vereist een bepaalde samenwerking en coördinatie tussen de betrokken derde landen en met de Gemeenschap, waarvoor het energiebeleidsprogramma SYNERGY alsmede de "subprogramma's op het gebied van energie in het kader van de bijstandsprogramma's PHARE, TACIS en MEDA, nu en in de toekomst doelmatige instrumenten kunnen zijn. Voor de landen in Midden- en Oost-Europa (met inbegrip van de Baltische staten) en het GOS, wordt via de programma's PHARE en TACIS een bijdrage geleverd aan de aanwijzing van projecten voor energienetwerken van regionaal belang, door middel van studies zoals de "Gas Interconnection Study" of de "Study of the Interface between the Extended West-European Power System and its Eastern Neighbours". De Commissie heeft onder andere twee belangrijke activiteiten in het kader van het SYNERGY-programma georganiseerd: een conferentie te Boedapest ("East-West Gas and Electricity Interconnections", in oktober 1994) en een workshop te Bratislava (over grensoverschrijdende samenwerking in de aardgassector in Europa, in april 1996), die waren gewijd aan het thema van de energieverbindingen in het gebied. Met name moet worden vermeld dat er naar aanleiding van de conferentie van Bratislava een contactgroep van deskundigen uit de EU en de LMOE op het gebied van gas is opgezet, die zich onder andere zal bezighouden met de Trans- Europese gasnetwerken, met inbegrip van de vaststelling van eisen en prioriteiten inzake netkoppelingen. In oktober 1996 kwam deze groep in Brussel voor de eerste maal bijeen. De elektriciteitsbedrijven van de landen rond de Oostzee hebben een begin gemaakt met de samenwerking in het kader van de studies voor de elektriciteitsverbinding rond de Oostzee. De Commissie heeft een begin gemaakt met de coördinatie voor het Balkangebied, door de oprichting van een door het SYNERGY-programma ondersteunde task force inzake netkoppelingen op de Balkan, in het kader van het regionaal energiecentrum voor het Zwarte-Zeegebied (te Sofia). Het idee van een dergelijke task force werd geopperd tijdens de conferentie over de koppeling van energienetten op de Balkan, die in oktober 1995 te Thessaloniki is gehouden. De task force, die in september 1996 te Brussel zijn oprichtingsvergadering hield, gaat bij zijn werkzaamheden uit van een eenjarig programma, in het kader waarvan gegevens worden verzameld en eind 1997 projecten worden geëvalueerd, waarna prioriteiten moeten worden vastgesteld. De Commissie ondersteunt een gecoördineerde aanpak in het kader van het Inter-State Oil and Gas Pipeline Programme (INOGATE) van TACIS, voor de ontwikkeling van regionale en Trans-Europese pijpleidinginfrastructuur in het GOS. 10 Op verscheidene conferenties is ten aanzien van de landen in het Middellandse- Zeegebied de basis gelegd voor verdere samenwerking op energiegebied, met name bij netwerkprojecten. Op de conferentie van Triest (juni 1996) is in een bijzonder energieforum opgericht, dat de samenwerking inzake energie, onder andere op het gebied van hebben de elektriciteitsbedrijven van de landen rond de Middellandse Zee (zowel Lid-Staten van de Gemeenschap als derde landen) in 1995 de SYSTMED-studiegroep ingesteld, die belast is met het verzamelen van gegevens en de beoordeling van projecten in verband met de koppeling van de energienetten van alle landen rond de Middellandse Zee. energienetwerken, moet structureren. Verder Voor de landen die kandidaat zijn voor toetreding tot de Europese Unie geldt dat de meeste projecten die worden aangewezen als projecten van regionaal belang, kunnen worden toegevoegd aan de TEN-projecten van gemeenschappelijk belang, zodra de toetreding een feit is. 6. Andere communautaire maatregelen van politieke aard Naast de belangrijke bijdrage die de Gemeenschap levert bij de aanwijzing van projecten van wederzijds en regionaal belang zal zij zich blijven inzetten voor de koppeling van energienetwerken op het gehele Europese vasteland, via andere acties met een politiek karakter die zijn gericht op investeringsbescherming en op het maken van duidelijke afspraken over het recht van doorvoer, teneinde politieke steun te verkrijgen voor afzonderlijke projecten van wederzijds belang en de uitvoering van een samenhangend energiebeleid te bevorderen. • Verdrag inzake het Energiehandvest betreffende energie-efFiciëntie Een doelmatige uitvoering van het Verdrag inzake het Energiehandvest draagt bij tot bescherming van energie-investeringen in de derde landen die dat verdrag hebben ondertekend en tot de instelling van het recht van doorvoer via energienetten in deze landen. Nadat het Verdrag inzake het Energiehandvest en het Protocol bij het Energiehandvestverdrag daarmee samenhangende milieuaspecten op 17 december 1994 werden ondertekend, zijn de Europese Gemeenschap en de Lid-Staten begonnen met de voorbereidingen voor ratificatie. Het verdrag kan pas in werking treden wanneer het door ten minste 30 landen is geratificeerd; in afwachting daarvan zal het door de meeste verdragsluitende partijen op voorlopige basis worden toegepast. Er zijn besprekingen begonnen over het vaststellen van de "spelregels" voor de pre-investeringsfase van projecten. Het secretariaat van het Handvest treft in samenwerking met de Commissie voorbereidingen om meer derde landen uit het Middellandse-Zeegbied te bewegen tot ondertekening van het Handvest als geassocieerd lid. en il Beleidsmatige ondersteuning voor Trans-Europese projecten van wederzijds belang Op grond van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap (artikel 129 C, lid 3) is de Gemeenschap bevoegd om samen te werken om projecten van gemeenschappelijk belang te bevorderen en de interoperabiliteit van de netwerken te verzekeren. In de richtsnoeren voor Trans-Europese netwerken in de energiesector (artikel 6, lid 7) is in dit verband bepaald dat, wanneer delen van projecten van gemeenschappelijk belang op het grondgebied van derde landen zijn gelegen, de Commissie in overleg met de betrokken Lid-Staten voorstellen kan doen zodat deze projecten ook door de betrokken derde landen als van wederzijds belang worden erkend teneinde de verwezenlijking van deze projecten te vergemakkelijken. Bij eventuele problemen met betrekking tot een project van wederzijds belang, kan de Commissie deze procedure onverwijld aanvangen. is een van de onderwerpen van algemeen belang Het vraagstuk van de netkoppelingen en meer in het algemeen de energie- infrastructuur in de associatieovereenkomsten, de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten en de overeenkomsten voor handel en samenwerking die met de meeste in deze mededeling genoemde derde landen zijn gesloten. Derhalve kunnen deze overeenkomsten eventueel dienen als rechtsgrondslag voor de ontwikkeling van specifieke initiatieven. Uitvoering van een samenhangend energiebeleid De herstructurering van de energiesectoren en de gefaseerde uitvoering van een coherent energiebeleid door de betrokken derde landen, waar de economie vaak wordt gekenmerkt door een laag energierendement en een grote afhankelijkheid van het buitenland wat de energievoorziening betreft, zijn eveneens factoren die bijdragen tot een gezonde ontwikkeling van projecten voor energienetwerken. Er dienen dan ook beleidsmaatregelen op energiegebied (waarin ook rekening wordt gehouden met de milieudimensie en de fiscale aspecten) te worden genomen ter bevordering van een rationeel gebruik van alle energieproducten. Verder moeten de tarieven geleidelijk op een niveau worden gebracht waarop ze ten minste de kosten van de aanvoer van energieproducten dekken (prijs aan de bron/de grens plus transport- en distributiekosten). In een dergelijke context kunnen de energiebedrijven in de betrokken derde landen cashflow genereren om de lopende kosten, het onderhoud en een deel van hun investeringsprogramma's te betalen. De vooruitgang die wordt geboekt op weg naar een coherenter energiebeleid is echter ook afhankelijk van het tempo van de algehele herstructurering van de economieën in de betrokken derde landen. Het "Oil and Gas Pipeline Initiative", dat wordt gefinancierd in het kader van het Inter-State Pipeline Programme (INOGATE) van TACIS, verdient in dit verband vermelding; het behelst de uitvoering van een coherent energiebeleid in een groep van landen waar de ontwikkeling van pijpleidinginfrastructuur nog steeds een prioritair vraagstuk is. 12 7. Communautaire maatregelen van financiële aard De Europese Gemeenschap heeft via haar programma's en financiële instellingen al voorzien in een reeks financiële steunmechanismen die kunnen worden aangewend ten behoeve van projecten voor energienetwerken in de betrokken derde landen. Doel is het creëren van de noodzakelijke voorwaarden voor het energiebeleid en de stadium van de financiële ondersteuning van deze projecten uitvoerbaarheidsstudies en eventueel bij het investeren van kapitaal, ter aanvulling van de eigen middelen van de exploitant. in het • Ondersteuning van de uitvoering van een coherent energiebeleid Het energiebeleidsprogramma SYNERGY biedt de Gemeenschap de mogelijkheid met derde landen samen te werken bij de ontwikkeling van een coherent energiebeleid, onder andere bij de ontwikkeling van koppelingen en energienetten. De meeste conferenties en workshops betreffende de in punt 5 