title: Πρόταση για απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη σύναψη εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας πρωτοκόλλου της Σύμβασης του 1979 για τη διασυνοριακή μεταφορά ρύπανσης σε μεγάλες αποστάσεις με θέμα την περαιτέρω μείωση των εκπομπών του θείου

eurovoc_concepts:
EU action
EU law
air quality
sulphur
transfrontier pollution

formats: html pdf pdfa1b print

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 12. 03. 1997 COM(97) 88 τελικό 97/0105 (SYN) 97/0107 (CNS) Ανακοίνωση προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο περί της κοινοτικής στρατηγικής για την καταπολέμηση της όξινης βροχής Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με την μείωση της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο και για την τροποποίηση της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ Πρόταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη σύναψη εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας πρωτοκόλλου της Σύμβασης του 1979 για τη διασυνοριακή μεταφορά ρύπανσης σε μεγάλες αποστάσεις με θέμα την περαιτέρω μείωση των εκπομπών του θείου (υποβληθέντα από την Επιτροπή) Σχέδιο ανακοίνωσης προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο περί της κοινοτικής στρατηγικής για την καταπολέμηση της όξινης βροχής Πίνακας ττεριενουένων: 3 3 3 Το πρόβλημα της όξινης βροχής Άλλες επιπτώσεις των οξίνων ατμοσφαιρικών ρύπων 5 Ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία για τους όξινους ατμοσφαιρικούς ρύπους. 6 6 Το πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών ECE/CLRTAP 1. ΕΙΣΑΓΩΓΉ 2. ΙΣΤΟΡΙΚΟ 2. 1 2. 2 2. 3 2. 4 3. ΧΑΡΑΞΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ 9 Οι επιστημονικές βάσεις της στρατηγικής 9 Ο απώτερος στόχος για τη μη υπέρβαση των κρισίμων φορτίων και η ανάγκη ενδιαμέσων στόχων 9 Προκαταρκτική αξιολόγηση για τις μειώσεις εκπομπών που απαιτούνται προς 10 επίτευξη του στόχου: κλείσιμο ψαλίδας 50% 10 Εκτιμήσεις σχετικά με τη χρήση ενέργειας και τις εκπομπές C02 10 Συνεργασία με ECE/CLRTAP των Η. Ε 3. 1 3. 2 3. 3 3. 4 3. 5 4. Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ 4. 1 4. 2 4. 3 4. 4 4. 5 4. 6 4. 7 11 11 Πρόταση για εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών Κύρωση του Πρωτοκόλλου για το θείο- 1Ô94 12 Πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για την περιεκτικότητα σε θείο ορισμένων 12 υγρών καυσίμων Δράση σχετικά με τις οδηγίες LCP και IPPC 14 15 Δράση σχετικά με τις εκπομπές των θαλασσίων μεταφορών Δράση σχετικά με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (ΚΑΕ)16 Δράση σχετικά με τη Σύμβαση για τη μεγάλης ακτίνας διασυνοριακή 17 ατμοσφαιρική ρύπανση 17 Δράση για τον περιορισμό των εκπομπών αμμωνίας 17 Οικονομικά μέσα 18 4. 9. 1 Ενέργεια 18 4. 9. 2 θαλάσσιες μεταφορές 19 4. 9. 3 Γεωργία. 19 4. 9. 4 Κοινή εφαρμογή ανωτάτων εθνικών ορίων 4. 10 Πιθανές περαιτέρω δράσεις για τις εκπομπές των μεταφορών 20 4. 11 Δράσεις για βελτιωμένη ενεργειακή απόδοση και διατήρηση της ενέργειας 20 20 4. 12 Διαδικασία αναθεώρησης 4. 8 4. 9 5. β. ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΑ ΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΟΦΕΛΗ ΚΑΙ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ 21 ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Ευτροφισμός ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ /ΔΙΠΛΑ ΟΦΕΛΗ 6. 1 6. 2 Όζον 6. 3 6. 4 6. 5 Ποιότητα της ατμόσφαιρας Βελτιώσεις εκτός ΕΚ Οικονομική αποτίμηση ορισμένων θετικών επιπτώσεων. 23 23 24 24 24 25 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τον Δεκέμβριο του 1995 το Συμβούλιο Περιβάλλοντος ζήτησε από την Επιτροπή να χαράξει μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την όξινη βροχή, η οποία θα υποβάλλονταν στο Συμβούλιο στις αρχές του 1997. Η εν λόγω απόφαση ακολουθούσε τη δημοσίευση, τον Νοέμβριο του 1995, ενός εγγράφου εργασίας από προσωπικό της Επιτροπής σχετικά με την όξινη βροχή (SEC(95)2057). Στο εν λόγω έγγραφο εργασίας σημειώνονταν ότι, ενώ είχε επιτευχθεί σημαντική πρόοδος, ωστόσο η ισχύουσα και η προγραμματιζόμενη νομοθεσία δεν κρίνονταν επαρκείς για την επίτευξη του μακροπρόθεσμου στόχου περί "μη υπέρβασης των κρισίμων φορτίων και ορίων" του Πέμπτου περιβαλλοντικού προγράμματος δράσεως. Η παρούσα Ανακοίνωση αποτελεί απάντηση στο προαναφερόμενο αίτημα του Συμβουλίου. Σε αυτήν εξετάζεται το πρόβλημα της όξινης βροχής και της μεθοδολογίας την οποία η Επιτροπή χρησιμοποίησε για να αναπτύξει μια οικονομικά συμφέρουσα στρατηγική προς καταπολέμηση της όξινης βροχής. Τέλος επιχειρείται η περιγραφή των βασικών στοιχείων της εν λόγω στρατηγικής. 2. ΙΣΤΟΡΙΚΟ 2. 1 Το πρόβλημα της όξινης βροχής Για τους σκοπούς της εν λόγω στρατηγικής, με τον όρο όξινη βροχή νοούνται οι επιπτώσεις από τη διασπορά συστατικών που επιφέρουν τη δημιουργία όξινης βροχής στο περιβάλλον μέσω της ατμόσφαιρας. Οι πρωτογενείς ατμοσφαιρικοί ρύποι που συμβάλλουν στη δημιουργία όξινης βροχής είναι : - - το διοξείδιο του θείου (S02) που εκπέμπεται κυρίως κατά την καύση άνθρακα και πετρελαίου τα οξείδια του αζώτου (ΝΟχ), που προέρχονται κυρίως από αυτοκίνητα και άλλες διαδικασίες καύσης, και - η αμμωνία (ΝΗ3), που προέρχεται κυρίως από γεωργικές δραστηριότητες. Οι εκπομπές της ΕΚ 15 διαιρούμενες ανά κλάδο εμφανίζονται στον πίνακα 1 και οι εκπομπές ανά χώρα για το 1990 στον πίνακα 2. Πίνακας 1. Εκπομπές οξίνων ρύπων ανά κλάδο , για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα του 1990. Κλάδος % S02 %NOx % ΝΗ3 Μεγάλες εγκαταστάσεις καύσεως ( LCP) >300MW LCP 50-300 MW Άλλες εγκαταστάσεις καύσεως Βιομηχανικές δραστηριότητες Οδικές μεταφορές Άλλες μεταφορές Απόβλητα Γεωργία Φυσική προέλευση Πηγή : CORI ΝΑΙ R 1990 56 7 24 4 3 2 0 0 3 19 2 13 2 51 12 1 0 0 0 0 0 3 0 0 1 94 2 100% 100% 100% Οι εν λόγω όξινες ουσίες μπορούν να μεταφερθούν από τους ανέμους σε απόσταση εκατοντάδων και ακόμη χιλιάδων χιλιομέτρων πριν εναποτεθούν στο περιβάλλον. Ενώ ακόμη ευρίσκεται στην ατμόσφαιρα, το διοξείδιο του θείου μπορεί να μετατραπεί σε θειικό οξύ, ενώ τα οξείδια του αζώτου σε νιτρικό οξύ/Οταν εναποτίθενται στη βλάστηση, στο έδαφος και στα νερά μπορούν να προκαλέσουν οξίνιση η οποία επιφέρει ευρείες βιολογικές δράσεις τόσο σε υδάτινα όσο και σε χερσαία οικοσυστήματα, οδηγώντας σε μεγάλες αλλαγές, αφού υποβαθμίζεται έτσι και συρρικνουται η βιοποικιλότητα φυτικών και ζωτικών ειδών. Η οξίνιση του εδάφους οδηγεί στην απόπλυση των θρεπτικών ουσιών των φυτών, όπως το κάλιο, το ασβέστιο και το μαγνήσιο, πράγμα που μακροπρόθεσμα μπορεί να οδηγήσει στην έλλειψη θρεπτικών συστατικών και να θέσει έτσι σε κίνδυνο την παραγωγικότητα των δασικών εδαφών. Η διαδικασία οξίνισης του περιβάλλοντος προκαλεί επίσης αυξημένη συγκέντρωση αργιλίου και άλλων τοξικών μετάλλων στο έδαφος, στα υπόγεια και στα επιφανειακά νερά. Η βιοποικιλότητα των λιμνών και των ποταμών υποβαθμίζεται έντονα σε περιοχές όπου υπάρχει οξίνιση επιφανειακών υδάτων. Η οξίνιση των χερσαίων υδάτων μπορεί να προκαλέσει προβλήματα, π. χ. διαβρώνοντας τους αγωγούς αλλά και δημιουργώντας κινδύνους στην υγεία αφού η οξίνιση αυξάνει την κινητικότητα διαφόρων επιβλαβών μετάλλων, όπως το αργίλιο, ο υδράργυρος, ο χαλκός, ο ψευδάργυρος, το κάδμιο και ο μόλυβδος. Τα όξινα επικαθίσματα επιταχύνουν την ταχύτητα καταστροφής των οικοδομικών υλικών αλλά και των έργων τέχνης και της πολιτιστικής κληρονομιάς , ειδικότερα στις αστικές περιοχές. Πίνακας 2: Εκπομπές S 02, ΝΟ„ ,ΝΗ31990 (χιλιάδες τόννοι) saaasssmaS±BsssBS=ss Χώρα Αυστρία Βέλγιο Δανία Φινλανδία Γαλλία Γερμανία Ελλάδα Ιρλανδία Ιταλία Λουξεμβούργο Ολλανδία Πορτογαλία Ισπανία Σουηδία Ηνωμένο Βασίλειο ΕΕ15 S02 90 317 180 260 1,298 5,331 510 178 NOx 222 352 269 300 1,585 3,071 306 115 1,678 2,047 14 205 283 2,266 136 3,752 16,498 23 575 215 1,178 411 2,702 13,371 ΝΗ3 91 95 140 41 700 759 78 126 416 7 236 93 353 61 320 3,516 Τα αποτελέσματα από την απόθεση όξινης βροχής ποικίλουν από τόπο σε τόπο, ανάλογα κυρίως με την ευαισθησία του εκάστοτε δέκτη (π. χ. ένα οικοσύστημα) και με το ποσό της όξινης απόθεσης. Το κρίσιμο φορτίο αναφέρεται στην ευαισθησία ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος στο ποσό έκθεσης στη ρύπανση που μπορεί αυτό να ανεχθεί χωρίς να υποστεί μακροπρόθεσμες ή άλλες σημαντικές βλάβες. Καθορίζονται κρίσιμα φορτία για φυσικά και ημκρυσικά οικοσυστήματα όπως δασώδεις περιοχές, χερσότοποι και επιφανειακά νερά, εξαιρουμένων π. χ. των καλλιεργούμενων εκτάσεων και των κατοικημένων περιοχών. Η έννοια του κρισίμου φορτίου είναι επιστημονική έννοια. Κατά συνέπεια τα χρησιμοποιούμενα δεδομένα προέρχονται από την καλύτερη σήμερα διαθέσιμη τεχνολογία, εμπεριέχουν δε και κάποιο βαθμό αβεβαιότητας. Τα κρίσιμα φορτία έχουν ιδιαίτερη σημασία για τη διαρκή ανάπτυόι, αφού αποθέσεις ανώτερες των κρισίμων φορτίων διακυβεύουν τη διαρκή ανάπτυξη. Η ευαισθησία στις όξινες βροχές ποικίλλει έντονα ανάλογα με τις περιοχές και τα οικοσυστήματα. Οι περιοχές της Ευρωπαϊκής Κοινότητας όπου τα κρίσιμα φορτία σε ό,τι αφορά την οξύτητα είναι τα χαμηλότερα, δηλ. οι περιοχές εκείνες που περιλαμβάνουν τα πιο ευαίσθητα οικοσυστήματα, εντοπίζονται κυρίως στα βόρεια εδάφη της Κοινότητας και περιλαμβάνουν τη Σουηδία, τη Φινλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ολλανδία και τη Γερμανία. Η όξινη βροχή χαρακτηρίζεται από τη συνολική απόθεση οξίνων ρύπων σε σχέση προς το κρίσιμο φορτίο για ένα συγκεκριμένο περιβάλλον. Κάθε μείωση των οξίνων εκπομπών επιφέρει μείωση της όξινης βροχής, αλλά η όξινη βροχή δεν θα σταματήσει και έτσι η διαρκής ανάκτηση του περιβάλλοντος δεν θα γίνει δυνατή μέχρις ότου οι αποθέσεις οδηγηθούν σε επίπεδα που δεν υπερβαίνουν πλέον το κρίσιμο φορτίο. Πράγματι, ως αποτέλεσμα ιστορικά συσσωρευμένων δράσεων όξινης βροχής στα εδάφη, η ανάκτηση του περιβάλλοντος θα χρειαστεί ορισμένες δεκάδες ή ακόμη και εκατοντάδες χρόνια. Η ταχύτητα ανάκτησης εξαρτάται κυρίως από τα χαρακτηριστικά του οικοσυστήματος και από την ταχύτητα με την οποία ελαττώνονται οι όξινες αποθέσεις -όσο πιο γρήγορα οι αποθέσεις οδηγούνται κάτω από τα κρίσιμα φορτία, τόσο πιο γρήγορη και η ανάκτηση. Το 1990, τα κρίσιμα φορτία όξινης βροχής ξεπεράστηκαν σε περιοχές έκτασης μεγαλύτερης των 32 εκατομμυρίων εκταρίων στα κράτη μέλη. Οι χώρες που επλήγησαν περισσότερο ήταν η Σουηδία (10 εκατομ. εκτάρια), η Γερμανία (7 εκατομ. εκτάρια) και η Φινλανδία (5 εκατομ. εκτάρια),( βλέπε πίνακα 5). 'Οπως αναφέρθηκε παραπάνω οι ζημιές που προκάλεσε η όξινη βροχή αφορούν κυρίως τη βιοποικιλότητα των χερσαίων και υδατίνων οικοσυστημάτων, πράγμα που μεταξύ άλλων υποβαθμίζει τη φυσική ηπιότητα και ομορφιά του τοπίου. Η υποβάθμιση του εδάφους, σε ό,τι αφορά τα προσφερόμενα θρεπτικά συστατικά, μπορεί μακροπρόθεσμα να οδηγήσει σε περιορισμένη παραγωγικότητα των δασών. Ενώ είναι εύκολο να εντοπισθούν και να μετρηθούν οι περιοχές που έχουν πληγεί ή κινδυνεύουν να πληγούν, με αρκετή βεβαιότητα, υπάρχει ωστόσο ακόμη μεγάλη ασάφεια, σε ό,τι αφορά την επιμέτρηση, με οικονομικούς όρους, των ζημιών και των μακροπρόθεσμων κινδύνων που προκαλεί η όξινη βροχή. 2. 2 Άλλες επιπτώσεις των οξίνων ατμοσφαιρικών ρύπων Άν και στόχος της παρούσας στρατηγικής είναι οι όξινες βροχές (όξινες αποθέσεις), πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι οι ατμοσφαιρικές εκπομπές των προαναφερομένων οξίνων ρύπων έχουν και άλλες φιμιογόνες δράσεις επί του περιβάλλοντος. Ιδιαίτερα, υψηλές συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου και διοξειδίου του αζώτου αποδείχθηκε ότι έχουν ζημιογόνες δράσεις για την ανθρώπινη υγεία, ιδιαίτερα δε για ανθρώπους ευαίσθητους σε αναπνευστικά προβλήματα όπως το άσθμα, η βρογχίτιδα, και το εμφύσημα. Οι ρύποι αυτοί συμβάλλουν επίσης στη διάβρωση των κτιρίων και των οικοδομικών υλικών. Υπάρχει όλο και μεγαλύτερη ένδειξη ότι μικρά όξινα σωματίδια που αποτελούν δευτερογενή προϊόντα εκπομπών οξειδίων του θείου και του αζώτου, επηρεάζουν τη λειτουργία των πνευμόνων. Τα οξείδια του αζώτου αποτελούν επίσης σημαντική πρόδρομη ουσία του επιφανειακού όζοντος^,αλλά και δραστικό ρύπο που βλάπτει την ανθρωπινή υγεία, τη βλάστηση και τα οργανικά υλικά και αφετέρου περιορίζει την ορατότητα. Η εναπόθεση αζωτούχων ουσιών, προερχόμενων από εκπομπές οξειδίου του αζώτου και αμμωνίας, μπορούν να δράσουν ως λίπασμα συμβάλλοντας έτσι στον ευτροφισμό των χερσαίων, υδατίνων και θαλασσίων οικοσυστημάτων επηρεάζοντας μεταξύ άλλων τη βιοποικιλότητα των συστημάτων αυτών. Κατά συνέπεια, τα οφέλη από τον περιορισμό των εκπομπών οξίνων ατμοσφαιρικών ρύπων αφορούν όχι μόνο τον περιορισμό των ζημιών από τις όξινες βροχές αλλά είναι πολύ ευρύτερα, δηλ. συνεπάγονται και βελτίωση της υγείας του πληθυσμού , περιορισμό της θνησιμότητας και/ή της νοσηρότητας, περιορισμό της καταστροφής των κτιρίων και των κατασκευαστικών υλικών, καλύτερη προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, λιγότερο ευτροφισμό, βελτιωμένη ορατότητα, κλπ. Μερικά από τα οφέλη αυτά (πχ. επιπτώσεις επί της υγείας και διάβρωση κτιρίων) μπορούν να αποτιμηθούν αριθμητικά μέχρις ένα ορισμένο σημείο με κάποια βεβαιότητα σε οικονομικά μεγέθη (βλέπε μέρος 6) ενώ άλλα (πχ. οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις )δεν μπορούν να υπολογισθούν με ακρίβεια. Πα να καταδειχθούν τα οφέλη επί του περιβάλλοντος από τη μείωση των εκπομπών, μπορούν να υπολογισθούν οι ευνοϊκές μεταβολές που επέρχονται στην περιοχή των ευαίσθητων οικοσυστημάτων όταν η ρύπανση παύει να ξεπερνά πλέον το κρίσιμο φορτίο. 2. 3 Ισχύουσα κοινοτική νομοθεσία για τους όξινους ατμοσφαιρικούς ρύπους Υπάρχει αρκετός αριθμός νομοθετικών μέσων με τα οποία ελέγχονται οι εκπομπές διοξειδίου του θείου και οξειδίων του αζώτου σε κοινοτικό επίπεδο αλλά μέχρι σήμερα δεν υπάρχει τίποτε που αφορά ειδικά το θέμα των εκπομπών αμμωνίας. Μερικά από τα υπάρχοντα μέσα είχαν εκπονηθεί κυρίως για να συμβάλουν στην καταπολέμηση της όξινης βροχής ενώ άλλα θεσπίσθηκαν αρχικά για άλλους λόγους. Τα βασικά μέσα, αυτά που ήδη εφαρμόζονται ή που προτείνονται, καταχωρούνται στον πίνακα 1 της επόμενης σελίδας. Εκτός των μέτρων που ελήφθησαν σε κοινοτικό επίπεδο,αρκετά κράτη μέλη υιοθέτησαν εθνικά μέτρα,για την περαιτέρω ελάττωση των οξίνων εκπομπών. 2. 4 Το πρόγραμμα των HE ECE/CLRTAP Η Σύμβαση για την μακράς ακτίνας διασυνοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση -(Convention on Long Range Transboundary Air Pollution- CLRTAP) υπογράφηκε το 1979. Η γραμματεία της Σύμβασης έχει ανατεθεί και εγκατασταθεί στους κόλπους της Οικονομικής επιτροπής για την Ευρώπη των Ηνωμένων Εθνών (UN ΕΟΕ)στη Γενεύη. Από τα σημερινά 55 μέλη της UN ECE , τα 40 είναι συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης, στα οποία περιλαμβάνονται όλα τα κράτη μέλη , καθώς επίσης και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Από τότε που ετέθη σε ισχύ,το 1983, η Σύμβαση διευρύνθηκε με πέντε ειδικά πρωτόκολλα από τα οποία τα τέσσερα καθορίζουν στόχους και μέτρα ελέγχου και περιορισμού των εκπομπών της διασυνοριακής ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Τρία από τα πρωτόκολλα αυτά αναφέρονται στους όξινους ατμοσφαιρικούς ρύπους: Τα δύο πρωτόκολλα για το θείο, του 1985 και του 1994, και το πρωτόκολλο του 1988 για το NOx. Το τέταρτο πρωτόκολλο στοχεύει στον περιορισμό των εκπομπών πτητικών οργανικών ουσιών (VOC) και αποβλέπει στη μείωση των συγκεντρώσεων του επιφανειακού όζοντος. Το 1993, η Κοινότητα προσχώρησε στο πρωτόκολλο ΝΟχτου 19881. Δώδεκα κράτη μέλη το επικύρωσαν, δύο το υπέγραφαν χωρίς να το επικυρώσουν, και ένα δεν υπέγραψε το πρωτόκολλο αυτό. Σε ό,τι αφορά το πρωτόκολλο για το θείο-1994, δεκατέσσερα κράτη μέλη καθώς επίσης και η Κοινότητα το υπέγραφαν. Μέχρι σήμερα μόνο τέσσερα κράτη μέλη το έχουν επικυρώσει, (βλέπε μέρος 4. 2). Περί τα τέλη της δεκαετίας 1980 , ξεκίνησε στα πλαίσια της Σύμβασης ο σχεδιασμός των αποκαλουμένων κρισίμων φορτίων ως μέσο χάραξης μιας στρατηγικής βασισμένης στη μελέτη των επιπτώσεων και στον περιορισμό των δαπανών. Η προσέγγιση αυτή χρησιμοποιήθηκε κατά τη διαπραγμάτευση του πρωτοκόλλου για το θείο-1994. επίσης δε και κατά τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις για ένα νέο πρωτόκολλο πολλαπλών επιπτώσεων και πολλαπλών ρύπων- συμφωνία που αποσκοπεί στην καταπολέμηση των επιπτώσεων του επιφανειακού όζοντος ,της όξινης βροχής και του ευτροφισμού, των ρύπων των οξειδίων του αζώτου, των πτητικών οργανικών ουσιών και της αμμωνίας. Το νέο αυτό πρωτόκολλο αναμένεται να είναι έτοιμο κατά το 1998 και αφού τεθεί σε ισχύ θα υποκαταστήσει τα σημερινά πρωτόκολλα VOC και NO,. Στην πράξη όμως οι βασικές υποχρεώσεις που απορρέουν από αυτά θα διατηρηθούν. Εκτός αυτών, ΕΕ άριθ. L 149, 21 6. 1993, σελ. 14 η λειτουργία της CLRTAP παίζει σημαντικό ρόλο στη συγκέντρωση στοιχείων, την ανταλλαγή δεδομένων και την απόκτηση νέων γνώσεων. Κατάλογος 1. Ισχύουσα νομοθεσία σχετικά με τον περιορισμό των οξίνων εκπομπών - Η οδηνία του ΣυυΒουλίου 88/609/ΕΟΚ νια τον πεοιοοισυό των εκπουπών οοισυένων ατυοσφαιοικών ούπων από υενάλεο ενκοτταστάσειο Kauonc :Η εν λόγω οδηγία εκδόθηκε από το Συμβούλιο τον Νοέμβριο του 1988 και αφορά τις εγκαταστάσεις καύσης θερμικής ισχύος 50 μεγαβάτ (MW) και άνω. Καθορίζει οριακές τιμές εκπομπής για νέες (μετά το 1987) εγκαταστάσεις και ανώτατα όρια ανά χώρα για τις συνολικές εθνικές εκπομπές από ήδη λειτουργούσες εγκαταστάσεις (προ του 1987). Τα εν λόγω ανώτατα όρια εκπομπής βαθμιαία μειώνονται σε διάφορες φάσεις με το πέρασμα του χρόνου. Σήμερα, η Εππροπή προετοιμάζει την αναθεώρηση της οδηγίας, όπως απαιτούνταν με βάση τις διατάξεις της αρχικής οδηγίας. Η πρόταση αναθεώρησης αναμένεται να ετοιμαστεί από την Επιτροπή το φθινόπωρο του 1997. - Η οδηγία του ΣυυΒουλίου 93/12/ΕΟΚ σχετικά υε την πεοιεκτικότπτα σε θείο οοισυένων υνοών καυσίμων: με την εν λόγω οδηγία τίθενται ανώτατα όρια στο περιεχόμενο θείο: 0. 2% για πετρέλαια χρησιμοποιούμενα σε σταθερές εστίες καύσης και 005% για καύσιμα ντήζελ σε κινητές εστίες. Στην αρχική οδηγία υπάρχει μια διάταξη για την αναθεώρηση της, όπου προβλέπεται χαμηλότερο όριο για πετρέλαια χρησιμοποιούμενα σε σταθερές εγκαταστάσεις καύσης (μαζούτ). - Νουοθεσΐα σγετικά υε τον έλεγχο των εκπομπών από κινητέο εστίεο: Υπάρχει ευρύ φάσμα κοινοτικής νομοθεσίας για τον έλεγχο των ατμοσφαιρικών εκπομπών των επιβατικών αυτοκινήτων και ελαφρών οχημάτων εμπορικής χρήσεως (οδηγία 70/220/ΕΟΚ τροποποιημένη) και βαρέων Τον Ιούνιο του 1996 η Επιτροπή θέσπισε μια οχημάτων (οδηγία 88/77/ΕΟΚ τροποποιημένη). στρατηγική για τον περαιτέρω έλεγχο των εκπομπών από τις οδικές μεταφορές, (COM (96)248 τελικό). Η εν λόγω στρατηγική προβλέπει ότι οι εκπομπές ΝΟχ από τις οδικές μεταφορές θα περιοριστούν κατά 65% ως το 2010 σε σχέση προς τις εκπομπές του 1995. Σε ό,τι αφορά τις άλλες κινητές πηγές οξίνων εκπομπών, το 1995 η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση για τον έλεγχο των εκπομπών από μη οδικά κινητά μηχανήματα (COM(95)350 τελικό). - Η οδηνία πλαίσιο 96/61/ΕΚ νια την ολοκληοωυένη ποόληΦη και τον έλενγο τηο ούπανοτκ (IPPC). Η εν λόγω οδηγία εγκρίθηκε από το Συμβούλιο τον Σεπτέμβριο του 1996 και θα απαιτήσει την καλύτερης διαθέσιμης τεχνολογίας (ΒΑΤ), όπως ορίζεται στην οδηγία αυτή, εφαρμογή της προσαρμοσμένης στις τοπικές συνθήκες και λαμβάνουσας υπόψη τη συμβολή στη δημιουργία διασυνοριακής ατμοσφαιρικής ρύπανσης για κάθε λειτουργούσα εγκατάσταση που εμπίπτει στα της οδηγίας μέχρι το έτος 2007, και για τις νέες εγκαταστάσεις μέχρι το 1999. -Οδηνίεο νια την ποιότητα τηο ατυόσιραιοαο σχετικά. υεταΕύ άλλων, υε το SO? NO. τα σωυατίδια και το όΕον: Δυνάμει της οδηγίας πλαισίου 96/62/ΕΚ για την εκτίμηση και τη διαχείρηση της ποιότητας του αέρα, η Επιτροπή ετοιμάζει σήμερα νέες οριακές τιμές για την ποιότητα της ατμόσφαιρας αναφορικά με το S02 ,το ΝΟχκαι τα σωματίδια ενώ και μια νέα πρόταση οδηγίας για το ίδιο θέμα αναμένεται το πρώτο εξάμηνο του 1997. Ετοιμάζεται επίσης τια τις αρχές του 1998 μια πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας του Συμβουλίου 92/72/ΕΟΚ για την ρύπανση της ατμόσφαιρας από το όζον, καθώς επίσης και μια κοινοτική στρατηγική για την ελάττωση των προδρόμων του όζοντος. 3. ΧΑΡΑΞΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ 3. 1 Οι επιστημονικές βάσεις της στρατηγικής Σε συνέχεια της εντολής του Συμβουλίου, η Επιτροπή εργαζόμενη σε συνεργασία με τον εργολήπτη της (International Institute for Applied Systems Analysis - NASA), πραγματοποίησε μια εμπεριστατωμένη επιστημονική αξιολόγηση που έθεσε τις βάσεις για τη χάραξη μιας στρατηγικής καταπολέμησης της όξινης βροχής στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την εκπόνηση της ανάλυσης καθώς επίσης και τα μοντέλα της για μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση είναι τα ίδια με εκείνα που χρησιμοποιήθηκαν για τη στήριξη των πρωτοκόλλων της ECE/CLRTAP των HE. Κατά τον τρόπο αυτό εξασφαλίστηκε το γεγονός ότι η στρατηγική της Επιτροπής θα συμβιβάζεται με τις τρέχουσες εργασίεςτης ECE των HE. Στην αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή λαμβάνονταν μεταξύ άλλων υπόψη τα εξής στοιχεία: 1)Την προβλεπόμενη εξέλιξη των εκπομπών οξίνων ουσιών, δεδομένων των ρυθμίσεων της ισχύουσας αλλά και σχεδιαζόμενης νομοθεσίας σε επίπεδο Κοινότητας καθώς επίσης και των νομοθετικών δράσεων και σχεδίων που εξαγγέλθηκαν από τα επιμέρους κράτη μέλη· 2)Τη διασυνοριακή φύση του προβλήματος της όξινης βροχής, κάνοντας χρήση διεθνώς αναγνωρισμένων δεδομένων σχετικά με εκπομπές, διασυνοριακές ροές και αποθέσεις οξίνων ρύπων. 3)Την επιλογή στρατηγικών με συμφέροντες οικονομικούς όρους για την καταπολέμηση της όξινης βροχής, λαμβάνοντας υπόψη τη μεταβαλλόμενη πορεία των εκπομπών,τις διαφορές των κρισίμων φορτίων διαμέσου της Κοινότητας και το κόστος των διαφόρων περιοριστικών μέτρων· 4)Τις εν δυνάμει επιπτώσεις των περιοριστικών μέτρων που λαμβάνονται εκτός της Ε. Κ· 5)Τις επιπτώσεις επί άλλων περιβαλλοντικών φαινομένων, όπως ο ευτροφισμός και η τροποσφαιρική δημιουργία όζοντος. Στο παράρτημα της παρούσας ανακοίνωσης παρουσιάζεται περιγραφή της επιστημονικής ανάλυσης που πραγματοποιήθηκε για τη χάραξη της στρατηγικής για την όξινη βροχή. Ωστόσο, πριν περιγραφούν τα στοιχεία της προτεινόμενης δράσης της Επιτροπής επιβάλλεται να ανακινηθεί η προσοχή των ενδιαφερομένων σε έναν ορισμένο αριθμό σημαντικών ζητημάτων. 3. 2 Ο απώτερος στόχος για μη υπέρβαση των κρισίμων φορτίων και η ανάγκη ενδιαμέσων στόχων Στα πορίσματα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου 1995 αναγνωρίζεται η δυσκολία επίτευξης του απώτερου στόχου για τη μη υπέρβαση των κρισίμων φορτίων, στο άμεσο μέλλον. Έτσι το Συμβούλιο καλούσε την Επιτροπή να επιλέξει ενδιάμεσους στόχους στην πορεία προς την επίτευξη του σκοπού αυτού. Η ανάλυση επιβεβαίωσε την ανάγκη καθορισμού ενδιαμέσων στόχων. Η δέσμευση για την εφαρμογή μιας στρατηγικής σχετικά προϋποθέτει αρχικά τη λήψη μέτρων περιορισμού των εκπομπών εντός της ΕΚ, αφού η ΕΚ δεν είναι σε θέση να επιβάλει υποχρεώσεις/μέτρα δεσμευτικά από νομική άποψη εκτός του εδάφους της. Από την ανάλυση προέκυψε ότι ακόμη και αν υποτεθεί ότι εφαρμόζονται οι σημερινές καλύτερες διαθέσιμες τεχνολογίες σε όλες τις πηγές εκπομπών στην Ευρώπη, δεν θα ήταν δυνατό να επιτευχθούν οι μακροπρόθεσμοι περιβαλλοντικοί στόχοι για το σύνολο της ΕΚ μέχρι το 2010. Χρησιμοποιώντας την αποκαλούμενη προσέγγιση του "gap closure",(κλείσιμο της ψαλίδας) εξετάστηκαν διάφοροι δυνατοί ενδιάμεσοι στόχοι. Η ίδια μέθοδος χρησιμοποιήθηκε κατά τις διαπραγματεύσεις για το πρωτόκολλο του θείου-1994, για τη σύμβαση της μακράς ακτίνας διασυνοριακής ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Εξαιτίας των σήμερα χρησιμοποιουμένων περίπλοκων κρισίμων φορτίων για τις θειούχες και τις αζωτούχες ουσίες-ενώ στο πρωτόκολλο για το θείο εξετάζεται μόνο το θείο - το εφαρμοζόμενο τώρα σύστημα gap closure βασίζεται σε δεδομένα προστασίας των οικοσυστημάτων. Κατά συνέπεια η εφαρμοζόμενη μέθοδος στοχεύει στο βαθμιαίο κλείσιμο της ψαλίδας δηλ. της διαφοράς μεταξύ του επιπέδου οικολογικής προστασίας το 1990 και του απώτερου στόχου της 100% προστασίας του οικοσυστήματος, κατά ένα ορισμένο ποσοστό. Μετά από προσεκτική ανάλυση ορισμένων εναλλακτικών επιλογών, βρέθηκε ότι πρέπει να επιλεγεί ο στόχος για κλείσιμο ψαλίδας κατά|50%. Αυτό θα οδηγήσει, από όσο ξέρουμε στον, κατά τον οικονομικότερο δυνατό τρόπο, περιορισμό της έκτασης των ευαίσθητων οικοσυστημάτων στα οποία υπερβαίνονται τα κρίσιμα φορτία το 1990, κατά τουλάχιστον 50% στο έδαφος των κρατών μελών της ΕΚ. Βασικός λόγος για την επιλογή αυτού του ενδιάμεσου περιβαλλοντικού ποιοτικού στόχου είναι ότι αντιπροσωπεύει μια σωστή ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικής προστασίας και δαπανών : για κλείσιμο ψαλίδας ανώτερο του 50 % οι πρόσθετες δαπάνες μείωσης των εκπομπών αυξάνουν ταχύτατα. Η Επιτροπή πιστεύει ότι ο στόχος για κλείσιμο κατά 50% της ψαλίδας μπορεί να επιτευχθεί μέχρι το 2010. 0 ενδιάμεσος στόχος θα επανεξετασθεί το 2004, κατά τη διαδικασία αναθεώρησης (βλ μέρος 4. 12) Πιο λεπτομερής επεξήγηση της έννοιας κλείσιμο της ψαλίδας καθώς επίσης και το σκεπτικό για την επιλογή του ενδιαμέσου στόχου των 50% στο κλείσιμο της ψαλίδας, παρουσιάζεται στο παράρτημα. 3. 3 Προκαταρκτική αξιολόγηση για τις μειώσεις εκπομπών που απαιτούνται προς επίτευξη του στόχου : 50% κλείσιμο ψαλίδας Η Επιτροπή, σε συνεργασία με την 11 ASA, προέβη στην ανάλυσητων οικονομικότερων μεθόδων για την επίτευξη του στόχου 50 % κλείσιμο ψαλίδας μέχρι το 2010. Σε αυτήν ελήφθησαν υπόψη οι διασυνοριακές ροές ατμοσφαιρικών ρύπων διαμέσου της Κοινότητας και οι δαπάνες κάθε χώρας που αφορούν τη μείωση των εκπομπών των τριών ρύπων S02, ΝΟχ και ΝΗ3. Το αποτέλεσμα της ανάλυσης ήταν μια συνολική, ελαχίστου κόστους λύση, για το σύνολο της Κοινότητας προς επίτευξη του στόχου 50 % κλείσιμο ψαλίδας. Στον πίνακα 3 δίδονται περιληπτικά αποτελέσματα της ανάλυσης, ενώ πιο αναλυτικά νούμερα στο Παρ/μα. Πίνακας 3:Περίληψη επιπέδων εκπομπής στην Κοινότητα που επιβάλλονται για να επιτευχθεί ο στόχος 50% κλείσιμο ψαλίδας, σε σχέση προς το 1990 και την προβλεπόμενη για το 2010 κατάσταση με βάση τα τρέχοντα προγράμματα (εκατομ. τόννοι) so2 ΝΟχ ΝΗ3 1990 2010(τρέχοντα προγράμματα) 2010(για την επίτευξη του ενδιάμεσου στόχου) 16. 5 13. 4 3. 5 5. 6 6. 9 3. 0 2. 7 6. 0 2. 5 3. 4 Εκτιμήσεις σχετικά με τη χρήση της ενέργειας και τις εκπομπές C02 Κατά την εκπόνηση της επιστημονικής ανάλυσης για τη χάραξη της στρατηγικής, υπήρξε ανάγκη να διατυπωθούν ορισμένες υποθέσεις αναφορικά με τη χρήση της ενέργειας. Δεδομένου ότι η παραγωγή ενέργειας και η συναφής καύση άνθρακα και υγρών προϊόντων πετρελαίου αποτελούν τις πιο σημαντικές πηγές οξίνων εκπομπών, οι υποθέσεις αυτές απέκτησαν ιδιαίτερη σημασία για τη στρατηγική της όξινης βροχής, ειδικότερα σε ό,τι είχε σχέση με την επιλογή των οικονομικότερων για τον σκοπό αυτόν λύσεων. Ήταν επίσης προφανές ότι οι υποθέσεις σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας θα έπρεπε να λαμβάνουν υπόψη την ανάγκη περιορισμού των εκπομπών του C02 υπό το φώς των προβληματισμών που ανακινούσε το ζήτημα της αναθέρμανσης της ατμόσφαιρας της γης· Η ανάλυση επί της οποίας βασίστηκε η χάραξη της στρατηγικής για την όξινη βροχή, εκπονήθηκε λαμβάνοντας υπόψη το αποκαλούμενο συμβατικό ορθολογικό σενάριο, το οποίο προβλέπει αύξηση 20% στην κατανάλωση της ενέργειας και αύξηση 10% στις εκπομπές του C02 μεταξύ 1990 και 2010. Ωστόσο, μια άλλη ανάλυση πραγματοποιήθηκε χρησιμοποιώντας ένα εναλλακτικό σενάριο βασιζόμενο στην υπόθεση ότι οι εκπομπές C02 θα περιοριστούν κατά 10% μέχρι το 2010, σε σχέση με αυτές του 1990 Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι με βάση τις υποθέσεις αυτές οι δαπάνες για μείωση του κόστους των λαμβανομένων μέτρων, προς επίτευξη του ενδιάμεσου στόχου για κλείσιμο ψαλίδας κατά 50 %, περιορίζονται σημαντικά. (βλ. παράρτημα). 3. 5 Συνεργασία με ECE/CLRTAP των HE Το Συμβούλιο αναγνώρισε την ανάγκη και τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας και συντονισμού για να επιτευχθεί ο στόχος της μη υπέρβασης των κρισίμων φορτίων και έκρινε ότι επιβάλλεται οι μελλοντικές στρατηγικές της Κοινότητας να λαμβάνουν πλήρως υπόψη τις εργασίες της ECE/CLRTAP των HE. Το Συμβούλιο επίσης διαπίστωσε ότι κατά την κατάρτιση της στρατηγικής για την όξινη βροχή, η Επιτροπή θα πρέπει να έχει τακτικές επαφές, μεταξύ άλλων, με την ECE/CLRTAP των HE. 10 Μετά από διμερείς διαβουλεύσεις μεταξύ Επιτροπής και ECE/CLRTAP των HE, τον Απρίλιο του 1996, συγκροτήθηκε ομάδα καθοδήγησης από στελέχη των δύο οργανισμών, με κύριο καθήκον να διευκολύνουν τον συντονισμό τους. Επίσημες συσκέψεις της ομάδας καθοδήγησης πραγματοποιήθηκαν τον Ιούλιο και τον Νοέμβριο, ενώ άτυπες διαβουλεύσεις πραγματοποιούνται σε συνεγ^ βάση. 4. Η ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ Με βάση τα αποτελέσματα της προαναφερόμενης επιστημονικής ανάλυσης και λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που διατύπωσαν τα κράτη μέλη και αυτές που εκφράστηκαν από τη βιομηχανία και τις ΜΚΟ, κατά τη διάρκειατριών συναντήσεων που έλαβαν χώρα στις 29 Μαϊουΐ 996,30 Οκτωβρίου 1996 και 16 Ιανουαρίου 1997, η Επιτροπή χάραξε τη στρατηγική της για την καταπολέμηση της όξινης βροχής στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Αν εφαρμοστούν τα προτεινόμενα μέτρα, ως μέρος της στρατηγικής, θα γίνει δυνατή η επίτευξη, μέχρι το 2010, του ενδιάμεσου στόχου για 50% κλείσιμοτης ψαλίδας, όπως περιγράφεται στο μέρος 3. 