title: VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT OVER DE UITVOERING VAN HET ACTIEPROGRAMMA "EUROPA TEGEN AIDS" - 1994-1995

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 15. 01. 1997 COM(96) 720 def. VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT OVER DE UITVOERING VAN HET ACTIEPROGRAMMA "EUROPA TEGEN AIDS" 1994-1995 *• INLEIDING Bij besluit van 4 juni 1991 hebben de Raad en de ministers van Volksgezondheid van de Lid-Staten, in het kader van de Raad bijeen, een actieprogramma voor 1991-1993 in het kader van het "Europa tegen aids"-programma goedgekeurd1. Overeenkomstig dit besluit heeft de Commissie op 10 maart 1993 aan de Raad een verslag over de in 1991 en 1992 ondernomen activiteiten voorgelegd2 en op 25 november 1994 een over 19933, om de Raad en de ministers van Volksgezondheid in staat te stellen de doeltreffendheid van de werkzaamheden te evalueren. Met de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de Europese Unie en met name van artikel 129 van het EG-Verdrag op 1 november 1993 heeft de Gemeenschap nieuwe bevoegdheden op het gebied van de volksgezondheid gekregen. In afwachting van de goedkeuring van het communautair actieprogramma in verband met de preventie van aids en van bepaalde andere besmettelijke ziekten dat de Commissie op 9 november 1994 heeft voorgesteld4, hebben het Europees Parlement en de Raad op 19 juni 1oc>5 een besluit goedgekeurd om het programma "Europa tegen aids" met twee jaar te verlengend Krachtens artikel 3, lid 2 van besluit nr. 1729/95/EG van het Europees Parlement en de Raad, heeft het onderhavige verslag, waarin onderdelen van het verslag over de uitvoering in het jaar 19946 zijn opgenomen en afgesloten, tot doel verslag uit te brengen over de uitvoering van het actieprogramma "Europa tegen aids" 1994-1995. II. TENUITVOERLEGGING VAN HET ACTIEPROGRAMMA "EUROPA TEGEN AIDS" 1994-1995 1. Selectiecriteria voor de bij de Commissie ingediende projecten Het eerste criterium is of een project duidelijk in het algemene kader van het programma past, aansluit bij een of meer van de acties en of de Lid-Staten erbij betrokken zijn. Daarom zijn projecten die andere landen dan de Lid-Staten betroffen of in hoofdzaak bestonden uit onderzoek zonder directe praktische toepassing op het gebied van de volksgezondheid niet gehonoreerd. Besluit 91/317/EEG, PB L 175 van 4. 7. 1991, blz. 26. COM(93) 42 def. COM(94) 525 def. COM(94) 413 def, 9. 11. 1994. Besluit nr. 1729/95/EG, PB L 168 van 18. 7. 1995, blz. 1. COM(95) 521 def. van 7 november 1995 Het tweede criterium is of het project een "communautaire meerwaarde" bezit, in tegenstelling tot projecten die slechts van nationaal of plaatselijk belang zijn. Die communautaire meerwaarde kan op verschillende manieren gerealiseerd worden, bij voorbeeld: als een project in een aantal Lid-Staten plaatsvindt; als er verscheidene organisaties uit verschillende Lid-Staten bij betrokken zijn; als het een thema betreft dat voor de hele Gemeenschap van belang is, zoals reizen of migratie; als het een innoverende benadering van een duidelijk probleem betreft en geen doublure vormt met elders al verrichte werkzaamheden. In dit kader kan een louter nationaal project gefinancierd worden als het als model kan fungeren voor andere Lid-Staten of als de resultaten van rechtstreeks belang voor andere Lid- Staten zijn. Het derde criterium is of een project welomschreven technisch-wetenschappelijke en preventieve activiteiten omvat die een organisatie binnen een welbepaalde periode kan voorbereiden en uitvoeren. Het programma is bedoeld voor het financieren van uit wetenschappelijk en technisch oogpunt deugdelijke projecten of van proefacties, en niet voor het subsidiëren van permanente basisdiensten. Het vierde en laatste criterium tenslotte betreft de financiering. De Commissie verleent namelijk subsidie voor projecten, op basis van het beginsel van gedeelde kosten, maar kan deze in het algemeen niet volledig financieren. 2. Raadgevend Comité Overeenkomstig het besluit nr. 1729/95/EG wordt de Commissie bij de uitvoering van het programma bijgestaan door een Raadgevend Comité, bestaande uit vertegenwoordigers van de Lid-Staten. Dit comité is in 1994 tweemaal bijeengekomen (in februari en september) en in 1995 driemaal (in februari, april en september). Alle door de Commissie geselecteerde subsidieaanvragen zijn voor advies aan het comité voorgelegd. Om het werk van het comité te vergemakkelijken is een beoordelingsschema opgesteld (zie bijlage 1), dat door het comité is goedgekeurd en door elk lid voor elk project wordt ingevuld. Zo is per project een bepaald aantal punten verkregen, dat vergeleken is met het maximaal mogelijke aantal punten. Na raadpleging van het comité heeft de Commissie vervolgens besloten een project al dan niet te. financieren. 3. Oproepen tot het indienen van blijken van belangstelling Het Besluit nr. 1729/95/EG van de Raad en het Europees Parlement betreffende de verlenging van het actieprogramma 1991-1993 tot eind 1995, goedgekeurd in het raam van het programma "Europa tegen aids"7, is pas op 19 juni 1995 goedgekeurd. Aangezien de Commissie in 1994 uitsluitend ad hoe-acties mocht financieren, heeft zij een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling gepubliceerd, waarin de inhoud van de bijlage bij het voorstel voor een besluit8 was overgenomen. Op dezelfde manier heeft de Commissie ook in april 1995 een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling gepubliceerd voor projecten inzake de preventie van HIV/aids". Verder heeft de Commissie een niet-openbare inschrijving gehouden op basis van een oproep tot het indienen van blijken van belangstelling uit 199210 voor de evaluatie alsmede voor de verspreiding van de informatie die uit het programma is voortkomen. Het Raadgevend Comité voor aankopen en overeenkomsten vond echter dat er te weinig inschrijvingen binnengekomen waren en heeft daarom zijn instemming geweigerd. 4. Algemeen overzicht van de in het kader van het actieprogramma 1994-1995 ondersteunde projecten Deze projecten zijn geselecteerd op basis van de verzoeken om financiering die bij de Commissie zijn ingediend door organisaties die op het gebied van de preventie van HIV/aids actief zijn. Tijdens de uitvoering van het actieprogramma 1994-1995 hebben in totaal 134 projecten (te weten 59 in 1994 en 75 in 1995) financiële steun ontvangen van de Commissie. Deze verschillende projecten zijn als volgt over de verschillende activiteitengebieden van het programma verdeeld: Kennis, attitudes en het gedrag van het grote publiek en bepaalde doelgroepen, voorlichting en bewustmaking van het publiek en bovengenoemde doelgroepen 33 projecten Maatregelen voor kinderen en jongeren 19 projecten Preventie van HIV-overdracht bij bepaalde groepen en in bepaalde omstan digheden 29 projecten COM(93) 453 def. Nr. 94/C 108/08, PB nr. C 108 van 16 april 1994, blz. 19 Nr. 95/C 82/09, PB nr. C 82 van 4 april 1995, blz. 9 Nr. 92/C 181/08, PB C 181 van 17. 7. 1992, blz. 15. - - 7 8 9 10 Maatschappelijke en psychologische 19 projecten hulpverlening Verzameling van gegevens over Hl V/aids 19 projecten Bestrijding van discriminatie van seropositieven en aidspatiènten en hun omgeving. vijf projecten Voor al deze projecten tezamen bedroeg de totale communautaire bijdrage 17,7 miljoen ecu (9,0 miljoen ecu in 1994 en 8,7 miljoen ecu in 1995). De gemiddelde communautaire bijdrage per gefinancierd project bedroeg 132. 000 ecu, waarbij het percentage van de financiële deelneming in het algemeen 50 à 70% beliep. Ter vergelijking: in het raam van het actieprogramma "Europa tegen aids" 1991-1993 zijn 150 projecten gesteund voor een totaal bedrag van 12,36 miljoen ecu, dat wil zeggen een gemiddelde communautaire bijdrage van 82. 400 ecu per project. III. UIT HOOFDE VAN DE VERSCHILLENDE ACTIES VAN HET PROGRAMMA VERRICHTE WERKZAAMHEDEN De verschillende acties worden gerangschikt volgens de actiegebieden die in de bijlage bij besluit nr. 1729/95/EG van de Raad en het Europees Parlement worden genoemd. Aangezien deze actiegebieden onderling afhankelijk zijn, zijn in veel projecten aspecten te vinden die op meer dan een gebied betrekking hebben. Bij het indelen van een project onder een bepaald actiegebied is daarom gekeken naar het voornaamste aspect (zie voor een overzichtstabel bijlage II). ACTIEGEBIED 1: Kennis, attitudes en het gedrag van het grote publiek en bepaalde doelgroepen alsmede voorlichting en bewustmaking van het publiek en bovengenoemde doelgroepen Voorlichting en bewustmaking omtrent het aidsprobleem vormen essentiële onderdelen van iedere doeltreffende preventiestrategie. Bovendien vormt nauwkeurigheid van de informatie een noodzakelijke voorwaarde om gedragsveranderingen te bewerkstelligen en zo doende de discriminatie te bestrijden. Op dit gebied heeft de Commissie 33 projecten gefinancierd: Er is een Frans-Belgische voorlichtings- en bewustmakingscampagne gehouden, die gericht was op populaties van niet-Europese afkomst, door middel van het verspreiden van didactisch materiaal dat in tien niet-Europese talen was vertaald: videocassettes, voorlichtingsbrochures, affiches, discussies. - Met steun van de Commissie is een proefproject voor voorlichting over de wijzen van overdracht en preventie van Hiv/aids gesteund, gericht op de Turkse en Koerdische bevolking in de grensstreek van het Franse departement Bas-Rhin. Bij dit initiatief is rekening gehouden met de culturele gebruiken van deze doelgroepen en is getracht de problemen met de interculturele communicatie te overwinnen door contact te zoeken met sleutelfiguren, zoals de Imam, de Turkse onderwijzer, de Turkse trainer, ten einde hun steun en medewerking te verkrijgen en in samenwerking met gezondheids- en maatschappelijk werkers te bepalen wat voor didactisch materiaal er gebruikt moest worden. In het Middellandse-Zeegebied is een actie ten behoeve van mensen in een gemarginaliseerde positie ondernomen. Dit omvatte zowel bewustmaking van deze doelgroep voor de preventie van Hiv/aids als opleiding van mensen die jongeren opvangen, sociaal-psychologische begeleiding van seropositieven en hun mogelijkheden op financieel en maatschappelijk gebied. Leden van het Europees Parlement en van verschillende nationale parlementen zijn uitgenodigd voor een Europese Conferentie van parlementariërs, die bedoeld was om alle Europese politici aan te zetten tot uitwisseling van informatie en bewust te maken van de overdracht van Hl V/aids. Naar aanleiding van een soortgelijk experiment in Frankrijk, zijn in Spanje in openbare ruimten affiches over aids opgehangen om de informatie voor alle lagen van de bevolking toegankelijk te maken. Meer dan 1000 expositiepakketten en voorlichtingsbrochures zijn verspreid onder steden, jeugdorganisaties, territoriale besturen, onderwijsinstellingen en instellingen voor gezondheidszorg. Het voordeel van een tentoonstelling als deze is dat de boodschap overkomt zonder dat het grote publiek over speciale kennis hoeft te beschikken. Ten einde een basis te bieden voor het opzetten van acties voor de preventie van aids en de doeltreffendheid daarvan te meten, is het van essentieel belang om via de juiste indicatoren te beschikken over nauwkeurige informatie over de kennis, de attitudes en het gedrag van de bevolking van de Europese Gemeenschap en van bepaalde doelgroepen. Deze activiteiten zijn van het grootste belang en dienen financieel te worden gesteund, niet alleen om de lacunes en de prioriteiten voor de toekomst te bepalen, maar ook om dubbel werk binnen de Europese Gemeenschap te vermijden. Daartoe heeft de Commissie drie projecten voor analyses op communautaire schaal gesubsidieerd. Het ene was gericht op het grote publiek, het tweede op bepaalde doelgroepen, zoals vrouwen, homoseksuelen, jongeren en etnische minderheden en het derde op reizigers en toeristen. Drie universitaire instituten hebben zich daarvoor toegelegd op het achterhalen en bestuderen van de onderzoeken die al in de verschillende Lid-Staten van de Gemeenschap zijn gedaan op het gebied van acties en strategieën ten behoeve van voorlichting, bewustmaking en preventie rond aids en op het kritisch analyseren en samenvatten van de daarbij gevolgde methoden en behaalde resultaten. Doel hierbij was de aanpak in de Lid-Staten te vergelijken om de gevolgde strategieën en methoden te evalueren en eventuele verschillen tussen Lid-Staten alsmede de specifieke aspecten van elk van de landen aan het licht te brengen, teneinde eveneens de mogelijkheid van gecoördineerde