genoemde energieverbindingen tussen oost en west, op de Balkan en in het Middellandse-Zeegebied, alsmede de task force voor de Balkan, zijn enkele van de activiteiten die financiële steun van het SYNERGY-programma ontvangen. In het kader van de programma's PHARE en TACIS worden eveneens acties ter bevordering van de herstructurering van de energiesector in de betrokken derde landen gesteund; in de toekomst kan dit wellicht ook via het MEDA-programma gebeuren. Soortgelijke activiteiten kunnen worden voorgesteld in het kader van artikel 107 van de Overeenkomst van Lomé, dat voorziet in bevordering van samenwerking tussen de ACS-landen op energiegebied, met name bij de uitbreiding van elektriciteitsnetwerken tussen de ACS-landen, en samenwerking tussen deze landen en naburige landen die financiële ondersteuning van de Gemeenschap ontvangen (b. v. Algerije en Marokko). • Financiering van studies betreffende projecten voor energienetwerken De financiële middelen die speciaal voor de Trans-Europese energienetwerken zijn bestemd (begrotingslijn TEN-energie) kunnen worden aangewend voor de cofinanciering van uitvoerbaarheidsstudies en andere studies in verband met de overeenkomstig de richtsnoeren voor Trans-Europese energienetwerken aangewezen projecten van gemeenschappelijk belang. In het geval van Trans- Europese projecten van wederzijds belang bestaat deze mogelijkheid ook voor de bestudering van delen van deze projecten die zijn gelegen op het grondgebied van derde landen; van een dergelijke mogelijkheid heeft de Commissie reeds gebruik gemaakt bij de in 1995 en 1996 vastgestelde besluiten inzake financiële ondersteuning van studies voor TEN-projecten. 13 In het geval van projecten voor energienetwerken van regionaal belang moet voor (co)financiering van uitvoerbaarheidsstudies en andere studies een beroep worden gedaan op de middelen van de bestaande bijstandsprogramma's (PHARE. TACIS. MEDAY Er is reeds een aantal studies gefinancierd door PHARE (b. v. de "Gas Interconnection Study" (1995) en de "Baltic Gas Study" (1996)) en TACIS. Verwacht wordt dat dit type financiering, voor zover nodig, kan worden voortgezet. Financiering van investeringen ten behoeve van projecten voor energienetwerken De financiering van economisch levensvatbare projecten voor energienetwerken stuit in de Gemeenschap niet op onoverkomelijke problemen. Het betreft doorgaans rendabele projecten - de energiebedrijven kunnen de kosten terugverdienen via de tarieven - waarvoor naast de financiële bronnen van de exploitant ook particuliere financiering kan worden gevonden. In dergelijke omstandigheden blijven investeringssubsidies beperkt tot bijstand voor structurele doeleinden (hoofdzakelijk uit het Europees Regionaal Ontwikkelingsfonds). In voorkomend geval kunnen de communautaire instrumenten voor het verstrekken van leningen (hoofdzakelijk de EIB) ook worden gebruikt voor de aanvullende financiering van bepaalde projecten voor energienetwerken. Dit is conform de "spelregels" in de Gemeenschap. In het kader van de strategie ter voorbereiding van de toetreding moeten er voor de financiering van investeringen in verband met projecten voor energienetwerken in de derde landen in Midden- en Oost-Europa en het Middellandse-Zeegebied die kandidaat zijn voor toetreding, geleidelijk soortgelijke voorwaarden gaan gelden en vergelijkbare financiële instrumenten worden opgezet. Zoals op de top van Kopenhagen (juni 1993) is overeengekomen en nadien is bevestigd, kan tot 25% van de totale financiering van PHARE worden toegewezen in de vorm van steun voor de financiering van TEN-projecten, voorzover aan deze projecten door de Gemeenschap en de betrokken derde landen een hoge prioriteit is gegeven. De Trans-Europese projecten van wederzijds belang en de projecten van regionaal belang die door de in punt 5 omschreven overlegstructuren worden aangewezen, zouden wat de investeringen betreft zeker in aanmerking komen voor financiële bijstand, indien daar behoefte aan is. Daarnaast is voorzien in instrumenten voor het verstrekken van leningen (hoofdzakelijk de EIB). Deze instrumenten kunnen zo nodig in overleg met andere internationale financiële instellingen (b. v. de EBWO en de Wereldbank), afhankelijk bij ingezet investeringsprojecten voor energienetwerken in de betrokken derde landen. steuncriteria, worden gehanteerde van de 14 Er kunnen voor dergelijke projecten ook leningsgaranties van het Europees Investeringsfonds (EIF) worden gegeven, op voorwaarde dat ze bijdragen tot de verwezenlijking van communautaire doelstellingen en alleen wanneer het om grensoverschrijdende projecten met naburige landen gaat. Een overzicht van de genoemde mogelijkheden voor financiële ondersteuning door de Gemeenschap is opgenomen in de bijlage. D. CONCLUSIES Uit het voorafgaande onderzoek van de externe dimensie van de energienetwerken komen de volgende punten van overweging naar voren: a) In de huidige situatie is het niveau van de netkoppelingen tussen de Gemeenschap en de derde landen in Midden- en Oost-Europa en het Middellandse-Zeegebied bevredigend, met uitzondering van de elektriciteitsverbindingen met het Middellandse-Zeegbied en de elektriciteits- en aardgasverbindingen met de Balkan en de gebieden rond de Oostzee. In Europa wordt een toename van de invoer van aardgas en van de elektriciteitsuitwisselingen verwacht, en er zijn voorstellen voor een reeks projecten voor energienetwerken gedaan. b) Er worden goede vorderingen gemaakt bij de aanwijzing van Trans-Europese projecten van wederzijds belang: er zijn 28 projecten aangewezen (zie lijst in de bijlage). Daarvan zijn reeds verscheidene aardgasprojecten in uitvoering; een paar projecten zijn bijna voltooid, en één grootschalig aardgasproject (de pijplijn Algerije-Marokko-Spanje) voor elektriciteitsnetwerken zijn in het algemeen minder ver gevorderd; de meeste projecten bevinden zich nog in de studiefase of wachten nog op de nodige vergunningen. Informatie over de voortgang van deze projecten is te vinden in de bijlage. voltooid. De projecten onlangs is De Commissie heeft initiatieven ondernomen voor de totstandbrenging van samenwerkingsstructuren, met het oog op de aanwijzing van projecten van regionaal belang voor de belangrijkste betrokken regio's/gebieden in Midden- en Oost-Europa en het Middellandse-Zeegebied. 15 c) Financiering van uitvoerbaarheidsstudies en andere studies in verband met Trans- Europese projecten van wederzijds belang is mogelijk in het kader van het TEN- energieprogramma, voor zover de te bestuderen projecten duidelijke implicaties hebben voor de elektriciteits- en gasvoorziening van de Gemeenschap. Voor studies in verband met projecten voor energienetwerken van regionaal belang kan een beroep worden gedaan op de bijstandsprogramma's PHARE, TACIS en MEDA. d) Voor de financiering van investeringen voor projecten in de betrokken derde landen moet systematisch worden gestreefd naar mobilisering van de eigen middelen van de exploitanten en andere particuliere financieringsbronnen. Zo nodig kan de Commissie voorzien in specifieke bijstand (zoals in het geval van het PHARE-programma), leningen (EIB) of leningsgaranties (EIF), wanneer projecten voldoen aan de specifieke criteria van deze financiële instrumenten of instellingen en de betrokken derde landen er eveneens hoge prioriteit aan geven. Andere financiële instellingen, zoals de EBWO en de Wereldbank, kunnen ook worden betrokken bij dergelijke investeringen. Uit haar analyse van de externe dimensie van de energienetwerken trekt de Commissie vijf conclusies: e) De Commissie moet steun blijven geven ten behoeve van de uitvoering van een coherent energiebeleid in de betrokken derde landen (via het SYNERGY- energiebeleidsprogramma en de bijstandsprogramma's PHARE, TACIS en MEDA), hetgeen een essentiële voorwaarde is voor de rationele ontwikkeling van energienetwerken. f) Indien nodig zal de Commissie alle begeleidende politieke initiatieven nemen in het daartoe geschikte kader (Verdrag inzake het Energiehandvest, EG-Verdrag, TEN-richtsnoeren, en andere overeenkomsten) teneinde een gunstiger context te creëren voor de uitvoering van projecten voor energienetwerken van wederzijds (Trans-Europees) en regionaal belang in de betrokken derde landen. associatieovereenkomsten g) De Commissie zal de beschikbare communautaire programma's blijven gebruiken om de ontwikkeling van energienetwerken in de betrokken derde landen te ondersteunen. Dit kan met name op de volgende manieren gebeuren: 16 Studies in verband met projecten voor energienetwerken kunnen zo nodig worden gecofinancierd uit de TEN-begrotingslijn, in het geval van Trans- Europese projecten van wederzijds belang, en door de programma's PHARE, TACIS en MEDA, in het geval van projecten van regionaal belang. Investeringen in verband met projecten voor energienetwerken kunnen zo nodig worden gecofinancierd in de vorm van steun voor projecten die moeten worden uitgevoerd in landen die kandidaat zijn voor toetreding tot de Europese Unie (b. v. in het kader van het PHARE-programma). h) In voorkomend geval kan de Commissie, afhankelijk van de specifieke regels voor de afzonderlijke financiële instrumenten van de Gemeenschap (EIB-leningen en EIF-garanties) aanbevelen ten behoeve van projecten voor