2. Τα προτεινόμενα μέτρα θα οδηγήσουν σε παραπέρα μείωση εκπομπών σε σχέση με το αποτέλεσμα που μπορεί να αναμένεται από την εφαρμογή της τρέχουσας νομοθεσίας και άλλων δεσμεύσεων, που εκτιμάται ότι θα ελαττώσουν τις κοινοτικές εκπομπές των S02, ΝΟΧ και ΝΗ3 κατά 66, 48 και 15% αντιστοίχως, μεταξύ 1990 και 2010. Ωστόσο, ο μακροπρόθεσμος περιβαλλοντικός στόχος για τη μη υπέρβαση των κρισίμων φορτίων παραμένει. Με δεδομένο το στοιχείο αυτό, η προτεινόμενη από την Επιτροπή στρατηγική προβλέπει επίσης μια διαδικασία ανασκόπησης των συνεπειών των προς υιοθέτηση μέτρων, αλλά και την αποτίμηση της ανάγκης και της φύσης συμπληρωματικών ενδεχομένως μέτρων για τον περιορισμό των οξίνων εκπομπών. Τα βασικά στοιχεία της στρατηγικής έχουν ως εξής: 4. 1. Πρόταση για εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών Η Επιτροπή θεωρεί ότι η μελλοντική πολιτική της Κοινότητας σε ό,τι αφορά τις όξινες βροχές και τα σχετικά διασυνοριακά φαινόμενα, όπως το τροποσφαιρικό όζον, θα πρέπει να βασίζεται σε εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών για ορισμένους βασικούς ρύπους. Αυτά τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπών πρέπει να μπορούν να οδηγήσουν στην επίτευξη των συμφωνημένων περιβαλλοντικών στόχων. Η εκπόνηση εθνικών ανωτάτων ορίων εκπομπών συμβιβάζεται με την προσέγγιση που υιοθετήθηκε στα πλαίσια της σύμβασης ECE των HE για τη Μακράς Ακτίνας Διασυνοριακή Ατμοσφαιρική Ρύπανση. Ένα από τα πλεονεκτήματα της πολιτικής που βασίζεται σε ανώτατα όρια εκπομπών είναι ότι επιτρέπει αρκετή ευελιξία στα κράτη μέλη ώστε να προσδιορίσουντον τρόπο με τον οποίο θα πετύχουν τα ανώτατα όρια κατά τον οικονομικότερο τρόπο. Εννοείται ότι τα μέτρα που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι συμβατά με τους κοινοτικούς κανόνες που αφορούν τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και τον ανταγωνισμό. Τα κράτη μέλη πρέπει για παράδειγμα να εφαρμόζουν και να χρησιμοποιούν οικονομικά όργανα ή αλλά μη τεχνικής φύσεως μέτρα ως πρόσθετα εργαλεία για την εφαρμογή των εθνικών στρατηγικών τους προς επίτευξη των ανωτάτων ορίων. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω ο προσδιορισμός εθνικών ανωτάτων ορίων εκπομπών εξαρτάται προηγουμένως από την επιλογή του περιβαλλοντικού στόχου. Σε ό,τι αφορά τις όξινες βροχές, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο ενδεδειγμένος μεσοπρόθεσμος στόχος είναι η επίτευξη μέχρι το 2010 του κλεισίματος της ψαλίδας 50% (βλέπε μέρος 3. 2). Η επιστημονική ανάλυση που πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή προσέφερε προκαταρκτικές πληροφορίες σε ό,τι αφορά τη μείωση των εκπομπών που πρέπει να πραγματοποιηθεί ώστε να επιτευχθεί ο ενδιάμεσος στόχος του 50% κλεισίματος της ψαλίδας (βλέπε μέρος 3. 3 και παράρτημα). Η Επιτροπή επιθυμεί να υπογραμμίσει την προκαταρκτική φύση αυτών των αριθμών οι οποίοι θα αναθεωρηθούν υπό το φώς της στρατηγικής για το όζον (βλέπε παρακάτω) και ανάλογα με περαιτέρω διευκρινίσεις της επιστημονικής ανάλυσης. Ωστόσο, είναι φανερό ότι η επίτευξη του στόχου 50% κλείσιμο της ψαλίδας αποτελεί σοβαρή πρόκληση πάνω και πέρα από τις προσπάθειες που τα κράτη μέλη έχουν ήδη αναλάβει για τον περιορισμό των οξίνων εκπομπών τους. Το τροποσφαιρικό όζον αποτελεί άλλο είδος διασυνοριακής ρύπανσης που απαιτεί συνολική αντιμετώπιση σε επίπεδο κοινότητας. Προβλέπεται ότι στις αρχές του 1998, η Επιτροπή θα διαβιβάσει πρόταση για μια κοινοτική στρατηγική προς καταπολέμηση αυτής της ρύπανσης. Η Επιτροπή, εργαζόμενη με τον εργολήπτη IIASA, πραγματοποιεί σήμερα μια επιστημονική ανάλυση που χρειάζεται για την ανάπτυξη της προτεινόμενης στρατηγικής της. Οι αναλύσεις αυτές θα βασίζονται στην ίδια μέθοδο η οποία χρησιμοποιήθηκε για την ανάπτυξη της τρέχουσας στρατηγικής για την καταπολέμηση της όξινης βροχής. Προβλέπεται ότι η επιστημονική ανάλυση θα επιτρέψει τον προσδιορισμό εθνικών ανωτάτων ορίων εκπομπών για το ΝΟχ και τις οργανικές πτητικές ουσίες οι οποίες είναι οι αρχικά υπεύθυνοι ρύποι για τη δημιουργία του τροποσφαιρικού όζοντος. 11 Κατά τη διάρκεια του 1998 και με βάση: 1 ) τις εξελίξεις της ανάλυσης σχετικά με την όξινη βροχή 2) το πέρας της ανάλυσης σχετικά με το τροποσφαιρικό όζον 3) περαιτέρω συζητήσεις με εμπειρογνώμονες των κάτω μελών, της βιομηχανίας και των ΜΚΟ και 4) την πρόοδο των συζητήσεων σχετικά με την εκπόνηση ενός νέου πρωτοκόλλου στα πλαίσια της σύμβασης ECE των HE για την Μακράς Ακτίνας Διασυνοριακή Ατμοσφαιρική Ρύπανση, καθώς επίσης καιτην προγραμματιζόμενη αναθεώρηση της σύμβασης του International Maritime Organisation για την θαλάσσια ρύπανση (MARPOL). Η Επιτροπή θα εκπονήσει πρόταση οδηγίας για την καθιέρωση ανωτάτων ορίων εκπομπής στον S02 ΝΟχ, ΝΗ3 και VOC, με τα οποία θα γίνει δυνατή η επίτευξη τουστόχου για κλείσιμο ψαλίδας σε ό,τι αφορά τις όξινες βροχές καιτην επίτευξη των συμφωνηθέντων στόχων ποιότητας της ατμόσφαιρας για το τροποσφαιρικό όζον. Κατά την εκπόνηση των ανωτάτων ορίων εκπομπών, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της τις συνέπειες για την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη συγκεκριμένων περιοχών της Κοινότητας των προτεινομένων ορίων. Ακόμη και αν η εισαγωγή δεσμευτικών ανωτάτων ορίων εκπομπών αποτελεί μια σημαντική νέα πρωτοβουλία, ωστόσο αυτή είναι μέρος συνολικής στρατηγικής για τις όξινες βροχές. Προτείνεται τα ανώτατα όρια εκπομπών να συμπληρωθούν με ορισμένες άλλες δράσεις (βλέπε παρακάτω) που θα βοηθήσουν να εξασφαλιστεί τόσο η επίτευξη στην πράξη των ανωτάτων ορίων εκπομπής όσο και της οικονομικής αποτελεσματικότητας των τεχνικών μέτρων για περιορισμό των εκπομπών που λαμβάνονται μέσα και έξω από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. 4. 2 Κύρωση του Πρωτοκόλλου για το θείο -1994 Με εξαίρεση την Πορτογαλία όλα τα κράτη μέλη καθώς επίσης και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, υπέγραψαν το Πρωτόκολλο για το θείο-1994 της Σύμβασης για τη μακράς ακτίνας διασυνοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση. Εκτός αυτών, έχουν υπογράψει το πρωτόκολλο οι εξής μη-ΕΚ χώρες: Βουλγαρία, Καναδάς, Κροατία, Τσεχική Δημοκρατία,Ουγγαρία,Λιχτενστάϊν, Νορβηγία, Πολωνία, Ρωσία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ελβετία, και Ουκρανία. Από τον Δεκέμβριο του 1996 ωστόσο μόνο τέσσερα κράτη μέλη (Σουηδία, Ολλανδία,Λουξεμβούργο και ΗΒ και μία μη ΕΚ χώρα, Νορβηγία) την επικύρωσαν. Για να μπορέσει το πρωτόκολλο να τεθεί σε ισχύ πρέπει να επικυρωθεί από 16 χώρες. Αν η Κοινότητα έχει πρόθεση να ακολουθήσει μια φιλόδοξη πολιτική για την καταπολέμηση της όξινης βροχής, ένα από τα πρώτα βήματα τα οποία θα πρέπει να ακολουθήσει είναι η επικύρωση του Πρωτοκόλλου για το θείο- 1994: πριν αποφασίσει τη λήψη πρόσθετων μέτρων περιορισμού των όξινων εκπομπών, η Κοινότητα θα πρέπει να διακηρύξει την δέσμευση της σε ό,τι αφορά τις τρέχουσες πρωτοβουλίες σε διεθνές επίπεδο. Επιπλέον στο πρωτόκολλο υπάρχουν δίατάξειςγιαμελλοντικέςαναθεωρήσεις με τις οποίες μπορούν να αναληφθούν περαιτέρω δεσμεύσεις που θα συμβάλλουν στην αρτιότερη επίτευξη των ποιοτικώνπεριβαλλοντικώνστόχων της Κοινότητας. Εκτός της πολιτικής σημασίας που έχει η επικύρωση από την Κοινότητα του Πρωτοκόλλου για το θείο-1994, η Κοινότητα θα επωφεληθεί από ορισμένα σαφή πλεονεκτήματα κατά το ότι η Σύμβαση για την μακράς ακτίνας διασυνοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση είναι σήμερα ο αποτελεσματικότερος μηχανισμός με τον οποίο μπορούν να επιτευχθούν μειώσεις των εκπομπών σε εκείνες από τις χώρες μη-ΕΚ που συμβάλλουν έντονα στη δημιουργία της όξινης βροχής εντός της ΕΚ. Προτείνεται κατά συνέπεια στο Συμβούλιο να αποφασίσει ότι η Ευρωπαϊκή Κοινότητα πρέπει να επικυρώσει το Πρωτόκολλο της σύμβασης 1979 για τη μακράς ακτίνας διασυνοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση, με περαιτέρω μείωση των εκπομπών θείου. Επισυνάπτεται μια πρόταση απόφασης του Συμβουλίου για την υπογραφή εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας του Πρωτοκόλλου για το Θείο-1994. 4. 3 Πρόταση αναθεώρησης της οδηγίας για την περιεκτικότητα σε θείο ορισμένωνυγρών καυσίμων Τον Μάρτιο του 1993 το Συμβούλιο εξέδωσε την οδηγία 93/12/ΕΟΚ σχετικά με την περιεκτικότητα σε θείο ορισμένων υγρών καυσίμων. Εδώ, το ανώτερο όριο θείου που περιέχεται σε καύσιμα ντήζελ τοποθετήθηκε στο 0. 2% κατά βάρος, από 1ης Οκτωβρίου 1994 και περιορίστηκε στην ανώτατη τιμή 0. 05% από 1ης Οκτωβρίου 1996. Το ανώτερο περιεχόμενο σε θείο των πετρελαίων, εξαιρουμένων των καυσίμων ντήζελ, ορίστηκε στο 0. 2% κατά βάρος από 1ης Οκτωβρίου 1994. Στο άρθο 2 της οδηγίας αυτής ζητούνταν από την Επιτροπή να υποβάλει αναφορά σχετικά με την πρόοδο που σημειώνονταν στον τομέα του ελέγχου του διοξειδίου του θείου και προτάσεις για τον καθορισμό του χαμηλότερου ορίου του περιεχομένου θείου στα πετρέλαια, πλην των 12 πετρελαίων ντήζελ. Η κατάθεση μιας τέτοιας πρότασης αναβλήθηκε εν αναμονή των αποτελεσμάτων από την εφαρμογή της στρατηγικής για την όξινη βροχή. Στην ανάλυση που πραγματοποιήθηκε με στόχο την εφαρμογή της στρατηγικής για την όξινη βροχή, βρέθηκε ότι η περαιτέρω ελάττωση του περιεχομένου θείου στα πετρέλαια που χρησιμοποιούνται σε μόνιμες εγκαταστάσεις καύσης αποτελούσε στην πράξη μέτρο οικονομικής αποτελεσματικότητας-ή ότι εφαρμόζονταν ήδη στηνπράξη- σε οκτώ κράτη μέλη: Αυστρία, Βέλγιο, Δανία, Φινλανδία. Γερμανία, Ολλανδία, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο. (Στην Αυστρία και τη Φινλανδία το ανώτατο περιεχόμενο θείου που επιτρέπονταν ήταν 0. 1%. Στις δύο αυτές χώρες αναγνωρίστηκε μια παρέκκλιση σχετικά, κατά την προσχώρηση τους στη συνθήκη της ΕΚ, παρέκκλιση η οποία ισχύει για μεταβατική περίοδο τεσσάρων ετών και η οποία λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 1998). Σε όλα τα άλλα κράτη μέλη η περαιτέρω μείωση του περιεχομένου θείου στα πετρέλαια κάτω από την τρέχουσα οριακή τιμή του 0. 2% σε θείο δεν εκτιμάται ως συμφέρουσα από οικονομική άποψη, απλώς και μόνο με στόχο την επίτευξη των ενδιαμέσων στόχων όξινης βροχής. Η καύση βαρέων πετρελαίων (μαζούτ) αποτελεί τη σοβαρότερη πηγή εκπομπών S02 κατά τη χρησιμοποίηση υγρών καυσίμων, ενώ το σχετικό μερίδιο τους στο σύνολο των εκπομπών ΕΚ κατά το 1990 ανέρχονταν στο 20% περίπου. Ελλείψει στοχοθετημένων μέτρων, για το 2010 προβλέπεται ότι το μερίδιο αυτό θα αυξηθεί στο 40% περίπου. Οι εκπομπές S02 από την καύση βαρέων πετρελαίων προέρχονται από ποικίλες πηγές (βλέπε πίνακα 4). ΠΙΝΑΚΑΣ 4: Εκπομπές S02 από καύση βαρέων πετρελαίων (HFO) το 2010 σύμφωνα με το σενάριο αναφοράς και μετά από περιορισμό του περιεχομένου θείου στο 1% (σε χιλιοτόννους). Διυλιστή ρια και άλλες επεξεργα σίες Βιομηχα νία Νοικοκυ ριά Μεταφο ρές Σύνολο Σταθμοί ηλεκτρι κής ενέργειας 404 574 158 81 901 2,119 207 329 75 27 350 988 1131 Σενάριο αναφο ράς AvS1% oraHFO Διαφορά Η ανάλυση της στρατηγικής για τις όξινες βροχές κατέδειξε ότι για δώδεκα κράτη μέλη (με εξαίρεση την Ισπανία, Πορτογαλία και Ελλάδα) η χρήση βαρέων πετρελαίων με χαμηλό περιεχόμενο θείο σε ορισμένους τομείς, πχ. μεταφορές και οικιακή χρήση,αποτελούσε επιλογή περιορισμού του κόστους, για την επίτευξη του ενδιαμέσου στόχου. Ωστόσο, σε άλλους τομείς όπως σε ηλεκτρικούς σταθμούς και στη βιομηχανία η εφαρμογή της μεθόδου αποθείωοης των απαερίων αποδείχθηκε σε γενικές γραμμές πιό συμφέρουσα από οικονομική άποψη και επίσης πιό αποτελεσματική για την απομάκρυνση των εκπομπών. Δοθέντος ότι η καύση βαρέων καυσίμων συμβάλλει σημαντικά στις εκπομπές S02 η Επιτροπή θεωρεί ότι επιβάλλεται, στα πλαίσια της στρατηγικής για την καταπολέμηση της όξινης βροχής, να περιορίσει τις εκπομπές του SOznou προέρχονται από την πηγή αυτή εισάγοντας όρια περιεχομένου θείου στα βαρέα πετρέλαια. Για να υπογραμμιστούν τα συμπεράσματα της ολοκληρωμένης αξιολόγησης και να αποφευχθούν οι πρόσθετες μη συμφέρουσες από οικονομική άποψη δαπάνες, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι, σε ορισμένες χώρες ή και περιοχές όπου το επιτρέπουν οι περιβαλλοντικές συνθήκες, αλλά και σε ορισμένες βιομηχανίες ήδη εφαρμόζονται τεχνολογίες περιορισμού των εκπομπών όπως η αποθείωση των απαερίων, που οδηγούν σε ισοδύναμα ή καλύτερα αποτελέσματα για περιορισμό των εκπομπών S02, θα καταστεί αναγκαία η πρόβλεψη παρεκκλίσεων για κάθε γενικότερης φύσεως όρια, του περιεχόμενου θείου. Ειδικότερα, οποιοιδήποτε κανόνες που αφορούν τα βαρέα καύσιμα θα πρέπει να 13 λαμβάνουν υπόψη και να συμβιβάζονται με τις διατάξεις της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ για τις εκπομπές μεγάλων εγκαταστάσεων καύσης καθώς και την προτεινόμενη τροπολογία της εν λόγω οδηγίας (βλέπε μέρος 4. 4 παρακάτω). Σε ό,τι αφορά την αναθεώρηση της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ, σήμερα προβλέπεται ότι σε αυτήν θα περιληφθούν διατάξεις σχετικά με ανώτατα όρια εκπομπής (όπως και στα προβλεπόμενατης παρούσας οδηγίας) με τις οποίες αποδίδεται κάποιος βαθμός ευελιξίας στις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης, αναφορικά με το περιεχόμενο θείο των βαρέων καυσίμων που αυτές χρησιμοποιούν. Στην παρούσα ανακοίνωση επισυνάπτεται μια πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με το περιεχόμενο θείο στο πετρέλαιο και τα βαρέα πετρέλαια, όπου παρατίθενται οι αρχές που καταγράφονται στις προηγούμενες παραγράφους. Σε ό,τι αφορά τον έλεγχο του περιεχομένου θείου στα βαρέα καύσιμα θαλάσσης, το θέμα αυτό εξετάζεται στο μέρος 4. 5 παρακάτω. 4. 4 Δράση σχετικά με τις οδηγίες LCP και IPPC. Ευρίσκονται σήμερα υπό κατάρτιση στην Επιτροπή νέες οριακές τιμές εκπομπών για το SOz και το ΝΟχ για όλες τις νέες μεγάλες εγκαταστάσεις καύσεως, κατά τη διαδικασία αναθεώρησης της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ, για τον περιορισμό των εκπομπών στην ατμόσφαιρα ορισμένων ρύπων από μεγάλες εγκαταστάσεις καύσεως (οδηγία LCP). Οι νέες οριακές τιμές εκπομπής θα βασίζονται σε ΒΑΤ (Best Available Techniques) για τον έλεγχο της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Για τις προκαταρκτικές εργασίες αναθεώρησης της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ, οι υπηρεσίες της Επιτροπής εξετάζουν μεταξύ άλλων την αξία και σημασία των εθνικών ανωτάτων ορίων τόσο για τα νέα όσο και για τα εν λειτουργία εργοστάσια. Τέτοια ανώτατα όρια εκπομπών, επιβάλλονται από την ανάγκη εξασφάλισης τόσο της οικονομικής αποτελεσματικότητας όσο και την επίτευξη ποιοτικών περιβαλλοντικών στόχων. Μια μελέτη που πραγματοποιήθηκε με στόχο την αναθεώρηση της οδηγίας ΙΧΡ,αλλά και η πρακτική εμπειρία ορισμένων κρατών μελών, κατέδειξαν ότι οι εκπομπές από μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης μπορούν να αντιμετωπιστούν οικονομικότερα με τη θέσπιση ανωτάτων ορίων εκπομπών (κατά το δυνατό σε συνδυασμό με οριακές τιμές), από ό,τι με τη χρησιμοποίηση μόνο προδιαγραφών για εκπομπές. Στα συμπεράσματα της ανάλυσης για τη στρατηγική της όξινης βροχής αναφέρονταν: Για τις εκπομπές S02, η εφαρμογή της αποθείωσης των αερίων, ή οι οριακές τιμές εκπομπής για τον ίδιο σκοπό, ή ανωτάτων τιμών εκπομπής που καταλήγουν στις ίδιες συνολικές μειώσεις εκπομπών, θα καταστούν αναγκαίες για τις ήδη υπάρχουσες μεγάλες εγκαταστάσεις σε όλα τα κράτη μέλη, με εξαίρεση την Ελλάδα, την Πορτογαλία και εν μέρει την Ισπανία. Για τις εκπομπές ΝΟχ, η εφαρμογή της απαζώτωσης των απαερίων ή οι οριακές τιμές εκπομπής για τον ίδιο σκοπό, ή ο καθορισμός ανωτάτων ορίων εκπομπής που οδηγούν στις ίδιες γενικές μειώσεις εκπομπής, θα καταστούν αναγκαίες για τις λειτουργούσες μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης σε όλα τα κράτη μέλη, με εξαίρεση την Ελλάδα, την Πορτογαλία, την Ισπανία, την Ιταλία, τη Φινλανδία και το Λουξεμβούργο. Η πρόταση της Επιτροπής για την αναθεώρηση της οδηγίας LCP εντάσσεται στις προσπάθειες για την επίτευξη του ενδιάμεσου στόχου 50% κλείσιμο ψαλίδας για τις όξινες βροχές. Κατά το 1999 για τις νέες εγκαταστάσεις και το έτος 2007 για τις λειτουργούσες, οι οριακές τιμές εκπομπής, όπως ζητείται με την οδηγία IPPC (96/61/ΕΟΚ), θα βασίζονται σε ολοκληρωμένες ΒΑΤ, όπως ορίζεται στην οδηγία, λαμβάνοντας υπόψη: -τον γεωγραφικό χώρο -τις τοπικές περιβαλλοντικές συνθήκες -τις διατάξεις για την ελαχιστοποίηση των μακράς ακτίνας ή διασυνοριακών ατμοσφαιρικών ρυπάνσεων· και 14 -τον αρχικό στόχο της οδηγίας IPPC, ο οποίος συνίσταται στην πρόληψη, ή όπου δεν είναι δυνατόν, στη μείωση των εκπομπών κατά τρόπο ώστε να επιτυγχάνεται υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος, λαμβανομένου ως συνόλου. Η οδηγία IPPC αποτελεί επίσης το κυριότερο εργαλείο για την ελάττωση των εκπομπών της βιομηχανίας. Σύμφωνα μετά αποτελέσματατης ανάλυσης για τη στρατηγική της όξινης βροχής, προς επίτευξη του στόχου κλεισίματος της ψαλίδας κατά 50% θα ήταν οικονομικά πολύ συμφέρον να εφαρμοσθούν αυστηροί έλεγχοι των εκπομπών S02 στις βιομηχανίες όλων των κρατών μελών εκτός της Ελλάδας και της Πορτογαλίας. Παρομοίως, δέκα κράτη μέλη θα πρέπει να ελέγξουν επίσης τις εκπομπές ΝΟχ στην πηγή τους, ενώ εξαιρούνται εδώ η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Ιταλία, και η Φινλανδία. Και σε αυτό το σημείο, ανώτατες τιμές εκπομπής ή οικονομικά μέτρα θα πρέπει να κινητοποιηθούν και να οδηγήσουν στις ίδιες γενικότερες μειώσεις των εκπομπών κατά τον οικονομικότερο τρόπο. Το συμπέρασμα από την ανάλυση για τη στρατηγική της όξινης βροχής είναι επομένως ότι, για να επιτευχθεί ο ενδιάμεσος στόχος, χρειάζεται η λήψη συμπληρωματικών μέτρων ευρύτερου κοινοτικού ή περιφερειακού χαρακτήρα, ώστε να περιοριστούν οι εκπομπές των εγκαταστάσεων και των παραγωγικών διαδικασιών. Τα νομικά μέσα που πρέπει να χρησιμοποιηθούν αφορούν την αναθεώρηση της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ για τις εκπομπές μεγάλων εγκαταστάσεων καύσης καθώς και της οδηγίας IPPC. 4. 5 Δράση σχετικά με τις εκπομπές των θαλασσίων μεταφορών Για την καλύτερη επίτευξη του ενδιαμέσου στόχου με το κλείσιμο της ψαλίδας κατά 50% και κατά την συμπερίληψη των εκπομπών που προέρχονται από τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές, καταδείχθηκε ότι συμφέρει από οικονομική άποψη να περιοριστούν οι εκπομπές S02 που προέρχονται από πλοία στη Βαλτική Θάλασσα και στη Βόρεια Θάλασσα καθώς και οι εκπομπές οξειδίου του αζώτου στη Βαλτική, στη Βόρεια Θάλασσα και σε τμήματα του Ατλαντικού Ωκεανού. Λόγω ελλείψεως στοιχείων, οι εκπομπές από τα πλοία που ταξιδεύουν στη Μεσόγειο δεν περιελήφθησαν στην ανάλυση. Η μείωση των εκπομπών S02 μπορεί να επιτευχθεί χαμηλώνοντας το περιεχόμενο σε θείο των καυσίμων θαλάσσης ενώ για τον περιορισμό των εκπομπών οξειδίων του αζώτου θα πρέπει να μεθοδευτεί η λήψη μέτρων για τη χρήση καταλυτικών μετατροπέων. Το περιεχόμενο θείο των καυσίμων θαλάσσης δεν υπόκειται σε κανένα διεθνή κανονισμό. Υπάρχουν ωστόσο προτάσεις για τον έλεγχο του στα πλαίσια της σύμβασης για την θαλάσσια ρύπανση (σύμβαση MARPOL) του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ). Η Σύμβαση αυτή ευρίσκεται υπό αναθεώρηση, ενώ οι σχετικές διαπραγματεύσεις για την περάτωση της αναμένεται να τερματιστούν το 1997. Κατά τις προπαρασκευαστικές συζητήσεις για την αναθεώρηση της σύμβασης οι παράκτιες χώρες της Βαλτικής Θάλασσας πρότειναν να χαρακτηριστεί η θαλάσσια αυτή περιοχή ευαίσθητη ζώνη, σε ό,τι αφορά τις εκπομπές S02. Οι παράκτιες χώρες της Βόρειας Θάλασσας εργάζονται επίσης προς την ίδια κατεύθυνση για το σύνολο ή ένα μέρος της Βόρειας Θάλασσας και της Μάγχης. Σε τέτοιες ευαίσθητες ζώνες προτείνεται τα πλοία να μην επιτρέπεται να χρησιμοποιούν καύσιμα θαλάσσης με περιεχόμενο θείο ανώτερο του 1,5%. Ο χαρακτηρισμός της Βαλτικής Θάλασσας και του συνόλου ή ορισμένων περιοχών της Βόρειας Θάλασσας και της Μάγχης ως ευαίσθητων περιοχών, σε ό,τι αφορά τις εκπομπές S02 και οι συναφείς περιορισμοί για το περιεχόμενο θείο των καυσίμων θαλάσσης που χρησιμοποιούνται στις περιοχές αυτές θα πρέπει, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, να θεωρηθούν ως αποτελεσματικά από οικονομική άποψη μέτρα, στα πλαίσια μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής για την καταπολέμηση της όξινης βροχής στην ΕΚ. Η Επιτροπή κατά συνέπεια θεωρεί ότι όλα τα κράτη μέλη της ΕΚ, στα πλαίσια της εν εξελίξει αναθεώρησης της σύμβασης MARPOl-,πρέπει να υποστηρίξουν τον χαρακτηρισμό της Βαλτικής Θάλασσας και του συνόλου ή ορισμένων περιοχών της Βόρειας Θάλασσας και της Μάγχης, ως ευαίσθητων περιοχών προκειμένου περί των εκπομπών S02. Kara την αναθεώρηση της σύμβασης MARPOL, τα κράτη μέλη της ΕΕ θα πρέπει να προχωρήσουν στην εφαρμογή των διατάξεων που άπτονται των ευαίσθητων περιοχών όσο γίνεται πιό γρήγορα. Η Επιτροπή θα υποβάλλει, όπου 15 χρειάζεται, τις ενδεδειγμένες προτάσεις για να εξασφαλιστεί η ταχεία εφαρμογή των διατάξεων αυτών από τα κράτη μέλη. 4. 6 Δράση σχετικά με τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης(ΚΑΕ) Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της, μέσω των εξωτερικών τους σχέσεων, θα μπορέσουν να παίξουν ενεργό ρόλο για την προώθηση αποτελεσματικών οικονομικών μέτρων εκτός της περιοχής δικαιοδοσίας τους. Παράδειγμα, οι πρόσθετες μειώσεις των εκπομπών θείου, πέρα από εκείνες που έχουν ήδη συμφωνηθεί δυνάμει του Πρωτοκόλλου για το θείο-1994, εμφανίζονται ως συμφέρουσες από οικονομική άποψη σε ορισμένες χώρες εκτός ΕΚ, ώστε να γίνεται εφικτός ο παραπέρα περιορισμός των οξίνων βροχών εντός της ΕΚ. Επιπλέον, ο περαιτέρω έλεγχος των εκπομπών ΝΟχ και ΝΗ3 όπως προγραμματίζεται στο καθ'οδόν πρωτόκολλο πολλαπλών ρύπων της CLRTAP, θα συμβάλλει επίσης στην ελάττωση των υπερβάσεων των κρισίμων φορτίων της όξινης βροχής. Η περαιτέρω μείωση των εκπομπών θα αποβεί οικονομικά συμφέρουσα, και κατά πάσα πιθανότητα επιβεβλημένη, για την τήρηση των κρισίμων φορτίων όξινης βροχής, όχι μόνο στα κράτη μέλη της ΕΕ αλλά επίσης και στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, ειδικότερα εκείνες που γειτονεύουν με τις χώρες ΕΚ. Οι περιορισμοί των εκπομπών που διευκρινίζονται στο μέρος 3. 3 βασίζονται στην υπόθεση ότι η μείωση των εκπομπών στις χώρες έξω από την ΕΚ θα επιτευχθεί σε συμφωνία με τη σήμερα ισχύουσα νομοθεσία τους, και όπως επιβάλλεται σε συμφωνία με τα διάφορα πρωτόκολλα των HE ECE/CLRTAP. Μια τέτοια υπόθεση σχετικά με την πορεία των εκπομπών στις χώρες που δεν ανήκουν στην ΕΚ είναι σώφρων κατά το ότι η επιρροή της Ένωσης είναι αρκετά περιορισμένη σε ό,τι αφορά την πολιτική όξινης βροχής που εφαρμόζουν οι χώρες αυτές. Ωστόσο, ορισμένες σχετικές μελέτες, που εκτελέστηκαν από την Επιτροπή, καταδεικνύουν πολύ σαφώς ότι οι περιορισμοί στις όξινες εκπομπές ορισμένων χωρών, ειδικότερα ορισμένων χωρών της ΚΑΕ, θα επιτρέψουν την Κοινότητα να προχωρήσει σε ακόμη πιο φιλόδοξους στόχους για την καταπολέμηση της όξινης βροχής. Η επιστημονική αξιολόγηση που πραγματοποιήθηκε για τη στήριξη της στρατηγικής για την όξινη βροχή, της Επιτροπής, κατέδειξε ότι οι εκπομπές ορισμένων χωρών ΚΑΕ, όπως η Πολωνία, η Τσεχική Δημοκρατία, η Ουγγαρία και η Σλοβενία, συμβάλλουν έντονα στην υπέρβαση των κρισίμων φορτίων όξινης βροχής στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (βλέπε παράρτημα). Παρόλα αυτά η Κοινότητα εμφανίζεται να εξαγάγει περισσότερες όξινες εκπομπές προς τις χώρες αυτές από ό,τι δέχεται από αυτές. Ωστόσο, σε γενικές γραμμές είναι αλήθεια ότι η μείωση των εκπομπών ανά επενδυτική μονάδα είναι μεγαλύτερη στις χώρες ΚΑΕ από ό,τι στην Κοινότητα. Για τον λόγο αυτό και εφόσον οι αποφάσεις λαμβάνονται κατά περίπτωση, θα ήταν δυνατό να επιλεγούν καταστάσεις όπου η επίτευξη περιορισμών στις εκπομπές των χωρών της Κεντρική και Ανατολικής Ευρώπης θα αποβούν αμοιβαία επωφελείς και συμφέρουσες από οικονομική άποψη για όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Η Κοινότητα θά πρέπει να αναγνωρίσει και να αξιοποιήσει αυτές τις αμοιβαίου πλεονεκτήματος καταστάσεις. Υπάρχουν αρκετά κανάλια τα οποία θα πρέπει να διερευνηθούν ώστε να γίνει δυνατή η πραγματοποίηση του στόχου αυτού. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ξεκίνησε ήδη διαπραγματεύσεις με δέκα χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης (Βουλγαρία, Τσεχική Δημοκρατία, Εσθονία, Ουγγαρία, Λεττονία, Λιθουανία, Πολωνία, Ρουμανία, Σλοβακία και Σλοβενία) ώστε να ενθαρρυνθούν και να προσαρμόσουν τη νομοθεσία τους με αυτήν της ΕΚ και να διευκολύνουν την προσέγγιση τους αν και όταν προσχωρήσουν σ'αυτήν. Τα περιβαλλοντικά θέματα και ειδικότερα η υιοθέτηση του κοινοτικού κεκτημένου σε ό,τι αφορά το περιβαλλοντικό κανονιστικό πλαίσιο αποτελούν προτεραιότητα μιας προενταξιακής στρατηγικής. Κατά την εξέλιξη του τρέχοντος διαλόγου με τις χώρες αυτές, η Επιτροπή προτίθεται να προσδιορίσει το ζήτημα των οξίνων βροχών ως ένα από τα πρωταρχικά προς συζήτηση θέματα στον τομέα της περιβαλλοντικής προστασίας. Για τον σκοπό αυτό η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει το τρέχον πρόγραμμα Phare και τις εγκαταστάσεις του ΤΑΙΕΧ ( Technical Assistance and Information Exchange Office in Environment), ώστε να επιλεγούν διάφορες μορφές εντατικής συνεργασίας σε θέματα που αφορούν τον περιορισμό των οξίνων εκπομπών. ) και του DISAE (Development of Implementation Strategies for Approximation 16 Ένας από τους ισχυρότερους μηχανισμούς, για την επίτευξη μειώσεων των εκπομπών, στις οικονομίες των χωρών ΚΑΕ αφορά την κινητοποίηση επενδυτικών μηχανισμών, κρατικών και ιδιωτικών, ειδικότερα στον τομέα της διάθεσης ενέργειας. Η Επιτροπή συνεπώς προτίθεται να συνεχίσει τη συζήτηση με τις κυβερνήσεις, τα μεγάλα βιομηχανικά συγκροτήματα και τα χρηματοδοτικά ιδρύματα ώστε να επιλεγούν οι ενδεδειγμένες επενδυτικές στρατηγικές, που θα παίξουν τον καλύτερο δυνατό ρόλο για τη μείωση των εκπομπών που δημιουργούν τις όξινες βροχές. 4. 7 Δράση σχετικά με τη Σύμβαση για τη Μεγάλης Ακτίνας διασυνοριακή ατμοσφαιρική ρύπανση Η ECE/CLRTAP των HE είναι το κύριο forum στο οποίο η Ευρωπαϊκή Κοινότητα και τα κράτη μέλη της μπορούν να επηρεάσουν και να προαγάγουν τον περιορισμό των εκπομπών σε χώρες μη μέλη της ΕΚ. Μιά περαιτέρω δράση σε ορισμένες από τις χώρες αυτές φαίνεται ότι θα είναι συμφέρουσα από οικονομική άποψη για την επίτευξη του ενδιαμέσου ποιοτικού περιβαλλοντικού στόχου στην ΕΚ για το κλείσιμο ψαλίδας κατά 50%. Επιπλέον, απαιτείται η μη υπέρβαση των κρισίμων φορτίων ώστε να μπορεί να επιτευχθεί ο απώτερος στόχος. Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη της ΕΚ πρέπει επομένως να παίξουν ενεργό ρόλο κατά τις διαπραγματεύσεις της CLRTAP, για την υπογραφή ενός νέου πρωτοκόλλου πολλαπλών ρύπων και για την επείγουσα επικύρωση και αναθεώρηση του Πρωτοκόλλου για το θείο-1994 (βλέπε μέρος 4. 2), έτσι ώστε να γίνει δυνατή η επίτευξη των ποιοτικών περιβαλλοντικών στόχων της για τις όξινες βροχές και για συναφή προβλήματα. 4. 8 Δράση για τον περιορισμό των εκπομπών αμμωνίας Ορισμένες νομοθετικές πράξεις της ΕΚ για το περιβάλλον που ήδη ισχύουν ή προγραμματίζονται, αναμένεται να οδηγήσουν στον περιορισμό των εκπομπών αμμωνίας. Κατά πρώτον, η κατάρτιση και η εφαρμογή των κωδίκων Ορθής γεωργικής πρακτικής κατ' εφαρμογήν της Οδηγίας για την νιτρορύπανση (91/676/ΕΟΚ) αναμένεται όχι μόνο να περιορίσει τις απώλειες νιτρικών στα επιφανειακά και υπόγεια ύδατα αλλά και ενδυνάμει να συμβάλει στον περιορισμό των εκπομπών της αμμωνίας. Δεύτερον, η Οδηγία IPPC (96/61/ΕΟΚ) καλύπτει επίσης μεγάλες εγκαταστάσεις εκτροφής πουλερικών ή χοίρων καθώς και βιομηχανικές εγκαταστάσεις που εκπέμπουν αμμωνία. Τελικά, η κάλυψη των αποθέσεων κοπριάς, σύμφωνα με την ανακοίνωση για τη στρατηγική περιορισμού των εκπομπών μεθανίου (COM(96/557/2) μπορεί να οδηγήσει στον περιορισμό των εκπομπών αμμωνίας. Η ανάλυση που πραγματοποιήθηκε για τη στρατηγική της όξινης βροχής υποδηλώνει ότι είναι πράγματι συμφέρουσα οικονομικά η περαιτέρω μείωση των εκπομπών αμμωνίας. Στην ανάλυση προτείνονται ειδικότερα τα εξής μέτρα σχετικά: τεχνικές που περιορίζουν τις εκπομπές αμμωνίας κατά την εναπόθεση κοπριάς (γαλακτοφόρες αγελάδες,βοοειδή, χοίροι, όρνιθες αναπαραγωγής, πουλερικά, πρόβατα). Εξαιρούνται ορισμένες χώρες (δηλ. Φινλανδία, Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία)· συνθήκες σταβλισμού που επιτρέπουν τη μείωση εκπομπών από τα πουλερικά. Εξαιρούνται Φινλανδία, Ελλάδα, Πορτογαλία, και Ισπανία· περιορισμός των βιομηχανικών εκπομπών αμμωνίας. Εξαιρούνται Φινλανδία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία και Ισπανία. Ελλάδα, Στον τομέα αυτόν η αβεβαιότητα που περιβάλλει τις δυνατότητες περιορισμού των εκπομπών, τα σημερινά και μελλοντικά επίπεδα εκπομπών και οι δαπάνες των τεχνικών περιορισμού των δαπανών στον κτηνοτροφικό τομέα,αποκαλύπτεται πιο έντονη από ό,τι για άλλους ρύπους. Επειδή οι τεχνικές μείωσης της αμμωνίας δεν είναι ακόμα τόσο άρτιες όσο των άλλων ρύπων υπάρχει ανάγκη για κάποια μεγαλύτερη ελευθερία κίνησης των κρατών μελών κατά τη λήψη σχετικών μέτρων με τα οποία μπορούν να επιτευχθούν οι προτεινόμενες ενδεικτικές ανώτατες εθνικές τιμές εκπομπής. Όταν καθορίζονται τα εθνικά όρια εκπομπών θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι νέες επιστημονικές εξελίξεις. 4. 