acties op communautaire schaal te verwezenlijken. De Commissie heeft steun verleend aan een project waarbij vier Lid-Staten betrokken waren en dat bedoeld was om na te gaan wat de impact van voorlichting is op veranderingen in de kennis, de attitudes en het gedrag van de betrokken populaties en om een didactisch voorlichtingsmodel voor te stellen, met name ten aanzien van de primaire preventie. Tegen deze achtergrond is de rol van de sociaal-culturele normen en waarden, alsmede van de sociaal-cognitieve factoren die met de behandeling van de informatie verband houden, als bemiddelaar tussen de voorlichting die aan personen wordt gegeven en eventuele veranderingen in attitudes en gedrag, geanalyseerd. De Commissie heeft steun verleend aan een project dat gebruik maakte van omvangrijke, uit statistiekenen interviews verkregen gegevens, die ontleend waren aan een belangrijke, door het regionale centrum voor Europa van de WHO gesubsidieerde studie onder de titel "Managing AIDS", waarbij verscheidene landen betrokken waren. De resultaten van deze studie hebben praktische gevolgen voor een verbetering van de manieren om aids in de hand te houden en te voorkomen, maar de verspreiding ervan zal niet leiden tot voldoende motivatie om het beleid en het gedrag te veranderen. Dit project stelde dus een methode voor het veranderen van de motivatie voor in vier Lid-Staten (België, Italië, Nederland en Portugal) die gebaseerd was op de belangrijkste resultaten. Het zal de verbetering mogelijk maken van interactief leren tussen de organisaties en het initiatief tot een nauwkeurige evaluatie van successen en mislukkingen uit het verleden, die moet leiden tot nieuwe, actiegerichte beleidsmaatregelen. In de eerste plaats moet men weten welke acties gevoerd zijn en welke organisaties zich met de bestrijding van aids en HIV-infectie bezighouden. Daarom heeft de Commissie steun verleend aan een project dat tot doel had een educatieve gids voor het grote publiek samen te stellen, waarin de belangrijkste organisaties en personen op het gebied van aids vermeld staan, en verder een verzameling campagnemateriaal betreffende specifieke onderwerpen in verband met aids. De resultaten van deze werkzaamheden zijn in een internationale publicatie vastgelegd. In drie landen van de Europese Gemeenschap is een proefproject uitgevoerd betreffende de haalbaarheid van een elektronisch systeem om informatie over HIV/aids te verstrekken aan huisartsen en apothekers om hen bij hun werk te helpen. Als gevolg van de aidsepidemie, komen de artsen en de gezondheidsstelsels te staan voor problemen van maatschappelijke, ethische en politieke aard. Zo moeten ook de regeringen zorgen dat internationale solidariteit tot stand komt. Om de correlaties tussen de epidemiologie van aids, de maatschappelijke verschijnselen en de veranderingen in de bevolking te analyseren, is onder auspiciën van de Commissie een internationaal interdisciplinair symposium georganiseerd. Dit symposium is op 17 en 18 oktober 1995 in Parijs gehouden; niet-specialisten, beleidsmakers en journalisten zijn bij die gelegenheid ingelicht over de impact die aids op de maatschappij en op de demografie heeft. Van 24 tot en met 27 november 1995 is in Barcelona onder auspiciën van de Commissie een conferentie gehouden onder het motto "Verpleegkundigen en aids". te voldoen aan de behoeften van de Deze conferentie had verpleegkundigen om informatie en ervaringen uit te wisselen en hun gevoel van kwetsbaarheid ten opzichte van HIV/aids te verminderen. tot doel De Commissie heeft financiële steun verleend aan een project om de brochure "Sida: les faits, l'espoir" in alle talen van de Gemeenschap te vertalen en daarbij deze vertalingen aan te passen aan de specifieke realiteit van elke Lid-Staat. Vakbonden in Spanje en Italië zijn betrokken geweest bij een programma voor de uitwisseling van ervaringen, gebaseerd op enerzijds de opleiding en bewustmaking van vakbondsafgevaardigden met betrekking tot aids op de werkplek en anderzijds het optreden van de vakbonden ter bescherming van HIV/aids-geïnfecteerden op het werk en ter bestrijding van discriminatie. De arbeidswetgeving in die twee landen en de sociale bescherming met betrekking tot HIV/aids-geïnfecteerden zijn geanalyseerd en vergeleken. Ten behoeve van het Europees ve**Mnd van vakverenigingen zijn aanbevelingen opgesteld. Aan de hand van een representatieve steekproef van studentes in Griekenland is, in samenwerking met verschillende Europese partners, het seksueel gedrag en de kennis over aids geanalyseerd. Hierbij is naar hun oordeel over de belemmeringen en de voordelen van het gebruik van het condoom gevraagd. De zomercampagne "Europa tegen aids", waaraan de Commissie in 1994 en 1995 steun heeft verleend, was gericht op de verbetering van de aidspreventie onder jeugdige vakantiegangers en toeristen; hierbij is een beroep gedaan op de media (affiches op stations en vliegvelden, presentatie van het thema in de gedrukte media, met name in tijdschriften voor jongeren, uitzending van spots op televisie en radio, verdeling van T-shirts en stickers) en is overleg gepleegd met de nationale aidscentra en de jongerennetwerken van de meeste Lid-Staten en bepaalde derde landen (presentatie van het thema "Europa tegen aids" in de communicatiemiddelen van toeristische organisaties, zoals jeugdherbergen en campings en in de tijdschriften van bijvoorbeeld het jongerenpaspoort en de Interrailkaart). in alle deelnemende landen zijn dezelfde boodschappen en logo's gebruikt. Dank zij de medewerking van 300 radiostations van verschillende Lid-Staten is in 1994 en 1995 een voorlichtingscampagnes voor jongeren georganiseerd. Deze actie bood de mogelijkheid om via gesproken advertenties, informatiebulletins, persoonlijke getuigenissen, discussies en interviews de jongeren te bereiken. Er zijn eveneens uitwisselingen tussen de stations gepland alsmede acties buiten de studio, zoals het gratis uitdelen van condooms, informatiesets die speciaal voor jeugdige toeristen waren ontworpen, cassettes met samenvattingen van de hierboven bedoelde radioprogramma's en lijsten met de nummers van de telefonische hulpdiensten. De radio bereikt vaak beter dan welke andere media ook de maatschappelijk uitgesloten of gemarginaliseerde populaties in stedelijke of landelijke gebieden in heel Europa. Gezien dat feit heeft de Commissie haar steun verleend aan de invoering van een maandelijkse radiouitzending van Europese dimensie die voor die populaties is bestemd. Zeven Lid-Staten zijn betrokken geweest bij die actie die hoofdzakelijk ten doel had voorlichting te geven over risicogedrag, de manieren waarop de ziekte wordt overgedragen, de verenigingen en instellingen, de doeltreffendste maatregelen die voor de preventie van de ziekte getroffen zijn enz. Dit is door bemiddeling van het Europees netwerk van de wereldvereniging van communautaire radiostations (AMARC-Europe), verwezenlijkt door middel van voorbeelden van elk land van de Europese Gemeenschap. Teneinde de etnische minderheden in vier Lid-Staten bewust te maken van het HIV/aidsprobleem, heeft de Commissie steun verleend bij de uitvoering van een project waarbij als middel voor de overdracht van informatie in de verschillende talen van de betrokken populaties gebruik is gemaakt van radioprogramma's en telefonische hulpdiensten. De Commissie heeft steun verleend aan een drie dagen durend evenement, TRANSMISSION '96, dat bedoeld was om strategieën uit te stippelen voor het gebruik van nieuwe informatietechnologieën bij de aidspreventie. Het belangrijkste doel daarbij was de personen die in de aidspreventie en/of -behandeling werkzaam waren te stimuleren om deze technologieën te begrijpen en te gebruiken. Ter bevordering van de bioscoopfilm en de video als middel voor het geven van voorlichting over de HIV/aidsepidemie, heeft de Commissie steun verleend aan het tweede internationale filmfestival over HIV/aids, dat van 4 t/m 9 april 1995 in Parijs is gehouden. Er moeten meer gegevens worden verzameld dan thans beschikbaar zijn over hoe de burgers van de Gemeenschap denken over hun eigen gezondheidstoestand en de gezondheidsstelsels van hun Lid-Staten, alsmede over wat zij als hun eigen prioriteiten op gezondheidsgebied beschouwen. Dergelijke gegevens kunnen een waardevolle rol spelen wanneer het erom gaat gezondheidsprogramma's op communautair niveau te ondersteunen en de Lid-Staten in staat te stellen hun beleidsmaatregelen en prioriteiten te plannen en te evalueren, en vergelijkingen te trekken met die van andere Lid-Staten. Het probleem van de HIV/aidsinfectie is al sinds 1989 regelmatig onderwerp van periodieke Eurobarometer-enquêtes. Bij deze enquêtes worden drie voorname parameters onderzocht: de attitudes van de Europeanen ten aanzien van de infectie met HIV/aids, de attitudes van de Europeanen ten aanzien van de op dit gebied te treffen maatregelen, alsmede de kennis van en de betrokkenheid bij het verschijnsel. Op verzoek van de Raad van ministers is in de periode van april tot en met mei 1994 een Eurobarometer-. enquête gehouden naar de veiligheid van bloed, bloedtransfusie en HÏV/aids. In 1995 heeft de Commissie een Eurobarometer-enquête laten houden onder de titel "De Europeanen en de volksgezondheid", waarin een hoofdstuk gewijd was aan HIV/aids. Deze enquête heeft een bijgewerkt beeld van de mening van de Europese burgers opgeleverd en tevens een analyse van de ontwikkeling van de trends in een periode van zes jaar. Tevens was dit de eerste Eurobarometer enquête over dit onderwerp in de nieuwe Lid-Staten. ACTIEGEBIED 2: MAATREGELEN VOOR KINDEREN EN JONGEREN Jongeren vormen uiteraard een van de voornaamste doelgroepen voor de maatregelen inzake informatie, onderwijs en preventie die in het kader van het programma "Europa tegen aids" zijn getroffen. Voor dit actiegebied heeft de Commissie 19 projecten gesteund: Zij heeft steun verleend voor een initiatief van het Franse ministerie van Onderwijs ten behoeve van de harmonisatie van de seksuele opvoeding op school. Het project had tot doel een methodologische handleiding op te stellen om scholen te helpen acties voor seksuele opvoeding op te zetten, door het oprichten van een netwerk van opleiders en door uitwisseling van know-how met andere Lid-Staten. Verder heeft de Commissie bijgedragen aan twee projecten betreffande de methodologische aspecten. Het eerste had betrekking op de uitwisseling van informatie over gezondheidsopvoeding op school en in de opleidingscentra van een land en ook op de bevordering van uitwisselingen van personeel en materiaal voor de opleiding van het onderwijzend personeel (leerkrachten, jeugdwerkers, enz. ). Het tweede project betrof de organisatie van een Europese conferentie over gezondheidsopvoeding en Hiv/aidspreventie op scholen, die in Rome is gehouden en waarvoor onder andere vertegenwoordigers uit alle Lid-Staten, specialisten op aidsgebied en op het gebied van gezondheidsopvoeding, waren uitgenodigd. Deze conferentie heeft geleid tot een Europees consensusdocument over de HIV/aidspreventie op school. Een preventieprogramma, dat in hoofdzaak bestemd was voor schoolgaande kinderen in de leeftijd van 13 en 14 jaar (ongeveer 100. 000 leerlingen), is zowel in Spanje als in Portugal van start gegaan. Het bijzondere van dit project is dat het de medewerking van leerkrachten en ouders verlangde. Een van de fundamentele aspecten van dit project was de bestrijding van de discriminatie ten opzichte van geïnfecteerde personen en met name ten opzichte van seropositieve kinderen op school. Bij dit project is in beide betrokken landen op ruime schaal educatief materiaal verspreid. - De Commissie heeft een actieweek voor de HIV/aidspreventie gefinancierd, die van 27 november tot en met 1 december 1995 in een Franse regio is gehouden. Deze campagne had tot doel de jongeren te informeren over het aidsprobleem en hen daarvan bewust te maken (wijze van overdracht, bescherming enz. ), alsmede de taboes rond deze ziekte weg te nemen en zo doende over het aidsprobleem te kunnen praten in het kader van een open dialoog op basis van het beginsel van tolerantie. Ook in het Verenigd Koninkrijk en in Duitsland zijn twee soortgelijke acties gevoerd. Het Britse project was bestemd voor schoolgaande jongeren en hield het gebruik van audiovisuele technologieën door de leerlingen zelf in. Het Duitse project was specifiek bestemd voor (al dan niet schoolgaande) jongeren in het Belgisch-Duitse grensgebied en hield rekening met de culturele eigenheden van deze streek. 