energienetwerken van wederzijds (Trans- Europees) en regionaal belang die in de betrokken derde landen moeten worden uitgevoerd. instrumenten, het gebruik van andere i) De Commissie verzoekt de regeringen van de Lid-Staten en van de betrokken derde landen nauw samen te werken bij, en zich in te spannen voor de ontwikkeling en de koppeling van energienetten op bredere schaal, teneinde de continuïteit van de energievoorziening, de economische en sociale cohesie en het functioneren van de interne markt te verbeteren en bij te dragen tot de verwezenlijking inzake concurrentievermogen, bescherming van het milieu, uitbreiding en externe samenwerking. van de Gemeenschap van de doelstellingen * * * 17 BIJLAGE 1 DE EXTERNE DIMENSIE VAN TRANS-EUROPESE ENERGIENETWERKEN I. LIJST VAN PROJECTEN VOOR ELEKTRICITEITSNETWERKEN VAN WEDERZIJDS BELANG De ontwikkeling van elektriciteitsverbindingen tussen de Gemeenschap en derde landen betreft drie gebieden: het Middellandse-Zeegebied, het Europese vasteland en Noord- Europa. Middellandse-Zeegebied d9 Griekenland-Turkije (*): dl3 Spanje-Marokko(*): [ Europese vasteland d2 Duitsland-Polen(**): d5 Italië-Zwitserland(*): d8 Griekenland - Balkanlanden(**): Verbindingen tussen beide landen via het Noordoostelijk deel van Griekenland; Eerste gedeelte (in Griekenland) uitvoering. : in Onderzeese kabelverbinding tussen het zuiden van Spanje en het Marokkaanse net; In uitvoering Versterking van de verbindingen tussen de beide landen; Uitvoerbaarheidsstudies. Versterking van de verbindingen tussen Noord-Italië en Zwitserland; Eerste lijn: in uitvoering. Tweede vergunningsprocedures. fase lijn: de van in van verbindingen Uitbreiding tussen Griekenland en, respectievelijk, Albanië, Bulgarije en ex-Joegoslavië, het herstel van de verbindingen met het noorden van ex- Joegoslavië en het UCPTE-net inbegrepen; Uitvoerbaarheidsstudies. ^% dl6 EU-Wit-Rusland-Rusland- Oekraïne(**): I Noord-Europa I d3 Duitsland-Noorwegen(*): dlO Verenigd Koninkrijk- Noorwegen(*): dll Nederland-Noorwegen(*): Ontwikkeling van verbindingen en een interface tussen het (uitgebreide) UCPTE- netwerk en de netwerken van derde landen inbegrip van de in Oost-Europa, met verplaatsing HVDC- omzettingstations die vroeger in bedrijf waren tussen Oostenrijk en Hongarije, Oostenrijk en de Republiek Tsjechië en Duitsland en de Republiek Tsjechië. van de Studie uitvoerbaarheidsstudies. voor interface en Onderzeese Noord-Duitsland Noorwegen (NORDEL). kabelverbinding tussen (UCPTE) en Zuid- Vergunningprocedures. van Verbinding Noordoost-/Oost- Engeland en het zuiden van Noorwegen (NORDEL) door middel van een zeekabel. Uitvoerbaarheidsstudies. Onderzeese kabelverbinding tussen het noordoosten van Nederland (UCPTE) en het zuiden van Noorwegen (NORDEL). Uitvoerbaarheidsstudies en onderzoek van de zeebodem. dl4 Verbinding rond de Oostzee: Duitsland-Polen-Rusland-Estland- Letland-Litouwen-Zweden-Finland- Denemarken-Wit-Rusland(*): Versterking en ontwikkeling van de verbindingen tussen de netten van deze landen door middel van bovengrondse kabels en/of onderzeese kabels. Uitvoerbaarheidsstudies. (*) Project van gemeenschappelijk belang, aangewezen op grond van de richtsnoeren voor TEN-energienetwerken. (**) Door de Commissie voorgesteld als project van gemeenschappelijk belang (zie COM(96)390). t3 d!5 Zweden-Noorwegen(**): Versterking van de verbindingen tussen de twee landen. Uitvoerbaarheidsstudies ningsprocedures. en vergun- (**) Door de Commissie voorgesteld als project van gemeenschappelijk belang (zie COM(96)390). lo DE EXTERNE DIMENSIE VAN TRANS-EUROPESE ENERGIENETWERKEN H. KAART VAN PROJECTEN VOOR ELEKTRICITEITSNETWERKEN VAN WEDERZIJDS BELANG 21 BIJLAGE II DE EXTERNE DIMENSIE VAN TRANS-EUROPESE ENERGIENETWERKEN I. LIJST VAN PROJECTEN VOOR AARDGASNETWERKEN VAN WEDERZIJDS BELANG De ontwikkeling van pijplijnverbindingen voor aardgas tussen de Gemeenschap en derde landen betreft drie hoofdverbindingen (Middellandse-Zeegebied, Oost-Europa, Noord-Europa) naar de drie belangrijkste externe productiegebieden (Algerije, Rusland, Noorwegen), waarvan de Gemeenschap afhankelijk is voor haar bevoorrading. De ontwikkeling van aanlandingsfaciliteiten voor vloeibaar aardgas (LNG) is een andere manier om de Gemeenschap met externe productiegebieden te verbinden. Verbinding Middellandse-Zeegebied h 4 Algerije-Spanje-Portugal- Frankrijk(*): h5 Algerije-Tunesië-Italië(*): Verbinding Oost-Europa f9 Oostenrijk-Hongarije(**): Aanleg van een nieuwe gasleiding voor de aanvoer vanuit Algerije via Marokko, in een eerste fase naar Spanje en Portugal en in een twee fase naar Frankrijk. Leiding Algerije-Marokko-Spanje Cordoba): in bedrijf sinds november 1996. Uitbreidingen naar het noordoosten en het noordwesten: uitvoerbaarheidsstudies en vergunningsprocedures. (tot Uitbreiding van de transportcapaciteit van de gasleiding door de Middellandse Zee naar Italië vanuit de Algerijnse velden. Eerste leiding: reeds verscheidene jaren in bedrijf. Tweede leiding: aanleg bijna voltooid. Verbinding tussen de netwerken van beide landen. Eerste leiding: sinds 1996 in bedrijf. Tweede leiding: uitvoerbaarheidsstudies. Zt- flO Oostenrijk-Slowakije(**): f12 Griekenland-Albanië(**): h6 Rusland-Oekraine-EU(*): h7 Rusland-Wit-Rusland-Polen- EU(*): hll Bulgarije-Griekenland(*): h 13 Duitsland-Republiek Tsjechië- Oostenrijk-Italië(**): de Verbinding ondergrondse opslagcapaciteit in Slowakije. van Oostenrijk met Aanleg bijna voltooid. Verbinding tussen de netwerken van beide landen. Uitvoerbaarheidsstudies. Uitbreiding van de transportcapaciteit vanuit de Russische velden naar de Europese Unie via de belangrijkste bestaande leiding door Oekraïne, Slowakije en de Tsjechische Republiek. Pijpleidingssysteem reeds verscheidene jaren in bedrijf. Investeringen voor verbeteringen zijn noodzakelijk. Aanleg van een tweede aanvoerleiding uit de Russische velden naar de Europese Unie via Wit-Rusland en Polen. Gedeelte in het oosten van Duitsland en het westen van Polen: sinds 1996 in bedrijf. Overige gedeelten: lopende vergunnings procedures of reeds in uitvoering. Verbetering van het gastransportnetwerk in Bulgarije voor de aanvoer van gas vanuit de Russische velden naar het gasnet in Griekenland. Eerste fase: opdracht is in 1996 gegeven. van Aanleg van een verbindingspijpleidingen tussen de Duitse, Tsjechische, Oostenrijkse Italiaanse gasnetten. systeem en in het westen van Eerste gedeelte Oostenrijk: in aanleg. Tweede gedeelte (de PENTA-hoofdleiding) in het centrale deel van Oostenrijk: uitvoerbaarheidsstudies. 23 hl4 Rusland-Oekraïne-Slowakije- Hongarije-Slovenië-Italië(**): Aanleg van een nieuwe gaspijpleiding van de Russische gasvelden tot aan Italië. Uitvoerbaarheidsstudies. Verbinding in Noord-Europa hl Noorwegen-Frankrijk(**): h3 Noorwegen-Den em a rken-Zweden- Finland-Rusland-Baltische Staten(**): Aanleg van een vierde gaspijpleiding vanaf de Noorse gasvelden (Noordzee) tot aan het Europese vasteland. In uitvoering. Opzet en ontwikkeling van verbindingen tussen de netten van deze landen met het oog op de totstandkoming van een geïntegreerd gasnetwerk. Uitvoerbaarheidsstudies. LNG-aanlandingsterminals e4 Spanje(*): e5(a) Portugal^*): e6 Griekenland(*): • • • LNG-terminal van Huelva (uitbreiding bestaande terminal). Inbedrijf sinds 1996. LNG-terminal van Cartagena (uitbreiding bestaande terminal) Pre-uitvoerbaarheidsstudies. LNG-terminal in Galicië (nieuwe terminal). Project uitgesteld. LNG-terminal Atlantische kust terminal) (nieuwe Uitvoerbaarheidsstudies. LNG-terminal in Attica (nieuwe terminal). In aanbouw. *4 g3 Frankrijk(*): g4 Italië(*): LNG-terminal in West-Frankrijk (uitbreiding bestaande terminal). Pre-uitvoerbaarheidsstudies. bouw van een nieuwe LNG-terminal met het oog op de diversifiëring van de voorziening, met name ten behoeve van de elektriciteits opwekking. Vergunningsprocedures. (*) Project van gemeenschappelijk belang, aangewezen op grond van de richtsnoeren voor TEN-energienetwerken. (**) Door de Commissie voorgesteld als project van gemeenschappelijk belang (zie COM(96)390). -2 S' DE EXTERNE DIMENSIE VAN TRANS-EUORPESE ENERGIENETWERKEN IL KAART VAN PROJECTEN VOOR AARDGASNETWERKEN VAN WEDERZIJDS BELANG Bestaande netwerken Trans-Europese projecten van wederzijds belang Andere Trans-Europese projecten ^ *6 BIJLAGE m DE EXTERNE DIMENSIE VAN TRANS-EUROPESE ENERGIENETWERKEN OVERZICHT VAN DE MOGELIJKHEDEN VOOR FINANCIËLE STEUN VAN DE GEMEENSCHAP TER BEVORDERING VAN HET ENERGIEBELEID EN VAN PROJECTEN VOOR ENERGIENETWERKEN IN DERDE LANDEN MÜÖRWEGEMBN ZWÏTS1ELAND llllPfê LMOE (mi>v, de Baftiscbe Staten) 1ÏÜ1 MIDDEL- LAHDSE* 2EBGEBÏEÖ Ondersteuning van de uitvoering van het energiebeleid: • Initiatieven van de Gemeenschap • Initiatieven van derde landen Cofinanciering van studies: • Voor TEN-projecten van wederzijds belang • Voor netwerkprojecten van regionaal belang Financiering van inves teringen: • Steun • Leningen • Garanties voor leningen ten behoeve van grensoverschrijdende projecten in naburige landen. SYNERGY SYNERGY SYNERGY PHARE TACIS MEDA TEN TEN TEN TEN PHARE TACIS MEDA PHARE EIB EIF EIB EIF EIB EIF EIF 2 1 ISSN 0254-1513 COM(97) 125 def. DOCUMENTEN NL 12 11 Catalogusnummer : CB-CO-97-120-NL-C ISBN 92-78-17495-5 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg


title: REGLAMENTO (CE) N° 568/97 DE LA COMISIÓN de 26 de marzo de 1997 por el que se fijan los tipos de las restituciones aplicables a determinados productos lácteos exportados en forma de mercancías no incluidas en el Anexo II del Tratado

eurovoc_concepts:
butter
export refund
powdered milk


title: KOMMISSIONENS FÖRORDNING (EG) nr 559/97 av den 26 mars 1997 om leverans av vitsocker som livsmedelsbistånd

eurovoc_concepts:
Uganda
award of contract
food aid
white sugar


title: RÈGLEMENT (CE) N° 566/97 DE LA COMMISSION du 26 mars 1997 fixant les droits à l'importation dans le secteur du riz

eurovoc_concepts:
CCT duties
import
product quality
rice
third country


title: SKRIFTLIG FORESPØRGSEL nr. 1210/97 af Peter SKINNER til Kommissionen. Drøftelse af metodologien for costbenefitanalyser i Kommissionen

eurovoc_concepts:
European Commission
application of EU law
cost-benefit analysis
impact study
invitation to tender
provision of services
public contract
self-employed person

formats: html print


title: REGULAMENTO (CE) Nº 558/97 DA COMISSÃO de 26 de Março de 1997 que fixa as restituições à exportação no sector do leite e dos produtos lácteos