9 Οικονομικά μέσα Η διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των μέσων και, όπου απαιτείται, η συμπλήρωση της κανονιστικής νομοθεσίας με ρυθμίσεις εδραζόμενες στην αγορά, αποτελεί μία από τις πέντε βασικές προτεραιότητες του πέμπτου περιβαλλοντικού προγράμματος δράσεως. Η χρήση εθνικών ανωτάτων ορίων εκπομπής θα δώσει τη δυνατότητα στα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν διάφορα οικονομικά μέσα 17 ως πρόσθετους μοχλούς των εθνικών τους στρατηγικών. Επιπλέον, οι προτάσεις για τη λήψη μέτρων κοτεκτολέμησης των εκπομπών στην πηγή τους, στα προηγούμενα κεφάλαια, αποσκοπεί, όσο είναι δυνατό, στην παροχή ευελιξίας κατά τη χρησιμοποίηση των οικονομικών μέσων. Η χρήση εθνικών ανωτάτων ορίων όμωςαπστελείτον κύριο επιχειρησιακό στόχο και σημείο-στήριξης των κρατών μελών κατά τον σχεδιασμό των εθνικών οικονομικών τους μέσων (ή κανονισμών ) και τα οποία βαίνουν πέραν των ελαχίστων κοινών περιβαλλοντικών απαιτήσεων. Μπορεί κανείς να διακρίνει τέσσερις κυρίους τύπους μέσων 1) εισφορές/φόροι 2) επιδοτήσεις 3) εμπορικές άδειες εκπομπής και 4)περιβαλλοντικές συμφωνίες. Σε ό,τι αφορά τη χρησιμοποίηση περιβαλλοντικών εισφορών η Επιτροπή εξέδωσε πρόσφατα την Ανακοίνωση (COM(97) 9 τελικό) στην οποία καθορίζονται οι όροι με τους οποίους τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλουν περιβαλλοντικά τέλη. Στην Ανακοίνωση παρατίθεται το νομικό πλαίσιο της ενιαίας αγοράς το οποίο τα κράτη μέλη οφείλουν να τηρούν κατά την επιβολή φόρων και τελών. Η Επιτροπή θέσπισε επίσης μια Ανακοίνωση για περιβαλλοντικές συμφωνίες (COM(96) 561 τελικό), στην οποία διευκρινίζονται οι όροι προσφυγής σε αυτό το μέσα. Τα εθνικά ανώτατα όρια και οι ανακοινώσεις θα αποτελέσουν το κύριο κίνητρο και πλαίσιο για τα κράτη μέλη ώστε αυτά να διευρύνουν τις επιτυχημένες εμπειρίες τους, κατά τη χρησιμοποίηση των οικονομκών μέσων, όπου χρειάζεται. Στα πλαίσια του φάσματος των εθνικών οικονομικών μέσων, μπορούν να προσδιοριστούν ορισμένα όπου η δράση της ΕΕ, εμφανίζει προστιθέμενη αξία σε ό,τι αφορά την επίτευξη των εθνικών ανωτάτων ορίων ή την ενθάρρυνση νέων μειώσεων των εκπομπών, μέσω αλλαγών στη χρησιμοποίηση της ενέργειας και στη γεωργία προς επίτευξη των κρισίμων φορτίων. πρόκειται συγκεκριμένα για: φορολόγηση της ενέργειας, επιβαρύνσεις πλοίων, τέλη στη γεωργία και κοινή εφαρμογή εθνικών ανωτάτων ορίων. 4. 9. 1 Ενέργεια Στον ενεργειακό τομέα, η χρησιμοποίηση οικονομικών μέσων θα μπορούσε να οδηγήσει στην αλλαγή των χρησιμοποιουμένων καυσίμων και σε βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Έτσι θα περιορισθούν οι δαπάνες που απαιτούνται για την επίτευξη των προτεινομένων ανωτάτων εθνικών ορίων, τόσο για το ΝΟχ όσο και και το S02, ενώ ταυτόχρονα θα περιορίζοντα και οι εκπομπές C02. Μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν διαφοροποιημένα φορολογικά μέτρα για διάφορα ενεργειακά προϊόντα. Η Επιτροπή δεν εκτιμά ότι είναι ενδεδειγμένη λύση η διαφοροποίηση των φορολογικών μέτρων σε διαφορετικές οδηγίες για κάθε συγκεκριμένο περιβαλλοντικό πρόβλημα ή προϊόν. Αντ'αυτού η ομαδοποίηση των περιβαλλοντικών ζητημάτων θα πρέπει να αποτελεί μέρος ενός συνεκτικότερου κοινοτικού φορολογικού συστήματος γιαενεργειακά προϊόντα, σύμφωνα με τους στόχους του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή θα λάβει υπόψη της την ανάγκη καθοδήγησης των αγορών προς την κατεύθυνση οπτοτελεσματικότερης και καθαρότερης χρησιμοποίησης των καυσίμων, στηγ πρόταση οδηγίας για τη φορολόγηση των ενεργειακών Προϊόντων, όπως ζητήθηκε και στο Συμβούλιο ECOFIN της 11ης Μαρτίου 1996. Έτσι θα μεθοδευτεί η εφαρμογή ελαστικότερων πολιτικών, σε εθνικό επίπεδο, στην εσωτερική αγορά. Οι επιλογές που εξετάζονται συνίστανται στη διαφοροποίηση των κατωτάτων φορολογικών ορίων που θα εφαρμόζονται στα βαριά πετρέλαια (μαζούτ), ανάλογα με το περιεχόμενο θείο, καθώς και στη ρητή δυνοπότητα των κρατών μελών να διαφοροποιούν τις εθνικές φορολογικές τους κλίμακες για τα ενεργειακά προϊόντα, με βάση την επιδιωκόμενη ποιότητα του περιβάλλοντος τους. Επιπλέον, νέα ενεργειακά προϊόντα μπορεί να πέσουν στο φάσμα της κοινοτικής νομοθεσίας ενώ μελλοντικές αναθεωρήσεις των κοινοτικών επιπέδων φορολόγησης θα λαμβάνουν υπόψη τους περιβαλλοντικούς στόχους. Η πρόταση, αναμένεται να οδηγήσει σε μικρές, αλλά όχι αμελητέες, μειώσεις των εκπομπών του ΝΟΧ, του S02 και του C02. 4. 9. 2 Θαλάσσιες μεταφορέα Στο μέρος 4. 5 αναφέρθηκε ότι ευρίσκονταν σε εξέλιξη συζητήσεις με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (ΙΜΟ) για τη θέσπιση ορίων του θείου που περιέχεται στα καύσιμα θαλάσσης. Ωστόσο, τα θέματα που συζητήθηκαν στα πλαίσια της MARPOL δεν εξαντλούν το ζήτημα και άλλωστε υπάρχουν διαθέσιμοι και άλλοι μηχανισμοί για τον περιορισμό των εκπομπών S02 από τα πλοία. Επιπλέον, στις τρέχουσες ουζητήσεις με τη MARPOL δεν ανημετωπίζεται ικανοποιητικά το θέμα των εκπομπών ΝΟχ των πλοίων. 18 Μία άλλη ενδεχόμενη γραμμή δράσεως είναι να χρησιμοποιηθεί το εργαλείο της περιβαλλοντικά διαφοροποιημένης φορολόγησης των πλοίων. Το σουηδικό κράτος επιδιώκει την προσφυγή σε ένα γενικό σύστημα φορολόγησης, συμβατό με το τρέχον σύστημα φορολόγησης πλοίων. Σε ό,τι αφορά το ΝΟχ, η σουηδική πρόταση θέτει προς συζήτηση τον περιορισμό των λειτουργικών δαπανών και ενός μέρους του επενδυτικού κεφαλαίου που αφιερώνεται στους καταλυτικούς μετατροπείς. Τα πλοία θα φορολογούνται με βαρύτερο περιβαλλοντικό φόρο εάν δεν εγκαταστήσουν καταλυτικούς μετατροπείς. Σε ό,τι αφορά το θείο, η Σουηδία αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο να αυξήσει το μέσο επίπεδο των σημερινών φορολογικών επιβαρύνσεων υπέρ των φάρων και να επιτρέψει τη μείωση των τελών για πλοία που χρησιμοποιούν καύσιμο χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο (λιγότερο από 0,5%). Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή μπορεί να διερευνήσει περαιτέρω δυνατότητες διαφοροποίησης των φόρων για τα πλοία και σε ορισμένα άλλα κράτη μέλη έτσι ώστε να επιτευχθούν κι' άλλες μειώσεις, οικονομικά συμφέρουσες, των οξίνων εκπομπών. 4. 9. 3 Γεωργία Στον γεωργικό τομέα δεν χρειάζεται η εφαρμογή μεγάλου αριθμού τεχνικών μέτρων περιορισμού των εκπομπών για να επιτευχθεί η κατά οικονομικό τρόπο επίτευξη του ενδιαμέσου στόχου κλεισίματος της ψαλίδας κατά 50%. Σημαντικό ρόλο για τον περιορισμό των εκπομπών αμμωνίας με περαιτέρω τεχνικά μέτρα θα έχει, η παραπέρα εξέλιξη της Κοινής αγροτικής πολιτικής (CAP), με εφαρμογή της προσέγγισης του 1992. Μία τέτοια εξέλιξη θα λαμβάνει υπόψη την ανάγκη περιορισμού των εκπομπών αυτών, δεδομένου άλλωστε ότι δεν πρόκειται παρά για ένα μόνο από τα περιβαλλοντικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η γεωργία. 'Αλλα προβλήματα, Οπως η διαφυγή ή υπερχείλιση νιτρικών στα επιφανειακά και υπόγεια νερά και οι εκπομπές μεθανίου, αποτελούν επίσης στοιχείο προβληματισμού, παράλληλα με τις όξινες βροχές, που πρέπει να αντιμετωπισθούν,κατάπροτίμηοη, με ένα συγκεκριμένο πλαίσιο εργασίας. Για την αναθεώρηση του 1996 του Πέμπτου Περιβαλλοντικού Προγράμματος Δράσεως (COM(95) 647 τελικό), η συμπερίληψη του περιβάλλοντος σε άλλες πολιτικές είναι μία από τις βασικές προτεραιότητες. Ιδιαίτερα συναφείς προς το θέμα της όξινης βροχής είναι οι παρακάτω προτεραιότητες που αναφέρονται στην αναθεώρηση του 1996: α) να υπάρξει μεγαλύτερη διαπλοκή μέσων της γεωργικής αγοράς και περιβαλλοντικών απαιτήσεων, ανάλογα με την περαιτέρω εξέλιξη της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής που προβλέπει μικρότερη προσφυγή σε στήριξη των τιμών αγοράς, καθώς επίσης και καλύτερη ολοκλήρωση των πολιτικών αγοράς, της αγροτικής ανάπτυξης και των περιβαλλοντικών πολιτικών· β) προώθηση της εντατικής παραγωγής, εφαρμογή μοντέρνων αγροτικώντεχνολογιών και παραγωγή οργανικών γεωργικών προϊόντων σε στενή συνεργασία με τους ενδιαφερομένους φορείς: ο κανονισμός 2078/92 αποτελεί καλό παράδειγμα μίας τέτοιας συνεργασίας και μπορεί εν δυνάμει να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών αμμωνίας. Τελικά, οικονομικά μέσα πρέπει να μελετηθούν (π. χ. φόροι επί των λιπασμάτων σε ορισμένες χώρες) έτσι ώστε να επιτευχθούν περαιτέρω μειώσεις εκπομπών, με στόχο την τήρηση των κρισίμων φορτίων. 4. 9. 4 Κοινή εωαρμονή ανωτάτων εθνικών ορίων Κοινή εφαρμογή συνεπάγεται ότι δύο ή περισσότεροι ενδιαφερόμενοι συνεργάζονται για την τήρηση ειδικών υποχρεώσεων. Στα πλαίσια της στρατηγικής για την όξινη βροχή, αυτό υπονοεί την κοινή εφαρμογή συμφωνηθέντων ανωτάτων εθνικών ορίων εκπομπής. Η κοινή εφαρμογή συζητείται επειδή προσφέρει μεγαλύτερη ελαστικότητα για την επίτευξη, με χαμηλό κόστος, των συμφωνηθέντων ανωτάτων ορίων. Στο πρωτόκολλο για το θείο-1994 αναφέρεται ότι τα συμβαλλόμενα στο πρωτόκολλο μέρη πρέπει, με βάση ορισμένους ειδικούς κανόνες και προϋποθέσεις που θα προσδιοριστούν, να συμμορφούνται από κοινού στις υποχρεώσεις (τα εθνικά ανώτατα όρια εκπομπής). Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η αναμενόμενη εξοικονόμηση δαπανών από την κοινή εφαρμογή μέτρων μπορεί να είναι σημαντική. Είναι λιγότερο προφανές με ποιο τρόπο μπορούν να επιτευχθούν τέτοιου είδους εξοικονομήσεις ενώ ταυτόχρονα θα τηρούνται οι ποιοτικοί περιβαλλοντικοί στόχοι. Η Επιτροπή θα εξετάσει τη συμβολή που μπορεί να έχει η κοινή εφαρμογή των ορίων στα πλαίσια της μελλοντικής της πρότασης οδηγίας για εθνικά ανώτατα όρια εκπομπής. 19 4. 10 Πιθανές περαιτέρω δράσεις για τις εκπομπές των μεταφορών Ο έλεγχος των εκπομπών που προέρχονται από τις οδικές μεταφορές διαρρυθμίζεται με ευρύ φάσμα ισχύουσας κοινοτικής νομοθεσίας. Πρόσφατα θεσπίστηκαν από την Επιτροπή (COM(96) 248 τελικό) προτάσεις για νέες, αυστηρότερες προδιαγραφές εκπομπών και καυσίμων που θα εισαχθούν κατά το έτος 2000. Κατά τα τέλη του 1998, η Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις για περαιτέρω προδιαγραφές οχημάτων και ποιότητας καυσίμων, που θα τεθούν σε ισχύ κατά το 2005. Μία άλλη πρόταση της Επιτροπής (COM(95) 350 τελικό) για κοινοτικής εμβέλειας νομοθεσία που στοχεύει στον περιορισμό των εκπομπών από μη οδικές κινητές πηγές βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο και αναμένεται να εκδοθεί από το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο στο προσεχές μέλλον. Η Επιτροπή θα διερευνήσει τις δυνοπότητες παραπέρα ενίσχυσης αυτών των προδιαγραφών εκπομπής, καθώς και τη διεύρυνση τους ώστε να καλύπτουν ευρύτερη κατηγορία οχημάτων. 4. 11 Δράσεις για βελτιωμένη ενεργειακή απόδοση και διατήρηση της ενέργειας Όπως περιγράφεται σε άλλο σημείο (μέρος 3. 3 και παράρτημα), αλλαγές στο σύστημα κατανάλωσης και παραγωγής ενέργειας θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στον όγκο των εκλυόμενων στην ατμόσφαιρα οξίνων ρύπων. Συνεπώς, πρωτοβουλίες που στοχεύουν στην ανάπτυξη εναλλακτικών και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στη διατήρηση της, μπορούν να οδηγήσουν στον περιορισμό των οξίνων εκπομπών. Σε κοινοτικό επίπεδο , το πρόγραμμα ϋΟυίΕεπιτρέπει την αναζήτηση ορθολογικότερων λύσεων στη χρήση και τη διατήρηση ενέργειας. Το πρόγραμμα FAIR μεταξύ άλλων τη χρήση ανανεώσιμων πρώτων υλών και την παραγωγή " καθαρής " ενέργειας. Τα προγράμματα επίδειξης ALTENER και SAVE θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη εναλλακτικών ενεργειακώνπηγών καιτεχνολογιών εξοικονόμησηςενέργειας. Τα αποτελέσματα των εν λόγω προγραμμάτων έρευνας και επίδειξης θα επηρεάσουν την κατανάλωση ενέργειας και το ενεργειακό ισοζύγιο παραγωγής από διάφορες πηγές και θα επιφέρουν την ελάττωση των οξίνων εκπομπών. Στην Ανακοίνωση (COM(95)509) τελικό "πολιτική συνοχής και περιβάλλον". υπογραμμίζεται τελικά ότι τα διαρθρωτικά ταμεία παρέχουν κίνητρα για την ενθάρρυνση της περιβαλλοντικά φιλικής παραγωγής για την μεταξύ άλλων προώθηση της ανανεώσιμης ενέργειας και των τεχνολογιών εξοικονόμησης ενέργειας. 4. 12 Διαδικασία αναθεώρησης Όπως αναφέρεται παραπάνω, ο απώτερος στόχος δεν θα μπορέσει να επιτευχθεί έως το 2010, ακόμη και όταν υποτεθεί ότι εφαρμόζονται μέτρα περιορισμού τεχνικά εφικτά, εντός της ΕΚ. Επομένως, η Επιτροπή θα επανέλθει στο θέμα και θα ξαναεξετάσει το ζήτημα και πάλι, σε μεταγενέστερη φάση. Η Επιτροπή θα αναθεωρήσει τότε τη στρατηγική της για την όξινη βροχή και θα αξιολογήσει τα μέχρι τότε επιτευχθέντα αποτελέσματα όπως επίσης και τις προοπτικές των κρατών μελών να επιτύχουν την τήρηση των ανωτάτων ορίων εκπομπής που απαιτούνται για τη συμμόρφωση με τον ενδιάμεσο στόχο, και με προθεσμία το 2010. Με βάση την αξιολόγηση αυτή και με ενδεχόμενες νέες επιστημονικές εξελίξεις στο θέμα, για παράδειγμα σε ό,τι αφορά τα κρίσιμα φορτία της όξινης βροχής, και λαμβάνοντας υπόψη τα ήδη ληφθέντα μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών, η Επιτροπή θα επιλέξει και προτείνει ποια πρόσθετα μέτρα χρειάζονται για να συμπληρωθεί έτσι η υπάρχουσα στρατηγική της όξινης βροχής, κατά τρόπο ώστε να επιτευχθεί ο στόχος της μη υπέρβασης των κρισίμων φορτίων. Προτείνεται η Επιτροπή, πριν από τα τέλη του 2004, να επανέλθει με μία έκθεση προς το Συμβούλιο στην οποία θα παρουσιάσει την επιτευχθείσα για τον περιορισμό των εκπομπών οξίνων ρύπων πρόοδο, καθώς επίσης και αποτίμηση της προοπτικής των κρατών μελών να επιτύχουν τα ανώτατα όρια εκπομπών για το 2010. Με βάση την έκθεση αυτή, και άλλα ενδεχομένως νέα επιστημονικά στοιχεία για την όξινη βροχή, η Επιτροπή θα πρέπει να διαβιβάσει στο Συμβούλιο μία αναθεωρημένη στρατηγική για την όξινη βροχή , πριν από τα τέλη του 2004. 20 5. ΠΡ0ΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΟΦΕΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΣΤΟΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ Η στρατηγική της Επιτροπής θα αποφέρει την επίτευξη του ενδιάμεσου στόχου για το κλείσιμο της ψαλίδας κατά 50% σε όλη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Μεταφραζόμενη σε όρους έκτασης οικοσυστημάτων κάθε χώρας στα οποία τα κρίσιμα φορτία θα υπερβληθούν, η κοινοτική στρατηγική θα έχει ως αποτέλεσμα σημαντικές βελτιώσεις σε σύγκριση προς την κατάσταση που διαμορφώνονταν το 1990 (βλέπε πίνακα 5). 21 Πίνακας 5: Οικοσυστήματα όπου κατάσταση το 1990 και το 2010 με βάση το σενάριο αναφοράς (REF) και μετά την εφαρμογή της στρατηγικής για την όξινη βροχή (STRAT). (σε χιλιάδες εκτάρια) υπερβαίνονται τα κρίσιμα φορτία της όξινης βροχής. Η Χώρα | Αυστρία Βέλγιο Δανία Ι Φινλανδία Ι Γαλλία | Γερμανία Ελλάδα Ιρλανδία Ιταλία Λουξεμβούργο Ολλανδία Πορτογαλία Ισπανία Σουηδία ΗΒ ΕΚ 15 1990 2010 (REF) 2010 (STRAT) 2,896 (59%) 477 (77%) 174 (18%) 943 (19%) 117 (19%) 38 (3. 9%) 642 (13. 2%) 9 (1. 4%) 21 (2. 2%) 5,016 (16%) 1,211 (3. 8%) 1,144 (3. 6%) 618 (4. 3%) 82 (0. 6%) 40 (0. 3%) 6,972 (80%) 2,541 (29%) 978 (11. 3%) 0 (0%) 23 (4. 8%) 0 (0%) 4 (0. 7%) 0 ( 0%) 1 (0. 1%) 1,160 (18%) 285 (4. 3%) 103 (1. 6%) 15 (17%) 7 (7. 5%) 2 ( 2. 2%) 282 (88%) 121 (38%) 23 (7. 3%) 1 (0%) 74 (0. 9%) 0 (0%) 24 (0. 3%) 10,108 (23%) 1,235 (2. 8%) 0 ( 0%) 10 (0. 1%) 699(1. 6%) 4,741 (60%) 2,112 (27%) 809 (10. 3%) 32,557 (24%) 8,719 (6. 5%) 4,481 (3. 3%) Στο πλαίσιο αυτό θα πρέπει να υπομνησθεί ότι επιβάλλονται περαιτέρω μειώσεις εκτός αυτών που προβλέπονται για τον ενδιάμεσο στόχο στο κλείσιμο της ψαλίδας κατά 50%, ώστε να επιτευχθεί ο απώτερος στόχος περί μη υπέρβασης των κρίσιμων φορτίων. Επιπλέον, να υπομνησθεί ότι οι όξινες βροχές αποτελούν ένα μόνο από τα διάφορα περιβαλλοντικά προβλήματα που προβάλλουν την ανάγκη περιορισμού των εκπομπών διοξειδίου του θείου, οξειδίου του αζώτου και αμμωνίας. Επομένως, προκειμένου για τις μελλοντικές ανάγκες και για την επιλογή μέτρων περιορισμού των εκπομπών θα πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη και αυτά τα συναφή προβλήματα (βλέπε μέρος 2. 2). Οι πρόσθετες δαπάνες για τη μείωση των εκπομπών, δηλαδή οι ετήσιες δαπάνες των προσθέτων μέτρων σε σχέση προς το σενάριο αναφοράς, για το σύνολο της ΕΚ, που χρειάζονται για την επίτευξη του ενδιαμέσου στόχου υπολογίστηκαν σε 7 δις ECU μέχρι το 2010 (βλέπε πίνακα 6). Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στην υπόθεση ότι οι περιορισμοί επιτυγχάνοντα με τη χρήση τεχνικών μέτρων μόνο. Πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι οι επιλογές μείωσης των εκπομπών που εξετάζονται δεν λαμβάνουν υπόψη τα μη τεχνικά μέτρα μείωσης,αυτών, όπως διαρθρωτικές μεταβολές (περιλαμβανομένης και της αλλαγής καυσίμου) στους διάφορους τομείς. Επιπλίέον οι διεθνείς δεσμεύσεις της Κοινότητας αναφορικά με τις κλιματικές μεταβολές και τις συναφείς μειώσεις εκπομπών των αερίων θερμοκηπίου, ιδίως του C02, συνεπάγονται και τη δραστική ελάττωση των εκπομπών οξίνων ρύπων και συνεπώς και των προβλεπομένων δαπανών της στρατηγικής της όξινης βροχής (βλ. μέρος 3. 4 ). Κατά συνέπεια πιθανόν υπερεκτιμώνται οι δαπάνες μείωσης των εκπομπών. Μια αναλυτικότερη παρουσίαση των δαπανών για την επίτευξη του στόχου 50 % κλείσιμο ψαλίδας παρατίθεται στο Παρ/μα. 22 Πίνακας β: Πρόσθετες δαπάνες ελέγχου εκπομπών για την επίτευξη του ενδιαμέσου στόχου (εκατομμύρια ECU ανά έτος για το 2010) ΕΚ 15 so2 2. 940 ΝΟΧ 1. 795 NHS 2. 305 TOTAL 7. 040 6. ΘΕΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ/ΔΙΠΛΑ ΟΦΕΛΗ Αν και η στρατηγική εστιάζεται επί της όξινης βροχής (ως όξινες αποθέσεις),πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι οι αερομεταφερόμενες εκπομπές των οξίνων ρύπων έχουν και άλλες δυσμενείς επιπτώσεις επί του περιβάλλοντος. Ο περιορισμός των εκπομπών οξίνων ρύπων στην ατμόσφαιρα θα οδηγήσει έτσι σε «δευτερογενή» πλεονεκτήματα, επειδή θα συμβάλει στον περιορισμό άλλων περιβαλλοντικών προβλημάτων που προκαλούνται από τους ίδιους ρύπους, όπως ο ευτροφισμός, το επιφανειακό όζον, η διάβρωση των κτιρίων και των υλικών και οι βλάβες της ανθρώπινης υγείας. Επιπλέον, οι περιορισμοί των εκπομπών στην ΕΚ θα οδηγήσουν στη μείωση των αποθέσεων στις χώρες εκτός ΕΚ. Ορισμένες από αυτές τις επιπτώσεις μελετήθηκαν με μεγάλη σχολαστικότητα, ιδίως οι συνέπειες επί του ευτροφισμού και του όζοντος, καθώς και το όφελος για τις χώρες εκτός ΕΚ. Οι συνέπειες για την ποιότητα της ατμόσφαιρας δεν έχουν αναλυθεί λεπτομερώς αλλά, μπορούν ήδη να διατυπωθούν ορισμένα συμπεράσματα. Τα αποτελέσματα περιγράφονται παρακάτω. 6. 1 Ευτροφισμός Η ανάλυση κατέδειξε ότι το 1990 τα κρίσιμα φορτία για τον ευτροφισμό είχαν ξεπεραστεί στο 34% περίπου του οικοσυστήματος της ΕΚ. Ο αριθμός αυτός αντιπροσωπεύει περιοχή έκτασης 38 περίπου εκατομμυρίων εκταρίων. Αποτέλεσμα των προβλεπομένων μειώσεων των εκπομπών έως το 2010, στο σενάριο αναφοράς,θα είναι ο περιορισμός της έκτασης αυτής στο 19%, δηλαδή 21 εκατομμύρια εκτάρια. Ο περιορισμός του ευτροφισμού, που απαιτείται για την επίτευξη του ενδιαμέσου στόχου κλεισίματος της ψαλίδας κατά 50%, φέρνει τον αριθμό αυτόν στο 13% ή 15 εκατομμύρια εκτάρια του υπόψη οικοσυστήματος. Πρόκειται για βελτίωση της κατάστασης που καλύπτει το μισό περίπου από ό,τι απαιτείται στο σενάριο αναφοράς σε σχέση προς το υπολογιζόμενο τεχνικά εφικτό ανώτατο όριο που θα μπορούσε να επιτευχθεί με τα λαμβανόμενα στην ΕΚ μέτρα. Στα πλαίσια της μελέτης "ευαισθησίας", αξιολογήθηκαν τα αποτελέσματα από τη χρησιμοποίηση συνδυασμένων περιβαλλοντικών ποιοτικών στόχων, με βάση τα κρίσιμα φορτία, τόσο για τις όξινες βροχές όσο και για τον ευτροφισμό, ως ρητών στόχων για σκοπούς βελτιστοποίησης. Σημειώθηκε έτσι κάποια κίνηση, σε ό,τι αφορά τη μείωση των εκπομπών, από το διοξείδιο του θείου προς τα οξείδια του αζώτου και την αμμωνία. Αυτό παρατηρήθηκε ιδιαίτερα σε χώρες του νότου και των κεντρικών περιοχών των ΕΚ όπως η Ισπανία, η Ιταλία, η Γαλλία και η Γερμανία. Το επίπεδο οικολογικής προστασίας αναφορικά με τον ευτροφισμό αυξήθηκε -υπέρβαση σε λιγότερα από 10 εκατομ. εκταρια- όπως επίσης και αναφορικά με την όξινη βροχή. Όμως και οι δαπάνες αυξήθηκαν: Ο συνολικές πρόσθετες δαπάνες για το σενάριο αυτό ανήλθαν στο ποσό των 9. 4 δισεκατομ. ECU, σε σύγκριση προς τα 7 δις που προβλέπονταν στο κυρίως σενάριο. 23 6. 2 Όζον Οι επιπτώσεις επί του επιφανειακού όζοντος μελετήθηκαν με τη χρησιμοποίηση του μοντέλου ΕΜΕΡ, και με βάση τις εκπομπές του ΝΟΧ όπως προβλέπονταν στην ανάλυση για την όξινη βροχή. Οι αναμενόμενες εκπομπές πτητικών οργανικών ουσιών(νΌΟ) για το 2010 ελήφθησαν από τα τρέχοντα προγράμματα μείωσης εκπομπών (CRP) στα πλαίσια του προγράμματος των HE ECE/CLRTAP, σχέδια τα οποία στηρίζονταν αρχικά σε εθνικά στοιχεία. Για λόγους συμβατότητας και ρεαλισμού περιελήφθησαν επίσης για τα κράτη μέλη οι πρόσθετες μειώσεις εκπομπών που αναμένονται από την εφαρμογή των προτάσεων του πακέτου για τα καύσιμα αυτοκινήτων. Η ανάλυση κατέδειξε μια σημαντική βελτίωση στα περισσότερα κράτη μέλη. Στο σενάριο αναφοράς, η υπέρβαση, κατά το 2010, του κρισίμου ορίου 40 ppb (μέρη ανά δισεκατομμύριο)για τα δάση, τις καλλιέργειες και τη φυσική βλάστηση καθώς επίσης και η υπέρβαση του ενδεικτικού κρισίμου ορίου για την υγεία, των 60 ppb, μειώθηκαν σχεδόν σε όλο το έδαφος της ΕΚ, σε σχέση προς το 1990. Οι μεγαλύτερες βελτιώσεις παρατηρήθηκαν στην υπέρβαση της τιμής των 60 ppb, τιμή που χρησιμοποιήθηκε στη CLRTAP ως τιμή υποκατάστασης για την ένδειξη ενδεχομένων συνεπειών επί της ανθρώπινης υγείας. Οι πρόσθετες μειώσεις εκπομπών στο κυρίως σενάριο θα οδηγήσουν σε παραπέρα μείωση των τιμών του όζοντος στις περισσότερες από τις πληγείσες περιοχές. Σε ορισμένες μικρότερες περιοχές ωοτόσο,οι τιμές του όζοντος θα αυξηθούν ελαφρά. Αναμένεται ότι περαιτέρω μέτρα για τον περιορισμό των εκπομπών VOC θα εξαλείψουν ή θα μειώσουν σημαντικά την αρνητική αυτή συνέπεια. 6. 3 Ποιότητα της ατμόσφαιρας Λόγω των περιορισμένων εκπομπών S02KOI ΝΟΧ, οι στο περιβάλλον συγκεντρώσεις αυτών των ρύπων όπως επίσης και των δευτερογενών προϊόντων τους (πχ. σωματίδια και όζον), θα μειωθούν επίσης. Το γεγονός αυτό θα οδηγήσει σε παρεπόμενες θετικές επιπτώσεις για την ανθρώπινη υγεία καθώς επίσης και για τα κτίρια και τα κατασκευαστικά υλικά, για την ιστορική και την πολιτιστική κληρονομιά. Μερικές από τις επιπτώσεις αυτές ελήφθησαν υπόψη σε μια μελέτη οικονομικής αξιολόγησης (βλέπε μέρος 6. 5). 6. 4 Βελτιώσεις εκτός ΕΚ Η μείωση των εκπομπών στην ΕΚ θα οδηγήσει, λόγω της διασυνοριακής φύσης των ρύπων, σε περιορισμένες αποθέσεις και κατά συνέπεια σε περιορισμένη υπέρβαση των κρισίμων φορτίων των οξίνων βροχών σε χώρες εκτός ΕΚ. Για παράδειγμα, οι υπολογισμοί δείχνουν ότι το επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος στις χώρες αυτές θα βελτιωθεί ως το 2010 από 97 σε 98%, λόγω των ελαττώσεων που προβλέπονται στο κυρίως σενάριο, σε σύγκριση προς το σενάριο αναφοράς. Με άλλα λόγια η έκταση του οικοσυστήματος στο οποίο υπερβαίνονται τα κρίσιμα φορτία σε χώρες εκτός ΕΚ, θα περιοριστεί από 11 σε 9 εκατομ. εκτάρια. Οι μεγαλύτερες βελτιώσεις, ως προς τη μείωση της έκτασης όπου σημειώνονται οι υπερβάσεις, θα πρέπει να εντοπιστούν στη Νορβηγία, την Τσεχική Δημοκρατία, την Πολωνία, τη Ρωσσία και την Ελβετία. Κατά το 2010, η υπέρβαση του κρισίμου ορίου όζοντος (βλέπε μέρος 6. 2) θα περιοριστεί σε όλες τις χώρες μη μέλη της ΕΚ. Σε ό,τι αφορά τον ευτροφισμό, σημειώθηκε υπέρβαση των κρισίμων φορτίων του 1990 σε άνω του 10% των οικοσυστημάτων, δηλ. 39 εκατομ. εκτάρια σε χώρες μη ΕΚ. Με το σενάριο αναφοράς η έκταση αυτή θα περιοριστεί κατά το 2010, στα 27 εκατομ. εκτάρια. Η μείωση των εκπομπών στην ΕΚ με βάση το κυρίως σενάριο, θα μειώσει και άλλο την υπέρβαση, στο 6% περίπου, δηλ. σε 25 εκατομ. εκτάρια. Βελτιώσεις θα σημειωθούν σε πολλές χώρες μη μέλη της ΕΚ, αλλά αναφορικά με την απόλυτη προστατευόμενη έκταση, οι βελτιώσεις αυτές θα είναι μεγαλύτερες στην Τσεχική δημοκρατία, τη Νορβηγία, (όπου η υπέρβαση οδηγήθηκε στο μηδέν) την Ελβετία, την Πολωνία και την Ουγγαρία. 24 6. 5 Οικονομική αποτίμηση ορισμένων θετικών επιπτώσεων. Η περαιτέρω μείωση των εκπομπών όξινης βροχής θα δρομολογήσει ορισμένες ευνοϊκές επιπτώσεις για την ανθρώπινη υγεία, τα υλικά και τα κτίρια, τις καλλιέργειες, τα δάση και τα χερσαία και υδάτινα οικοσυστήματα. Η οικονομική αποτίμηση αυτών των συνεπειών έγινε αντικείμενο εργασιών από τη ΓΔ 12 στα πλαίσια του αποκαλούμενου σχεδίου ExtemE. Η χρησιμοποιηθείσα στο πρόγραμμα αυτό μέθοδος εφαρμόστηκε για να εκτιμηθούν ορισμένα από τα ωφελήματα που θα προκύψουν από την ελάττωση των εκπομπών, όπως απαιτείται για την επίτευξη του ενδιαμέσου στόχου της στρατηγικής για την όξινη βροχή. Ειδικότερα, υπολογίστηκε ότι θα προκύψουν πρόσθετα οικονομικάπλεονεκτήματα από την αποφευχθείσα περιβαλλοντική υποβάθμιση. Ο σύμβουλος αποτίμησε τις συνέπειες στη δημόσια υγεία υπό μορφή θνησιμότητας και νοσηρότητας,τις συνέπειες στις καλλιέργειες και τις ζημιές σε μοντέρνα υλικά κτιρίων. Αριθμός σοβαρών θετικών συνεπειών δεν αξιολογήθηκαν στη μελέτη αυτή, όπως πχ. οι ελαττωμένες καταστροφές δασών· η βελτιωμένη λειτουργία των δασών (σταθεροποίηση των εδαφών, πρόσληψη άνθρακα και βιοποικιλότητα)· βελτιώσεις σε άλλα χερσαία και υδάτινα οικοσυστήματα και επιπτώσεις επί της ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς. Τα κυρίαρχα οικονομικά οφέλη εντοπίζονται σύμφωνα με τη μελέτη κυρίως στον περιορισμό των βλαβών επί της ανθρώπινης υγείας, προπάντων λόγω των μειωμένων επιπέδων δευτερογενών ρύπων, όπως τα θειικά και τα νιτρικά αερολύματα και το όζον. Συμπεραίνονταν τέλος ότι, για την ΕΚ στο σύνολο της, τα οφέλη αντιστάθμιζαν τις δαπάνες. Τα σημαντικότερα από αυτά εντοπίζονταν στη Γερμανία, τη Γαλλία,το Η Β , την Ιταλία, την Ισπανία και την Ολλανδία, το Βέλγιο και τη Δανία. Μόνο για μία χώρα, την Ιρλανδία, υπολογίστηκε ότι οι πρόσθετες δαπάνες για τον έλεγχο της ρύπανσης υπερέβαιναντις προβλεπόμενες οικονομικές επιμέρους θετικές επιπτώσεις. Ωστόσο, αν υπολογίζονταν και οι μακροπρόθεσμες (χρόνιες) εκθέσεις στην ατμοσφαιρική ρύπανση επί της θνησιμότητας, το όφελος θα υπερκάλυπτε κατά πολύ τις δαπάνες για όλα τα κράτη μέλη. Η συμπερίληψη των θετικών επιπτώσεων για το περιβάλλον και την πολιτιστική κληρονομιά που σήμερα δεν μπορούν εύκολα να αποτιμηθούν με οικονομικούς όρους, θα έδινε ακόμα μεγαλύτερο βάρος στα οφέλη που προκύπτουν από τη μείωση των εκπομπών. Ανακεφαλαιώνοντας, πιστεύεται ότι οι επιπρόσθετες ετήσιες θετικές επιπτώσεις από τις νέες μειώσεις των εκπομπών (δηλ. αυτές που απαιτούνται αρχικά στο σενάριο αναφοράς, για την επίτευξη του ενδιαμέσου στόχου) ανέρχονται στο ποσό των 20 περίπου δις ECU μέχρι το 2010, για τα κράτη μέλη της ΕΚ. Επιπλέον, το όφελος που θα προκύψει στις χώρες μη μέλη της ΕΚ υπολογίζεται σε 4 δις περίπου ECU. Δεν έχουν προσμετρηθεί κατά τον υπολογισμό των δύο αυτών αριθμών, οι αποκαλούμενες χρόνιες επιπτώσεις επί της θνησιμότητας. 25 Παράρτημα του Σχεδίου Ανακοίνωσης προς το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο περί της Κοινοτικής Στρατηγικής για την καταπολέμηση της όξινης βροχής Πίνακας περιεχομένων: 1. 2. 3. 4. ΣΤΟΧΟΣ, ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ: ΚΡΙΣΙΜΑ ΦΟΡΤΙΑ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ: ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΗΣ ΨΑΛΙΔΑΣ ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ : ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟ ΕΚΚΙΝΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ 4. 1 4. 2 4. 3 4. 4 Η αφετηρία Υποθέσεις σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας Σενάριο αναφοράς Ανώτατες τεχνικά εφικτές μειώσεις 5. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ 5. 1 5. 2 5. 3 Επιλογή ενδιαμέσου στόχου Αναλύσεις ευαισθησίας Υποχρεωτικά σημεία δικτύου (grid cells) Πίνακες και διαγράμματα 26 1. ΣΤΟΧΟΣ, ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ:ΚΡΙΣΙΜΑ ΦΟΡΤΙΑ Με τον όρο κρίσιμο φορτίο νοείται η ευαισθησία ενός συγκεκριμένου περιβάλλοντος δηλ. πόση έκθεση σε ρύπανση το περιβάλλον αυτό μπορεί να ανεχθεί πριν υποστεί μακροπρόθεσμες ή άλλες σημαντικές βλάβες. Η έννοια του κρισίμου φορτίου είναι επιστημονική. Συνεπώς, τα χρησιμοποιούμενα στοιχεία αντικατοπτρίζουν την καλύτερη σήμερα διαθέσιμη τεχνολογία αλλά εμπεριέχουν κάποιο βαθμό αβεβαιότητας, έχουν όμως σημασία για τη βιώσιμη ανάπτυξη, αφού αποθέσεις όξινης βροχής πάνω από το κρίσιμο φορτίο δεν συμβιβάζονται με βιώσιμη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. Τα στοιχεία των κρισίμων φορτίων για την όξινη βροχή που χρησιμοποιούνται κατά τη χάραξη της στρατηγικής, εκπονήθηκαν δυνάμει της Σύμβασης για τη Μακράς Ακτίνας Διασυνοριακή Ατμοσφαιρική Ρύπανση (CLRTAP), αναθεωρήθηκαν δε και συμπληρώθηκαν το 1996. Τα στοιχεία δόθηκαν από το κέντρο χαρτογράφησης της (CLRTAP^ia κρίσιμα φορτία, δηλ. το κέντρο συντονισμού (CCE) στην Ολλανδία. Από τα κράτη μέλη, δέκα χώρες κατάρτισαν και υπέβαλαν εθνικά στοιχεία στο CCE· οι χώρες αυτές είναι η Αυστρία, η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ολλανδία, η Ισπανία, η Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Εκτός ΕΚ, έξι χώρες έστειλαν επίσης στοιχεία. Για τα υπόλοιπα πέντε κράτη μέλη καθώς επίσης και για άλλες χώρες της Ευρώπης που δεν υπέβαλαν τα εθνικά τους στοιχεία, το CCE υπολόγισε τα κρίσιμα φορτία με βάση πληροφορίες που διέθετε στην ευρωπαϊκή βάση δεδομένων του. Σε όλες τις χώρες τα κρίσιμα φορτία υπολογίστηκαν για δασικά οικοσυστήματα και σε ορισμένες χώρες επίσης για οικοσυστήματα γλυκού νερού. Ορισμένες χώρες υπολόγισαν κρίσιμα φορτία και για χερσότοπους βρύων, ρεικιών και για λιβάδια. Το εξεταζόμενο οικοσύστημα είναι η περιοχή όπου έχουν μετρηθεί κρίσιμα φορτία. Κατά την εκπόνηση των κρισίμων φορτίων για την όξινη βροχή, λαμβάνεται υπόψη η συνδυασμένη δράση τόσο των θειούχων όσο και των αζωτούχων ουσιών. Το σχετικό μερίδιο τους που συμβάλλει στην όξινη βροχή εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά του υπόψη οικοσυστήματος καθώς επίσης από το ποσό των αποθέσεων θειούχων και αζωτούχων ουσιών αντίστοιχα. Συγκρίνοντας τα κρίσιμα φορτία με σημερινά και προβλεπόμενα επίπεδα αποθέσεων, μπορεί κανείς να υπολογίσειαριθμητικά τα επίπεδα των μειώσεων των εκπομπών-σε διάφορους συνδυασμούς- που απαιτούνται για να αποφευχθεί υπέρβαση των κρισίμων φορτίων. Επειδή δεν υπάρχει ατομική τιμή κρίσιμου φορτίου για κάθε έναν από τους τρεις ρύπους (θείο, οξειδωμένο και αναχθέν άζωτο) η υπέρβαση των κρισίμων φορτίων δεν μπορεί να εκφραστεί ως διαφορά του κρισίμου φορτίου και της απόθεσης ενός μεμονωμένου ρύπου. Επομένως, η υπέρβαση εκφράζεται τώρα σε όρους αναλογίας οικοσυστημάτων σε κάθε σημείο του δικτύου (grid cell) ΕΜΕΡ1 που δεν προστατεύεται από τις όξινες βροχές για κάποιο δεδομένο συνδυασμό θείου και αζώτου στο εν λόγω δίκτυο. (Ένα σημείο δικτύου ΕΜΕΡ είναι σε έκταση 150 φορές 150 χιλιόμετρα, πράγμα που αντιπροσωπεύει τη διακριτική ικανότητα τη χρησιμοποιούμενη από την CLRTAP κατά τη χαρτογράφηση των κρισίμων φορτίων σε ευρωπαϊκή κλίμακα και κατά τον έλεγχο των εκπομπών και των αποθέσεων ατμοσφαιρικών ρύπων). Ο όρος προστασία του οικοσυστήματος χρησιμοποιείται για να αναφερθεί το επί τοις 100 ποσοστό των οικοσυστημάτων σε ένα δεδομένο σημείο δικτύου, χώρα ή άλλη περιοχή, όπου δεν υπερβαίνονται τα κρίσιμα φορτία. Απώτερος στόχος του Πέμπτου Περιβαλλοντικού Προγράμματος Δράσεως, που αναφαίνεται EMEP=Cooperative Programme for Monitoring and Evaluation of the Long-Range Transmission of Air Pollutants in Europe και αποτελεί συμπλήρωμα της CLRTAP. 