10 De Commissie heeft bijgedragen tot de uitvoering van een project voor de oprichting van een preventienetwerk voor HIV/aids in twee Lid-Staten (Spanje en Portugal) dat bestemd was voor jongeren en waarbij gewetensbezwaarden waren betrokken. Het doel was te helpen bij de verspreiding van kennis over Hl V/aids, de bewustmaking van de doelgroep voor de infectie en veranderingen in houding en seksueel gedrag. De Commissie heeft steun verleend aan een Spaans project, dat tot doel had een interventiemodel te ontwikkelen en specifieke aanbevelingen te formuleren voor het ondernemen van acties die op niet-schoolgaande jongeren waren gericht. Voorts is met steun van de Commissie in het voorjaar van 1994 in Denemarken een conferentie gehouden over het opzetten van een Europees netwerk betreffende jongeren en opvoeding tot HIV/aidspreventie, de epidemiologie van HIV/aids, » reizen en seksueel gedrag, problemen in verband met migranten, en drugsgebruik. " Bij dit netwerk zijn zowel niet-gouvernementele organisaties betrokken als overheidsinstanties van de Lid-Staten die belast zijn met de volksgezondheid. Er is een tweede conferentie gehouden om de geboekte vorderingen te evalueren en tot gemeenschappelijke indicatoren met betrekking tot preventie te komen. In het kader van de voorlichting, bewustmaking en aidspreventie onder jongeren heeft onder auspiciën van de Commissie in Nederland een grote Europese manifestatie plaatsgevonden, waarbij rekening gehouden is met de culturele en maatschappelijke verschillen tussen de jongeren en waaraan een groot aantal scoutingorganisaties uit de Europese Gemeenschap hebben deelgenomen. Dit project heeft in alle landen van de Gemeenschap een overduidelijke weerslag gehad, aangezien ongeveer zes miljoen jeugdige padvinders en padvindsters hierbij direct of indirect betrokken waren. Deze manifestatie heeft in 1994 en 1995 subsidie uit het programma "Europa tegen aids" gekregen. Met behulp van door de Commissie gesteunde proefprojecten voor preventie, gericht op kansarme jongeren, zijn de attitudes en het gedrag van deze doelgroep in Nederland en Duitsland onderzocht. Deze projecten zijn aangepast voor een soortgelijke doelgroep in Ierland, in de regio Cork, waarbij rekening gehouden is met de specifieke culturele kenmerken van Ierland. De resultaten en de bij deze projecten opgedane ervaring zullen worden overgedragen naar andere regio's in de Lid-Staten die met dezelfde problemen te kampen hebben. De Commissie heeft steun verleend aan een project voor actie en analyse in drie Lid-Staten (Frankrijk, België en Luxemburg), betreffende de beeldvorming van aids bij probleemjongeren, aan de hand van een serie foto's. Dit diepgaand onderzoek naar de beelden van seropositiviteit en de ziekte kunnen betere werktuigen opleveren en preventieve strategieën die beter aangepast zijn aan deze doelpopulatie. Ten slotte zijn twee theaterprojecten, specifiek gericht op jongeren, door de Commissie gesteund. In Spanje en in het Verenigd Koninkrijk is een rondtrekkend theater opgericht waarbij jongeren konden deelnemen aan voorstellingen waarin aids aan de orde kwam. Verder is in vormingscentra in België, het Verenigd 11 Koninkrijk en Spanje een voorlichtingsworkshop over seksualiteit voor jongeren tussen 13 en 21 jaar gehouden. De opleiding van de presentatoren daarvan is gezamenlijk door de betrokken landen verzorgd en de resultaten van deze proef zijn gebundeld, zodat ze in andere Lid-Staten als leidraad voor soortgelijke projecten gebruikt kunnen worden. De Commissie heeft erop toegezien dat bij alle activiteiten op dit gebied is samengewerkt met het Europees informatiecentrum "AIDS & Youth", dat tenuitvoerlegging van het is opgericht bij de actieprogramma 1991 -1993. ACTIEGEBIED 3: Preventie van HIV-overdracht bij bepaalde groepen en in bepaalde omstandigheden Voor dit actiegebied heeft de Commissie 29 projecten gesubsidieerd: Reizen en toerisme de toerismesector Een programma ter preventie van de overdracht van HIV/aids dat gericht was op jonge Europese toeristen in Griekenland, is met steun van de Commissie en in twee andere Lid-Staten gerealiseerd. Na overleg met partnerschap met sleutelfiguren de in preventiedoelstellingen bereikt konden worden is een campagne gevoerd met radioboodschappen, brochures en posters in toeristenplaatsen en vermaakcentra. De resultaten betreffende de gevolgde methode en de campagne zelf zijn gebundeld en verspreid onder de vijf grootste reisorganisaties, de stadsbesturen van de Europese steden waar veel toeristen komen, de verschillende religieuze instellingen en alle belangstellende organisaties. de manier waarop in alle Europese talen over Er is meermalen gewezen op het belang van acties ter preventie van HIV/aids die gericht waren op migrerende populaties en van passende diensten ter ondersteuning van seropositieve migranten. Het netwerk "AIDS & Mobility" heeft, met steun van de Commissie, zijn werkzaamheden in verband met de coördinatie tussen de verschillende Europese organisaties die op het gebied van de preventie van HIV/aids onder migrerende populaties, etnische minderheden en reizigers werkzaam waren, voortgezet. Deze werkzaamheden behelsden met name de terbeschikkingstelling van documentatiediensten zoals gegevensbases, educatief materiaal en informatie over de verschillende op dit gebied uitgevoerde projecten, alsmede de organisatie van seminars over de interactie tussen aids en de migratiestromen. - In samenwerking met bedoeld netwerk is een grote vergadering georganiseerd, waaraan zowel de coördinatoren van de nationale programma's voor aidsbestrijding als de vertegenwoordigers van organisaties van etnische minderheden die eveneens deze ernstige ziekte bestreden, hebben deelgenomen. Deze vergadering had tot doel, duidelijk te maken wat de problemen en de specifieke behoeften waren van de etnische minderheden ten opzichte van de gezondheid en HIV/aids en de uitwisseling mogelijk te maken van ideeën die konden leiden tot de 12 uitstippeling van nationale strategieën die beter aangepast waren aan de eigenheden van de betrokken populaties. - De Commissie heeft het eveneens nuttig geoordeeld een project te subsidiëren dat zich met name richt op het controleren en evalueren van de diensten die verleend worden aan Ierse migranten die tussen Ierland en het Verenigd Koninkrijk reizen. Ook dit project valt onder het netwerk "AIDS & Mobility". Een Duits instituut heeft een analyse verricht van de typische problemen terzake van HlV/aids/SOZ in de regio's aan de buitengrenzen van de Europese Gemeenschap. Gezien de aanzienlijke personenstroom vormen deze regio's een bijzonder probleem wat de preventie van HlV/aids/SOZ betreft. Het voornaamste doel van deze actie was specifieke preventiemethoden die aan de toestand van deze regio's aangepast waren te ontwikkelen en vast te stellen welke maatregelen getroffen moesten worden. Deze werkzaamheden zullen van nut zijn voor de oprichting van een Europees netwerk dat zich met deze problematiek bezighoudt. In de Spaanse autonome regio Galicië en in het noorden van Portugal is ca. 9% van de aidspatiënten zeevarend. Uit studies is een hoge prevalentie van HIV- infecties in deze groep en vooral een tekort aan preventieve maatregeien gebleken. Daarom achtte de Commissie het nuttig een in Spanje en in Portugal uitgevoerd proefproject te ondersteunen, dat de attitudes en het gedrag van de groepen zeevarenden in kwestie ten opzichte van HIV/aids en seksueel overdraagbare ziekten moest bepalen en de gevaren voor overdracht van HIV/aids moest verminderen. Gevangenissen Nadat bij recidivisten die in een Franse gevangenis gevangen zaten een zeer hoge HIV/aidsprevalentie was vastgesteld, is men ervan uit gegaan dat tijdens eerdere perioden van gevangenschap besmetting had plaatsgevonden. Gezien het ontbreken van gegevens voor Europa, bleek het noodzakelijk het besmettingsgevaar in de gevangenis te evalueren om zo doende een specifiek preventiebeleid te formuleren. De Commissie heeft een project voor een modelstudie ondersteund dat door een Frans instituut is uitgevoerd en dat het mogelijk heeft gemaakt: - - de prevalentie te ramen van risicopraktijken alsmede van bepaalde sociaal- en psychosociale determinanten daarvan bij de demografische gedetineerden voor en tijdens hun gevangenschap; het voorkomen van seroconversies tijdens het verblijf in de gevangenis te documenteren en de risicopraktijken van de gedetineerden in samenhang met de recidive te vergelijken. De resultaten van deze studie dienen als basisinstrument voor soortgelijke studies in andere Lid-Staten en voor de formulering van preventiebeleid. In dit verband is, dankzij de inspanningen van de Commissie, in het raam van een haalbaarheidsstudie een Frans-Duitse samenwerking tot stand gekomen om de 13 oprichting van een Europees netwerk voor preventie van HIV-infectie in de gevangenis mogelijk te maken. Momenteel werken in dit netwerk zes Lid-Staten samen aan de formulering van gemeenschappelijke werktuigen voor het epidemiologisch toezicht, de waarneming van risicogedrag in het gevangenismilieu en de uitstippeling van gemeenschappelijke strategieën voor primaire preventie in de Europese Unie. Intraveneuze drugsgebruikers Om te kunnen nagaan hoe doeltreffend hun beleidsmaatregelen ten opzichte van de volksgezondheid, aidspreventie en drugsverslaving waren, vonden bepaalde Europese steden het noodzakelijk een kaartsysteem aan te leggen van de drugsgebruikers te hunnen laste, met name van hen die een programma voor behandeling met methadon volgden. Het feit dat in deze kaartsystemen steeds meer en steeds uitvoeriger gegevens werden opgeslagen, was niet zonder gevaar voor het aantasten van de privacy van personen, doordat vastgestelde wettelijke regels werden overschreden. Daarom heeft de Commissie een programma ondersteund dat enerzijds gericht was op de bevordering van de ontwikkeling en de bijstelling van het plaatselijke beleid ter preventie van Hl V/aids bij drugsverslaafden en anderzijds op de vaststelling van nieuwe richtsnoeren om het mogelijk te maken kaartsystemen aan te leggen met eerbiediging van de rechten van de betrokkenen. Een Brits universitair instituut heeft in het Verenigd Koninkrijk en in Duitsland een project uitgevoerd om de risicofactoren voor HIV-infectie bij vrouwen die langs intraveneuze weg drugs gebruiken, te analyseren. In het kader van deze actie zijn de Hl V-prevalentie en het risicogedrag van deze vrouwen bestudeerd en daarnaast hun kennis van en hun houding tegenover deze ziekte. Tenslotte zijn de ervaringen die deze vrouwen met preventieve acties hadden opgedaan, geanalyseerd. Dit project moest het mogelijk maken geschikte programma's voor de preventie van HIV/aids op te zetten en een algemeen sociaal beleid met betrekking tot aan drugs verslaafde vrouwen vast te stellen. De verschillende resultaten en conclusies van deze actie zijn tenslotte vergeleken met de gegevens die verzameld zijn bij de uitvoering van soortgelijke acties in Spanje, Frankrijk en Italië in het kader van het actieprogramma 1991-1993. Vrouwen die in het bijzonder gevaar lopen met HIV besmet te raken - De Commissie heeft voor dit actiegebied verder de nadruk gelegd op het steunen van preventiemaatregelen gericht op vrouwen, met name bepaalde doelgroepen zoals prostituées. Daartoe is een Franse proefactie, die in 1993 door de Commissie gefinancierd was, in 1994 voortgezet. Deze actie had tot doel prostituées te helpen hun eigen gezondheidswerkers te worden, zodat zij konden medewerken aan het , opstellen van nieuwe strategieën ter preventie van HIV/aids. Met de nieuwe actie is getracht de in 1993 opgedane ervaring te systematiseren en is tevens een gezamenlijke actie in het veld gevoerd in Frankrijk, België, Spanje, Italië en Duitsland. Uit de prostitutie in deze vijf landen zijn vrouwen aangezocht en opgeleid om te kunnen meewerken aan het tot stand brengen van bilaterale betrekkingen tussen deze landen en de betrokken organisatie en als contactpersoon 14 te fungeren tussen de prostituées en de HIV/aidsdeskundigen van de gezondheids- en sociale diensten van de deelnemende landen. Met steun van de Commissie is in Spanje een project voor preventie en sociaal-psychologische hulpverlening voor prostituees - vooral voor vrouwen die in grote maatschappelijke problemen verkeren - gelanceerd, volgens dezelfde opzet als het Franse project. Na evaluatie van de resultaten die tijdens de reeds gefinancierde eerste fase van EUROPAP (Europees netwerk voor preventie van aids bij prostituees) in 1993 