eurovoc_concepts:
export refund
milk
milk product


title: SCHRIFTLICHE ANFRAGE Nr. 1155/97 von Wolfgang KREISSL- DÖRFLER an die Kommission. Verwendung der Gelder für das Europäische Jahr gegen Rassismus

eurovoc_concepts:
Germany
administrative formalities
distribution of EU funding
non-governmental organisation
racism
regions of Germany


title: KOMMISSIONENS FÖRORDNING (EG) nr 568/97 av den 26 mars 1997 om fastställande av bidragssatserna för vissa mjölkprodukter som exporteras i form av varor som inte omfattas av bilaga II till fördraget


title: Kommissionens förordning (EG) nr 574/97 av den 26 mars 1997 om ny fördelning av importrättigheter enligt förordning (EG) nr 1382/96 om öppnande och förvaltning av tullkvoter för import av fryst nötkött avsett för bearbetning

eurovoc_concepts:
beef
customs duties
food processing
frozen product
import
tariff quota

formats: html pdfa1b print


title: PERGUNTA ESCRITA n. 1146/97 do Deputado Andrea MANZELLA à Comissão. Carácter vinculativo do direito comunitário em matéria de concorrência

eurovoc_concepts:
EU law - national law
application of EU law
competition
enforcement of ruling
primacy of EU law
public order


title: Voorstel voor een VERORDENING (EG) VAN DE RAAD tot beëindiging van de anti-dumpingprocedure betreffende de invoer van kogellagers met een grootste uitwendige diameter van meer dan 30 mm, van oorsprong uit Japan en tot intrekking van de op deze invoer ingestelde anti- dumpingmaatregelen

eurovoc_concepts:
Japan
anti-dumping duty
anti-dumping legislation
bearing
import
originating product