27 μέσα από τα πορίσματα του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1995, είναι ότι δεν επιτρέπεται υπέρβαση των κρισίμων φορτίων. Αυτό υπονοεί ότι για κάθε οικοσύστημα της ΕΚ οι όξινκς βροχές πρέπει να είναι χαμηλότερες από την τιμή των κρισίμων φορτίων. Δεδομένου ότι και οι όξινες αποθέσεις όσο και τα κρίσιμα φορτία καταγράφονται σε συμφωνία με τη διακριτική ικανότητα του του δικτύου ΕΜΕΡ, αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθεί ως στόχος η επί τοις εκατό προστασία του οικοσυστήματος για κάθε σημείο του δικτύου μέσα στην ΕΚ. Θέτοντας τον στόχο αυτόν για κάθε σημείο του δικτύου, εξασφαλίζεται ότι βελτιώσεις θα λάβουν χώρα σε κάθε γεωγραφική περιοχή όπου σημειώνεται υπέρβαση κρισίμων φορτίων, δηλ. ότι τα οφέλη από τις μειώσεις των εκπομπών κατανέμονται ευρύτερα, και δεν περιορίζονται σε ορισμένες μόνο μικρές περιοχές. Στην πράξη, η σημειούμενη υπέρβαση των κρισίμων φορτίων μπορεί να παρασταθεί τόσο ως η επί τοις εκατό προστασία του συστήματος για κάθε χώρα όσο και ως μια συγκεκριμένη μη προστατευόμενη περιοχή. 2. ΕΝΛΙΑΜΕΣΟΙ ΣΤΟΧΟΙ:ΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΗΣ ΨΑΛΙΔΑΣ Ο απώτερος στόχος για μη υπέρβαση των κρισίμων φορτίων όξινης βροχής μπορεί για πρακτικούς ή πολιτικούς λόγους, να μη γίνει δυνατόν να επιτευχθεί έως το 2010. Τα μοντέλα των μελλοντικών εκπομπών για τους σκοπούς της στρατηγικής αυτής έδειξαν ότι ακόμη και επιτυγχάνοντας τις αποκαλούμενες ανώτατες από τεχνική άποψη δυνατές μειώσεις των εκπομπών σε όλη την Ευρώπη, δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί ο απώτερος στόχος για όλη την ΕΚ μέχρι το 2010. Στα συμπεράσματα του Συμβουλίου, τον Δεκέμβριο 1995 αναγνωρίζονταν η δυσκολία επίτευξης του στόχου μη υπέρβασης των κρισίμων φορτίων στο άμεσο μέλλον. Για τον λόγο αυτόν το Συμβούλιο καλούσε την Επιτροπή όχι μόνο να εκπονήσει μια πιο ορθολογική στρατηγική για τις όξινες βροχές προς επίτευξη του στόχου μη υπέρβασης των κρισίμων φορτίων αλλά και επίσης να καθορίσει ορισμένους ενδιάμεσους στόχους στον δρόμο για την επίτευξη του σκοπού αυτού. Χρησιμοποιώντας τη μέθοδο που αποκαλείται κλείσιμο της ψαλίδας, η Επιτροπή εξέτασε έτσι διάφορους δυνατούς ενδιάμεσους στόχους. Μια αντίστοιχη μέθοδο^ χρησιμοποιήθηκε και κατά τις διαπραγματεύσεις για το Πρωτόκολλο του Θείου-1994 στα πλαίσια της CLRTAP. Ωστόσο, λόγω των πιο περίπλοκων κρισίμων φορτίων που χρησιμοποιούνται τώρα, όπου λαμβάνονται υπόψη και θειούχες κα αζωτούχες ουσίες- το κλείσιμο της ψαλίδας βασίζεται σε δεδομένα προστασίας του οικοσυστήματος ανά δίκτυο. Στη μέθοδο αυτή ετέθησαν στόχοι για κλείσιμο της ψαλίδας, δηλαδή η διαφορά μεταξύ επιπέδου προστασίας του οικοσυστήματος του 1990 και του απώτερου στόχου για εκατό τοις εκατό προστασία του, κατά ένα ορισμένο ελάχιστο ποσοστό σε κάθε σημείο του δικτύου ΕΜΕΡ στην ΕΚ, μέχρι το έτος 2010. Με βάση την προστασία του οικοσυστήματος που προκύπτει από την πλήρη εφαρμογή των τεχνικά εφικτών επιλογών ελάττωσης των εκπομπών, προσδιορίστηκετο μέγιστο δυνατό ποσοστό κλεισίματος της ψαλίδας σε σχέση προς τον απώτερο στόχο και σχεδιάστηκαν ορισμένα, βελτιωμένα από άποψη κόστους, σενάρια για το κλείσιμο της ψαλίδας κάτω από τα νούμερα αυτά. Μετά από προσεκτική ανάλυση των εναλλακτικών προτάσεων,βρέθηκεότι ο πιο ενδεδειγμένος ενδιάμεσος στόχος ήταν κλείσιμο ψαλίδας 50%. Στην πράξη αυτό υπονοεί ότι σε κάθε σημείο του δικτύου ΕΜΕΡ μέσα στην ΕΚ, η έκταση των ευαίσθητων οικοσυστημάτων στα οποία ξεπεράστηκαν τα κρίσιμα φορτία του 1990, θα πρέπει τουλάχιστον να υποδιπλασιαστεί, δηλ. να περιοριστεί κατά τουλάχιστον 50%. Η κύρια ώθηση για την επιλογή του ενδιάμεσου αυτού περιβαλλοντικού στόχου ήταν ότι παρέχονταν έτσι το υψηλότερο επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος στο μικρότερο δυνατό κόστος δεδομένου ότι η λήψη, ενδεχομένως, προσθέτων μέτρων περιορίζεται μέσα στα σύνορα της Κοινότητας. Ο λόγος για την εφαρμογή του στόχου 28 αυτού για κλείσιμο της ψαλίδας σε κάθε σημείο του δικτύου ΕΜΕΡ ήταν ότι θα πρέπει να γίνουν βελτιώσεις παντού όπου σημειώνονταν υπέρβαση των κρισίμων φορτίων, δηλ. να ωφεληθούν όλες οι πληγείσες περιοχές. Παραδείγματα: Σε κάποιο σημείο δικτύου το επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος του 1990 ήταν 40 τοις εκατό (δηλ. τα κρίσιμα φορτία υπερβαίνονταν σε πάνω από το 60 τοις εκατό των οικοσυστημάτων). Το 50% κλείσιμο της ψαλίδας υπονοεί ότι η περιοχή όπου υπερβαίνονταν τα κρίσιμα φορτία -εδώ 60 τοις εκατό-θα πρέπει να υποδιπλασιαστεί το λιγότερο. Στην περίπτωση αυτή το εκατοστιαίο ποσοστό προστασίας του συστήματος θα πρέπει επομένως να αυξηθεί κατά τουλάχιστον 30 τοις εκατό (το μισό του 60 τοις εκατό). Το τελικό αποτέλεσμα θα είναι επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος τουλάχιστον 70 τοις εκατό (40+30=70). Σε κάποιο άλλο σημείο του δικτύου, το επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος του 1990 ήταν 80 τοις εκατό, δηλ. τα κρίσιμα φορτία υπερβαίνονταν στο 20 τοις εκατό της περιοχής. Με βάση τον ίδιο συλλογισμό όπως παραπάνω, για το σημείο αυτό, το κλείσιμο 50 τοις εκατό της ψαλίδας θα οδηγήσει σε ελάχιστο επίπεδο προστασίας κατά 90 τοις εκατό (80+10=90). Εξετάστηκαν επίσης εναλλακτικές, βάσει συνεπειών, μέθοδοι σε σχέση με τη μέθοδο κλείσιμο της ψαλίδας. Μια τέτοια εναλλακτική μέθοδος θα ήταν η ελαχιστοποίηση της περιοχής- ή ο καθορισμός ενός ενδιάμεσου στόχου για μια όσο γίνεται μεγαλύτερη περιοχή-όπου υπερβαίνονται τα φορτία μέσα στην ΕΚ,ανεξάρτητα γεωγραφικής τοποθέτησης. Το πλεονέκτημα αυτής της μεθόδου είναι ότι θα μπορούσε να επιτευχθεί υψηλότερο επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος με λιγότερες δαπάνες, σε σχέση με τη μέθοδο κλείσιμο της ψαλίδας. Το κύριο μειονέκτημα ωστόσο εδώ είναι ότι τα οφέλη θα επικεντρώνονταν σε λίγες γεωγραφικές περιοχές, σε περιορισμένο αριθμό χωρών. Μια άλλη εναλλακτική μέθοδος θα ήταν να ελαχιστοποιηθούν οι απόλυτες υπερβάσεις των φορτίων (σε όρους πχ. αποθέσεων οξίνων ισοδυνάμων)ή να τεθεί κάποιος σχετικά ενδιάμεσος στόχος. Το κύριο πρόβλημα της μεθόδου αυτής είναι ότι συνεπάγεται μια γραμμική σχέση μεταξύ επιπέδου υπέρβασης και περιβαλλοντικών συνεπειών, δηλ. όσο μεγαλύτερη η υπέρβαση τόσο μεγαλύτερες οι ζημιές. 3. ΜΟΝΤΕΛΟ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ :ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ Η στρατηγική θα επιτύχει τον στόχο, και τους ενδεχομένους ενδιάμεσους στόχους, κατά οικονομικό τρόπο. Για να επιλεγούν τα τεχνικά μέτρα που θα ληφθούν και να αποτιμηθεί η αποτελεσματικότητα τους από οικονομική άποψη, για τον περιορισμό των όξινων βροχών, η Επιτροπή διάλεξε να δουλέψει με το μοντέλο ολοκληρωμένης αξιολόγησης. Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιήθηκε επιτυχώς για μερικά χρόνια στα πλαίσια της Σύμβασης LRTAP και όπως όλα τα κράτη μέλη και η Ευρωπαϊκή Κοινότητα, αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης αυτής, η μέθοδος είναι πολύ γνωστή και εγκρίνεται γενικότερα από τα κράτη μέλη. Επιπλέον, η επιλογή της μεθόδου αυτής εξασφαλίζει συμβατότητα των σημερινών και μελλοντικών εργασιών στους κόλπους της ECE/CLRTAP των Ηνωμένων Εθνών με τις νέες διεθνείς συμφωνίες που έχουν στόχο τον περιορισμό της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Επιλεγμένος από την Επιτροπή σύμβουλος τόσο για τη στρατηγική της όξινης βροχής όσο και για τη στρατηγική του όζοντος, είναι το International Institute for Applied Systems Analysis (IIASA), που έχει σχεδιάσει το κύριο μοντέλο ολοκληρωμένης αξιολόγησης, δηλ. το μοντέλο RAINS. Το μοντέλο RAINS μπορεί να λειτουργήσει είτε με τη μέθοδο ανάλυσης σεναρίου είτε με τη μέθοδο της βελτιστοποίησης. Η πρώτη εναλλακτική πρόταση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την αξιολόγηση των εκπομπών, των δαπανών, των αποθέσεων και των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που διαμορφώνονται από συγκεκριμένες στρατηγικές ελέγχου εκπομπών, όπως π. χ. με την τρέχουσας νομοθεσίας ή τη χρησιμοποίηση των καλύτερων διαθέσιμων εφαρμογή της 29 τεχνολογιών. Η μέθοδος της βελτιστοποίησης μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την ελαχιστοποίηση των δαπανών ελέγχου των εκπομπών σε μια ορισμένη περιοχή, αλλά με τη δέσμευση ότι επιτυγχάνονται ειδικοί περιβαλλοντικοί στόχοι, και στην παρούσα περίπτωση, ειδικοί στόχοι δικτύου για την όξινη βροχή. Μια τέτοια βελτιστοποίηση μπορεί να πραγματοποιηθεί σε συνδυασμό με δεδομένες δεσμεύσεις για μείωση των εκπομπών. Για τους σκοπούς της ανάλυσης, χρησιμοποιήθηκε αρχικά η μέθοδος της βελτιστοποίησης, αλλά όχι με αποκλειστικό τρόπο, για να ελαχιστοποιηθούν οι συνολικές δαπάνες μείωσης του S02, του ΝΟχ και του ΝΗ3στα κράτη μέλη της ΕΚ με την επιφύλαξη των παρακάτω όρων: οι όξινες αποθέσεις είναι ίσες ή χαμηλότερες από τον επιθυμητό στόχο όξινης βροχής (50% κλείσιμο της ψαλίδας) σε κάθε σημείο του δικτύου, στην ΕΚ· οι εκπομπές κάθε χώρας είναι πάντα ίσες ή χαμηλότερες από εκείνες που θα προέκυπταν με την εφαρμογή της τρέχουσας νομοθεσίας ή των σημερινών σχεδίων μείωσης εκπομπών (σενάριο αναφοράς)· οι εκπομπές σε χώρες εκτός ΕΚ παραμένουν ίσες προς αυτές που θα προέκυπταν από την εφαρμογή της τρέχουσας νομοθεσίας ή των σημερινών σχεδίων μείωσης εκπομπών (σενάριο αναφοράς). Στο μοντέλο, οι προβλέψεις δαπανών στις διάφορες επιλογές μείωσης των εκπομπών συνδυάζονται με το σχεδιαζόμενο διάγραμμα ενεργειακής κατανάλωσης και γεωργικών δραστηριοτήτων μέχρι το έτος 2010. Ξεκινώντας από αμείωτα επίπεδα εθνικών εκπομπών, χαράκτηκαν γραφικές παραστάσεις εθνικών δαπανών, στις οποίες όλες οι τεχνικές επιλογές μείωσης εκπομπών παρατίθενται ανάλογα με το οριακό κόστος τους. Μη τεχνικής φύσεως επιλογές μείωσης εκπομπών, όπως λόγου χάρη οι διαρθρωτικές αλλαγές, η αλλαγή καυσίμων και η διατήρηση της ενέργειας δεν λαμβάνονται υπόψη, εκτός και αν έχουν ενσωματωθεί στο σχετικό ενεργειακό σενάριο. Το γεγονός αυτό συνεπάγεται επίσης ότι το μοντέλο υπερεκτιμά τις δαπάνες μείωσης. Στη διαδικασία (στατικής) βελτιστοποίησης χρησιμοποιούνται εθνικές συναρτήσεις κόστους για να προσδιοριστούνοι χορηγήσεις ελαχίστουκόστους προς επίτευξη ορισμένων περιβαλλοντικών στόχων μια δεδομένη στιγμή. Για τον σκοπό αυτόν οι προυπολογισθείσεςεπενδυτικές δαπάνες ξαναυπολογίζονταιως ετήσιες κεφαλαιουχικές δαπάνες, με τη χρήση ενός συντελεστή έκπτωσης και του εικαζομένου τεχνικού ορίου ζωής. Οι ετήσιες κεφαλαιουχικές δαπάνες συνδυάζονται ετήσιες δαπάνες κάθε κατόπιν με άλλες δαπάνες ώστε να υπολογιστούν οι συνολικές τεχνολογίας. Οι ετήσιες δαπάνες όλων των τεχνολογιών ενσωματώνονται κατόπιν στις εθνικές συναρτήσεις κόστους. Η βελτιστοποίηση δίδει το επίπεδο των ετησίων δαπανών για κάποιο ορισμένο έτος-στην περίπτωση της στρατηγικής της όξινης βροχής για το έτος 2010. Το μοντέλο δεν παρέχει στοιχεία σχετικά με την καθαρή τρέχουσα αξία των δαπανών για ένα ειδικό χρονικό ορίζοντα. Οι ετήσιες δαπάνες μπορεί να είναι χαμηλότερεςή υψηλότερες απ' ότι υπολογίστηκαν για ένα ειδικό χρονικό σημείο ανάλογα με το επίπεδο της ενεργειακής κατανάλωσης και της γεωργικής δραστηριότητας. Το αποτέλεσμα της διαδικασίας βελτιστοποίησης παρέχει ένα φάσμα εθνικών ορίων εκπομπής για κάθε όξινο ρύπο, (βλ. πίνακα 1) υπολογισμένο με βάση μιά μέγιστη οικονομική αποτελεσματικότητα για την εξεταζόμενη περιοχή. Παρέχει επίσης πληροφορίες ανά χώρα για τα τεχνικά μέτρα ελαχίστου κόστους που χρειάζονται προς επίτευξη των εν λόγω ορίων εκπομπής. Προκαταρκτική αξιολόγηση των προσθέτων δαπανών για τον έλεγχο εκπομπών που αφορούν την επίτευξη του στόχου 50%, παρουσιάζεται στον πίνακα 2. 30 Πίνακας 1: Επίπεδα εκπομπών του 2010 που σύμφωνα μετ ην προκαταρκτική επιστημονική ανάλυση,απαιτούνται προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος 50%, μαζί με προεκβολές εκπομπών εν απουσία της στρατηγικής για την όξινη (REF). Χώρα 302(χιλιοτόννοι) RÊF ΣΤΑΘΜΗ ΝΟχ(Χιλιοτόννοι) RËF ΣΤΑΘΜΗ ΝΗ3(Χιλιοτόννοι) ftËF ΣΤΑΘΜ Η Αυστρία 57 57 116 116 93 93 Βέλγιο Δανία Φινλανδία Γαλλία Γερμανία Ελλάδα Ιρλανδία Ιταλία Λουξεμβούργο Ολλανδία Πορτογαλία Ισπανία Σουηδία Ηνωμένο Βασίλειο Σύνολο ΕΚ 15 215 71 116 691 740 361 155 Ô47 4 56 194 1,035 97 980 5,619 52 31 116 235 414 361 41 204 4 38 194 618 66 279 2,710 196 119 163 895 1,279 262 73 1. 160 10 140 206 851 207 1,244 6,921 129 88 163 766 1,079 282 42 1,160 10 140 2Ô6 826 207 753 6. Ô67 1Ô6 103 30 669 539 76 126 391 6 81 84 373 53 270 3. ÔÙÔ 74 82 30 630 318 76 126 305 6 81 84 373 49 224 2,551 31 Πίνακας 2:Πρόσθετες δαπάνες ελέγχου εκπομπών προς επίτευξη του ενδιάμεσου στόχου (εκατομ. ΕΟΙΙ/χρόνο για το 2010) Χώρα Αυστρία Βέλγιο Δανία Φινλανδία Γαλλία Γερμανία Ελλάδα Ιρλανδία Ιταλία Λουξεμβούργο Ολλανδία Πορτογαλία Ισπανία Σουηδία Ηνωμένο Βασίλειο Σύνολο ΕΚ 15 S 02 NÔx ΝΗ3 Σύνολο 0 364 59 0 294 624 0 75 433 0 76 0 159 145 711 2,940 0 118 42 0 153 586 0 26 0 0 0 0 5 0 865 1,795 0 193 80 0 36 1,435 0 0 400 0 0 0 0 18 143 2,305 0 675 181 0 483 2,645 0 101 833 0 76 0 164 163 1. 719 7,040 4. ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΗΜΕΙΟ ΕΚΚΙΝΗΣΗ! ΓΙΑ ΑΝΑΑΥΣΗ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Στο παρόν έγγραφο, με τον όρο σενάριο υπονοείται μια σειρά υποθέσεων για συνδυασμούς μέτρων μείωσης εκπομπών, δαπανών και περιβαλλοντικών στόχων. Λεπτομερής περιγραφή των εργασιών του μοντέλου και των αποτελεσμάτων του δίδονται στην πρώτη και δεύτερη μεταβατική έκθεση του 11 ASA (Cost-Effective Control of Acidif ication and Ground level Ozone (contract no B4/3040/96/000086/MAR/B1))πoυ μπορεί να ζητηθεί από την Επιτροπή. Για κάθε σενάριο, μπορεί κανείς να βρεί στοιχεία για τις εκπομπές, τα μέτρα μείωσης που πιστεύεται ότι μπορούν να ληφθούν σε κάθε χώρα καθώς επίσης και για τις δαπάνες τους και τις σημειούμενες υπερβάσεις των κρισίμων φορτίων όξινης βροχής (εκφραζόμενα τόσο σε επί τοις εκατό όσο και σε εκτάρια απροστάτευτων οικοσυστημάτων). 4. 1 Η αφετηρία Το έτος εκκίνησης που επελέγη ήταν το 1990, αφού αυτό ήταν το πιό πρόσφατο για το οποίο υπήρχε πλήθος διαθέσιμων διασταυρωμένων δεδομένων εκπομπής. Το ίδιο έτος εκκίνησης αναμένεται να χρησιμοποιηθεί από την CLRTAP κατά τη διαπραγμάτευση του νέου πρωτοκόλλου πολλαπλών ρύπων. Δεδομένου ότι αυξάνει η αβεβαιότητα όσο ευρύνεται ο χρονικός ορίζοντας που λαμβάνεται υπόψη στα διάφορα σενάρια, για παράδειγμα σε ό,τι αφορά την κατανάλωση ενέργειας,ενώ και οι νομικές δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται από τα κράτη μέλη πρέπει να υιοθετηθούν και εφαρμοστούν σε λογικό χρονικό διάστημα, τα σενάρια με τη στρατηγική της όξινης βροχής περιορίζονται χρονικά μέχρι το έτος 2010. 4. 2 Υποθέσεις σχετικά με την κατανάλωση ενέργειας Για τα κράτη μέλη της ΕΚ, η ανάλυση βασίστηκε σε ενεργειακές προεκβολές που δόθηκαν από τηνΓΔ XVII και αντλήθηκαν από το αποκαλούμενο Συμβατικό ορθολογικό σενάριο και ενημερώθηκαν με νέα επίσημα στοιχεία που υποβλήθηκαν από ένα κράτος μέλος. Στο Συμβατικό ορθολογικό σενάριο, προβλέπεται 20% αύξηση σε κατανάλωση ενέργειας και 10% αύξηση σε 32 εκπομπές C 02 μεταξύ 1990 και 2010. Για χώρες μη μέλη της ΕΚ, οι ενεργειακές προεκβολές βασίστηκαν σε εθνικά δεδομένα που υποβλήθηκαν επισήμως στα HE/ECE και δημοσιεύτηκαν στην τράπεζα δεδομένων για την ενέργεια των HE/ECE. Για να απεικονιστεί η ανάγκη περιορισμού των εκπομπών C02 αλλά επίσης και να διερευνηθεί κατά πιό τρόπο το εναλλακτικό ενεργειακό σενάριο θα επηρέαζε τις εκπομπές των οξίνων ρύπων καθώς και τις δαπάνες για τη μείωση τους, πραγματοποιήθηκε ανάλυση ευαισθησίας με το αποκαλούμενο ενεργειακό σενάριο χαμηλού C02 με το οποίο θα περιορίζονταν οι εκπομπές C 02 μέσα στην ΕΚ κατά 10% περίπου, μεταξύ 1990 και 2010. 4. 3 Σενάριο αναφοράς (REF) Για να αξιολογηθεί η ανάγκη λήψεως προσθέτων μέτρων αλλά και η προοπτική του κόστους και της αποτελεσματικότητας τους σχεδιάστηκε ένα σενάριο αναφοράς (REF). Για να μπορέσουν να συμβιβαστούν οι χρησιμοποιηθείσες από τις χώρες μέθοδοι, εκπονήθηκαν δύο σενάρια: -Το πρώτο από αυτά είναι το τρέχον νομοθετικό σενάριο -current legislation scenario-(CLE): Με προεκβολές για τη μελλοντική χρήση της ενέργειας, υπολογίστηκαν τα επίπεδα εκπομπών που προκύπτουν από την τρέχουσα εθνική, κοινοτική και διεθνή νομοθεσία. Για τον σκοπό αυτό χρησιμοποιήθηκε ένας λεπτομερής πίνακας των σχετικών νομοθετημάτων, σε κάθε χώρα ξεχωριστά, οδηγιών ΕΚ και υποχρεωτικών τεχνικών όρων στα πρωτόκολλα της CLRTAP. Σε ό,τι αφορά τις οδηγίες ΕΚ, το σενάριο λαμβάνει υπόψη την οδηγία για τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης (88/609/ΕΟΚ), την οδηγία για την περιεκτικότητα σε θείο των υγρών καυσίμων ( 93/12/ΕΟΚ), την οδηγία IPPC (96/61/ΕΟΚ) και τις οδηγίες σχετικά με τις εκπομπές οδικών και μη οδικών οχημάτων. Περιελήφθησαν επίσης οι προτάσεις που εξέδωσε η Επιτροπή, όπως εκείνες που αφορούν το πρόγραμμα για τα καύσιμα αυτοκινήτων (COM (96)248 τελικό, 96/0163 (COD), 96/0164(C0D). -Το δεύτερο είναι το τρέχον σενάριο σχεδίων για τη μείωση των εκπομπών (CRP): Σε περίπτωση που ορισμένες χώρες έχουν επίσημα θεσπίσει ή ανακοινώσει διεθνώς (στην ECE/CLRTAP των HE) εθνικά όρια εκπομπής ή έχουν προέλθει σε διεθνείς συμφωνίες σχετικά με τη μείωση των εκπομπών τους (πχ. υπογράφοντας πρωτόκολλα στους κόλπους της CLRTAP),οι εν λόγω υποχρεώσεις ελήφθησαν υπόψη στο σενάριο αυτό. Για να υπογραμμιστούν κατάλληλα οι δύο αυτοί τύποι δεσμεύσεων χρησιμοποιήθηκε για τους σκοπούς του σεναρίου αναφοράς εκείνο από τα δύο αυτά σενάρια (CLE και CRP) που οδηγούσε στις χαμηλότερες δυνατές εκπομπές για το 2010. Τα ειδικά μέτρα μείωσης των εκπομπών που πιστεύεται ότι εφαρμόζονται στα κράτη μέλη για το σενάριο αυτό, παρουσιάζονται λεπτομερώς στους πίνακες δαπανών ανά χώρα, που μπορεί κανείς να βρει στις μεταβατικές εκθέσεις της IIASA. Το σενάριο αναφοράς (REF) δείχνει ότι εάν η τρέχουσα αλλά και η εν εξελίξει προχωρημένη νομοθεσία εφαρμοστεί σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες, οι εκπομπές των S 02 ΝΟχ και ΝΗ3 θα περιοριστούν κατά 58, 36 και 16 τοις εκατό αντίστοιχα, μεταξύ των ετών 1990 και 2010. Η περιοχή του οικοσυστήματος της ΕΚ όπου υπερβαίνονται τα κρίσιμα φορτία όξινης βροχής θα περιοριστούν από 33 εκατομ. εκτάρια το 1990 σε 9 εκατομ. εκτάρια. Εκφραζόμενη επί τοις εκατό, η προστασία του οικοσυστήματος θα αυξηθεί από το 76 τοις εκατό στο 93 τοις εκατό. Τα χαμηλότερα επίπεδα στο κλείσιμο της ψαλίδας που επιτυγχάνονται είναι μικρότερα του 10 τοις εκατό (στη βόρεια Γερμανία, την Ολλανδία και τη βόρεια Φινλανδία). 33 4. 4. Ανώτατες τεχνικά εφικτές μειώσεις εκπομπών (MFR) Στο μοντέλο RAINS, η μέγιστη δυνατή μείωση των αερίων ρύπων εξαρτάται από τα διαθέσιμα τεχνικά μέτρα μείωσης. Για μερικούς τύπους μέτρων, η εφαρμογή λαμβάνει χώρα βαθμιαία στο χρόνο, όπως για παράδειγμα σε ότι αφορά τις επιπτώσεις από την εισαγωγή νέων προδιαγραφών εκπομπής για νέα αυτοκίνητα. Η διάρκεια ζωής τουστόλου αυτοκινήτων, η οποία ποικίλει από χώρα σε χώρα, θα καθορίσει και το απαιτούμενο χρονικό διάστημα για τη συμμόρφωσήτους με τις νέες προδιαγραφές. Γιατον λόγο αυτόν εκπονήθηκαν δύο σενάρια MFR : το πρώτο που αποκαλείται MFR^ εμφανίζει τις ανώτατες από τεχνική άποψη εφικτές μειώσεις εκπομπών που μπορούν να αναμένονται μέχρι το έτος 2010, με βάση συγκεκριμένη διάρκεια ζωής των αυτοκινήτων και των εγκαταστάσεων. Το δεύτερο σενάριο, αποκαλούμενο MFR mmBk9, δείχνει τις επιπτώσεις από την πλήρη εφαρμογή των ίδιων μέτρων. Και,πέρα από το MFR^, ελήφθησαν υπόψη στο τελευταίο σενάριο οι προδιαγραφές εκπομπής αυτοκινήτων που αναφέρονται στο πρόγραμμα για τα καύσιμα αυτοκινήτων, ως το έτος 2005. Έτσι υιοθετήθηκε μια μη ρεαλιστική σύντομη διάρκεια ζωής του στόλου αυτοκινήτων, ενώ από την άλλη μεριά διατηρείται όπως διατυπώθηκε η πρόβλεψη για την κατανάλωση ενέργειας όπως προβλέπεται μέχρι το έτος 2010. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα σενάρια μείωσης των εκπομπών που παρουσιάζονται δεν λαμβάνουν υπόψη μη τεχνικής φύσεως μέτρα μείωσης, όπως διαρθρωτικές αλλαγές (περιλαμβανομένης και της αλλαγής καυσίμων) στους διάφορους τομείς της κοινωνίας. Έτσι, τα σενάρια MFR τείνουν να υποτιμούν τις δυνατότητες μείωσης των εκπομπών και να υπερεκτιμούν το κόστος για την επίτευξη των αναφερομένων μειώσεων. Σύμφωνα με το MFR^, οι εκπομπές στην ΕΚ των S 02 ΝΟχ και ΝΗ3 θα πρέπει να μειωθούν στο 91,69 και 44 τοις εκατό, αντίστοιχα, μεταξύ 1990 και 2010. Οι πρόσθετες ετήσιες δαπάνες, σε σύγκριση προς το σενάριο REF, θα ανέλθουν στα 30 δις ECU για την ΕΚ. Η προστασία του οικοσυστήματος της ΕΚ έτσι θα φτάσει το 99 τοις εκατό, αφήνοντας απροστάτευτα 1,1 εκατομ. εκτάρια. Με το MFR mmàte περιορίζονται οι εκπομπές στο 92 τοις εκατό για το S 02 ,στο 84 τοις εκατό για το ΝΟχ και στο 44 τοις εκατό για το ΝΗ3. Η προστασία του οικοσυστήματος της ΕΚ θα φτάσει έτσι και θα ξεπεράσει το 98 τοις εκατό,στο σενάριο αυτό, ενώ μένουν απροστάτευτα 0. 8 εκατομ. εκτάρια. Για να επιτευχθεί η μεγαλύτερη δυνατή προστασία του οικοσυστήματος στην ΕΚ μέχρι το 2010 περιορίζοντας παραπέρα τις εκπομπές σ'αυτήν,διερευνήθηκε ένα τρίτο σενάριο MFR, καλούμενο EU,^. Και στο σημείο αυτό διατυπώνονται εκτιμήσεις για τις εκπομπές, όπως στο MFR^ για την ΕΚ και στο REF για το υπόλοιπο της Ευρώπης. Η προκύπτουσα προστασία του οικοσυστήματος για την ΕΚ κατά το 2010 αποτιμήθηκε σε 98 τοις εκατό, ενώ μένουν απροστάτευτα 3 περίπου εκατομ. εκτάρια. 5. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΣΕΝΑΡΙΟΥ Μεταξύ των άκρων που οριοθετούνται στο σενάριο REF και στα σενάρια MFR, δηλ. μη κάνοντας τίποτα παραπάνω από ό,τι αναμένεται εφαρμόζοντας την τρέχουσα νομοθεσία ή όλα τα τεχνικά εφικτά μέτρα μείωσης των εκπομπών, καταρτίστηκαν και αναλύθηκαν ορισμένα σενάρια ελαχίστου κόστους. 5. 1 Επιλογή ενδιαμέσου στόχου Αρχικά, διερευνήθηκαν τρεις διαφορετικοί στόχοι κλεισίματος της ψαλίδας: 45, 50 και 55 τοις εκατό αντίστοιχα. Για τον λόγο αυτό, ο στόχος αποθέσεων όξινης βροχής περιορίστηκε σε σημεία δικτύου μέσα στην ΕΚ μόνο. Η βελτιστοποίηση των μειώσεων εκπομπής περιορίστηκε επίσης σε μόνη την ΕΚ ενώ οι εκπομπές, όπως στο REF. avaq^ovTai στο υπόλοιπο της Ευρώπης,με εξαίρεση τον στόχο κλεισίματος της ψαλίδας κατά 55 τοις εκατό, για τη 34 διαμόρφωσητου οποίου συμπεριλήφθησαν επίσης και οι εκπομπές πλοίωνστη Βαλτική Θάλασσα. Μια ορισμένη δέσμευση για τη στρατηγική της όξινης βροχής είναι ότι τα μέτρα περιορισμού των εκπομπών πρέπει αρχικά να δρομολογούνται μέσα στην ΕΚ, αφού αυτή δεν μπορεί να επιβάλει νομικά δεσμευτικούς όρους εκτός του εδάφους της. Κατά συνέπεια, το κλείσιμο της ψαλίδας κατά 50 τοις εκατό αποδείχθηκε ως το πιο κατάλληλο προς εξέταση, αφού μπορεί να υλοποιηθεί με μέτρα μέσα στην ΕΚ και αφού στοχεύει σε επίπεδα οξίνων αποθέσεων κοντά στον απώτερο στόχο. Επιπλέον, σενάρια με σημαντικότερες μειώσεις οξίνων εκπομπών συνεπάγονται σοβαρή αύξηση προσθέτων δαπανών σε σχέση προς την επιτυγχανόμενη πρόσθετη προστασία του οικοσυστήματος (βλέπε διάγραμμα 1). 5. 2 Αναλύσεις ευαισθησίας Για να διερευνηθούν εναλλακτικές επιλογές αλλά και να εξεταστεί η συμβατότητα των λαμβανομένων δεδομένων και η πειστικότητα των αποτελεσμάτων που προκύπτουν από τα μοντέλα, εξετάστηκαν ορισμένα σενάρια, βασισμένα σε διάφορες υποθέσεις ενώ χρησιμοποιούνταν διαφορετικές κάθε φορά προϋποθέσεις. Τα αποτελέσματα μπορούν να συγκριθούν με εκείνα του κυρίως σεναρίου, δηλ. με αυτό που επιδιώκει ένα 50 τοις εκατό κλείσιμο ψαλίδας, βασισμένο, στις υψηλότερες δυνατές μειώσεις εκπομπών μέσα στην ΕΚ. Με όλα αυτά τα σενάρια επιτυγχάνεται ο ενδιάμεσος στόχος για τουλάχιστον 50 τοις εκατό κλείσιμο ψαλίδας, σε ό,τι αφορά την προστασία του οικοσυστήματος, και σε κάθε σημείο του δικτύου ΕΜΕΡ, μέσα στην ΕΚ. Οι όξινοι ατμοσφαιρικοί ρύποι μεταφέρονται από τους ανέμους σε μεγάλες αποστάσεις και έτσι οι δυνατότητες και το κόστος περιορισμού των εκπομπών ποικίλουν από χώρα σε χώρα. Για να εξευρεθεί λοιπόν η λιγότερο δαπανηρή επιλογή προς επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων, κρίθηκε χρήσιμο να διευρευνηθεί η άποψη ότι ενδεχομένως οι περιορισμοί εκτός ΕΚ θα μπορούσαν να προσφέρουν μια λιγότερο δαπανηρή λύση από ό,τι η παραπέρα μείωση εκπομπών μέσα στην ΕΚ. Στα παρακάτω 4 σμάρια εξετάζεται το θέμα αυτό και τα αποτελέσματα ανακεφαλαιώνονται στον πίνακα Α1 : Σενάοιο 1 : Βελτιώσει one θαλάσσιες μεταοοοές Όταν ενσωματώνονται στις προσπάθειες βελτιστοποίησης οι εκπομπές που προέρχονται από τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές προκύπτει το συμπέρασμα ότι είναι συμφέρον οικονομικά να περιοριστούν οι εκπομπές του S 02 στη Βαλτική Θάλασσα και στη Βόρεια Θάλασσα καθώς και ελαττώσεις εκείνες του ΝΟχ στη Βόρεια Θάλασσα και στον Ατλαντικό Ωκεανό. Τέτοιες εκπομπών θα μπορούσαν να απαλλάξουν ορισμένα από τα κράτη μέλη από τη λήψη δαπανηρότερων μέτρων μείωσης τους στις χερσαίες πηγές εκπομπής. Για την ΕΚ στο σύνολο της, το επιπλέον κόστος για την επίτευξη του ενδιαμέσου στόχου θα μπορούσε έτσι να μειωθεί κατά περισσότερο από δύο δις ECU τον χρόνο. Οι πρόσθετες ετήσιες δαπάνες των μέτρων ελάττωσης των εκπομπών από τα πλοία υπολογίστηκε σε ποσό ύψους 300 περίπου εκατομ. ECU. Σενάοιο 2: Βελτιώσεις σε ολόκληοτι την Ευρώπη. ε£αιοουιιένων των πλοίων Στο σενάριο αυτό διερευνάται η οικονομική αποτελεσματικότητα της συμπερίληψης των χωρών μη μελών της ΕΚ στην προσπάθεια βελτιστοποίησης, για λήψη περαιτέρω μέτρων μείωσης των εκπομπών, ενώ θα κρατείται ο ποιοτικός περιβαλλοντικός στόχος περιορισμένος στα κράτη μέλη. Στις συνθήκες αυτές βρέθηκε ότι θα είναι αποτελεσματικό από οικονομική άποψη να περιοριστούν περαιτέρω οι εκπομπές S 02 στην Πολωνία, την Ουγγαρία, την Τσεχική 35 Δημοκρατία και τη Σλοβενία. Ο περιορισμός των εκπομπών στις χώρες αυτές θα μπορούσε να υποκαταστήσει ορισμένα από τα μέτρα που λαμβάνονται στα κράτη μέλη της ΕΚ, περιορίζοντας έτσι τις δαπάνες των κρατών αυτών. Για την ΕΚ στο σύνολο της οι πρόσθετες ετήσιες δαπάνες, σε σχέση προς το κυρίως σενάριο, θα μπορούσαν να περιοριστούν κατά περίπου 1 δις ECU, εξοικονομώντας έτσι περίπου 14 τοις εκατό του ποσού, ενώ το έξτρα κόστος των μέτρων που θα λαμβάνονταν στις 4 χώρες μη μέλη της ΕΚ ανέρχεται στο ποσό των 400 εκατομ. ECU. Η προκύπτουσα δυνάμει εξοικονόμηση δαπανών ανέρχεται έτσι σε 600 εκατομ. ECU. Το επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος για την ΕΚ θα φτάσει λοιπόν τα 97 τοις εκατό, με υπέρβαση κρισίμων φορτίων σε 4. 5 εκατομ. εκτάρια. Σενάοιο 3: Βελτιώσεις σε όλτι ττιν Ευρώπη, ενδιάιιεσος στόχος ΕΚ νια όλη την Ευοώπτι Στο σενάριο αυτό διερευνώνται οι προοπτικές για όλη την Ευρώπη, ξεκινώντας με βάση το 50 τοις εκατό κλείσιμο της ψαλίδας και τη βελτιστοποίηση του κόστους σε όλη την Ευρώπη. Για την επίτευξη του στόχου αυτού, οι εκπομπές στην ΕΚΘα πρέπει να μειωθούν περισσότερο από όσο σχεδιάζονταν στο κυρίως σενάριο,αυξάνοντας έτσι τις δαπάνες της ΕΚ. Οι εκπομπές από τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές περιορίζονται και στις τρεις θαλάσσιες περιοχές. Επιπλέονοι εκπομπές χωρών εκτός ΕΚ θα πρέπει να μειωθούν ουσιαστικά. Το πρόσθετο ετήσιο κόστος, συγκρινόμενο με αυτό του REF προβλέπονταν στο ποσό των 8 δις ECU για την ΕΚ (σχεδόν 1δις περισσότερο από ό,τι στο κυρίως σενάριο), 0,5 δις για μέτρα μείωσης των εκπομπών στα πλοία και 3,4 δις για μέτρα λαμβανόμενα σε χώρες εκτός ΕΚ, φέροντας έτσι το σύνολο των προσθέτων δαπανών σε περίπουΐ 2 δις. Στην ΕΚ, το επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος που επιτυγχάνονταν έφτανε το 98 τοις εκατό, αφήνοντας 2,9 εκατομ. εκτάρια απροστάτευτα. Για την Ευρώπη στο σύνολο της, η προστασία του οικοσυστήματος θα έφτανε το 99 τοις εκατό, αφήνοντας 6,1 εκατομ. εκτάρια απροστάτευτα. Σενάοιο 4:Βελτιώσεις στην ΕΚ. με περιεκτικότητα σε θείο των καυσίμων θαλάσσης 1. 5% Στην αναθεώρηση της Σύμβασης της MARPOL (βλέπε μέρος 4. 