verkregen zijn, achtte de Commissie het nodig dit project nogmaals financieel te ondersteunen. Deze tweede fase was nuttig om: in elf de preventiemaatregelen bij de prostituees landen van de Gemeenschap te ontwikkelen en uit te breiden, met inachtneming van de conclusies en resultaten van de eerste fase; modellen voor goede praktijken te ontwikkelen voor de preventie van HIV en seksueel overdraagbare ziekten alsmede voor wat de toegang voor de prostituees tot de ondersteunende diensten betreft; het internationaal netwerk van actoren voor preventie te versterken en een bijdrage te leveren tot de opleiding van maatschappelijk werkers; materiaal voor gezondheidsonderricht uit te wisselen door de oprichting van een bibliotheek waarin al het bestaande materiaal dat betrekking heeft op de preventie van HIV en de prostitutie wordt ondergebracht. - - Om een nuttig gebruik mogelijk te maken van de resultaten van de voor migrerende prostituees bestemde maatregelen ter preventie van HIV en seksueel overdraagbare ziekten, alsmede van de contacten die met de medische diensten van de betrokken landen zijn gelegd, achtte de Commissie het eveneens noodzakelijk het TAMPEP-project, dat al in 1993 subsidie had ontvangen, opnieuw financieel te ondersteunen. Een van de belangrijkste doelen is het gebruik en de verspreiding van de onder de gezondheidsdiensten te bevorderen en belangstellenden in staat te stellen zich te laten informeren en opleidingen te volgen binnen de organisaties die bij de uitvoering van dit project betrokken zijn. TAMPEP-preventiemethode De Commissie heeft financiële steun verleend aan de ontwikkeling van een modelproject voor preventie en opsporing van HIV/aids onder de prostituees van de stand Valencia, met als doel de incidentie van seksueel overdraagbare ziekten en van de infectie met HIV onder de prostituees te verlagen, met name door het organiseren van facultatieve screening-onderzoeken en door steun te verlenen aan seropositieve vrouwen door het geven van aan hun situatie aangepaste adviezen. Er is informatie over dit modelonderzoek uitgewisseld met andere organisaties in de Europese Gemeenschap die op hetzelfde gebied werkzaam zijn en meer in het bijzonder met de organisaties die in de door de Europese Commissie opgerichte werkgroep vertegenwoordigd zijn. Met steun van de Commissie zijn twee projecten voor primaire preventie ten behoeve van vrouwen uitgevoerd, het ene in de grensregio van Duitsland, Frankrijk en Luxemburg (de regio Saar-Lor-Lux), het andere in het Verenigd Koninkrijk en in Nederland. Voor het eerste project zijn verscheidene categorieën 15 vrouwen benaderd (vrouwen met een partner die seropositief, biseksueel of intraveneus drugsgebruiker was, vrouwen die drugs gebruikten, prostituees, vrouwen die vaak van partner wisselden enz. ). Het tweede project was meer specifiek gericht op lesbische of biseksuele vrouwen. Verticale overdracht van HIV van moeder op kind De Commissie heeft steun verleend aan een vergelijkende analyse van de activiteiten inzake prenatale screening op HIV in verschillende Europese centra. Voor dit werk was met name een onderzoek nodig naar de psychologische barrières en de problemen ten aanzien van de screening bij gezondheidswerkers en bij zwangere vrouwen, alsmede een analyse van de huidige opleidingsprogramma's op het gebied van de verloskunde waarin het thema van HIV/aids wordt aangesneden. Andere populaties Met steun van de Commissie is een Deens preventieproject uitgevoerd, dat bestemd was voor homoseksuelen die een bezoek brengen aan toeristische plaatsen in Spanje. Hiertoe is in samenwerking met de plaatselijke autoriteiten en organisaties voor aidsbestrijding aan vrijwilligers een speciale opleiding gegeven. Bij de activiteiten, die met name bestonden uit het uitdelen van preventie- en voorlichtingsmateriaal alsmede discussies, zijn ook de directie en de personeelsleden van vermaakcentra in de plaatsen in kwestie betrokken. - Met steun van de Commissie is in de grensregio van Duitsland, Frankrijk en Luxemburg (de regio Saar-Lor-Lux) een project inzake primaire preventie uitgevoerd, dat bestemd was voor jonge mannen die zich prostitueerden. Veiligheid van bloed en bloedproducten De voortzetting van de inspanningen ter bevordering van de zelfvoorziening met bloed in de Europese Gemeenschap wordt uitdrukkelijk genoemd in het besluit tot verlenging van het programma "Europa tegen aids". Daartoe zijn door de Commissie in 1994 twee onderzoeken in Nederland gesteund. - De Commissie heeft ook nog in 1995 een project gesteund om kwesties te onderzoeken die verband hielden met de inspectie en erkenning van instellingen voor bloedtransfusie; dit project is gecoördineerd door een Griekse universiteit. ACTIEGEBIED 4: Sociale en psychologische hulpverlening De Commissie heeft steun verleend aan 19 acties die tot dit gebied behoren. - Het stimuleren van de uitwisseling van ervaringen over modellen voor hulpverlening en bijstand aan seropositieven en aidspatiënten behoort tot het actieprogramma van de Commissie. In dat kader zijn met steun van de Commissie bijeenkomsten van de zeven belangrijkste telefonische hulpdiensten in de Europese Gemeenschap georganiseerd met het oog op de uitwisseling van ervaring en het 16 ontwikkelen van ideeën en methoden voor de verbetering en uitbreiding van de verleende diensten. Ook andere thema's, zoals opleiding van het personeel, evaluatie van de activiteiten, exploitatie van de verzamelde informatie, de mogelijkheid om nieuwe diensten te creëren en de geconstateerde technische problemen, zijn hier besproken. Bovendien heeft de Commissie een project gestimuleerd om het effect van de bestaande telefonische hulpdiensten te onderzoeken en te evalueren. Daarbij heeft men zich gebogen over de toegang, de vertrouwelijkheid en de publiciteit voor deze lijnen bij het grote publiek en aanbevelingen opgesteld om de dienstverlening te verbeteren. Het samenstellen en verspreiden van handleidingen, informatiebulletins en overzichten met de meest recente informatie over de preventie van Hl V-overdracht is een bijzonder aandachtsgebied van de Commissie, evenals het ontwikkelen in de Europese Gemeenschap van computerhulpmiddelen voor het behandelen van verzoeken om informatie van het publiek of de betrokken groepen. In dit verband is een elektronisch systeem voor verspreiding en uitwisseling tussen de informatie- en documentatiecentra van start gegaan. Het programma heeft eveneens steun verleend aan een conferentie die van 15 tot en met 19 augustus 1995 in Kopenhagen is gehouden over het thema aids en maatschappelijk werk; hierbij waren aanwezig: vertegenwoordigers van maatschappelijk werkers, niet-gouvernementele organisaties, vertegenwoordigers van Europese autoriteiten en de pers. Tijdens deze conferentie bestond de mogelijkheid methoden, strategieën, modellen en aanbevelingen met betrekking tot maatschappelijk werk op het gebied van HIV/aids te bespreken en te ontwikkelen. Bovendien is tijdens deze conferentie de mogelijkheid besproken om een netwerk van maatschappelijk werkers en andere belanghebbende partijen op te richten. De Commissie heeft steun verleend aan een project van een Brits universitair instituut om de psychologische en emotionele consequenties van HIV-infectie te onderzoeken bij personen die al vijf jaar of langer seropositief zijn en de behoeften van deze mensen, en de gevolgen van hun infectie voor de begeleidende diensten na te gaan. In Griekenland is een analyse verricht van de beperkingen en aanpassingen waaraan seropositieven en aidspatiënten onderworpen zijn. Daarbij is gekeken naar de basisbehoeften van seropositieven, de wijze waarop zij hun toestand beleven, de veranderingen die leven hebben plaatsgevonden en de hindernissen en beperkingen die hun kwaliteit van leven beïnvloeden. Ten aanzien van de conclusies hebben uitwisselingen van informatie en vergelijkingen met andere Lid-Staten plaatsgevonden. in hun dagelijks Een soortgelijke analyse als de twee reeds genoemde, maar dan speciaal met betrekking tot seropositieve of aan aids lijdende vrouwen, is met steun van de Commissie in het Verenigd Koninkrijk uitgevoerd. Een van de doelstellingen was hier eveneens het versterken van de contacten tussen de hulpverleningsorganisaties voor seropositieve of aan aids lijdende vrouwen en tussen deze organisaties en de bestaande Europese netwerken. Alle Lid-Staten waren direct of indirect bij dit in Duitsland, België en Nederland een project betrokken. Bovendien is 17 ondersteuningsactie ondernomen die specifiek bestemd was voor seropositieve vrouwen. De Commissie heeft gezorgd voor de voortzetting van een programma voor sociale hulpverlening om twintig gezinnen die zich in grote moeilijkheden bevinden en waarvan ten minste één gezinslid seropositief is, psychologisch en maatschappelijk in partnerschap te begeleiden. Met dit programma, dat gerealiseerd wordt, kon de uitwisseling van ervaringen en de overdracht van know-how van de ene Lid-Staat naar de andere bevorderd worden en kan er verder voor worden gezorgd dat soortgelijke voorzieningen in andere Lid-Staten worden gecreëerd. Verder is in België een actie voor de resocialisatie van drugsverslaafden en/of seropositieven gevoerd. Om het project overdraagbaar te maken naar andere Lid-Staten zijn de voorwaarden voor deelname van drugsverslaafden en/of seropositieven aan dit project in drie andere Lid-Staten geanalyseerd. De Commissie heeft eveneens een modelproject in de autonome regio Valencia bevorderd, dat betrekking had op de reïntegratie van jeugdige seropositieven of aidspatiënten in het maatschappelijk of beroepsleven, door het hun mogelijk te maken de vooroordelen die erop en onderwijsgebied bestaan, het hoofd te bieden. Hiertoe zijn cursussen en workshops georganiseerd waardoor zij een psychologisch steuntje in de rug kregen en de persoonlijke expressie, de creativiteit en de autonomie van deze jongeren werden bevorderd. sociaal-, gevoels-, economisch Met steun van de Commissie is een modelproject voor bijstand aan en ter ondersteuning van seropositieven en aidspatiënten tot stand gekomen. Deze actie, die is ondernomen in de regio Athene, was heel in het bijzonder enerzijds gericht op mensen die als gevolg van hun infectie met HIV zonder werk waren of over weinig geld beschikten en anderzijds op de gezinnen die financieel afhankelijk waren van het inkomen van een besmet persoon. Dank zij de uitwisseling van informatie en ervaringen in het kader van dit project, is de samenwerking tussen verschillende organisaties die vanuit verschillende invalshoeken op het gebied van aids werkzaam waren, versterkt. De Commissie heeft steun verleend voor de uitvoering van een project dat tot doel had informatie te verzamelen en de medische en sociale dienstverlening aan getroffen gezinnen en kinderen die met HIV/aids besmet waren, te beschrijven. Deze actie is in tien Lid-Staten uitgevoerd. Om dit werk tot een goed einde te kunnen brengen, heeft men de omvang van het probleem van de gezinnen die door Hl V/aids getroffen zijn geraamd en een studie verricht betreffende hun sociaal- demografische herkomst. Vervolgens heeft men de klinische diensten beschreven die voor deze gezinnen bestemd zijn en hun interactie met de diensten die door niet-gouvernementele organisaties worden geboden. Deze actie had tot doel zo volledig mogelijke informatie te verstrekken over de diensten die het beste afgestemd waren op de behoeften van gezinnen. Uitgaande van hetzelfde idee heeft een Italiaans instituut informatie verzameld over de activiteiten en taken van de diensten en structuren buiten het ziekenhuis 18 die bestemd waren voor HI V-dragers, met als doel aan deze ervaringen algemene bekendheid te geven op Europees niveau. Deze informatie kan immers nuttig zijn voor verschillende groepen personen, met name de mensen die getroffen zijn door HIV/aids en hun gezinnen of de gezondheidswerkers. In het raam van het programma is een project betreffende de kwaliteit van de diensten voor bijstand en ondersteuning in Europa gefinancierd. Bij dit project is de organisatie van deze diensten in de verschillende Lid-Staten vergeleken. Er is een enquête gehouden om de behoeften van aidspatiënten beter te herkennen en te begrijpen. Tenslotte zijn nog aanbevelingen voor goede praktijken opgesteld. Tenslotte heeft de Commissie een project ondersteund dat hoofdzakelijk tot doel had: - >v de kwaliteit van de hulp voor met HIV besmette kinderen en hun familie te verbeteren, door de bestaande systemen voor hulp op gezondheids- en