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN il * Brussel, 26. 03. 1997 COM(97)134 def. Voorstel voor een VERORDENING (EG) VAN DE RAAD tot beëindiging van de anti-dumpingprocedure betreffende de invoer van kogellagers met een grootste uitwendige diameter van meer dan 30 mm, van oorsprong uit Japan en tot intrekking van de op deze invoer ingestelde anti-dumpingmaatregelen (door de Commissie ingediend) TOELICHTING 1. Hierbij doen wij u een voorstel toekomen voor een Verordening van de Raad tot beëindiging van de anti-dumpingprocedure betreffende de invoer van kogellagers met een grootste uitwendige diameter van meer dan 30 mm, van oorsprong uit Japan en tot intrekking van de op deze invoer ingestelde anti-dumpingrechten. 2. Bijgaand voorstel is het resultaat van een tussentijds nieuw onderzoek van de anti- dumpingmaatregelen die momenteel van toepassing zijn op de invoer in kwestie. De communautaire bedrijfstak had hiertoe een verzoek ingediend en het nieuwe onderzoek werd in maart 1995 ingeleid. 3. Bij het onderzoek stelden de diensten van de Commissie vast dat hoewel de communautaire bedrijfstak nog niet volledig is hersteld van de precaire situatie in het verleden, de invoer in kwestie, op zich genomen, geen aanmerkelijk schadelijke invloed heeft op de situatie van de communautaire bedrijfstak. De argumenten in het door de communautaire bedrijfstak ingediende verzoek om een tussentijds nieuw onderzoek die ertoe strekten dat de bestaande maatregelen ontoereikend waren om de toegenomen schade te compenseren worden derhalve weerlegd. Volgens de diensten van de Commissie spruit de precaire situatie van de communautaire bedrijfstak veeleer voort uit de invoer uit andere derde landen en de Japanse produktie in de Gemeenschap. 4. Voorts achten de diensten van de Commissie het niet waarschijnlijk dat intrekking van de bestaande anti-dumpingmaatregelen een situatie zou scheppen waarin deze invoer opnieuw aanmerkelijke schade zou berokkenen. 5. Met het oog op het bovenstaande en aan de hand van het tussentijds nieuw onderzoek van de bestaande anti-dumpingmaatregelen met betrekking tot de invoer van het produkt in kwestie van oorsprong uit Japan stelt men vast dat de anti dumpingprocedure ten aanzien van bovengenoemde invoer moet worden beëindigd en dat de bestaande anti-dumpingmaatregelen moeten worden ingetrokken. A Voorstel voor een VERORDENING (EG) VAN DE RAAD tot beëindiging van de anti-dumpingprocedure betreffende de invoer van kogellagers met een grootste uitwendige diameter van meer dan 30 mm, van oorsprong uit Japan en tot intrekking van de op deze invoer ingestelde anti-dumpingmaatregelen DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, Gelet op Verordening (EG) nr. 384/96 van 22 december 1995 betreffende beschermende maatregelen tegen invoer met dumping uit landen die geen lid zijn van de Europese Gemeenschap1, inzonderheid op de artikelen 9 en 11, lid 3, Gelet op het voorstel van de Commissie dat na overleg in het kader van het Raadgevend Comité werd ingediend, 1 PB nr. L 56, 6. 3. 1996, blz. 1, laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr 2331/96 van de Raad, PB nr. L 317, 6. 12. 96, blz. 1. X. Overwegende hetgeen volgt: A. PROCEDURE (1. ) In juni 1994 ontving de Commissie een verzoek voor een tussentijds nieuw onderzoek van de definitieve anti-dumpingmaatregelen die waren ingesteld bij Verordening (EEG) nr. 2849/922 tot wijziging van het bij Verordening (EEG) nr. 1739/853 ingestelde definitieve anti-dumpingrecht op de invoer van kogellagers met een grootste uitwendige diameter van meer dan 30 mm, (hierna "LBB's" genoemd) van oorsprong uit Japan. Dit verzoek was ingediend door de Federation of European Bearing Manufacturers' Association (FEB MA) namens de communautaire producenten die gezamenlijk een belangrijk deel van de totale communautaire produktie van LBB's voor hun rekening nemen. (2. ) In het verzoek werd betoogd dat de bestaande maategelen niet of niet langer toereikend zijn om de dumping tegen te gaan die schade berokkent en dat zowel de dumping als de hieruit voortvloeiende schade zouden zijn toegenomen. 2PBnr. L 286, 1. 10. 92, blz. 2. 3PBnr. L 167, 27. 6. 1985, blz. 3. (3. ) Overwegende dat er voldoende bewijsmateriaal was om overeenkomstig artikel 11, lid 3, van Verordening (EG) nr. 3283/94 van de Raad inzake beschermende maatregelen tegen invoer met dumping uit landen die geen lid zijn van de Europese Gemeenschap4, de inleiding van een tussentijds nieuw onderzoek te openen, publiceerde de Commissie op 23 maart 19955 een bericht van inleiding van een tussentijds nieuw onderzoek van de anti-dumpingmaatregelen die van toepassing zijn op de invoer van LBB's van oorsprong uit Japan. (4. ) De Commissie bracht de haar bekende communautaire producenten, de importeurs en de Japanse producenten alsmede de vertegenwoordigers van Japan op de hoogte van de opening van het onderzoek en gaf de betrokken partijen de gelegenheid hun standpunt schriftelijk bekend te maken en te verzoeken om te worden gehoord. 4 PB nr. L 349, 31. 12. 1994, blz. 1, vervangen bij Verordening (EG) nr. 384/96 van de Raad van 22 december 1995. 5PBnr. C 71, 23. 3. 95, blz. 3. (5. ) De Commissie verzamelde alle gegevens die zij noodzakelijk achtte voor het onderzoek en verifieerde deze. (6. ) Het onderzoektijdvak in deze procedure bestreek de periode van 1 januari 1994 tot en met 31 december 1994. Om de trends te analyseren van de factoren die werden onderzocht om te bepalen of de communautaire bedrijfstak schade wordt berokkend door de invoer in kwestie werd de periode van 1 januari 1991 tot en met 31 december 1994 gekozen. (7). Voor de analyse van de schade en om ervoor te zorgen dat de voor de bij punt 6 genoemde periode verzamelde gegevens met elkaar konden worden vergeleken, werden gegevens voor de Gemeenschap van vijftien toegepast, zelfs voor de periode voorafgaand aan de uitbreiding van de Gemeenschap met Zweden, Finland en Oostenrijk. (8. ) Als gevolg van het grote aantal zeer uiteenlopende types van het onderzochte produkt en de hieruit voortvloeiende complexiteit van de beoordeling van de schade en van het oorzakelijk verband overschreed het onderzoek de gebruikelijke duur. (9) De communautaire bedrijfstak namens welke het verzoek voor een tussentijds nieuw onderzoek werd ingediend is samengesteld uit de volgende producenten: SKF France S. A. (Frankrijk); SKS Industrie SpA. (Italië); SKF Espanola S. A. (Spanje); SKF Deutschland GmbH. (Duitsland); SKF (UK) Ltd. "( Verenigd Koninkrijk); FAG Kugelfischer (Duitsland); FAG Cuscinetti SpA (Italië); Umbra Cuscinetti SpA (FAG (Italië); ROL Rolamentos Portugueses SARL (Portugal) en SNR Roulements (Frankrijk) (10. ) Tijdens het onderzoektijdvak voerden de volgende bedrijven LBB's uit van Japan naar de Europese Gemeenschap en verleenden zij hun medewerking aan het nieuw onderzoek van de Commissie : Sapporo Precision Ltd; NTN Corporation Ltd. ; Nankai Seiko Co. Ltd. ; Nachi-Fujikoshi Corp. ; Koyo Seiko Co. Ltd. ; NSKLtd. ; Inoue Jikuuke Kogyo Ltd; Izumoto Seiko Co. Ltd. ; Nakai Bearings Co. Ltd. ; Tottori Yamakei Bearing Seisakusho Ltd. ; Wada Seiko Ltd. ; Fujino Iron Works Ltd. ; and NSK Micro Precision Ltd. (11. ) De volgende niet-verbonden importeur verleende medewerking aan de Commissie in dit onderzoek: I. S. O. Import Standard Office (Frankrijk). (12. ) Voorts dienden talloze eindgebruikers commentaar in; hiermee werd rekening gehouden wanneer dit vergezeld was van bewijsmateriaal. B. BETROKKEN PRODUCT EN SOORTGELIJK PRODUCT (13. ) Het betreft kogellagers met een grootste uitwendige diameter van meer dan 30 mm, vallende onder GN-code nr. 84821090, van oorsprong uit Japan. De voornaamste toepassing van LBB's is als tussenprodukt voor de assemblage van produkten als motorvoertuigen, elektrische apparatuur, machinegereedschap, apparatuur voor de bouw, de ruimtevaart en de landbouw en militair materieel. (14. ) In Japan en in de Gemeenschap worden LBB's voornamelijk verkocht aan twee categorieën klanten, namelijk industriële gebruikers en distributeurs. (15) Geconstateerd werd dat de in Japan geproduceerde, op de binnenlandse markt van dit land verkochte en naar de Gemeenschap uitgevoerde LBB's en de door de communautaire producenten vervaardigde, op de communautaire markt verkochte LBB's soortgelijke fysieke kenmerken en toepassingen hadden. Ze werden derhalve overeenkomstig Artikel l,lid 4, van Verordening (EG) nr. 384/96 van de Raad als soortgelijk produkt beschouwd. C. DEFINITIE VAN DE COMMUNAUTAIRE BEDRIJFSTAK (16. ) Voor de toepassing van de verordening6 die aan een nieuw onderzoek wordt onderworpen, worden de Japanse bedrijven die in de Gemeenschap produceren niet als onderdeel van de communautaire bedrijfstak beschouwd in de zin van artikel 4, lid 1, onder a) van Verordening (EG) nr. 384/96. Deze aanpak werd gerechtvaardigd door het feit dat deze bedrijven Overwegingen 24-25. verbonden zijn met exporteurs van het onderzochte product uit Japan. Deze bedrijven verkopen hun gehele productie aan verkoopfilialen in de Gemeenschap die eveneens verbonden zijn met exporteurs uit Japan en zich tevens bezig houden met de verkoop van ingevoerde LBB's van oorsprong uit Japan. Onder deze omstandigheden zouden de producerende bedrijven in de Gemeenschap derhalve voordeel kunnen halen uit oneerlijke handelspraktijken. Er werd van uitgegaan dat deze producenten geen gewone communautaire producenten zijn maar veeleer fungeren als aanvullende leveranciers voor de exporteurs die van dumping worden beschuldigd. (17. ) Een van de bovengenoemde communautaire producenten had vóór het verstrijken van de door de Commissie vastgestelde termijn geen antwoord gegeven op de vragenlijst van de Commissie. Wegens dit gebrek aan medewerking werd het betreffende bedrijf uitgesloten van de communautaire bedrijfstak zoals omschreven in de klacht en derhalve van de vaststelling van schade door de Commissie in het kader van dit onderzoek. In het verdere onderzoek verwijst de term communautaire bedrijfstak naar de communautaire producenten die hun medewerking hebben verleend en zich achter de klacht hebben geschaard. Hun gezamenlijke productie van LBB's vormt een groot deel van de totale communautaire produktie in de zin van artikel 4, lid 1, van Verordening (EG) nr. 384/96. 