5 στην Ανακοίνωση) υποδεικνύονταν να χαρακτηριστούν η Βόρεια Θάλασσα και η Βαλτική Θάλασσα ως ευαίσθητες να περιοριστεί η περιεκτικότητα σε θείο των καυσίμων θαλάσσης που περιοχές και χρησιμοποιούν τα πλοία, σε μια ανώτερη τιμή 1,5 τοις εκατό. Στο σενάριο αυτό λοιπόν γίνονταν δεκτό ότι το όριο αυτό πράγματι εφαρμόζονταν. Βρέθηκε ότι ένα τέτοιο μέτρο θα περιόριζε το κόστος της ΕΚ, για την επίτευξη του ενδιαμέσου στόχου 50 τοις εκατό περίπου κλείσιμο ψαλίδας, κατά 1,1 δις ECU και παραπάνω. Οι πρόσθετες δαπάνες για τον περιορισμό του περιεχομένουθείου στα καύσιμα θαλάσσης υπολογίστηκε σε λιγότερο από 100 εκατομ. ECU. Το επίπεδο περιβαλλοντικής προστασίας που προέκυπτε σύμφωνα με τοσενάριο αυτό ήταν ελαφρά χαμηλότερο από ό,τι στο κυρίως σενάριο: 96,4 έναντι 96. 7 %- αφήνοντας 4,7 εκατομ. εκτάρια απροστάτευτα, έναντι 4. 5 εκατομ. εκτάρια στο κυρίως σενάριο. Παράλληλα με τα τέσσερα αυτά σενάρια διερευνήθηκε ένας αριθμός άλλων ζητημάτων σχετικά με τις διατυπωθείσες κύριες υποθέσεις, με τη βοήθεια ειδικής ανάλυσης. Τα κύρια αποτελέσματα καταγράφονται παρακάτω, για δε τα σενάρια 5 και 6 επίσης στον πίνακα Α2. Σενάοιο 5: Βελτιώσεις στην ΕΚ. αε τη νοησιαοποίηση εναλλακτικού ενεργειακού σεναρίου (χαμηλό CQ2) Για τους λόγους που περιγράφονται στο μέρος 4. 2 παραπάνω, εξετάστηκαν οι επιπτώσεις εφαρμογής ενός εναλλακτικού ενεργειακού σεναρίου (χαμηλό C02). Στο σενάριο αυτό η αύξηση της τελικής ενεργειακής ζήτησης περιορίζονταν, η ενεργειακή απόδοση βελτιώνονταν και το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αυξάνονταν. Ως 36 αποτέλεσμα, οι εκπομπές C02 περιορίζονταν κατά 10 τοις εκατό περίπου μεταξύ 1990 και 2010, το ίδιο δε και οι εκπομπές του S 02 και του ΝΟχ. Για τους λόγους αυτούς, χρειάζονταν λιγότερα μέτρα μείωσης των εκπομπών για να επιτευχθεί ο ενδιάμεσος στόχος για τις όξινες βροχές. Κατά συνέπεια, το πρόσθετο ετήσιο κόστος του σεναρίου αυτού υπολογίστηκε σε 2. 9 δις ECU, δηλ. λιγότερα κατά 4 δις ECU ή περίπου το 60 τοις εκατό, σε σύγκριση προς το κυρίως σενάριο. Θα πρέπει να σημειωθεί εδώ ότι οι δαπάνες που συνδέονται με την αλλαγή των ενεργειακών συστημάτων δεν υπολογίστηκανκαι επομένωςδεν ήταν δυνατόν να ληφθούν υπόψη. Το επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος έφτανε, στο σενάριο αυτό, το 96. 5 τοις εκατό, αφήνοντας 4. 7 εκατομ. εκτάρια απροστάτευτα. Σενάοιο 6: Βελτιώσεις στην ΕΚ. περιλαμβανομένου του ευτροφισμού Στο σενάριο αυτό χρησιμοποιούνται συνδυασμένοι ποιοτικοί περιβαλλοντικοί στόχοι, με βάση τα κρίσιμα φορτία τόσο της όξινης βροχής όσο και του ευτροφισμού, ως ρητοί στόχοι αποθέσεων, για τους σκοπούς της βελτιστοποίησης. Προφανώς, η έκβαση ενός τέτοιου συνδυασμένουσεναρίου εξαρτάται από τους επιλεχθέντεςπεριβαλλοντικούςποιοτικούς στόχους. Στην περίπτωση αυτή, ο στόχος για τις όξινες βροχές κρατήθηκε ο ίδιος (κλείσιμο ψαλίδας 50 τοις εκατό), ενώ ανάλογος στόχος χρησιμοποιήθηκε για τον ευτροφισμό (η χρήση ακριβώς του ίδιου στόχου για τον ευτροφισμό αποδείχθηκε ενέφικτη. Επομένως έγιναν ορισμένες διευθετήσεις, ενώ παραλήφθηκαν κατά τη βελτιστοποίηση ορισμένα δύσκολα σημεία του δικτύου- στα σύνορα Βελγίου-Γαλλίαςκαι Ολλανδίας-Γερμανίας). Συνέπεια αυτών ήταν ότι ορισμένες μειώσεις εκπομπών κινήθηκαν από το S 02 προς το ΝΟχ και το ΝΗ3. Η απροστάτευτη ως προς τον ευτροφισμό περιοχή περιορίζονταν από 21 εκατομ. εκτάρια που προέβλεπε το REF (14. 6 εκατομ. εκτάριαστο κυρίως σενάριο) σε 9. 4 εκατομ. εκτάρια. Προέκυπταν επίσης ορισμένες βελτιώσεις σχετικά με την όξινη βροχή ενώ η περιοχή που παρέμενε απροστάτευτη περιορίζονταν σε 4. 2 εκατομ. εκτάρια. Το σύνολο των προσθέτων δαπανών αυξάνονταν κατά 40 τοις εκατό περίπου σε 9. 4 δις ECU. Σενάοιο 7:Βελτιώσεις στην ΕΚ. με τη νοησιμοποίηση διαφόρων κρισίμων οοοτίων του ΗΒ Κατά το χρονικό διάστημα των προετοιμασιών για τη στρατηγική της όξινης βροχής, βρέθηκε ότι τα δεδομένα για τα κρίσιμα φορτία του Ην. Βασιλείου ήταν πολύ χαμηλά και ότι νέα σωστά δεδομένα δεν θα μπορούσαν να ληφθούν έγκαιρα υπόψη κατά τις εργασίες σχεδιασμού των μοντέλων. Κατόπιν αιτήματος του ΗΒ, συμφωνήθηκε συνεπώς να εκπονηθεί, ως ανάλυση ευαισθησίας, το μοντέλο με εναλλακτικό φάσμα δεδομένων,που υπέβαλε το ΗΒ όπου τα κρίσιμα φορτία του ΗΒ ήταν πολύ υψηλά. Αυτό και έγινε και βρέθηκε ότι μια τέτοια αλλαγή δεν είχε καμιά συνέπεια στις απαιτήσεις μείωσης των εκπομπών για οποιαδήποτε χώρα. Η μόνη αλλαγή των αποτελεσμάτων ήταν ότι αυξάνονταν το επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος στο ΗΒ. Σενάοιο 8: Βελτιώσεις στην ΕΚ. με τη νοησιμοποίηση σημείου τομής 95 εκατοστημορίων Για τεχνικούς αλλά και πρακτικούς λόγους,στο χρησιμοποιηθέν μοντέλο για τη στρατηγική της όξινης βροχής εφαρμόσθηκε η λεγόμενη στάθμη σημείου τομής 98 εκατοστημορίων, δηλ. τα δεδομένα για τα κρίσιμα φορτία του 2 τοις εκατό των πιο ευαίσθητων οικοσυστημάτων αποκλείονταν ως στόχοι της βελτιστοποίησης. Το πρωτόκολλο για το θείο-1994 βασίζονταν σε κρίσιμα φορτία 5 εκατοστημορίων, δηλ. εδώ αποκλείονταν δεδομένα για κρίσιμα φορτία στο 5 τοις εκατό των πιο ευαίσθητων οικοσυστημάτων. Για τη διερεύνηση των ενδεχόμενων επιπτώσεων από την επιλογή του σημείου τομής, πραγματοποιήθηκε ανάλυση ευαισθησίας με την χρησιμοποίηση 95 εκατοστημορίων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ορισμένες σχετικά μικρές αλλαγές για την Ισπανία, ότι δηλ. μπορούσε να αυξήσει τις εκπομπές από 618 χιλιοτόννους, που προβλέπονταν στο κυρίως σενάριο, σε 730 χιλιοτόννους, ενώ-το S 02 37 πιθανότερο και ως συνέπεια αυτού- το ΗΒ θα μπορούσε να μειώσει τις εκπομπές SOz από 279 χιλιοτόννους σε 272 χιλιοτόννους. Οι γενικές δαπάνες και το επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος για την ΕΚ, ως σύνολο, παρέμεναν περίπου οι ίδιες. 5. 3 Υποχρεωτικά σημεία δικτύου (grid cells) Είναι αναπόφευκτο, κατά τον σχεδιασμό σεναρίων για κλείσιμο ψαλίδας με το καλύτερο δυνατό κόστος,ορισμένα σημεία δικτύου ΕΜΕΡ να θεωρούνται ως "υποχρεωτικά". Αυτό συνεπάγεται ότι στα σημεία αυτά του δικτύου ο στόχος αποθέσεων επιτυγχάνεται ακριβώς, ενώ σε άλλα σημεία του δικτύου οι αποθέσεις είναι χαμηλότερες από ό,τι ο στόχος. Θα πρέπει να λεχθεί εδώ ότι αυτά τα υποχρεωτικά σημεία του δικτύου θα επιβάλλουν την ανάγκη περιορισμού των εκπομπών, σε μια ή περισσότερες χώρες που συμβάλλουν στην όξινη βροχή στα εν λόγω σημεία του δικτύου. Λόγω της μεγάλης γεωγραφικής έκτασης που εξετάζεται, για κάθε σενάριο θα προκύψουν ορισμένα (συνήθως 3 έως 6) τέτοια υποχρεωτικά σημεία δικτύου, ομαλά διεσπαρμένα σε βόρειες, νότιες, ανατολικές, δυτικές και κεντρικές περιοχές της ΕΚ. Κύριος λόγος γι' αυτό είναι ότι ορισμένα σημεία δικτύου λόγω των οικοσυστημάτων που περιέχουν εμφανίζουν χαμηλότερα κρίσιμα φορτία από γειτονικά σημεία δικτύου στην περιοχή. Στις εκτελεσθείσες εργασίες βελτιστοποίησης, τα υποχρεωτικά σημεία δικτύου ήταν συνήθως τα ίδια στα διάφορα σενάρια (εξαιρουμένουτου σεναρίου 3, του οποίου ο στόχος αφορά το σύνολο της Ευρώπης) εμφανιζόμενα στη Βόρεια Γερμανία και Ολλανδία, στη Νοτιοανατολική Σουηδία (νήσος Gotland στη Βαλτική Θάλασσα), Ανατολική Γερμανία και Βόρεια Ιταλία. Αν και η άρση ή χαλάρωση του στόχου αποθέσεων όξινης βροχής για τέτοια υποχρεωτικά σημεία δικτύου θα αύξανε τις συνολικές δαπάνες μείωσης των εκπομπών, ωστόσο αυτό δεν απαλλάσσει τις χώρες που συμβάλλουν στη δημιουργία της όξινης βροχής στα σημεία αυτά του δικτύου, από το να αναλάβουν δράση για τη μείωση των εκπομπών. Ο λόγος γι' αυτό είναι ότι άλλα, συνήθως γειτονικά σημεία δικτύου, θα καταστούν υποχρεωτικά στη θέση των προηγουμένων. Σε ορισμένεςπεριστάσειςδεν θα μπορέσει να επιτευχθεί ο στόχος της όξινης βροχής/κλεισίματος της ψαλίδας που έχει τεθεί, σε ορισμένα σημεία του δικτύου, που έτσι καθίστανται "αδύνατα". Για παράδειγμα, βρέθηκε ότι τρία σημεία δικτύου εντοπισμένα στα σύνορα μεταξύ Βόρειας Φινλανδίας και Ρωσίας γίνονταν "αδύνατα" όταν τα μέτρα βελτιστοποίησης περιορίζονταν μόνο στην ΕΚ. Το κύριο πρόβλημα των υπερβάσεων στην περιοχή αυτή συνδέονταν με την όξινη βροχή που προέχονταν αρχικά από πηγές στη γειτονική Ρωσία. Σε όλα τα σενάρια, εξαιρουμένου εκείνου που περιλαμβάνει βελτιστοποίηση για όλη την Ευρώπη, τα τρία αυτά τετράγωνα δικτύου αφαιρέθηκαν από τους στόχουςκλεισίματοςτης ψαλίδας, για τους σκοπούς της βελτιστοποίησης. Αλλά και πάλι, για την ανάλυση ευαισθησίας, εκτελέστηκαν δύο πρόσθετες βελτιστοποιήσεις: μία που απέκλειε το σημείο δικτύου της νήσου Gotland της Βαλτικής Θάλασσας και το άλλο που απέκλειε το υποχρεωτικό σημείο δικτύου στη Βόρεια Ιταλία. Στην πρώτη περίπτωση προέκυπταν υψηλότερες εκπομπές S 02 στη Σουηδία και η επιπλέον παρενέργεια ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα έπρεπε να χαμηλώσεικάπως περισσότεροτις εκπομπές της S02. Οι εκπομπές ΝΟχ στη Γερμανία αυξάνονταν ενώ αυτές του Βελγίου μειώνονταν. Οι συνολικές δαπάνες της ΕΚ παρέμεναν στο ίδιο περίπου επίπεδο, αλλά το επίπεδο προστασίας του οικοσυστήματος περιορίζονταν, αφήνοντας 4,6 εκατομ. εκτάρια απροστάτευτα. Στη δεύτερη περίπτωση, αφήνοντας έξω το υποχρεωτικό δίκτυο στη Βόρεια Ιταλία, το κυρίως αποτέλεσμα ήταν ότι οι εκπομπές και των τριών ρύπων για την Ιταλία παρέμεναν στο ίδιο επίπεδο όπως και στο σενάριο REF, ενώ προέκυπταν και εξοικονομήσειςγια τη χώρα αυτή. Μια παρενέργεια αυτού ήταν ότι οι εκπομπές S 02 στο Η. Β. και στη Δανία εμφανίζονταν κάπως ελαττωμένες και κάπως αυξημένες οι δαπάνες. Το καθαρό αποτέλεσμα ήταν ότι εμφανίζονταν 38 περιορισμένες δαπάνες κατά 700 εκατομ. ECU. Σε ό,τι αφορά την προστασία του οικοσυστήματος, για την ΕΚ στο σύνολο της, παρέμενε απροστάτευτη περιοχή 4,7 εκατομ. εκταρίων. Ειδικά για την Ιταλία, η απροστάτευτη περιοχή αυξάνονταν από 103 χιλ. εκτάρια του κυρίως σεναρίου σε 246 χιλ. εκτάρια. Κάποιες συνέπειες θα μπορούσαν επίσης να παρατηρηθούν και στις γειτονικές χώρες, όπως η Αυστρία, όπου οι απροστάτευτες περιοχές αυξάνονταν σε σύγκριση με το κυρίως σενάριο. 39 Πίνακας Α1: Επισκόπηση αποτελεσμάτων του REF, του κυρίως σεναρίου και των σεναρίων 2- 4. Σενάριο REF Κλείσιμο ψαλίδας 50% MFR real Σενάριο 2 μη ΕΚ Σενάριο 3 όλη η Ευρώπη Σενά-ριο 4 Πλοία 1,5% S Μεταβολές εκπομπών στην ΕΚ (από 1990): S 02 ΝΟχ ΝΗ3 Πρόσθετες δαπάνες για την ΕΚ, σε σχέση προς REF (δις ECU ανά έτος) Απροστάτευτη περιοχή οικοσυστήματος στην ΕΚ (εκατομ. εκτάρια) -66% -48% -15% -84% -55% -27% -91% -69% -44% -83% -55% -26% -85% -56% -28% -83% -54% -26% - 7. 0 30. 0 8. 7 4. 5 1. 1 6. 1 4. 5 8. 0 2. 9 5. 9 4. 7 Πίνακας Α2: Επισκόπηση των αποτελεσμάτων του REF, του κυρίως σεναρίου και των σεναρίων 5 και 6. Σενάριο REF Κλείσι-μο ψαλί-δας 50% · Σενάριο 5 χαμη λό002 Σενάριο 3 Ευτροφι σ. Μεταβολές εκπομπών στην ΕΚ (από 1990): S 02 ΝΟΧ ΝΗ3 Πρόσθετες δαπάνες για την ΕΚ, σε σχέση προς REF (δις ECU ανά έτος) Απροστάτευτη περιοχή οικοσυστήματος στην ΕΚ (εκατομ. εκτάρια) -66% -48% -15% -84% -55% -27% -85% -57% -24% -82% -59% -37% - 7. 0 8. 7 4. 5 2. 9 4. 7 9. 4 4. 2 40 Διάγραμμα 1. Αχοτελεσματικότηια οα*ανών των σεναρίων. 10 Αποτελεσματικό τητα δαπανών των σεναρίων Εκατομ. εκτάρια απροστάτευτα Συνολικές δαπάνες (δισ. χρόνο) 41 Αιτιολογική έκθεση συνοδεύουσα την πρόταση της Επιτροπής για οδηγία του Συμβουλίου σχετικά με την μείωση της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο και για την τροποποίηση της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ 1. Εισανωνπ Το θείο αποτελεί φυσικό συστατικό των γαιανθράκων και των υγρών πετρελαιοειδών δεδομένου ότι προέρχεται από τις πρωτείνες που περιέχουν οι ιστοί των φυτών και των λοιπών οργανισμών από τους οποίους έχουν προέλθει οι γαιάνθρακες και το πετρέλαιο. 'Οταν οι γαιάνθρακες και τα υγρά πετρελαιοειδή υπόκεινται σε καύση στους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις, στις οικιακές θερμανπκές συσκευές, στις μηχανές εσωτερικής καύσης κλπ. , το θείο οξειδώνεται σε διοξείδιο του θείου και, όταν δεν έχουν ληφθεί κατάλληλα μέτρα μετριασμού, ελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα (στον Πίνακα 1 παρουσιάζεται η σχετική συμβολή των διάφορων τύπου καυσίμου στις συνολικές εκπομπές διοξειδίου του θείου). Το διοξείδιο του θείου αποτελεί έναν από τους κύριους ρύπους (οι άλλοι είναι τα οξείδια του αζώτου και η αμμωνία) οι οποίοι προκαλούν το φαινόμενο της οξίνισης (όξινη βροχή). Το διοξείδιο του θείου είναι άμεσα τοξικό για τους ανθρώπους και τα φυτά. Συμβάλλει επίσης στο σχηματισμό μικρών σωματιδίων αιωρούμενων στην ατμόσφαιρα τα οποία έχει πλέον διαπιστωθεί ότι επιδρούν αρνητικά στην υγεία του ανθρώπου. Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου σε όλη την Ευρωπαϊκή Κοινότητα μέσω της θέσπισης περιορισμών στην περιεκτικότητα ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο. Η προτεινόμενη οδηγία αποτελεί τμήμα μιας ολοκληρωμένης δέσμης μέτρων τα οποία αποβλέπουν στην καταπολέμηση της όξινης βροχής καθώς και των προβλημάτων της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που προκαλούνται από το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα σωματίδια. 2. Επίπτωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου στο περιβάλλον και στην υγεία του ανθρώπου 2. 1. Οξίνιση Η παρούσα πρόταση υποβάλλεται μαζί με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με κοινοτική στρατηγική για την καταπολέμηση της όξινης βροχής3. Σύμφωνα με την εν λόγω ανακοίνωση, και βάσει εκτεταμένης ανάλυσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι ο έλεγχος της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο αποτελεί συστατικό στοιχείο μιας αποτελεσματικής ως προς το κόστος στρατηγικής. Η όξινη βροχή ως περιβαλλοντική πρόκληση καθώς και το σκεπτικό της προτεινόμενης από την Επιτροπή στρατηγικής περιγράφονται στην ανακοίνωση και δεν θα επαναληφθούν στην παρούσα αιτιολογική έκθεση. Ωστόσο,· ορισμένα ζητήματα είναι κριτικής σημασίας για τη διαμόρφωση της μελλοντικής πολιτικής και επομένως πρέπει να υπογραμμισθούν. Καταρχάς η φύση του προβλήματος της όξινης βροχής αποτελεί σημαντική πρόκληση για τους ιθύνοντες σε θέματα πολιτικών δεδομένου ότι η ευαισθησία των οικοσυστημάτων στην όξινη απόθεση ποικίλλει ευρέως στις διάφορες περιοχές της Κοινότητας. Γενικά, τα πλέον ευαίσθητα οικοσυστήματα βρίσκονται στις χώρες του βορείου τμήματος της Κοινότητας. Ωστόσο, επειδή τα εκπεμπόμενα στην ατμόσφαιρα αέρια όπως το διοξείδιο του θείου συχνά μεταφέρονται εκατοντάδες ή Αναφ 42 και χιλιάδες χιλιόμετρα μακρυά πριν αποτεθούν, για να μειωθεί η όξινη βροχή σε μια χώρα είναι αναγκαίο να μειωθούν οι εκπομπές σε πολλές από τις χώρες της Κοινότητας ακόμη και σε αυτές τις χώρες όπου η όξινη βροχή δεν αποτελεί κύριο για στρατηγική περιβαλλοντικό πρόβλημα. Η πρόταση καταπολέμησης τις διαφορετικές περιβαλλοντικές ευαισθησίες στην Κοινότητα καθώς και τους τύπους εκπομπών και όξινης απόθεσης. Προκειμένου η στρατηγική να παραμείνει αποτελεσματική ως προς το κόστος, είναι απαραίτητο να ανταποκρίνονται τα μεμονωμένα μέτρα που προωθούνται, ακόμη και αυτά που αφορούν προϊόντα, στη διαμόρφωση που παρουσιάζει κάθε περιφέρεια ως προς την ευαισθησία των οικοσυστημάτων, τις εκπομπές καιτην όξινη απόθεση. της Επιτροπής της όξινης λαμβάνει βροχής υπόψη Πίνακας 1 Συνολικές εκπομπές διοξειδίου του θείου κατά το 1993 από διάφορα καύσιμα Κ Α Υ Σ Ι ΜΟ Βενζίνη Κηροζίνη Πετρέλαιο θέρμανσης/ κίνησης Μαζούτ πλοίων Βαρύ μαζούτ Γαιάνθρακας Καύσιμα διυλιστηρίων Άλλα ΣΥΝΟΛΟ Ι Εκπομπές SQ2 το 1993 Εκατομμύρια τόνοι/ έτος ΕΚ των 15 0,09 0^03 1,08 0i3 2JÎ2 9,66 0,99 0Ι38 15,35 Ι Ποσοστό % ΕΚ των 15 0,6 0,2 7,0 2,0 18,4 62,9 6,5 2,5 100 | Η στρατηγική της Επιτροπής για τον έλεγχο της όξινης βροχής αποσκοπεί στην προαγωγή του στόχου που έχει τεθεί με το 5ο πρόγραμμα περιβαλλοντικής δράσης και έχει εκ νέου εγκριθεί από το Συμβούλιο τον Δεκέμβριο 1995. Ο στόχος αυτός αφορά ιδίως την μη υπέρβαση των κριτικών, όσον αφορά την όξινη βροχή, φορτίων. Η στρατηγική της Επιτροπής θεωρείται ως η ελαχίστου κόστους δέσμη μέτρων, απαραίτητων για να σημειωθεί σοβαρή πρόοδος προς την εκπλήρωση του ανωτέρω περιβαλλοντικού στόχου. 2. 2. Επιπτώσεις στην υνεία του ανθρώπου Το διοξείδιο του θείου είναι άμεσα τοξικό για τον ανθρώπινο οργανισμό. Επιδρά στους βλεννογόνους υμένες του στόματος, της μύτης και των πνευμόνων και επηρεάζει κυρίως την αναπνευστική λειτουργία. Τα τμήματα του πληθυσμού που διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από τις επιπτώσεις της ρύπανσης από διοξείδιο του θείου είναι τα νεαρά άτομα, οι ηλικιωμένοι και οι ασθενείς, ιδίως αυτοί που υποφέρουν από χρόνια αναπνευστικά προβλήματα όπως άσθμα, βρογχίτις και χρόνια αποφρακτικά αναπνευστικά νοσήματα. Το διοξείδιο του θείου μπορεί, μέσω της επίπτωσης του στην αναπνευστική λειτουργία, να επιδεινώσει επίσης τα καρδιαγγειακά προβλήματα. Οι επιπτώσεις του διοξειδίου του θείου δεν είναι μόνο άμεσες· υπάρχουν επίσης ενδείξεις για έμμεσες επιπτώσεις, οφειλόμενες στον σχηματισμό μικρών όξινων σωματιδίων, αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης των οξειδίων του θείου με μικρά σταγονίδια ύδατος. Αυτά τα μικρά σωματίδια πιστεύεται ότι προκαλούν περαιτέρω αναπνευστικά και καρδιαγγειακά προβλήματα σε ευπαθή τμήματα του πληθυσμού. 43 Η Κοινότητα διαθέτει από το 1980 νομοθεσία η οποία θεσπίζει πρότυπα ποιότητας του αέρα για το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα σωματίδια (οδηγία 80/779/ΕΟΚ περί των οριακών τιμών και των ενδεικτικών τιμών της ποιότητας της ατμόσφαιρας για το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα σωματίδια4). Όμως, ενώ σε έκθεση της Επιτροπής5 αναφέρθηκε σαφής τάση μείωσης της συγκέντρωσης στο περιβάλλον του διοξειδίου του θείου και γενική συμμόρφωση με τους στόχους ποιότητας του αέρα που έχουν τεθεί με την οδηγία 80/79/ΕΟΚ, πρόσφατες μελέτες (ΑΡΗΕΑ6) δείχνουν ότι το διοξείδιο του θείου εξακολουθεί να προκαλεί προβλήματα υγείας σε όλη την Κοινότητα, συμβάλλοντας στη θνησιμότητα, τη νοσηρότητα και την υποβάθμιση της ποιότητας ζωής. Σημαντικό ποσοστό κατοίκων των πόλεων και των μεγάλων αστικών κέντρων στην Κοινότητα εκτίθενται σε συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου οι οποίες υπερβαίνουν τις πρόσφατες κατευθυντήριες γραμμές της ΠΟΥ σχετικά με την μακρόχρονη έκθεση (50 mg/m3)7. Σύμφωνα με τα πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα σχετικά με τις συνεχιζόμενες επιπτώσεις στην υγεία και με το κόστος της ρύπανσης που οφείλονται στο διοξείδιο του θείου, η Επιτροπή προετοιμάζει πρόταση αναθεώρησης των στόχων ποιότητας του αέρα για το διοξείδιο του θείου οι οποίοι είχαν θεσπιστεί με την οδηγία 80/779/ΕΟΚ, στηρίζοντας την πρόταση της στις πλέον πρόσφατες συστάσεις της ΠΟΥ. 2. 3. Βλαβεοέο νια τη βλάστηση επιπτώσεις από το διοΕείδιο του θείου στην ατυόσΦαιοα Το ατμοσφαιρικό διοξείδιο του θείου όχι μόνο συμβάλλει στην όξινη απόθεση αλλά επίσης επιδρά άμεσα στη βλάστηση απορροφούμενο από τα υπέργεια τμήματα των φυτών. Στις πιθανές επιπτώσεις περιλαμβάνεται η διάσπαση της χλωροφύλλης, η μείωση της φωτοσύνθεσης, η αύξηση του αναπνευστικού ρυθμού και οι αλλαγές στον μεταβολισμό των πρωτεϊνών. Η ευαισθησία των διάφορων τύπων φυτών ποικίλλει σημανπκά, και τα πλέον ευαίσθητα είναι οι λειχήνες. Η ΠΟΕ ενέκρινε σειρά κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τις ετήσιες και τις χειμερινές συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου με τις οποίες επιτυγχάνεται προστασία των διαφόρων ειδών βλάστησης. Για την Επιτροπή οι κατευθυντήριες γραμμές της ΠΟΥ αποτελούν την αφετηρία για την εκπόνηση της πρότασης της σχετικά με την αναθεώρηση των στόχων ποιότητας του αέρα για το διοξείδιο του θείου, σύμφωνα με τον στόχο που έθεσε το 5ο πρόγραμμα περιβαλλοντικής δράσης και ενέκρινε εκ νέου το Συμβούλιο τον Δεκέμβριο 1995 και ο οποίος ορίζει ότι τα επιτρεπόμενα επίπεδα συγκέντρωσης αερίων ρύπων πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την προστασία του περιβάλλοντος. 4 EEL229, 30. 8. 1980,σ. 30. 5 COM(95) 372 τελικό: Έκθεση της Επιτροπής σχετικά με την υφιστάμενη κατάσταση από πλευράς εφαρμογής των οδηγιών για την ποιότητα της ατμόσφαιρας. Katsouyanni Κ. , Zmirou D. , Spix C, Sunyer J. , Schouten JP. , Ponka Α. , Anderson HR. , Le Moullec Y. , Wojtyniak B. , Vigotti MA. , Bacharova L (1994) - Short-term Effects on Air Pollution on Health: A European Approach Using Epidemiological Time Series Data. - Eur ResirJ 1995· 8: 1030-1038. Σχέδιο θέσεων σχετικά με το SO2 το οποίο έχει εκπονηθεί στο πλαίσιο των μελλοντικών προτάσεων της Επιτροπής για την αναθεώρηση των προτύπων ποιότητας του αέρα. Διατίθεται από την ΓΔ XI. 44 2·4. Znuiovévec επιπτώσεις στα κτίρια και τα ολικά Εκτός από τις βλάβες που προκαλεί στα οικοσυστήματα και την υγεία του ανθρώπου, η ρύπανση από το διοξείδιο του θείου συμβάλλει στην αλλοίωση λόγω καιρικών συνθηκών και διάβρωση των κτιρίων και των οικοδομικών υλικών. Οικοδομικά υλικά όπως η πέτρα, το τσιμέντο, το σκυρόδεμα και ο γύψος υπόκεινται όλα σε διάβρωση από τις όξινες εκπομπές. Τα παλαιά κτίρια ιδίως, τα οποία αποτελούν τμήμα της πλούσιας αρχιτεκτονικής κληρονομιάς της Ευρώπης, είναι ιδιαίτερα ευπρόσβλητα. 2·5· Το κόστος τικ ούπανσικ από το διοΕείδιο του θείου Έχουν εκπονηθεί αρκετές μελέτες8 9 σχετικά με το κόστος του διοξειδίου του θείου και των άλλων όξινων εκπομπών. Αυτού του είδους οι μελέτες εμπεριέχουν κάποιο βαθμό αβεβαιότητας. Έχοντας υπόψη αυτό το δεδομένο, αυτές οι μελέτες γενικά έχουν αποδώσει σχετικά καλές εκτιμήσεις όσον αφορά το οικονομικό κόστος των επιπτώσεων στην υγεία του ανθρώπου και στα κτίρια και τα οικοδομικά υλικά. Δεν έχουν ωστόσο εκτιμηθεί ποσοτικά οι ζημίες που προκαλούνται στη δομή και τη λειτουργία των οικοσυστημάτων και ιδίως στη βιοποικιλότητα. Αν και η επίπτωση των εκπομπών S 02 ποικίλλει από περιοχή σε περιοχή ανάλογα με τον πληθυσμό που εκτίθεται και την ευαισθησία του περιβάλλοντος, κατά μέσο όρο, το οικονομικό κόστος της ζημίας που προκύπτει από ένα τόνο εκπομπών διοξειδίου του θείου στην Κοινότητα εκτιμάται ότι ανέρχεται σε 4. 000 ECU περίπου: το μεγαλύτερο ποσοστό (+80%) αυτού του κόστους αποδίδεται στις βλαβερές συνέπειες για την υγεία του ανθρώπου. 3. Οδηνία 93/12/ΕΟΚ καύσης Η οδηγία 93/12/ΕΟΚ^0 σχετικά με την περιεκτικότητα ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο θεσπίζει οριακές τιμές για τη περιεκτικότητα σε θείο η οποία αφορά τα πετρέλαια εσωτερικής την (gas oil) 1η Οκτωβρίου 1994) και τα πετρέλαια ντήζελ κίνησης (0,2% κατά βάρος από την 1η Οκτωβρίου 1994 μειωνόμενο σε 0,05% κατά βάρος από την 1η Οκτωβρίου 1996). Στο άρθρο 2 της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ ζητείται από την Επιτροπή να υποβάλει, πριν την 1η Ιανουαρίου 1994, έκθεση σχετικά με την επιτευχθείσα πρόοδο όσον αφορά την καταπολέμηση των εκπομπών διοξειδίου του θείου και επιπλέον πρόταση για την καθιέρωση αυστηρότερων προτύπων περιεκτικότητας των πετρελαίων εσωτερικής καύσης και των πετρελαίων ντήζελ κίνησης σε θείο και νέες οριακές τιμές περιεκτικότητας σε θείο για τις κηροζίνες των αεροσκαφών. (0,2% κατά βάρος από Η Επιτροπή δίσταζε να υποβάλει προτάσεις για τη θέσπιση περαιτέρω περιορισμών όσον αφορά την περιεκτικότητα των υγρών καυσίμων σε θείο μέχρι τη στιγμή όπου παρόμοια συνολικής, αποτελεσματικής ως προς το κόστος και ολοκληρωμένης στρατηγικής για την μέτρα θα ήταν αιτιολογημένα στο πλαίσιο μιας Case Study 2: Benefits of an Acidification Strategy for the European Union. EXTERNE Project 1996. European Commission, DG XII, JOULE programme. Cost Benefit Analyses of the Different Municipal Solid Waste Management Systems. Objectives and Instruments for the year 2000, Final Report 1996. Εκπονήθηκε για λογαριασμό της ΓΔ XI από την Coopers and Lybrand. ίο EEL74, 27. 03. 1993,σ. 81. 45 της καταπολέμηση όξινης βροχής. Επιπλέον, από την ανάλυση που πραγματοποιήθηκε για τη στήριξη της προτεινόμενης από την Επιτροπή στρατηγικής για την όξινη βροχή, έγινε φανερό ότι ο αυστηρότερος έλεγχος της περιεκτικότητας των πετρελαίων εσωτερικής καύσης και των πετρελαίων ντήζελ κίνησης σε θείο ενδεχομένως να μην είναι ο αποτελεσματικότερος τρόπος μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του θείου οι οποίες προέρχονται από την καύση υγρών καυσίμων και ότι άλλα προϊόντα, ιδίως το βαρύ μαζούτ, αποτελούν πολύ σημαντικότερη πηγή ρύπανσης. Όσον αφορά τα πετρέλαια ντήζελ κίνησης, η Επιτροπή υπέβαλε προσφάτως πρόταση οδηγίας σχετικά με την ποιότητα της βενζίνης και του πετρελαίου ντήζελ11. Σύμφωνα με την εν λόγω πρόταση, η περιεκτικότητα του πετρελαίου ντήζελ σε θείο πρέπει να μειωθεί σε 0,035% κατά βάρος σε σχέση με την τιμή 0,05% η οποία έχει θεσπισθεί με την οδηγία 93/12/ΕΟΚ. Ωστόσο, κίνητρο για τη μείωση της περιεκτικότητας σε θείο ήταν περισσότερο η ανάγκη μείωσης των εκπομπών αιωρούμενων σωματιδίων και λιγότερο η ανάγκη μείωσης του S02. Όσον αφορά την κηροζίνη αεροσκαφών, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι εκπομπές S 02 που προέρχονται από αυτή την πηγή συμβάλλουν ελάχιστα στα προβλήματα της οξίνισης και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Επομένως η Επιτροπή δεν θεωρεί απαραίτητο, σε αυτό το στάδιο, να θεσπίσει νομοθεσία για την επιβολή υποχρεωτικών ορίων για την περιεκτικότητα της κηροζίνης αεροσκαφών σε θείο. Ως τμήμα της στρατηγικής για την καταπολέμηση της όξινης βροχής και προκειμένου να μειωθεί η ρύπανση από S 02 στα μεγάλα αστικά κέντρα, η Επιτροπή θεωρεί ως αποτελεσματική ως προς το κόστος τη θέσπιση/διατήρηση ελέγχων της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο, ιδίως όσον αφορά το βαρύ μαζούτ (heavy fuel oil) και τα πετρέλαια εσωτερικής καύσης (gas oil). Στη συνέχεια περιγράφονται τα προτεινόμενα μέτρα και η σχέση τους με τη σημερινή κατάσταση της αγοράς. 4. Προϊόντα για τα οποία θεσπίζονται όρια us την παρούσα πρόταση 4. 1. Βαρύ ιιαΕούτ Το βαρύ μαζούτ είναι η σημαντικότερη πηγή εκπομπών S 02 οφειλόμενων στην καύση υγρών καυσίμων (βλ. Πίνακα 1). Το βαρύ μαζούτ χρησιμοποιείται στα διυλιστήρια, στους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και τη βιομηχανία ενώ μικρότερες ποσότητες χρησιμοποιούνται για οικιακούς σκοπούς και για τις μεταφορές. Η κατανάλωση και η μέση περιεκτικότητα σε θείο του βαρέος μαζούτ που χρησιμοποιείται στις χώρες της Κοινότητας αναφέρονται στον Πίνακα 2. Είναι σαφές ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών η Ιταλία, η Ισπανία, η Γαλλία, η Ελλάδα και η Ιρλανδία, και σε μικρότερο βαθμό το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και το Βέλγιο καταναλώνουν σημαντικές ποσότητες βαρέος μαζούτ για παραγωγή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας. Αλλά και η εκτιμώμενη μέση περιεκτικότητα σε θείο του βαρέος μαζούτ που χρησιμοποιείται στην Κοινότητα ποικίλλει σημαντικά· πολλά κράτη μέλη εμφανίζουν μέση περιεκτικότητα σε θείο 1% ή λιγότερο ενώ σε άλλα, ορισμένες κατηγορίες βαρέος μαζούτ παρουσιάζουν μέση συγκέντρωση θείου έως και 3,5%. 11 COM(96) 248 τελικό: Πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ποιότητα της βενζίνης και του πετρελαίου ντήζελ η οποία τροποποιεί την οδηγία του Συμβουλίου 93/12/ΕΟΚ. 46 Η Επιτροπή αποφάσισε να θεσπίσει ως γενικό ανώτατο όριο για την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο σε όλη την Κοινότητα την τιμή 1% κατά βάρος. Όπως φαίνεται από τον Πίνακα 7, η θέσπιση του εν λόγω ορίου θα συμβάλει σημαντικά στη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου. Πίνακας 2 Στατιστικά στοιχεία σχετικά με τη χρήση και τη μέση περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο στα κράτη μέλη Συνολική ετήσια κατανάλωση (*) το 1995 (σε χιλιοτόνους) Συμπεριλαμβάνεται το βαρύ μαζούτ που χρησιμοποιείται στα διυλιστήρια 1975 811 7012 2677 8222 7275 1284 30586 98 1176 930 3335 1678 1930 9028 (1925) (**) J§!!L (3160) (102) (720) (1215) (60) (19406) JSSL 11701 (475) (339) (1220) (1930) (?) Μέση περιεκτικότητα σε θείο (ποσοστό %) -1,0 1,0 1,2 2,7 1 - 3,5 (***) 2,1 -2,0 1,53 2,2 0,96 1,1 0,3 2,18 Βέλγιο Δανία Γερμανία Ελλάδα Ισπανία Γαλλία Ιρλανδία Ιταλία Λουξεμβούργο Κάτω Χώρες Αυστρία Πορτογαλία Φινλανδία Σουηδία Ηνωμένο Βασίλειο (*) /***\ Πληροφορίες κοινοποιηθείσες από τα κράτη μέλη τον Νοέμ. /Δεκ. 1996. Τα αριθμητικό στοιχεία σε παρένθεση παρέχουν την εκτιμώμενη κατανάλωση βαρέος μαζούτ περιεκτικότητας σε θείο μικρότερης του 1%· τα στοιχεία κοινοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στην ΓΔ XI τον Νοέμ. /Δεκέμβριο 1996 ή κοινοποιήθηκαν στην ΓΔ XVII ως τμήμα της ετήσιας υποβολής στατιστικών στοιχείων. Εξαρτάται από τον ειδικό τύπο βαρέος μαζούτ. Η Επιτροπή είναι ωστόσο ευαισθητοποιημένη όσον αφορά την ανάγκη να είναι τα μέτρα αποτελεσματικά ως προς το κόστος. Είναι εμφανές ότι σε ορισμένες περιοχές της Κοινότητας όπου οι στόχοι ποιότητας του αέρα όσον αφορά το διοξείδιο του θείου επιτυγχάνονται και όπου οι εκπομπές S 02 δεν επιτείνουν σημαντικά το πρόβλημα της οξίνισης, ότι ίσως να μην είναι· απαραίτητο να επιβληθεί ένα αυστηρό όριο 1% για την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο. Σε αυτές τις περιοχές θα μπορούσε να γίνει αποδεκτό ένα υψηλότερο όριο περιεκτικότητας σε θείο χωρίς να διακυβεύονται οι περιβαλλοντικοί στόχοι. Σε αυτές τις περιοχές η Επιτροπή προτείνει να επιτραπεί η χρήση βαρέος μαζούτ περιεκτικότητας έως 2,5% σε θείο. Η επιβολή ανωτάτου ορίου περιεκτικότητας του βαρέος μαζούτ σε θείο είναι αιτιολογημένη προκειμένου να αποφευχθεί το ντάμπινγκ του βαρέος μαζούτ υψηλής περιεκτικότητας σε θείο προς περιοχές οι οποίες έως τώρα παρουσιάζουν καλή 47 περιβαλλοντική ποιότητα: η πρόταση της Επιτροπής δεν πρέπει να επιφέρει επιδείνωση της ποιότητας του περιβάλλοντος σε αυτές τις περιοχές. Η ανάλυση που πραγματοποιήθηκε για να στηριχθεί η προτεινόμενη στρατηγική για την καταπολέμηση της όξινης βροχής απέδειξε επίσης ότι για τους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και για ορισμένους βιομηχανικούς κλάδους η απομάκρυνση του S 02 από τις εκπομπές με χρήση τεχνολογιών όπως η αποθείωση των απαερίων θα ήταν αποτελεσματικότερη ως προς το κόστος σε σχέση με τη χρήση βαρέος μαζούτ χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο. Η Επιτροπή έχει επίσης συνείδηση της ανάγκης να αποφευχθούν οι άνευ λόγου επικαλύψεις μεταξύ της παρούσας οδηγίας και των διατάξεων της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ12 σχετικά με τις μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης. Είναι σαφές ότι δεν έχει νόημα να απαιτείται από αυτές τις εγκαταστάσεις να χρησιμοποιούν βαρύ μαζούτ περιεκτικότητας 1% σε θείο ενώ ταυτοχρόνως να απαιτείται απ'αυτές να χρησιμοποιούν πολύπλοκες τεχνολογίες για την απομάκρυνση του S 02 από τις εκπομπές τους. Βάσει των ανωτέρω, η Επιτροπή θεωρεί ότι όλες οι νέες (όπως ορίζονται στην παράγραφο 9 του άρθρου 2 της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ) εγκαταστάσεις καύσης ονομαστικής θερμικής ισχύος 50 MW τουλάχιστον οι οποίες συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ πρέπει να εξαιρούνται από την απαίτηση να χρησιμοποιούν βαρύ μαζούτ περιεκτικότητας σε θείο 1% κατά βάρος ή λιγότερο. Όσον αφορά τις λοιπές εγκαταστάσεις καύσης, η Επιτροπή θεωρεί ότι πρέπει να απαιτείται από αυτές να χρησιμοποιούν βαρύ μαζούτ περιεκτικότητας σε θείο 1% ή λιγότερο ή να τηρούν το πρότυπο εκπομπών 1. 