maatschappelijk gebied in praktische zin aan de behoeften van de kinderen en hun familie aan te passen; de integratie van de activiteiten van de gouvernementele en niet- gouvernementele organisaties die bijstand verlenen aan de geïnfecteerde kinderen. - De Commissie heeft ernaar gestreefd de acties van de organismen die voor de vier hierboven genoemde projecten verantwoordelijk waren, te coördineren, met name met de activiteiten van het Europees forum van seropositieve kinderen dat tijdens de uitvoering van het actieprogramma 1991-1993 is opgericht. ACTIEGEBIED 5: VERZAMELING VAN GEGEVENS OVER HIV/aids Voor het bepalen van doeltreffende strategieën ter bestrijding van de ziekte is het van essentieel belang om te beschikken over nauwkeurige, relevante epidemiologische gegevens. Het verzamelen en analyseren van deze gegevens op communautair niveau heeft daarbij twee belangrijke voordelen: in de eerste plaats hebben de Lid-Staten dan de mogelijkheid hun nationale cijfers in een ruimere context te situeren en de ontwikkeling van de epidemie in hun land te vergelijken met andere landen. Voorts kunnen aan de hand van de op communautair niveau verzamelde gegevens de voornaamste tendensen onder de algemene bevolking en de belangrijke ontwikkelingen bij bepaalde groepen gemakkelijker worden aangegeven en kunnen de preventieactiviteiten beter afgestemd worden. Voor dit actiegebied heeft de Commissie 19 projecten gesubsidieerd: In 1994 en 1995 heeft zij haar steun aan het Europees Centrum voor de epidemiologisch controle van aids voortgezet. Het voornaamste doel van dit project is de instandhouding en uitbreiding van het Europees systeem voor toezicht op aids en de HIV-infectie. Dit systeem maakt de verzameling, interpretatie en verspreiding op het niveau van de Europese Unie en voor elke Lid-Staat mogelijk van de gegevens van het nationale toezicht. De secundaire doelstellingen die zich op basis van de activiteit van het programma hebben 19 ontwikkeld, omvatten de evaluatie van de methoden van toezicht, de vaststelling van de incubatietijd en de duur van het leven met aids, de analyse van de epidemiologische trends en de uitvoering van ramingen, alsmede de analyse van epidemiologische kenmerken verband houden met de ziekten waarvan de epidemie die een gevolg is van HIV (tuberculose, hepatitis en seksueel overdraagbare ziekten). Tijdens de looptijd van het programma zijn door het Centrum ontwikkeld: - - - - - gedrag gedrag, de analyse van de incidentie van aids per geboortejaarcohort; het toezicht op de HIV-infectie bij kinderen die via de moeder geïnfecteerd zijn; de analyse van de factoren die behoren bij verschillende pathologieën die aidsindicatoren zijn; een analyse van het verband tussen enerzijds de incidentie van aids en HIV in de verschillende landen en anderzijds andere factoren zoals seksueel de terzake preventieprogramma's, de demografische opbouw van de bevo'king, het sociaal-economisch niveau van het land enz. ; de raming van de HIV-incidentie aan de hand van herhaalde gegevens over seroprevalentie, die bij zwangere vrouwen verkregen zijn via niet- gecorreleerde anonieme enquêtes en de gegevens over de vruchtbaarheid van vrouwen per leeftijd; de analyse van het overleven van aidspatiënten; de evaluatie van de impact van de verspreiding van methoden ter preventie van pneumocystose; een geografisch informatiesysteem van gegevens dat de verbetering van de grafische weergave en de analyse van de gegevens in ruimte en tijd mogelijk zal maken. drugsverslaving, van Het Europees Centrum heeft ook financiële steun van de Commissie gekregen voor een haalbaarheidsstudie in verband met een project om een tweetalig (Engels-Frans) Europees bulletin uit te brengen over het toezicht op besmettelijke ziekten, waaronder aids. Het Instituut voor Hygiëne en Epidemiologie in Brussel heeft met steun van de Commissie en in samenwerking met vijf landen die betrokken zijn bij een controlenetwerk, een onderzoek uitgevoerd naar de verzameling van gegevens over de vraag naar HIV-tests en andere consulten met betrekking tot HIV/aids bij de huisarts. Dit instituut heeft eveneens een onderzoek ingesteld naar de counseling op het gebied van Hl V/aids door de huisarts. De raad van bestuur van het laboratorium van de Public Health Service (het gezondheidswezen) in Londen heeft een onderzoek ingesteld om de Commissie te kunnen adviseren over de haalbaarheid van de oprichting van een epidemiologisch netwerk voor het toezicht op besmettelijke ziekten in de Europese Gemeenschap en deskundig advies te kunnen geven over de prioriteiten en taken van het toezicht, zoals de ontwikkeling van elektronische gegevensuitwisseling. Dit onderzoek heeft ook geleid tot de opstelling van een Handvest voor besmettelijke ziekten (waaronder aids) op communautair niveau. 20 De Commissie heeft een Grieks project gesteund waarin wordt onderzocht ol' epidemiologische gegevens over seksueel overdraagbare aandoeningen gebruikt kunnen worden als gidswaarden voor de ontwikkeling van aids, ten einde een systeem op te zetten om deze ontwikkeling te kunnen voorspellen en de middelen ter preventie van aids op doeltreffender wijze in te zetten. Een ander Grieks project, waar ook Italië, het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Duitsland bij betrokken waren en dat door de Commissie gesteund is, was gericht op de prevalentie van HIV en hepatitis (HVB en HVC) onder intraveneuze drugsgebruikers in Griekenland om informatie te verkrijgen over de risicofactoren van deze infecties. De resultaten zullen worden vergeleken met die van studies die in andere landen in en buiten Europa zijn uitgevoerd om tot gemeenschappelijke preventiemaatregelen op dit gebied te komen. De Commissie heeft steun verleend aan de>uitvoering van een project dat gericht was op het formuleren van richtsnoeren voor de bestrijding en beheersing van hepatitis C. Dit project is algemeen gebaseerd op de epidemiologie en concentreert zich op gastheerfactoren als predictor van het resultaat van de ziekte. Drie universitaire instituten (in Griekenland, België en het Verenigd Koninkrijk) hebben zich met steun van de Commissie beziggehouden met het onderzoeken van de kosten die door HIV/aids worden veroorzaakt voor de gezondheids- en de sociale diensten in de Lid-Staten. Hierbij is gezocht naar gemeenschappelijke methoden om deze kosten te beheersen; het doel was een effectieve verdeling van de financiële en personele middelen voor de bestrijding van HIV/aids mogelijk te maken. De Commissie heeft zich ook ingezet voor activiteiten om de epidemiologische opleiding op HIV/aidsgebied en aanverwante gebieden in de Gemeenschap uit te breiden en te verbeteren. Daartoe heeft zij steun verleend aan een voor de opleiding van ziekenverplegers bestemde handleiding over het risico van HIV- infectie bij drugsgebruikers, hetgeen momenteel het onderwerp is van een internationale publicatie. Bovendien heeft de Commissie financiële steun verleend voor het uitbrengen van een tweetalig supplement bij het tijdschrift "SlDALERTE",dat als voornaamste doelstellingen heeft de Europese gezondheidswerkers met name over de preventie van HIV/aidsinfectie te informeren, gezondheidsopvoeding te bieden en de bescherming van de patiënten en de eerbiediging van de rechten te bevorderen. Dit supplement behandelt in het bijzonder de HIV-infectie en de wisselwerking daarvan met tuberculose, ter aanvulling van de ontoereikende informatie en preventie ten aanzien van deze geassocieerde ziekten. Deze transdisciplinaire aanpak, waarbij zowel de grenzen tussen de landen als die tussen de verschillende disciplines worden overschreden, is zowel bij de internationale instanties die bij de bestrijding van deze twee epidemieën betrokken zijn als bij de artsen in de betrokken landen gunstig ontvangen. Daarom heeft de Commissie het nuttig geoordeeld deze actie ook in 1995 voort te zetten. 21 Zowel in 1994 als in 1995 is steun verleend aan een Belgisch project voor de opleiding van gezondheidswerkers. Dit project is bedoeld om de communicatie tussen de artsen en de HIV/aidspatiënten te verbeteren en de discriminatie ten opzichte van seropositieven en aidspatiënten te verminderen. Hiertoe hebben deze gezondheidswerkers een opleiding gevolgd waardoor zij in staat zijn hun te verbeteren. Naar aanleiding van de verkregen communicatietechnieken resultaten is deze opleiding geëvalueerd, aangepast en verspreid in negen Lid- Staten. De Commissie heeft een project gefinancierd dat door een groep Britse universiteiten was opgezet om de opleiding te evalueren van personen die op aidsgebied werkzaam waren. Twee soortgelijke acties zijn ondernomen door Spaanse instituten; de ene betrof de opleiding van personen die voor niet- gouvernementele, op aidsgebied actieve organisaties, in samenwerking met de bovengenoemde Britse groep en de andere op het gebied van de preventie van drugsgebruik. - Onder auspiciën van de Commissie is een internationaal seminar gehouden over de methodologische aspecten en de wetenschappelijke prioriteiten met betrekking tot de studie van asymptomatische seropositieven (seropositieven die lange tijd geen duidelijke klinische progressie of immunologie vertonen). De resultaten van deze activiteit hebben geleid tot de publicatie van aanbevelingen die hét mogelijk moeten maken de onderzoeksstrategieën terzake van de non-progressie van de HIV-infectie te rationaliseren. ACTIEGEBIED 6: Bestrijding van discriminatie van HIV-geïnfecteerden en aidspatiënten en hun omgeving Op dit gebied heeft de Commissie vijf projecten gesteund: - Een analyse om de stand van de tenuitvoerlegging van de resolutie van de Raad van 22 december 1989n te bepalen. Ook de wettelijke maatregelen en de bestuursrechtelijke praktijken in de Lid-Staten die leiden tot discriminatie jegens mensen die met Hl V/aids of andere dodelijke ziekten besmet zijn of die dergelijke discriminatie trachten te bestrijden, zijn onderzocht en vergeleken. Op grond hiervan kunnen veranderingen worden voorgesteld om de rechten van de betrokkenen beter te eerbiedigen. Er is een Europese conferentie georganiseerd voor nationale deskundigen en leden van organisaties die op dit gebied werkzaam zijn om de resultaten van de analyse te evalueren en te bespreken. M PBC 10 van 16. 1. 1990, blz. 3. 22 De Commissie heeft steun verleend aan een project van een groep Britse universiteiten om te meten of communautaire actie voor een doeltreffender bewustmaking van de bevolking van de EG voor Hl V/aids wenselijk en uitvoerbaar is. Ook is onderzoek verricht naar de mogelijkheden om een Europese gedragscode op te stellen betreffende discriminatie van personen die door HIV/aids getroffen zijn. Er is nog een project ondersteund, dat tot doel had te trachten in alle Lid-Staten vast te stellen welke belemmeringen aanwezig waren voor het treffen van maatregelen ter bestrijding van discriminatie, in het bijzonder op het gebied van het arbeid, de verzekeringen, de huisvesting, het onderwijs en het gezondheidsstelsel. Het tweede doel was de toepassing van deze maatregelen in alle Lid-Staten te stimuleren. De Commissie heeft steun verleend aan de totstandkoming van een project voor het analyseren van de discriminatie van seropositieven en aidspatiënten ten aanzien van de toegang tot de openbare gezondheidsdiensten en voor het onderzoeken van de toegankelijkheid van het rechtsstelsel wanneer het om discriminatie ging. Deze analyse is in zes Lid-Staten van de Gemeenschap verricht. Het doel van het project was met name modellen voor goede praktijken te ontwikkelen en strategieën en beleidsmaatregelen in de Europese context vast te stellen. ACTIEGEBIED 7: Coördinatie met andere programma's op het gebied van HIV/aids Om de coördinatie van de verschillende communautaire programma's en beleidsmaatregelen die direct of indirect met de preventie van de overdracht van HIV en de bestrijding van aids te maken hebben zeker te stellen, heeft de Commissie een Interne groep aids opgericht waarin de verschillende betrokken directoraten-generaal regelmatig bijeenkomen, De Interne groep aids heeft in 1994 en 1995 4 maal vergaderd. Tijdens de bijeenkomsten van deze Interne groep is een geregelde uitwisseling mogelijk van informatie over de uitvoering van de betrokken programma's, over de lopende acties en over de initiatieven die op de belangrijkste betrokken gebieden: volksgezondheid, preventie en onderwijs, onderzoek, farmaceutische industrie, samenwerkingsbeleid met ontwikkelingslanden enz. , worden voorbereid. De Commissie heeft haar actieve medewerking verleend aan de Internationale Conferentie over aids die in augustus 1994 in Yokohama is gehouden. Er is een voorbereidende conferentie georganiseerd met het oog op de presentatie van de verschillende communautaire programma's alsmede van bepaalde projecten. De Commissie was ook vertegenwoordigd met een stand in de tentoonstellingshal. Zij heeft er ook voor gezorgd dat een groot aantal contractanten die steun hadden ontvangen in het kader van het "Europa tegen aids "-programma, aanwezig waren. Vertegenwoordigers van de Commissie hebben werkgroepen in het kader van de conferentie voorgezeten. 23 Eind 1995 zijn eveneens voorzieningen getroffen voor een zeer actieve deelneming van de Commissie aan de internationale aidsconferentie die in juli 1996 in Vancouver is gehouden: - - directe medewerking door vertegenwoordigers van de Commissie aan de organisatie en de zittingen van de conferentie; een stand waarin de activiteiten en de resultaten van de Europese Gemeenschap op het gebied van de bestrijding van Hl V/aids werden gepresenteerd; de voorbereidende conferentie "Volksgezondheid - aids" die Europese Gemeenschap is gehouden. in de IV. AlDSBESTRIJDING IN HET KADER VAN ANDERE COMMUNAUTAIRE BELEIDSONDERDELEN 1 Onderzoek Het medisch onderzoek op het niveau van de Europese Unie is gericht op: - - - - - - - - het poolen van gegevens; het vermijden van dubbel werk; de normalisering van methoden en reagentia; een betere selectie van cohorten voor klinische proeven; het bijeen brengen van complementaire vaardigheden multidisciplinaire projecten; de verbetering van de opleidingsmogelijkheden voor jonge onderzoekers op gespecialiseerde gebieden; een gebruik volksgezondheidsindustrie; de verbetering van de toegankelijkheid van de onderzoeksresultaten voor alle delen van Europa; de oprichting van gemeenschappelijke Europese voorzieningen voor dierproeven, om zo doende het totale aantal dieren dat bij proefnemingen wordt gebruikt te verminderen; de verhoging van het rendement. resultaten beter van de de in in Sinds 1983, slechts twee jaar nadat voor het eerst de diagnose van aids was gesteld, speelt de Europese Commissie een actieve rol bij de bestrijding van de aidsepidemie. De financiering van het aidsonderzoek is in 1987 begonnen in het raam van het vierde onderzoekprogramma op het gebied van geneeskunde en volksgezondheid. De doelstelling en de beschikbare begrotingsmiddelen zijn met de jaren aanzienlijk uitgebreid. In het raam van het programma BIOMED 1 (1990-1994) enkele honderden onderzoeksteams betrokken waren, gefinancierd. In het kader van het programma BIOMED 2 (1994-1998) zijn naar aanleiding van de eerste oproep in 1995/96 13 op aids betrekking hebbende projecten gelanceerd. De tweede oproep, die inmiddels is gedaan, zal nog meer projecten opleveren. totaal 38 projecten, waarbij zijn in 24 De projecten houden alle nauw verband met de drie voornaamste prioriteiten van het programma: - de ontwikkeling van veilige en doeltreffende vaccins tegen HIV-infectie; de ontwikkeling van therapeutische agentia die de progressie van de ziekte bij geïnfecteerde personen onderdrukken; het onderzoek naar de epidemiologie van het virus in Europa. In het kader van het internationale samenwerkingsprogramma 1NCO met de ontwikkelingslanden en van het onderdeel gezondheidsonderzoek daarvan steunt de Commissie een bepaald aantal belangrijke samenwerkingsprojecten tussen Europese en Afrikaanse onderzoekteams. Een van deze multilaterale projecten, dat eveneens door DG VIII wordt gesteund, is in wijde kring bekend geworden als de studie van Mwanza (Tanzanie), waarin is aangetoond dat HIV-overdracht doeltreffend met de helft kan worden teruggebracht in een populatie die de vruchten plukt van een herstel van de diensten voor vroegtijdige opsporing en behandeling van MST, waarvan de sleutelrol bij de overdracht van HIV overigens reeds door vroegere in Kenia en vervolgens in Zaïre gesteunde projecten was aangetoond. Een project dat beoogt kwalificatiecriteria voor MST-diensten te definiëren ten einde het maximale rendementsniveau vast te stellen, loopt in dezelfde Mwanza- regio en vormt een vervolg op het eerste. Door de eerste oproep tot het indienen van voorstellen konden eveneens gezamenlijke onderzoekprojecten worden geselecteerd betreffende de verspreiding van HIV-subtypen in Afrika en de betekenis daarvan, vooral met het oog op de ontwikkeling van vaccins. De Commissie steunt eveneens een breed opgezet project in samenwerking met ONUSIDA inzake de differentiële verspreiding van HIV in Afrika. 2 Het beleid van de Gemeenschap op het gebied van aids in de ontwikkelingslanden De Commissie heeft in 1994 en 1995 haar activiteiten op het gebied van Hl V/aids in de ontwikkelingslanden voortgezet. In een mededeling aan de Raad en het Europees Parlement12 heeft de Commissie voorstellen voor beleidsprincipes, strategieën en acties op het gebied van HIV/aids in ontwikkelingslanden gedaan. Op basis hiervan heeft de Raad in mei 1994 een resolutie aangenomen, waarin de door de Commissie voorgestelde beleidslijnen worden goedgekeurd. De Commissie heeft ook een wettelijke basis voorbereid voor het gebruik van de begrotingspost voor aids. Dit stuk is in behandeling bij het Parlement en de Raad. 12 COM (93) 479 def. van 7 januari 1994 25 De maatregelen die door de Commissie met middelen uit het Europees Ontwikkelingsfonds en de begroting worden ondersteund, hebben zich op de volgende prioritaire strategieën geconcentreerd: - - - - bevorderen van een effectief beleid en acties om de overdracht van HIV/aids langs seksuele en périnatale weg tot een minimum te beperken en discriminatie te voorkomen; het doorbreken van de kringloop "armoede-instabiliteit-HIV/aids" door bijzondere aandacht te besteden aan bevolkingsgroepen die aan bijzondere risico's blootstaan (vluchtelingen, migranten, enz. ); het versterken van de sector van de gezondheidszorg en de sociale sector om deze in staat te stellen de toenemende belasting als gevolg van de uitbreiding en de preventie van de epidemie het hoofd te bieden; het steunen van de regeringen bij het evalueren en plannen van de gevolgen van de epidemie voor de verschillende sectoren van de economie en sociale groepen; het vergroten van de wetenschappelijke kennis over de epidemie, de impact daarvan en de mogelijke maatregelen en reacties, ten einde de kwaliteit daarvan te vergroten. Over het algemeen vergaderen de diensten van de Commissie regelmatig met deskundigen uit de Lid-Staten en de operationele coördinatie ten aanzien van HIV/aids op centraal en nationaal niveau wordt bestudeerd. De Commissie heeft een informatiebrochure gepubliceerd over het HIV/aids- programma voor ontwikkelingslanden en daarnaast twee boeken over veilig bloed in ontwikkelingslanden: "Safe blood in developing countries: principles and organisation"- ISBN 92-827-5279-8 en "Safe blood in developing countries: the lessons from Uganda"- ISBN 92-827-5281-X, 26 3 Activiteiten in verband met de preventie en de behandeling van aids in de farmaceutische sector De farmaceutische sector richt zich op twee aspecten van de aidsbestrijding. Het eerste aspect betreft snelle en gelijktijdige uitwisseling in de hele Unie van geneesmiddelen ten behoeve van aidspatiënten. Het tweede behelst maatregelen om de veiligheid van uit menselijk bloed of plasma bereide geneesmiddelen wat het virus betreft zoveel mogelijk te waarborgen. 1. Geneesmiddelen voor aidspatiënten Tot voor kort bestond de farmaceutische benadering van patiënten met aids en uit bijbehorende reverse het aandoeningen van transcriptaseproducten die de replicatie van het virus verhinderen. Drie geneesmiddelen van dit type zijn goedgekeurd: zidovudine, ralcitabine en didanosine. gebruik virale De komst van protease-inhibitoren, die het enzym dat proteïne afbreekt afremmen, betekende een andere aanpak en de klinische voordelen voor de patiënten lijken veelbelovend. Een aantal ondernemingen heeft een aanvraag voor goedkeuring van dit ingediend bij het Europees Bureau voor soort geneesmiddelen geneesmiddelenbeoordeling (EBG). Deze toepassingen profiteren van de onlangs ingevoerde gecentraliseerde procedure waardoor de gehele communautaire markt toegankelijk is geworden. Naar aanleiding van het wetenschappelijk advies van het EBG neemt de Commissie een beslissing die voor de gehele Gemeenschap geldt. Voor het EBG en het Comité voor farmaceutische specialiteiten, het wetenschappelijk comité dat de toepassing beoordeelt en het advies opstelt, gelden geneesmiddelen voor aids als prioritair. 2. Veiligheid van bloedproducten Richtlijn 89/3 81 /EEG van de Raad breidt de werkingssfeer van de communautaire wetgeving voor geneesmiddelen uit tot producten op basis van bloedbestanddelen die op industriële wijze zijn bereid, namelijk albumine, stollingsfactoren en immunoglobulinen van menselijke oorsprong. Voor deze producten gelden dus de algemene wettelijke bepalingen betreffende de vergunningen voor de vervaardiging en het in de handel brengen. Bovendien stelt deze richtlijn verscheidene meer specifieke maatregelen vast voor uit bloed bereide producten, met name verplichte selectie- en controlemaatregelen voor bloeddonors, aanbevolen door de Raad van Europa en de Wereldgezondheidsorganisatie. De verbetering van de veiligheid van bloedproducten is een voortdurend proces, dat gelijke tred houdt met de stand van de kennis en de techniek. In 1994 heet het Comité voor farmaceutische specialiteiten, waarin de bevoegde autoriteiten van de Lid-Staten vertegenwoordigd zijn, een aanvullende maatregel vastgesteld om 27 de veiligheid van bloedproducten wat virussen betreft te vergroten. Deze maatregelen houdt een verplichte invoering van controles van de plasmapool en selectie van de verschillende donaties in. Vanaf 1 november 1994 wordt fabrikanten van bloedproducten aangeraden de plasmapools op een serie virusmarkers te testen, waaronder de antilichamen voor HIV1 en HIV2. V. EVALUATIE Ex ante-beoordeling van de voorstellen De ex ante-beoordeling van de in het kader van het programma ter financiering voorgelegde voorstellen is uitgevoerd in overleg met het Comité van het programma. In dat kader heeft men zich tot doel gesteld projecten te selecteren die een bijdrage konden leveren tot de verwezenlijking van de doelstellingen en activiteiten uit het actieprogramma 1994-1995. De doelstellingen van het programma, zoals die voortvloeien uit het Besluit van 4 juni 1991, zijn: - - - uitbreiding van de uitwisseling van informatie en ervaring, bevordering van de samenwerking en de coördinatie van nationale activiteiten, bevordering van communautaire activiteiten. Een van de drie voornaamste criteria voor de ex ante-beoordeling is de communautaire of transnationale dimensie van het project. De toepassing van dit criterium heeft het aldus mogelijk gemaakt de voorstellen te selecteren die een bijdrage konden leveren tot de algemene doelstellingen van het programma. Wat de uitvoering van de activiteiten betreft die in het programma zijn gepland (en met zoveel woorden vermeld staan in de bijlage bij het besluit van 19 juni 1995), had het eerste criterium voor de ex ante-beoordeling van de voorstellen tot doel projecten te selecteren die rechtstreeks een bijdrage leverden tot de uitvoering van de in het besluit geplande activiteiten. Algemeen gesproken betekent de ex ante-beoordeling dan ook dat slechts een derde van de aan de Commissie voorgelegde voorstellen werd geaccepteerd. Er zij bovendien nog op gewezen dat tussen het actieprogramma 1991-1993 en de voortzetting ervan voor 1994-1995 het gemiddelde bedrag per project is toegenomen, in samenhang met de versterking van de transnationale dimensie. 28 Follow-up van de projecten In de overeenkomsten betreffende de in het kader van het programma gefinancierde projecten is bepaald dat een of meer tussentijdse verslagen en een definitief verslag over de uitvoering van het project moeten worden ingediend. De diensten van de Commissie kunnen aan de hand van die verslagen nagaan of de in de overeenkomst genoemde werkzaamheden goed worden/zijn uitgevoerd: de Commissie verlangt als dat nodig is aanpassingen. Deze controle op de werkzaamheden vormt een voorwaarde vooraf voor de betaling van de communautaire bijdrage. Ex post-beoordeling van de ondernomen acties De in het raam van de begroting voor het jaar 1995 gefinancierde projecten zullen pas eind 1996 technisch voltooid en administratief en financieel afgesloten zijn en enkele ervan zelfs pas in de loop van het eerste halfjaar van 1997. Ten tijde van de opstelling van dit verslag was het dus niet mogelijk te beschikken over een ex post-beoordeling van de doeltreffendheid van de in het kader van het actieprogramma 1994-1995 ondernomen acties. Derhalve heeft de Commissie het plan om, nadat alle activiteiten zijn voltooid, een onafhankelijke totale evaluatie van de ondernomen acties te laten uitvoeren. VI. CONCLUSIE Tijdens de uitvoering van het actieprogramma "Europa tegen aids" 1994-1995 had meer dan 70% van de toegewezen kredieten en bijna twee derde van alle projecten betrekking op drie actiegebieden (nr. 1, 3 en 5). 25% van de projecten (20% van de kredieten) betrof het actiegebied "voorlichting en bewustmaking van het publiek, alsmede de attitudes en het gedrag". Deze bestemming lijkt gerechtvaardigd, wanneer men kijkt naar het cruciale belang van de voorlichting van het publiek en de noodzaak in het kader van een totale preventiestrategie de attitudes en gedrag te kennen en te beïnvloeden. De activiteiten in verband met de preventie van de "overdracht van HIV onder bepaalde groepen en in bijzondere omstandigheden" hebben 22% van het totale aantal projecten (26% van de begroting) uitgemaakt. Het belang dat gehecht wordt aan preventieve acties die specifiek voor deze groepen en omstandigheden bestemd zijn, moet worden gerelateerd aan de epidemiologische gegevens en aan de ontwikkeling daarvan in de periode 1993-1995, alsmede aan de analyse van de manier van overdracht (injecties van drugs eveneens in relatie tot bepaalde omstandigheden zoals prostitutie of de gevangenis, mannelijke homoseksuele relaties enz. ) 29 Op het gebied van de "epidemiologische controle van HIV/aids en op aanverwante gebieden" heeft het programma eveneens een aanzienlijke bijdrage geleverd: 22% van alle projecten (26% van de begroting), waaruit blijkt dat het dringend noodzakelijk is om op Europees niveau over epidemiologische gegevens te beschikken. Deze tendens is in 1996 benadrukt door de tenuitvoerlegging van het nieuwe programma in verband met de preventie van aids en van bepaalde andere besmettelijke ziekten (1996-2000). In dit verband wordt het mogelijk het effect te meten van de ontwikkeling van acties voor toezicht op andere besmettelijke ziekten op Europees niveau tegenover de middelen die overblijven voor de acties ter preventie van HIV/aids, in het kader van een jaarlijkse begroting die betrekkelijk constant blijft. Het relatieve belang dat in het kader van het actieprogramma aan deze actiegebieden wordt gehecht, geldt vanzelfsprekend eveneens in het nieuwe communautaire actieprogramma in verband met de preventie van aids en van bepaalde andere besmettelijke ziekten in het kader van de actie op het gebied van de volksgezondheid (1996-2000), dat op 29 maart 1996 door het Europees Parlement en de Raad is goedgekeurd13 en waarvan de vier hoofdpunten zijn: - - - - monitoring van en toezicht op Hl V/aids en andere besmettelijke ziekten; de bestrijding van de overdracht van HIV en andere seksueel overdraagbare ziekten, in het bijzonder wat betreft risicomilieu en -gedrag; voorlichting, educatie en opleiding begeleiding van seropositieven en aidspatiënten en bestrijding van discriminatie. Naar aanleiding van de uitvoering van het programma "Europa tegen aids" in de periode van 1994-1995 kan men ten aanzien van de doelstellingen van dit programma vier belangrijke lijnen vaststellen. In de eerste plaats heeft het actieprogramma 1994-1995, gezien het aantal verzoeken om informatie en het aantal aan de Commissie voorgelegde projecten, veel belangstelling gewekt bij de verschillende actoren op het gebied van de aidspreventie in Europa. Dank zij het actieprogramma "Europa tegen aids" was het mogelijk vast te stellen wie de voornaamste actoren op het gebied van de aidspreventie zijn die in staat zijn op communautair niveau samen te werken, zoals: universiteiten, onderzoeksinstituten, niet-gouvernementele organisaties (NGO's), nationale bureaus voor preventie of gezondheidseducatie enz. en die men daarbij kan inschakelen. Besluit nr. 647/96/EG, PB nr. L 95 van 16. 4. 1996, blz. 16 30 Voor zover dat in haar vermogen lag, heeft de Commissie de volledige medewerking van alle Lid-Staten aan de activiteiten in het raam van dit programma gestimuleerd. Van sommige van deze landen en met name de nieuwe Lid-Staten, heeft geen enkele nationale instelling in 1995 subsidie ontvangen. Er zij echter op gewezen dat in elk van deze Lid-Staten organisaties of instellingen als geassocieerd partner hebben deelgenomen aan projecten of activiteiten van het programma (zie het schema in bijlage III C). Het aspect tenslotte dat bijzondere vermelding verdient is dat de communautaire of transnationale dimensie zich geleidelijk heeft gemanifesteerd en dat zich Europese specifieke preventiethema's. Zo kan het nieuwe communautaire actieprogramma (1996-2000) steunen op samenwerkingsnetwerken op gebieden als: samenwerkingsnetwerken hebben gevormd rond - - - aidspreventie in verband met de prostitutie; aidspreventie in de gevangenis; migranten en aids; aidspreventie en de problemen aan de grenzen; enz. De snelle ontwikkelingen van dit moment terzake van therapieën en antivirale geneesmiddelen, waaraan tijdens de Internationale aidsconferentie die in juli 1996 in Vancouver is gehouden ruimschoots aandacht is besteed, hebben de horizon van deze ziekte verbreed en mogelijke vooruitzichten voor uitstel van langere duur opgeleverd. Het is echter zeker onjuist de inspanningen te laten verslappen die tot nu toe op preventiegebied, zowel op nationaal als op communautair niveau, zijn gedaan. Het eerste, werkelijk echte bolwerk tegen HIV/aids blijft meer dan ooit de preventie door voorlichting, educatie, het gebruik van condooms alsmede de solidariteit met seropositieven en aidspatiënten. 31 BIJLAGE I SCHEMA VOOR DE BEOORDELING VAN DE PROJECTEN CATEGORIE B D 1. Nummer van de lijst 2. Selectiecriteria Duidelijkheid van de doelstellingen Overeenstemming tussen de taakomschrijving en de doelstellingen Kwaliteit van de gehanteerde methode Wijze van follow-up en evaluatie Wijze van vergaring van de resultaten Kennis van het onderwerp Overdracht van de actie Innoverend karakter Overlapping met bestaande projecten 3. Algemene waardering 4. Voorgestelde financiering (als percentage van het totale budget) 5. Andere opmerkingen & BIJLAGE IIA VERDELING VAN HET AANTAL PROJECTEN EN DE BEDRAGEN PER ACTIEGEBIED IN 1994 ACTIEPROGRAMMA "EUROPA TEGEN AIDS" 1994-1995 ACTIEGEBIED BEDRAG PER ACTIEGEBIED IN ECU PERCENT AGE VAN DE BEGROTING PER ACTIEGEBIED AANTAL PROJECTEN PER ACTIEGEBIED VOORLICHTING, ATTITUDES EN GEDRAG MAATREGELEN VOOR KINDEREN EN JONGEREN PREVENTIE VAN HIV- OVERDRACHT SOCIALE EN PSYCHO LOGISCHE HULPVERLENING VERZAMELING VAN GEGEVENS OVER HIV/AIDS BESTRIJDING VAN DISCRIMINATIE COÖRDINATIE MET ANDERE PROGRAMMA'S TOTAL • 1 633 810 1 454 214 810414 662 447 3 716 175 301 422 420 654 8 999136 18,16% 16,16% 9,01% 7,36% 41,29% 3,35% 4,67% 100,00% 12 9 -"'•'"• 7. *' •• ; 9 14 2 6 59 BIJLAGE II B VERDELING VAN HET AANTAL PROJECTEN EN DE BEDRAGEN PER ACTIEGEBIED IN 1995 ACTIEPROGRAMMA "EUROPA TEGEN AIDS" 1994-1995 ACTIEGEBIED BEDRAG PER ACTIEGEBIED IN ECU PERCENTAGE VAN DE BEGROTING PER ACTIEGEBIED AANTAL PROJECTEN PER ACTIEGEBIED C>£ | VOORLICHTING, ATTITUDES ! EN GEDRAG MAATREGELEN VOOR I KINDEREN EN JONGEREN | PREVENTIE VAN fflV- 1 OVERDRACHT j SOCIALE EN PSYCHO- tLOGISCHE HULPVERLENING [VERZAMELING VAN 1 GEGEVENS OVER HIV/AIDS |BESTRIJDING VAN ! DISCRIMINATIE j COÖRDINATIE MET. ANDERE PROGRAMMA'S h__~ __ 1 906 027 432 649 3 695 192 771 056 985 326 714 446 151 768; S 656 464| 22,02%! 5,00% i 42,69%; 8,91% 11,38% 8,25% l,75%j 100,00% 2\ 10 22 10 75 VERDELING PER LAND VAN DE KREDIETEN DIE IN 1994 UIT HOOFDE VAN HET ACTIEPROGRAMMA 1994-1995 ZIJN AANGEGAAN BIJLAGE III A LAND AANTAL SUBSIDIES PER LAND TOEGEWEZEN BEDRAG IN ECU TOEGEWEZEN PERCENTAGE VAN DE BEGROTING PER LAND : ;. -;•'- , ,:"'?-:v'. _ B D UK E F*;" GR I IRL L NL P UK TOTAL AANVULLEND KREDIET VOOR DE INTERNATIONALE CONFERENTIE IN YOKOHAMA TOTAAL-GENERAAL •-'*"•$. >;-. -. i 8 '1 • 1 3< ;. 13 "C 6 1 3 1 4 0 17 58 1 59 CKZ-. \ 3 396 928 6 024 93 663 217 8791 1 592 269 501203: J 214 000; / 228 243, 292 232^ 564 011; 0| 1 887 472! 8 993 924 37,70% 0,10% 1,00% 2,40% 17. 70% 5,60% 2,50% 2,40%. 3,20% 6,30% 0,00% 21,00% 99,90% 5 212: 8 999136 0,10% 100,00% BIJLAGE III B VERDELING PER LAND VAN DE KREDIETEN DIE IN 1995 UIT HOOFDE VAN HET ACTIEPROGRAMMA 1994-1995 ZIJN AANGEGAAN LAND AANTAL SUBSIDIES PER LAND TOEGEWEZEN BEDRAG IN ECU TOEGEWEZEN PERCENTAGE VAN DE BEGROTING PER LAND •'- -!'_. " A B D DK E F GR IC IRL L NL P s SF UK TOTAL AANVULLEND KREDIET VOOR DE INTERNATIONALE CONFERENTIE IN VANCOUVER TOTAAL-GENERAAL !. f\ ; " __ ! ! I j j 0 16 6 2 ,. 9^ ^1 13 3 v"-;2 0 :. '-,^o-. -. :_• ^ 5 3 ' ^. 0<> 3 D; %17 74 •••*_• " * J. :;. h | ^ - ' ! ! 0! 1 765 158! 757 9761 148 1631 838 522 , :"•< 2 004 868 324 297! 257980;. • -, ': ' 01 0; 616 998! 77 809 0 _0J 1794953! 8 586 724 ! V'-~'_: "> • | ! ! 0,00% 20,00% 8,80% 1,70% 9,70% 23,20% 3,70% 3,00% 0,00% 0,00% 7,10% 0,90% 0,00% 0,00% 20,70% 98,80% ij 75 99 740! 8 686 464 1,20% 100,00% & BIJLAGE m C IN 1995 IN HET KADER VAN HET ACTIEPROGRAMMA OPGERICHTE TRANSNATIONALE PARTNERSCHAPPEN 3» I'ARTNF. US VAN DUITSLAND BU DIENS ZF. S SUBSIDIES ALS LEIDER VAN HF. T PARTNERSCHAP PARTNERS VAN BELGIË HM DIENS 13 SUBSIDIES ALS LEIDER V AN IIF. T I'ARTNF. HSCII M' •\. H ' D DK E • F GR I' t IRL L '* NL P S SF UK A B D DK E F GR I IRL L NL P S SF-, UK co PARTNERS VAN DENEMARKEN UU DIENS TWEE SUBSIDIES ALS LEIDER VAN HET PARTNERSCHAP v" '. P A R T N E RS VAN S P A N JE HM DIF. NS N E G EN S U B S I D I ES A LS LEIDER VAN MI: I P A R T N E R S C H AP 3 D OK E F GR [RL I. NL P SF , L'K A B D DK E F GR I [RL L NL P S SF PARTNERS VAN FRANKRIJK BU DIENS 13 SUBSIDIES ALS LEIDER VAN HEI PARTNERSCHAP PARTNERS VAN GRIEKENLAND BIJ DIENS DRIE SUBSIDIES ALS LEIDER \ W HET PARTNERSCHAP ". - ^ t. -. ;. - kl. • • ' • •. *?' T. ,0 «v B - ^H » '. D, DK E F GR "l !RL Ü. NL pj s' :SF IK B D DK ' E\ «•. F GR IRL L NL P S SF IK /S •, 4 1 1 ) a PARTNERS VAN ITALIE BIJ DIENS T W EE SUBSIDIES ALS LEIDER VAN HET PARTNERSCHAP PARTNERS VAN NEDERLAND BIJ DIENS VIJF SUBSIDIES AUS LEIDER V AN HET PARTNERSCHAP •\ D'. 'D DK F P GR ! !RI. I. M s SF L'K A B O DK E F GR I IRL L V_ i> S S F, UK PARTNERS-. \N PORTUGAL BM DIENS ENIGE SUBSIDIE AUS LEIDER V\N HF. T PARTNF. RSCIP PARTNERS \ AN IH;T VF. RENIGU KONINKRIJK BM DIENS P SUBSIDIES M. - 1. E1DF. R \ \N UK' PARTNERSCHAP I o L r A B D DK F. BIJLAGE IV EPIDEMIOLOGISCHE GEGEVENS 1993-1995 Aantal aidsgevallen en incidentiecijfer (i. c. )* per land en per jaar van diagnose waarvan op 31 december 1995 aangifte was gedaan, gecorrigeerd voor late aangifte AANTAL AANGEGEVEN GEVALLEN AANTAL AANGEGEVEN GEVALLENGECORRJGEERD VOOR LATE 1993 DIAGNOSEJAAR 1994 1995 1993 AANGŒTO DIAGNGSEJAAR 1994 1995 land aantal i. e. aantal i. e. aantal i. e. aantal i. e. aantal i. c. aantal i. e. gecumuleerd aantal* | j Duitsland Oostenrijk ! België Denemarken j Spanje | Finland Frankrijk0 Griekenland Ierland Italië Luxemburg Pays-Bas Portugal Zweden Verenigd Koninkrijk | ; ! j 1 766 228 245 239 5 172 25 5 383 158 69 4 765 20 459 498 180 1 645 21,8| 29,04 24,4 46,3 103,9 4,9 91,11 15,2 19,6 83,4! 50,6 j 30,01 50,6| 20,7 i 28,41 1620 161 242 234 6 558 44 5415 192 61 5 405 13 450 567 180 19,9' 20,3 24,0 45,2; 165,7 8,7 91,3i 18,4: 17,2i 94,6 32,4 29,2 57,7 20,6; 945 161! 154| 201! 4 327'! 36 3 637! 156! 19i 4 505! 15! 3471 395' 163; 1 565 26,9, 1024; 11,6 20,2 15,2 38,8 109,2 7 61 14,9 5,3 78,8! 36,9 22,4 j 40,2! 18,6; i 17,6 1 816 232 248 240 5313 25 5 477 165 71! 4 828J 20J 461 519l 181 22,5 29,5 24,7;. 46,5 134,5! 4,9 92,71 15,9' 20,1 ! 84,5 ! 50,6: 30,2 52,8 j 20,8» 1 829 171 255 239 7 220 44 5 786 228 67 5 650 13 460 661 183 22,5 21,6 25,3 46,2 182,5 8,7 97,5 21,9 18,9 98,9 32,4 29,9 67,2 20,9 , 1 701 202 237 233 6 879! 39Î 5 365 239! 271 6 079. a s; 474! 702; 191 20,8 25,4 23,4 45,0 173,6 7,6 90,0 22,9 7,6 106,3 36,9 30,6 71,5 21,8 15 093 1 551 2 124 1 872 39 170 230 41 948 1422 514 33 701 105 3 979 3 341 1 356 1677 29,0 j 1693 29,1 1429| 24,5 12 437 -R- Per miljoen inwoners * Omvat 324 gevallen met een onbekend diagnose ° Inclusief de overzeese departementen: Guadeloupe, Frans-Guyana, Martinique en Réunion Bron: Europees centrum voor epidemiologisch toezicht op aids - kwartaalverslag nr. 33-1995/4 ISSN 0254-1513 COM(96) 720 def. DOCUMENTEN NL 05 Catalogusnummer : CB-CO-96-732-NL-C ISBN 92-78-14127-5 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg Hl