10 D. SCHADE Verbruik (18. ) Tussen 1991 en 1994 steeg het verbruik van LBB's in de Europese Gemeenschap van vijftien, van ongeveer 409 miljoen stuks tot ongeveer 513 miljoen stuks. Dit is een stijging van ongeveer 25 %. Deze groei van de markt is het resultaat van de invloed van de algemene conjunctuurcyclus op de LBB markt, waardoor de omvang van deze markt varieert afhankelijk van de algemene activiteit bij de gebruikers van LBB's. il Omvang en marktaandeel van de invoer (19. ) Tussen 1991 en het onderzoektijdvak daalde de invoer van LBB's van oorsprong uit Japan, in ton, van 10. 225 ton tot 7. 872 ton, dat wil zeggen met 23%. De verkoop in de Gemeenschap van LBB's van oorsprong uit Japan, uitgedrukt in stuks, daalde van 30,6 miljoen stuks tot 29,8 miljoen stuks, dat wil zeggen met 2,3 % in dezelfde periode. (20. ) Tengevolge van deze daling van de verkoop en in tegenstelling tot de beweringen van de communautaire bedrijfstak, is het marktaandeel van de invoer in kwestie gestaag gedaald. Dit marktaandeel, dat in 1991 nog 7,7% bedroeg, was in 1994 gedaald tot 5,9%. 12 Prijs bij invoer (21. ) De prijzen die voor bepaalde types waren aangerekend door een representatieve selectie van de Japanse producenten die gegevens hadden verstrekt met betrekking tot de verkoopprijs, werden vergeleken met de prijzen die voor gelijke types van de communautaire producenten werden aangerekend, per categorie afnemer in vier Lid staten (Duitsland, het VK, Frankrijk en Italië). Gezien hun totale omvang en overeenkomstig eerdere onderzoeken met betrekking tot kogellagers, werden deze markten als representatief beschouwd voor de situatie in de gehele Gemeenschap. Uitgaande van deze analyse werd vastgesteld dat er sprake is van enige onderbieding door de Japanse invoer zoals was vastgesteld in de verordening die nu opnieuw wordt onderzocht. 7 Het werd echter niet passend geacht hieruit enige conclusies te trekken omdat de betrokken Japanse bedrijven slechts een beperkt aantal types die identiek of rechtstreeks vergelijkbaar zijn met die welke door de communautaire producenten worden vervaardigd, verkopen in hoeveelheden die toereikend zijn voor een deugdelijke vergelijking met de Europese producenten. Onder deze omstandigheden zijn, evenals in de verordening die opnieuw wordt onderzocht, voor de betrokken bedrijven geen individuele marges van prijsonderbieding vastgesteld. 7 Overweging 28. 13 Situatie van de communautaire bedrijfstak Verkoop en marktaandeel (22. ) De verkoop van in de Gemeenschap door communautaire producenten vervaardigde LBB's steeg van 190 miljoen stuks tot 200 miljoen stuks tussen 1991 en het onderzoektijdvak, dat wil zeggen met 5,3%. Het marktaandeel van de communautaire bedrijfstak daalde niettemin in dezelfde periode van 46,6% tot 39,1%, hetgeen de sterke stijging in het verbruik weerspiegelt. Prijzen (23. ) De communautaire bedrijfstak voerde aan dat de onderbieding of de lagere prijzen van de kant van de Japanse exporteurs een druk op de prijzen tot gevolg had die de LBB-producenten in de Europese Gemeenschap ertoe dwong hun prijzen te verlagen om hun marktaandeel te beschermen, hetgeen belangrijke financiële kosten met zich bracht. Volgens de communautaire bedrijfstak zou deze onderbieding hen ervan hebben weerhouden prijsverhogingen door te voeren gedurende 1994, een periode waarin de economie na de recessie weer aantrok. 14 (24. ) Voor de types waarvan de omzet 50% vertegenwoordigde van de totale omzet in de Europese Gemeenschap werd de evolutie van de prijzen tussen 1991 en het eind van het onderzoektijdvak (1994) in de Europese Gemeenschap van de door de communautaire producenten verkochte LBB's per categorie afnemer in Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Italië uitvoerig geanalyseerd. Zo werd geconstateerd dat de prijzen tussen 1991 en 1994 gemiddeld (verkopen aan alle categorieën afnemers) met 1,74% waren gedaald. In de periode 1991-1994 liepen de prijzen met gemiddeld 0,17% terug. Per categorie afnemer bleek de verkoop aan grote industriële producenten, die het grootste deel van de totale omzet van de communautaire producenten vertegenwoordigen, in de periode 1991-1994 met 1,49% en in de periode 1993-1994 met 0,16% te zijn gedaald. Voor verkopen aan distributeurs toonde de periode 1991-1994 een prijsdaling van 2,33% en de periode 1993-1994 van 0,18%. 15 (25. ) Omdat de verkoop van de communautaire bedrijfstak in omvang was gestegen, waardoor de produktiekosten omlaag gingen, kon de communautaire bedrijfstak profiteren van de stabiele prijzen. De Commissie is in ieder geval van mening dat de zeer beperkte prijsonderbieding geen belangrijke neerwaartse druk heeft uitgeoefend op de communautaire bedrijfstak. Dit werd geschraagd door het feit dat de gewogen gemiddelde prijs van LBB's van Japanse oorsprong die in de Gemeenschap werden verkocht, tijdens het onderzoektijdvak voor het vaststellen van de schade aanzienlijk was gestegen. Winstgevendheid (26. ) Volgens de communautaire bedrijfstak hadden de prijsonderbieding en de hieruitvoortvloeiende prijsontwikkeling belangrijke gevolgen voor de financiële resultaten. Een analyse van de gegevens die door de communautaire producenten werden verstrekt in verband met dit onderzoek toont evenwel aan dat de winstgevendheid voor het produkt in kwestie, exclusief buitengewone inkomsten of kosten, verbeterd is, namelijk van een verlies van 12% in 1991 tot een winst van 4% in 1994, hetgeen betekent dat zich in 1994 een herstel begon af te tekenen. 16 Produktie, capaciteit en bezettingsgraadbenutting (27. ) Tussen 1991 en 1994 steeg de produktie van de communautaire bedrijfstak van 216 miljoen stuks tot 262 miljoen stuks, dat wil zeggen met 20%. In dezelfde periode daalde de productiecapaciteit van de communautaire bedrijfstak, uitgedrukt in tonnen, met 4,6% en vertoonde de bezettingsgraad, eveneens uitgedrukt in tonnen, een lichte daling van 76,9% tot 76,2%. Werkgelegenheid (28. ) Tussen 1991 en het onderzoektijdvak daalde de werkgelegenheid in de communautaire bedrijfstak van 9. 238 tot 6. 482 arbeidsplaatsen, dat wil zeggen met 30%. Hierbij moet worden aangetekend dat de meeste communautaire producenten tijdens het tijdvak in kwestie belangrijke herstructureringen hadden doorgevoerd om de algemene productiviteit te verhogen. Uit publieke verklaringen van belangrijke communautaire producenten bleek dat deze herstructurering noodzakelijk was om een oplossing te vinden voor structurele problemen en ten einde de produktiviteit op lange termijn te verhogen. Een vergelijking van de ontwikkeling van de capaciteit, de bezettingsgraad en de productie toont aan dat dit doel ook werd bereikt - een feit dat wordt weerspiegeld in de verbeterde winstgevendheid. 17 Conclusie inzake schade (29. ) Uit de analyse van bovengenoemde schadefactoren, zoals de winstgevendheid van de communautaire bedrijfstak en de verkopen, blijkt dat deze een positieve trend vertonen, terwijl factoren zoals werkgelegenheid, capaciteit en bezettingsgraad een negatieve ontwikkeling laten zien. Uit bovengenoemde trend blijkt dat, hoewel de winstgevendheid van de communautaire bedrijfstak een stijgende lijn vertoont, deze bedrijfstak zich nog niet geheel heeft hersteld van de precaire situatie in het verleden. E. OORZAKELIJK VERBAND 30. ) De communautaire bedrijfstak voerde aan dat de invoer uit Japan een schadelijke invloed had op zijn resultaten, dat wil zeggen dat deze beter zouden zijn geweest indien de bedrijfstak zich niet gedwongen had gezien zijn prijzen te verlagen om het hoofd te kunnen bieden aan de prijzen van de Japanse exporteurs. 