700 mg SOa/m3 το οποίο ισοδυναμεί κατά προσέγγιση, ως προς τις εκπομπές, με την καύση βαρέος μαζούτ περιεκτικότητας 1% σε θείο. Όσον αφορά τη σχέση μεταξύ της παρούσας οδηγίας και της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ, πρέπει να μνημονευθεί ότι η Επιτροπή ανήγγειλε ήδη την πρόθεση της να υποβάλει έως το τέλος 1997 προτάσεις τροποποίησης της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ. Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας που αφορούν μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης θα χρειαστεί να επανεξεταστούν υπό το φως της μελλοντικής αναθεώρησης της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ. 4. 2. Πετρέλαια εσωτερικής καύσης (gas oils) Με την οδηγία 93/12/ΕΟΚ καθορίστηκε ως ανώτατο όριο της περιεκτικότητας σε θείο των πετρελαίων εσωτερικής καύσης η τιμή 0,2% κατά βάρος. Στον Πίνακα 3 παρουσιάζεται η σημερινή κατανάλωση και η μέση περιεκτικότητα σε θείο των πετρελαίων εσωτερικής καύσης που χρησιμοποιούνται στα διάφορα κράτη μέλη. Η ανάλυση που πραγματοποιήθηκε για τη στήριξη της προτεινόμενης στρατηγικής της Επιτροπής για την καταπολέμηση της όξινης βροχής έδειξε ότι σε έξι κράτη μέλη - Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Κάτω Χώρες, Σουηδία και Ηνωμένο Βασίλειο - η περαιτέρω μείωση της περιεκτικότητας των πετρελαίων εσωτερικής καύσης σε θείο θα αποτελέσει αποτελεσματικό ως προς το κόστος μέτρο. Ωστόσο, στη Γαλλία, Ελλάδα, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Πορτογαλία και Ισπανία παρόμοιο μέτρο δε θα ήταν αποτελεσματικό ως προς το κόστος. Όσον αφορά την Αυστρία και τη Φινλανδία, και στις δύο χώρες ίσχυε ανώτατο όριο 0,1% πριν την προσχώρηση τους στην Ένωση και, βάσει των συνθηκών προσχώρησης, επιτρέπεται να διατηρήσουν τις χαμηλότερες οριακές τιμές που ισχύουν σε αυτές κατά τη διάρκεια μεταβατικής περιόδου τεσσάρων ετών η οποία λήγει την 31η Δεκεμβρίου 1998. Κατά την περίοδο 12 ΕΕ L 336, 07. 12. 1988, σ. 1. 48 από 1ης Ιανουαρίου 1995 έως τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, και σύμφωνα με τους όρους των συνθηκών προσχώρησης, οι διατάξεις της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ, οι οποίες ισχύουν για τα πετρέλαια εσωτερικής καύσης, πρέπει να επανεξετασθούν βάσει των κοινοτικών διαδικασιών. Πίνακας 3 Στατιστικά στοιχεία(*) για τη χρήση και τη μέση περιεκτικότητα των πετρελαίων εσωτερικής καύσης σε θείο στα κράτη μέλη Βέλγιο Δανία Γερμανία Ελλάδα Ισπανία Γαλλία Ιρλανδία Ιταλία Λουξεμβούργο Κάτω Χώρες Αυστρία Πορτογαλία Φινλανδία Σουηδία Ηνωμένο Βασίλειο Συνολική ετήσια κατανάλωση το 1995 (σε χιλιοτόνους) 5623 1643 34382 2259 1650 14050 1214 3578 Μέση περιεκτικότητα σε θείο (ποσοστό %) 0,20 0,20 0,16 0,27 0,30 0,15 0,16 0,20 1594 2460 900 2334 2700 3815 0,19 <0,2 δεν έχουν κοινοποιηθεί στοιχεία 0,05 0,076 0,14 (*) Στοιχεία κοινοποιηθέντα από τα κράτη μέλη τον Νοέμβριο/Δεκέμβριο 1996. Σύμφωνα με τα ανωτέρω, η Επιτροπή δεν θεωρεί ότι πρέπει να επιβληθεί, στο σύνολο της Κοινότητας, ανώτατο όριο 0,1% για την περιεκτικότητα των πετρελαίων εσωτερικής καύσης σε θείο. Αφετέρου, δεν θεωρείται επίσης σωστό να παρεμποδιστούν τα κράτη μέλη τα οποία επιθυμούν να προχωρήσουν περαιτέρω από το σημερινό ανώτατο όριο 0,2% και ιδίως η Αυστρία και η Φινλανδία. Για λόγους οι οποίοι επεξηγούνται λεπτομερέστερα στη συνέχεια και δεδομένου ότι πρωταρχικό κίνητρο για τα παρόντα μέτρα είναι η προστασία του περιβάλλοντος, η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι ορθότερο να βασιστεί η παρούσα οδηγία στο άρθρο 130Σ της Συνθήκης. Η Επιτροπή επομένως σκοπεύει να διατηρήσει το παρόν πρότυπο 0,2% για την περιεκτικότητα των πετρελαίων εσωτερικής καύσης σε θείο, αλλά ως ελάχιστο πρότυπο. Τα κράτη μέλη δεν θα εμποδιστούν να διατηρήσουν ή να καθιερώσουν αυστηρότερα μέτρα υπό τον όρο ότι τα εν λόγω μέτρα είναι συμβατά με τη Συνθήκη και ανακοινώνονται στην Επιτροπή. Όταν ένα κράτος μέλος επιθυμεί να θεσπίσει αυστηρότερα μέτρα, ανακοινώνει τα εν λόγω μέτρα στην Επιτροπή σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ. Η Αυστρία και η Φινλανδία, έχουν το δικαίωμα να διατηρήσουν τις ισχύουσες σε αυτές διατάξεις από την ημερομηνία έναρξης ισχύος της παρούσας οδηγίας, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 130Ττης Συνθήκης. Ενώ το μεγαλύτερο τμήμα των πετρελαίων εσωτερικής καύσης χρησιμοποιείται για οικιακή θέρμανση, ένα ποσοστό χρησιμοποιείται για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας στη ναυτιλία. Στην Ελλάδα, σε όλη την επικράτεια της, και στην 49 Ισπανία, όσον αφορά τις Κανάριες Νήσους, το ανώτατο όριο 0,2% για την περιεκτικότητα σε θείο των πετρελαίων εσωτερικής καύσης ναυτιλιακής χρήσης θα μπορούσε να έχει σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις. Επιπλέον, οι εκπομπές διοξειδίου του θείου από τα πλοία που κινούνται κατά μήκος των ακτών της ηπειρωτικής Ελλάδας και των πολυάριθμων ελληνικών νησιών καθώς και των πλοίων που κινούνται κοντά στις Κανάριες Νήσους έχει ελάχιστη επίπτωση στην υγεία του ανθρώπου και στο περιβάλλον. Για τους ανωτέρω λόγους, η Επιτροπή θεωρεί σωστό να επιτρέψει στην Ελλάδα, για το σύνολο της επικράτειας της, και στην Ισπανία, για τις Κανάριες Νήσους, παρέκκλιση σχετικά με την εφαρμογή του ορίου 0,2% περιεκτικότητας σε θείο των ναυτιλιακών πετρελαίων εσωτερικής καύσης. 4. 3. Άλλοι τύποι υγρών καυσύιων συιιπεριλαιιβανοιιένου του ιιαΕούτ πλοίων Όπως αναφέρθηκε στο τμήμα 3, η παρούσα οδηγία δεν αφορά τα πετρέλαια ντήζελ οδικών μεταφορών και την κηροζίνη αεροσκαφών. Άλλη κατηγορία υγρών καυσίμων η οποία, προς το παρόν, εξαιρείται του πεδίου εφαρμογής της παρούσας οδηγίας είναι το μαζούτ πλοίων. Το μαζούτ πλοίων χρησιμοποιείται στα πλοία και, όπως φάνηκε από την ανάλυση επί της οποίας στηρίχτηκε η στρατηγική της Επιτροπής για την όξινη βροχή, αποτελεί σημαντική πηγή όξινων εκπομπών, ιδίως στη Βαλτική Θάλασσα και σε ορισμένα τμήματα της Βόρειας Θάλασσας. Ο έλεγχος των εκπομπών S 02 που προκαλούνται από τηγ καύση του μαζούτ πλοίων θα αποτελούσε και αυτό ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό ως προς το κόστος μέτρο. Ωστόσο, αν και η περιεκτικότητα του μαζούτ πλοίων σε θείο δεν αποτέλεσε έως σήμερα αντικείμενο διεθνούς κανονιστικής ρύθμισης, βρίσκονται υπό συζήτηση προτάσεις μ'αυτό το αντικείμενο στο πλαίσιο της Σύμβασης για τη Θαλάσσια Ρύπανση (MARPOL) του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ). Η σύμβαση MARPOL βρίσκεται υπό αναθεώρηση και αναμένεται ότι η νέα Σύμβαση θα ολοκληρωθεί έως το φθινόπωρο 1997. Ως τμήμα της αναθεωρημένης Σύμβασης, προβλέπεται ότι ορισμένες περιοχές θα χαρακτηρισθούν ως ευαίσθητες περιοχές όσον αφορά τα SOx. Σε αυτές τις περιοχές, θα απαιτηθεί να χρησιμοποιούν τα πλοία μαζούτ μέγιστης περιεκτικότητας σε θείο 1,5% ενώ σε όλες τις άλλες περιοχές προτείνεται να ισχύσει ένα γενικό όριο 4,5%. Αντί να καθιερωθούν μονομερή μέτρα περιορισμού της περιεκτικότητας του μαζούτ πλοίων σε θείο στο σύνολο της Κοινότητας, η Επιτροπή θεωρεί ότι θα είναι αποτελεσματικότερο για τις κοινοτικές χώρες να υποστηρίξουν κοινή θέση στις υπό εξέλιξη διαπραγματεύσεις για την αναθεώρηση της Σύμβασης MARPOL με τις οποίες η Βαλτική Θάλασσα και τμήματα ή το σύνολο της Βόρειας Θάλασσας και της Μάγχης θα χαρακτηρισθούν ως ευαίσθητες περιοχές όσον αφορά τα SOx δυνάμει της Σύμβασης. Μετά την ολοκλήρωση της αναθεώρησης της Σύμβασης MARPOL, η Επιτροπή θα επανεξετάσει τη θέση της όσον αφορά την ανάγκη να περιληφθούν διατάξεις σχετικές με το μαζούτ πλοίων στην παρούσα οδηγία. 5. Η ευρωπαϊκή βιοιιηγανία διύλισης Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα των 15 διαθέτει 106 διυλιστήρια με συνολική αποστακτική ικανότητα 13. 212. 833 βαρελιών ημερησίως. Στο παρελθόν, τα διυλιστήρια είχαν ταξινομηθεί σε τρεις κατηγορίες: απλά, καταλυτικής πυρόλυσης και πλήρους βελτίωσης. Αυτές οι κατηγορίες ωστόσο δεν αντιπροσωπεύουν πλέον το φάσμα των διυλιστηρίων που λειτουργούν στην Ευρώπη. Κατά τα τελευταία τρία έως πέντε έτη, ορισμένα διυλιστήρια αναβάθμισαν τις εγκαταστάσεις τους προκειμένου να ανταποκριθούν στις αυστηρότερες προδιαγραφές για τα προϊόντα τους, όπως η μείωση του μολύβδου στη βενζίνη και η ελάττωση της περιεκτικότητας των πετρελαίων εσωτερικής καύσης και του πετρελαίου ντήζελ κίνησης σε θείο. 50 Οι υφιστάμενες σήμερα κατηγορίες διυλιστηρίων ταξινομούνται ορθότερα ως εξής: • Απλά - περιλαμβάνουν θερμικές διεργασίες και κάποια απόσταξη εν κενώ • Ρευστής καταλυτικής πυρόλυσης (FCC) - με ή χωρίς προεπεξεργασία της ποσότητας τροφοδότησης - με ή χωρίς ισομερισμό του C6 • Υδροπυρόλυσης • Ρευστής καταλυτικής πυρόλυσης (FCC) και υδροπυρόλυσης • Άλλα (π. χ. παραγωγή λιπαντικών ελαίων, κλπ. ) Ο πιο κοινός τύπος διύλισης στην Ευρώπη είναι η ρευστή καταλυτική πυρόλυση (FCC) (με ή χωρίς προεπεξεργασία και με ή χωρίς ισομερισμό του C6 αλλά χωρίς να περιλαμβάνεται ο συνδυασμός FCC συν υδροπυρόλυση) η οποία καλύπτει 61% περίπου της συνολικής δυναμικότητας απόσταξης σε ατμοσφαιρικές συνθήκες στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Στον Πίνακα 4 παρουσιάζονται οι τύποι διυλιστηρίων στην Ευρώπη και το μερίδιο τους (σε εκατοστιαίο ποσοστό) στη συνολική ευρωπαϊκή αποστατική δυναμικότητα. Στο σχήμα 1 παρουσιάζονται οι τύποι διυλιστηρίων που διαθέτει κάθε χώρα και η συνολική αποστακτική τους δυναμικότητα. 51 Πίνακας 4 Ευρωπαϊκοί τύποι διυλιστηρίων και μερίδιο τους στην Ευρωπαϊκή δυναμικότητα διύλισης (1994) Τύπος διυλιστηρίου Αριθμός διυλιστηρίων Απλά χωρίς θερμικές διεργασίες ή ισομερισμό του C6 Απλά χωρίς θερμικές διεργασίες αλλά με ισομερισμό του C6 Απλά με θερμικές διεργασίες αλλά χωρίς ισομερισμό του C6 Απλά με θερμικές διεργασίες και ισομερισμό του C6 Υδροπυρόλυση χωρίς ισομερισμό TOUC6 Υδροπυρόλυση με ισομερισμό του C6 FCC χωρίς προεπεξεργασία ή ισομερισμό του C6 FCC χωρίς προεπεξεργασία αλλά με ισομερισμό του C6 FCC με προεπεξεργασία αλλά χωρίς ισομερισμό του C6 FCC με προεπεξεργασία και Ι ισομερισμό του C6 FCC και υδροπυρόλυση χωρίς προεπεξεργασία ή ισομερισμό του C6 I FCC και υδροπυρόλυση χωρίς προεπεξεργασία αλλά με ισομερισμό του C6 Άλλοι Σύνολο στην Ευρώπη 18 3 10 9 7 3 19 17 8 3 4 2 Συνολική δυναμικότητα απόσταξης σε ατμοσφαιρικές συνθήκες (βαρ. /μονάδα απόστ. αργού) 969030 244000 737118 696700 881160 494000 3218500 2793000 1454025 598300 737000 % του συνόλου Η Ι της ευρωπαϊκής Ι δυναμικότητας 7,3% 1,8% 5,6% 5,3% 6,7% 3,7% 24,4% 21,1% 11,0% 4,5% 5,6% 390000 3,0% 3 106 0 13212833 0% 52 Σχήμα 1 Υδροπυρόλυση FCC και υδροπυρόλυση χωρίς προεπεξεργασία FCC με προεπεξεργασία FCC χωρίς προεπεξεργασία Απλά ο ο ο ο S- 1 Έ ? & & 3 Ι ΜΙ Ο- ΓΠ. ω "J ^ α m £ S δ* 5 * α ι α. *? ο Όπως φαίνεται από το σχήμα 1, στην Αυστρία, το Βέλγιο, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ολλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ισπανία, υπερισχύουν οι διάφοροι τύποι διυλιστηρίων υγρής καταλυτικής πυρόλυσης. Η δυναμικότητα διύλισης της Ελλάδας κατανέμεται μεταξύ απλών διυλιστηρίων και διυλιστηρίων υγρής καταλυτικής πυρόλυσης. Ωστόσο, ένα από τα διυλιστήρια υγρής καταλυτικής πυρόλυσης διαθέτει επίσης κάποια δυναμικότητα υδροπυρόλυσης η οποία αυξάνει την ευελιξία του όσον αφορά τις απαιτούμενες αλλαγές στην ποιότητα των καυσίμων. Τα γερμανικά διυλιστήρια διαθέτουν τη μεγαλύτερη δυναμικότητα υδροπυρόλυσης εξ όλων των κρατών μελών της ΕΕ. Η Φινλανδία διαθέτει ένα απλό διυλιστήριο και ένα διυλιστήριο FCC/υδροπυρόλυσης. Στη Δανία και την Ιρλανδία λειτουργούν απλά διυλιστήρια. Η δυναμικότητα διύλισης της Σουηδίας κατανέμεται σχεδόν ισοδύναμα μεταξύ απλών διυλιστηρίων και διυλιστηρίων υγρής καταλυτικής πυρόλυσης. Ένα από τα τελευταία διαθέτει κάποια δυναμικότητα υδροπυρόλυσης. Η διαμόρφωση των διυλιστηρίων ως προς τον τύπο διύλισης έχει ιδιαίτερη σημασία όσον αφορά την ικανότητα της πετρελαιοβιομηχανίας να ανταποκριθεί στις προδιαγραφές για τα προϊόντα της και αποτελεί καίριο δείκτη της τεχνικής ικανότητας ενός διυλιστηρίου να ανταποκριθεί στις αυστηρότερες προδιαγραφές που θέτει η ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία. Σε γενικές γραμμές, τα διυλιστήρια υγρής καταλυτικής πυρόλυσης είναι τα λιγότερο ικανά για παραγωγή προϊόντων χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο. Είναι επομένως σαφές ότι η προτεινόμενη νομοθεσία θα αποτελέσει σημαντική πρόκληση για τις βιομηχανίες διύλισης της Γαλλίας, του Βελγίου, της Πορτογαλίας, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ισπανίας. 53 6 Επιπτώσεκ omc ευποοικέο ανταλλανέο Προκειμένου να παραχθεί ένα ευρύ φάσμα καυσίμων και να ικανοποιηθεί η τοπική ζήτηση, οι βιομηχανίες διύλισης αναγκάζονται συχνά να εμπορεύονται ένα τμήμα των προϊόντων διύλισης που παράγουν. Με τον τρόπο αυτό τα διυλιστήρια πετυχαίνουν να εξισορροπήσουν τη διαμόρφωση και το σχεδιασμό τους με τη ζήτηση προϊόντων συγκεκριμένης σύστασης και με τη φύση του αργού πετρελαίου που χρησιμοποιούν ως πρώτη ύλη. Σήμερα αυτές οι εμπορικές ανταλλαγές πραγματοποιούνται τόσο μεταξύ κρατών μελών όσο και, σε μικρότερο βαθμό, μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών. Στον Πίνακα 5 παρατίθενται ενδεικτικά στοιχεία για το μέγεθος αυτών των εμπορικών ανταλλαγών. Πίνακας 5 Εξωτερικές εμπορικές ανταλλαγές βαρέος μαζούτ- ΕΚ των 15 -1995 (Πηγή: Βάση δεδομένων COMEXT2) Κωδικός ΣΟ Περιεκτικότητα σε θείο Εισαγωγές Εξαγωγές (σε εκατομμύρια τόνους) 2710 00 74 2710 00 76 2710 00 77 2710 00 78 < 1% 1 - 2% 2 - 2,8% > 2,8% ΣΥΝΟΛΟ 11. 662 1. 125 2. 749 1. 332 16. 868 3. 041 0. 582 1. 028 14. 151 18. 182 Καθαρό εμπορικό ισοζύγιο: 1. 934 εκατομμύρια τόνοι Οι ανταλλαγές που πραγματοποιούνται σε επίπεδο διεργασίας διύλισης, επανεπεξεργασίας προϊόντων και επαναταξινόμησης επιφέρουν διπλομετρήσεις και συγκαλύψεις οι οποίες μπορούν να διαστρεβλώσουν τα στατιστικά στοιχεία που αφορούν τις εν λόγω ανταλλαγές. Μολοντούτο, ο πίνακας υποδεικνύει ότι οι καθαρές ανταλλαγές που αφορούν τα ανωτέρω υγρά καύσιμα είναι μικρές σε σύγκριση με τα επίπεδα παραγωγής και κατανάλωσης. Μεγάλο τμήμα των σημαντικών ροών ανταλλαγών, τόσο μεταξύ περιοχών της Κοινότητας όσο και εξωτερικά με τρίτες χώρες, εξαρτάται από εποχιακούς παράγοντες και από τις διακυμάνσεις της ποιότητας. Γενικά, η ΕΚ εξάγει μαζούτ υψηλής περιεκτικότητας σε θείο και εισάγει ποιότητες χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο, αλλά πραγματοποιούνται επίσης σημαντικές κινήσεις υπολειμματικών προϊόντων για περαιτέρω επεξεργασία. Η πρόταση θα οδηγήσει πιθανώς, τουλάχιστον μεσοπρόθεσμα, σε αύξηση του συνολικού όγκου ανταλλαγών υγρών καυσίμων και τμήμα της εν λόγω αύξησης θα αφορά τις εξωτερικές ανταλλαγές με τρίτες χώρες, ιδίως όσον αφορά το βαρύ μαζούτ χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο. Συγχρόνως ωστόσο, η πρόταση δεν αναμένεται να μεταβάλει ουσιαστικά το καθαρό εξωτερικό εμπορικό ισοζύγιο για το σύνολο των υγρών καυσίμων. Πιο μακροπρόθεσμα, η βιομηχανία διύλισης μπορεί να διαπιστώσει ότι οι αυξήσεις των εισαγωγών βαρέος μαζούτ χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο θα επιφέρουν μεγαλύτερη διαφοροποίηση της τιμής του βαρέος μαζούτ υψηλής και χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο, με αποτέλεσμα να είναι ελκυστικότερη η επένδυση στην ικανότητα βελτίωσης (upgrading) του μαζούτ και στον εξοπλισμό αποθείωσης των απαερίων. Το εισαγόμενο στην Κοινότητα αργό πετρέλαιο παρουσιάζει μεγάλες διακυμάνσεις όσον αφορά την περιεκτικότητα σε θείο. Η μέση περιεκτικότητα σε θείο κατά το 54 πρώτο τρίμηνο του 1995 ήταν περίπου 1% και ενδεικτικά στοιχεία για την περιεκτικότητα σε θείο του αργού πετρελαίου από διαφορετικές περιοχές παραγωγής δίνονται στον Πίνακα 6. Πίνακας 6 Ενδεικτικά στοιχεία για την περιεκτικότητα σε θείο του αργού πετρελαίου από διαφορετικές περιοχές παραγωγής Ι Είδος αργού πετρελαίου Κοινοτικές εισαγωγές (*) Τιμή (**) Όγκος (1000 βαρέλια) %των κοινοτικών εισαγωγών (ΙΙ8$/βαρέλι) Εύρος εκατοστιαίας περιεκτικότητας σε θείο (**) Σαουδική Αραβία Ελαφρύ Μεσαίο Βαρύ Berri Λοιπά Λιβύη Ελαφρύ Μεσαίο Βαρύ Ρωσία Ουράλια Λοιπά Μεξικό Μάγια Isthmus Νορβηγία Statfjord Gullfaks Oseberg Ekofisk Λοιπά 97010 11243 10881 21564 9024 36690 42785 3889 49501 46610 13065 296 54725 15067 23252 29925 30589 11,4 1,3 1,3 2,5 1,1 4,3 5,0 0,5 5,8 5,5 1,5 ο,ο 6,5 1,8 2,7 3,5 3,6 18,3 17,7 17,45 18,61 - 18,76 18,68 18,04 18,40 17,81 16,54 19,23 18,68 19,08 18,89 19,11 18,75 1,33-1,9 2,4-2,41 2,55-2,8 1,2-1,33 1,1 0,1-0,43 0,18-0,39 1,8-1,85 0,88-1,6 0,3-3,7 2,32-3,31 δεν είναι γνωστό 0,2-0,3 0,25-0,45 0,3-0,31 0,17-0,2 0,02-0,26 Πρώτο τρίμηνο 1995, στοιχεία της ΓΔ XVII Δεδομένα του Απριλίου 1995, στοιχεία της ΓΔ XVII. (*) (**) Το εμπόριο κατεργασμένων υγρών καυσίμων θα ελαττώσει, σε κάποιο βαθμό, την επίπτωση της οδηγίας στο εμπόριο αργού πετρελαίου. Ωστόσο, δεδομένου ότι τα αποθέματα αργού πετρελαίου είναι περιορισμένα, είναι λογικό να αναμένεται αύξηση χαμηλής της διαφοροποίησης περιεκτικότητας σε θείο τύπου «sweet» και των αργών πετρελαίων υψηλής περιεκτικότητας σε θείο τύπου «sour». Είναι επίσης λογικό να αναμένεται κάμψη των εισαγωγών στην Κοινότητα αργών πετρελαίων υψηλής περιεκτικότητας σε θείο. Από τον Πίνακα 6 φαίνεται ωστόσο ότι όλες οι περιοχές παραγωγής που προμηθεύουν σήμερα ποικιλίες υψηλής περιεκτικότητας σε θείο προμηθεύουν επίσης και ελαφρύ αργό πετρέλαιο περιεκτικότητας σε θείο όχι πολύ μεγαλύτερης του 1%. των αργών πετρελαίων τιμής μεταξύ της 7. KOOTOC και οωέλη ωο nooc τη ιιείωση των εκπουπών που θα προκύψουν από την πρόταση τικ Επιτροπής 55 Τα εκτιμώμενα οφέλη, εκφραζόμενα με όρους μείωσης των εκπομπών S 02, από την επιβολή σε όλη την Κοινότητα οριακής τιμής 1% για την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο παρουσιάζονται στον Πίνακα 7. Στα στοιχεία του πίνακα 7 δεν γίνεται διάκριση μεταξύ της μείωσης εκπομπών που συνδέεται άμεσα με την καύση βαρέος μαζούτ περιεκτικότητας 1% σε θείο και της μείωσης εκπομπών που προκύπτει λόγω της αλλαγής καυσίμων εκ μέρους των χρηστών ή της εγκατάστασης συστήματος αποθείωσης καπναερίων, το οποίο αποτελεί εναλλακτικό και, πιθανώς, φθηνότερο τρόπο μείωσης των εκπομπών τους. Τα στοιχεία του Πίνακα 7 δεν λαμβάνουν επίσης υπόψη τις παρεκκλίσεις οι οποίες προβλέπονται για ορισμένες περιοχές και, συνεπώς, τα οφέλη από τη μείωση των εκπομπών για χώρες όπως η Ελλάδα και η Πορτογαλία αναμφίβολα υπερεκτιμώνται. Παρόλ'αυτά, η καθιέρωση της οριακής τιμής 1% για την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο θα μειώσει το 2010 τις εκπομπές S02 κατά 1 εκατομμύριο τόνους περίπου σε σύγκριση με τον όγκο τους εάν δεν υπήρχε η πρόταση της Επιτροπής. 56 Πίνακας 7 Εκτιμώμενες εκπομπές S02 από την καύση βαρέος μαζούτ το 2010. Στοιχεία εκφραζόμενα σε χιλιάδες τόνους Υπόθεση αναφοράς «χωρίς λήψη του μέτρου» «Με περιεκτικότητα σε θείο1%» Διαφορά Βέλγιο Δανία Γερμανία Ελλάδα Ισπανία Γαλλία Ιρλανδία Ιταλία Λουξεμβούργο Ι Κάτω Χώρες Ι Αυστρία Ι Πορτογαλία Ι Φινλανδία Ι Σουηδία Ι Ηνωμένο Βασίλειο Ι ΣΥΝΟΛΟ 104,1 12,0 125,2 79,0 400,1 177,1 94,6 500,2 0,2 18,2 22,9 74,7 36,0 23,6 451,2 2119,0 54,4 10,6 76,2 27,4 151,9 63,6 33,7 240,7 0,1 17,7 21,9 32,4 35,9 23,6 197,5 987,6 49,7 1. 4 49,0 51,6 248,2 113,5 60,9 259,5 0,1 0,5 1,0 42,3 0,1 -- 253,5 1131,4 Το εκτιμώμενο κόστος από την πρόταση της Επιτροπής σε κάθε χώρα και για κάθε βιομηχανικό κλάδο παρουσιάζεται στον Πίνακα 2 του συνημμένου Δελτίου Εκτίμησης των Επιπτώσεων. Λαμβάνοντας υπόψη το κόστος και τα οφέλη, κατά την άποψη της Επιτροπής έχει επιτευχθεί η σωστή ισορροπία. 8. Γνώυεο των ενδιαα>ερόιιενων ιιεοών Η επίπτωση στις επιχειρήσεις καθώς και οι γνώμες των ενδιαφερόμενων μερών παρουσιάζονται στο συνημμένο Δελτίο Εκτίμησης των Επιπτώσεων ° Νοιιικό υπόβαθρο Οι εκπομπές διοξειδίου του θείου επιτείνουν το πρόβλημα της οξίνισης και έχουν τόσο άμεσες όσο και έμμεσες επιπτώσεις στην υγεία του ανθρώπου (βλ. τμήμα 2). Το κίνητρο για τη μείωση των εν λόγω εκπομπών είναι επομένως πρωταρχικά περιβαλλοντικό. Η μείωση της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο αποτελεί συστατικό στοιχείο μιας αποτελεσματικής ως προς το κόστος δέσμης μέτρων με σκοπό τη μείωση των εκπομπών S02 σε επίπεδα συμβατά με την επίτευξη φιλόδοξων περιβαλλονπκών στόχων όσον αφορά τόσο την όξινη απόθεση όσο και τους στόχους ποιότητας του αέρα για το S02 και τα αιωρούμενα σωματίδια. Κατά την ανάπτυξη αποτελεσματικών ως προς το κόστος στρατηγικών για την καταπολέμηση της όξινης βροχής και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι επίσης 57 απαραίτητο να ληφθεί υπόψη η φύση του υπό εξέταση περιβαλλοντικού προβλήματος. Όσον αφορά το φαινόμενο της όξινης βροχής, η ευαισθησία που παρουσιάζουν τα κοινοτικά οικοσυστήματα ποικίλλει σημανπκά. Αυτό σημαίνει ότι η απόθεση της ίδιας ποσότητητας μιας ουσίας η οποία προκαλεί όξινη βροχή μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις, για παράδειγμα, στο έδαφος και τις λίμνες της Σουηδίας ενώ στην Ισπανία και την Πορτογαλία οι ουσίες που προκαλούν όξινη βροχή να εξουδετερώνονται λόγω της σύστασης του εδάφους και οι επιπτώσεις να είναι ασήμαντες. Οι εκπομπές που προκαλούν όξινη βροχή μεταφέρονται επίσης από τους ανέμους εκατοντάδες ή και χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά και μπορούν να επιδράσουν επιβλαβώς πολύ μακριά από την πηγή τους. Μια αποτελεσματική ως προς το κόστος στρατηγική πρέπει να λαμβάνει υπόψη και αυτά τα ζητήματα. Η ανάλυση που πραγματοποιήθηκε για να στηρίξει τη στρατηγική της Επιτροπής για την καταπολέμηση της όξινης βροχής και η οποία λαμβάνει υπόψη μεταξύ άλλων τις διαφορές στην ευαισθησία των οικοσυστημάτων, τον τρόπο εκπομπών και απόθεσης ανάλογα με την περιοχή καθώς και την αποτελεσματικότητα ως προς το κόστος, έδειξε ότι ο έλεγχος της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο θα είναι αποτελεσματικός ως προς το κόστος σε ορισμένες χώρες ή περιοχές αλλά όχι σε άλλες. Εάν η αποτελεσματικότητα ως προς το κόστος, η οποία αποτέλεσε συστατικό στοιχείο της στρατηγικής, εξακολουθήσει να λαμβάνεται υπόψη, τότε τα νομοθετικά μέτρα που προτείνονται για την υλοποίηση της στρατηγικής θα πρέπει να είναι ευέλικτα και να ανταποκρίνονται στην εδαφική περιπλοκότητα των περιβαλλοντικών φαινομένων που καλούνται να αντιμετωπίσουν. Σύμφωνα με τα ανωτέρω, οι περιβαλλοντικοί στόχοι και η αναγκαιότητα ευελιξίας αποτελούν σαφή επιχειρήματα υπέρ της χρησιμοποίησης του άρθρου 130Σ της Συνθήκης ως νομοθετικού υπόβαθρου. Ωστόσο, πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι κανόνες της εσωτερικής αγοράς: η δυνατότητα που δίνεται με το άρθρο 130Τ στα κράτη μέλη να θεσπίζουν μέτρα ενισχυμένης προστασίας δεν απαλλάσσει από την υποχρέωση να είναι τα μέτρα συμβατά με τη Συνθήκη, δηλαδή, μεταξύ άλλων, αιτιολογημένα και αναλογικά. Πράγματι η πρόταση προβλέπει ότι όταν ένα κράτος μέλος επιθυμεί να εισαγάγει μέτρα ενισχυμένης προστασίας οφείλει να κοινοποιεί τα μέτρα αυτά στην Επιτροπή σύμφωνα με τις διατάξεις της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ. Η Επιτροπή σημειώνει επιπροσθέτως ότι η φύση του προϊόντος (τύπος προϊόντος, νομισματική αξία, μέθοδος εμπορίας κλπ. ) είναι τέτοια ώστε η επιτρεπόμενη ευελιξία δεν μπορεί να επιφέρει σοβαρή διαταραχή της αγοράς με αξιόλογη οικονομική ζημία. Στην περίπτωση του βαρέος μαζούτ και των πετρελαίων εσωτερικής καύσης δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η ύπαρξη περιορισμένου αριθμού διαφορετικών εθνικών προτύπων θα είχε αρνητικές οικονομικές επιπτώσεις. Ανπθέτως, συμβαίνει μάλλον το αντίθετο, δηλαδή η διαφοροποίηση της αγοράς θα επιτρέψει στη βιομηχανία διύλισης να προχωρήσει σε αναμίξεις των προϊόντων ώστε τα καύσιμα υψηλής περιεκτικότητας σε θείο να μπορούν να πουληθούν σε περιοχές ή σε βιομηχανίες για τις οποίες ισχύουν παρεκκλίσεις σύμφωνα με την οδηγία ενώ τα προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο θα πωλούνται στις περιοχές και τις βιομηχανίες οι οποίες λόγω της θέσης τους επιτείνουν σημαντικά τα περιβαλλοντικά προβλήματα. Τέλος, η θέσπιση εθνικών προγραμμάτων για τη συλλογή δειγμάτων και την ανάλυση των καυσίμων που καλύπτει η οδηγία, σύμφωνα με το άρθρο 6, διασφαλίζει ότι ο έλεγχος της συμμόρφωσης θα εκτελείται τη στιγμή της χρήσης και όχι στα σύνορα, ελαχιστοποιώντας επομένως τη διαταραχή των εμπορικών συναλλαγών. Δεν πρέπει τέλος να παραβλέπεται ότι μια πράξη βασιζόμενη στο άρθρο 130Σ επιτρέπει στην Αυστρία και την Φινλανδία να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούν την οριακή τιμή 0,1% η οποία ίσχυε πριν την προσχώρηση τους και την οποία επιτρέπεται σήμερα να χρησιμοποιούν για τετραετή μεταβατική περίοδο η οποία λήγει τον Δεκέμβριο 1998. 58 Εν κατακλείδι: α) το κύριο κίνητρο για το μέτρο είναι περιβαλλοντικό β) γ) η φύση των περιβαλλοντικών προβλημάτων που καλείται να επιλύσει απαιτεί ευέλικτη και διαφοροποιημένη εδαφικά αντιμετώπιση δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η ύπαρξη διαφορετικών οριακών τιμών περιεκτικότητας των πετρελαίων εσωτερικής καύσης και του βαρέος μαζούτ σε θείο σε διαφορετικές χώρες και περιοχές της Κοινότητας θα προκαλέσει σημανπκή διαταραχή της αγοράς ή οικονομική ζημία. Η Επιτροπή αποφάσισε κατά συνέπεια ότι το καταλληλότερο νομικό υπόβαθρο για την παρούσα οδηγία είναι το άρθρο 130 Σ της Συνθήκης. 10. Αναγκαιότητα δράσης σε κοινοτικό επίπεδο - επικουρικότητα 10. 1. Ποιοι είναι οι στόχοι του ποοβλεπόυενου υέτρου σε σχέση υε TIC υποχρεώσεις της Κοινότητας: Το προτεινόμενο μέτρο αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα μιας αποτελεσματικής ως προς το κόστος στρατηγικής με σκοπό την καταπολέμηση της όξινης βροχής καθώς και τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης από το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα σωματίδια. Το φαινόμενο της οξίνισης αποτελεί κύρια περιβαλλοντική πρόκληση. Είναι διαμεθοριακό από τη φύση του και απαιτεί στρατηγική η οποία να καλύπτει το σύνολο της Κοινότητας για να παρατηρηθεί βελτίωση. Τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη ενεργώντας ξεχωριστά, εάν δεν συμπληρώνονται μέ μέτρα λαμβανόμενα από άλλα κράτη μέλη, έχουν, στην καλύτερη περίπτωση, ελάχιστη επίπτωση. Στο πέμπτο πρόγραμμα περιβαλλοντικής δράσης, στόχος όσον αφορά το ζήτημα της οξίνισης ήταν να μην υπάρχει καμία υπέρβαση των κριτικών φορτίων και επιπέδων. Ο στόχος εγκρίθηκε εκ νέου από το Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος τον Δεκέμβριο 1995. Σε αυτό το Συμβούλιο, ζητήθηκε από την Επιτροπή να προτείνει, έως τις αρχές 1997, κοινοτική στρατηγική για την καταπολέμηση της όξινης βροχής, με απώτερο σκοπό να μην υπάρχει υπέρβαση των κριτικών φορτίων και επιπέδων. Η Επιτροπή έχει προτείνει στρατηγική για την καταπολέμηση της όξινης βροχής. Η παρούσα πρόταση αποτελεί τμήμα αυτής της στρατηγικής. Όσον αφορά την ποιότητα του αέρα, η Κοινότητα έχει ήδη θεσπίσει πρότυπα ποιότητας του αέρα για το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα σωματίδια· τα πρότυπα αυτά βρίσκονται υπό επανεξέταση. Η ατμοσφαιρική ρύπανση από το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα σωματίδια συμβάλλει στην εμφάνιση και καρδιαγγειακών ασθενειών στα ευαίσθητα τμήματα του αναπνευστικών πληθυσμού. Οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου έχουν επίσης άμεσες επιπτώσεις στο περιβάλον. Θα απαιτηθεί σημανπκή μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου προκειμένου να επιτευχθεί ικανοποιητική ποιότητα του αέρα όσον αφορά το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούμενα σωματίδια (το διοξείδιο του θείου συμβάλλει στη δημιουργία θειικών ενώσεων οι οποίες με τη σειρά τους συμβάλλουν στη δημιουργία δευτερογενών αιωρούμενων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα). Από την εφαρμογή της παρούσας πρότασης θα προκύψει μείωση των εκπομπών S02 οι οποίες οφείλονται στην καύση υγρών καυσίμων η μείωση αυτή θα συμβάλει σημαντικά στην επίτευξη ικανοποιητικών στόχων ποιότητας του αέρα. 59 Η καταπολέμηση του φαινομένου της όξινης βροχής και η βελτίωση της ποιότητας του αέρα αποτελούν τμήμα της περιβαλλοντικής πολιτικής της Κοινότητας, όπως καθορίζεται στο άρθρο 130 Ρ της Συνθήκης. Επιπροσθέτως, το άρθρο 129 της Συνθήκης προβλέπει ότι η προστασία του περιβάλλοντος θα αποτελέσει συνιστώσα των άλλων κοινοτικών πολιτικών. Επιπλέον, το άρθρο 3 παράγραφος (ξ) της Συνθήκης προβλέπει ότι οι δραστηριότητες της Κοινότητας πρέπει να περιλαμβάνουν συμβολή στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας. 10. 