title: VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT - OVER HAT AGROMONETAIRE STELSEL VOOR DE INTERNE MARKT - Periode van 1 juli 1995 tot en met 30 juni 1996

eurovoc_concepts:
agri-monetary policy
report
single market

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 06. 12. 1996 COM(96) 636 def. VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT OVER HET AGROMONETAIRE STELSEL VOOR DE INTERNE MARKT Periode van 1 juli 1995 tot en met 30 juni 1996 INHOUDSOPGAVE Inleiding I. HOOFDVERSLAG A. B. Overzicht van de geconstateerde agromonetaire effecten Analyse, vooruitzichten en voorstellen II. ANALYSE VAN DE AGROMONETAIRE EFFECTEN 1995/96 A. B. C. D. De representatieve marktkoersen De landbouwomrekeningskoersen De monetaire ontwikkelingen 1. 2. De agromonetaire mechanismen De regelgeving 1. Compenserende steun 2. Economische effecten Prijzen 1. Handelsverkeer 2. Inkomens 3. Financiële gevolgen 1. 2. Methodologische aspecten Uitkomsten van de ramingen Nationale valuta's : BLF : Belgische en Luxemburgse frank DKR: Deense kroon DM: DRA: Drachme Escudo ESC: FF: Franse frank FMK: Finse mark Duitse mark HFL: Gulden IRL: LIT: ÖS: PTA: SKR: UKL: Iers pond Lire Oostenrijkse schilling Peseta Zweedse kroon Pond sterling Dollar Verklaring van andere afkortingen : VOB 97 VOGAB 96 LOK RMK Voorontwerp van begroting 1997 Voorontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting 1996 Landbouwomrekeningskoers Representatieve marktkoers VERSLAG AAN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE OVER HET AGROMONETAIRE STELSEL VOOR DE INTERNE MARKT Periode van 1 juli 1995 tot en met 30 juni 1996 Inleiding Dit verslag van de Europese Commissie vloeit voort uit de verbintenis die is aangegaan op de van 19 tot en met 22 juni 1995 gehouden zitting van de Raad "Landbouw": "De Commissie verbindt zich ertoe om jaarlijks een verslag op te stellen waarin de gevolgen van de monetaire schommelingen en de vigerende agromonetaire regeling voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid en de interne markt worden geanalyseerd, te zamen met passende voorstellen om de mogelijkerwijs hieruit voortvloeiende problemen te ondervangen". Hiermee wordt tevens gevolg gegeven aan de initiatiefresoluties van het Europees Parlement van 19 september 1995 over het agromonetaire stelsel1, waarbij de Commissie onder andere werd verzocht "een gedetailleerde evaluatie uit te voeren van alle gevolgen van hoger genoemd Raadsbesluit2, met name voor de begroting van de Unie". Het verslag behandelt voor de periode van 1 juli 1995 tot en met 30 juni 1996 (periode 1995/96) het landbouweconomische aspect. Het omvat een hoofdverslag, bestaande uit een beknopte becommentarieerde voorstelling van de vastgestelde ontwikkelingen en een aantal voorstellen om de geconstateerde problemen aan te pakken, en een analyse van de agromonetaire gebeurtenissen in de periode 1995/96 en van de effecten ervan. In de delen A en B van de analyse wordt een beschrijving gegeven van de monetaire en agromonetaire gebeurtenissen, met inbegrip van de toekenning van compenserende steun, die in de verslagperiode hebben plaatsgevonden. Omdat de voorgaande verslagperiode van 1 januari 1993 tot en met 30 juni 19943 liep, worden ook de gebeurtenissen van eind 1994/begin 1995 hier kort behandeld omwille van de continuïteit van de verslaggeving over de agromonetaire ontwikkelingen sedert de voltooiing van de interne markt op 1 januari 1993. Deel C schetst de economische gevolgen van de gebeurtenissen voor de landbouwmarkten en de landbouwinkomens. In verband met het beschikbare cijfermateriaal betreffen de vergelijkingen perioden van 12 maanden (van juli tot juni) voor de prijzen, kalenderjaren voor het handelsverkeer en fictieve jaren voor de inkomens. Gezamenlijke resolutie van 19 september 1995 over het agromonetaire stelsel, nr. PE 193. 