18 (31. ) Overeenkomstig de bepalingen van Verordening (EG) nr. 384/96 heeft de Commissie dan ook onderzocht of de omvang en de prijzen van de betrokken invoer de situatie van de communautaire bedrijfstak zodanig hebben beïnvloed dat de gevolgen in de zin van artikel 3, lid 6, van Verordening (EG) nr. 384/96 als aanmerkelijk kunnen worden beschouwd. In dit onderzoek werd nagegaan of eventuele gevolgen voor de communautaire bedrijfstak niet veroorzaakt werden door andere facoren dan die welke werden toegeschreven aan de betrokken invoer. (32. ) De uitvoerige analyse van de prijzen die werden gehanteerd door de communautaire producenten in het onderzoektijdvak, zoals hierboven beschreven, toont aan dat de invoer in kwestie geen belangrijke gevolgen had voor de prijzen die werden toegepast door de communautaire producenten en derhalve ook niet voor hun financiële resultaten of andere reeds opgesomde factoren. 19 (33. ) Ten tweede dient erop te worden gewezen dat de invoer uit Japan, zowel in absolute cijfers als wat het marktaandeel betreft, tijdens het onderzoektijdvak is gedaald. Het marktaandeel van de communautaire bedrijfstak daalde weliswaar eveneens maar de daling van het marktaandeel van de Japanse invoer was percentueel gezien scherper dan die van de communautaire bedrijfstak. Vastgesteld wordt derhalve dat de communautaire bedrijfstak, in tegenstelling tot wat zijn vertegenwoordigers beweren, geen marktaandeel verloor aan de Japanse invoer. (34. ) Ten derde werd het gehele onderzoektijdvak gekenmerkt door belangrijke invoer uit andere landen dan Japan; het marktaandeel van deze derde landen steeg van 25% in 1991 tot 33,4% in 1994. (35. ) Ten vierde was het aandeel van de Japanse bedrijven die in de Gemeenschap produceren en verbonden zijn met de exporteurs die in deze procedure worden genoemd, gedurende het tijdvak zeer belangrijk. Het steeg namelijk van 19% in 1991 tot 20,9% in 1994 en was aanzienlijk hoger dan dat van de betrokken invoer. 20 (36. ) Ten vijfde voerde de communautaire bedrijfstak aan dat hij, verzwakt door eerdere dumping, in een periode waarin de economie weer aantrok niet kon voldoen aan de vraag en, om in nieuwe capaciteit te kunnen investeren, meer winst moest boeken dan tijdens het onderzoek was geregistreerd. Het verlagen van de kosten wordt in het bedrijfsleven echter als een gewone beleidsmaatregel beschouwd des te meer wanneer de economie een depressie doormaakt. Anderzijds is het normaal om tijdens een groeiende markt de capaciteit te verhogen en dit te financieren uit de normale financiële bronnen. Deze capaciteitsbeperking moet derhalve niet worden toegeschreven aan de invoer in kwestie, temeer omdat de omvang van deze invoer sterker daalde dat de capaciteitsbeperking op de communautaire bedrijfstak. (37. ) Tot slot dient wat de daling van de werkgelegenheid betreft, te worden opgemerkt dat tijdens het onderzoek was gebleken dat de meeste communautaire producenten belangrijke herstructuringen hadden doorgevoerd om de algehele produktiviteit te verhogen. Uit publieke verklaringen van belangrijke communautaire producenten blijkt dat deze herstructureringen als noodzakelijk werden beschouwd om structurele gebreken op te lossen en de produktiviteit op lange termijn te verhogen. Een vergelijking van de ontwikkeling van de capaciteit, de bezettingsgraad en de produktie toont aan dat dit doel werd bereikt- een feit dat weerspiegeld wordt in de verbeterde winstgevendheid. 21 Conclusie ten aanzien van het oorzakelijk verband (38. ) Gezien het bovenstaande wordt vastgesteld dat de invoer in kwestie op zich geen aanmerkelijke schade heeft berokkend aan de communautaire bedrijfstak. De argumenten die in het door de communautaire bedrijfstak ingediende verzoek tot een tussentijds nieuw onderzoek werden uiteengezet, namelijk dat de bestaande maatregelen ontoereikend waren om de toegenomen schade te compenseren, worden derhalve van de hand gewezen. De precaire situatie van de communautaire bedrijfstak is veeleer het gevolg van de invoer van andere derde landen en de Japanse produktie in de Gemeenschap. F. WAARSCHIJNLIJKE GEVOLGEN VAN DE INTREKKING VAN DE MAATREGELEN DIE VAN KRACHT ZIJN (39. ) Zoals hierboven uiteengezet, blijkt uit de feiten dat de maatregelen waarop het nieuwe onderzoek betrekking heeft, tot gevolg hebben gehad dat de schadelijke invloed van de invoer in kwestie nu niet groot genoeg meer is om als aanmerkelijk in de zin van artikel 3, lid 6, van Verordening (EG) nr. 384/96 te worden beschouwd. 22 (40) De communautaire bedrijfstak voerde aan dat wanneer de maatregel die momenteel van kracht is zou worden ingetrokken, zich waarschijnlijk opnieuw aanmerkelijke schade zou voordoen als gevolg van de invoer in kwestie. De communautaire bedrijfstak baseert zijn argumenten op de volgende overwegingen: in de eerste plaats steeg de invoer uit Japan in absolute cijfers na het onderzoektijdsvak, waardoor de prijzen omlaag werden gedrukt. Ondanks de informatie die door de communautaire bedrijfstak werd ingediend, kan op basis van de beschikbare feiten niet worden geconcludeerd dat een toename van de invoer de ontwikkeling van het marktaandeel en de prijzen van de communautaire bedrijfstak in belangrijke mate zal beïnvloeden. Op de tweede plaats kan niet worden geconcludeerd dat de invoer in kwestie een voortdurend schadelijk effect zal hebben omdat deze invoer slechts een relatief gering marktaandeel vertegenwoordigt en de Japanse producenten die in de Gemeenschap zijn gevestigd over een belangrijk marktaandeel beschikken. In dit opzicht dient erop te worden gewezen dat er sprake is van, ten eerste, een dalend marktaandeel van de Japanse invoer, ten tweede, een toename van de invoer uit andere landen dan Japan en, ten derde, een belangrijk en stabiel marktaandeel van Japanse producenten in de Gemeenschap. 23 (41. ) Gezien deze economische trends en de bovenstaande conclusie dat de gevolgen van de Japanse invoer voor de situatie van de communautaire bedrijfstak tijdens het onderzoektijdvak niet belangrijk waren en dat de communautaire bedrijfstak zijn financiële resultaten weer enigszins heeft kunnen verbeteren, is de Commissie van oordeel dat het niet waarschijnlijk is dat het intrekken van de anti- dumpingmaatregelen die momenteel van kracht zijn een situatie zou creëren waarin deze invoer aanmerkelijke schade zou berokkenen. (42. ) Uit officiële cijfers blijkt verder dat wat de situatie van de exporteurs betreft, de produktiecapaciteit van kogellagers in Japan van 1990 tot 1994 stabiel is gebleven en vervolgens als gevolg van de stijgende vraag over de gehele wereld toenam, zodat bovenstaande conclusie wordt bevestigd. 24 (43. ) Wat de marktomstandigheden betreft, dient er nogmaals op te worden gewezen dat de situatie van de communautaire bedrijfstak op de markt voor LBB's in 1994 een zeker herstel doormaakte. Dit heeft geleid tot meer winstgevendheid. Deze ontwikkeling hield aan en verbeterde nog na het onderzoektijdvak, zoals bleek uit de algemene resultaten van de belangrijkste communautaire producenten die in 1995 werden gepubliceerd. Het ziet er niet naar uit dat deze situatie zal veranderen als gevolg van de intrekking van de huidige matregelen. G. DUMPING (44. ) Met het oog op bovenstaande conclusie werd het niet nodig geacht na te gaan of de producten in kwestie met dumping werden ingevoerd en, indien dit het geval zou zijn, of de dumpingmarge al dan niet was gestegen, omdat dit niet van belang was voor bovenstaande analyse en derhalve niet van invloed zou zijn op de conclusies. 25 H. CONCLUSIE (45. ) Gezien bovenstaande bevindingen is de Commissie van oordeel dat het resultaat van het tussentijds nieuw onderzoek van de anti-dumpingmaatregelen die momenteel van kracht zijn met betrekking tot de invoer van LBB's van oorsprong uit Japan, ertoe strekt dat de anti-dumpingprocedure met betrekking tot bovengenoemde invoer dient te worden beëindigd en dat de anti-dumpingmaatregelen die van kracht zijn moeten worden ingetrokken. (46. ) De Commissie bracht de betrokken partijen met inbegrip van de communautaire bedrijfstak, op de hoogte van haar bevindingen. Na door de Commissie op de hoogte te zijn gebracht van bovenstaande feiten, bevindingen en conclusies hebben de vertegenwoordigers van de communautaire bedrijfstak verdere opmerkingen, zowel schriftelijk als mondeling, ingediend met betrekking tot de gevolgen van de Japanse invoer in kwestie voor de communautaire bedrijfstak. De Commissie is echter van oordeel dat deze opmerkingen geen reden zijn om bovenstaande conclusies in te trekken. Een aantal Lid-Staten tekende bezwaar aan tegen deze aanpak. 26 HEEFT DE VOLGENDE VERORDENING VASTGESTELD : Artikel 1 De anti-dumpingprocedure betreffende de invoer van kogellagers met een grootste uitwendige diameter van meer dan 30mm van GN-code Nr. 8482 10 90, van oorsprong uit Japan, wordt beëindigd en de bij Verordening (EEG) nr. 2849/92 op deze invoer ingestelde anti-dumpingmaatregelen worden hierbij ingetrokken. Artikel 2 Deze Verordening treedt in werking op de dag volgende op die van haar bekendmaking in het Publikatiehlad van de Europese Gemeenschappen. Deze verordening is verbindend in al haar onderdelen en is rechtstreeks toepasselijk in elke Lid-Staat. Gedaan te Brussel, Voor de Raad 27 ISSN 0254-1513 COM(97) 134 def. DOCUMENTEN NL 02 11 Catalogusnummer : CB-CO-97-122-NL-C ISBN 92-78-17517-X Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg ^