eurovoc_concepts:
EU relations
maritime transport
third country
transport policy

text: <mmm COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 14. 03. 1997 COM(%) 707 def. 97/ 0012 (SYN) Voorstel voor een BESCHIKKING VAN DE RAAD houdende instelling van een overlegprocedure inzake de betrekkingen tussen de Lid-Staten en derde landen op het gebied van het zeevervoer en inzake de acties op dit gebied in de internationale organisaties, alsmede van een machtigingsprocedure voor overeenkomsten inzake het zeevervoer (door de Commissie ingediend) Toelichting A. Voorwoord Zoals de Gemeenschap haar extern handelen heeft ontwikkeld in de maritieme sector, is de behoefte ontstaan op verzoek van de Lid Staten om overeenkomstige doelen en regels voor zulk handelen vast te stellen. B. Onderwerp van de mededeling De huidige mededeling met de twee geannexeerde voorstellen reageren op de behoefte om ervoor te zorgen dat er een samenhangend begrip voor het extern handelen van de Gemeenschap ten aanzien van de scheepvaart, in een uitgebreid kader tot stand komt. Een kader waarin zulk handelen kan worden gegarandeerd en regels welke nodig zijn om de bestaande wetgeving aan te vullen. C. Inhoud van de mededeling en voorstellen De belangrijkst punten en conclusies van deze mededeling worden voorgesteld samenvatting in de Hoofdstuk II geeft de achtergrond en de onderliggende beweegredenen voor de ontwikkeling van het EG-initiatief aan : het belang van zeevervoer voor de EG, het fundamenteel belang van de EG in de werking van de internationale markt voor zeevervoer, de nieuwe ontwikkelingen in die mondiale markt en de positie van de EG daarbinnen, de moeilijkheden ondervonden in externe maritieme handel en de recente ontwikkeling in de scheepvaartpolitiek, zowel op nationaal als op internationaal vlak. Hoofdstuk IU geeft de doelstellingen weer die de Gemeenschap beoogt in haar externe relaties met betrekking tot zeevervoer en evalueert de verschillende middelen die zouden kunnen aangewend worden, en de acties die de Gemeenschap zou kunnen ondernemen, in navolging van deze doelstellingen. Hoofdstuk IV biedt een up-to-date overzicht van de acties door de Gemeenschap ondernomen op het vlak van de externe aspecten van zeevervoer. Het overzicht omvat de relevante wetgeving door de EG aanvaard, de huidige uitvoering van de EG- instrumenten en- politiek, de ontwikkelingen en acties in internationale organisaties en binnen het kader van internationale overeenkomsten. Hoofdstuk ^belicht eerst de huidige internationale context in dewelke externe scheepvaartrelaties ontwikkelen, teneinde de verschillende componenten van de gemeenschappelijke acties en de criteria voor de identificatie van de prioriteiten betreffende bepaalde vormen van gemeenschappelijke actie verder te evalueren. Deze slaan op relaties met derde landen of groepen van landen, acties gericht op de integratie van scheepvaartdiensten en- systemen in Europa, internationale organisaties en multi-laterale conventies, met in het bijzonder de vraag naar de deelname en vertegenwoordiging in de internationale organisaties die de economische en commerciële aspecten van zeevervoer behandelen. Hoofdstuk VI handelt over de regelingen van de activiteiten ondernomen door de Gemeenschap en door de lidstaten in hun bilaterale relaties met derde landen. Om procedures op te zetten die gevolgd moeten worden met betrekking tot de laatste twee punten, wordt een voorstel gedaan voor de nodige wettelijke instrumenten in Annex H De voorgestelde beschikking van de Raad zal Beschikking 77/587/EEC van de Raad die een consultatie procedure opzet voor relaties tussen lidstaten en derde landen in aangelegenheden van zeevervoer en voor daarmee verbonden acties in internationale organisaties vervangen. De voorgestelde beschikking van de Raad zal ook voorzien in een consultatie- en machtigingsprocedure procedure voor overeenkomsten over commerciële relaties in zeevervoer tussen lidstaten en derde landen. tt> EXTERNE BETREKKINGEN OP HET GEBIED VAN ZEEVERVOER SAMENVATTING EN TOELICHTINGEN Inhoud I. II. INLEIDING par. 1-6 EG-SCHEEPVAART EN HET BELANG VAN EXTERNE BETREKKINGEN A. B. C. D. Belang van de scheepvaart voor de EG Het fundamentele belang dat de EG heeft bij het goed functioneren van de internationale scheepvaartmarkt Recente ontwikkelingen op de wereldscheepvaartmarkt en ten aanzien van de positie van de EG Problemen bij de zeehandel met landen buiten de EG E. Recente ontwikkelingen op het gebied van het scheepvaartbeleid par. 7-10 par. 11-15 par. 16-28 par. 29-40 par. 41-44 III. COMMUNAUTAIRE DOELSTELLINGEN EN ACTIES OP INTERNATIONAAL VLAK A. B. De behoefte aan communautaire actie en de daaraan ten grondslag liggende doelstellingen Middelen die de Gemeenschap voor een dergelijke actie ter beschikking staan 1. 2. 3. Preëmptief: trachten tot overeenstemming te komen met derde landen over beleidsprincipes en een gemeenschappelijke aanpak van specifieke problemen die zich voordoen Aanpak van problemen die het gevolg zijn van door derde landen genomen restrictieve maatregelen Trachten eerlijke concurrentievoorwaarden vast te leggen 4. Gezamenlijke activiteiten par. 45-51 par. 52-56 par. 53 par. 54 par. 55 par. 56 O IV. TOT OP HEDEN DOOR DE EG ONDERNOMEN ACTIES MET BETREKKING TOT EXTERNE ASPECTEN VAN HET ZEEVERVOER A. Bestaande wetgeving, de toepassing daarvan en initiatieven om specifieke problemen op te lossen B. Ontwikkelingen tot op heden van betrekkingen tussen de EG en derde landen 1. Overeenkomsten met derde landen 2. 3. Overleg met derde landen Samenwerking en technische bijstand C. Acties in internationale organisaties & multilaterale overeenkomsten par. 57-64 par. 65-86 par. 66-68 par. 69-70 par. 71-75 par. 76-86 V. VERDERE ONTWIKKELING VAN DE EXTERNE BETREKKINGEN VAN DE EG OP HET GEBIED VAN ZEEVERVOER A. De huidige context waarbinnen de externe scheepvaartbetrekkingen zich ontwikkelen 1. 2. Internationale politieke, economische en commerciële ontwikkelingen Ontwikkeling van de rol van de EG en haar bevoegdheden op extern gebied a b Ontwikkeling van EG-bevoegdheden en omvang van de maatregelen op het gebied van externe scheepvaartbetrekkingen Onderwerpen met betrekking tot het uitoefenen van EG-bevoegdheden Bilaterale betrekkingen tussen b. 1 Lid-Staten en derde landen Vertegenwoordiging in internationale organisaties b. 2 B. Onderdelen van en prioriteiten voor communautaire actie 1. Betrekkingen met derde landen of groepen van landen a Trachten overeenstemming te bereiken met derde landen over beleidsprincipes en een IJU par. 87-107 par. 87-93 par. 94-107 par. 94-99 par. 100-107 par. 108-157 par. 111-143 par. 112-126 par 127-132 par. 133-141 b c gemeenschappelijke aanpak van kwesties betreffende het scheepvaartbeleid a. 1 Overeenkomsten met derde landen betreffende beleidsprincipes ten aanzien van de scheepvaart Overleg met derde landen Beleidsworkshops Aanpakken van problemen die voortvloeien uit maatregelen van derde landen b. 1 Opheffing van restrictieve of discriminerende maatregelen Eventuele herziening van bestaande gemeenschapswetgeving: Verordening (EEG) nr. 4058/86 van de Raad a. 2 a. 3 b. 2 Actie om eerlijke concurrentie op commerciële basis te waarborgen Bestrijding van oneerlijke c. 1 tariefpraktijken: eventuele herziening van Verordening (EEG) nr. 4057/86 van de Raad Invoering, naleving en uitvoering van internationale veiligheidsvoorschriften en -normen, o. a. door striktere havenstaatcontrole en eventueel actie tegen vlaggestaten c. 2 d Gezamenlijke acties en technische bijstand voor derde landen 2. Actie gericht op de integratie van de vervoersdiensten en -systemen in Europa 3. Internationale organisaties & multilaterale conventies a. b. Aanpassing van de overlegprocedure Uit te voeren taken op korte en middellange termijn par. 142-143 par. 144-150 par. 151-157 par. 151-153 par. 154-157 VI. REGELINGEN VOOR PROGRESSIEVE OMZETTING VAN BILATERALE REGIMES A. B. C. De belangrijkste grondbeginselen Overeenkomsten tussen de Gemeenschap en derde landen v. Bilaterale overeenkomsten tussen Lid-Staten en derde landen 1. 2. Typen bepalingen die voorkomen in bilaterale overeenkomsten tussen Lid-Staten en derde landen Overeenkomsten betreffende de levering van zeevervoersdiensten 3. Overeenkomsten met uitsluitend bepalingen die geen betrekking hebben op de levering van zeevervoersdiensten par. 158-161 par. 162 par. 163-175 par. 166-167 par. 168-172 par. 173-175 BIJLAGEN: I. II. III. IV. Tabel: Omvang van externe actie en specifieke acties alsmede voorziene voorstellen Voorstel voor een beschikking van de Raad houdende instelling van een overlegprocedure inzake de betrekkingen tussen de Lid-Staten en derde landen op het gebied van het zeevervoer en inzake de acties op dit gebied in de internationale organisaties en een machtigingsprocedure voor overeenkomsten op het gebied van het zeevervoer. Bestaande gemeenschapswetgeving en beleidsinitiatieven inzake externe aspecten van het zeevervoerbeleid en de toepassing van die wetgeving en initiatieven Ontwikkelingen tot op heden van betrekkingen tussen de EG en derde landen f EXTERNE BETREKKINGEN OP HET GEBIED VAN ZEEVERVOER' SAMENVATTING EN TOELICHTINGEN Met het oog op de belangen van de EG op het gebied van de internationale scheepvaart en 1. handel is haar externe scheepvaartbeleid van cruciaal belang. Het centrale doel van dit beleid is het op efficiënte wijze ondersteunen van de communautaire scheepvaartsector en het beschermen van de communautaire handelsbelangen door te zorgen voor vrije toegang tot de wereldmarkt en eerlijke concurrentievoorwaarden. 2. Gezien de communautaire beleidsbelangen, de bestaande omstandigheden op de internationale scheepvaartmarkt en de huidige internationale context, is de Commissie van mening dat de EG, in overeenstemming met haar nieuwe Strategie voor Markttoegang, een beleid moet nastreven dat gericht is op het verbeteren van toegang voor de Europese scheepvaartsector in markten van derde landen en op het creëren van nieuwe zakelijke mogelijkheden. Dit kan worden samengevat tot de volgende algemene doelstellingen: zowel bilateraal als multilateraal ontwikkelingen naar grotere beperkingen verder op te heffen; in internationale organisaties liberalisering te consolideren, trachten de en bestaande specifieke problemen aanpakken die zich voordoen met niet-Lid-Staten, met name wat de toegang tot de markt betreft; het (belangrijke) probleem van oneerlijke concurrentie aanpakken en het daarmee samenhangende probleem van schepen die niet aan de eisen voldoen, hetgeen vooral, doch zeker niet uitsluitend, een gevolg is van de vrije registratie van schepen. De EG dient volgens de Commissie ook gelijktijdig te streven naar realisatie van een geïntegreerd en efficiënt Europees vervoerssysteem, waarbij ook de LMOE hulp moet worden geboden bij de overstap naar de markteconomie en bij de aanpassing van hun beleid met het oog op toetreding tot de EG. Wanneer gekeken wordt naar de specifieke problemen waarmee de scheepvaartsector te maken heeft, dan kunnen ook meer specifieke of bijzondere doelstellingen geformuleerd worden voor wat betreft de toegankelijkheid van de markt en daarmee verband houdende kwesties, alsmede bedrijfsomstandigheden en samenwerking. Om voornoemde doelstellingen te realiseren, kan de EG beschikken over de volgende 3. actiemiddelen: 1. Preëmptieve initiatieven om tot overeenstemming en een gemeenschappelijke aanpak van specifieke onderwerpen te komen over beleidsprincipes overeenkomsten met derde landen multilateraal overleg en multilaterale overeenkomsten Dit bericht houdt geen verband met de betrekkingen met de IMO t. a. v. veiligheids- en technische aspecten van de scheepvaart; hiervoor wordt verwezen naar de Mededeling over "een Gemeenschappelijk beleid inzake de veiligheid op zee" (COM(93)66 van 24. 2. 1993). lt overleg met aI/. ouderlijke landen 2. Problemen aanpakken die voortvloeien uit restrictieve maatregelen van derde landen demarches overleg met betrekking tot restrictieve maatregelen of andere specifieke problemen maatregelen als reactie op restrictieve maatregelen 3. Voorwaarden vastleggen voor eerlijke concurrentie actie ondernemen tegen de voordelen die buitenlandse rederijen genieten dankzij maatregelen of steun van hun overheid actie ondernemen om ervoor te zorgen dat voorschriften en normen in acht genomen worden internationaal geldende 4. Samenwerking derde landen helpen bij het ontwikkelen van hun scheepvaartsector in een competitieve omgeving. terrein van markttoegang De Commissie is van mening dat de multilaterale onderhandelingen in het raamwerk van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) het belangrijkste instrument zou moeten zijn bij het streven om de doelstellingen op het Aangezien deze onderhandelingen eerst in het jaar 2000 worden voortgezet, zal de Commissie in de tussenliggende periode alle ter beschikking staande instrumenten, onderhandelingen en mogelijkheden benutten om genoemde doelstellingen te bereiken, in de verwachting dat zij uiteindelijk als een springplank kunnen dienen voor een overeenkomst in de WTO. Deze mededeling benadrukt daarom de verschillende instrumenten en onderhandelingen die de Gemeenschap kan gebruiken om haar belangrijkste doelstellingen op extern gebied te bewerkstelligen zolang nog geen multilaterale overeenkomst is bereikt. te bewerkstelligen. De Commissie nodigt de scheepvaartsector uit om de Commissie inlichtingen te verstrekken over de problemen die zij in derde landen ondervinden, teneinde te kunnen onderzoeken hoe deze problemen het best tegemoet kunnen worden getreden. 4. Sinds 1986, toen een viertal basisverordeningen op het gebied van zeevervoer werd aangenomen, hebben zowel de rol als de bevoegdheden van de EG sterk aan belang gewonnen. Gelet op de tot nu ondernomen acties kan vastgesteld worden dat er op dit gebied nog potentieel is voor verdere effectieve EG-acties. Tussentijdse ontwikkelingen en de huidige internationale context creëren daarvoor een gunstig klimaat. 5. De EG heeft altijd een voorkeur gehad voor een aanpak die op samenwerking gebaseerd is en die streeft naar een consensus. Het nemen van defensieve maatregelen heeft ze altijd gezien als een laatste redmiddel wanneer overleg en onderhandelingen niet tot het gewenste resultaat leiden. Alle tot nog toe ondernomen acties waren grotendeels gebaseerd op dit type aanpak en de huidige internationale situatie waarin externe betrekkingen op het gebied van de scheepvaart zich ontwikkelen, lijkt over het algemeen gunstig voor het langs deze weg verder ontwikkelen van externe betrekkingen. 6. Gelet op de doelstellingen en middelen van de EG op extern gebied voor wat het zeevervoer betreft, dienen de belangrijkste onderdelen van de externe acties van de Gemeenschap te zijn: het verder ontwikkelen van betrekkingen met derde landen en van daarmee verband houdende acties ten opzichte van derde landen, door middel van: * * * * en derde tussen landen regimes, de Gemeenschap overeenkomsten alsmede overlegprocedures die moeten leiden tot progressieve omzetting van bestaande bilaterale een en dialoogvormen met derde gemeenschappelijke aanpak te bevorderen van de beleidsthema's op het gebied van de scheepvaart; problemen aanpakken die voortvloeien uit restrictieve of discriminatoire maatregelen van derde landen; maatregelen treffen die eerlijke concurrentie op commerciële basis moeten waarborgen; samenwerking met en technische bijstand verlenen aan derde landen; landen, om het ontwikkelen van samenwerkingsinitiatieven op scheepvaartgebied als onderdeel van een algemene benadering van de vervoersdiensten en -systemen van Europa, met inbegrip van de diensten en systemen in Oost- en Midden-Europa, zodat deze zich op een zo geïntegreerd mogelijke wijze kunnen ontwikkelen; het versterken van de rol van de Gemeenschap binnen relevante internationale organisaties om de volledige ontwikkeling van het scheepvaartbeleid van de Gemeenschap weer te geven, alsmede het onderhandelen door de Gemeenschap binnen dergelijke organisaties - overeenkomstig communautaire procedures - met vooral het oog op het versterken van de positieve ontwikkelingen ten aanzien van het scheepvaartbeleid en het in toenemende mate doen opheffen van bestaande restricties. 7. Binnen het vastgestelde kader worden de omvang van geschikte externe acties op grond van de genoemde onderdelen bekeken, alsmede de bijbehorende prioriteiten. Overwogen wordt een groot aantal van dergelijke acties te ondernemen, waarbij de middelen gekozen zullen worden die het best passen bij de betreffende situatie/het betreffende onderwerp (zie tabel in bijlage I). Binnen dit kader zal speciaal aandacht worden besteed aan het zo veel mogelijk gebruiken van de middelen overleg, overeenkomsten en samenwerking, terwijl men toch elk moment gereed is om defensieve maatregelen te nemen, mocht hiertoe aanleiding ontstaan. 8. Om correct en doeltreffend te kunnen reageren op problemen binnen de internationale scheepvaartmarkt, kan het noodzakelijk zijn, zo heeft de ervaring geleerd, bestaande communautaire rechtsinstrumenten aan te passen aan de huidige omstandigheden. Met het oog hierop zal de Commissie: een herziening uitvoeren van Verordeningen (EEG) nrs. 4057/86 en 4058/86; en een vervanging voorstellen van de overlegprocedures zoals vastgelegd in Beschikking 77/587/EEG van de Raad door een nieuwe procedure (bijlage II) teneinde (i) eenheid in het optreden van de Gemeenschap en de Lid-Staten in hum betrekkingen met derde landen te verzekeren alsmede de efficiency van dit optreden te verbeteren en (ii) te verzekeren dat communautaire doelstellingen internationale organisaties worden nagestreefd. in besprekingen of onderhandelingen in 9. De door de EG verworven deskundigheid en het groeiend aantal betrekkingen met derde landen op het gebied van zeevervoer zou moeten leiden tot een progressieve omzetting van bestaande bilaterale regimes. Dit proces kan alleen geleidelijk verlopen omdat de EG diverse soorten betrekkingen ontwikkelt met afzonderlijke landen. 10. Om een uitgebreid extern zeevervoerbeleid te kunnen ontwikkelen, zal de EG voorschriften moeten opstellen betreffende de uitbreiding van bestaande zeevervoersovereenkomsten en betreffende de machtiging van Lid-Staten om bilaterale onderhandelingen te voeren. Daarom stelt de Commissie de goedkeuring voor van een overleg- en machtigingsprocedure voor overeenkomsten betreffende betrekkingen op het gebied van zeevervoer tussen Lid-Staten en derde hinden, die opgenomen is in hel voorstel voor een beschikking vnn de Rund (bijlngc II). 11. De Raad wordt verzocht: het concept te bekrachtigen van de in deze mededeling voorgestelde externe gemeenschapsbeleidsplan, waarin opgenomen zijn: doelstellingen middelen onderdelen prioriteiten; en het voorgestelde rechtsinstrument, opgenomen in bijlage II, goed te keuren. I. INLEIDING 1. Het is nu 10 jaar geleden dat de Raad een pakket van vier verordeningen goedkeurde dat de basis vormde voor een samenhangend Gemeenschapsbeleid op het gebied van het internationaal zeevervoer2. Gezien het feit dat de communautaire scheepvaartsector praktisch overal ter wereld actief is, heeft dit beleid voornamelijk betrekking op onderwerpen en problemen op extern gebied. In een rapport3 van enkele jaren geleden over de toepassing van het pakket heeft de Commissie met name ook de nadruk gelegd op verruiming van de activiteiten waarbij niet-Lid-Staten betrokken zijn of die gevolgen hebben voor dergelijke staten. Dergelijke activiteiten zijn voortdurend ontplooid en verder ontwikkeld. Sindsdien zijn er wereldwijd bijzonder belangrijke ontwikkelingen geweest op het gebied 2. van de politiek, economie en handel, die grote gevolgen hebben gehad voor de mondiale scheepvaart. Tegelijkertijd hebben ontwikkelingen binnen de EG, waaronder de voltooiing van de interne markt, gevolgen gehad voor de bevoegdheid van de EG en hebben, in combinatie met de ontwikkelingen wereldwijd, de positie van de Unie internationaal gezien verstevigd. 3. De Commissie heeft in 1995 het communautaire beleid op het gebied van zeevervoer herzien, daarbij geholpen door een kerngroep van 12 experts. Deze groep heeft in september 1995 een rapport uitgebracht. Het resultaat van dit alles is door de Commissie vastgelegd in een mededeling4. In deze mededeling worden externe activiteiten op het gebied van zeevervoer, samen met activiteiten om de mededinging te bevorderen, alsmede activiteiten met betrekking tot de veiligheid op zee, als een van de drie steunpilaren van het zeevervoerbeleid beschouwd. Voorts wordt daarin aangekondigd dat er een nieuwe mededeling zal komen waarin de externe betrekkingen op dit gebied uitgebreider aan bod komen. De Commissie deelt verder mee (mede op verzoek van de Lid-Staten) dat het nu het juiste 4. moment is om: de resultaten te inventariseren van de tot nog toe uitgevoerde activiteiten op extern gebied; een duidelijke reeks doelstellingen vast te stellen die nagestreefd moeten worden en die de coherente ontwikkeling van de externe activiteiten moeten sturen; na te denken over de beschikbare middelen en modaliteiten van dergelijke activiteiten; na te denken over prioriteiten en indien relevant deze vast te stellen; procedures en eventueel noodzakelijke praktische regelingen vast te stellen, en wel met name: regelingen voor acties door Lid-Staten; regelingen voor uitwisseling van informatie betreffende ontwikkelingen op het gebied van externe betrekkingen van de Gemeenschap en Lid-Staten met niet- Lid-Staten; regelingen voor de deelname en vertegenwoordiging van de Gemeenschap in bepaalde internationale organisaties. Zie sectie IV. A. Rapport van de Commissie t. b. v. de Raad: "Implementatie van de vier verordeningen op het gebied van zeevervoer, goedgekeurd door de Raad op 22 december 1986" (SEC(90)1594 def. van 1. 8. 1990). "Towards a New Maritime Strategy", COM(96)81 def. van 13. 3. 1996. De bevoegdheid van de Gemeenschap op dit gebied vloeit voort uit bestaande wetgeving, 5. en dan met name uit het pakket van vier verordeningen uit het jaar 1986. Deze mededeling heeft betrekking op de uitvoering van maatregelen die op grond van deze bevoegdheid zijn genomen. De hiervoor genoemde onderwerpen komen in deze mededeling aan bod. De mededeling is 6. gebaseerd op discussies die over het onderwerp gevoerd zijn in de Raad, en dan in het bijzonder tijdens de topconferentie in Edinburgh in november 1992, alsmede op discussies met hoge functionarissen in maart 1993 en januari 1994. II. A. EG-SCHEEPVAART EN HET BELANG VAN EXTERNE BETREKKINGEN Belang van de scheepvaart voor de EG 7. Voor de communautaire handel zijn betrouwbare en efficiënte zeevervoersdiensten zeer belangrijk. Van het mondiale handelsvolume komt bijna 25% uit de Gemeenschap of gaat ernaartoe. Hiervan wordt 90% per schip over zee vervoerd, en wel voor een groot deel door rederijen uit de Gemeenschap. Volgens schattingen voor het jaar 1992 werd 42% van deze goederen vervoerd met schepen die in de Gemeenschap geregistreerd staan of waarvan rederijen uit de Gemeenschap economisch eigenaar zijn. 8. De belangrijkheid van de communautaire scheepvaartsector als een economische activiteit gaat veel verder dan de buitenlandse handel van de EG. In 1994 was het zeevervoer tussen de twaalf Lid-Staten van toen goed voor maar liefst 217 miljoen ton. Het interne zeevervoer binnen de Lid-Staten was in 1993 goed voor een hoeveelheid van circa 224 miljoen ton. Het grootste deel hiervan werd vervoerd door schepen die in de Gemeenschap geregistreerd staan. 9. De communautaire scheepvaartsector is verder actief op het gebied van vervoer tussen derde landen. De omvang hiervan valt voor de Gemeenschap als geheel moeilijk te schatten, omdat er voor verschillende Lid-Staten geen cijfers beschikbaar zijn. Bovendien is bij de cijfers die wel beschikbaar zijn, niet altijd uitgegaan van dezelfde uitgangspunten. Uit enigszins gedateerd cijfermateriaal kan afgeleid worden dat ruwweg een derde van alle inkomsten van de scheepvaartsector verkregen is uit dergelijk vervoer. 10. De scheepvaartsector zorgt daarnaast voor een omvangrijke werkgelegenheid, op de schepen en aan de wal, en bij toeleveranciers of andere verwante of afhankelijke diensten en bedrijven. Ook is de communautaire scheepvaartsector de belangrijkste opdrachtgever van de binnen de Gemeenschap gevestigde scheepsbouwbedrijven. Het aantal zeelieden is - hoewel sterk afgenomen gedurende de laatste jaren (van circa 230. 000 in 1985 tot 140. 000 in 1994) - nog steeds aanzienlijk. In een aantal Lid-Staten maakt men zich echter zorgen over de toekomst van het beroep van zeeman, met name voor wat de hoger opgeleide zeelieden betreft, die tevens degenen zijn die over de noodzakelijke kennis beschikken voor een aantal onshore en aanverwante diensten. B. Het fundamentele belang dat de EG heeft bij het goed functioneren van de internationale scheepvaartmarkt Op grond van het voorafgaande wordt duidelijk waarom de wereldwijde zeevaart de 11. interesse van de Gemeenschap heeft. Zowel wat de in- en uitvoer als de eigen scheepvaartsector betreft, is de Gemeenschap absoluut voorstander van een wereldwijde scheepvaartmarkt zonder enige beperkingen. Een andere overweging is dat de communautaire scheepvaartsector gedurende een periode 12. van verscheidene jaren te kampen heeft gehad met een teruggang op de wereldmarkt, waarbij een groeiend aantal derde landen protectionistische maatregelen nam om voldoende ladingen te krijgen voor de eigen vloot, zodat ze deze konden ontwikkelen. De communautaire scheepvaartsector werd ook geconfronteerd met de lage prijzen van lijnvaartmaatschappijen die subsidies ontvingen van hun regering, waardoor zij niet zoals rederijen in de Gemeenschap afhankelijk waren van de normale marktwerking. Daarbij komt nog dat rederijen in de Gemeenschap steeds te maken hadden met de relatief 13. hoge kosten binnen de Gemeenschap, waardoor hun concurrentiepositie steeds kwetsbaarder werd. Dit alles heeft ertoe geleid dat het aantal in de Gemeenschap geregistreerde handelsschepen drastisch is afgenomen, en wel van een derde van de wereldtonnage aan het begin van de jaren tachtig tot circa 13% - inclusief de vloten van de nieuwe Lid-Staten - op l-01-'96,. Het einde lijkt overigens nog niet in zicht. 14. Met het oog op deze feiten en omstandigheden heeft de EG haar scheepvaartbeleid vastgesteld. Om het zeevervoer van en naar alle continenten alsmede de aanwezigheid van haar schepen op alle zeeën veilig te stellen, streeft de Gemeenschap naar toepassing van alle handelsprincipes en vrijheden op een open wereldscheepvaartmarkt, zonder concurrentievervalsing. Tegelijkertijd moet de Gemeenschap ervoor zorgen dat de bedrijfsomstandigheden van de 15. Europese scheepvaartsector zodanig zijn dat schepen die in de EG geregistreerd staan en die zo veel mogelijk bemand worden door zeelieden uit de Lid-Staten, concurrerend kunnen opereren. Hoe belangrijk dit is, wordt duidelijk wanneer men de sterke teruggang van de communautaire handelsvloot ziet. Verder dienen ook de werkomstandigheden van de zeelieden optimaal te zijn en dienen de scheepvaartdiensten zo min mogelijk risico's op te leveren voor de direct of indirect betrokkenen en voor het mariene milieu. C. Recente ontwikkelingen op de wereldscheepvaartmarkt en ten aanzien van de positie van de EG De ontwikkeling van de internationale zeevaart 16. Gedurende meer dan 10 jaar kampte de scheepvaartsector wereldwijd met een recessie. Aan het eind van de jaren zeventig kwam er een eind aan de gestage en sterke groei van de mondiale scheepvaartsector, die in 1945 begonnen was. In de daaropvolgende jaren kwam de industrie in een diepe crisis terecht. De vraag daalde scherp, terwijl er steeds meer nieuwe schepen te water gelaten of besteld werden. Dit leidde tot een langdurige wereldwijde overcapaciteit, die de vrachttarieven sterk onder druk zette. Lange tijd bleef deze situatie ongewijzigd. Het economisch herstel dat aan het eind van de jaren tachtig optrad, bleek niet van lange duur. De jaren 1992 en 1993 waren economisch gezien zelfs uitermate slecht, met alle gevolgen van dien voor de scheepvaartsector. Pas in 1994 kwamen de eerste tekenen van een stagnatie van de neerwaartse trend en is men voorzichtig optimistisch geworden over een economisch herstel. 17. In 1983 eindigde de aanhoudende groei van de mondiale handelsvloot, waarna tot 1988 de omvang van de vloot jaarlijks afnam. Pas in 1991 bereikte de totale brutoregistertonnage weer het niveau van 1982. De bescheiden groei die zich sinds 1991 voordoet, bedraagt 1,9%. 18. Wat de mondiale scheepvaartmarkt betreft, wordt verwacht dat de hoeveelheid over zee vervoerde goederen onder de invloed zal blijven staan van de langzame groei van de vraag naar primaire goederen, hetgeen te wijten is aan de toegenomen economische belangrijkheid van de dienstensector. Daarnaast /. uilen de samenstelling van de ladingen alsmede de groeipercentages op de internationale zcchandelsmarklen afhankelijk blijven van andere factoren, zoals verdere globalisering van produktieprocessen, veranderingen in produktietechnieken en in de organisatie, bedrijfsverplaatsingen alsmede de ontwikkeling en integratie van regionale markten. Ontwikkeling van de communautaire scheepvaart Tijdens de langdurige recessie van de mondiale scheepvaartmarkt 19. is de Europese Gemeenschap relatief zwaarder getroffen door de algemene teruggang op het gebied van scheepvaartactiviteiten dan andere belangrijke regio's in de wereld. 20. De aanzienlijke achteruitgang van de totale tonnage van de communautaire vloot, gerelateerd aan de wereldtonnage (zie paragraaf 13), is voornamelijk te wijten aan de afbrokkeling van de relatieve voordelen van het varen onder de vlag van de Gemeenschap, oneerlijke concurrentie, de steeds protectionistischer maatregelen die in de jaren zeventig en tachtig door derde landen genomen zijn, alsmede de lage kosten waarmee rederijen uit derde landen kunnen werken. De gevolgen zijn toegenomen afhankelijkheid van de diensten van rederijen in derde landen, afname van deviezeninkomsten, daling van de werkgelegenheid, verlies van invloed bij onderhandelingen over internationale handel en scheepvaart en misgelopen orders voor scheepsbouwbedrijven in de Gemeenschap. De teruggang van de vloot was ten dele ook het gevolg van de 21. toegenomen aantrekkingskracht die classificatiemaatschappijen uit niet-Lid-Staten hadden op rederijen in de Gemeenschap, waardoor steeds meer schepen onder vreemde vlag gingen varen. Momenteel geldt dit voor circa 55% van alle schepen die eigendom zijn van EG-burgers. Wanneer naar het totale aantal schepen van de 35 belangrijkste zeevarende landen gekeken wordt, dan bedraagt dit percentage 49,7. 22. Macro-economisch gezien is de situatie al even somber. Sedert 1981 zorgt het zeevervoer voor een permanent tekort op de gezamenlijke betalingsbalans van de twaalf Lid-Staten. Tussen 1978 en 1990 zijn op schepen die in de EG geregistreerd zijn, meer dan 200. 000 banen voor EG-burgers verloren gegaan. Het totale aantal banen is van 1990 tot 1992 gedaald tot 120. 000 (was circa 335. 000 in 1978). Organisatorische en technologische ontwikkelingen 23. De containerrevolutie heeft de organisatie van de mondiale lijnvaart radicaal veranderd. Nagenoeg elke lijnvaart is nu in zekere mate intermodaal, in ieder geval aan een kant van het traject. Veel rederijen bieden verladers nu een multimodale vervoersdienst aan. 24. De organisatorische en technologische veranderingen die het resultaat zijn van deze ontwikkeling, zijn aanzienlijk omdat de lijnvaartmaatschappijen de logistiek van het systeem moeten beheren en het gebruik van containers moeten beheren en optimaliseren. De behoefte aan intermodale infrastructuur heeft ook de vraag gestimuleerd naar haventerminals, havenfaciliteiten, middelen voor binnenlands vervoer, binnenlandse distributiecentra en volgsystemen. Ook het gebruik van EDP-systemen (elektronische gegevensverwerking) en EDI-systemen (elektronische gegevensuitwisseling) wordt hierdoor bevorderd. 25. Parallel aan en als deel van deze, grote investeringen eisende, ontwikkeling bestaat er een fusie- en acquisitietrend, die naar verwachting gedurende de komende jaren zal doorzetten. Deze ontwikkelingen, die zich voordoen op een markt waar vaak sprake is van overcapaciteit, hebben de 8 scheepvaartmaatschappijen er tevens toe aangezet nieuwe typen van samenwerkingsovereenkomsten aan te gaan. Uitbreiding en proliferatie van vrije registratie 26. Het uitschrijven uit de "echte" registers is een fenomeen dat zich overal ter wereld voordoet. Sinds het eind van de jaren tachtig is er een ongekende proliferatie van vrije registers geweest; het registreren van schepen onder vreemde vlag is sindsdien gestaag gestegen. De totale tonnage die in landen met een dergelijk register ingeschreven is, nam tussen 27. medio 1985 en eind 1994 toe met 107 miljoen DWT (draagvermogen in tonnen) hetgeen overeenkomt met een totale groei van 51,8%, vergeleken met een stijging van 7,3% van de totale wereldtonnage in DWT. Eind december 1994 namen de 10 belangrijkste landen5 met vrije registers 44,6% van het totale DWT van vrachtschepen van 100 brutoton en meer (met 314,1 miljoen van in totaal 704,0 miljoen DWT) voor hun rekening, vergeleken met 30,7% medio 1985. Dit percentage had nog groter kunnen zijn wanneer een aantal landen niet gedurende die periode internationale/tweede registers hadden geopend, waardoor deze trend afgeremd en in enkele gevallen zelfs omgekeerd werd. 28. Met het oog op deze ontwikkelingen is het steeds belangrijker geworden te zoeken naar wegen om dit fenomeen van vrije registratie te beheersen en te beperken, zodat veiligheidsrisico's en milieugevaren zo veel mogelijk voorkomen kunnen worden en er gelijke voorwaarden kunnen worden gecreëerd met het oog op de concurrentievervalsende voordelen die rederijen hebben verkregen door het niet in acht nemen van internationale voorschriften en normen. In veel gevallen is er zelfs sprake van een nagenoeg volledige afwezigheid van effectieve controle en toezicht van overheidswege om ervoor te zorgen dat maritieme veiligheidsmaatregelen worden genomen die consistent en doelmatig zijn. Een rederij die door onvoldoende overheidstoezicht internationaal vastgelegde normen en voorschriften inzake veiligheid en verontreiniging van het mariene milieu kan omzeilen, heeft een (mogelijkerwijs zeer aanzienlijk) kostenvoordeel ten opzichte van zijn concurrenten die wel alle relevante regels in acht nemen. D. Problemen bij de zeehandel met landen buiten de EG 29. Behalve met de problemen met betrekking tot de handels- en marktontwikkelingen wordt de scheepvaartsector van de Gemeenschap ook geconfronteerd met problemen die te wijten zijn aan het beleid dat overheden van derde landen voeren, en de maatregelen die zij nemen ten aanzien van internationale scheepvaartbetrekkingen. traditionele scheepvaartnaties gezamenlijk Hoewel de - zij het met enkele opvallende uitzonderingen - steeds een beleid van vrije handel en vrij ondernemerschap hebben nagestreefd, heeft een groot aantal overheden gedurende de laatste 20 jaar maatregelen genomen om de eigen handelsvloot te beschermen en te ontwikkelen. 30. Bij deze maatregelen gaat het dan vaak om beperkingen ten aanzien van de toegang tot de markt voor buitenlandse rederijen. In andere gevallen - soms in combinatie met deze beperkingen - hebben overheden maatregelen genomen die de eigen vloot voordelen bieden, b. v. via subsidies of belastingvoordelen. De problemen van de scheepvaartsector zijn verder ook grotendeels te wijten aan het niet of onvoldoende naleven van internationaal geldende voorschriften en normen. Dit alles Liberia, Panama, Bahama's, Cyprus, Malta, Sint Vincent, Bermuda, Marshalleilanden, Vanuatu en Antigua & Barbuda. heeft ertoe geleid dat rederijen die van deze voordelen profiteren, hun diensten tegen voorwaarden kunnen aanbieden waar rederijen die op eigen kracht en volgens de geldende voorschriften werken, niet mee kunnen concurreren. Bescherming van de eisen markt 31. De protectionistische maatregelen die overheden gebruiken om buitenlandse rederijen te weren van de markt, kunnen als volgt gecategoriseerd worden: nationale, eenzijdige voorschriften of eisen, bilaterale of - in sommige gevallen - regionale regelingen alsmede internationale overeenkomsten/conventies. 1. Nationale voorschriften of eisen Via nationale voorschriften belemmeren overheden eenzijdig de 32. tot de scheepvaartmarkt. Dit uit zich in beperkingen met betrekking tot het zaken doen, ongelijke behandeling van buitenlandse schepen in de havens en beperkingen met betrekking tot bijkomende diensten. toegang (i) Beperking van de toegang tot de scheepvaartmarkt De meest openlijke vorm van eenzijdige beperkingen zijn nationale wetten waarin een deel 33. van de nationale ladingen voorbehouden wordt aan schepen die onder de vlag van het betreffende land varen. In diverse landen bestaan er dergelijke discriminerende beperkingen die in de wet vastgelegd zijn en/of waarbij gebruik wordt gemaakt van toewijzingssystemen voor ladingen, die gekenmerkt worden door een preferentiële behandeling. Ook kunnen in invoervergunningen en kredietbrieven clausules opgenomen zijn waarin de voorkeur wordt gegeven aan een nationale verlader. Aanwijzing van een nationale verlader op grond van een bepaling dat alle of bepaalde categorieën van exportgoederen verkocht worden op basis van c. i. f. en dat importgoederen gekocht worden op basis van f. o. b. Dit geschiedt in de praktijk vaak door in de overeenkomsten met de verladers dergelijke voorwaarden op te nemen, waarbij de overheid niet openlijk hoeft te zijn betrokken. Andere administratieve bepalingen kunnen ertoe lijnvaartmaatschappijen niet of in mindere mate actief worden op de markt. leiden dat buitenlandse (ii) Beperkingen ten aanzien van het "zaken doen" 34. De toegang tot de handel wordt ook belemmerd door handelingen die gewoonlijk beschouwd worden als normale praktijken in het kader van het "zaken doen". Voorbeelden hiervan zijn: beperkingen stellen aan het leveren van deur tot deur; buitenlanders verbieden kantoren of agentschappen te openen of daaraan strenge eisen stellen; het bemoeilijken van het aanvragen van de noodzakelijke (werk)vergunningen of visa door buitenlanders; beperkingen stellen aan binnenlandse investeringen of het repatriëren van winsten; 10 het in voorschriften vastleggen dat bij voorkeur gebruik moet worden gemaakt van de diensten van nationale agentschappen, bedrijven en organisaties; het verhogen van belastingen of rechten op deze activiteiten, waardoor buitenlandse bedrijven resp. buitenlanders meer moeten afdragen dan binnenlandse bedrijven resp. ingezetenen. (iii) Ongelijke behandeling van schepen in havens 35. Ongelijke behandeling van schepen in havens kan betrekking hebben op: het gebruik van infrastructuur en bijkomende diensten, zoals: toewijzing van ligplaatsen of voorzieningen voor laden en lossen; ladingsbehandeling; opslag en warehousing; inklaring; diensten van de containerterminal; diensten van de scheepvaartdienst; leges en heffingen, afhankelijk van de vlag van het schip of de nationaliteit van de rederij. 2. Bilaterale overeenkomsten te organiseren door overeenkomsten Uitermate schadelijk voor de vrije toegang tot de markt is de tendens gebleken om de 36. vaarten op bilaterale grondslag ladingdeling (hoofdzakelijk, doch niet uitsluitend, in de lijnvaart), waardoor cross-traders uit de markt gedrukt of ernstig gehinderd worden bij het opereren op deze routes. De vaarten binnen de OESO kennen dergelijke overeenkomsten niet, maar verscheidene ontwikkelde landen (inclusief Lid-Staten) hebben dergelijke overeenkomsten gehad met ontwikkelingslanden of landen waarin de handel door de staat wordt geleid. In het laatste geval geschiedt dit vaak omdat er anders geen mogelijkheid is om toegang te krijgen tot de vaart. inzake 3. Internationale overeenkomsten/conventies Door de ontwikkelingslanden is voortdurend getracht (met name binnen UNCTAD) om de 37. commerciële aspecten van de scheepvaart te reguleren met het oog op het bevorderen en ontwikkelen van hun vloten door een voorkeursbehandeling in plaats van op basis van commerciële criteria. 38. Veel van deze pogingen zijn niet succesvol gebleken. Wat het in 1974 ondertekende Verdrag van de VN inzake een gedragscode voor lijnvaartconferences betreft, hebben deze pogingen tussen Europa en ontwikkelingslanden, met name als gevolg van de wijze waarop een aantal ontwikkelingslanden de conventie gebruikt hebben om hun nationale beperkende maatregelen te "wettigen". echter belangrijke gevolgen gehad voor de lijnvaart Werkwijzen Nationale regels en voorschriften (ongeacht of deze bedoeld zijn voor algemene toepassing 39. of specifiek voor de scheepvaart) zijn steeds van invloed op de werkwijzen van de scheepvaartbedrijven in het betreffende land en van de handelsvloot van dat land. Dergelijke regels en voorschriften hebben doorgaans niet alleen betrekking op regels betreffende de bemanning (inclusief hun nationaliteit) alsmede daarmee verband houdende voorwaarden voor subsidies en fiscale voordelen, maar ook op veiligheidsvoorschriften ten aanzien van de bemanningen en de inzake bescherming van het mariene milieu. Voor met name schepen alsmede voorschriften 11 laatstgenoemde aspecten kan inadequate uitvoering van internationaal geldende regels en normen consequenties hebben. Daardoor verschillen de werkwijzen aanzienlijk van land tot land en van register tol register, soms in zoverre zelfs dat er sprake is van concurrentievervalsing. Oneerlijke concurrentie Scheepvaartbedrijven kunnen 40. in zulke mate profiteren van de hiervoor genoemde omstandigheden (geboden door de overheid of door deze toegestaan) dat er sprake is van oneerlijke concurrentie. Een gegarandeerde vrachthoeveelheid, subsidies en lage kosten door het niet in acht nemen van veiligheids- en sociale regels zijn allemaal factoren die het voor rederijen die het niet zo nauw nemen met de regels, mogelijk maken onder de prijs aan te bieden, zodat rederijen die wel volgens de regels werken, niet van deze voordelen kunnen profiteren en dus niet kunnen concurreren. E. Recente ontwikkelingen op het gebied van het scheepvaartbeleid 41. In externe acties van de EG op het gebied van de scheepvaart zal rekening moeten worden gehouden met conflicterende economische, politieke en competitieve krachten die de internationale scheepvaart beïnvloeden. 42. De verstrekkende politieke en economische gebeurtenissen aan het eind van de jaren tachtig en het begin van de jaren 90 hebben hun stempel gedrukt op de wereldwijde ontwikkelingen op het gebied van het scheepvaartbeleid. Het tempo van politieke, economische en is sinds 1989 vermeld. Snelle sociale omschakelingen gedurende de veranderingen over de gehele wereld, met inbegrip van nieuwe politieke en economische realiteiten in zowel de ontwikkelde landen als de ontwikkelingslanden, een toegenomen besef van de ongelijkheid op milieu-, sociaal en economisch gebied, alsmede het falen van eerdere beleidsmaatregelen die tot doel hadden het concurrentievermogen van de vloten van de ontwikkelingslanden te vergroten, hebben een grote invloed gehad op de aanpak van de internationale scheepvaart door een groot aantal landen. laatste twintig jaar Het gevolg van dit alles was dat in talrijke ontwikkelingslanden ontwikkelingen hebben 43. plaatsgevonden op het gebied van het scheepvaartbeleid die hebben geleid tot een versnippering van eerdere gemeenschappelijke beleidsmaatregelen. De liberalisering op het gebied van de scheepvaart heeft terrein gewonnen in Latijns-Amerika en bepaalde delen van Azië, maar nog niet in Afrika. liberalisering. Dit kon medio 1991 De begin 1992 tijdens UNCTAD VIII 44. in Cartagena genomen besluiten, die de beleidsstrategie van UNCTAD radicaal veranderden, gaven aan dat er sprake was van een wezenlijke heroriëntatie van het scheepvaartbeleid in de ontwikkelingslanden in de richting van progressieve reeds geconstateerd worden op de herzieningsconferentie inzake de gedragscode voor de lijnvaart, toen zich een aantal belangrijke in de door de ontwikkelingslanden gehanteerde aanpak. Dit is ook veranderingen aftekende tijdens discussies over maritieme diensten binnen de context van de duidelijk gebleken onderhandelingen inzake de GATS, hoewel het tot nu toe niet mogelijk is geweest tot een bevredigende mondiale overeenstemming te komen. III. COMMUNAUTAIRE POELSTELLINGEN EN ACTIES OP INTERNATIONAAL VLAK 12 A. De behoefte aan communautaire actie en de daaraan ten grondslag liggende doelstellingen 45. Gezien het feit dat de communautaire scheepvaart wereldwijd belangen heeft, moest het beleid van de Gemeenschap op dit gebied in het bijzonder gericht zijn op thema's betreffende de zeehandel met en tussen niet-EG-landen. Het beleid was hierop inderdaad vanaf het begin gericht, maar ook onvermijdelijk was dat het interne EG-scheepvaartbeleid rekening moest houden met de internationale context. Het uitgangspunt van het beleid, te weten een vrije en eerlijke concurrentie binnen de 46. mondiale zeevaart, was het traditionele uitgangspunt dat in het algemeen door de Lid-Staten werd gerespecteerd, daar deze Lid-Staten als lid van de OESO de "Code of Liberalisation of Invisible Operations" hebben ondertekend en samen gemeenschappelijke beleidsprincipes voor de tijdens de GATS- In UNCTAD en meer scheepvaart hebben vastgesteld. onderhandelingen hebben de Gemeenschap en de Lid-Staten gepleit voor het respecteren van dit uitgangspunt. recentelijk Het is gebleken dat het voor een enkele Lid-Staat of enkele Lid-Staten tezamen moeilijk is 47. buiten het communautaire kader een actief beleid te creëren voor de aanpak van problemen die het gevolg zijn van protectionistische maatregelen van derde landen. Door de ontwikkelingen in de jaren zeventig en in versterkte mate in de jaren tachtig werd de EG gedwongen handelend op te treden. Na de goedkeuring in 1977 van Beschikking 77/587/EEG van de Raad "houdende de instelling van een overlegprocedure inzake de betrekkingen tussen Lid-Staten en derde landen op het gebied van zeevervoer en inzake acties op dit gebied in de internationale organisaties"6 en in in 1986 van het 1979 van Verordening verordeningenpakket, dat gebaseerd is op de door de Commissie ingediende voorstellen (zie Mededeling van maart 19858), de beslissende stap naar een gemeenschappelijk beleid. (EEG) nr. 954/797 vormde de goedkeuring De Mededeling bevatte een 48. scheepvaartgebied te sturen: reeks beginselen om de communautaire actie op gezien het feit dat de belangrijkste onderwerpen betrekking hebben op de handel met derde landen, dient bij acties betreffende interne EG-aangelegenheden steeds rekening te worden gehouden met de gevolgen daarvan voor de internationale concurrentiepositie van de communautaire scheepvaart; wanneer regulerende actie vereist is, en met name wanneer de concurrentiepositie van de communautaire scheepvaart in het geding is, moet de Gemeenschap proberen met zo veel mogelijk staten tot overeenstemming te komen, in plaats van eenzijdig maatregelen te nemen; de Gemeenschap dient gelijke behandeling van de rederijen uit de Gemenschap te verzekeren; de Gemeenschap dient te streven naar een niet-protectionistisch scheepvaartbeleid, dat gebaseerd is op vrije en eerlijke concurrentie, waarbij in het belang van de rederijen binnen de Gemeenschap en van de gebruikers van scheepvaartdiensten rekening dient te worden Beschikking van de Raad 77/587, PB L 239 van 17. 9. 1977. 7 PBL 121 van 17. 5. 1979. "Op weg naar een Gemeenschappelijk vervoerbeleid - vervoer over zee", COM(85)90 def. van 19. 3. 1985. Zie ook sectie IV. A. 13 gehouden met de belangen van de handelspartners van de EG, ontwikkelingslanden; de Gemeenschap dient internationale pogingen te ondersteunen om de veiligheidsnormen voor de scheepvaart te handhaven en te verbeteren; de Gemeenschap moet trachten de concurrentiepositie van de communautaire scheepvaart te verbeteren. inclusief de 49. Het pakket van 1986 werd ontworpen om de commerciële belangen van de Gemeenschap op het gebied van de internationale scheepvaart te behartigen. In dit pakket werden de basisbepalingen toegepast van het Verdrag betreffende de vrijheid tot het leveren van diensten en betreffende de concurrentievoorschriften. De Raad besloot derhalve dat deze taak voortaan onder de verantwoordelijkheid realiseren van beleidsdoelstellingen op scheepvaartgebied gemakkelijker gaat via acties op communautair niveau. van de Gemeenschap zou vallen, daar het 50. Het centrale doel van externe acties van de EG op scheepvaartgebied is het effectief dienen van de scheepvaartsector en de communautaire handelsbelangen door te zorgen voor vrije toegang tot en eerlijke concurrentievoorwaarden op de wereldmarkt, waar rederijen uit de EG hun diensten kunnen aanbieden en waar ze kunnen concurreren. De reeds in 1985 vastgestelde richtsnoeren behouden in het algemeen hun geldigheid onder de huidige omstandigheden op de internationale scheepvaartmarkt en in de actuele context waarin de externe scheepvaartbetrekkingen van de EG (die in hoofdstuk II en V. A. herzien worden) zich ontwikkelen. Wanneer rekening gehouden wordt met de communautaire beleidsbelangen, de bestaande omstandigheden op de internationale scheepvaartmarkt en de huidige internationale context, dan moet de EG daarom volgens de Commissie de volgende algemene doelstellingen nastreven: zowel bilateraal als multilateraal ontwikkelingen naar grotere beperkingen verder op te heffen; in internationale organisaties trachten de te consolideren, en bestaande liberalisering specifieke problemen aanpakken die zich voordoen met niet-Lid-Staten, met name wat de toegang tot de markt betreft; het probleem van oneerlijke concurrentie aanpakken en het daarmee samenhangende probleem van schepen die niet aan de eisen voldoen, hetgeen vooral, doch zeker niet uitsluitend, een gevolg is van de vrije registratie van schepen. De EG dient volgens de Commissie ook gelijktijdig te streven naar realisatie van een geïntegreerd en efficiënt Europees vervoerssysteem, waarbij ook de LMOE hulp moet worden geboden bij de overstap naar de markteconomie en bij de aanpassing van hun beleid met het oog op toetreding tot de EG. 51. Wanneer gekeken wordt naar de specifieke problemen waarmee de scheepvaartsector te maken heeft (zie sectie II. D), dan dienen acties van de EG op dit gebied erop gericht te zijn een aantal meer specifieke of bijzondere doelstellingen te realiseren. Ten aanzien van toegang tot de markt en aanverwante kwesties; (i) het consolideren van ontwikkelingen naar liberalisering die internationaal gezien de afgelopen scheepvaartbeleid; hebben plaatsgevonden met betrekking tot het jaren 14 (ii) (Ui) (iv) (v) meer mogelijkheden voor rederijen in de EG voor het aanbieden van diensten in de vaarten naar en tussen derde landen, met inbegrip van het aanbieden van multimodale vervoersdiensten met een zeepoot, met name door het opheffen van of reageren op maatregelen die de toegang tot de scheepvaartmarkt belemmeren, landactiviteiten alsmede maatregelen die daarmee verband houdende belemmeren; opheffing van andere unilaterale maatregelen van derde landen, die de scheepvaartactiviteiten negatief beïnvloeden, b. v. ongelijke behandeling (o. a. in fiscaal opzicht) van schepen in havens; zorgen voor gelijke behandeling door derde landen van rederijen uit de Gemeenschap, zonder discriminatie ten opzichte van hun concurrenten; een marktgericht, bevorderen van scheepvaartbeleid, waarbij ook mededingingsvoorschriften, en dan in het bijzonder met de Verordeningen (EEG) nrs. 4056/86 en 870/95. voor het rekening wordt gehouden met de internationaal klimaat De behoefte bestaat verordeningen op te heffen die concurrentievervalsing in de hand werken of een onnodige en onwettige belasting voor de betrokken bedrijven ten gunste van vormen. Dit omvat lijnvaartmaatschappijen gesloten waarin concurrentiebeperkende bepalingen opgenomen zijn. interventies van de overheid hebben die overeenkomsten Ten aanzien van werkwijzen Ten aanzien van haar betrekkingen met derde landen dient de Gemeenschap: (vi) (vii) de invoering, naleving en handhaving te bevorderen van relevante internationale normen betreffende de veiligheid van schepen en hun bemanning alsmede betreffende de bescherming van het mariene milieu; eerlijke concurrentievoorwaarden te creëren op de mondiale scheepvaartmarkt, o. a. door invoering, naleving en handhaving van internationaal geldende normen zoals onder (vi) genoemd; Rederijen uit derde landen kunnen profiteren van overheidsmaatregelen of - steun (b. v. preferentiële behandeling bij ladingtoewijzing, subsidies en het niet-handhaven van voorschriften en normen), waardoor er sprake is van concurrentievervalsing. (viii) oplossingen te zoeken voor de veiligheids- en economische problemen die verband houden met de proliferatie en uitbreiding van vrije registratie. Ten aanzien van samenwerking In verband met het nastreven van voornoemde doelstellingen dient de Gemeenschap tevens speciale aandacht te schenken aan: (ix) bevorderen van het ontwikkelingslanden en de LMOE. samenwerking met derde landen, met name 15 Wat de betrekkingen op dit gebied met ontwikkelingslanden betreft, moet de Gemeenschap rekening houden met de doelstellingen als genoemd in artikel 130 U van het Verdrag van de Europese Unie. Samenwerkingsinitiatieven en technische bijstand kunnen wederzijdse belangen dienen doordat ze problemen kunnen oplossen en het gebruik van eenzelfde beleidsaanpak bevorderen. Met name in Midden- en Oost-Europa kunnen samenwerkingsinitiatieven en technische bijstand in belangrijke mate bijdragen tot de ontwikkeling van een geïntegreerd en efficiënt Europees vervoerssysteem en tot de voorbereiding van Europese landen die wensen toe te treden tot de EU. B. Middelen die de Gemeenschap voor een dergelijke actie ter beschikking staan 52. Voor het realiseren van haar doelstellingen ten aanzien van externe betrekkingen op scheepvaartgebied staat de Gemeenschap een reeks van maatregelen ter beschikking. Het betreft hier zowel unilaterale maatregelen (op basis van de in 1986 door de Raad aangenomen verordeningen) als maatregelen op basis van (bilaterale of multilaterale) overeenkomsten en samenwerkingsinitiatieven. De acties die de Gemeenschap kan ondernemen, kunnen als volgt worden geclassificeerd: Preëmptieve actie: het streven naar overeenstemming over beleidsprincipes en een gemeenschappelijke aanpak van specifieke onderwerpen kan gebruikt worden om een situatie te creëren waarin het door derde landen nagestreefde beleid nagenoeg gelijk of onderling grotendeels verenigbaar is met betrekking tot het aanbieden van internationale scheepvaartdiensten, zodat er sprake kan zijn van vrije scheepvaartactiviteiten, en problemen tussen de Gemeenschap en derde landen zo veel mogelijk kunnen worden voorkomen. In gevallen waarin het beleid van derde landen belemmeringen opwerpt, moet de Gemeenschap in staat zijn dergelijke specifieke problemen op de juiste wijze aan te pakken, dat wil zeggen via overleg, of indien dit niet lukt, via andere maatregelen. Problemen ontstaan ook door oneerlijke concurrentie op grond van niet-commerciële voordelen die door overheden geboden worden, of doordat de overheden niet in staat zijn te garanderen dat hun schepen en/of de scheepvaartbedrijven voldoen aan de voorschriften en normen die internationaal gelden. In dergelijke gevallen dient de Gemeenschap maatregelen te overwegen om eerlijke concurrentievoorwaarden te waarborgen. te De Gemeenschap dient daarnaast de haar ter beschikking staande mogelijkheden gebruiken om haar samenwerkingsactiviteiten met derde landen in de scheepvaartsector verder te ontwikkelen. 1. Preëmptieve actie: trachten overeenstemming te bereiken over beleidsprincipes en een gemeenschappelijke aanpak van specifieke problemen die zich voordoen 53. Overeenstemming over beleidsprincipes en een gemeenschappelijke aanpak van specifieke problemen die zich voordoen, kan bereikt worden via overleg met derde landen, onderhandelingen in verband met het sluiten van overeenkomsten met derde landen of via multilateraal overleg en multilaterale overeenkomsten: 16 overeenkomsten met derde landen, met inbegrip van overeenkomsten betreffende principes voor het scheepvaartbeleid, al dan niet sectoraal of als deel van meer algemene overeenkomsten waarover door de Commissie onderhandeld is op basis van een machtiging van de Raad en die door de Raad zijn gesloten. De behoefte aan dergelijke overeenkomsten vloeit voort uit de afwezigheid van een multilaterale overeenkomst die aan de doelstellingen van de Gemeenschap tegemoet komt. In bepaalde gevallen verdienen sectorale overeenkomsten de voorkeur. De keuze tussen een sectorale overeenkomst of bepalingen die deel uitmaken van een meer algemene overeenkomst, kan niet gemaakt worden op basis van een algemene regel, maar moet per geval bepaald worden wanneer de timing van onderhandelingen over een algemene overeenkomst een dergelijke mogelijkheid biedt (zie in verband hiermee ook paragraaf 114-116 hierna); multilateraal overleg en multilaterale overeenkomsten (als in UNCTAD en de Wereldhandelsorganisatie (WTO); Een bevredigende multilaterale overeenkomst inzake maritiem transport binnen het raamwerk van de WTO, waarvoor de onderhandelingen in het jaar 2000 zullen worden hervat, zou het meest effectieve middel zijn om een zo breed mogelijke liberalisering van de sector te bewerkstelligen. Multilateraal overleg en multilaterale overeenkomsten komen aan bod in het hoofdstuk betreffende deelneming en vertegenwoordiging internationale organisaties op het gebied van zeevervoer. in overleg met derde in het kader van een bestaande overeenkomst, om beleidsopties beter te evalueren, het beleid van derde landen te beïnvloeden en tot overeenstemming te komen over een basisbeleidsaanpak. landen, al of niet 2. Aanpak van problemen die het gevolg ziin van door derde landen genomen restrictieve maatregelen De aanpak van problemen die het gevolg zijn van door derde landen genomen restrictieve 54. maatregelen, kan omvatten: demarches bij derde landen, eventueel gevolgd door overleg; landen, al of niet overleg met derde in het kader van een bestaande overeenkomst, over door deze landen genomen restrictieve maatregelen of over andere specifieke problemen die reeds vastgesteld zijn; het resultaat van dergelijke besprekingen kan, afhankelijk van de aard van de problemen, de aard van de gemaakte afspraken en de procedure volgens welke de besprekingen gevoerd zijn (overlegprocedure of een Beschikking van de Raad op basis van Verordening (EEG) nr. 4058/86), vastgelegd worden in passende documenten, met inbegrip van goedgekeurde notulen; indien het in de bedoeling ligt wettelijk bindende verplichtingen aan te gaan, dan dienen de door de Commissie gevoerde onderhandelingen gebaseerd te zijn op een machtiging van de Raad (volgens eenzelfde procedure als voor overeenkomsten met derde landen als beschreven in de vorige paragraaf, maar gewoonlijk met een beperktere werkingssfeer); 17 maatregelen als reactie op restrictieve maatregelen van derde landen met betrekking tot de toegang tot de markt, indien overleg geen succes heeft (zie Verordening (EEG) nr. 4058/86). 3. Trachten eerlijke concurrentievoorwaarden vast te leggen 55. Trachten eerlijke concurrentievoorwaarden vast te leggen, kan omvatten: maatregelen in antwoord op voordelen die buitenlandse rederijen genieten door overheidsmaatregelen of -steun: Het opheffen van maatregelen die bepaalde rederijen bevoordelen bij de vrachttoewijzing, waardoor zij in een betere positie komen als het gaat om het verkrijgen van vracht die op de vrije markt wordt aangeboden. In de strijd tegen oneerlijke concurrentie door prijsafspraken e. d. binnen de internationale lijnvaart kan Verordening (EEG) nr. 4057/86 worden ingezet. Bovendien zal de Verordening worden herzien om de mogelijkheden te evalueren voor effectievere reacties op problemen die ontstaan zijn als gevolg van oneerlijke praktijken van rederijen in derde landen. Subsidies en fiscale voordelen vallen moeilijk te regelen door middel van bilaterale afspraken. Een multilateraal te realiseren, maar binnen de G ATS wordt gewerkt aan een regeling voor het verlenen van subsidies. lijkt ook moeilijk regime in acht nemen en handhaven van de Het goedkeuren, relevante internationale normen met betrekking tot de veiligheid van schepen en de bemanning daarvan alsmede met betrekking tot de bescherming van het mariene milieu zou een positief effect hebben op het verkrijgen van gelijke concurrentievoorwaarden voor alle partijen. De Commissie zou dit niet alleen kunnen bevorderen, maar zou ook direct invloed kunnen uitoefenen op bepaalde landen, b. v. door hulp te bieden bij de uitvoering van de havenstaatcontrole (HSC) en de taken die ze als vlaggestaat hebben. maatregelen die de naleving moeten garanderen van internationaal geldende regels en normen betreffende de veiligheid van schepen en de bemanning daarvan alsmede betreffende de bescherming van het mariene milieu: Hierbij gaat het om: strikte handhaving van havenstaatcontrole in de EG en het gebied dat valt onder het MOU van Parijs; propageren van havenstaatcontrole regio's door samenwerking met geïnteresseerde derde landen en groepen van landen alsmede met de IMO; bevorderen van de internationale normen via overleg met en steun aan derde landen. invoering en handhaving van in andere relevante 18 Deze maatregelen houden verband met de Mededeling van de Commissie over "Een Gemeenschappelijk beleid inzake de veiligheid op zee"9 en duiden op de mogelijkheid actie te ondernemen op extern gebied ter ondersteuning van de veiligheids- en milieudoelstellingen, waarbij tevens te creëren door het getracht wordt gelijke concurrentievoorwaarden voordeel weg te nemen dat rederijen genieten die gebruik maken van schepen die niet aan de eisen voldoen. 4. Samenwerkingsinitiatieven 56. De Gemeenschap moet de haar ter beschikking staande middelen blijven aanwenden om de samenwerking met derde landen te bevorderen en zo de wederzijdse belangen te dienen. De Gemeenschap dient hiertoe: te stellen concurrerende diensten aan steun te verlenen aan derde landen (ontwikkelingslanden en LMOE) om hun scheepvaartsector de juiste richting te wijzen en/of hun scheepvaartbedrijven in te bieden op een vrije staat scheepvaartmarkt, alsmede institutionele hervormingen te bevorderen en zowel de beheers- en administratieve infrastructuur als de opleiding ten behoeve van de toepassing van internationale verdragen te verbeteren. Dit kan geschieden via seminars of workshops, die geregeld moeten worden in daarvoor geschikte gemeenschappelijke actieprogramma's, en via technische bijstand ter uitvoering van overeengekomen acties. Dergelijke ondersteunende acties vallen in het algemeen onder bestaande programma's of worden anderszins overeengekomen met landen die daarom vragen. De Commissie let erop dat deze doelstellingen zo veel mogelijk gerealiseerd worden. IV. A. TOT OP HEDEN DOOR DE EG ONDERNOMEN ACTIES MET BETREKKING TOT EXTERNE ASPECTEN VAN HET ZEEVERVOER Bestaande wetgeving, de toepassing daarvan en initiatieven om specifieke problemen op te lossen De voornaamste rechtsinstrumenten die de EG tot nu toe heeft aangenomen met betrekking 57. tot de scheepvaart, houden verband met belangrijke aspecten van haar externe betrekkingen op dit gebied. Beschikking 77/587/EEG van de Raad10 regelt de instelling van een overlegprocedure inzake de betrekkingen tussen Lid-Staten en derde landen op het gebied van zeevervoer en inzake acties op dit gebied in de internationale organisaties. * 10 COM(93)66 van 24. 2. 1993. PB L 239 van 17. 9. 1977. 19 Verordening (EEG) nr. 954/79 van de Raadn heeft betrekking op de bekrachtiging door de Lid- Staten van het Verdrag van de Verenigde Naties inzake een gedragscode voor lijnvaartconferences, om de concurrentievoorwaarden intact te houden voor wat betreft de lijnvaart die met dergelijke conferences werkt, en om nationale lijnvaartmaatschappijen van ontwikkelingslanden bijzondere mogelijkheden te bieden zich aan te sluiten bij dergelijke conferences en om deel te nemen aan het vervoer van vracht die onder dergelijke conference-regelingen valt. De vier door de Raad in 1986 aangenomen verordeningen12 hebben betrekking op: de toepassing van het beginsel van het vrij verrichten van diensten op het zeevervoer tussen Lid-Staten onderling en tussen Lid-Staten en derde landen; de toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag op het zeevervoer; oneerlijke tariefpraktijken in het vervoer over zee; een gecoördineerd optreden ter vrijwarig van vrije toegang tot lading in het vervoer over zee. Deze vier verordeningen vormen een samenhangend geheel waarin de basisbepalingen van het Verdrag geïntegreerd zijn en waarmee een niet-protectionistisch beleid wordt nagestreefd. Met voornoemde verordeningen wordt beoogd buitenlandse rederijen te ontmoedigen restrictieve maatregelen te nemen of op oneerlijke wijze te concurreren. Wanneer dergelijke maatregelen toch genomen zijn, of wanneer er toch sprake is van oneerlijke praktijken, dan bieden de verordeningen mogelijkheden om via overleg tot een oplossing te komen. Wordt er geen oplossing bereikt, dan zijn op grond van de verordeningen tegenmaatregelen mogelijk. 58. Behalve het gefaseerd opheffen van unilaterale beperkingen door Lid-Staten heeft de verordening die het beginsel van vrije dienstverlening aan het zeevervoer toepast, de ontwikkeling van nieuwe initiatieven voor regelingen inzake ladingdeling tussen Lid-Staten en derde landen doeltreffend afgeremd. Op grond van Verordening (EEG) nr. 4056/86 en daarmee verband houdende 59. beschikkingen van de Commissie zijn talloze gevallen aangedragen. De verordening is een effectief middel gebleken om naleving van de artikelen 85 en 86 te waarborgen. Daarnaast bewerkstelligt de verordening een doeltreffende concurrentie in de lijnvaart die de Europese Unie bedient, en garandeert ze de verladers (dat wil zeggen importeurs en exporteurs in de EG) diensten van een hoge kwaliteit tegen lage kosten. 60. De verordening die betrekking heeft op oneerlijke prijsafspraken in het zeevervoer, heeft in de praktijk positieve resultaten opgeleverd en er zijn bovendien sterke aanwijzingen dat ze het gedrag van bepaalde maatschappijen uit derde landen beïnvloed heeft, met name wat hun prijsstellingsbeleid betreft, Los van de daadwerkelijke implementatie van tegenmaatregelen in gevallen waarin overleg 61. geen uitweg bood, is de verordening die betrekking heeft op gecoördineerde acties om de vrije toegang tot de vracht veilig te stellen, een waardevol afschrikkingsmiddel gebleken. In het geval van de beperkingen die door de West- en Centraalafrikaanse landen opgelegd zijn, is ondanks dat de toepassing van de verordening is geëist, door de Gemeenschap via overleg gezocht naar een voor beide partijen acceptabele oplossing. Meer algemeen is de mogelijkheid die de verordening PB L 121 van 17. 5. 1979. Verordeningen (EEG) van de Raad nrs. 4055/86, 4056/86, 4057/86, 4058/86; PB L 378 van 31. 12. 1986. 20 biedt om tegenmaatregelen te nemen, van bijzondere waarde geweest voor de Commissie bij haar besprekingen met een aantal landen om afspraken te maken over de toegang tot de markt en over non-discriminatoire behandeling van rederijen uit de Gemeenschap. Lid-Staten en rederijen uit de Gemeenschap hebben bij de Commissie regelmatig 62. onderwerpen aangekaart die betrekking hebben op specifieke problemen die zich voordoen bij bepaalde vaarten. De Commissie behandelt in haar rapport aan de Raad inzake de implementatie van de scheepvaartverordeningen13 o. a. de maatregelen die genomen zijn in verband met problemen die zich voorgedaan hebben met Algerije, Kenya, Korea, Taiwan, Indonesië en Japan, en de besprekingen die gevoerd zijn met derde landen als Brazilië, Sri Lanka, en de Sovjetunie. Dergelijke maatregelen worden door de Commissie - in goed overleg met de Lid-Staten - nog steeds toegepast. De Commissie heeft in besprekingen met een aantal derde landen met name specifieke problemen op het gebied van zeevervoer naar voren gebracht. Het ging hierbij om Taiwan, Korea, China, Oekraïne en Japan. Deze besprekingen hebben ertoe geleid dat de bevoegde autoriteiten in die landen diverse concessies hebben gedaan. De verkregen resultaten tonen duidelijk aan dat de Gemeenschap in staat is de collectieve 63. belangen van de Lid-Staten efficiënt te behartigen en het is verder duidelijk dat de druk die de Gemeenschap op derde landen kan uitoefenen, gebruikt kan worden voor het verkrijgen van concessies die afzonderlijke Lid-Staten niet zouden kunnen afdwingen. Behalve dat de Gemeenschap een belangrijk tactisch voordeel heeft, geniet een communautaire aanpak duidelijk de voorkeur boven een aanpak door een van de Lid-Staten, omdat de Lid-Staten doorgaans niet in een positie zijn de belangen van de Gemeenschap als geheel te behartigen. Tegen deze achtergrond kan gesteld worden dat het van essentieel belang is dat er een samenhangend en uitgebreid communautair beleid wordt opgesteld op basis van duidelijk omschreven beleidsdoelstellingen, teneinde de communautaire vloot verder te ontwikkelen en interne concurrentievervalsing te voorkomen. Voor meer informatie over zaken die in deze sectie aan bod komen, wordt verwezen naar 64. bijlage III. B. Ontwikkeling tot op heden van betrekkingen tussen de EG en derde landen 65. In de jaren na 1986 heeft een groeiend aantal derde landen zijn betrekkingen met de Gemeenschap op scheepvaartgebied ontwikkeld. De Commissie heeft van haar mogelijkheden gebruik gemaakt (en zal dit ook blijven doen) om te streven naar eerlijke en vrije concurrentie op de wereldmarkt. De Commissie is van mening dat deze inspanningen een essentieel onderdeel vormen van de implementatie van het vastgestelde communautaire beleid. De betrekkingen tussen de EG en derde landen zijn tot stand gebracht door (i) overeenkomsten, (ii) besprekingen en (iii) diverse vormen van samenwerking, waaronder technische bijstand. (1) Overeenkomsten met derde landen Ofschoon de Commissie tot nog toe geen sectorale zeevervoersovereenkomst gesloten heeft 66. met een derde land, bevat een aantal algemene overeenkomsten tussen de EG en derde landen (of groepen van derde landen) materiële bepalingen met betrekking tot de scheepvaart. Andere overeenkomsten, waarin weliswaar geen materiële bepalingen met betrekking tot de scheepvaart SEC(90)1594 def. van 1. 8. 1990. 21 opgenomen zijn, bevatten regelingen op het gebied van samenwerking of technische bijstand alsmede regelingen voor eventueel te voeren besprekingen. 67. Tot de eerste categorie behoren de Overeenkomst van Lomé, de Europa-overeenkomsten, de partnerschaps- en samenwerkingovereenkomsten met de landen van de voormalige Sovjetunie en de EER-overeenkomst14. Associatieovereenkomsten zijn of zullen worden gesloten met het merendeel van de derde landen rond de Middellandse Zee. Deze overeenkomsten bevatten regelingen met betrekking tot in een vroeg stadium te voeren besprekingen over liberalisering van het zeevervoer volgens soortgelijke werkmethoden als bij de recente overeenkomsten met de landen van Midden- en Oost-Europa. In de der tijd loop heeft de Gemeenschap 68. economische-samenwerkingsovereenkomsten gesloten met een groot aantal derde landen. Vervoer is bij de economische samenwerking doorgaans een belangrijk aspect en is daarom de basis geweest voor overleg en samenwerking met een aantal van die landen. Bij verscheidene overeenkomsten is zeevervoer onderwerp geweest van een briefwisseling waarin de partijen afspreken elk onderwerp te bespreken dat betrekking heeft op zeevervoer, om een oplossing te vinden voor problemen die zich kunnen voordoen. Deze brieven zijn als bijlage bij de overeenkomst gevoegd. In diverse gevallen hebben in de Gemengde Commissies discussies plaatsgevonden, die tot positieve resultaten hebben geleid. handelsovereenkomsten en Tijdens meer recentelijk gevoerde onderhandelingen met Korea en Zuid-Afrika over dergelijke overeenkomsten en met Mexico over een nieuwe partnerschapsovereenkomst heeft de te nemen. De Gemeenschap voorgesteld materiële bepalingen over de scheepvaart op onderhandelingen met Korea zijn afgesloten en de overeenkomst is onlangs ondertekend. (2) Overleg met derde landen De Commissie voert reeds enige tijd overleg met belangrijke partners op het gebied van de 69. scheepvaart. Dit overleg is geïntensiveerd naar aanleiding van de ontwikkeling van het communautaire scheepvaartbeleid en activiteiten met betrekking tot de internationale scheepvaart. Het gaat hierbij om verscheidene EVA-staten (Finland15, Zweden6, Noorwegen en Zwitserland), de Verenigde Staten, in het kader van de "Raadgevende groep op het gebied van de scheepvaart", de Republiek Korea, Japan en - tot 1991 - de Sovjetunie. Dit type overleg heeft tot doel informatie en standpunten uit te wisselen over ontwikkelingen en beleidsthema's die voor beide partijen van belang zijn, alsmede oplossingen te zoeken voor problemen die zich voordoen. 16 70. Overleg met andere landen heeft - voor zover nodig - tot nu toe steeds ad hoc plaatsgevonden. Daarbij wordt gebruik gemaakt van mogelijkheden die geboden worden in het kader van bestaande overeenkomsten of bij minder formele gelegenheden, inclusief workshops die georganiseerd worden met vertegenwoordigers van derde landen of groepen van landen. Zie bijlage V voor meer bijzonderheden ten aanzien van o. a. de inhoud van de overeenkomsten inzake zeevervoer. Vóór de toetreding tot de EG. Voor wat de ontwikkelde landen betreft, heeft de Commissie voor zeevervoer van de OESO ook traditioneel gediend als forum voor onderling multilateraal contact t. a. v. scheepvaartzaken; de Commissie neemt regelmatig deel aan de vergaderingen van deze commissie (zie paragraaf 83). 22 (3) Samenwerking en technische bijstand 71. De Commissie heeft met derde landen of groepen van landen verscheidene seminars, conferenties en workshops met betrekking tot de scheepvaart georganiseerd. Hierdoor werd constructief overleg op hoog niveau mogelijk over bestaande problemen en de behoefte aan technische bijstand bij het liberaliseren van de sector, het vergemakkelijken van vervoersoperaties en het bevorderen van de naleving van internationaal geldende normen en voorschriften. Een aantal van deze conferenties en workshops hebben geresulteerd in gezamenlijke actieprogramma's die nu een vervolg krijgen, en/of specifieke projecten voor technische bijstand17. 72. Technische bijstand vormt een belangrijk middel om het functioneren van de scheepvaartmarkt te verbeteren en deze te liberaliseren door betere operationele voorwaarden te creëren voor de lijnvaartmaatschappijen. Hiermee wordt het tweeledige doel van het ontwikkelings- en het scheepvaartbeleid gediend. Behalve talrijke projecten in het kader van het PHARE- en het TACIS-programma zijn ook acties uitgevoerd met betrekking tot onder andere India, de landen van de Maghreb, de landen van West- en Centraal-Afrika alsmede de ASEAN-landen. De Commissie 73. is verder samenwerkingsverbanden aangegaan met een aantal internationale organisaties en instellingen, zoals UNCTAD, de Wereldbank, de World Maritime University en de International Maritime Law Institute. Met deze laatste twee wordt samengewerkt op het gebied van onderzoeksprogramma's en fellowships voor scheepvaartautoriteiten uit ontwikkelingslanden. Ervaring met samenwerkingsverbanden en het leveren van technische bijstand zoals 74. hiervoor genoemd, kan in het algemeen als positief en veelbelovend worden beoordeeld voor wat het realiseren van de doelstellingen van dergelijke acties betreft ten aanzien van de betrokken derde landen alsmede de Gemeenschap. De Commissie wil dergelijke activiteiten voortzetten als een integraal onderdeel van haar externe betrekkingen op het gebied van zeevervoer. Een gedetailleerdere beoordeling van de in dit hoofdstuk behandelde ontwikkelingen is 75. opgenomen in bijlage IV. C. Acties in internationale organisaties & multilaterale overeenkomsten 76. De Commissie neemt systematisch deel aan het werk van internationale organisaties die zich bezighouden met zeevervoer, en aan de onderhandelingen over internationale conventies betreffende de internationale scheepvaart. Enkele belangrijke voorbeelden: de Uruguay-ronde voor een Algemene Overeenkomst inzake de handel in diensten (GATS) en de voortzetting van deze onderhandelingen over zeevervoer in de Onderhandel ingsgroep voor zeevervoersdiensten in de Wereldhandelsorganisatie; UNCTAD, alsmede VN-conferenties en onderhandelingen die georganiseerd worden onder auspiciën van UNCTAD; de Commissie voor zeevervoer (MTC) van de OESO; de Raadgevende groep op het gebied van de scheepvaart (CSG); de Arbeidsorganisatie (IAO). Internationale Maritieme Organisatie Internationale (NGMTS) en de (1MO) Zie tevens sectie V. B. 2. 23 77. De onderhandelingen tijdens de Uruguay-ronde zijn geleid door de Commissie, waarvoor zij speciale afspraken heeft gemaakt met de Raad om als EG een uniform standpunt in te kunnen nemen. De thans plaatsvindende onderhandelingen over bepaalde diensten worden door de Commissie gevoerd overeenkomstig de "Gedragscode zoals overeengekomen door de Raad, de Lid-Staten en de Commissie inzake de onderhandelingen over diensten na afloop van de Uruguay- ronde", die door de Raad in mei 1994 is goedgekeurd, evenals de onderhandelingen inzake zeevervoersdiensten. 78. De in Beschikking 77/587/EEG opgenomen overlegprocedure wordt sedert de invoering in 1977 gebruikt als basis voor het harmoniseren van het standpunt dat ingenomen is in andere internationale organisaties belangrijke onderhandelingen zijn door de Raad gemeenschappelijke doelstellingen geformuleerd of richtlijnen gegeven aan de Commissie voor deelname en vertegenwoordiging van de EG, die gebaseerd zijn op de aanbevelingen die door de Commissie zijn gedaan (zie paragraaf 82 hierna). conferenties. Bij internationale en op andere In UNCTAD is de EG met name aanwezig geweest op de vergaderingen van de 79. Conferentie en die van de Scheepvaartcommissie, en wel tot de opheffing van deze laatste in 1992. Vanaf 1992 is de EG aanwezig op vergaderingen van het nieuw opgerichte Permanent Comité voor diensten: scheepvaart. 80. De Commissie heeft voor zover nodig standpunten gecoördineerd met betrekking tot onderwerpen die op deze vergaderingen besproken zijn, en resoluties die daar aangenomen zijn. Tot 1992 gebeurde dit regelmatig binnen het coördinatiekader van de B-Groep. De Commissie heeft de Gemeenschap ook vertegenwoordigd met betrekking tot zaken die van speciaal belang voor de EG waren en waarover de B-Groep als geheel geen standpunt had ingenomen of waarbij ze geen belang had. Het vertegenwoordigen van de EG op deze bijeenkomsten en het deelnemen aan haar werk ging gepaard met aanzienlijke problemen, hetgeen voor een deel te wijten was aan het feit dat de Gemeenschap de status van waarnemer had en geen volwaardige deelnemer was. De belangrijkste reden was echter dat de Lid-Staten aarzelden de consequenties van een dergelijke rol te accepteren en dus hun eigen onafhankelijke stem op te geven. Na UNCTAD VIII (Cartagena, 1992) en het breken met de traditie dat de OESO-landen 81. een gecoördineerd standpunt innemen, spreekt de Gemeenschap op zittingen van het Permanent Comité steeds met één stem en wordt ze door de Voorzitter en de Commissie gezamenlijk vertegenwoordigd. Dit heeft in de praktijk een belangrijke verschuiving teweeggebracht, zoals op de drie opeenvolgende zittingen van het Permanent Comité sedert november 1992 duidelijk is gebleken, aangezien de Lid-Staten hebben ingezien hoe belangrijk gemeenschappelijke vertegenwoordiging en acties zijn en wat de grote risico's zijn wanneer elk van hen zijn eigen mening zou verkondigen. Tegelijkertijd is dit een fragiele praktische regeling; de kwestie met betrekking tot een overeengekomen en bindende discipline, die nodig is in het licht van de eis van het Hof om uniforme vertegenwoordiging, blijft open. 82. In het VN-kader heeft de Commissie behalve aan het werk van UNCTAD (zie hiervoor) ook gedurende de afgelopen jaren deelgenomen aan onderhandelingen die georganiseerd zijn onder auspiciën van UNCTAD en die betrekking hebben op internationale conventies, en dan met name: de Conventie inzake registratievoorwaarden voor schepen (van 1983 - 1986): behalve het coördineren van standpunten, zoals vereist, binnen de B-Groep, moest de EG onderhandelen over specifieke EG-bepalingen die nodig zijn 24 om de compatibiliteit van de Conventie met relevante verdragsbepalingen te waarborgen;18 de Eerste herzieningsconferentie inzake de gedragscode voor lijnvaartconferences (oktober/november 1989 en juni 1991): onderhandeling namens de EG op basis van door de Raad goedgekeurde richtlijnen. 19 In de OESO neemt de Commissie geregeld deel aan de besprekingen van de Commissie 83. voor zeevervoer (MTC) en de daaraan ondergeschikte lichamen. De Commissie tracht ervoor te zorgen dat de standpunten van de Lid-Staten ten aanzien van zaken die verband houden met het Gemeenschappelijk beleid, daarmee in overeenstemming zijn. Waar nodig vertegenwoordigt de Commissie het standpunt van de EG. Tevens vertegenwoordigt ze haar standpunt met betrekking tot zaken die onder haar bevoegdheid vallen en zaken waarvoor ze - gebruik makend van haar initiatiefrecht - aanbevelingen of wetsvoorstellen doet. De aard van de besprekingen, die gewoonlijk plaatsvinden in de Commissie voor 84. zeevervoer, vereist doorgaans geen coördinatie van de standpunten van de Lid-Staten. Wanneer dit wel nodig wordt, dan geschiedt dit ter plaatse of in de Raadswerkgroep Vervoer. Een onbevredigend aspect van het OESO-kader houdt verband met de implicaties van de status van de Commissie in vergaderingen met groepen van landen die niet tot de OESO behoren. 85. Het informele kader van de Raadgevende groep op het gebied van de scheepvaart (CSG) is van oudsher zodanig dat de Commissie ongehinderd haar rol kan spelen in de dialoog tussen de CSG en de Verenigde Staten. 86. Het coördineren van standpunten in de IMO en de IAO wordt steeds belangrijker met het oog op de ontwikkeling van het communautaire beleid ten aanzien van zaken die binnen het werkgebied van deze organisaties vallen. De modaliteiten van een dergelijke coördinatie zijn het onderwerp geweest van discussies binnen de vervoerswerkgroep van de Raad. Om praktische redenen zullen ze in deze mededeling niet nader toegelicht worden. Het werkterrein van deze organisaties valt bovendien niet binnen de werkingssfeer van deze mededeling. V. VERDERE ONTWIKKELING VAN DE EXTERNE BETREKKINGEN VAN DE EG OP HET GEBIED VAN ZEEVERVOER A. 1. De huidige context waarbinnen de externe scheepvaartbetrekkingen zich ontwikkelen Internationale politieke, economische en commerciële ontwikkelingen COM(85)388 def. van 5. 7. 1985. Mededeling van de Commissie t. a. v. een aanbeveling en voorstel voor een Beschikking van de Raad waarin de Commissie gemachtigd wordt deel te nemen namens de Gemeenschap aan de herzieningsconferentie betreffende het Verdrag van de Verenigde Naties inzake een gedragscode voor t. a. v. gemeenschappelijke acties met betrekking hiertoe, SEC(87)2063 def. van 17. 12. 1987; en aan het voorbereidende werk daarvoor alsmede lijnvaartconferences Beschikking van de Raad van 7. 12. 1988, doe. 6529/88 - MAR 17, 6. 6. 1988. 25 De huidige context waarbinnen EG-acties plaatsvinden, wijkt 87. aanzienlijk af van de context zoals die slechts enkele jaren geleden was. in diverse opzichten toegang De laatste jaren is er wereldwijd een duidelijke heroriëntering naar liberalisering geweest, die ook gevolgen moest hebben voor het scheepvaartbeleid. In diverse Aziatische en landen werd bijgevolg vooruitgang geboekt ten aanzien van het Latijnsamerikaanse opheffen van maatregelen die de tot de scheepvaartmarkt belemmeren. Tegelijkertijd vond er een soortgelijke heroriëntering plaats in internationale organisaties, b. v. de progressieve heroriëntering van UNCTAD, zoals begin 1992 gesignaleerd door UNCTAD VIII. Deze trend wordt bevestigd door de recente afsluiting van de Uruguay- ronde en de ondertekening van de GATS, ofschoon de onderhandelingen over zeevervoer helaas niet met succes konden worden afgesloten. Deze heroriëntering werd in diverse landen tegengewerkt door scheepvaartmaatschappijen die in het verleden beschermd werden. Hierdoor werd het moeilijk tot wettelijk bindende afspraken te komen die de veranderingen onomkeerbaar moesten maken. Tegelijkertijd zijn er tendensen naar uni lateral isme waarneembaar, hetgeen ten koste gaat van de multilaterale aanpak bij het zoeken naar oplossingen voor internationale problemen. Deze tendens bestaat vooral in de Verenigde Staten, hetgeen blijkt uit de houding van de VS ten aanzien van de onderhandelingen over zeevervoer in de Wereldhandelsorganisatie en uit het feit dat sinds kort de export van olie uit Alaska voorbehouden is aan schepen onder Amerikaanse vlag. Dit vormt een bron van groeiende bezorgdheid. Er zijn aanzienlijke verschuivingen geweest wat de relatieve belangrijkheid betreft van diverse vaarten. Vanwege het belang voor de rest van de wereld is de groei van de Aziatische vaarten, inclusief de intra-aziatische, daarbij wel het meest opvallend. De uitbreiding van multimodaal vervoer en de ontwikkeling van logistieke behoeften gaan gepaard met commerciële ontwikkelingen met betrekking tot wereldwijd opererende verladers en veranderingen in de samen werkingspatronen. Er is sprake geweest van verdere internationalisatie van de scheepvaartactiviteiten, waarbij het steeds vaker tot een scheiding tussen management en eigendom is gekomen en waarbij gebruik wordt gemaakt van schepen onder buitenlandse vlag, buitenlandse bemanningen en regelingen voor het huren van containerruimte". 88. Dichter bij huis is er een volledig nieuwe situatie ontstaan doordat het politieke en het economische klimaat radicaal gewijzigd zijn als gevolg van het verdwijnen van het door de staat geregelde vaartensysteem. De confrontatie van vroeger heeft plaats gemaakt voor samenwerkings- en hulpprogramma's, associatie- of partnerschapsovereenkomsten en de mogelijke toetreding tot de Unie van een aantal landen uit Midden- en Oost-Europa in de nabije toekomst. De dreiging die vroeger uitging van de scheepvaartmaatschappijen uit landen met een geleide economie is dus, wat de LMOE en de voormalige Sovjetunie betreft, verdwenen. 89. Wat de EG betreft, kan vastgesteld worden dat haar rol op het gebied van internationale economische betrekkingen na de voltooiing van de interne markt, het sluiten van het Verdrag van Maastricht, de uitbreiding van de EG en de ontwikkeling van nauwere en verder gaande contacten met een groot aantal landen (met name de LMOE, de G. O. S. en de landen rond de Middellandse Zee) aan belangrijkheid gewonnen heeft. 90. Effectieve acties op het gebied van zeevervoer met het oog op de doelstellingen van de Gemeenschap (zie hoofdstuk III) moeten nu verder worden ontwikkeld om profijt te kunnen 26 hebben van de gewijzigde positie van de Gemeenschap. De concurrentiepositie van de Gemeenschap zou in feite verbeterd kunnen worden wanneer de Gemeenschap ten aanzien van derde landen en in internationale organisaties haar gewijzigde positie volledig zou uitbuiten en met één stem zou spreken. 91. Behalve de juridische overwegingen (zie 2. a hierna) zijn ook de commerciële voordelen die een gemeenschappelijk extern beleid op scheepvaartgebied biedt, aanzienlijk. Bij onderhandelingen heeft de stem van de Gemeenschap in haar hoedanigheid als vertegenwoordiger van de 15 Lid-Staten beduidend meer gewicht dan die van de Lid-Staten afzonderlijk. De resultaten die de Commissie tot nog toe in besprekingen met de voor zeevervoer verantwoordelijke autoriteiten in een aantal landen heeft behaald, hebben aangetoond dat de Gemeenschap, sprekend voor alle Lid-Staten, meer kan bereiken dat alle Lid-Staten afzonderlijk. 92. Met het oog op de bevoegdheid van de Gemeenschap (zoals vastgelegd in het recente advies nr. 1/94 van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen) om zcevcrvoersovereen kom sten te sluiten met derde landen, rust op de Gemeenschap de verplichting een extern zeevervoerbeleid op te stellen. Alle acties vis-à-vis derde landen op het gebied van commerciële zeevervoersaangelegenheden moeten daarom onder toezicht van de Gemeenschap vallen, teneinde ervoor te zorgen dat de externe relaties van de Gemeenschap consistent en transparant blijven. Kort gezegd betekent dit dat het in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de Gemeenschap is de taak van onderhandelaar met derde landen op zich te nemen. 93. Dit betekent echter niet dat de Commissie direct alle verantwoordelijkheden moet nemen die verbonden zijn aan de bevoegdheid van de Gemeenschap scheepvaartovereenkomsten te sluiten met derde landen. De Commissie is het huidige stadium van plan zich te concentreren op prioriteitsgevallen die vastgesteld zijn op basis van de criteria die aan bod zijn gekomen in hoofdstuk V. B. l. a. 2. a. Ontwikkeling van de rol van de EG en haar bevoegdheden op extern gebied Ontwikkeling van EG-bevoegdheden en omvang van de maatregelen op het gebied van externe scheepvaartbetrekkingen De ontwikkeling van de bevoegdheid van de Gemeenschap op extern gebied werd door de inzake "De ontwikkeling van het communautaire 94. Commissie beschreven vervoerbeleid", dat in december 1992 gepubliceerd werd. in het Witboek 95. Sedertdien heeft het Hof van Justitie uitspraak gedaan (in advies-nr. 1/94) over het slepende conflict met betrekking tot de externe bevoegdheid voor de handel in diensten en - in dit verband - voor vervoer. Ten aanzien van het zeevervoer luidde de belangrijkste conclusie dat artikel 84, lid 2, van het Verdrag de wettelijke basis vormt voor acties op gebieden waarvoor uitsluitend de Gemeenschap bevoegd is. Het advies bevatte ook een aantal overwegingen met betrekking tot de afbakening van de gebieden waarvoor uitsluitend de Gemeenschap bevoegd is. 96. De Gemeenschap was toen al begonnen haar externe bevoegdheid op scheepvaartgebied op basis van artikel 84, lid 2, van het Verdrag te gebruiken. In Zaak 22/70 stelde het Hof van Justitie vast dat gezien het feit dat de Gemeenschap interne regels en voorschriften ontwikkelt, zij automatisch ook gerechtigd is onderhandelingen te voeren over externe aangelegenheden die van invloed kunnen zijn op de communautaire regels en voorschriften (ERTA-doctrine20). Enkele jaren 20 Commissie v. Raad, casus 22/70 [1971] JURISPR. 263. 27 later vormde Zaak 1/76 van het Hof een belangrijke stap in de richting van een definitie van de externe bevoegdheden van de Gemeenschap, omdat hierin vastgesteld werd dat indien de Gemeenschap een interne bevoegdheid heeft om een specifieke doelstelling te verwezenlijken, zij impliciet ook de exclusieve externe bevoegdheid bezit, voor zover een en ander noodzakelijk is, om die doelstelling te realiseren21. Het advies van het Hof (nr. 1/94) deed op geen enkele wijze afbreuk aan de grondgedachte van deze twee uitspraken. Bijgevolg geeft de door de Raad goedgekeurde wetgeving de Gemeenschap de exclusieve bevoegdheid, conform de ERTA-doctrine, te sluiten die betrekking hebben op het aanbieden van om met name overeenkomsten zeevervoersdiensten op basis van Verordening (EEG) nr. 4055/86. 97. Opgemerkt dient te worden dat niet alle zaken die in scheepvaartovereenkomsten met een derde land geregeld worden, steeds onder de bevoegdheid van de Gemeenschap vallen. Dit soort overeenkomsten kunnen daarom nog altijd door de afzonderlijke Lid-Staten worden gesloten. Zelfs wanneer een zaak onder de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap valt, dan nog kunnen de Lid-Staten - zij het alleen in bepaalde gevallen - door de Raad gemachtigd worden tot het voeren van bilateraal overleg. Het Hof van Justitie heeft in een aantal uitspraken grondbeginselen vastgelegd voor een dergelijke procedure. 22 98. Gelet op de hiervoor in V. A. l genoemde argumenten en gekoppeld aan het feit dat een aantal belangrijke zaken onder de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap valt, is er echter zeker iets voor te zeggen om er op communautair niveau naar te streven overeenkomsten te sluiten die alle internationale scheepvaartbetrekkingen omvatten, eventueel op basis van een bevoegdheid die gedeeld wordt door de Gemeenschap en de Lid-Staten. Een dergelijke aanpak maakt het mogelijk de aantoonbaar grotere invloed van de Gemeenschap te gebruiken en gelijktijdig tijdrovende en uiteindelijk niet-produktieve discussies te vermijden binnen de instellingen van de Gemeenschap met betrekking tot de exacte afbakening van de respectieve bevoegdheden van de Gemeenschap en de Lid-Staten. 99. Met het oog op de ontwikkeling van de bevoegdheden van de Gemeenschap op extern gebied en haar grotere rol in internationale economische betrekkingen bestaat er duidelijk behoefte aan meer en uitgebreidere acties van de kant van de Gemeenschap en haar Lid-Staten (als eenheid optredend) op het gebied van externe scheepvaartbetrekkingen. Het advies van het Hof heeft bevestigd dat Lid-Staten nauw moeten samenwerken bij het vaststellen van standpunten, wanneer het bij internationale onderhandelingen gaat om kwesties met gedeelde bevoegdheden. b. Onderwerpen met betrekking tot het uitoefenen van EG-bevoegdheden 1 Bilaterale betrekkingen tussen Lid-Staten en derde landen lange periode hebben de Lid-Staten een systeem van bilaterale 100. Gedurende een overeenkomsten met derde landen ontwikkeld waarin de betrekkingen op het gebied van zeevervoer geregeld worden. Deze overeenkomsten hebben betrekking op een hele reeks uiteenlopende onderwerpen, waaronder de toegankelijkheid van de markt. Bovendien bevat een aantal bestaande, door Lid-Staten gesloten bilaterale overeenkomsten bepalingen die gebaseerd zijn op nationaliteit, hetgeen een andere behandeling van de staatsburgers 21 22 Casus 1/76 (met betrekking tot een Europees Fonds voor het uit de vaart nemen van binnenvaartschepen) 119761. Dagvaardingen van Donderwolke, Tezi, Bulk Oil. 28 in strijd met het principe van vrijheid van de betrokken Lid-Staat impliceert dan de behandeling die staatsburgers van andere Lid-Staten krijgen. Dergelijke bepalingen, en dan vooral bepalingen die betrekking hebben op regelingen voor ladinj/deling, zijn tot het leveren van diensten, zoals toegepast door Verordening (EEG) nr. 4055/86 voor het zeevervoer lussen Lid-Staten onderling en Lid-Staten en derde landen. Alle bepalingen van dit type moeten op grond van deze verordening uiterlijk eind 1992 aangepast of opgeheven zijn. Desalniettemin zijn er nog talloze overeenkomsten van kracht waarin dergelijke bepalingen voorkomen en die nog niet aangepast zijn. Om aan deze situatie een eind te maken, heeft de Commissie op grond van artikel 169 van het Verdrag een aantal inbreukprocedures23 ingeleid. Het sluiten van overeenkomsten tussen Lid-Staten en derde landen, die een negatieve 101. in uitwerking hebben op de vrijheid Verordening (EEG) nr. 4055/86 van de Raad, zijn niet langer toegestaan. Alleen in het geval van de tevoren vastgestelde uitzonderlijke omstandigheden worden toegelaten overeenkomstig een speciale communautaire procedure. tot het leveren van zeevervoersdiensten zoals bedoeld lijnvaart kunnen regelingen met betrekking tot vrachtdeling in van Overeenkomstig de ERTA-doctrine (zie paragraaf 96 hiervoor) zijn de Lid-Staten in het algemeen niet te sluiten die betrekking hebben op de verlening van zeevervoersdiensten. langer bevoegd overeenkomsten Bilaterale overeenkomsten tussen Lid-Staten en derde landen, die andere bepalingen24 102. bevatten die onder de bevoegdheid van de Gemeenschap vallen, zijn een andere kwestie. Behalve de in de vorige sectie behandelde bevoegdheidskwestie is er ook nog de belangrijke vraag hoe de gewenste doelen het best kunnen worden bereikt. Vergeleken met de Lid-Staten is de als eenheid optredende Gemeenschap afzonderlijke Lid-Staten. Niet alleen omdat de Gemeenschap als geheel een van de belangrijkste handelsblokken ter wereld is, maar ook omdat een consistente coördinatie van alle relevante belangen zal leiden tot een coherentere benadering van derde landen. in een veel betere onderhandelingspositie dan de 103. Met het oog op het grote aantal gevallen waarin een bilaterale overeenkomst noodzakelijk wordt geacht door een Lid-Staat of een derde land, is een communautaire aanpak vereist die het mogelijk maakt vast te stellen welke zaken door de Gemeenschap moeten worden behandeld en welke voorlopig overgelaten kunnen worden aan de afzonderlijke Lid-Staten, die daarbij wel dienen te handelen volgens een communautaire procedure. De kwesties met betrekking tot communautaire overeenkomsten met derde landen en mogelijke overgangsregelingen voor bilaterale overeenkomsten van de Lid-Staten zijn van bijzonder belang voor de ontwikkeling van de externe betrekkingen van de EG op het gebied van zeevervoer. Voor een uitgebreidere behandeling van deze kwesties wordt verwezen naar sectie B. l. a. l en hoofdstuk VI hierna. Verslag van de Commissie inzake de uitvoering van Verordening (EEG) nr. 4055/86 van de Raad, SEC(94)1570 def. van 5. 10. 1994. Zie sectie VI. Cl voor andere typen bepalingen die in bilaterale overeenkomsten voorkomen. 29 2. Vertegenwoordiging in internationale organisaties die zich bezighouden met de economische en commerciële aspecten van de scheepvaart25 In sectie 1V. C hiervoor ging het om de tot op heden gevoerde EG-acties in internationale 104. organisaties en om problemen die zich voordeden met betrekking tot de deelname en vertegenwoordiging van de EG. Aandacht voor de kwestie betreffende deelname en vertegenwoordiging van de Gemeenschap en de Lid-Staten in internationale organisaties die zich bezighouden met de economische en commerciële aspecten van de scheepvaart, is bijzonder belangrijk geworden, vooral vanwege de relatief recente ontwikkelingen binnen UNCTAD (UNCTAD VIII en de overeenkomst van Cartagena, januari 1992 en daarna). Wat de vertegenwoordiging in de Wereldhandelsorganisatie betreft, zijn er tot nog toe weinig praktische gevolgen geweest die verband houden met de behoefte een gedragscode te ontwikkelen om communautaire belangen te kunnen verdedigen. Bovendien zijn scheepvaartkwesties op relatief bevredigende wijze afgehandeld. De problemen die tijdens besprekingen binnen de OESO over de scheepvaart naar voren kwamen, hebben meer met formele aspecten betreffende de algemene status van de EG in de organisatie te maken dan met wezenlijke kwesties betreffende de scheepvaart. Deze problemen komen dan ook niet aan bod in deze mededeling. 105. De nieuwe oriëntatie en organisatie van werkzaamheden door UNCTAD maakt het voor de Gemeenschap noodzakelijk nieuwe regelingen te creëren. De scheepvaart wordt nu niet meer door een speciale commissie behandeld, maar is nu onderdeel van de werkzaamheden met betrekking tot dienstverlening in het algemeen. Daarnaast is er geen woordvoerder meer voor de OESO-landen als groep en worden de standpunten van deze landen niet langer gecoördineerd. 106. Overeenkomstig de bepalingen van het Verdrag moet de Gemeenschap in alle zaken waarin het gaat om het gemeenschappelijk belang of de communautaire bevoegdheid, met één stem spreken26. Het groepssysteem, dat nog tot voor kort binnen UNCTAD bestond en waarbij het standpunt van elke groep door een woordvoerder werd gepresenteerd, leidde ertoe dat niet alle implicaties van de bepalingen van het Verdrag tot gelding kwamen. De nieuwe omstandigheden maken nieuwe regelingen noodzakelijk, die in overeenstemming moeten zijn met de eisen van het Verdrag. In het verleden werd de gemeenschappelijke positie van de OESO-landen vertegenwoordigd door de woordvoerder van de B-Groep. Het gevolg hiervan was dat de kwestie van vertegenwoordiging van de EG buiten de B-Groep zich alleen in die weinige gevallen voordeed waarin de EG een bijzonder belang had dat niet algemeen gedeeld werd door de andere OESO-landen. Dit is niet langer het geval. Het is juist van groot belang dat de EG met één stem spreekt, in plaats van dat alle Lid-Staten afzonderlijk hun ideeën gaan presenteren. 107. Bij onderhandelingen over belangrijke onderwerpen, die leiden tot het opstellen van een wettelijk bindend document, handelt de Commissie op basis van een besluit van de Raad, waarin richtsnoeren voor onderhandelingen opgenomen zijn. Dit is o. a. het geval geweest bij de Zoals reeds vermeld (zie "Samenvatting en toelichtingen", voetnoot 1), houdt deze mededeling geen verband met betrekkingen met de IMO op het gebied van veiligheids- en technische aspecten van de scheepvaart. De vertegenwoordiging van de EG in de IMO is opgenomen in een speciale regeling. Zie tevens advies 2/91 van het Europees Hof van 19. 3. 1993, bevestigd door advies 1/94. 30 herzieningsconferentie inzake de gedragscode voor lijnvaartconferences. In andere gevallen kan de te volgen lijn van de actie op het niveau van de werkgroep van de Raad of in het Coreper worden bepaald, en eventueel op coördinatiebijeenkomsten ter plaatse, waarna de presentatie door de Commissie kan worden gedaan, of in het geval van zaken waarvoor de Lid-Staten competent zijn, door de Voorzitter. In dergelijke gevallen kunnen ook delegaties van afzonderlijke Lid-Staten interveniëren om extra te ondersteunen met extra argumenten. Hierbij mag echter nooit afgeweken worden van de gemeenschappelijk overeengekomen lijn. te geven of om het gemeenschappelijke standpunt informatie B. Onderdelen van en prioriteiten voor communautaire actie 108. De voltooiing van de interne markt en de oprichting van de EER, de recente veranderingen in de LMOE alsmede de nieuwe associatie of het nieuwe partnerschap met de landen uit dat gebied, de continue groei van de internationale mobiliteit van mensen en goederen en de groeiende onderlinge afhankelijkheid in de wereldhandel en diensten zijn allemaal redenen om de externe actie van de Gemeenschap op scheepvaartgebied verder te ontwikkelen. 109. Wanneer rekening gehouden wordt met de doelstellingen en actiemiddelen van de EG op extern gebied met betrekking III), dan dienen de hoofdonderdelen van het communautaire optreden met betrekking tot de verdere ontwikkeling van haar externe actie op dit gebied te zijn: tot het zeevervoer (zie hoofdstuk de verdere ontwikkeling van betrekkingen met derde landen en daarmee verband houdende acties vis-à-vis derde landen door middel van: * overeenkomsten tussen de Gemeenschap en derde landen en procedures die moeten leiden tot een geleidelijke omzetting van bestaande bilaterale regimes, alsmede overleg met derde landen om een gemeenschappelijke aanpak van onderwerpen op het gebied van het scheepvaartbeleid te bevorderen; acties om problemen aan te pakken die ontstaan door restrictieve of discriminatoire maatregelen van derde landen; acties om eerlijke concurrentie op commerciële basis te waarborgen; samenwerking met derde landen en technische bijstand voor deze landen; * * * de ontwikkeling van samenwerkingsverbanden op scheepvaartgebied als een onderdeel van een wereldwijde benadering van de vervoersdiensten en -systemen van Europa, met inbegrip van die in de LMOE, zodat deze zich op een zo geïntegreerd mogelijke wijze kunnen ontwikkelen; de versterking van de rol van de Gemeenschap binnen relevante internationale organisaties om de volledige ontwikkeling communautaire scheepvaartbeleid weer te geven, alsmede het onderhandelen binnen dergelijke organisaties door de Gemeenschap overeenkomstig communautaire procedures, met als belangrijkste doelen het consolideren van positieve ontwikkelingen op het gebied van het scheepvaartbeleid en het verder doen opheffen van bestaande beperkingen. van het 110. Deze onderdelen van communautaire acties komen aan bod in de secties V. B. l t/m 3. De omvang van de acties die nodig zijn voor de volledige tenuitvoerlegging van een uitgebreid beleid inzake betrekkingen met niet-fid-Statcn, maakt het ook noodzakelijk de relatieve prioriteit te overwegen van bepaalde acties die moeten worden ontplooid. Hierdoor wordt het noodzakelijk 31 relevante regelingen op te stellen ten aanzien van bestaande bilaterale overeenkomsten tussen Lid-Staten en derde landen. /. Betrekkingen met derde landen of groepen van landen 111. De onderdelen van externe acties van de EG ten aanzien van betrekkingen met niet- Lid-Staten, als genoemd in paragraaf 109, worden hierna behandeld. De ontwikkeling van deze betrekkingen zou veel profijt hebben van een efficiënte informatie uitwisseling en tijdig overleg met de Lid-Staten over hun betrekkingen met derde landen en over daarmee verband houdende problemen. De bestaande overlegprocedure van Beschikking 77/587/EEG van de Raad voldoet niet meer helemaal aan de huidige behoeften. Daarom zijn nieuwe, praktische en effectieve regels en procedures nodig om te zorgen voor een adequate, regelmatige en tijdige uitwisseling van informatie en meningen over onderwerpen die betrekking hebben op derde landen. De voorgestelde beschikking van de Raad (zie bijlage II) beoogt daarom de aanpassing van de overlegprocedure voor wat betreft ontwikkelingen betreffende scheepvaartbetrekkingen met derde landen. a. overeenstemming Trachten over beleidsprincipes en een gemeenschappelijke aanpak van kwesties betreffende het scheepvaartbeleid te bereiken met derde landen 112. De Gemeenschap heeft er belang bij dat andere landen dezelfde beleidsprincipes hanteren, zodat problemen als beschreven in sectie II. D zich niet voordoen en dat wanneer ze zich wel voordoen, ze door overleg kunnen worden opgelost en er geen defensieve maatregelen worden genomen. Daarom heeft het maken van afspraken door de Gemeenschap met derde landen over beleidsprincipes en een gemeenschappelijke het scheepvaartbeleid prioriteit. aanpak van onderwerpen betreffende Hiertoe kan de EG (i) overeenkomsten sluiten met derde landen over beleidsprincipes en samenwerking, (ii) overleg voeren en (iii) informele besprekingen houden tijdens b. v. workshops, om meer wederzijds begrip te kweken voor beleidsprincipes op scheepvaartgebied. 1. Overeenkomsten met derde landen betreffende beleidsprincipes ten aanzien van de scheepvaart 113. Met betrekking tot de overeenkomsten met niet-Lid-Staten en rekening houdend met de overwegingen in sectie A van dit hoofdstuk, is het tevens noodzakelijk de kwestie van de bilaterale overeenkomsten van de Lid-Staten aan de orde te stellen. Zie hiervoor hoofdstuk VI. In onderhavige sectie gaat het uitsluitend om overeenkomsten tussen de EG en niet-Lid-Staten. Bepalingen met betrekking tot de scheepvaart in horizontale overeenkomsten tussen de EG en derde landen 114. In het kader van overeenkomsten tussen de EG en derde landen acht de Commissie het van belang dat er relevante bepalingen opgenomen worden wanneer nieuwe overeenkomsten gesloten of bestaande overeenkomsten verlengd worden. De timing hiervan wordt bepaald door andere factoren dan vervoer. Derhalve blijkt de kwestie van het stellen van prioriteiten, zoals het geval is in derde landen, geen sectorale kwestie te zijn. De aard en de specificiteit van relevante bepalingen moet echter per geval worden bekeken, daarbij rekening houdend met het feit dat de Gemeenschap 32 verschillende typen overeenkomsten gesloten heeft met derde landen, uiteenlopend van traditionele samenwerkingsovereenkomsten tot overeenkomsten inzake economische integratie. In de eerste plaats dienen in associatie- en partnerschapsovereenkomsten met andere 115. LMOE-Ianden, G. O. S. -landen en landen rond de Middellandse Zee relevante bepalingen te worden opgenomen betreffende met name grensoverschrijdende levering van diensten en vestiging (dat wil zeggen soortgelijke bepalingen als die in overeenkomsten met bepaalde LMOE-landen en G. O. S. - landen). Onderhandelingen met verscheidene landen rond de Middellandse Zee zijn begonnen of zullen binnenkort van start gaan: * * Israël, Jordanië, tenuitvoerlegging van overeenkomsten met Egypte, Marokko en Tunesië; onderhandelingen met Algerije zullen beginnen zodra de situatie het toelaat; overeenkomstig het concept van de recente Mededeling inzake het beleid rond de Middellandse Zee moeten ten aanzien van de overeenkomsten zodanig opgesteld worden dat ze over enige tijd van toepassing zijn op alle niet-Lid-Staten in het gebied. landen 116. Bij onderhandelingen over nieuwe handels- en samenwerkingsovereenkomsten moet de Gemeenschap systematisch gebruik maken van de mogelijkheid om scheepvaartbepalingen in de overeenkomsten op te nemen. Een samenwerkingsbepaling, zoals in verscheidene reeds gesloten overeenkomsten, maakt de ontwikkeling mogelijk van bepaalde ondersteunende activiteiten ten behoeve van het betreffende derde land die tevens de operationele omstandigheden van de scheepvaartactiviteit ten gunste van alle betrokken partijen kunnen verbeteren. Door marktgericht beleid te stimuleren, kunnen die activiteiten ook indirect de toegang tot de markt verbeteren. Het zou - voor zover dat mogelijk is - wenselijk zijn verder te gaan dan een eenvoudige samenwerkingsclausule; hiertoe kunnen bepalingen opgenomen worden die de bereikte overeenstemming uitdrukken over belangrijke kwesties van het scheepvaartbeleid. Sectorale overeenkomsten en afspraken tussen de EG en derde landen met betrekking tot zeevervoer 117. Voor wat sectorale zeevervoersovereenkomsten tussen de EG en derde landen betreft (waarbij het over de scheepvaart in het algemeen gaat en niet over de in paragraaf 128 genoemde specifieke problemen), zal de behoefte aan dergelijke overeenkomsten in het algemeen afhangen van problemen die al bestaan of die zich voordoen, en die door een of meer Lid-Staten of anderszins onder de aandacht van de Commissie worden gebracht. Dit zou bijvoorbeeld het geval zijn wanneer soortgelijke bepalingen van belang zouden zijn voor verscheidene Lid-Staten of wanneer de Gemeenschap een overeenkomst zou moeten sluiten om vrije toegang en/of gelijke behandeling van rederijen uit de Gemeenschap door het betreffende derde land te waarborgen. 118. De Commissie is in dit stadium van mening dat gestreefd moet worden naar het sluiten van scheepvaartovereenkomsten met bepaalde zeehandelslanden, om de positieve beleidsontwikkelingen in die landen te ondersteunen of om de toegang tot de markt voor rederijen uit de Gemeenschap te vergemakkelijken. De EG dient daarom niet te streven naar overeenkomsten met landen waarmee reeds associatie- of partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten gesloten zijn (zoals de LMOE en de G. O. S. ), maar met belangrijke zeehandelslanden in Latijns-Amerika (bijvoorbeeld Brazilië) en met China, Taiwan, India en een aantal ASEAN-landen. 33 Als een eerste stap en op basis van bestaande contacten heeft de Commissie zeer onlangs aanbevelingen voor de Raad voorgelegd om deze te machtigen onderhandelingen te voeren over zeevervoersovereenkomsten met India en China. 119. Er kunnen gevallen zijn waarin een formele overeenkomst met een bepaald land tijdelijk niet haalbaar lijkt. In dergelijke gevallen kan een minder formele en juridisch niet bindende afspraak wel tot de mogelijkheden behoren. Dit hangt af van bijzondere omstandigheden, waarmee de Commissie rekening moet houden bij het opstellen van geschikte voorstellen. 120. De ad hoc kwesties waaraan wellicht aandacht moet worden besteed en die kunnen resulteren in overeenkomsten of minder formele afspraken over specifieke onderwerpen, komen aan bod in sectie B. l. b. l hierna. Tenuitvoerlegging van overeenkomsten en ontwikkeling van betrekkingen Ten slotte zullen de betrekkingen moeten worden ontwikkeld met de landen waarmee de 121. Gemeenschap een overeenkomst heeft gesloten met daarin bepalingen inzake zeevervoer. De tenuitvoerlegging van overeenkomsten vraagt aandacht, met name voor wat betreft overeenkomsten met belangrijke uitgebreide samenwerkingsprogramma's op specifieke terreinen voorzien, met inbegrip van vervoer, zoals de Europa-overeenkomsten en de partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten. Tot de taken die voorzien worden, behoort ook de aanpassing van de wetgeving van de LMOE aan die van de Gemeenschap (zie paragraaf 150 hierna). scheepvaartbepalingen of overeenkomsten relatief die 2. Overleg met derde landen 122. In verscheidene gevallen bieden samenwerkingsovereenkomsten met derde landen de mogelijkheid - voor zover nodig of relevant - van overleg. Regelmatig overleg over zaken betreffende scheepvaart lijkt dus niet de regel te zijn. 123. Ten aanzien van regelmatig overleg op scheepvaartgebied (in tegenstelling tot overleg in afzonderlijke gevallen over specifieke zaken die zich voordoen), wil de Commissie daarom selectief te werk blijven gaan en al haar aandacht richten op landen waarmee ze belangrijke zeehandelsbetrekkingen onderhoudt en waarvan het zeevervoerbeleid rechtstreeks de belangen van de Gemeenschap raakt. 124. De Commissie is daarom in de eerste plaats van plan door te gaan met de besprekingen die nu al regelmatig plaatsvinden (zie sectie IV. B. 2 hiervoor). Ze acht het wenselijk dergelijke besprekingen ook met landen als de Verenigde Staten en Rusland te voeren of te intensiveren. 3. Beleidsworkshops 125. Uit de ervaringen met het kleine aantal beleidsworkshops dat tot nu georganiseerd is, leidt de Commissie af dat dergelijke bijeenkomsten in positieve zin kunnen bijdragen tot het geven van bekendheid aan de doelstellingen van het communautaire scheepvaartbeleid. Deze bijeenkomsten vergen echter veel menskracht en financiële middelen en kunnen daarom alleen georganiseerd worden wanneer er grote wederzijdse belangen op het spel staan. 126. Binnen het kader van standaard EU-beleid en relevante overeenkomsten zal in het bijzonder aandacht moeten worden besteed aan buurlanden (LMOE, G. O. S. en de landen rond de Middellandse Zee). Dit betekent dat de acties die naar aanleiding van de Constanta-workshop met 34 betrekking tot de Zwarte Zee (september 1994) gestart zijn, alsmede soortgelijke acties met betrekking tot het gebied rond de Baltische Zee en rond de Middellandse Zee, gecontinueerd moet worden. b. Aanpakken van problemen die voortvloeien uit maatregelen van derde landen 1. Opheffing van restrictieve of discriminerende maatregelen 127. De Gemeenschap dient zich te concentreren op bestaande restrictieve of discriminerende maatregelen, alsook op nieuwe maatregelen van derde landen: Bestaande maatregelen Behalve de gevallen die al geconstateerd zijn en verder behandeld moeten worden (bijvoorbeeld West- en Centraal-Afrika, Kenya, Zuid-Korea en China) kunnen ook andere gevallen aangepakt worden zodra ze door middel van speciale verzoeken van Lid-Staten, rederijen uit de Gemeenschap, verladers of anderszins onder de aandacht worden gebracht van de Commissie. De te volgen werkwijze zal probleemgericht zijn, zodat de nadruk kan worden gelegd op maatregelen van derde landen, die van belang zijn voor de scheepvaartsector van de Gemeenschap. Nieuwe maatregelen Van tijd tot tijd worden door derde landen nieuwe restrictieve en discriminatoire maatregelen bekendgemaakt. De Commissie zal alle zaken bekijken die door een of meer Lid-Staten of door de scheepvaartsector onder haar aandacht worden gebracht of die ze zelf constateert. Het is uitermate belangrijk dat getracht wordt de invoering en uitvoering van dergelijke maatregelen te voorkomen in plaats van achteraf te proberen de maatregelen weer terug te draaien. 128. In dit soort gevallen wordt regelmatig en vaak met succes gebruik gemaakt van demarches, eventueel gevolgd door overleg. In dat opzicht dienen alle acties zo veel mogelijk te worden gecoördineerd binnen de vervoerswerkgroep van de Raad. 129. Indien na verkennende besprekingen met het betreffende land onderhandelingen in verband met een overeenkomst noodzakelijk blijken, zal de Commissie daartoe een mandaat van de Raad vragen. 130. In situaties zoals hiervoor beschreven met betrekking tot bestaande of nieuwe maatregelen zouden acties op grond van Verordening (EEG) nr. 4058/86, in de meeste recente versie (zie paragraaf 132), een vast te stellen prioriteit kunnen worden, afhankelijk van internationale verplichtingen die de Gemeenschap aangegaan is krachtens de GATS. 2. Eventuele herziening van bestaande gemeenschapswetgeving: Verordening (EEG) nr. 4058/86 Een gecoördineerde actie waarbij gebruik is gemaakt van de procedures van Verordening 131. (EEG) nr. 4058/86 van de Raad, heeft tot nu toe slechts eenmaal plaatsgevonden, namelijk toen de 35 West- en Centraalafrikaanse landen restrictieve maatregelen afkondigden. Zoals de Commissie in haar verslag over de tenuitvoerlegging van de in 1986 ingevoerde scheepvaartvoorschriften (aangeboden op 1. 8. 1990) mededeelt, heeft zij in genoemd geval actie ondernomen op basis van de relevante verordeningen, te weten de Verordeningen (EEG) nrs. 4058/86, 4055/86 en 4056/86 van de Raad. 27 132. De verordening heeft ook als afschrikmiddel gediend tegen restrictieve maatregelen door derde landen. De vraag is echter gesteld of deze verordening effectief kan worden gebruikt in een aantal verschillende gevallen. Daarom wordt momenteel bekeken of de verordening aangepast moet worden om efficiënter te kunnen reageren op problemen die ontstaan door restrictieve maatregelen van derde landen (of hun vertegenwoordigers) ten aanzien van de toegankelijkheid van de markt. Overwogen kan worden meer maatregelen van derde landen onder de werkingssfeer van de verordening te laten vallen alsmede de werkingssfeer te verruimen van eventueel door de Gemeenschap te nemen maatregelen. Er dient dan wel rekening te worden gehouden met de implicaties van ontwikkelingen die het resultaat zijn van de onderhandelingen over het zeevervoer binnen de Wereldhandelsorganisatie. c. Actie om eerlijke concurrentie op commerciële basis te waarborgen in paragraaf 39 werd gesteld, kunnen de werkwijzen per land of 133. Zoals reeds scheepsregister sterk verschillen, en wel zo sterk dat er door maatregelen of steun van de overheid sprake kan zijn van ernstige concurrentievervalsing. Bij de behandeling van dit probleem in haar Mededeling "Op weg naar een Gemeenschappelijk vervoerbeleid - vervoer over zee"28 heeft de Commissie een aantal van dergelijke maatregelen of factoren vastgesteld: leidt staatseigendom of staatsbeheer: dit subsidiëring van bedrijven; preferentiële toegang tot een internationale markt waartoe andere rederijen geen toegang hebben; varen onder de vlag van een land dat de belangrijkste verdragen van de IMO en de IAO niet geratificeerd heeft of niet correct ten uitvoer brengt. in verscheidene gevallen tot aanzienlijke 134. Communautaire acties in verband met belemmering van de toegang tot de markt en het in specifieke gevallen gebruiken van Verordening (EEG) nr. 4057/86 om oneerlijke tariefpraktijken van buitenlandse rederijen te bestrijden, zijn middelen die kunnen worden toegepast om eerlijke concurrentie op commerciële basis te waarborgen. De Commissie is van mening dat oneerlijke concurrentie ook aangepakt moet worden door er direct of indirect voor te zorgen - voor zover dit binnen de jurisdictie van de Gemeenschap valt - dat de relevante internationale normen met betrekking tot de veiligheid van schepen en de bemanning daarvan alsmede de bescherming van het mariene milieu goedgekeurd, in acht genomen en gehandhaafd worden. 1. Bestrijding van oneerlijke Verordening (EEG) nr. 4057/86 van de Raad tariefpraktijken: eventuele herziening van 135. De verordening instrument gebleken voor de invoering van een specifieke, doelgerichte ad hoc maatregel. Alleen al de mogelijkheid hiervan gebruik te maken, stelde de Commissie in staat haar contacten te gebruiken zodat dit middel niet hoefde te worden is een waardevol 27 28 SEC(90)1594, paragraaf 90. COM(85)90 def. van 19. 3. 1985. 36 ingezet. Tevens werd eerlijkere concurrentievoorwaarden vast te leggen in ten minste enkele gevallen die de Commissie bekend zijn. scheepvaartsector hierdoor gesteld staat de in 136. De verordening werd echter niet opgesteld om het meer algemene probleem van oneerlijke concurrentie aan te pakken. Daarom wordt nu bekeken of aanpassing van de verordening een manier kan zijn om oneerlijke concurrentie te bestrijden. 2. Invoering, naleving en uitvoering van internationale veiligheidsvoorschriften en -normen, o. a. door striktere havenstaatcontrole en eventueel actie tegen vlaggestaten 137. Het niet handhaven door overheden van internationale normen en voorschriften en het niet naleven door rederijen van deze normen en voorschriften kan dergelijke rederijen in belangrijke mate bevoordelen. Behalve dat inachtneming van dergelijke normen en voorschriften dus van zeer groot belang is in verband met de veiligheid van de schepen en de daarop aanwezige bemanning alsmede in verband met de bescherming van het mariene milieu, is dit ook van cruciaal belang bij de bestrijding van oneerlijke concurrentie door schepen van rederijen die de regels negeren. 138. Maatregelen in dit verband omvatten een striktere havenstaatcontrole en mogelijke acties tegen vlaggestaten die de genoemde internationale normen en voorschriften niet adequaat handhaven. 139. Deze kwestie heeft betrekking op de Mededeling van de Commissie van 1993 over "Een Gemeenschappelijk beleid inzake de veiligheid op zee"29 en wijst op de mogelijkheid actie te ondernemen op extern gebied ter ondersteuning van de milieu- en veiligheidsdoelstellingen. De Commissie heeft reeds in maart 1994 een voorstel ingediend voor een Richtlijn van de Raad betreffende de naleving, met betrekking tot de schepen die gebruik maken van havens in de Gemeenschap en varen in de onder de jurisdictie van de Lid-Staten vallende wateren, van internationale normen op het gebied van de veiligheid van schepen, voorkoming van verontreiniging en leef- en werkomstandigheden aan boord (havenstaatcontrole)"30. Deze richtlijn is op 19 juni 199531 goedgekeurd door de Raad en werd op 1 juli 1996 van kracht. 140. Deze zaak hangt nauw samen met de voorwaarden voor registratie in vrije registers alsmede het niet invoeren en niet handhaven van de relevante normen en voorschriften door de betreffende vlaggestaten. Het varen onder goedkope vlag is de laatste jaren zo sterk toegenomen dat thans bijna 50% van de wereldtonnage geregistreerd staat in vrije registers. De bezorgdheid over deze trend neemt toe en diverse landen hebben hierop verschillend gereageerd, met wisselend succes. De Commissie is van mening dat de Gemeenschap er belang bij heeft dat deze trend wordt omgekeerd. Daarom zal de Gemeenschap naar een geschikt antwoord 29 30 31 COM(93)66 van 24. 2. 1993. COM(94)73 def. van 16. 3. 1994. Richtlijn 95/21/EG van de Raad van 19 juni 1995, PB L 157 van 7. 7. 1995. 37 moeten zoeken. Het lijkt erop, voor zover er een wil bestaat dit probleem aan te pakken, dat er niet alleen een gezamenlijke aanpak door de belangrijkste kuststaten nodig is, maar dat ook geparticipeerd moet worden internationale forums en dat er overleg moet in de relevante plaatsvinden met een aantal belangrijke landen met een vrij register. De Commissie is van mening dat het politieke standpunt dat onlangs door de ontwikkelde landen gezamenlijk ingenomen is binnen de Commissie voor zeevervoer (MTC) van de OESO32, een stap in de goede richting is. In haar betrekkingen met derde landen moet de Gemeenschap tevens haar invloed 141. aanwenden om: havenstaatcontrole in andere regio's te bevorderen door samenwerking met geïnteresseerde derde landen en groepen van landen alsmede met de IMO, en door waar nodig technische bijstand te verlenen; de invoering te bevorderen van passende internationale normen via overleg met en steun aan derde landen. d. Gezamenlijke acties en technische bijstand voor derde landen 142. De Commissie is van mening dat steun aan derde landen die openstaan voor heroriëntering van hun scheepvaartbeleid in de richting van het beleid dat de Gemeenschap voorstaat, een doeltreffend middel kan zijn om de communautaire belangen op het gebied van zeevervoer te dienen. Dit kan ook helpen gemeenschappelijke problemen op te lossen en het functioneren van het scheepvaartverkeer alsmede de liberalisering te bevorderen door betere operationele voorwaarden te creëren voor de EG-lijnen. Belangrijke voorbeelden in dit verband zijn vereenvoudiging van de douaneformaliteiten en andere procedures alsmede van de te gebruiken formulieren, verbetering van de infrastructuur van de havens en het achterland. Technische bijstand, opleiding van de functionarissen die verantwoordelijk zijn voor zaken betreffende het scheepvaartbeleid, financiële steun of steun van deskundigen voor activiteiten ter bevordering van efficiënte commerciële operaties, met inbegrip van het gebruik van nieuwe technologieën, kunnen ook nuttig blijken wat betreft het standpunt dat wordt ingenomen ten aanzien van marktgericht zeevervoer en aanverwante activiteiten. De uitwisseling van informatie via seminars, workshops en cursussen (in speciale gevallen door uitwisseling van hogere functionarissen) is een geschikte methode om het bewustzijn te vergroten, kwesties te bespreken en geschikte actieprogramma's te ontwikkelen. 143. Een dergelijke samenwerking is niet alleen bevorderlijk voor het ontwikkelingsbeleid maar ook voor het scheepvaartbeleid, omdat hierdoor bijgedragen wordt tot het realiseren van de vrije toegang tot de vaarten. Daarom wil de Commissie dergelijke activiteiten ontplooien binnen het kader van bestaande programma's, conform de bepalingen van overeenkomsten met derde landen en binnen de mogelijkheden die de beschikbare hulpbronnen bieden, en dan met name hulpbronnen die beschikbaar zijn dankzij overeenkomsten met de betreffende landen, waarbij rekening gehouden wordt met het belang van de kwesties en de belangen van de partners. 2. Actie gericht op de integratie van vervoersdiensten en -systemen in Europa 144. Als follow-up van de eerste paneuropese vervoersconferentie in Praag in 1991 en ter in 1994 werd eind 1993 op voorbereiding van de tweede vervoersconferentie op Kreta "Verklaring door OESO-Lid-Staten inzake naleving van internationale normen en voorschriften", SG/PRESS(94)34 van 24. 5. 1994. 38 ministersniveau een regionale conferentie voor de Zwarte Zee gehouden. Na de conferentie op Kreta werd ook een conferentie voor de Baltische Zee georganiseerd en een voor het gebied rond de Middellandse Zee. Deze regionale conferenties werden gehouden om een basis te creëren voor een coherent vervoersnetwerk en vervoerssysteem voor heel Europa. De conferenties boden tevens de gelegenheid meningen uit te wisselen en afspraken over samenwerking te maken. 145. Op de Zwarte Zee-Conferentie (ministersconferentie met betrekking tot uitdagingen op vervoersgebied in Zuidoost-Europa), gehouden in oktober 1993 in Constanta, Roemenië, werd besloten een werkgroep op te richten voor vervoer over het water, die pragmatische oplossingen moest bespreken voor problemen in die sector. Deze werkgroep begon haar werkzaamheden met een vergadering in Constata in september 1994, na een eerste voorbereidende workshop in april 1994 voor hooggeplaatste beslissers uit de Zwarte Zee-regio, met als thema het communautaire beleid en het functioneren van haven- en scheepvaartbedrijven op een vrije markt. 146. De Commissie is ook van plan een uitgebreid onderzoek te doen naar havenontwikkelingen in het gebied rond de Zwarte Zee, met inbegrip van een beoordeling van het scheepvaart- en havenbeleid van de betrokken landen. Voor dit onderzoek zouden dan middelen ter beschikking gesteld worden uit de technische-bijstandsprogramma's van de Gemeenschap. Een tweede vervoersconferentie voor het gebied rond de Zwarte Zee (eveneens op ministersniveau) zal vermoedelijk medio 1997 plaatsvinden. 147. Soortgelijke initiatieven zijn genomen voor het gebied rond de Middellandse Zee en dat rond de Oostzee. De eerste regionale conferentie voor de ontwikkeling van zeevervoer in de landen rond de Middellandse Zee werd op 27 en 28 april 1995 gehouden in Barcelona. Op uitnodiging van de Deense regering en de Europese Commissie werd in Kopenhagen op 22 en 23 mei 1995 onder auspiciën van de Raad van de Baltische Staten een Werkvergadering inzake zeevervoer in de Baltische Zee gehouden. Op elke conferentie werd afgesproken een werkgroep vervoer over het water op te richten om een meerjarenprogramma voor het betreffende gebied op te stellen en indien mogelijk aan te nemen. De werkgroep van landen rond de Middellandse Zee heeft in september 1995 een dergelijk programma goedgekeurd; finale overeenstemming over een programma voor de Baltische Groep zal binnenkort worden bereikt. 148. De Commissie is van mening dat binnen het kader van de paneuropese vervoersconferentie en de hiervoor genoemde regionale conferenties gewerkt kan worden aan actieprogramma's voor samenwerking, waarbij de nadruk vooral ligt op acties met betrekking tot: de kleine vaart; het opnemen van havens in de transeuropese netwerken; de veiligheid van de scheepvaart, inclusief havenstaatcontrole. Parallel hiermee en in overeenstemming met de bepalingen betreffende samenwerking in de 149. overeenkomsten die gesloten zijn (of zullen worden) met de LMOE, de G. O. S. en de landen rond de Middellandse Zee, wil de Commissie voorrang verlenen aan acties en projecten die het volgende beogen: herstructurering en modernisering van het vervoer; verbetering van het vervoer van personen en goederen alsmede van de toegang tot de vervoersmarkt, en wel door administratieve, technische en andere belemmeringen weg te nemen; bevordering en ontwikkeling van multimodaal vervoer. 150. Verder wordt opgemerkt dat de Europa-overeenkomsten voorzien in progressieve harmonisatie van de vervoerswetgeving van de betreffende landen in Midden- en Oost-Europa met het oog op hun toetreding tot de Unie. De Gemeenschap schenkt speciale aandacht aan dit proces. 39 Op grond van de strategie ter voorbereiding van de geassocieerde landen uit Midden- en Oost-Europa op hun toetreding, zoals besloten door de Europese Raad in Essen in december 1994, is het noodzakelijk dat deze landen hun strategie op één lijn brengen met die van de Gemeenschap, zodat ze vanaf het moment van hun toetreding kunnen deelnemen aan de interne markt. De goedkeuring van het gepubliceerde Witboek inzake de interne markt33, was een eerste stap op weg naar volledige tenuitvoerlegging van de strategie op dit gebied. 3. Internationale organisaties & multilaterale conventies a. Aanpassing van de overlegprocedure 151. De overwegingen praktische en effectieve voorschriften moeten worden doelstellingen in discussies of onderhandelingen in internationale organisaties te kunnen nastreven. in sectie V. A. 2. b. 2 (paragraaf 104 t/m 107) maken duidelijk dat ingevoerd om de communautaire 152. De in 197734 aangenomen overlegprocedure voldoet niet aan de huidige behoeften. Het in artikel 2 vastgelegde doel "om. , gezamenlijk na te gaan of de acties der Lid-Staten in de betrokken internationale organisaties dienen te worden gecoördineerd", is reeds sinds enige tijd door een aantal gebeurtenissen ingehaald. Met name met het oog op de nieuwe situatie binnen UNCTAD en gezien het recente advies van het Hof is dit oude concept nu achterhaald. 153. Daarom is er nu een nieuwe procedure nodig die voorziet in het opstellen van een gemeenschappelijk standpunt op het juiste niveau - afhankelijk van het onderwerp, de belangrijkheid en de omstandigheden - en het presenteren van een dergelijk standpunt. Met de voorgestelde beschikking van de Raad (zie bijlage II) wordt onder meer beoogd een geschikte procedure tot acties die verband houden met in scheepvaartzaken in internationale organisaties. te voeren met betrekking b. Uit te voeren taken op korte en middellange termijn in multilaterale forums, die thans of 154. Het resultaat van belangrijke onderhandelingen binnenkort plaatsvinden, kunnen ingrijpende gevolgen hebben voor de scheepvaart over de gehele wereld. De EG heeft hierin een belangrijk aandeel en moet daarom handelen om haar belangen veilig te stellen en te behartigen. 155. De onderhandelingen inzake maritiem transport in WTO-kader, welke in het jaar 2000 zullen worden hervat, zijn het meest betekenisvol gelet op hun potentiële invloed op de internationale scheepvaart. Overeenkomstig het door haar gevoerde beleid inzake scheepvaart, heeft de Gemeenschap gestreefd naar het verkrijgen van committeringen van een zo groot mogelijk aantal landen, waaronder alle belangrijke scheepvaartlanden, ten aanzien van zowel een effectieve standstill op het gebied van restricties inzake diensten op het terrein van maritiem transport als het opheffen van bestaande restricties binnen een vastgestelde tijd. De totstandkoming van een fundamentele doelstelling voor de bevredigende multilaterale overeenkomst blijft Gemeenschap. een COM(95)163 def. Beschikking 77/587/EEG van de Raad, PB L 239 van 17. 9. 1977. 40 156. De tweede conferentie over een herziening van het Verdrag van de VN inzake een gedragscode voor lijnvaartconferences, die was voorzien in 1997, is uitgesteld. De relevantie van de belangrijkste bepalingen van de gedragscode lijken steeds twijfelachtiger te worden, met name importantie van conferences en de heroriëntering van het ten aanzien van de afnemende scheepvaartbeleid in een groot aantal landen; en de uitkomst van de NGMTS onderhandelingen, wanneer hervat, zal grote invloed hebben op de gedragscode. Een herzieningsconferentie zou dus een aantal belangrijke beleidsvragen kunnen opwerpen. Wanneer de herzieninsconferentie bijeen wordt geroepen, zal de Commissie aan de Raad het juiste communautaire standpunt en de deelname van de Gemeenschap aan de conferentie voorstellen. Verder zal de Commissie te stellen voor de deelname en de richtlijnen op onderhandelingen namens de Gemeenschap. trachten 157. Behalve aan voornoemde onderhandelingen dient ook aandacht te worden geschonken aan het reeds lopende overleg met de Commissie voor zeevervoer (MTC) van de OESO alsmede aan het gezamenlijk overleg inzake scheepvaart tussen de OESO en andere regionale groepen, die trachten een marktgericht scheepvaartbeleid te stimuleren. Dit gezamenlijk overleg is gedurende de laatste jaren een regelmatig plaatsvindende en groeiende activiteit van de Commissie voor zeevervoer geworden. VI. REGELINGEN VOOR PROGRESSIEVE OMZETTING VAN BILATERALE REGIMES A. De belangrijkste grondbeginselen Een van de onderdelen van communautaire acties moet de progressieve omzetting van 158. bestaande bilaterale regimes zijn met behulp van een kader van communautaire overeenkomsten en procedures (zie sectie V. B. (paragraaf 109)). Er zijn gevallen waarin een Lid-Staat het noodzakelijk kan achten een bilaterale 159. overeenkomst te sluiten met een derde land, die in overeenstemming is met het EG-recht en in het bijzonder met Verordening (EEG) nr. 4055/86. Gezien de exclusieve bevoegdheid van de Gemeenschap om overeenkomsten met betrekking tot het leveren van zeevervoerdiensten te sluiten met derde landen, is het duidelijk dat zij een zekere verantwoordelijkheid heeft bij het opstellen van het externe scheepvaartbeleid. Daarom dienen op derde landen gerichte acties op het gebied van commerciële zeevervoerzaken onder toezicht te staan van de EG, teneinde duidelijkheid en consistentie te waarborgen op het gebied van de externe betrekkingen van de Gemeenschap. 160. Aan de andere kant acht de Commissie het momenteel niet nodig noch haalbaar direct alle verantwoordelijkheden te nemen die verbonden zijn aan de bevoegdheid van de Gemeenschap om in dat soort gevallen overeenkomsten te sluiten met derde landen. De Commissie wil zich in het huidige stadium liever concentreren op prioritaire gevallen die vastgesteld zijn op basis van de in hoofdstuk V besproken criteria. 161. Een geschikte aanpak zou derhalve het volgende inhouden: (i) Lid-Staten dienen de Commissie adequaat te informeren over de uitbreiding van bestaande overeenkomsten en over hun plannen om nieuwe overeenkomsten te sluiten of bestaande overeenkomsten te wijzigen. Dergelijke informatie is een eerste vereiste voor een effectieve 41 procedure, beginnend met overleg tussen de Commissie en de Lid-Staten, om ervoor te zorgen dat de bevoegdheid van de Gemeenschap gerespecteerd wordt en de geschiktste oplossingen gevonden worden voor de verschillende soorten problemen die zich zullen voordoen. Bestaande instrumenten, met name Beschikking 77/587/EEG van de Raad, zijn in dit opzicht niet toereikend. Het is daarom belangrijk dat een speciale procedure goedgekeurd wordt; dit is dan ook de doelstelling van de speciale paragrafen in het voorstel zoals beschreven in bijlage II. (ii) In die gevallen waarin de Gemeenschap een overeenkomst zou moeten sluiten, moet gewaarborgd zijn dat de Lid-Staten nauw betrokken worden bij het proces (zie paragraaf 162 hierna). (iii) Ten aanzien van zaken die onder de bevoegdheid van de Gemeenschap vallen, geldt dat een Lid-Staat volgens een communautaire procedure gemachtigd zou moeten zijn om een bilaterale overeenkomst te sluiten. Een coördinatieprocedure zal essentieel zijn en er zullen misschien ook voorwaarden gesteld moeten worden aan de reikwijdte van de onderhandelingen. Deze voorwaarden kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op de inhoud van de te sluiten overeenkomst, met name om rekening te houden met de belangen van andere Lid-Staten en om te voorkomen dat de overeenkomst in strijd is met het EG-recht. B. Overeenkomsten tussen de Gemeenschap en derde landen 162. Voor overeenkomsten communautaire procedures: tussen de Gemeenschap en derde landen gelden de normale aanbeveling voor een machtiging om een overeenkomst te sluiten; beschikking van de Raad waarin de Commissie gemachtigd wordt te onderhandelen; onderhandelingen door de Commissie overeenkomstig standaardprocedures; sluiting van de overeenkomst door de Raad. Een adviescommissie van vertegenwoordigers van de Lid-Staten wordt opgericht om de Commissie gedurende het gehele onderhandelingsproces te adviseren. C. Bilaterale overeenkomsten tussen Lid-Staten en derde landen 163. Gezien het feit dat de Commissie tijdelijk meer nadruk wil leggen op prioritaire betrekkingen, is het vooralsnog noodzakelijk dat de Lid-Staten (om te voorkomen dat de normale ontwikkeling van hun externe handelsbetrekkingen belemmerd wordt) toestemming krijgen door te gaan met het onderhandelen over en sluiten van bilaterale overeenkomsten met derde landen, mits steeds het communautaire beleid op het gebied van zeevervoer in acht wordt genomen en dat adequaat overleg gevoerd wordt op communautair niveau. 164. Door middel van Beschikking 69/494/EEG35 van de Raad betreffende de geleidelijke eenmaking van de akkoorden inzake handelsbetrekkingen tussen de Lid-Staten en derde landen en betreffende onderhandelingen over communautaire akkoorden is een kennisgevings- en overlegprocedure op communautair niveau ontwikkeld. Deze beschikking bevat verder nog een procedure voor het onderhandelen over en sluiten van overeenkomsten met derde landen door de Gemeenschap. PB L 326 van 29. 12. 1969. 42 Titel II van de beschikking beschrijft de te volgen procedure wanneer een Lid-Staat of de Commissie van mening is dat over een bilateraal verdrag, een bilaterale overeenkomst of een bilaterale regeling betreffende handelsbetrekkingen, namens de Gemeenschap onderhandeld moet worden door de Commissie. In titel I komt de verlenging aan bod van bestaande overeenkomsten en titel III bevat de overgangsbepalingen die de Raad in staat stellen bilaterale onderhandelingen toe te staan tussen Lid-Staten en bepaalde derde landen. soortgelijke voorschriften te kunnen ontwikkelen, moet de 165. Om een alles omvattend extern zeevervoerbeleid Gemeenschap zorgen voor inzake verlenging van bestaande zeevervoersovereenkomsten en de machtiging voor Lid-Staten tot het voeren van onderhandelingen op bilateraal niveau. Deze voorschriften moeten in overeenstemming zijn met het verdrag en dienen - meer specifiek - te voldoen aan de gemeenschapswetgeving op het gebied van zeevervoer. Hiertoe stelt de Commissie voor een beschikking van de Raad aan te nemen die onder andere een overleg- en machtigingsprocedure voor overeenkomsten betreffende commerciële betrekkingen op het gebied van zeevervoer tussen Lid-Staten en derde landen bevat (bijlage II). Typen bepalingen die voorkomen in bilaterale overeenkomsten tussen Lid-Staten en 1. derde landen 166. De diverse bepalingen die voorkomen in bestaande bilaterale overeenkomsten, hebben betrekking op zaken zoals hierna genoemd; deze lijst is echter niet-limitatief en impliceert ook niet dat alle overeenkomsten bepalingen bevatten met betrekking tot al deze zaken: beginselen betreffende toegang tot de scheepvaartmarkt; verwijzing naar de toepassing van de gedragscode voor de lijnvaart; multimodale vervoersoperaties; bedrijfsactiviteiten aan de wal; realiseren van commerciële aanwezigheid; aanvullende diensten; behandeling van schepen in havens; overboeking van winsten; vermelding van begunstigde partijen (bedrijven; vlag van schepen); erkenning van diploma's, certificaten etc. van zeevarenden en de behandeling van zeevarenden; hulp bij ongevallen; beheer van de overeenkomst (b. v. Gemengde Commissies en vergaderfrequentie). 167. Om praktische redenen kan bij dergelijke bepalingen een onderscheid worden gemaakt (althans voor wat hun onderwerp betreft) commerciële vervoersaspecten en bepalingen die alleen betrekking hebben op zgn. technische zaken. De bepalingen leveren van in de eerste categorie hebben ofwel direct betrekking op het scheepvaartdiensten of zijn daarop van invloed: tussen bepalingen betreffende (i) (ii) bepalingen met betrekking tot commerciële vervoersaspecten zijn bepalingen betreffende: de toegang tot de markt; multimodaal vervoer; bedrijfsactiviteiten aan de wal, het realiseren van commerciële aanwezigheid, aanvullende diensten, de behandeling van schepen in havens alsmede transacties en betalingen met betrekking tot het leveren van scheepvaartdiensten; bepalingen met betrekking tot zgn. technische zaken zijn: de wederzijdse erkenning van scheepsdocumenten, identiteitspapieren voor bemanningsleden, het land door bemanningsleden, binnenkomen of verlaten van het betreffende 43 toestemming om bemanningsleden naar het ziekenhuis te brengen, nationale wetgeving betreffende voorvallen die aan boord plaatsvinden, alsmede de noodzakelijke hulp aan een schip wanneer dit in nood verkeert. 2. Overeenkomsten betreffende de levering van zeevervoersdiensten 168. Conform Verordening (EEG) nr. 4055/86 zijn geen nieuwe, door Lid-Staten gesloten levering van diensten. Voor overeenkomsten gespecificeerde uitzonderlijke gevallen voorziet de verordening in een speciale procedure. toegestaan die gevolgen hebben voor de inzake regelingen ladingdeling die opgenomen zijn 169. Krachtens Verordening (EEG) nr. 4055/86 van de Raad, waarin het beginsel van het vrij verrichten van diensten toegepast wordt op het zeevervoer tussen Lid-Staten onderling en tussen Lid-Staten en derde landen, en met name volgens artikel 3 van de verordening, zijn Lid-Staten verplicht in bestaande bilaterale overeenkomsten met derde landen, geleidelijk af te schaffen of aan te passen. Dit betekent natuurlijk dat landen die vóór 1 januari 1987 (de datum van inwerkingtreding van Verordening (EEG) nr. 4055/86) dergelijke regelingen getroffen hebben met derde landen, nu actie zullen moeten ondernemen. Voor dergelijke overeenkomsten kunnen de bepalingen van artikel 4 van de is voor verordening zodanig geïnterpreteerd worden dat hierin een machtiging opgenomen inzake Lid-Staten om de noodzakelijke onderhandelingen te voeren teneinde de regelingen ladingdeling aan te passen. 170. Indien overeenkomsten die pas op of na 1 januari 1987 geratificeerd zijn of die na die datum ondertekend zijn of waarvan de onderhandelingen na die datum begonnen zijn, onder de bevoegdheid van de Gemeenschap vallen, dan mogen Lid-Staten voortgaan deze overeenkomsten te behandelen, op voorwaarde dat de acties van de Lid-Staten in overleg met de Commissie plaatsvinden. Er kunnen zich gevallen voordoen waarin Lid-Staten in een af te sluiten overeenkomst met 171 een derde leveren van land bepalingen willen opnemen die betrekking hebben op het zeevervoersdiensten en die in overeenstemming zijn met het EG-recht en in het bijzonder met Verordening (EEG) nr. 4055/86. Wanneer er vanuit het standpunt van de Gemeenschap geen behoefte bestaat aan een communautaire overeenkomst met een bepaald derde land, dan is het vooralsnog acceptabel wanneer de betreffende Lid-Staat een overeenkomst sluit met het betreffende derde land, waarin dergelijk bepalingen opgenomen zijn (zie paragraaf 103 hiervoor). De scheepvaartbepalingen die opgenomen zijn in de tot nu toe met derde landen gesloten Europa- en partnerschaps- en in dit stadium beschouwd worden als passende en samenwerkingsovereenkomsten, kunnen indien de aanvaardbare standaardbepalingen met betrekking tot hun specifieke onderwerp, omstandigheden vergelijkbaar zijn. 172. Voor onderhandelingen tussen een Lid-Staat en een derde land zou er dan een procedure moeten zijn die vastgelegd is in een beschikking van de Raad. De voorziene regelingen voor bilaterale overeenkomsten, inclusief een dergelijke procedure, worden beschreven in het voorstel voor een beschikking van de Raad (zie bijlage II). De belangrijkste kenmerken zijn: de Lid-Staten mogen de geldigheid van bestaande bilaterale overeenkomsten uitbreiden voor zover ze in overeenstemming zijn met EG-recht en in het bijzonder met Verordening (EEG) nr. 4055/86; de mogelijkheid een Lid-Staat toestemming te geven een overeenkomst te sluiten met een derde land ten aanzien van de levering van scheepvaartdiensten, onverminderd het bepaalde in Verordening (EEG) nr. 4055/86 van de Raad: 44 die toestemming kan worden verleend nadat een Lid-Staat kennisgeving heeft gedaan van zijn wens een dergelijke overeenkomst te sluiten; de kennisgeving dient behalve de reden voor het sluiten van die overeenkomst ook de doelstellingen en een ontwerp van de voorgestelde overeenkomst te bevatten; de betreffende Lid-Staat krijgt toestemming om met de onderhandelingen te beginnen wanneer de Commissie of een van de Lid-Staten niet binnen een bepaalde termijn na ontvangst van het verzoek bezwaar heeft aangetekend; toestemming kan ook worden verleend door de Commissie indien nodig geacht na overleg; voorwaarden (indien nodig geacht door de Commissie) waaraan de Lid-Staat bij de onderhandelingen ten behoeve van een dergelijke overeenkomst moet voldoen; informatie die aan de Commissie moet worden gegeven aan het eind van het onderhandelingsproces en overleg met de Commissie voordat de overeenkomst wordt getekend; de mogelijkheid dat de Raad beslist dat een communautaire overeenkomst in het specifieke geval de voorkeur geniet, waarna de Raad de Commissie opdracht kan geven een dergelijke overeenkomst uit te werken; en herziening van de procedure, op basis van een rapport van de Commissie, voor 31 December 2000. 3. Overeenkomsten met uitsluitend bepalingen die geen betrekking hebben op de levering van zeevervoersdiensten 173. Lid-Staten hebben de mogelijkheid zolang er voor het betreffende onderwerp nog geen gemeenschapswetgeving voorgesteld of vastgesteld is, overeenkomsten te sluiten met uitsluitend bepalingen die geen betrekking hebben op het leveren van zeevervoerdiensten. De Commissie dient hierover wel adequaat te worden geïnformeerd. 174. Overeenkomsten die geen bepalingen bevatten met betrekking tot het leveren van zeevervoerdiensten, vallen daarom onder de algemene voorschriften die van toepassing zijn op het externe beleid van de Gemeenschap. Volgens EG-recht is het Lid-Staten toegestaan over dergelijke overeenkomsten te onderhandelen en deze ook te sluiten, zolang er geen Gemeenschapswetgeving voorgesteld of vastgesteld is. 175. Om de Gemeenschap een totaalbeeld te geven van alle gesloten overeenkomsten, is het evenwel noodzakelijk dat de Lid-Staten de Commissie steeds vooraf in kennis stellen van onderhandelingen die zij in verband met dergelijke overeenkomsten willen gaan voeren. 45 TABEL: Omvang van externe actie en specifieke acties alsmede voorziene voorstellen Onderdeel Omvang actie Specifieke acties/voorziene voorstellen BIJLAGE I 1. 1 Algemene overeenkomsten 1. 2 Sectorale overeenkomsten en regelingen op het gebied van zeevervoer -O 6> Associatie- of partnerschapsovereenkomsten: Onderhandeling over bepalingen betreffende met name de grensoverschrijdende verlening van vervoersdiensten en vestiging (commerciële aanwezigheid) Handels- en samenwerkingsovereenkomsten: Onderhandeling over bepalingen betreffende de scheepvaart, voor zover relevant per geval Trachten overeenkomsten te sluiten met belangrijke zeehandelslanden (b. v. Brazilië in Latijns-Amerika en China, Taiwan, India en een aantal ASEAN-landen in Azië). In een aantal gevallen kan een minder formele regeling passender zijn. Voorziene onderhandelingen of onderhandelingen die reeds plaatsvinden: - afsluiting van huidige onderhandelingen met Egypte, Jordanië en Libanon; voorziene onderhandelingen met Algerije; onderhandelingen met landen rond Middellandse Zee inzake scheepvaart, als voorzien in de huidige overeenkomsten - Aanbevelingen aan de Raad in verband met onderhandelingen over overeenkomsten met India en China 1. 3 Tenuitvoerlegging van overeenkomsten en ontwikkeling van betrekkingen Tenuitvoerlegging van gesloten overeenkomsten met materiële bepalingen op het gebied van zeevervoer of waarin samenwerkingsovereenkomsten op het gebied van zeevervoer voorzien worden Regelmatige activiteit Aanpassing van de wetgeving van de LMOE aan de gemeenschapswetgeving Follow-up Witboek 1. 4 Overleg met derde landen Regelmatig overleg met bepaalde landen waarmee de EG belangrijke zeehandelsbetrekkingen onderhoudt en waarvan het zeevervoerbeleid de EG-belangen direct raakt. - Eventueel overleg met andere landen binnen het kader van samenwerkingsovereenkomsten. voortzetting van de tot op heden regelmatig plaatsvindende besprekingen (Japan, Korea, Noorwegen, Zwitserland, de Raadgevende groep op het gebied van de scheepvaart (CSG); overleg beginnen of intensiveren met landen zoals de Verenigde Staten, Rusland, China en India. ^c 1. 5 Beleidsworkshops Te organiseren wanneer ze een aanmerkelijk effect kunnen hebben, dat wil zeggen wanneer het gaat om belangrijke wederzijdse belangen. 1. 6 Problemen aanpakken die veroorzaakt worden door bestaande of nieuwe maatregelen van derde landen. Demarches, eventueel gevolgd door overleg In specifieke gevallen inschakeling van Verordening (EEG) nr. 4058/86 Herziening van Verordening (EEG) nr. 4058/86 -O 43 1. 7 Acties die eerlijke concurrentie op commerciële basis moeten waarborgen. In specifieke gevallen inschakeling van Verordening (EEG) nr. 4057/86 Herziening van Verordening (EEG) nr. 4057/86 Goedkeuring, inachtneming en handhaving van internationale veiligheidsnormen en -voorschriften Follow-up van acties waartoe het initiatief tijdens de workshops is genomen en die betrekking hebben op: - de landen rond de Zwarte Zee, de Oostzee en de Middellandse Zee; de ASEAN-landen. - - Gevallen die reeds geconstateerd zijn en verder onderzocht moeten worden (b. v. West- en Centraal-Afrika, Kenya, Zuid-Korea en China). Andere gevallen die aangedragen zijn door Lid-Staten of door rederijen of verladers uit de Gemeenschap. Eventueel voorstel tot aanpassing van Verordening (EEG) nr. 4058/86 Eventueel voorstel tot aanpassing van Verordening (EEG) nr. 4057/86 Strengere havenstaatcontrole; acties tegen vlaggestaten die de internationaal geldende voorschriften en normen niet adequaat handhaven Ondersteunende acties op extern gebied: bevorderen van havenstaatcontrole in andere regio's door samenwerking met geïnteresseerde derde landen en groepen van landen, alsmede met de IMO, en waar nodig technische bijstand verlenen; bevorderen van de invoering van geschikte internationale normen via overleg met en bijstand aan derde landen. Eventueel een gezamenlijke aanpak door de belangrijkste zeehandelslanden alsmede participatie in relevante internationale forums en overleg met bepaalde belangrijke landen die vrije registratie van schepen kennen. ^9- 1. 8 Acties op het gebied van samenwerking en technische bijstand aan derde landen Acties gericht op de integratie van de vervoersdiensten en -systemen in Europa Technische bijstand, opleiding van functionarissen die verantwoordelijk zijn voor zaken betreffende het scheepvaartbeleid, financiële steun of steun van deskundigen voor activiteiten ter bevordering van efficiënte commerciële operaties, met inbegrip van het gebruik van nieuwe technologieën. Informatie-uitwisseling via seminars, workshops of cursussen, of uitwisseling van hogere functionarissen. Follow-up van de paneuropese vervoersconferenties en de regionale ministersconferenties voor de landen rond de Zwarte Zee, de Oostzee en de Middellandse Zee Regionale werkgroepen watervervoer die opgericht zijn om een meerjarig werkprogramma voor te bereiden en in te voeren voor de betreffende regio. Progressieve harmonisering van o. a. de vervoerswetgeving van de LMOE, met het oog op toetreding van deze landen tot de Unie. Dergelijke activiteiten ontplooien binnen het kader van bestaande programma's, conform de bepalingen van overeenkomsten met derde landen alsmede binnen de mogelijkheden van beschikbare hulpbronnen. Opzetten van actieprogramma's voor samenwerking, met de nadruk op acties met betrekking tot: de kleine vaart; het opnemen van havens in de transeuropese netwerken; de veiligheid van de scheepvaart, inclusief havenstaat controle. Parallel hiermee acties en projecten die voorrang krijgen en waarmee o. a. wordt beoogd: herstructurering en modernisering van het vervoer; verbetering van het vervoer van personen en goederen alsmede van de toegang tot de vervoersmarkt door het wegnemen van administratieve, technische en andere belemmeringen; bevordering en ontwikkeling van multimodaal vervoer. III. Internationale organisaties & multilaterale verdragen Goedkeuring van praktische en doeltreffende EG-voorschriften om de communautaire doelstellingen tijdens discussies of onderhandelingen in internationale organisaties te kunnen nastreven. Goedkeuring van een nieuwe overlegprocedure (vervanging van Beschikking van de Raad 77/587/EEG) om een gemeenschappelijk standpunt vast te stellen en dit naar buiten toe te presenteren (voorstel in bijlage II). ^ Taken op de korte en middellange termijn: tweede conferentie over herziening van het Verdrag inzake een gedragscode voor lijnvaartconferences; overleg binnen de Commissie voor zeevervoer (MTC) van de OESO alsmede gezamenlijk overleg over scheepvaartzaken tussen de OESO-landen en andere regionale groepen. Aanbeveling aan de Raad betreffende het communautaire standpunt en de deelname van de Gemeenschap aan de conferentie. IV. Interne voorschriften voor betrekkingen met derde landen Zorgen voor samenhangende acties van de Gemeenschap en van de Lid-Staten ten aanzien van hun betrekkingen met derde landen en verbeterde efficiency van dergelijke acties. Goedkeuring van en nieuwe overlegprocedure (vervanging van Beschikking van de Raad 77/587/EEG) - voorstel in bijlage II Vaststellen van voorschriften betreffende de verlenging van bestaande zeevervoersovereenkomsten en de toestemming voor Lid-Staten om onderhandelingen op bilateraal niveau te voeren. Voorstel voor een Beschikking van de Raad - bijlage II 4> Ja <^9 ^H/coyâ, £ $ V / J) BIJLAGE II Voorstel voor een beschikking van de Raad houdende instelling van een overlegprocedure inzake de betrekkingen tussen de Lid-Staten en derde landen op het gebied van het zeevervoer en inzake de acties op dit gebied in de internationale organisaties, alsmede van een machtigingsprocedure voor overeenkomsten inzake het zeevervoer DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 84, lid 2, Gezien het voorstel van de Commissie, In samenwerking met het Europees Parlement, overeenkomstig de procedure van artikel 189 C van het Verdrag, Gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité, Overwegende dat de ontwikkeling van de externe betrekkingen van de Gemeenschap op het gebied van het zeevervoer een adequate en efficiënte gegevensuitwisseling en tijdig overleg tussen de Commissie en de Lid-Staten vereist; Overwegende dat bij Beschikking 77/587/EEG van de Raad een overlegprocedure inzake de betrekkingen tussen de Lid-Staten en derde landen op het gebied van het zeevervoer en inzake de acties op dit gebied in de internationale organisaties is ingesteld; Overwegende dat bij dit overleg naast ontwikkelingen die reeds hun beslag hebben gekregen ook aan de gang zijnde ontwikkelingen in de betrekkingen met derde landen aan de orde moeten komen; Overwegende dat alle problemen die zich op het gebied van het zeevervoer voordoen in het handelsverkeer met en tussen derde landen, alsmede passende oplossingen voor deze problemen in beschouwing moeten worden genomen; Overwegende dat bijgevolg dient te worden voorzien in met regelmatige tussenpozen plaatsvindend overleg; Overwegende dat passende maatregelen moeten worden overwogen om binnen internationale organisaties optredende problemen aan te pakken; dat een procedure dient te worden ingevoerd voor het bepalen van het door de Gemeenschap en de Lid-Staten bij besprekingen met internationale organisaties over vraagstukken van gemeenschappelijk belang in te nemen standpunt; dat dit standpunt, wanneer het onder de bevoegdheid van de Gemeenschap of de Lid- Staten vallende aangelegenheden betreft, door de Commissie, respectievelijk de Lid-Staat die het voorzitterschap van de Raad vervult, naar voren moet worden gebracht; Overwegende dat de betrekkingen op het gebied van het zeevervoer tussen de Lid-Staten en derde 1 PBnr. L 239 van 17. 9. 1977. r. O landen worden beheerst door bilaterale overeenkomsten, alsook door andere bilaterale en multilaterale regelingen die bepalingen bevatten inzake of van toepassing op met het verrichten van zeevervoerdiensten verband houdende aangelegenheden, zoals tot de zeevervoermarkt, met inbegrip van multimodaal vervoer, aanverwante activiteiten op het land, het verwerven van een marktpositie, toegang tot havens, gebruik van haven- en aanverwante diensten en faciliteiten, transacties en betalingen met betrekking tot het verrichten van zeevervoerdiensten, alsook daarmee samenhangende bepalingen; toegang Overwegende dat dient te worden voorzien in een regelgevingskader voor onderhandelingen door de Lid-Staten met derde landen; dat de Commissie over de mogelijkheid dient te beschikken om de Lid-Staten te machtigen te onderhandelen over overeenkomsten met derde landen, dan wel dergelijke overeenkomsten te sluiten of te verlengen; dat in omstandigheden die zich daarvoor lenen een dergelijke machtiging stilzwijgend zou kunnen worden verleend; Overwegende dat een doeltreffende procedure moet worden vastgesteld voor het toetsen van bilaterale overeenkomsten inzake het zeevervoer alsook andere bilaterale regelingen die de Lid-Staten voornemens zijn met derde landen te sluiten; Overwegende dat bij deze toetsing moet worden nagegaan of de voorgestelde overeenkomsten verenigbaar zijn met het Gemeenschapsrecht en het gemeenschappelijk beleid inzake het zeevervoer en geen belemmering zouden vormen voor dit beleid of de tenuitvoerlegging daarvan; Overwegende dat het in bepaalde gevallen dienstig kan zijn dat de Raad of, al naar gelang het geval, de Commissie bij het verlenen van machtiging aan een Lid-Staat om over een overeenkomst te onderhandelen of deze te sluiten, daaraan bepaalde voorwaarden verbindt, Overwegende dat een comité voor de uitvoering van deze beschikking moet worden opgericht; Overwegende dat de procedures voor onderhandelingen door de Commissie over overeenkomsten met derde landen of in het kader van internationale organisaties niet onder deze beschikking vallen; Overwegende dat met het oog op de wijzigingen in de bij Beschikking 77/587/EEG ingestelde procedure en de invoering van belangrijke nieuwe procedures die beschikking door een nieuwe beschikking dient te worden vervangen, HEEFT DE VOLGENDE BESCHIKKING VASTGESTELD: Artikel 1 1. De Lid-Staten en de Commissie plegen, onder de in deze beschikking vastgestelde voorwaarden, overleg over: a) b) de vraagstukken op het gebied van het zeevervoer die in de internationale organisaties worden behandeld, en de betrekkingen met derde landen op het gebied van het zeevervoer alsmede over de onderhandelingen over, de sluiting van en de werking van bilaterale of multilaterale overeenkomsten op dit gebied. 2. Dit overleg vindt plaats met regelmatige tussenpozen, en ten minste om de twee maanden, en r> op enig ander tijdstip op verzoek van een Lid-Staat of van de Commissie, binnen twee weken na dat verzoek of, in urgente gevallen, zo spoedig mogelijk. Artikel 2 1. Het in artikel 1, lid 1, onder a), bedoelde overleg heeft voornamelijk ten doel a) om vraagstukken gemeenschappelijk belang kunnen doen rijzen; in beschouwing te nemen die problemen van b) om, naar gelang van de aard van deze problemen, na te gaan of het optreden van de Lid-Staten in de betrokken internationale organisaties dient te worden gecoördineerd, alle andere dienstige beleidslijnen te overwegen. 2. De Lid-Staten en de Commissie doen elkaar in een zo vroeg mogelijk stadium alle dienstige inlichtingen voor het in lid 1 beoogde doel toekomen. 1. Het in artikel 1, lid 1, onder b), bedoelde overleg heeft voornamelijk ten doel Artikel 3 a) b) c) d) e) de ontwikkelingen in de betrekkingen met derde landen op het gebied van het zeevervoer te bestuderen; de onderhandelingen over, de sluiting van en de werking van bilaterale of multilaterale overeenkomsten op het gebied van het zeevervoer of andere regelingen inzake met het verrichten van zeevervoerdiensten verband houdende aangelegenheden in ogenschouw te nemen; de problemen te bekijken die zich op het gebied van het zeevervoer voordoen in het handelsverkeer met en tussen derde landen, onder andere: beperkingen op de toegang tot de zeevervoersmarkt en daarmee samenhangende activiteiten op het land; andere unilaterale maatregelen van derde landen die van invloed zijn op het zeevervoer, zoals discriminatoire belastingheffing of behandeling ten aanzien van schepen in havens; om andere vraagstukken gemeenschappelijk belang kunnen doen rijzen; in beschouwing te nemen die problemen van om, naar gelang van de aard van de problemen die zich kunnen voordoen, passende maatregelen te overwegen. Met het oog op het in artikel 1, lid 1, onder b), bedoelde overleg verstrekt elke Lid-Staat 2. aan de overige Lid-Staten en aan de Commissie informatie over de verschillende ontwikkelingen in zijn betrekkingen met derde landen op het gebied van het zeevervoer alsmede over de werking &. van de op dit gebied gesloten bilaterale of multilaterale overeenkomsten. 3. Een Lid-Staat die met een derde land onderhandelingen wil voeren of een overeenkomst wil sluiten waarover hij heeft onderhandeld en die hij heeft geparafeerd of ondertekend, maar voor de inwerkingtreding waarvan hij op de datum van inwerkingtreding van deze beschikking nog niet de nodige procedures heeft afgerond, dient daartoe een verzoek in bij de Commissie en stelt de overige Lid-Staten daarvan in kennis. In zijn verzoek motiveert de Lid-Staat de voorgenomen overeenkomst en zet hij de doelstellingen daarvan uiteen; tevens voegt hij daarbij de ontwerptekst van de voorgenomen overeenkomst. Een Lid-Staat die een op de datum van inwerkingtreding van deze beschikking van kracht zijnde overeenkomst uitdrukkelijk of stilzwijgend wil verlengen, dient daartoe een verzoek in bij de Commissie en stelt de overige Lid-Staten daarvan in kennis ten minste vier maanden vóór de datum van de uitdrukkelijke verlenging, respectievelijk vóór het verstrijken van de periode waarin de overeenkomst kan worden opgezegd, en verstrekt tevens een kopie van de overeenkomst. Artikel 4 1. Onverminderd het bepaalde in artikel 5 van Verordening (EEG) nr. 4055/86 van de Raad wordt, indien noch de Commissie noch een Lid-Staat binnen twee maanden na ontvangst van een verzoek van een Lid-Staat als bedoeld in artikel 3, lid 3, om overleg heeft verzocht, en de Commissie niet binnen drie maanden na ontvangst van dat verzoek bij de Lid-Staat in kwestie bezwaar heeft gemaakt, die Lid-Staat geacht stilzwijgend te zijn gemachtigd om overeenkomstig zijn verzoek bilaterale onderhandelingen te voeren of, al naar gelang het geval, de procedures voor de inwerkingtreding van de overeenkomst af te ronden, dan wel de overeenkomst te verlengen. Indien de Commissie, in voorkomend geval na overleg, concludeert dat de bepalingen 2. van de voorgenomen overeenkomst niet strijdig zijn met het gemeenschappelijk beleid inzake het zeevervoer en de doelstellingen daarvan en geen belemmering zouden vormen voor dit beleid of de tenuitvoerlegging daarvan, kan de betrokken Lid-Staat door de Commissie worden gemachtigd, indien nodig onder voorwaarden, om bilaterale onderhandelingen te voeren met het betrokken derde land. Indien de Commissie, in voorkomend geval na overleg, concludeert dat een bepaling van 3. de voorgenomen overeenkomst niet in overeenstemming is met het gemeenschappelijk beleid inzake het zeevervoer of de doelstellingen daarvan, of een belemmering kan vormen voor dit beleid of de tenuitvoerlegging daarvan, brengt zij de betrokken Lid-Staat daarvan in kennis en licht zij de overige Lid-Staten in. De Commissie kan in deze kennisgeving voorwaarden verbinden aan het verlenen van machtiging voor de overeenkomst, Artikel 5 1. Aan het eind van het onderhandelingsproces deelt de betrokken Lid-Staat de Commissie het eindresultaat mede. Indien de Commissie binnen drie maanden na ontvangst van het onderhandelingsresultaat geen bezwaar maakt, kan de betrokken Lid-Staat de overeenkomst ondertekenen. Indien de Commissie bezwaar maakt, onderhandelt de betrokken Lid-Staat opnieuw over 2. de overeenkomst, op basis van de door de Commissie opgelegde voorwaarden. Artikel 6 •T2> Het in deze beschikking bedoelde overleg vindt plaats binnen het bij artikel 7, lid 1, 1. bedoelde comité. Ten aanzien van het bepaalde in artikel 2, lid 1, onder b), worden de door de 2. Gemeenschap en de Lid-Staten binnen internationale organisaties in te nemen standpunten inzake economische en commerciële aspecten van het zeevervoer bepaald volgens de procedure van artikel 7, lid 2. Wanneer het standpunt betrekking heeft op een onder de bevoegdheid van de Gemeenschap vallende aangelegenheid, wordt het door de Commissie naar voren gebracht; indien de desbetreffende aangelegenheid tot de bevoegdheid van de Lid-Staten behoort, wordt het standpunt naar voren gebracht door de Lid-Staat die het voorzitterschap van de Raad vervult. Indien de Commissie of de Lid-Staat die het voorzitterschap vervult echter niet de vereiste status heeft om zich uit te spreken binnen de betrokken internationale organisatie, worden passende bepalingen opgenomen in de beschikking waarbij het standpunt wordt bepaald. Artikel 7 De Commissie wordt bijgestaan door een comité bestaande uit vertegenwoordigers van de 1. Lid-Staten en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp voor van de te 2. nemen maatregelen. Het comité brengt advies uit over dit ontwerp binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie. Het comité spreekt zich uit met de meerderheid van stemmen die in artikel 148, lid 2, van het Verdrag is voorgeschreven voor de aanneming van de besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie dient te nemen. Bij stemming in het comité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van de Lid-Staten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel. De Commissie stelt de beoogde maatregelen vast wanneer zij in overeenstemming zijn met het advies van het comité. Wanneer de beoogde maatregelen niet in overeenstemming zijn met het advies van het comité of indien geen advies is uitgebracht, dient de Commissie onverwijld bij de Raad een voorstel in betreffende de te nemen maatregelen. De Raad besluit met gekwalificeerde meerderheid van stemmen. Indien de Raad, na verloop van twee maanden na de indiening van het voorstel bij de Raad, geen besluit heeft genomen, worden de voorgestelde maatregelen door de Commissie vastgesteld. Artikel 8 De procedures waarin deze beschikking voorziet laten de procedures onverlet die betrekking hebben op een aanbeveling van de Commissie voor het voeren van onderhandelingen over een overeenkomst met een derde land of groep van derde landen of binnen een internationale organisatie, dan wel op het sluiten van een dergelijke overeenkomst. Beschikking 77/587/EEG van de Raad wordt ingetrokken. Artikel 9 Vóór 31 december 2000 bestudeert de Raad een door de Commissie in te dienen verslag over het functioneren van de overlegprocedure waarin deze beschikking voorziet en geeft hij gevolg aan eventuele voorstellen voor wijzigingen of aanvullingen die in het licht van de opgedane ervaring ^ noodzakelijk blijken. Deze beschikking is gericht tot de Lid-Staten. Artikel 10 rr BIJLAGE III BESTAANDE GEMEENSCHAPSWETGEVING EN BELEIDSINITIATIEVEN INZAKE EXTERNE ASPECTEN VAN HET ZEEVERVOERBELEID EN DE TOEPASSING VAN DIE WETGEVING EN INITIATIEVEN A. Door de Gemeenschap aangenomen wetgeving 1. Van de rechtsinstrumenten op het gebied van zeevervoer die tot nog toe door de Raad goedgekeurd zijn, houden de instrumenten die de basis van het scheepvaartbeleid vormen, direct verband met de externe betrekkingen op het gebied van de scheepvaart. Beschikking 77/587/EEG van de Raad1 was het eerste rechtsinstrument op het gebied van 2. zeevervoer, dat krachtens artikel 84, lid 2, van het EEG-verdrag in juni 1977 aangenomen werd, om gebruik te kunnen maken van de mogelijkheden die een gemeenschappelijke aanpak door de Lid-Staten van zaken op het gebied van de scheepvaart zou bieden. De beschikking regelde de instelling van een overlegprocedure inzake de betrekkingen tussen Lid-Staten en derde landen op het gebied van zeevervoer en inzake acties op dit gebied in internationale organisaties. Dit vormde het begin van de ontwikkeling van de externe betrekkingen van de Gemeenschap ten aanzien van de scheepvaart. De procedure wordt in de werkgroep vervoer van de Raad regelmatig gebruikt voor consultatie over de ontwikkelingen en problemen op het gebied van de betrekkingen met afzonderlijke niet-Lid-Staten en voor het bepalen van een gemeenschappelijk standpunt in verband met vergaderingen van internationale organisaties. Verordening (EEG) nr. 954/792, algemeen bekend als het "pakket van Brussel", betreft de 3. bekrachtiging door de Lid-Staten van of de toetreding van de Lid-Staten tot het Verdrag van de Verenigde Naties inzake een gedragscode voor lijnvaartconferences. Bekrachtiging of toetreding is alleen mogelijk wanneer de Lid-Staten een aantal voorbehouden maken. Het belangrijkste voorbehoud is dat de Lid-Staten moeten bevestigen dat de bepalingen van het verdrag niet gelden voor conferencevaarten tussen de Lid-Staten onderling en tussen Lid-Staten en de andere OESO-landen die het verdrag ondertekend hebben. De verordening maakt ook een voorbehoud voor concurrerende toegang binnen conferences tot dat deel van de vrachtlijnvaart dat niet valt onder afspraken die gemaakt zijn met nationale lijnvaartmaatschappijen van derde landen die het verdrag ondertekend hebben, indien geratificeerd door Lid-Staten. Door deze verordening aan te nemen, heeft de Gemeenschap de specifieke situatie van ontwikkelingslanden erkend, met name op het gebied van de lijnvaart, aangezien het lijn vaartverdrag nationale lijnvaartmaatschappijen van deze landen bijzondere mogelijkheden biedt om deel te nemen aan onderhandelingen over lijnvaartconferences en het daarmee verband houdende vervoer van vracht. In december 1986 heeft de Gemeenschap vier belangrijke verordeningen3 aangenomen, 4. waarvan de eerste op 1 januari 1987 in werking is getreden, de andere drie op 1 juli van dat jaar: 1 2 PB L 239 van 17. 9. 1977. PB L 121 van 17. 5. 1979. PB L 378 van 31. 12. 1986. £c Verordening (EEG) nr. 4055/86 houdende toepassing van het beginsel van het vrij verrichten van diensten op het zeevervoer tussen de Lid-Staten onderling en tussen de Lid-Staten en derde landen. Verordening (EEG) nr. 4056/86 tot vaststelling van de wijze van toepassing van de artikelen 85 en 86 van het Verdrag op het zeevervoer. Verordening (EEG) nr. 4057/86 betreffende oneerlijke tariefpraktijken vervoer over zee. Verordening (EEG) nr. 4058/86 betreffende een gecoördineerd optreden ter vrijwaring van vrije toegang tot lading in het vervoer over zee. in het 5. Deze vier verordeningen zijn vastgesteld tegen de achtergrond van een verontrustende afname van het totale aantal schepen van de vloot van de Gemeenschap, die in geen verhouding staat tot de gevolgen die de economische crisis in de wereld heeft voor alle vloten, en is te wijten aan een verlies van relatief voordeel en het feit dat steeds meer andere landen een protectionistisch beleid gaan voeren of protectionistische maatregelen nemen. Met name tegen de dreiging van dit protectionisme zouden communautaire acties iets kunnen uitrichten. De vier verordeningen vormen een 6. samenhangend pakket van communautaire rechtsinstrumenten voor het voeren van een niet-protectionistisch beleid, dat erop gericht is de continue toepassing van handelsprincipes op het gebied van de mondiale scheepvaart zo veel mogelijk veilig te stellen en daarnaast de basisbepalingen toe te passen van het Verdrag van Rome met betrekking tot de concurrentievoorschriften. tot het vrij verrichten van diensten en met betrekking 7. Uit het verordeningenpakket blijkt de vastberadenheid van de Gemeenschap om ervoor te zorgen dat rederijen uit de Gemeenschap vrije en niet-discriminatoire toegang krijgen tot ladingen en dat er op de vaarten van en naar de Gemeenschap alsmede binnen de Gemeenschap zelf sprake is van eerlijke concurrentie op commerciële basis, waarbij voldoende rekening wordt gehouden met de belangen van verladers en havens. De verordeningen hebben tot doel derde landen te ontmoedigen restrictieve maatregelen te nemen en buitenlandse rederijen te ontmoedigen oneerlijke praktijken te hanteren, of wanneer hiervan toch sprake is, te zorgen voor doeltreffende oplossingen door overleg. Voor gevallen waarin dit niet lukt, bieden de verordeningen de basis voor defensieve acties tegen dergelijke maatregelen en praktijken. 