731, op basis van artikel 40, lid 5, van het reglement van het Parlement. Bedoeld is het op de zitting van 19 tot 22 juni 1995 door de Raad genomen besluit op grond waarvan, enerzijds, Verordening (EG) nr. 1527 van de Raad van 29 juni 1995 tot vaststelling van de compenserende steun in verband met de verlaging van de landbouwomrekeningskoersen voor bepaalde valuta's (PBEG nr. L 148 van 30. 6. 1995, blz. 1) en, anderzijds, Verordening (EG) nr. 2611/95 van de Raad van 25 oktober 1995 inzake de mogelijkheid tot toekenning van nationale compenserende steun voor inkomensverliezen in de landbouw als gevolg van monetaire schommelingen in andere Lid-Staten (PBEG nr. L 268 van 10. 11. 1995, blz. 3) zijn vastgesteld. COM(94)498 def. Deel D onderzoekt de gevolgen van het ngromoncUiirc stelsel voor de uitgaven van de Gemeenschap. De ramingen worden gemaakt op basis van de in uitvoering zijnde begroting 1996 en het voorontwerp van begroting 1997 in de versie van 30 juni 1996. De begrotingsperioden duren 12 maanden en beginnen op 16 oktober. De gegevens die als basis voor dit verslag hebben gediend, zijn in de vorm van tabellen en grafieken opgenomen in een afzonderlijk werkdocument van de diensten van de Commissie. I. A. 1. HOOFDVERSLAG Overzicht van de vastgestelde agromonetaire effecten Ontwikkeling van de omrekeningskoersen In de periode 1995/96 (juli 1995 - juni 1996) hebben zich geen grote monetaire schommelingen voorgedaan. Voor minstens de helft van de communautaire valuta's is de ontwikkeling in de periode evenwel uitgesproken atypisch te noemen: traditioneel sterke valuta's zijn nu in waarde gedaald en valuta's die in het verleden talrijke waardeverminderingen hebben ondergaan, in waarde gestegen. Sinds op 1 februari 1995 het "switch-over"-mechanisme buiten werking is gesteld, volgen alle landbouwomrekeningskoersen (LOK's) zowel opwaarts als neerwaarts de ontwikkeling van de representatieve marktkoersen (RMK's). Dit gebeurt volgens een asymmetrisch mechanisme, waarbij voor een verlaging van de LOK's voor valuta's die revalueren1 (lagere regelingsprijzen in nationale valuta) grotere monetaire afwijkingen en langere referentieperioden gelden dan voor een verhoging van de LOK's. In zijn algemeenheid bezien, is de uitkomst van de monetaire afwijkingen voor alle valuta's bijeen positief. Er was namelijk ofwel voor de LIT ofwel voor de SKR altijd een positieve monetaire afwijking van meer dan 4 punten. Hierdoor bleef voor negatieve afwijkingen steeds een zeer beperkte marge van minder dan 1 punt over2, wat heeft geleid tot tal van kleine tot minieme devaluaties, die in 82% van de gevallen niet meer dan 0,5% bedroegen. Kort na de agromonetaire besluiten van de Raad van juni 1995 zijn de LOK's voor 5 valuta's "aanzienlijk"3 verlaagd. Het "aanzienlijke" deel van de LOK-verlaging bedroeg 0,496% voor de DKR en varieerde van 2,193 tot 2,572% voor de BLF, DM, ÖS en HFL. Met betrekking tot de andere gerevalueerde valuta's valt te vermelden dat de monetaire afwijking van de PTA zich stabiliseerde na een "niet aanzienlijke" revaluatie van 2,9% in juli 1995 en dat de LOK voor de LIT in de periode 1995/96 4 "niet aanzienlijke" verlagingen, die bij mekaar 12,1% bedroegen, heeft ondergaan. De LOK voor de SKR werd in 3 keer met in totaal 9,9% naar beneden aangepast, waarvan één keer "aanzienlijk" met 1,734%. Op 7 juli 1996 werd de LOK nogmaals aanzienlijk verlaagd. De in het kader van het agromonetaire stelsel toegepaste landbouwomrekeningskoersen drukken de waarde van 1 ecu in nationale valuta uit. Een devaluatie ten opzichte van de ecu betekent bijgevolg dat deze koersen worden verhoogd, een revaluatie dat zij worden verlaagd. Als de grootste positieve afwijking en de grootste negatieve afwijking tezamen gedurende een aantal referentieperioden meer dan 5 punten bedragen, moeten de LOK's worden aangepast om de monetaire afwijkingen te reduceren. Een "aanzienlijke" verlaging van de LOK is een verlaging die de officiële prijzen in nationale valuta met meer dan de effecten van eventuele devaluaties in de 3 voorgaande jaren doet dalen. Voor het ramen van deze effecten wordt respectievelijk 2/3 en 1/3 van de door de LOK's veroorzaakte verhogingen van de regelingsprijzen sedert de jaren -2 en -3 in aanmerking genomen. Noemenswaardige devaluaties vielen te noteren voor slechts 2 valuta's, de DRA en de FMK. De verhogingen van de LOK's bedroegen respectievelijk 3,1% en 3,5%. 2. Specifieke maatregelen van de Raad voor de "aanzienlijke" revaluaties In een situatie van dreigende "aanzienlijke" revaluaties van de BLF, DKR, DM, HFL en ÖS heeft de Raad eind juni 1995 bij Verordening (EG) nr. 1527/95 passende maatregelen genomen. Toen eind december 1995 identieke dreigingen de kop opstaken voor de FMK en de SKR, stelde de Raad bij Verordening (EG) nr. 2990/954 soortgelijke maatregelen vast, die naderhand tot en met 31 december 1996 zijn verlengd. Deze maatregelen stellen de artikelen 7 en 8 van de agromonetaire basisverordening5 buiten werking en voorzien in compenserende steun met een forfaitair karakter en bevriezing van de landbouwomrekeningskoersen. Op grond van het voornoemde artikel 7 wordt, bij een revaluatie die groter is dan de devaluaties in de voorgaande twee jaar, het bedrag in ecu van de meeste vormen van directe steun aan de producenten6 verhoogd om een daling van de waarde daarvan in de betrokken valuta te voorkomen. Rekening houdende met het budgettaire gewicht van de betrokken steunmaatregelen - bijna 60% van het EOGFL-Garantie - zou een dergelijke maatregel per jaar en per procent revaluatie ongeveer 250 miljoen ecu kosten. Artikel 8 van de basisverordening voorziet bovendien in compenserende steun voor inkomensverlies dat het gevolg is van de prijseffecten van LOK-verlagingen. Deze steun wordt pas na een observatieperiode van 12 maanden toegekend, op basis van de veroorzaakte daling van de landbouwinkomens. 3. De bevriezing van de LOK's De bevriezing van de LOK's voor de in artikel 7 van de agromonetaire basisverordening bedoelde steun heeft betrekking op de koersen zoals die van toepassing waren op 23 juni 1995, of op 11 januari 1996 voor de SKR, en geldt tot 1 januari 1999, het voor de introductie van de Europese munt vastgestelde tijdstip. Dit betekent uiteraard dat de verhoudingen tussen de Lid-Staten wat betreft het niveau van de communautaire steun tijdelijk worden gewijzigd. Rekening houdende met de ontstaansfeiten7 van de LOK's voor de betrokken steun, wordt de waarde van diverse soorten steun in feite bevroren tot en met 30 juni 1999. In nationale valuta leidt dit, voornamelijk in het geval van Zweden, tot PBEG nr. L 312 van 23. 12. 1995, blz. 7; verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1451/96 (PBEG nr. L 187 van 26. 7. 1996, blz. 1). Verordening (EEG) nr. 3813/92 (PBEG nr. L 387 van 31. 12. 1992, blz. 1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 150/95 (PBEG nr. L 22 van 31. 1. 1995, blz. 1). Per hectare of grootvee-eenheid vastgestelde forfaitaire steun en steun van structurele of milieu-technische aard. Voor de bepaling van het betrokken bedrag wordt de waarde van de LOK op de datum van het ontstaansfeit toegepast. Voor de in het kader van de GLB-hervorming vastgestelde steun per hectare is de datum van het ontstaansfeit I juli. Voor de meeste andere in artikel 7 van Verordening 3813/92 bedoelde steunvormen is het 1 januari. een aantasting van het evenwicht tussen de verschillende landbouwsectoren inzake de in ecu vastgestelde steun. De afwijkingen tussen de bevoren LOK's en de RMK's zijn in het geval van de in juni en juli 1995 gerevalueerde valuta's doorgaans kleiner geworden. De monetaire afwijking van de bevroren LOK voor de SKR is daarentegen behoorlijk groot geworden voor wat betreft de steun per hectare: voor het verkoopseizoen 1996/97 zullen de steunbedragen in Zweden 11% boven het actuele LOK-niveau liggen. 4. De compenserende steun voor aanzienlijke verlagingen van de LOK's Op grond van de Verordeningen (EG) nr. 1527/95 en 2990/95 kan hiervoor compenserende steun worden toegekend, tot een maximum dat wordt vastgesteld uitgaande van de verwachte effecten van de aanzienlijke verlagingen van de LOK's en van de jongst beschikbare inkomensstatistieken. De steun wordt uitbetaald in 3 degressieve tranches van 12 maanden en wordt voor 50% door de Europese Unie gefinancierd, onafhankelijk van het gedeelte dat door de Lid-Staat als aanvulling wordt toegekend. Aan het einde van de periode 1995/96 hadden de zes Lid-Staten waarop Verordening (EG) nr. 1527/95 betrekking heeft, een ontwerp-steunmaatregel gemeld. De Commissie heeft tegen die ontwerpen geen bezwaar gemaakt. Zweden heeft in de verslagperiode geen ontwerp gemeld, maar beschikt hiervoor op grond van Verordening (EG) nr. 2990/95 over een extra termijn van 6 maanden. Luxemburg en Duitsland hebben besloten de maximaal toegestane steun toe te kennen en hebben hiervoor op de nationale begroting een even groot bedrag uitgetrokken als het uit het EOGFL gefinancierde bedrag. België is voornemens zelf een toeslag van 15% van het toegestane maximum op de financiering door de EU (50%) te geven. Denemarken, Nederland, en Oostenrijk kennen geen aanvullend bedrag toe. Behalve in Denemarken, Duitsland en Nederland wordt aan de landbouwers rechtstreeks een aan de produktie in het verleden gebonden bedrag toegekend. De eerstgenoemde drie Lid-Staten kennen voor de derde tranche een minder aan de omvang van de produktie gebonden bedrag toe, omdat de steun anders lager zou liggen dan 400 ecu per bedrijf. 5. De steun ter compensatie van de effecten van devaluaties in andere Lid-Staten Om de gevolgen van de belangrijke devaluaties van begin 1995 op te vangen, heeft de Raad Verordening (EG) nr. 2611/95 vastgesteld, op grond waarvan de Lid-Staten nationale steun kunnen toekennen ter compensatie van de effecten op het inkomen van sommige producenten van de devaluaties die vóór 31. 12. 1995 in andere Lid-Staten hebben plaatsgevonden. Deze steun moet ter goedkeuring aan de Commissie worden voorgelegd, degressief zijn en voor ten hoogste 3 jaar worden toegekend. Hij mag voor een bepaalde produktie, vergeleken met de situatie zoals zij zonder de devaluatie zou zijn geweest, geen voordelen opleveren. Frankrijk en later ook België hebben vóór 30 juni 1996, de uiterste datum, voorgenomen steunregelingen gemeld. Deze omvatten één jaartranche en zijn bedoeld om de gevolgen van de devaluatie van de LIT voor de rundvleessector te compenseren. De Commissie heeft geen bezwaar gemaakt, omdat de betrokken nationale markten al dan niet rechtstreeks in zeer belangrijke mate van de Italiaanse markt afhankelijk zijn. 6. Overzicht van de agromonetaire compensaties De onderstaande tabel geeft een overzicht van de gemelde en goedgekeurde steunmaatregelen. Alle bedragen zijn uitgedrukt in miljoenen ecu op basis van de RMK op 1. 