2. Το προτεινόυενο μέτρο αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα τηο Κοινότητας ή συναρμοδιότητα υετα κράτη υέλη: Η Κοινότητα έχει γενική αρμοδιότητα να θεσπίζει μέτρα για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων που αναφέρονται στο άρθρο 130 Ρ. Η πρόταση για κοινοτική στρατηγική καταπολέμησης της όξινης βροχής, η οποία εγκρίθηκε πρόσφατα από την Επιτροπή, ποσοτικοποιεί τις μειώσεις εκπομπών που πρέπει να επιτύχει κάθε κράτος μέλος προκειμένου να επιτευχθεί ο περιβαλλοντικός αυτός στόχος. Οι μειώσεις εκπομπών πρέπει να επιτευχθούν με αποτελεσματικό ως προς το κόστος τρόπο και γι'αυτό θα απαιτηθεί ολοκληρωμένη δέσμη αλληλένδετων και αλληλοενισχυόμενων μέτρων. Ορισμένα από αυτά τα μέτρα, όπως η παρούσα πρόταση και η επερχόμενη αναθεώρηση της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ για τον περιορισμό των εκπομπών στην ατμόσφαιρα ορισμένων ρύπων από μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης, πρέπει να ελεγχθούν σε κοινοτικό επίπεδο. Άλλα μέτρα όπως η διαπραγμάτευση των ανωτάτων ορίων εκπομπών με τους βιομηχανικούς τομείς και υποτομείς θα γίνει σε εθνικό επίπεδο. Θα απαιτηθεί επιπλέον να ληφθούν περαιτέρω μέτρα σε διεθνή φόρουμ όπως η σύμβαση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού για τη θαλάσσια ρύπανση και η σύμβαση για τη διαμεθοριακή ρύπανση της ατμόσφαιρας σε μεγάλη απόσταση. Όσον αφορά την επίτευξη των στόχων ποιότητας του αέρα θα απαιτηθεί εναρμονισμένη δράση. Μέτρα όπως η παρούσα πρόταση θα ληφθούν σε κοινοτικό επίπεδο ενώ άλλα όπως τα τοπικά πρότυπα καυσίμων, τα φορολογικά κίνητρα για καύσιμα χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο και τα τοπικά προγράμματα διαχείρισης των εκπομπών θα ληφθούν σε εθνικό, περιφερειακό ή τοπικό επίπεδο. Εάν ληφθούν μαζί εναρμονισμένα μέτρα σε διαφορετικά επίπεδα θα γίνει δυνατή μείωση των εκπομπών που είναι απαραίτητη για να μειωθεί η οξίνιση, για να επιτευχθεί ικανοποιητική ποιότητα του αέρα ενώ ταυτοχρόνως θα τηρούνται πλήρως οι αρχές της αποτελεσματικότητας ως προς το κόστος και της επικουρικότητας. 10. 3. Ποια είναι n κοινοτική διάσταση του προβλήματος: Ποια λύση ίσγυε έως τώρα: Η όξινη βροχή αποτελεί διαμεθοριακό πρόβλημα το οποίο μπορεί να αντιμετωπισθεί καλύτερα με εναρμονισμένη δράση σε κοινοτικό επίπεδο. Ομοίως, η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί περιβαλλοντική πρόκληση η οποία απαιτεί εναρμονισμένη δράση. Λόγω της έλλειψης κοινοτικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση της όξινης βροχής, έως τώρα λαμβάνονταν κυρίως μέτρα ad hoc. Υφίσταται κοινοτική νομοθεσία για τον έλεγχο των εκπομπών από τις εγκαταστάσεις καύσης (οδηγία 88/69/ΕΟΚ) και για τον περιορισμό της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο (οδηγία 93/12/ΕΟΚ). Η πρόταση της Επιτροπής σχετικά με κοινοτική στρατηγική για την καταπολέμηση της όξινης βροχής παρέχει ένα σαφές πλαίσιο για την επεξεργασία μελλοντικών μέσων πολιτικής. 60 104. Ποια είναι η αποτελεσματικότερη λύση, συνκρίνοντας τα υέσα των κοστών μελών και της Κοινότητας: Η ανάλυση που πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή προκειμένου να στηριχθεί η κοινοτική στρατηγική για την καταπολέμηση της όξινης βροχής, κατέδειξε σαφώς ότι ο έλεγχος της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο αποτελεί συστατικό στοιχείο μιας αποτελεσματικής ως προς το κόστος στρατηγικής για τη μείωση των εκπομπών που προκαλούν όξινη βροχή. 10. 5. Ποια ποοσπθέμενη αΕία θα επίΦέοει το προτεινόμενο μέτοο στην Κοινότητα και ποιο θα ήταν το κόστος της αδράνειας: Οι οικονομικές επιπτώσεις της οξίνισης και της ατμοσφαιρικής ρύπανσης είναι σημαντικές (βλ. τμήμα 2). Μεμονωμένα μέτρα, λαμβανόμενα από κάθε κράτος μέλος ξεχωριστά, δεν θα είναι αποτελεσματικά εάν δεν συμπληρώνονται από μέτρα λαμβανόμενα σε άλλα κράτη μέλη· πράγματι, εάν δεν υπάρχει σαφής στρατηγική και εναρμονισμένη δράση, τα κράτη μέλη διατρέχουν τον κίνδυνο να λαμβάνουν αμοιβαία ανταγωνιστικά μέτρα. Η εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης κοινοτικής στρατηγικής αποτελεί μέσο για να διασφαλισθεί ότι οι περιβαλλοντικοί στόχοι θα επιτευχθούν αποτελεσματικά. Μια σαφής στρατηγική, της αποτελεσματικότητας ως προς το κόστος και του επιμερισμού της επιβάρυνσης και η οποία θα ορίζει σαφώς τον ρόλο της Κοινότητας και των κρατών μελών, αποτελεί πλεονέκτημα για τη βιομηχανία αφού επιτρέπει μακροπρόθεσμες επενδύσεις και σχεδιασμό βάσει λογικής και διαφανούς προσέγγισης της ανάπτυξης της περιβαλλοντικής πολιτικής. στις αρχές βασιζόμενη Το κόστος της πρότασης εκτιμάται σε 0,8 δισεκατομμύρια ECU ανά έτος. Με το ποσό αυτό θα επιτευχθεί μείωση κατά 1. 113 χιλιοτόνους S02, σε σχέση με την κατάσταση που θα διαμορφωθεί εάν δεν υπάρξουν άλλες παρεμβάσεις και ισχύσει η υποθετική εξέλιξη «χωρίς λήψη του μέτρου», με μέσο κόστος περίπου 700 ECU ανά τόνο S02. Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, τα πλεονεκτήματα, στο βαθμό που στάθηκε δυνατό να εκφραστούν σε νομισματική αξία, ανέρχονται έως και σε 4. 000 ECU ανά τόνο S02. 10. 6. Ποια μέτρα είναι στη διάθεση της Κοινότητας: Σκοπός της δράσης είναι η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου που προκύπτουν από την καύση ορισμένων υγρών καυσίμων. Μέσο για την επίτευξη αυτού του στόχου είναι ο καθορισμός οριακών τιμών για την περιεκτικότητα ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο. Ο καθορισμός οριακών τιμών επιτυγχάνεται καλύτερα μέσω κανονισμού ή οδηγίας. 10. 7. Είναι απαραίτητος ένας ενιαίος κανονισμός ή αρκεί οδηνία η οποία θα θέτει τις νενικές αρχές και θα επαοίει τις λεπτομέρειες της εκτέλεσης στα κράτη μέλη: Η επιβολή στην Κοινότητα γενικών ορίων συγκέντρωσης ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο αποτελεί αποτελεσματικό ως προς το κόστος μέτρο μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του θείου που προκύπτουν από την καύση των εν λόγω καυσίμων. Η αποτελεσματικότητα ως προς το κόστος του μέτρου βελτιώνεται σημαντικά, ιδίως στην περίπτωση του βαρέος μαζούτ (βλέπε τμήμα 4. 1), ενσωματώνοντας σε αυτό το στοιχείο της ευελιξίας το οποίο καθιστά δυνατή την ύπαρξη διαφορετικών περιβαλλονπκών συνθηκών στην Κοινότητα και τη χρησιμοποίηση εναλλακτικών τεχνολογιών για μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου. Η αξιολόγηση των περιβαλλονπκών συνθηκών που επικρατούν σε διαφορετικές περιοχές της Κοινότητας και η χορήγηση αδειών για βιομηχανικές εγκαταστάσεις 61 αποτελούν καθήκοντα τα οποία οι αρχές των κρατών μελών, σε συνεργασία, όπου απαιτείται, με τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, μπορούν να εκτελέσουν αποτελεσματικότερα. Επιπροσθέτως, η παρακολούθηση και ο έλεγχος της ποιότητας των καυσίμων που χρησιμοποιούνται στην Κοινότητα μπορούν να εκτελεσθούν από τις εθνικές αρχές με αποτελεσματικό τρόπο. Για τους ανωτέρω λόγους η Επιτροπή θεωρεί όπ μια οδηγία είναι καταλληλότερο νομικό μέσο από έναν κανονισμό. Ιδίως, η ευρεία συμμετοχή των εθνικών αρχών και η σημαντική διακριτική ευχέρεια που παρέχεται στις αρχές αυτές θα εξασφαλίσουν την αποτελεσματικότερη ως προς το κόστος εφαρμογή των προβλεπόμενων μέτρων. 11. Περιγραφή της νουοθετικικ κατάστασης στα κράτη μέλη 11. 1. Πετρέλαια εσωτερικής καύσης Όσον αφορά τα πετρέλαια εσωτερικής καύσης, όλα τα κράτη μέλη, με εξαίρεση την Αυστρία και τη Φινλανδία, οφείλουν να συμμορφώνονται με την οριακή τιμή 0,2% η οποία έχει θεσπιστεί με την οδηγία 93/12/ΕΟΚ. Στην Αυστρία και τη Φινλανδία ισχύει σήμερα οριακή τιμή 0,1% για την περιεκτικότητα των πετρελαίων εσωτερικής καύσης σε θείο. 11. 2. Βαρύ μαΕούτ Όσον αφορά το βαρύ μαζούτ, η σημερινή κατάσταση στα κράτη μέλη έχει ως εξής: Αυστρία Ισχύει γενικό όριο 1% για την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο. Ωστόσο, ισχύουν αυστηρότεροι περιορισμοί (0,2%, 0,3% και 0,6% περιεκτικότητας σε θείο) για τις εγκαταστάσεις καύσης αναλόγως της ηλικίας και της δυναμικότητας τους. Βέλνιο Η βελγική νομοθεσία διακρίνει τρεις διαφορετικούς τύπους βαρέος μαζούτ. Για τους τρεις αυτούς τύπους ισχύουν διαφορετικά όρια 1%, 2% και 3% για την περιεκτικότητα σε θείο. Το 1995 εκτιμάται ότι χρησιμοποιήθηκαν περίπου 1. 925 χιλιοτόνοι βαρέος μαζούτ περιεκτικότητας σε θείο μικρότερης ή ίσης του 1% και μόνο 51 χιλιοτόνοι καυσίμου περιεκτικότητας σε θείο μεγαλύτερης από 1%. Προσφέρονται επίσης φορολογικά κίνητρα για την ενθάρρυνση της χρήσης καυσίμων χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο. Δανία Ισχύει όριο 1% για την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο. Επιπλέον, για να ενθαρρυνθεί η χρήση καυσίμων χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο, επιβάλλεται επιβάρυνση 10 DKK ανά χιλιόγραμμο. Φινλανδία Ισχύει όριο 1% για την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο. Γαλλία Η γαλλική νομοθεσία διακρίνει τρεις διαφορετικούς τύπους βαρέος μαζούτ. Ισχύουν τρία διαφορετικά όρια για την περιεκτικότητα σε θείο κάθε τύπου -1%, 2% και 4%. Το 1995, εκτιμάται ότι χρησιμοποιήθηκαν 1. 215 χιλιοτόνοι περιεκτικότητας σε θείο 1% σε σχέση με 1. 162 και 2. 608 χιλιοτόνους περιεκτικότητας σε θείο 2% και 4% αντιστοίχως. Επιπλέον χρησιμοποιήθηκαν στα διυλιστήρια 2. 290 χιλιοτόνοι βαρέος μαζούτ μη καθορισμένης περιεκτικότητας σε θείο. 62 Γερυανία Για τις εγκαταστάσεις δυναμικότητας μεγαλύτερης του 1 Megawatt, είτε η περιεκτικότητα σε θείο του χρησιμοποιούμενου βαρέος μαζούτ πρέπει να μην υπερβαίνει το 1% είτε οι εκπομπές S02 πρέπει να είναι μικρότερες των 1. 700 mg ανά κυβικό μέτρο καπναερίων. Ελλάδα Για την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο ισχύει γενικό όριο 3,2%. Ωστόσο για την περιοχή των Αθηνών (Αττική) ισχύει όριο 0,7%. Ιρλανδία Δεν έχει θεσπισθεί νομοθετικά όριο όσον αφορά την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο. Ωστόσο, ορισμένες βιομηχανίες οφείλουν να συμμορφώνονται με ισοδυναμούν με τη χρήση βαρέος μαζούτ όρια εκπομπών S02 τα οποία περιεκτικότητας σε θείο 1%. Ιταλία Εντός του βιομηχανικού τομέα οι εγκαταστάσεις καύσης μέγιστης ισχύος 3 Megawatt οφείλουν να χρησιμοποιούν καύσιμα μέγιστης περιεκτικότητας σε θείο 0,3%. Οι εγκαταστάσεις ελάχιστης δυναμικότητας 50 Megawatt και τα διυλιστήρια μπορούν να χρησιμοποιούν καύσιμα μέγιστης περιεκτικότητας σε θείο 3% υπό τον όρο ότι τηρούν καθορισμένα όρια εκπομπών. Λουξευβούονο Δεν ισχύουν οριακές τιμές για την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο. Κάτω Χώρες Οι εγκαταστάσεις καύσης του βιομηχανικού τομέα (εκτός των διυλιστηρίων) οφείλουν είτε να χρησιμοποιούν βαρύ μαζούτ περιεκτικότητας σε θείο 1% είτε να τηρούν πρότυπα εκπομπών για το S02 1. 700 mg ανά κυβικό μέτρο απαερίων. Για τη βιομηχανία διύλισης ισχύει ένα γενικό όριο εκπομπών 1. 500 mg S02 ανά κυβικό μέτρο απαερίων λαμβανομένων στο σύνολο του βιομηχανικού τομέα. Δεν ισχύουν όρια όσον αφορά την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο για τη βιομηχανία διύλισης. Πορτοναλία Η πορτογαλική νομοθεσία διακρίνει τέσσερις διαφορετικούς τύπους βαρέος μαζούτ. Για τους τύπους αυτούς ισχύουν τέσσερα διαφορετικά όρια περιεκτικότητας σε θείο - 1%, 2%, 3% και 3,5%. Ισπανία Υπάρχουν δύο τύποι βαρέος μαζούτ περιεκτικότητας σε θείο 2,7% και 3,5%. Σουηδία Στο μεγαλύτερο τμήμα της Σουηδίας ισχύουν πρότυπα εκπομπών τέτοια ώστε οι εκπομπές θείου από την καύση διαφορετικών τύπων καυσίμων να μην υπερβαίνουν: i. τα 50 mgS/MJ (ετήσιος μέσος όρος) εάν οι συνολικές εκπομπές θείου υπερβαίνουν τους 400 τόνους ετησίως· ϋ. τα 100 mgS/MJ (ετήσιος μέσος όρος) εάν οι συνολικές εκπομπές θείου είναι μικρότερες των 400 τόνων. Τα όρια αυτά ισχύουν για το σύνολο των καυστήρων που αποτελούν το θερμανπκό σύστημα μιας περιοχής ή λειτουργούν σε μια βιομηχανική τοποθεσία. Τα ανωτέρω πρότυπα εκπομπών είναι συγκρίσιμα με οριακή τιμή περιεκτικότητας του βαρέος μαζούτ σε θείο 0,2% και 0,4% αντιστοίχως. Σε ορισμένες περιοχές της Σουηδίας, 63 ισχύει όριο 0,8% για την περιεκτικότητα σε θείο ή το ισοδύναμο του σε εκπομπές θείου. Εκτός από τη χρήση προτύπων εκπομπών, η Σουηδία επιβάλλει επίσης φόρο θείου 27 SEK ανά κυβικό μέτρο καυσίμου και ανά περιεκτικότητα σε θείο 0,1%. Ηνωαένο Βασίλειο Δεν ισχύουν σήμερα όρια για την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο. 64 12. Αναλυτική εΕήνηση των διατάΕεων της πρότασης 12. 1. Σκοπός και πεδίο εωαομονής της οδηνίας (άοθοο 1) Σκοπός της πρότασης είναι η μείωση των εκπομπών S02 οι οποίες προκαλούνται από την καύση ορισμένων υγρών καυσίμων. Ο σκοπός θα επιτευχθεί μέσω του ελέγχου της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο. Η πρόταση δεν εφαρμόζεται για τα καύσιμα που περιέχονται στις δεξαμενές καυσίμου των πλοίων που διασχίζουν τα σύνορα μεταξύ τρίτης χώρας και κράτους μέλους. Η πρόταση δεν καλύπτει τα καύσιμα που προορίζονται για κατεργασία στη βιομηχανία διύλισης. 12. 2. Ορισμοί (άοθοο 2) Οι ορισμοί των διάφορων καυσίμων είναι συμβατοί με τους ορισμούς που περιέχονται σε άλλες νομοθετικές πράξεις της Κοινότητας. 12. 3. Μένιοτη περιεκτικότητα του Βαοέος υαΕούτσε θείοίάοθοο 3) Προτείνεται γενικό όριο 1% για την περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο. Παρέχονται αποκκλίσεις για τις χώρες και τις περιοχές όπου οι εκπομπές S 02 δεν επιτείνουν τη δημιουργία προβλημάτων για την υγεία του ανθρώπου και το περιβάλλον. Παρέχονται επίσης παρεκκλίσεις για νέες εγκαταστάσεις καύσης οι οποίες καλύπτονται από την οδηγία 88/609/ΕΟΚ και για άλλες εγκαταστάσεις καύσης οι οποίες τηρούν πρότυπο εκπομπών S02 ισοδύναμο με τη χρήση βαρέος μαζούτ περιεκτικότητας σε θείο 1%. 12. 4. Μένιοτη περιεκτικότητα των πετρελαίων εσωτερικής καύσης σε θείο (άρθρο 4) Η ισχύουσα σήμερα οριακή τιμή 0,2% για την περιεκτικότητα σε θείο σύμφωνα με την οδηγία 93/12/ΕΟΚ διατηρείται. Παρέχονται παρεκκλίσεις για την Ελλάδα και τις Κανάριες Νήσους όσον αφορά τα ναυτιλιακά πετρέλαια εσωτερικής καύσης. 125. Αλλανές στην προμήθεια αονού πετρελαίου (άοθοο 5) Προκειμένου να αποφευχθούν προβλήματα λόγω ξαφνικής αλλαγής στην προμήθεια αργού πετρελαίου ή πετρελαιοειδών, η Επιτροπή μπορεί να επιτρέψει υψηλότερη οριακή τιμή για την περιεκτικότητα των διαφόρων τύπων καυσίμου σε θείο για χρονικό διάστημα όχι μεγαλύτερο των έξι μηνών. 126. Συλλονή και ανάλυση δεινυάτων (άοθοο 6) Περιγράφονται συνοπτικά οι διαδικασίες για τη συλλογή και ανάλυση των δειγμάτων. 12. 7. Υποβολή εκθέσεων και επανεΕέταση (άοθοο 7) Απαιτείται από τα κράτη μέλη να υποβάλλουν σύντομη ετήσια έκθεση στην Επιτροπή σχετικά με την περιεκτικότητα σε θείο των υγρών καυσίμων που διατίθενται στην αγορά της επικράτειας τους. Βάσει των εκθέσεων και των παρατηρούμενων τάσεων όσον αφορά την ποιότητα του αέρα και το φαινόμενο της οξίνισης, η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση στο Συμβούλιο έως το τέλος του 2003. Η έκθεση θα συνοδεύεται, εφόσον χρειάζεται, από προτάσεις αναθεώρησης των διατάξεων της οδηγίας. 65 12. 8. Κατάργηση της υφιστάμενης οδηνίας (άοθοο 8) Όλες οι σχετικές διατάξεις της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ που αφορούν τα πετρέλαια εσωτερικής καύσης περιλαμβάνονται στην παρούσα πρόταση. Οι διατάξεις της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ πρέπει επομένως να καταργηθούν. 12. 9. ΜετοΦοοά στην εθνική νουοθεσία/κυοώσεις/έναοΕη ισχύος (άρθρα 9. 10 και 11) Τα άρθρα περιέχουν τυποποιημένες διατάξεις. 66 Πρόταση ΟΔΗΓΙΑΣ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ 97/0105 (SYN) σχετικά με την μείωση της περιεκτικότητας ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο και για την τροποποίηση της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 130Σ παράγραφος 1, την πρόταση της Επιτροπής13, τη γνώμη της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής14, σύμφωνα με την διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 189Γ της Συνθήκης σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Εκτιμώντας: 1. 2. 3. 4. ότι οι στόχοι και οι αρχές της περιβαλλοντικής πολιτικής της Κοινότητας, όπως καθορίστηκαν στα προγράμματα δράσης για το περιβάλλον, και ειδικότερα στο Πέμπτο πρόγραμμα δράσης για το περιβάλλον15 βάσει των αρχών που διατυπώνονται στο άρθρο 130Ρ της Συνθήκης, αποσκοπούν ιδίως στη διασφάλιση αποτελεσματικής προστασίας όλων των ατόμων από τους αναγνωρισμένους κινδύνους που προέρχονται από τις εκπομπές διοξειδίου του θείου και στην προστασία του περιβάλλοντος μέσω της πρόληψης της εναπόθεσης θείου σε ποσότητες οι οποίες υπερβαίνουν τα κριτικά φορτία και επίπεδα, ότι το άρθρο 129 της Συνθήκης προβλέπει ότι οι απαιτήσεις στον τομέα της προστασίας της υγείας αποτελούν συνιστώσα των άλλων πολιτικών της Κοινότητας και ότι το άρθρο 3 παράγραφος (ξ) της Συνθήκης επίσης προβλέπει ότι η δράση της Κοινότητας πρέπει να περιλαμβάνει συμβολή στην επίτευξη υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας, ότι οι εκπομπές διοξειδίου του θείου συμβάλλουν σημαντικά στο πρόβλημα της όξινης βροχής στην Κοινότητα και ότι οι εκπομπές διοξειδίου του θείου έχουν επίσης άμεση επίπτωση στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον, ότι η όξινη βροχή και το ατμοσφαιρικό διοξείδιο του θείου βλάπτουν ευαίσθητα οικοσυστήματα, μειώνουν τη βιοποικιλότητα και υποβαθμίζουν τα ευχάριστα στοιχεία του περιβάλλοντος ενώ επίσης έχουν αρνητικές επιπτώσεις στη γεωργική παραγωγή και στην ανάπτυξη των δασών και ότι η όξινη βροχή στις πόλεις μπορεί να προκαλέσει σημαντικές βλάβες στα κτίρια και στην αρχιτεκτονική κληρονομιά και ότι η ρύπανση από το διοξείδιο του θείου μπορεί να έχει σοβαρή επίδραση στην ανθρώπινη υγεία, ιδίως στα τμήματα του πληθυσμού που υποφέρουν από αναπνευστικές παθήσεις, 13 14 15 ΕΕ C EEC EEC 138, 17. 5. 1993, σ. 1 67 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. ότι η όξινη βροχή είναι ένα διαμεθοριακό φαινόμενο το οποίο απαιτεί λύσεις σε κοινοτικό καθώς και σε εθνικό και τοπικό επίπεδο, ότι οι εκπομπές διοξειδίου του θείου συμβάλλουν στο σχηματισμό αιωρούμενων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα, ότι η Κοινότητα και κάθε κράτος μέλος αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη στη Σύμβαση της UNECE για τη διαμεθοριακή ρύπανση της ατμόσφαιρας σε μεγάλη απόσταση και ότι, σύμφωνα με το πρωτόκολλο για περαιτέρω μείωση των εκπομπών θείου το οποίο θεσπίστηκε δυνάμει της εν λόγω Σύμβασης, τα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να μειώσουν σημαντικά τις εκπομπές διοξειδίου του θείου, ότι η φυσική παρουσία μικρών ποσοτήτων θείου στο πετρέλαιο και τους γαιάνθρακες έχει από δεκαετίες αναγνωρισθεί ως η σημαντικότερη πηγή εκπομπών διοξειδίου του θείου οι οποίες αποτελούν μία από τις σπουδαιότερες αιτίες του φαινομένου της όξινης βροχής και μία απο τις κύριες αιτίες της ατμοσφαιρικής ρύπανσης που εμφανίζεται σε πολλές αστικές και βιομηχανικές περιοχές, ότι η Επιτροπή προσφάτωςδημοσίευσεανακοίνωση16 σχετικά με μια αποτελεσματική ως προς το κόστος, στρατηγική καταπολέμησης της όξινης βροχής στην Κοινότητα και ότι ο έλεγχος των εκπομπών διοξειδίου του θείου οι οποίες προέρχονται από την καύση ορισμένων υγρών καυσίμων έχει προσδιορισθεί ως συστατικό στοιχείο της εν λόγω αποτελεσματικής ως προς το κόστος στρατηγικής, ότι, σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας και την αρχή της αναλογικότητας που διατυπώνονται στο άρθρο 3 Β της Συνθήκης, ο στόχος της μείωσης των εκπομπών διοξειδίου του θείου που προκύπτουν από την καύση ορισμένων τύπων υγρών καυσίμων δεν μπορεί να επιτευχθεί αποτελεσματικά εάν το κάθε κράτος μέλος ενεργεί μεμονωμένα και ότι η μη εναρμονισμένη δράση δεν παρέχει εγγυήσεις για την επίτευξη του επιθυμητού στόχου, είναι εν δυνάμει αντιπαραγωγική και θα επιφέρει σημαντική αβεβαιότητα στην αγορά των εν λόγω πετρελαιοειδών και ότι, εν όψει της ανάγκης μείωσης των εκπομπών διοξειδείουτου θείου στην Κοινότητα, είναι αποτελεσματικότερο να ληφθεί δράση στο επίπεδο της Κοινότητας και ότι η παρούσα οδηγία περιορίζεται στις ελάχιστες απαιτήσεις που είναι απαραίτητες για την επίτευξη του επιθυμητού στόχου, ότι θα πρέπει να επιτρέπεται η χρησιμοποίηση πετρελαίων εσωτερικής καύσης και βαρέος μαζούτ εντός του εδάφους της Κοινότητας μόνο εφόσον η περιεκτικότητα τους σε θείο δεν υπερβαίνει ορισμένα όρια τα οποία θέτει η παρούσα οδηγία, ότι, σύμφωνα με το άρθρο 130Τ της Συνθήκης, η παρούσα οδηγία δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να διατηρούν και να θεσπίζουν αυστηρότερα μέτρα προστασίας και ότι τα μέτρα αυτά πρέπει να συμβιβάζονται με τη Συνθήκη και να κοινοποιούνται στην Επιτροπή, ότι ένα κράτος μέλος, πριν τη θέσπιση νέων, αυστηρότερων μέτρων προστασίας οφείλει να κοινοποιεί τα σχέδια μέτρων στην Επιτροπή σύμφωνα με τη διαδικασία η οποία καθορίζεται στην οδηγία 83/189/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 28ης Μαρτίου 1983 για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών17, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 96/139/ΕΚ της Επιτροπής , EEC EEL 109,26. 4. 1983,0. 8 EEL 32, 10. 2. 1996,σ. 31 68 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. ότι, όσον αφορά το όριο περιεκτικότητας του βαρέος μαζούτ σε θείο, ενδείκνυται να προβλεφθούν παρεκκλίσεις για τα κράτη μέλη και τις περιοχές των οποίων οι περιβαλλοντικές συνθήκες επιτρέπουν παρόμοια παρέκκλιση, ότι, όσον αφορά τη θέσπιση ορίου περιεκτικότητας του βαρέος μαζούτ σε θείο, ενδείκνυται να προβλεφθούν επίσης παρεκκλίσεις για τη χρησιμοποίηση του σε εγκαταστάσεις καύσης οι οποίες συμμορφούνται με τις οριακές τιμές εκπομπών που θέτει η οδηγία 88/609/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 24ης Νοεμβρίου 1988 για τον περιορισμό των εκπομπών στην ατμόσφαιρα ορισμένων ρύπων από μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης19, όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία 94/66/ΕΚ20· ότι στα πλαίσια προσεχούς αναθεώρησης της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ θα είναι απαραίτητο να επανεξετασθούν και, εάν χρειάζεται, να αναθεωρηθούν ορισμένες διατάξεις της παρούσας οδηγίας, ότι έχει ήδη θεσπισθεί οριακή τιμή 0,2% για την περιεκτικότητα των πετρελαίων εσωτερικής καύσης σε θείο βάσει της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 23ης Μαρτίου 1993 σχετικά με την περιεκτικότητα ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο21 όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, Φινλανδία και Σουηδίας, και ότι η εν λόγω οριακή τιμή εξακολουθεί να εφαρμόζεται ευρέως, ότι, σύμφωνα με την πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, Φινλανδίας και Σουηδίας, έχει χορηγηθεί παρέκκλιση στην Αυστρία και στη Φινλανδία, για χρονικό διάστημα τεσσάρων ετών από την ημερομηνία προσχώρησης, όσον αφορά τη διάταξη της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ σχετικά με την περιεκτικότητα ορισμένων υγρών καυσίμων σε θείο, ότι η οριακή τιμή 0,2% για την περιεκτικότητα σε θείο των πετρελαίων εσωτερικής καύσης που χρησιμοποιούνται στη ναυτιλία, στα θαλασσοπόρο πλοία, ενδεχομένως παρουσιάζει τεχνικά και οικονομικά προβλήματα για την Ελλάδα, σε όλη την επικράτεια της, και για την Ισπανία, στις Κανάριες Νήσους· και ότι μια παρέκκλιση για την Ελλάδα και τις Κανάριες Νήσους δεν πρόκειται να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην αγορά πετρελαίων εσωτερικής καύσης που προορίζονται για ναυτιλιακή χρήση, δεδομένου ότι τα εν λόγω πετρέλαια που εξάγονται από την Ελλάδα και τις Κανάριες Νήσους προς άλλα κράτη μέλη θα πληρούν τις απαιτήσεις που ισχύουν στο κράτος μέλος εισαγωγής· και ότι θα πρέπει να επιτραπεί στην Ελλάδα και τις Κανάριες Νήσους παρέκκλιση από την οριακή τιμή 0,2% θείο κατά βάρος για τα πετρέλαια εσωτερικής καύσης ναυτιλιακής χρήσης, ότι σε περίπτωση διατάραξης της προσφοράς αργού πετρελαίου ή πετρελαιοειδών, η Επιτροπή ενδέχεται να επιτρέψει την εφαρμογή υψηλότερου ορίου στην επικράτεια ενός κράτους μέλους, ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να θεσπίσουν τους κατάλληλους μηχανισμούς για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης με τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας και ότι πρέπει να υποβάλλονται στην Επιτροπή τακτικές εκθέσεις σχετικά με την περιεκτικότητα των υγρών καυσίμων σε θείο, 21. ότι, για λόγους σαφήνειας θα πρέπει να τροποποιηθεί η οδηγία 93/12/ΕΟΚ, 19 20 21 EEL 336, 7. 12. 1988,σ. 1 EEL 337, 24. 12. 1994,σ. 83 EEL 74, 27. 3. 1993,0. 81 69 ΕΞΕΔΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ ΟΔΗΓΙΑ: ΑΡΘΡΟ 1 Σκοπός και πεδίο εφαρμογής 1. Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου οι οποίες οφείλονται στην καύση ορισμένων τύπων υγρών καυσίμων και εξ αυτού η μείωση των επιβλαβών συνεπειών των εκπομπών αυτών στον άνθρωπο και το περιβάλλον. 2. Η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου οι οποίες οφείλονται στην καύση ορισμένων υγρών καυσίμων παραγώγων πετρελαίου επιτυγχάνεται με την επιβολή ανώτατων ορίων περιεκτικότητας των εν λόγω καυσίμων σε θείο ως προϋπόθεση για τη χρήση τους εντός της Κοινότηττας. Οι περιορισμοί στην περιεκτικότητα ορισμένων υγρών καυσίμων παραγώγων του πετρελαίου σε θείο οι οποίοι θεσπίζονται με την παρούσα οδηγία δεν ισχύουν ωστόσο για τα καύσιμα τα οποία: α) περιέχονται στις δεξαμενές καυσίμου των πλοίων που διασχίζουν τα σύνορα μεταξύ τρίτης χώρας και κράτους μέλους· β) προορίζονται για κατεργασία πριν την τελική καύση. Υ) χρησιμοποιούνται για επεξεργασία στη βιομηχανία διύλισης. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοούνται ως: ΑΡΘΡΟ 2 Ορισμοί 1. «Βαρύ μαζούτ (heavy fuel oil)» : κάθε υγρό καύσιμο παράγωγο του πετρελαίου το οποίο υπάγεται στον κωδικό ΣΟ 2710 00 71 έως 2710 00 78 ή κάθε υγρό καύσιμο παράγωγο του πετρελαίου (άλλο από το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης που ορίζεται στο σημείο 2) το οποίο, λόγω των ορίων απόσταξης του, υπάγεται στην κατηγορία των βαρέων ελαίων που προορίζονται για καύσιμα και του οποίου λιγότερο από 65% κατ'όγκον (περιλαμβανομένων απωλειών) αποστάζει σε θερμοκρασία 250°C με τη μέθοδο ASTM D86. Εάν η απόσταξη δεν μπορεί να προσδιοριστεί με τη μέθοδο ASTM D86, το πετρελαϊκό προϊόν ομοίως κατατάσσεται στην κατηγορία του βαρέος μαζούτ. 2. «Πετρέλαιο εσωτερικής καύσης (gas oil)» : κάθε υγρό καύσιμο παράγωγο του πετρελαίου το οποίο υπάγεται στον κωδικό ΣΟ 2710 00 69 ή κάθε υγρό καύσιμο παράγωγο του πετρελαίου το οποίο, λόγω των ορίων απόσταξης του, υπάγεται στην κατηγορία των ενδιάμεσων κλασμάτων που προορίζονται να χρησιμοποιηθούν ως καύσιμα και των οποίων τουλάχιστο 85% κατ'όγκον (περιλαμβανομένωναπωλειών) αποστάζει σε θερμοκρασία 350°C με τη μέθοδο ASTM D86. Τα πετρέλαια ντήζελ που ορίζονται στο άρθρο 2 παράγραφος 2 της οδηγίας με την ποιότητα των καυσίμων βενζίνης και ντήζελ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου22 αποκλείονται από τον παρόντα ορισμό. 22 ΕΕ αριθ. 70 «Μέθοδος ASTM»; οι μέθοδοι οι οποίες έχουν καθορισθεί από την Αμερικανική Εταιρεία Δοκιμών Υλικών στην έκδοση 1976 των προτύπων ορισμών και προδιαγραφών για τα πετρελαϊκά και τα λιπαντικά προϊόντα. 1. 2. 3. 4. 5. ΑΡΘΡΟ 3 Μέγιστη περιεκτικότητα σε θείο του ΒΑΡΕΟΣ ΜΑΖΟΥΤ Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν ότι, εντός της επικράτειας τους, από την 1η Ιανουαρίου 2000 δεν χρησιμοποιείται βαρύ μαζούτ περιεκτικότητας σε θείο ανώτερης από: 1% κατά βάρος. Εφόσον τηρούνται τα πρότυπα που καθορίζονται για το διοξείδιο του θείου στην οδηγία 80/779/ΕΟΚ του Συμβουλίου23 καθώς και σε άλλες σχτικές κοινοτικές διατάξεις και η συμβολή στη διαμεθοριακή ρύπανση είναι αμελητέα, ένα κράτος μέλος έχει το δικαίωμα να επιτρέψει τη χρήση βαρέος μαζούτ περιεκτικότητας σε θείο μεταξύ: 1. 0% και 2. 5% κατά βάρος σε τμήματα ή στο σύνολο της επικράτειας του. Οι παράγραφοι 1 και 2 δεν εφαρμόζονται για το βαρύ μαζούτ που χρησιμοποιείται στις εγκαταστάσεις καύσης ονομαστικής θερμικής ισχύος 50 MW τουλάχιστον οι οποίες θεωρούνται νέες εγκαταστάσεις σύμφωνα με τον ορισμό της παραγράφου 9 του άρθρου 2 της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ και οι οποίες συμμορφούνται με τις οριακές τιμές εκπομπών S02 που ισχύουν για αυτές τις εγκαταστάσεις όπως προβλέπεται στο άρθρο 4 και στο παράρτημα IV της ανωτέρω οδηγίας. Οι παράγραφοι 1 και 2 δεν εφαρμόζονται για βαρύ μαζούτ χρησιμοποιούμενο σε εγκαταστάσεις καύσης και βιομηχανικές μονάδες παραγωγής τσιμέντου άλλες από τις προαναφερόμενες εάν οι εκπεμπόμενες από αυτές ποσότητες S02 δεν υπερβαίνουν τα 1. 700 mg S02/Nm3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν ότι κάθε εγκατάσταση καύσης που χρησιμοποιεί βαρύ μαζούτ με συγκέντρωση θείου μεγαλύτερη από την προβλεπόμενη στην παράγραφο 1 δεν λειτουργεί χωρίς άδεια αρμόδιας αρχής στην οποία αναφέρονται συγκεκριμένα τα επιτρεπόμενα όρια εκπομπών. Οι διατάξεις της παραγράφου 3 επανεξετάζονται και, εάν χρειάζεται, αναθεωρούνται σύμφωνα με κάθε μελλοντική αναθεώρηση της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ. Όταν ένα κράτος μέλος κάνει χρήση των δυνατοτήτων που του παρέχονται στις παραγράφους 2 και 3, γνωστοποιεί την απόφαση του στην Επιτροπή και το κοινό τουλάχιστον 12 μήνες ενωρίτερα. Παρέχονται στην Επιτροπή επαρκείς πληροφορίες προκειμένου να εκτιμηθεί εάν πληρούνται τα κριτήρια των παραγράφων 2 ή 3 αντιστοίχως. Η Επιτροπή διαβιβάζει την κοινοποίηση στα λοιπά κράτη μέλη. Εντός έξι μηνών από την ημερομηνία λήψης της γνωστοποίησης από το κράτος μέλος, η Επιτροπή εξετάζει τα προτεινόμενα μέτρα για να βεβαιωθεί ότι συμμορφούνται με την παρούσα οδηγία και με τις λοιπές διατάξεις της κοινοτικής νομοθεσίας και ανακοινώνει την απόφαση της στα κράτη μέλη. 23 EEL 229, 30. 