8. De mogelijkheid de scheepvaartsector verder te liberaliseren werd door de Gemeenschap ook in de context van onderhandelingen betreffende een Overeenkomst inzake de handel in diensten tijdens de Uruguay-ronde medio december 1993. Helaas werd de ronde afgesloten zonder bevredigend resultaat. Als reactie daarop heeft de Gemeenschap de regelingen die ze wilde treffen, geannuleerd en een ministeriële beschikking aangevraagd om een Onderhandelingsgroep voor te kunnen zeevervoersdiensten onderhandelen met het doel een overeenkomst te sluiten over de opheffing van beperkingen. te richten om binnen een vast tijdschema (NGMTS) op B. Toepassing van EG-rechtsinstrumenten en EG-beleid Door de goedkeuring in 1986 van de vier verordeningen, in combinatie met het "pakket 9. van Brussel" inzake een gedragscode voor lijnvaartconferences, is er wat de internationale scheepvaart betreft, een communautair beleid van vrije en eerlijke concurrentie op commerciële basis gerealiseerd. Dit beleid, dat bijna gelijktijdig met de Europese Akte werd goedgekeurd, gaf niet alleen concreet vorm aan de overgang naar een gemeenschappelijke markt op scheepvaartgebied, maar zou ook kunnen profiteren van het sterker worden van de Gemeenschap in het algemeen. O- Sindsdien heeft 10. landen zijn betrekkingen op het scheepvaartgebied met de Gemeenschap ontwikkeld. De Commissie heeft gebruik gemaakt, en wil dit ook verder blijven doen, van haar mogelijkheden om een van haar doelstellingen, te weten vrije en eerlijke concurrentie op de wereldmarkt, te realiseren. een groeiend aantal derde 11. Ofschoon beperkingen met betrekking tot de toegang tot lading in veel niet-OESO-landen in meerdere of mindere mate voorkomen, kan worden vastgesteld dat er de laatste jaren in een aantal landen duidelijk sprake is van versoepeling of opheffing van beperkingen met betrekking tot de internationale scheepvaart. Deze landen liggen verspreid over de hele wereld; alleen de Afrikaanse landen vormen de spreekwoordelijke uitzondering op de regel. De Commissie gebruikt haar invloed voortdurend om meer landen tot opheffing of versoepeling van beperkingen te bewegen, en dit is dan volgens haar ook een wezenlijk onderdeel van de tenuitvoerlegging van het beleid dat in het pakket van 1986 is vastgelegd. 12. De toepassing van het beginsel van vrije dienstverlening schijnt niet alleen indruk te hebben gemaakt op een groot aantal derde landen maar heeft in enkele landen die willen dat hun toegang tot de communautaire markt niet belemmerd wordt, ook bezorgdheid gewekt. Door Verordening (EEG) nr. 4055/86 zijn nieuwe initiatieven - zowel vanuit de Gemeenschap als van daarbuiten - om overeenkomsten inzake ladingdeling te sluiten, in de kiem gesmoord. De Commissie is van mening dat het niet alleen een zaak is van het implementeren van wettelijke verplichtingen krachtens Verordening (EEG) nr. 4055/86 maar dat het ook aan de geloofwaardigheid en het succes van het communautaire zeevervoerbeleid ten aanzien van derde landen te danken is dat de Lid-Staten die overeenkomsten inzake ladingdeling hebben gesloten, actiever optreden om deze overeenkomsten aan te passen. Om een eind te maken aan het niet-naleven van wettelijke verplichtingen door Lid-Staten heeft de Commissie onlangs een inbreukprocedure op grond van artikel 169 van het Verdrag ingeleid. Een groot aantal gevallen is op grond van Verordening (EEG) nr. 4056/86 ter sprake 13. gebracht en de Commissie heeft daarop gereageerd. Volgens de Commissie is de verordening een doeltreffend middel gebleken om naleving van de artikelen 85 en 86 af te dwingen. Dankzij de verordening is ook een effectieve concurrentie gerealiseerd binnen de lijnvaart die de Europese Unie aandoet, en kunnen verladers (dat wil zeggen im- en exporteurs in de EU) profiteren van goedkope diensten van een hoge kwaliteit. 14. Verordening (EEG) nr. 4057/86 is zeer waardevol gebleken en er zijn bovendien sterke aanwijzingen dat de verordening het gedrag van bepaalde lijnvaartmaatschappijen in derde landen - met name wat hun prijsstellingsbeleid betreft - beïnvloed heeft. Het effect van Verordening (EEG) nr. 4058/86 dient behalve op de daadwerkelijke 15. implementatie van defensieve maatregelen in gevallen waarin door onderhandelen geen bevredigende oplossing kon worden verkregen, ook te worden beoordeeld op haar waarde als basis voor overleg en als afschrikmiddel. In het geval van de beperkingen die door de West- en Centraalafrikaanse landen opgelegd zijn, is ondanks dat de toepassing van de verordening is geëist, door de Gemeenschap via overleg gezocht naar een voor beide partijen acceptabele oplossing. is gebleken dat de mogelijkheid die de verordening biedt om Meer tegenmaatregelen is geweest voor de Commissie bij haar besprekingen met een aantal landen om te trachten de toegang tot de markt veilig te stellen en te voorkomen dat rederijen uit de Gemeenschap een discriminatoire behandeling krijgen. te nemen, bijzonder waardevol in het algemeen Specifieke problemen in de betrekkingen met bepaalde derde landen -Tf Lid-Staten en rederijen uit de Gemeenschap hebben bij de Commissie regelmatig kwesties 16. ter sprake gebracht die betrekking hebben op problemen die zich voordoen op bepaalde vaarten. In haar rapport aan de Raad inzake de implementatie van de scheepvaartverordeningen4 maakte de Commissie melding van acties die toentertijd ondernomen waren om dergelijke problemen aan te pakken, zoals o. a. met Algerije, Kenya, de Republiek Korea, Taiwan, Indonesië en Japan, en van overleg met derde landen als Brazilië, Sri Lanka en de Sovjetunie. 17. De Commissie is - in nauw overleg met de Lid-Staten - nog steeds actief op dit gebied. Ze heeft met name in besprekingen met een aantal derde landen specifieke zeevervoerskwesties aangekaart. Deze besprekingen hebben ertoe geleid dat de bevoegde autoriteiten in die landen verscheidene concessies hebben gedaan. 18. In augustus 1990 hebben de Gemeenschap en Taiwan een protocol ondertekend inzake vrijstelling van inkomstenbelasting voor expeditiebedrijven; op 1 oktober 1993 werd hieraan een addendum toegevoegd. Er werd overeengekomen dat de financiële autoriteiten van Taiwan en de Lid-Staten van de EG geen inkomstenbelasting zouden heffen over het gebruik van schepen voor internationaal verkeer door scheepvaartmaatschappijen uit Taiwan of de Gemeenschap; deze regeling geldt ook voor de gebruikelijke opcenten en extra heffingen. 19. Vanaf 1989 heeft regelmatig overleg plaatsgevonden op bilateraal niveau, om te trachten het van oudsher restrictieve scheepvaartbeleid van Korea te liberaliseren. Het resultaat hiervan is dat de Koreaanse autoriteiten concessies hebben gedaan met betrekking tot de toegang voor verladers uit de Gemeenschap tot zgn. "inter-port"5 diensten en activiteiten aan de wal in Korea. Bovendien werd het mogelijk te investeren in vrachtvervoer. In november 1993 ten slotte stemden de Koreaanse autoriteiten ermee in dat vanaf die maand alle inter-port diensten volledig geliberaliseerd zouden zijn voor verladers uit de Gemeenschap, met uitzondering van de diensten van en naar Japan. Hetzelfde geldt voor containerdiensten en elk ander deel van normale zeevervoersdiensten van verladers uit de Gemeenschap. Vanaf 1 juli 1994 zijn ook de scheepvaartdiensten van Korea naar Japan en vice versa geliberaliseerd. Overleg met de Volksrepubliek China leidde ertoe dat de Chinese autoriteiten verladers 20. uit de Gemeenschap in augustus 1992 toestemming gaven ondernemingen (al dan niet als joint venture) in China op te richten om zaken te doen op basis van gelijke behandeling. Verladers uit de Gemeenschap mogen sindsdien ook containerdiensten onderhouden van en naar Chinese havens die openstaan voor internationaal scheepvaartverkeer, zonder beperkingen ten aanzien van de te gebruiken centrale havenplaats. Toch zijn er wat deze afspraken betreft, nog steeds aanzienlijke problemen. De begin 1994 begonnen besprekingen met Oekraïne hebben een bevredigend resultaat 21. opgeleverd wat de vestiging van scheepsagenturen in dat land op grond van niet-discriminatoire voorwaarden betreft. De regering van Oekraïne heeft een en ander vastgelegd in een resolutie van 15 mei 1995. 22. Tijdens besprekingen met Japan heeft de Commissie herhaaldelijk haar bezorgdheid geuit over de eisen die gesteld worden door de Japanse vereniging voor haventransport. Deze eisen leiden tot inefficiënte havendiensten en buitensporig hoge havenbelastingen, met als ongewenst SEC(90)1594 def. van 1. 8. 1990. Term die staat voor de intra-aziatische diensten van en naar Korea. ^ gevolg dat de vrachtkosten aanzienlijk stijgen en daardoor de handel belemmerd wordt. Omdat er geen aanwijzingen waren dat Japan zou zorgen voor veranderingen, heeft de Gemeenschap in de herfst van 1995 een demarche gedaan. Ook de Amerikaanse Federal Maritime Commission is een onderzoek begonnen en er zijn aanwijzingen dat er in Japan zelf ook sprake is van bezorgdheid. Het valt te hopen dat de Japanse regering deze problemen zal oplossen en dat de EG niet genoodzaakt wordt dit onderwerp in de Wereldhandelsorganisatie aan de orde te stellen. Uit het voorafgaande blijkt dat de Gemeenschap in een aantal gevallen aangetoond heeft 23. doeltreffend te kunnen handelen wanneer het gaat om het veilig stellen van de scheepvaartbelangen van de Gemeenschap en van de Lid-Staten gezamenlijk. Het gewicht van de Gemeenschap als geheel ten opzichte van derde landen kan gebruikt worden (en is in het verleden ook gebruikt) om zaken door te zetten die afzonderlijke Lid-Staten alleen niet in hun voordeel konden beslissen. De Gemeenschap kan ook maximaal profiteren van haar unieke onderhandelingspositie omdat ze met één stem namens alle Lid-Staten spreekt. Het is bovendien niet alleen tactisch gezien gunstig wanneer de Gemeenschap namens de Lid-Staten spreekt, maar zij kan ook de belangen van de Gemeenschap als geheel behartigen, terwijl de afzonderlijke Lid-Staten dit vaak niet kunnen. In dit opzicht kan het voor de verdere ontwikkeling van de handelsvloot van de EG als essentieel worden beschouwd dat een coherent en uitgebreid communautair zeevervoerbeleid vastgesteld wordt op basis van duidelijk gedefinieerde beleidsdoelstellingen. <U ONTWIKKELINGEN TOT OP HEDEN VAN BETREKKINGEN TUSSEN DE EG EN DERDE LANDEN 1. Deze bijlage, die betrekking heeft op sectie IV. B, bevat meer gegevens over de stand van de ontwikkeling van de betrekkingen tussen de EG en derde landen voor wat betreft (i) overeenkomsten, (ii) besprekingen en (iii) diverse vormen van samenwerking, waaronder technische bijstand. BIJLAGE IV (I) Overeenkomsten met derde landen Overeenkomsten met materiële bepalingen op scheepvaartgebied 2. De Gemeenschap heeft tot nog toe geen sectorale vervoersovereenkomsten gesloten met een derde land. In een aantal algemene overeenkomsten tussen de EG en derde landen (of groepen van derde landen) zijn echter materiële bepalingen met betrekking tot de scheepvaart opgenomen. Andere overeenkomsten, waarin weliswaar geen materiële bepalingen met betrekking tot de scheepvaart opgenomen zijn, bevatten regelingen met betrekking tot samenwerking of technische bijstand alsmede regelingen voor eventueel overleg op het gebied van zeevervoer. 3. Tot de eerste categorie behoren de Overeenkomst van Lomé, de Europa-overeenkomsten, de partnerschaps- en samenwerkingovereenkomsten en de EER-overeenkomst. Kenmerkend voor al deze overeenkomsten is dat aan de EG-zijde zowel de EG als de Lid-Staten partij zijn. Dit is een gevolg van het feit dat de overeenkomsten betrekking hebben op een breed scala van onderwerpen. Het voordeel is echter wel dat vragen met betrekking tot de wettelijke basis voor externe bevoegdheid vermeden konden worden. 4. In de eerste plaats zijn er de Overeenkomsten van Lomé, waarvan de derde (gesloten in 1984) voor het eerst een hoofdstuk bevatte dat gewijd was aan vervoer in het algemeen, met verscheidene artikelen die betrekking hebben op de scheepvaart in het bijzonder. Deze artikelen werden in de vierde overeenkomst (ondertekend in 1989 en herzien in 1995) gehandhaafd. 5. De in paragraaf 4 genoemde artikelen bevatten de beginselen voor onbelemmerde toegang tot de scheepvaartmarkt op commerciële basis alsmede bepalingen voor de tenuitvoerlegging van tussen de de Gedragscode voor Gemeenschap en haar ACS-partners. In de artikelen is ook voorzien in samenwerking om de scheepvaartbranche in die landen (inclusief de scheepsveiligheid en de veiligheid van de bemanningen) te verbeteren. Ook worden verscheidene gebieden voor financiële steun en technische bijstand genoemd. lijnvaartconferences, bedoeld voor het scheepvaartverkeer 6. In de tweede plaats zijn er de zgn. "Europa-overeenkomsten", die gesloten zijn mei landen uit Centraal- en Midden-Europa, te weten Bulgarije, Tsjechië, Hongarije, Polen, Roemenië en Slowakije. Soortgelijke overeenkomsten zijn onlangs ook gesloten met Estland, Letland, Litouwen en Slovenië. 7. Deze overeenkomsten zorgen voor een nauwe samenwerking met de genoemde derde landen en bevatten specifieke bepalingen betreffende het zeevervoer. Deze bepalingen behelzen ook het wederzijdse recht van vestiging en het beginsel van onbelemmerde toegang tot de markt en het verkeer op commerciële basis. Verder is in de overeenkomsten opgenomen dat rederijen die niet aangesloten zijn bij een conference, met een conferencevloot mogen concurreren zolang ze het c\ beginsel van vrije concurrentie op commerciële basis respecteren. Ten aanzien van het vervoer van droge en vloeibare buikladingen moet er vrije concurrentie zijn. Er zullen geen regelingen met betrekking tot ladingdeling opgenomen worden in toekomstige bilaterale overeenkomsten tussen de partijen en derde landen. Reeds bestaande eenzijdige beperkingen of maatregelen die een discriminerende werking kunnen hebben ten aanzien van zeevervoersdiensten, worden afgeschaft. 8. Daarnaast werd afgesproken dat de samenwerking verder ontwikkeld en versterkt zou worden om de landen uit Centraal- en Midden-Europa in staat te stellen hun vervoerssector te herstructureren en te moderniseren en een operationeel niveau te bereiken dat vergelijkbaar is met dat in de Gemeenschap. Voor een dergelijke samenwerking is het noodzakelijk dat de infrastructuur gemoderniseerd wordt van havens die op routes liggen die voor alle partijen van belang zijn, en dat de technische apparatuur voor containervervoer en overslag als deel van gespecificeerde prioriteitsgebieden aangepast wordt. 9. Met Albanië is een "overeenkomst inzake handel en economische samenwerking". De overeenkomst bevat geen specifieke bepalingen met betrekking tot de scheepvaart, maar vervoer en havens worden wel gezien als gebieden van wederzijds belang voor economische samenwerking. 10. In de derde plaats zijn er de "partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten" gesloten met Wit-Rusland, Moldavië, Rusland en Oekraïne. Deze overeenkomsten bevatten een aantal specifieke bepalingen ten aanzien van zeevervoer, zoals de gegarandeerde vrije toegang op commerciële basis tot de internationale scheepvaartmarkt, "nationale" behandeling voor schepen in havens en de openstelling van binnenwateren voor internationale zee-rivierdiensten. Over dit laatste is met Rusland nog geen overeenstemming bereikt en daarom is afgesproken dat uiterlijk 31-12- 1996 hierover zal worden onderhandeld. Ook is afgesproken dat de nationale behandeling zal gelden voor scheepsagenturen die zich willen vestigen. Tot slot is overeengekomen dat er niet alleen geen overeenkomsten inzake ladingdeling gesloten zullen worden met derde landen, maar dat ook alle bepalingen van die strekking in overeenkomsten die bestaan tussen een Lid-Staat en de andere partij, ongeldig worden. Net als in de Europa-overeenkomsten is uitgebreide economische samenwerking in een groot aantal sectoren, waaronder vervoer, in deze partnerschaps- en samenwerkingsovereenkomsten een belangrijk onderwerp. Soortgelijke overeenkomsten - mutatis mutandis - zijn daarna gesloten met Kazachstan en Kirgizistan, en onlangs nog met Armenië, Azerbaidzjan, Georgië en Uzbekistan. 11. In de vierde plaats is er de EER-overeenkomst, die op 1 januari 1994 in werking is getreden. Dit betekent dat de communautaire verworvenheden - ook met betrekking tot het zeevervoer - thans van toepassing zijn binnen de betrekkingen tussen de Gemeenschap en de betrokken EVA-landen. De maatregelen die betrekking hebben op de externe betrekkingen van de Gemeenschap, bijvoorbeeld de Verordeningen (EEG) nrs. 4057/86 en 4058/86 van Raad zijn echter niet van toepassing. In plaats daarvan zullen de Gemeenschap en de EVA-landen hun acties en maatregelen op het gebied van zeevervoer ten aanzien van derde landen en bedrijven uit die landen coördineren. 12. De recentelijk tot stand gebrachte douane-unie met Turkije is gebaseerd op de doelstelling betreffende de benadering van de vervoerssector. Nieuwe associatieovereenkomsten zijn overeengekomen met Israël, Marokko en Tunesië, terwijl de onderhandelingen met Egypte, & Jordanië en Libanon bijna afgerond zijn. Onderhandelingen met Algerije moeten nog plaatsvinden. In deze overeenkomsten is vastgelegd dat in een vroeg stadium onderhandelingen zullen plaatsvinden die ertoe moeten leiden dat het zeevervoer op soortgelijke wijze als in het geval van de LMOE wordt geliberaliseerd. 13. Tijdens de Euro-Mediterranean Conference in november 1995 in Barcelona werd een ministeriële verklaring aangenomen waarin de deelnemers (EU en 12 landen uit het gebied rond de Middellandse Zee) toezegden de beginselen van het vrij verrichten van diensten en de vrije toegang tot internationale ladingen te zullen respecteren Handelsovereenkomsten en economische-samenwerkingsovereenkomsten 14. In de loop der tijd heeft de Gemeenschap handelsovereenkomsten en economische- samenwerkingsovereenkomsten gesloten met een groot aantal derde landen. Vervoer is bij de economische samenwerking doorgaans een belangrijk aspect en is daarom de basis geweest voor overleg en samenwerking met een aantal van die landen. 15. Bij verscheidene overeenkomsten, die geen materiële bepalingen bevatten met betrekking tot diensten, is zeevervoer onderwerp geweest van een briefwisseling. In deze brieven, die als bijlage bij de overeenkomst zijn gevoegd, spreken de Gemeenschap en het betreffende derde land af elk onderwerp dat betrekking heeft op zeevervoer, te bespreken om een oplossing te vinden voor problemen die zich kunnen voordoen. Dit kan geschieden in de Gemengde Commissie die opgericht is in het kader van de samenwerkingsovereenkomst. De tekst kan per brief verschillen, maar in het algemeen staat erin dat uitgegaan wordt van het beginsel van vrije en eerlijke concurrentie. In diverse gevallen hebben in de Gemengde Commissies discussies plaatsgevonden, die tot positieve resultaten hebben geleid. De in paragraaf 15 bedoelde briefwisseling heeft o. a. plaatsgevonden met Argentinië, 16. Brazilië, Chili, Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nicaragua en Panama en met het Andespact en de lidstaten daarvan: Bolivia, Colombia, Ecuador, Peru en Venezuela, en verder met Mexico, Paraguay en Uruguay. 17. Tijdens meer recentelijk gevoerde onderhandelingen met Korea en Zuid-Afrika over dergelijke overeenkomsten en met Mexico over een nieuwe partnerschapsovereenkomst heeft de Gemeenschap voorgesteld materiële bepalingen over de scheepvaart op te nemen. De onderhandelingen met Korea zijn onlangs afgesloten. 2 Overleg met derde landen De Commissie voert reeds enige tijd overleg met belangrijke partners op het gebied van de 18. scheepvaart. Dit overleg, dat tot doel heeft informatie en standpunten uit te wisselen over ontwikkelingen en beleidsthema's die voor beide partijen van belang zijn, alsmede oplossingen te zoeken voor problemen die zich voordoen, is geïntensiveerd in verband met de ontwikkeling van internationale het communautaire scheepvaartbeleid en activiteiten met betrekking scheepvaart. tot de 19. Wat de ontwikkelde landen betreft, dient de Commissie voor zeevervoer van de OESO van oudsher als het forum voor onderling multilateraal contact ten aanzien van scheepvaartzaken. Aan de vergaderingen wordt door de Commissie regelmatig deelgenomen. a 20. Daarnaast voert de Commissie al vanaf het eind van de jaren zeventig regelmatig overleg over scheepvaartzaken met verscheidene EVA-landen, waaronder Finland1, Noorwegen, Zweden" en Zwitserland. De Commissie is verder actief in de Raadgevende groep op het gebied van de scheepvaart (CSG) en heeft deelgenomen aan de dialoog tussen de groep en de Verenigde Staten. Bovendien heeft de Commissie ervoor gezorgd dat er geregeld contact is met Japan en meer recentelijk zelfs jaarlijks een topoverleg. Na goedkeuring van de Verordening tot instelling van compenserend recht op Hyundai 21. Merchant Marine2, is er sinds 1989 regelmatig overleg tussen de Commissie en de Koreaanse autoriteiten. Deze bijeenkomsten zijn zeer waardevol gebleken voor het verbeteren van de scheepvaartbetrekkingen met Korea; er konden problemen uit de weg worden geruimd waarmee rederijen uit de Gemeenschap zich geconfronteerd zagen, en er werd gestreefd naar heroriëntatie van het Koreaanse scheepvaartbeleid. 3 22. Overleg met andere landen, m. u. v. de Sovjetunie (regelmatig overleg met dit land heeft tot 1991 plaatsgehad), heeft tot nu toe steeds ad hoc plaatsgevonden. Daarbij wordt gebruik gemaakt van mogelijkheden die geboden worden in het kader van bestaande overeenkomsten of van minder formele gebeurtenissen, inclusief workshops die georganiseerd worden met vertegenwoordigers van derde landen of groepen van landen (zie paragraaf 24 hierna), b. v. Brazilië en India. 3 Samenwerking en technische bijstand De samenwerking met derde 23. in door de Commissie georganiseerde seminars, conferenties en workshops en in technische bijstand aan afzonderlijke (groepen van) landen. Daarnaast werkt de Commissie samen met internationale organisaties en instellingen. landen bestaat met name Seminars, conferenties en workshops 24. De Commissie heeft met derde landen of groepen van landen tot nog toe verscheidene seminars, conferenties en workshops met betrekking tot de scheepvaart georganiseerd. 4 Hierdoor werd ongedwongen overleg op hoog niveau mogelijk over bestaande problemen en de behoefte aan technische bijstand bij het liberaliseren van de sector, het vergemakkelijken van vervoersoperaties en het bevorderen van de naleving van internationaal geldende normen en voorschriften. Een aantal van deze conferenties actieprogramma's die een vervolg krijgen, en/of specifieke projecten voor technische bijstand. 5 en workshops hebben geresulteerd in gezamenlijke Vóór de toetreding tot de EG. Verordening (EEG) nr. 15/89 van de Raad, PB L 4 van 6. 1. 1989. Zie paragraaf 76 hiervoor en SEC(90)1594 def. - Centraal-Amerika (Costa Rica, 1991); Andespact (Venezuela, 1992); Brazilië (1993); India (jan. 1994 en dec. 1995); Zwarte Zee (sept. 1994); Ontwikkelingsgemeenschap zuidelijk Afrika (dec. 1994); Baltische staten (jan. 1995); Middellandse Zee-Conferentie (april 1995); Baltische Zee- Conferentie (mei 1995); Middellandse Zee (sept. 1995); ASEAN-landen (okt. 1995). Zie tevens sectie V. B. 2. ^4 Technische bijstand aan afzonderlijke landen of groepen van landen Technische bijstand vormt een belangrijk middel om het 25. functioneren van de scheepvaartmarkt te verbeteren en deze te liberaliseren door betere werkomstandigheden te creëren voor de lijnvaartmaatschappijen. Hiermee wordt het tweeledige doel van het ontwikkelings- en het scheepvaartbeleid gediend. 26. Behalve talrijke projecten in het kader van het PHARE- en het TACIS-programma zijn ook acties uitgevoerd met betrekking tot onder andere India, de landen van de Maghreb, de landen van West- en Centraal-Afrika alsmede de ASEAN-landen. Samenwerking met internationale instellingen 27. De Commissie is verder samenwerkingsverbanden aangegaan met een aantal internationale organisaties en instellingen, zoals UNCTAD, de Wereldbank, de IMO, de World Maritime University en de International Maritime Law Institute. Met deze laatste twee wordt samengewerkt op het gebied van onderzoeksprogramma's en fellowships voor scheepvaartautoriteiten uit ontwikkelingslanden. Ervaring met samenwerkingsverbanden en het leveren van technische bijstand zoals 28. hiervoor genoemd, kan in het algemeen als positief en veelbelovend worden beoordeeld voor wat het realiseren van de doelstellingen van dergelijke acties betreft, zowel voor de betrokken derde landen als voor de Gemeenschap. De Commissie wil dergelijke activiteiten voortzetten als een integraal onderdeel van haar externe betrekkingen op het gebied van zeevervoer. £5 ISSN 0254-1513 COM(96) 707 def. DOCUMENTEN NL 07 il Catalogusnummer : CB-CO-96-717-NL-C ISBN 92-78-13895-9 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg Cc