title: KOMMISSIONENS FORORDNING (EF) Nr. 54/97 af 15. januar 1997 om fastsættelse af eksportrestitutionerne for olivenolie

eurovoc_concepts:
export refund
olive oil


title: 367 D 7025 : Beschikking No. 25-67 van 22 juni 1967 houdende reglement tot toepassing van artikel 66, sub 3, van het Verdrag voor wat betreft de vrijstelling van voorafgaande goedkeuring(PB nr. 154 van 14.7.1967, blz. 11).,367 D 7025 : Beslut nr 25-67 av den 22 juni 1967 med en förordning om befrielse från kravet på förhandsgodkännande enligt fördragets artikel 66.3(EGT nr 154, 14.7.1967, s. 11)(SU 8/Vol. 1, s. 39).,367 D 7025 : Beslutning nr. 25/67 af 22. juni 1967 om en forordning om fritagelse for kravet om forhåndstilladelse i henhold til traktatens artikel 66, stk. 3(EFT nr. 154 af 14.7.1967, s. 11)(SU 1. serie 67 s. 168).,367 D 7025 : Decision No 25-67 of 22 June 1967 laying down in implementation of Article 66 (3) of the Treaty a Regulation concerning exemption from prior authorisation(OJ No 154, 14.7.1967, p. 11)(Series-1 (67) p. 186).,367 D 7025 : Decisione n. 25-67 del 22 giugno 1967 concernente il regolamento d'applicazione dell'articolo 66, paragrafo 3, del trattato, relativo all'essenzione da autorizzazione preventiva(GU n. 154 del 14.7.1967, pag. 11).,367 D 7025 : Decisión N̊ 25/67 de 22 de junio de 1967 por la que se establece en aplicación del apartado 3 del artículo 66 del Tratado un reglamento relativo a la exención de autorización previa(DO n̊ L 154 de 14.7.1967, p. 11)(EE 08, V 1, p. 101).,367 D 7025 : Decisão n̊ 25-67 de 22 de Junho de 1967 relativo ao regulamento de execução do n̊ 3 do artigo 66̊ do tratado, relativo à isenção de autorização prévia(JO n̊ 154 de 14.7.1967, p. 11)(EE 08 F1, p. 101).,367 D 7025 : Décision n̊ 25-67 du 22 juin 1967 portant règlement d'application de l'article 66 paragraphe 3 du traité relatif à l'exemption d'autorisation préalable(JO n̊ 154 du 14.7.1967, p. 11).,367 D 7025 : Entscheidung Nr. 25/67 vom 22. Juni 1967 betreffend eine Verordnung über die Befreiung vom Erfordernis vorheriger Genehmigung auf Grund des Artikels 66 § 3 des Vertrages(ABl. Nr. 154 vom 14.7.1967, S. 11).,367 D 7025 : Päätös N:o 25-67, tehty 22 päivänä kesäkuuta 1967, perustamissopimuksen 66 artiklan 3 kohdan täytäntöönpanoa koskevaksi asetukseksi poikkeuksesta ennakkoluvan hakemiseen(EYVL N:o 154, 14.7.1967, s. 11)(EP. 08/NIDE 01, s. 39).,367 D 7025 : Απόφαση αριθ. 25-67 της 22ας Ιουνίου 1967 περί θεσπίσεως κανονισμού εφαρμογής του άρθρου 66 παράγραφος 3 της συνθήκης «περί εξαιρέσεως από την υποχρέωση προηγουμένης αδείας»(ΕΕ αριθ. L 154 της 14.7.1967, σ. 11)(ΕΛ 08 Τ1 σ. 74.).

eurovoc_concepts:
coal industry
consolidation of EU law
iron and steel industry


title: REGLAMENTO (CE) N° 50/97 DE LA COMISIÓN de 15 de enero de 1997 por el que se fijan los precios representativos y los importes de los derechos adicionales por importación de melaza en el sector del azúcar

eurovoc_concepts:
CCT duties
customs regulations
import
molasses
representative price


title: WRITTEN QUESTION No. 43/97 by Fernando MONIZ to the Commission. Singapore Conference, WTO and social rights

eurovoc_concepts:
International Labour Organisation
Singapore
World Trade Organisation
intellectual property
international conference
labour standard
liberalisation of trade
marketing standard
social policy
world economy


title: COMMISSION REGULATION (EC) No 51/97 of 15 January 1997 altering the export refunds on white sugar and raw sugar exported in the natural state

eurovoc_concepts:
export refund
raw sugar
white sugar


title: 392 D 0594 : Beschikking van de Commissie van 21 december 1992 betreffende het meerjarig oriëntatieprogramma voor de vissersvloot van Ierland voor de periode 1993-1996, overeenkomstig Verordening (EEG) nr. 4028/86 van de Raad (92/594/EEG)(PB nr. L 401 van 31.12.1992, blz. 39).,392 D 0594 : Commission Decision of 21 December 1992 on a multiannual guidance programme for the fishing fleet of Ireland for the period 1993 to 1996 pursuant to Council Regulation (EEC) No 4028/86 (92/594/EEC)(OJ No L 401, 31.12.1992, p. 39).,392 D 0594 : Decisione della Commissione del 21 dicembre 1992 relativa ad un programma d'orientamento pluriennale per la flotta peschereccia dell'Irlanda per il periodo 1993-1996 conformemente al regolamento (CEE) n. 4028/86 del Consiglio (92/594/CEE)(GU n. L 401 del 31.12.1992, pag. 39).,392 D 0594 : Decisión de la Comisión de 21 de diciembre de 1992 relativa a un programa de orientación plurianual de la flota pesquera de Irlanda para el período de 1993 a 1996, de conformidad con el Reglamento (CEE) n̊ 4028/86 del Consejo (92/594/CEE)(DO n̊ L 401 de 31.12.1992, p. 39).,392 D 0594 : Decisão da Comissão de 21 de Dezembro de 1992 relativa a um programa de orientação plurianual da frota de pesca da Irlanda, para o período 1993/1996, em conformidade com o disposto no Regulamento (CEE) n̊ 4028/86 do Conselho (92/594/CEE)(JO n̊ L 401 de 31.12.1992, p. 39).,392 D 0594 : Décision de la Commission du 21 décembre 1992 relative à un programme d'orientation pluriannuel de la flotte de pêche de l'Irlande pour la période 1993-1996 conformément au règlement (CEE) n̊ 4028/86 du Conseil(92/594/CEE) (JO n̊ L 401 du 31.12.1992, p. 39).,392 D 0594 : Entscheidung der Kommission vom 21. Dezember 1992 über das gemäß der Verordnung (EWG) Nr. 4028/86 des Rates von Irland für den Zeitraum 1993-1996 vorgelegte mehrjährige Ausrichtungsprogramm für die Fischereiflotte (92/594/EWG)(ABl. Nr. L 401 vom 31.12.1992, S. 39).,392 D 0594 : Kommissionens beslutning af 21. december 1992 om et flerårigt udviklingsprogram for Irlands fiskerflåde (1993-1996) i medfør af Rådets forordning (EØF) nr. 4028/86 (92/594/EØF)(EFT nr. L 401 af 31.12.1992, s. 39).,392 D 0594 : Απόφαση της Επιτροπής της 21ης Δεκεμβρίου 1992 για πολυετές πρόγραμμα προσανατολισμού του αλιευτικού στόλου της Ιρλανδίας για την περίοδο 1993-1996 σύμφωνα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 4028/86 του Συμβουλίου (92/594/EOK)(ΕΕ αριθ. L 401 της 31.12.1992, σ. 39).

eurovoc_concepts:
Ireland
consolidation of EU law
fishing fleet


title: SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 43/97 van Fernando MONIZ aan de Commissie. Conferentie van Singapore, WTO en sociale vraagstukken


title: Lohn- und Gehaltsstruktur 1978-1979 : Hauptergebnisse : Vol. 3 - Luxembourg.,Loonstructuur 1978-1979 : Hoofdresultaten : Vol. 3 - Luxembourg.,Lønstrukturen 1978-1979 : Vigtigste resultater : Vol. 3 - Luxembourg.,Structure des salaires 1978-1979 : Résultats principaux : Vol. 3 - Luxembourg.,Structure of earnings 1978-1979 : Principal results : Vol. 3 - Luxembourg.,Struttura delle retribuzioni 1978-1979 : Risultati principali : Vol. 3 - Luxembourg.,Διάρθρωση των αποδοχών 1978-1979 : Κύρια αποτελέσματα : Τόμος 3 - Luxembourg.

eurovoc_concepts:
Luxembourg
insurance company
pay
remuneration of work
retail trade
social survey
wholesale trade


title: 97/87/EG: Entscheidung der Kommission vom 15. Januar 1997 über eine besondere Finanzhilfe der Gemeinschaft für die Labordiagnose und die Maßnahmen zur Tilgung der Maul- und Klauenseuche in Griechenland (Nur der griechische Text ist verbindlich)

eurovoc_concepts:
EU aid
Greece
financial aid
foot-and-mouth disease
health control
livestock
medical diagnosis

formats: html pdfa1b print


title: VERORDENING (EG) Nr. 51/97 VAN DE COMMISSIE van 15 januari 1997 tot wijziging van de restituties bij uitvoer van witte en ruwe suiker in onveranderde vorm


title: ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΚ) αριθ. 52/97 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 15ης Ιανουαρίου 1997 για καθορισμό του μέγιστου ποσού της επιστροφής κατά την εξαγωγή της λευκής ζάχαρης για την 22α τμηματική δημοπρασία που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της διαρκούς δημοπρασίας του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1464/96

eurovoc_concepts:
award of contract
export levy
export refund
white sugar


title: VERORDENING (EG) Nr. 52/97 VAN DE COMMISSIE van 15 januari 1997 tot vaststelling van het maximumbedrag van de restitutie bij uitvoer van witte suiker voor de 22e deelinschrijving in het kader van de inschrijving bedoeld in Verordening (EG) nr. 1464/96


title: Lohn- und Gehaltsstruktur 1978-1979 : Hauptergebnisse : Vol. 4 - Belgique/België.,Loonstructuur 1978-1979 : Hoofdresultaten : Vol. 4 - Belgique/België.,Lønstrukturen 1978-1979 : Vigtigste resultater : Vol. 4 - Belgique/België.,Structure des salaires 1978-1979 : Résultats principaux : Vol. 4 - Belgique/België.,Structure of earnings 1978-1979 : Principal results : Vol. 4 - Belgique/België.,Struttura delle retribuzioni 1978-1979 : Risultati principali : Vol. 4 - Belgique/België.,Διάρθρωση των αποδοχών 1978-1979 : Κύρια αποτελέσματα : Τόμος 4 - Belgique/België.

eurovoc_concepts:
insurance company
pay
remuneration of work
retail trade
social survey
statistics
wholesale trade