8. 1980, σ. 30 71 ΑΡΘΡΟ 4 Μέγιστη περιεκτικότητα σε θείο του ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΚΑΥΣΗΣ 1. 2. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να διασφαλίσουν ότι, εντός της επικράτειας τους και των υδάτων τους, δεν χρησιμοποιούνται από την 1η Ιανουαρίου 1999 πετρέλαια εσωτερικής καύσης περιλαμβανομένων και των πετρελαίων εσωτερικής καύσης ναυτιλιακής χρήσης περιεκτικότητας σε θείο ανώτερης από: 0,2% κατά βάρος. Κατά παρέκκλιση από την παράγραφο 1, η Ισπανία, όσον αφορά τις Κανάριες Νήσους, και η Ελλάδα, όσον αφορά το σύνολο ή τμήματα της επικράτειας της, έχουν το δικαίωμα να επιτρέψουν, τη χρήση στη ναυτιλία πετρελαίων εσωτερικής καύσης περιεκτικότητας σε θείο ανώτερης του 0,2% κατά βάρος. ΑΡΘΡΟ 5 Αλλαγή στην προμήθεια ΑΡΓΟΥ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ Εάν, ως αποτέλεσμα ξαφνικής αλλαγής στην προμήθεια αργού πετρελαίου ή πετρελαιοειδών, καταστεί δυσχερής για ένα κράτος μέλος η εφαρμογή των ορίων μέγιστης περιεκτικότητας σε θείο που προβλέπονται στα άρθρα 3 και 4, το εν λόγω κράτος μέλος ενημερώνει την Επιτροπή σχετικά. Η Επιτροπή μπορεί να επιτρέψει την εφαρμογή υψηλότερου ορίου εντός της επικράτειας του εν λόγω κράτους μέλους για περίοδο όχι μεγαλύτερη των έξι μηνών και κοινοποιεί την απόφαση της στο Συμβούλιο και στα κράτη μέλη. Κάθε κράτος μέλος μπορεί να φέρει προς συζήτηση ενώπιον του Συμβουλίου την ανωτέρω απόφαση εντός μηνός. Το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία, μπορεί να εκδώσει διαφορετική απόφαση εντός δύο μηνών. ΑΡΘΡΟ 6 Δειγματοληψία και ανάλυση 1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα για να ελέγχουν δειγματοληπτικά την περιεκτικότητα των χρησιμοποιούμενωνκαυσίμων σε θείο σύμφωνα με τα άρθρα 3 και 4. Η δειγματοληψία αρχίζει εντός έξι μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία άρχισε να ισχύει το σχετικό όριο μέγιστης περιεκτικότητας του καυσίμου σε θείο. Πραγματοποιείται επαρκώς συχνά και με τρόπο ώστε τα δείγματα να είναι αντιπροσωπευτικά του εξεταζόμενου καυσίμου. 2. Η χρησιμοποιούμενη μέθοδος αναφοράς για τον προσδιορισμό της περιεκτικότητας σε θείο είναι η οριζόμενη από: α) β) τη μέθοδο ISO 8754 (1992) για το βαρύ μαζούτ (heavy fuel oil) και το ντήζελ πλοίων (marine diesel oil)· τη μέθοδο ISO 4260 (1987) για το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης (gas oil). Η στατιστική ερμηνεία του ελέγχου της περιεκτικότητας σε θείο των χρησιμοποιούμενωνπετρελαίωνεσωτερικήςκαύσηςπραγματοποιείταισύμφωνα με το πρότυπο ISO 4259 (1992). 72 ΑΡΘΡΟ 7 Σύνταξη εκθέσεων και επανεξέταση 1. 2. Με βάση τα αποτελέσματα της δειγματοληψίας και της ανάλυσης οι οποίες εκτελούνται σύμφωνα με το άρθρο 6, τα κράτη μέλη, έως την 30ή Ιουνίου κάθε έτους, υποβάλλουν στην Επιτροπή σύντομη έκθεση σχετικά με την περιεκτικότητα σε θείο των υγρών καυσίμων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας και χρησιμοποιήθηκαν εντός της επικράτειας τους κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος. Με βάση, μεταξύ άλλων, τις ετήσιες εκθέσεις οι οποίες υποβάλλονται σύμφωνα με την παράγραφο 1 και τις παρατηρούμενες τάσεις της ποιότητας του ατμοσφαιρικού αέρα και της όξινης βροχής, η Επιτροπή, έως την 31η Δεκεμβρίου 2003, υποβάλλει έκθεση στο Συμβούλιο. Η Επιτροπή μπορεί, εφόσον το κρίνει σκόπιμο, να συνοδεύσει την εν λόγω έκθεση με προτάσεις αναθεώρησης της παρούσας οδηγίας και ιδίως της οριακής τιμής που θεσπίζεται για κάθε κατηγορία καυσίμου και των παρεκκλίσεων και των εξαιρέσεων που προβλέπονται βάσει του άρθρου 3 παράγραφοι 2 και 3 και του άρθρου 4 παράγραφος 2. ΑΡΘΡΟ 8 Τροποποίηση της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ Η οδηγία 93/12/ΕΟΚ τροποποιείται ως εξής: 1. 2. Στο άρθρο 1 απαλείφεται το στοιχείο α) της παραγράφου 1 και η παράγραφος 2. Στο άρθρο 2 απαλείφεται το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 2 και η παράγραφος 3. 3. Καταργούνται τα άρθρα 3 και 4. Το πρώτο εδάφιο εφαρμόζεται από 1ης Ιανουαρίου 1999. ΑΡΘΡΟ 9 Ενσωμάτωση στην εθνική νομοθεσία 1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία πριν από την 1η Ιουνίου 1998. Ενωμερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά. Τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τις διατάξεις αυτές από την 1η Ιανουαρίου 1999. Όταν τα κράτη μέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευταίες αυτές περιέχουν παραπομπή στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόμοια παραπομπή κατά την επίσημη δημοσίευση τους. Ο τρόπος της παραπομπής καθορίζεται από τα κράτη μέλη. 2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή τα κείμενα των διατάξεων εσωτερικού δικαίου, τις οποίες θεσπίζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία. 73 ΑΡΘΡΟ 10 Κυρώσεις Τα κράτη μέλη θεσπίζουν σύστημα κυρώσεων για τις περιπτώσεις παράβασης των θεσπιζόμενων δυνάμει της παρούσας οδηγίας εθνικών διατάξεων και λαμβάνουν όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν ότι οι εν λόγω κυρώσεις τυγχάνουν εφαρμογής. Οι προβλεπόμενες κυρώσεις πρέπει να έχουν αποτελεσματικό, αναλογικό και αποτρεπτικό χαρακτήρα. Τα κράτη μέλη κοινοποιούν τις σχετικές διατάξεις στην Επιτροπή πριν από την 1η Ιουνίου 1998 και κοινοποιούν κάθε επακόλουθη αλλαγή το συντομότερο δυνατόν. ΑΡΘΡΟ 11 Έναρξη ισχύος Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την 20ή ημέρα μετά τη δημοσίευση της στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. ΑΡΘΡΟ 12 Αποδέκτες Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη μέλη. Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος 74 ΔΕΛΤΙΟ ΕΚΤΙΜΗΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ Οι επιπτώσεις της πρότασης στις επιχειρήσεις με ειδική αναφορά στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (MME) ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου σχετικά με την περιεκτικότηταορισμένωνυγοών καυσίμων σε θείο και για την τροποποίηση της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ. Αριθμός αναφοράς: 1· ΛΑΜΒΑΝΟΜΕΝΗΣ ΥΠΟΨΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟΤΗΤΑΣ. ΓΙΑΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ Η ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΣΤΟ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΟ ΤΟΜΕΑ ΚΑΙ ΣΕ ΤΙ ΚΥΡΙΩΣ ΑΠΟΣΚΟΠΕΙ: Η Επιτροπή παρουσίασε προσφάτως, κατόπιν αιτήσεως του Συμβουλίου, πρόταση με αντικείμενο την κοινοτική στρατηγική για καταπολέμηση του φαινομένου της όξινης βροχής24. Στην εν λόγω στρατηγική εντοπίζεται η ανάγκη για συντονισμένες και αποδοτικές ως προς το κόστος δράσεις με στόχο τη μείωση των εκπομπών ρυπογόνων ουσιών που προκαλούν όξινη βροχή όπως το διοξείδιο του θείου, τα οξείδια του αζώτου και η αμμωνία. Με την εν λόγω στρατηγική προτάθηκαν μέτρα τα οποία πρέπει να ληφθούν σε κοινοτικό, εθνικό και τοπικό επίπεδο και να υποστηριχθούν στα διεθνή φόρουμ. Ο έλεγχος του περιεχομένου σε θείο ορισμένων υγρών καυσίμων αποτελεί συστατικό στοιχείο της ανωτέρω στρατηγικής. Η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου δεν είναι αναγκαία μόνο για την καταπολέμησητου φαινομένου της όξινης βροχής αλλά και επειδή το διοξείδιο του θείου έχει σημαντικές επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία και στο φαινόμενο της διάβρωσης των οικοδομών και των οικοδομικών υλικών. Η Κοινότητα έχει καθορίσει στόχους ποιότητας του αέρα όσον αφορά το διοξείδιο του θείου (οδηγία 80/779/ΕΟΚ) και η Επιτροπή βρίσκεται στο στάδιο της εκπόνησης προτάσεων για θέσπιση αυστηρότερων στόχων ποιότητας του αέρα. Η μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου μέσω του ελέγχου του περιεχομένου σε θείο ορισμένων υγρών καυσίμων θα αποτελέσει σημαντική συμβολή στην εφαρμογή των νέων κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με την ποιότητα του αέρα και θα αποδώσει σημαντικά οφέλη για το περιβάλλον και την ανθρώπινη υγεία. Η πρόταση δεν καλύπτει όλες τις κατηγορίες υγρών καυσίμων. Τα υφιστάμενα όρια περιεκτικότητας σε θείο των πετρελαίων εσωτερικής καύσης (gas oils) τα οποία έχουν καθορισθεί δυνάμει της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ παραμένουν σε ισχύ. Το σημαντικότερο νέο στοιχείο που εισάγει η πρόταση είναι ένα γενικό όριο περιεκτικότητας σε θείο 1% (με εκτεταμένες εξαιρέσεις) για το βαρύ μαζούτ. 24 Αναφ 75 2. ΠΟΙΟΙ ΘΙΓΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΤΑΣΗ: - Ποιος επιχειρηματικός κλάδος; Ο επιχειρηματικός κλάδος, τον οποίο αφορά η παρούσα πρόταση, είναι η βιομηχανία διύλισης από την οποία θα απαιτηθεί να παράγει βαρύ μαζούτ χαμηλότερης περιεκτικότητας σε θείο. Η πρόταση αφορά επίσης τις επιχειρήσεις εμπορίας πετρελαίου. Κυριότεροι χρήστες του βαρέος μαζούτ είναι οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής, τα διυλιστήρια και η βιομηχανία ενώ μικρότερες ποσότητες χρησιμοποιούνταιγια οικιακούς σκοπούς και για τις μεταφορές. Είναι σαφές ότι η τιμή του βαρέος μαζούτ χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο θα αυξηθεί αν και οι εκτεταμένες παρεκκλίσεις που επιτρέπει η πρόταση θα μετριάσουν το κόστος σε πολλές περιοχές. - Ποιου μεγέθους επιχειρήσεις; Οι εταιρείες διύλισης πετρελαίου είναι μεγάλες, συχνά πολυεθνικές, επιχειρήσεις. Οι εταιρείες εμπορίας πετρελαίου ενδέχεται να είναι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι εταιρείες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας είναι επίσης μεγάλες επιχειρήσεις. Οι χρήστες του βαρέος μαζούτ στη βιομηχανία και τις μεταφορές αποτελούν μείγμα μεγάλων, μεσαίων και μικρών επιχειρήσεων. - Υπάρχουν συγκεκριμένες γεωγραφικές περιοχές της Κοινότητας, όπου είναι συγκεντρωμένες οι επιχειρήσεις; Οι επιχειρήσεις που παράγουν και χρησιμοποιούν βαρύ μαζούτ είναι διεσπαρμένες σε όλη την Κοινότητα. Ωστόσο, σε πολλά κράτη μέλη, το περιεχόμενο του βαρέος μαζούτ σε θείο βρίσκεται ήδη εντός ή πλησίον του ορίου 1% που προτείνει η Επιτροπή (βλ. Πίνακα 1). Η οικονομική επίπτωση της πρότασης θα γίνει ιδιαίτερα αισθητή σε εκείνα τα κράτη μέλη όπου η περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο είναι επί του παρόντος αρκετά υψηλή και όπου η κατανάλωση αυτού του τύπου καυσίμου είναι επίσης υψηλή, για παράδειγμα στη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ιταλία, την Πορτογαλία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Ωστόσο, πολλές από τις ανωτέρω χώρες θα επωφεληθούν από την παρέκκλιση με την οποία δίνεται η δυνατότητα στα κράτη μέλη να επιτρέψουν τη χρήση βαρέος μαζούτ μεγαλύτερης περιεκτικότητας σε θείο στα τμήματα της επικράτειας τους τα οποία δεν υποφέρουν από προβλήματα ποιότητας του αέρα και τα οποία δεν συμβάλλουν σημαντικά στο πρόβλημα της όξινης βροχής. 3. Ή ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΑΞΟΥΝ ΟΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΜΜΟΡΦΩΘΟΥΝ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΗ ΟΑΗΓΙΑ: Ορισμένα διυλιστήρια θα υποχρεωθούν να αλλάξουν τις κατεργασίες διύλισης που χρησιμοποιούν, να εγκαταστήσουν νέες μονάδες κατεργασίας ή/και να προχωρήσουν σε διεργασίες μίξης προκειμένου να επιτύχουν τις αναγκαίες αλλαγές της περιεκτικότητας σε θείο. Σήμερα υπάρχουν διαθέσιμες τεχνολογικές μέθοδοι αποδεδειγμένης αξίας οι οποίες επιτρέπουν τη μείωση της περιεκτικότητας του βαρέος μαζούτ σε θείο. Τα διυλιστήρια, στρεφόμενα προς την προμήθεια αργού πετρελαίου χαμηλότερης περιεκτικότητας σε θείο, θα έχουν προχωρήσει ένα βήμα προς την απαιτούμενη μείωση της περιεκτικότητας των προϊόντωντους σε θείο. Το αργό πετρέλαιο της Βόρειας Θάλασσας γενικά παρουσιάζει χαμηλότερη περιεκτικότητα σε θείο από το αργό πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής. Όσον αφορά τους χρήστες βαρέος μαζούτ, θα υποχρεωθούν να εξασφαλίζουν ότι το βαρύ μαζούτ που χρησιμοποιούν είναι περιεκτικότητας σε θείο μικρότερης του 1%. 76 4. ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ: Στην απασχόληση, στις επενδύσεις και στην ίδρυση νέων επιχειρήσεων Στις χώρες στις οποίες η περιεκτικότητα του βαρέος μαζούτ σε θείο είναι ήδη κοντά στο όριο του 1% που προτείνει η Επιτροπή, οι οικονομικές επιπτώσεις θα είναι ελάχιστες. Ωστόσο, στις χώρες όπου θα απαιτηθεί σημαντική μείωση της περιεκτικότητας του βαρέος μαζούτ σε θείο (βλ. Πίνακα 1), οι οικονομικές συνέπειες για τον κλάδο διύλισης θα είναι σοβαρότερες. Το μέγεθος των απαιτούμενων επενδύσεων θα εξαρτηθεί σημαντικά από τον τύπο διυλιστηρίων που διαθέτει κάθε χώρα. Κατά κύριο λόγο στη Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ισπανία και στην Πορτογαλία, όπου το μεγαλύτερο μέρος της δυναμικότητας των διυλιστηρίων βασίζεται στη ρευστήκαταλυτικήπυρόλυση (τεχνολογίαελάχισταπροσαρμοζόμενηστις ανάγκες παραγωγής προϊόντων χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο), θα υπάρξει ανάγκη να πραγματοποιηθούν σημαντικές επενδύσεις. Δεδομένου ότι η ευρωπαϊκή βιομηχανία διύλισης χαρακτηρίζεται σήμερα από πλεονάζουσα δυναμικότητα και ότι τα περιθώρια χειρισμού είναι περιορισμένα, δεν αποκλείεται λόγω των προτάσεων να επισπευσθεί η αναδιάρθρωση του βιομηχανικού κλάδου με αποτέλεσμα απώλεια θέσεων εργασίας. Οι προτάσεις ωστόσο της Επιτροπής δεν θα επιφέρουν από μόνες του παρόμοιες αλλαγές- μόνον εφόσον ασκηθούν και άλλες πιέσεις στον κλάδο θα παρουσιαστεί η ανάγκη αλλαγών. Οι επενδύσεις σε νέες εγκαταστάσειςπου απαιτούνταιπροκειμένουτα διυλιστήρια να παράγουν προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο, θα οδηγήσουν σε αύξηση των εισιδημάτων των εταιρειών που κατασκευάζουν και εγκαθιστούν τις εν λόγω εγκαταστάσεις. Προφανώς θα αυξηθούν οι ευκαιρίες απασχόλησης σε αυτόν τον βιομηχανικό κλάδο. Το κόστος παραγωγής των διυλιστηρίων θα αυξηθεί αλλά την αύξηση θα επωμιστούν πιθανώς οι χρήστες του βαρέος μαζούτ. Στον Πίνακα 2, παρατίθεται το εκτιμώμενο πρόσθετο κόστος για κάθε βιομηχανικό κλάδο σε κάθε χώρα. Είναι σαφές ότι θα υπάρξουν σημαντικές διαφορές στο πρόσθετο κόστος που αντιμετωπίζουν οι βιομηχανικοί κλάδοι σε διαφορετικές περιοχές της Κοινότητας, εάν συνεχίσουν να χρησιμοποιούν βαρύ μαζούτ για θέρμανση και παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρήθηκε εντονότατη τάση αποφυγής των στερεών και υγρών καυσίμων και στροφή προς το υγραέριο. Η παρούσα πρόταση θα ενισχύσει την τάση αυτή. Στην ανταγωνιστική θέση των επιχειρήσεων Όπως εξηγήθηκε ανωτέρω, οι επιπτώσεις στον κλάδο διύλισης θα ποικίλουν σημαντικά από χώρα σε χώρα. Ενώ η ανταγωνιστικότητα ορισμένων διυλιστηρίων θα επηρεαστεί αρνητικά, άλλα, τα οποία είναι εξοπλισμένα με την κατάλληλη τεχνολογία, θα αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Συνολικά θεωρείται ότι η αρνητική επίπτωση στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας διύλισης θα είναι ελάσσονος σημασίας. Όσον αφορά τους χρήστες βαρέος μαζούτ, δεν κρίνεται ότι η ανταγωνιστικότητα τους θα επηρεαστεί σημαντικά από την πρόταση. 5. Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΕΙ ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΝΑ ΛΗΦΘΕΙ ΥΠΟΨΗ Η ΕΙΛΙΚΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΤΩΝΜΙΚΡΟΜΕΣΑΙΩΝΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ(ΜΕΙΩΜΕΝΕΣΗΑΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ. ΚΛΠ); Δεδομένου ότι οι προτάσεις θα έχουν αντίκτυπο κυρίως στη βιομηχανία διύλισης και ότι ο αντίκτυπος στους χρήστες βαρέος μαζούτ δεν θα είναι σημαντικός, δεν κρίθηκε απαραίτητο να θεσπιστούν ειδικές διατάξεις για τις MME. 6. ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΕΙΣ Κατά τη διάρκεια του 1996 και του 1997 η Επιτροπή πραγματοποίησετρεις συνεδριάσεις (στις 29 Μαΐου, 31 Οκτωβρίου και 16 Ιανουαρίου) με εκπροσώπους των κρατών μελών, του βιομηχανικού κλάδου και τους ΜΚΟ με θέμα την προτεινόμενη στρατηγική της Επιτροπής για 77 την καταπολέμηση της όξινης βροχής και τις συνδεόμενες με αυτήν νομοθετικές προτάσεις. Πραγματοποιήθηκαν επίσης διμερείς συζητήσεις με την UNICE, την EUROPIA και την EURELECTRIC. Στη συνέχεια αναφέρονται συνοπτικά οι θέσεις που υποστήριξαν οι οργανώσειςεκπροσώπησηςτης βιομηχανίας όπως διατυπώθηκαν στην τελευταίασυνεδρίασηπου πραγματοποιήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 1997 και στην ανταλλαγή επιστολών που επακολούθησε τη συνεδρίαση. Οι εκπρόσωποι της UNICE (εργοδοτική οργάνωση εκπροσώπησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας) εξέφρασαν την άποψη ότι, λαμβάνοντας υπόψη την αβεβαιότητα που εμπεριέχουν οι προγνώσεις βάσει μοντέλων όσον αφορά την όξινη βροχή και τη σημαντική πρόοδο που έχει ήδη πραγματοποιηθεί για τη μείωση των εκπομπών που προκαλούντο φαινόμενο της όξινης βροχής, είναι πρόωρο να επιδιώκεται περαιτέρω μείωση των εκπομπών, περιλαμβανομένης αυτής που περιέχεται στην παρούσα πρόταση, πριν υπάρξει σαφέστερη αποτίμηση των περιβαλλοντικών βελτιώσεων οι οποίες θα επιτευχθούν χάρη στα ήδη ληφθέντα μέτρα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι απόψεις που εξέφρασε η UNICE είναι αυμβίβαστες με το αίτημα του Συμβουλίου να υποβάλει η Επιτροπή κοινοτική στρατηγική για την καταπολέμηση της όξινης βροχής έως τις αρχές 1997. Επιπλέον, ενώ αναγνωρίζεται ότι όλες οι προγνώσεις βάσει μοντέλων εμπεριέχουν ένα βαθμό αβεβαιότητας, η Επιτροπή έχει την πεποίθηση ότι το μοντέλο RAINS στο οποίο στηρίχθηκε η στρατηγική της για την καταπολέμηση της όξινης βροχής και οι απορρέουσες από αυτήν προτάσεις αποτελεί γερό θεμέλιο για την στήριξης της πολιτικής της. Τέλος, η Επιτροπή θεωρεί ότι όταν πρόκειται για περιβαλλοντικά φαινόμενα, όπως η όξινη βροχή, τα οποία έχουν πλήρως μελετηθεί και κατανοηθεί, η αρχή της προφύλαξης που περιέχεται στις Συνθήκες αντιτίθεται στη στάση αναμονής την οποία φαίνεται να ευνοεί η UNICE. Η EURELECTRIC (οργάνωση εκπροσώπησης των ευρωπαίων προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας) εξέφρασε τον προβληματισμό της σχετικά με το εάν οι μειώσεις εκπομπών που θα απαιτηθούν ως συνέπεια της προτεινόμενης στρατηγικής της Επιτροπής για την καταπολέμηση της όξινης βροχής είναι επαρκώς σταθμισμένες. Η οργάνωση αυτή έκρινε ιδίως τις μειώσεις των εκπομπών που αφορούν το διοξείδιο του θείου ως υπερβολικά φιλόδοξες. Το συμπέρασμα της θέτει υπό αμφισβήτηση την παρούσα πρόταση η οποία έχει ως στόχο τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου. Στις επιστολές της η EURELECTRIC διατύπωσε επίσης την άποψη ότι η παρούσα πρόταση πρέπει να περιληφθεί στην μελλοντική αναθεώρηση της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ σχετικά με τις εκπομπές από μεγάλες εγκαταστάσεις καύσης. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η αξιολόγηση της EURELECTRIC είναι εσφαλμένη. Οι ολλανδικές μελέτες, τις οποίες παραθέτει η εν λόγω οργάνωση για να αποδείξει ότι οι μειώσεις εκπομπών για το διοξείδιο του θείου είναι πολύ υψηλές, είχαν ως στόχο να επιλύσουν ένα συγκεκριμένο πρόβλημα της Ολλανδίας και όχι ένα διασυνορικό πρόβλημα όλης της Κοινότητας. Όσον αφορά τη σχέση μεταξύ της παρούσας πρότασης και της οδηγίας 88/609/ΕΟΚ και των μελλοντικών αναθεωρήσεων της, η Επιτροπή θεωρεί ότι οι παρεκκλίσεις και αναφορές που περιλαμβάνονται στην παρούσα πρόταση θα εξασφαλίσουν τον απαραίτητο βαθμό συνοχής. εκπρόσωποι της EUROPIA ευρωπαϊκής (οργάνωση Οι πετρελαιοβιομηχανίας) διατύπωσαν τις επιφυλάξεις τους όσον αφορά την αξιοπιστία των μοντέλων επί των οποίων η Επιτροπή βάσισε την προτεινόμενη στρατηγική της για την καταπολέμηση της όξινης βροχής. Η ανωτέρω οργάνωση επέστησε επίσης την προσοχή στην ανάγκη να αποφευχθεί μια αποσπασματική προσέγγιση του προβλήματος της όξινης βροχής η οποία δεν θα λαμβάνει υπόψη τα συνδεόμενα με αυτό προβλήματα του ευτροφισμού και του τροποσφαιρικού όζοντος. εκπροσώπησης της Όσον αφορά την παρούσα πρόταση, η EUROPIA θεωρεί ότι το βαρύ μαζούτ που χρησιμοποιείται στα διυλιστήρια πρέπει να αποκλεισθεί από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Κατά δεύτερο λόγο, ο οργανισμός αυτός θεωρεί ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη ελευθερία στα κράτη μέλη όσον αφορά την εφαρμογή των παρεκκλίσεων που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφοι 2 και 3. Η EUROPIA επιχειρηματολόγησε ιδίως εναντίον της επιβολής ανωτάτου ορίου 2% στο περιεχόμενο σε θείο του βαρέος μαζούτ στις περιοχές που τυχαίνουν της προβλεπόμενης στο άρθρο 3 παράγραφος 2 παρέκκλισης. 78 Η θέση της Επιτροπής όσον αφορά την αξιοπιστία των μοντέλων στα οποία στηρίζει την πολιτική της έχει ήδη εξηγηθεί στο σημείο που αφορά τις παρατηρήσεις της UNICE (βλέπε ανωτέρω). Η πολιτική της Επιτροπής για την καταπολέμηση της όξινης βροχής λαμβάνει επίσης υπόψη το τροποσφαιρικό όζον και το φαινόμενο του ευτροφισμού. Η παρούσα πρόταση προβλέπει παρέκκλιση για τα καύσιμα' που προορίζονται για κατεργασία στα διυλιστήρια. Ωστόσο, τα καύσιμα που χρησιμοποιούν τα διυλιστήρια για παραγα>γή θερμότητας και ηλεκτρικής ενέργειας δημιουργούν ρυπογόνες εκπομπές όπως κάθε παραγωγική διαδικασία και δεν υπάρχει λόγος να τύχει ιδιαίτερης μεταχείρισης η βιομηχανία διύλισης σε σχέση με άλλους βιομηχανικούς τομείς. Το ζήτημα του ανωτάτου ορίου για το θείο το οποίο τίθεται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 της πρότασης αναλύεται στο σημείο 4. 1 της αιτιολογικής έκθεσης. Ο οργανισμός εκπροσώπησης της ευρωπαϊκής τσιμεντοβιομηχανίας ασχολήθηκε με το ζήτημα της παρέκκλισης που προβλέπεται στην παράγραφο 3 του άρθρου 3 της πρότασης σχετικά με το βαρύ μαζούτ και ζήτησε να διασφαλιστεί ότι η εν λόγω παρέκκλιση θα ισχύσει και για τις εγκαταστάσεις των εργοστασίων παραγωγής τσιμέντου. Η πρόταση της Επιτροπής παρέχει τις διασφαλίσεις που ζήτησαν οι εκπρόσωποι της τσιμεντοβιομηχανίας. Πίνακας 1 Στατιστικές (*) σχετικά με τη χρήση και τη μέση περιεκτικότητας σε θείο του βαρέος μαζούτ στα κράτη μέλη Συνολική ετήσια κατανάλωση το 1995 (σε χιλιοτόννους) Βέλγιο Δανία Γερμανία Ελλάδα Ισπανία Γαλλία Ιρλανδία Ιταλία Λουξεμβούργο Κάτω Χώρες Αυστρία Πορτογαλία Φινλανδία Σουηδία Ηνωμένο Βασίλειο " ~" "" ' 1976 811 7012 2677 8222 7275 1284 30586 - 1176 930 1678 1930 9028 ___^_ Μέση περιεκτικότητα σε θείο (επί τοις εκατό) 1. 0 10 12 2. 7 1-3. 5* ' 2J _Ζ0 153 - 2. 2 096 " 1. 1 03 2/18 Πληροφορίες κοινοποιηθείσες από τα κράτη μέλη τον Νοέμβριο/Δεκέμβριο 1996 Ανάλογα με τον ειδικό τύπο βαρέος μαζούτ 79 Πίνακας 2 Πρόσθετο κόστος ανά χώρα και ανά βιομηχανικό κλάδο λόγω καθιέρωσης ανωτάτου ορίου 1 % περιεκτικότητας σε θείο του βαρέος μαζούτ Χώρα/Κλάδος Διυλιστήρια και άλλες εγκατ. μετατρ. Άλλοι βιομηχανικοί κλάδοι Οικιακή χρήση Μεταφορές Βέλγιο Δανία Γερμανία Ελλάδα Ισπανία Γαλλία Ιρλανδία Ιταλία Λουξεμβούργο Κάτω Χώρες Αυστρία Πορτογαλία Φινλανδία Σουηδία Ηνωμένο Βασίλειο Άθροισμα 19. 1 Ô. 5 17. 5 5. 1 44. 0 37. 1 0. 5 11. 3 Ô. Ô 0. 0 0. 0 4. 6 Ô. Ô 0. 0 9. 2 148. 9 0. 0 Ô. Ô 25. 4 2. 3 74. 0 27. 4 16. 5 2Ô. 1 Ô. 1 0. 2 0. 0 21. 3 Ô. Ô ό. ό Ô. 4 195. 8 7. 1 0. 4 0. 1 ο. δ 18. 4 6. 4 3. 3 0. 1 Ô. Ô 0. 0 0. 0 3. 0 Ô. Ô 0. 0 S5. 3 74. 8 9. 1 Ô. Ô 0. 0 16. 2 20. 7 Ô. 0 0. 0 0. 0 ô. ô 0. 0 Ô. Ô 0. 3 Ô. Ô 0. 0 2. 5 48. 8 Εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας 2. 1 0. 4 0. 2 11. Ô 21. 0 1. 9 19. 5 68. 0 Ô. Ô 0. 2 6. 5 4. 3 0. 0 0. 0 162. 2 291. 1 Σύνολο 37. 4 1. 2 43. 3 35. 1 178. 1 72. 7 39. 9 99. 6 0. 1 0. 4 0. 5 33. 6 Ô. Ô 0. 0 217. 5 759. 4 Το εκτιμώμενοκοστος βασίζεται στην υπόθεση ότι οι εγκαταστάσειςπαραγωγής ηλεκτρικήςενέργειαςκαι οι μεγάλοι καυστήρες στη βιομηχανία και στα διυλιστήρια θα χρησιμοποιούν, όταν είναι φθηνότερο, την αποθείωση των απαερίων και όχι μαζούτ χαμηλής περιεκτικότητας σε θείο. Τα ανωτέρω στοιχεία δεν λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι η οδηγία επιτρέπει παρεκκλίσεις για τις περιοχές όπου τα πρότυπα ποιότητας του αέρα για το διοξείδιο του θείου τηρούνται και όπου οι εκπομπές δεν συμβάλλουν σημαντικά στο φαινόμενο της όξινης βροχής. 80 Πρόταση για ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη σύναψη εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας πρωτοκόλλου της Σύμβασης του 1979 για τη διασυνοριακή μεταφορά ρύπανσης σε μεγάλες αποστάσεις με θέμα την περαιτέρω μείωση των εκπομπών του θείου ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ Βάσει της απόφασης του Συμβουλίου της 9ης Ιουνίου 1994, η Κοινότητα υπέγραψε στις 14 Ιουνίου 1994 στο Όσλο το πρωτόκολλο της σύμβασης του 1979 για τη διασυνοριακή μεταφορά ρύπανσης σε μεγάλες αποστάσεις, με θέμα την περαιτέρω μείωση των εκπομπών θείου. Η Κοινότητα είναι Μέρος της Σύμβασης από το 1982. Στις 28 Σεπτεμβρίου 1984 η Κοινότητα υπέγραψε και στις 17 Ιουλίου 1986 επικύρωσε το πρωτόκολλο για τη μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση του προγράμματος συνεργασίας σχετικά με την παρακολούθηση και την αξιολόγηση της διασυνοριακής μεταφοράς αέριων ρύπων στην Ευρώπη (ΕΜΕΡ). Η Κοινότητα προσχώρησε στο πρωτόκολλο με θέμα τον έλεγχο των εκπομπών των οξειδίων του αζώτου και των διασυνοριακών ροών τους στις 17 Δεκεμβρίου 1993 και υπέγραψε το πρωτόκολλο που αφορά τον έλεγχο των εκπομπών των πτητικών οργανικών ουσιών και των διασυνοριακών ροών τους στις 2 Απριλίου 1992. Υποβάλλεται χωριστά πρόταση απόφασης του Συμβουλίου σχετικά με την έγκριση του τελευταίου πρωτοκόλλου. Στόχο του πρωτοκόλλου για την περαιτέρω μείωση των εκπομπών του θείου αποτελεί ο περιορισμός των ετήσιων εκπομπών θείου των Μερών, η καθιέρωση οριακών τιμών εκπομπής και η εξασφάλιση ότι οι αποθέσεις οξειδωμένων ενώσεων του θείου μακροπρόθεσμα δε θα υπερβούν τις κρίσιμες τιμές. Το Πέμπτο Πρόγραμμα Δράσης της Κοινότητας για το Περιβάλλον ορίζει ανάλογο μακροπρόθεσμο στόχο. Κατά συνέπεια ο στόχος του πρωτοκόλλου συμπίπτει με τους στόχους της κοινοτικής πολιτικής στον τομέα του περιβάλλοντος όπως προβλέπει το άρθρο 130Ρ της συνθήκης. Η έγκριση του πρωτοκόλλου θα συμβάλει στην επίτευξη των στόχα)ν αυτών. Στον τομέα της κοινοτικής νομοθεσίας, πολλές οδηγίες ασχολούνται ειδικά με το θέμα των εκπομπών θείου. Μεταξύ της πλέον πρόσφατης νομοθεσίας συγκαταλέγεται η οδηγία του Συμβουλίου 96/61/ΕΚ της 24ης Σεπτεμβρίου 1996 σχετικά με την ολοκληρωμένη πρόληψη και τον ολοκληρωμένο έλεγχο της ρύπανσης η οποία επίσης ισχύει για τις εκπομπές του θείου από σημαντικές ακίνητες πηγές καύσης. Η προσφάτως εγκριθείσα από την Επιτροπή στρατηγική για την οξίνιση προβλέπει ιδιαίτερα ευρύ φάσμα μέτρων με στόχο τον περιορισμό των εκπομπών θείου από διάφορες πηγές. Τα μέτρα που προβλέπονται στο πρωτόκολλο αποτελούν μέσα περιβαλλοντικής πολιτικής. Η πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου κατά συνέπεια βασίζεται στο άρθρο 130Ρ, παράγραφος 4, σε συνδυασμό με το άρθρο 228, παράγραφος 2, πρώτη πρόταση, και παράγραφος 3, πρώτη υποπαράγραφος της συνθήκης. 81 ΙΙρόταση για 97/0107 (SΥΝ) ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ σχετικά με τη σύναψη εκ μέρους της Ευρωπαϊκής Κοινότητας πρωτοκόλλου της Σύμβασης του 1979 για τη διασυνοριακή μεταφορά ρύπανσης σε μεγάλες αποστάσεις με θέμα την περαιτέρω μείωση των εκπομπών του θείου ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ, Έχοντας υπόψη: τη συνθήκη ίδρυσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και ιδίως το άρθρο 130Ρ, παράγραφος 4 σε συνδυασμό με το άρθρο 228 παράγραφος 2, πρώτη πρόταση και παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, την πρόταση της Επιτροπής25, τη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου26, Εκτιμώντας: ότι η Κοινότητα υπέγραψε στις 14 Ιουνίου 1994 στο Όσλο πρωτόκολλο της σύμβασης 1979 για την διασυνοριακή μεταφορά ρύπανσης σε μεγάλες αποστάσεις, για την περαιτέρω μείωση των εκπομπών του θείου, (εφεξής το πρωτόκολλο), ότι το πρωτόκολλο αποσκοπεί στην καθιέρωση ανώτατων ορίων εκπομπής θείου για όλα τα συμβαλλόμενα μέρη της σύμβασης, ότι τα μέτρα που προβλέπονται στο πρωτόκολλο συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων της κοινοτικής πολιτικής για το περιβάλλον, ότι η Κοινότητα και τα κράτη μέλη συνεργάζονται, στο πλαίσιο των αντιστοίχων αρμοδιοτήτων τους, με τρίτες χώρες και τους αρμόδιους διεθνείς οργανισμούς, ότι, κατά συνέπεια, η Κοινότητα θα πρέπει να εγκρίνει το εν λόγω πρωτόκολλο, ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ: Αρθρο 1 Το πρωτόκολλο της σύμβασης του 1979 για τη διασυνοριακή μεταφορά ρύπων σε μεγάλες αποστάσεις, για την περαιτέρω μείωση των εκπομπών του θείου, που υπεγράφη στις 14 Ιουνίου 1994 εγκρίνεται εξ ονόματος της Κοινότητας. Το κείμενο του εν λόγω πρωτοκόλλου επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση. 25 EEC 26 EEC 82 Αρθρο 2 Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου εξουσιοδοτείται να ορίσει πρόσωπο αρμόδιο για την κατάθεση των κυρωτικών εγγράφων στον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, σύμφωνα με το άρθρο 14 του ως άνω πρωτοκόλλου. Η απόφαση αυτή δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Αρθρο 3 Βρυξέλλες, Για το Συμβούλιο Ο Πρόεδρος 83 ISSN 0254-1483 COM(97) 88 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 14 11 15 12 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-97-101-GR-C ISBN 92-78-16946-3 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο ΖΙγ