7. 1996. De tweede en de derde tranche van de compenserende steun in verband met aanzienlijke verlagingen van de LOK, bedragen respectievelijk twee derde en een derde van de in de tabel opgenomen eerste tranche. Lid-Staten Aanzienlijke verlaging van de LOK (%) Maximumsteun (x 1 miljoen ecu) Mededelingen EU-financiering (x 1 miljoen ecu) Mededelingen nationale financiering (x 1 miljoen ecu) Verordening (EG) nr. 1527/95 België Luxemburg Denemarken Duitsland Nederland Oostenrijk Verordening (EG) nr. 2990/95 2. 193 2. 193 0. 496 2. 229 2. 572 2. 264 40. 2 3. 2 8. 0 216. 7 101. 4 38. 7 20. 5 1. 6 4. 0 108. 3 50. 7 19. 4 6. 1 1. 6 0. 0 108. 3 0. 0 0. 0 Zweden 1. 734 20. 8 Verordening (EG) nr. 2611/95 België Frankrijk 0 0 3. 3 17. 3 7. De omrekeningskoers voor de invoerrechten (EG) nr. 1428/95 van de Commissie is voor de Bij Verordening omrekeningskoersen voor in ecu vastgestelde invoerrechten een overgangsregeling ingesteld waarbij, in plaats van de jaarlijkse koers van het douanetarief, een maandelijkse koers wordt toegepast. Omdat de Raad en het Parlement het onderzoek van het voorstel van de Commissie, dat met name tot doel heeft de in hetdouanetarief vastgestelde jaarlijkse koers te wijzigen, op 30. 6. 1996 niet hadden voltooid, heeft de Commissie de toepassing van de maandelijkse overgangskoers met één jaar verlengd. De maandelijkse overgangskoers geldt evenwel slechts voor de invoerrechten die niet worden vastgesteld bij inzake het gemeenschappelijk "besluiten landbouwbeleid" in de zin van artikel 1 van de agromonetaire basisverordening. In de andere gevallen is de landbouwomrekeningskoers van toepassing. Het gebruik van verschillende omrekeningskoersen heeft hier en daar geleid tot economische anomalieën en tot een zeer complexe administratie, met vergissingen en rechtsonzekerheid tot gevolg. De Commissie heeft derhalve in februari 1996 voorgesteld het agromonetaire stelsel te wijzigen, d. w. z. de toepassing van de landbouwomrekeningskoers achterwege te laten en nog slechts één koers te gebruiken voor de invoerrechten op landbouwprodukten. Op 30 juni 1996 had de Raad hierover nog geen besluit genomen. 8. Algemene opmerkingen inzake de economische effecten In theorie kunnen enkel de marktprijzen van produkten waarvoor een interventieregeling geldt (granen, suiker, zuivel en rundvlees) door de LOK's beïnvloed worden. Via de prijzen van die produkten kan de ontwikkeling van de LOK's derhalve gevolgen hebben voor het landbouwersinkomen. Bovendien kan het handelsverkeer moeilijkheden ondervinden wanneer hetzij de LOK's en de RMK's, hetzij de marktprijzen en de interventieprijzen in nationale valuta uiteenlopen. De overige produkten daarentegen, waarvoor de markt niet door een interventieregeling wordt gestuurd, worden niet door de LOK's beïnvloed. Sterke en plotselinge schommelingen van de LOK's kunnen echter de handel in die produkten verstoren, met name wanneer de marktprijzen niet met de monetaire ontwikkelingen meegaan. De landbouwinkomens ten slotte ondergaan niet alleen de gevolgen van de monetaire ontwikkelingen voor de prijzen, maar zijn ook rechtstreeks onderhevig aan de schommelingen van de voor de directe steun aan de producenten toegepaste LOK's. 9. Effecten op de marktprijzen In 1995/1996 hebben zich geen belangrijke devaluaties voorgedaan. De belangrijkste gevolgen kunnen in die periode de volgende ontwikkelingen van de LOK's hebben gehad : de aanhoudend sterke waardestijging van de LIT (12,1%) en van de SKR (9,9%); de "aanzienlijke" revaluaties van de BLF, DKR, DM, HFL, ÖS in juni en juli 1995 en van de SKR in januari 1996. Voor produkten waarvoor geen interventieregeling geldt die de marktprijzen beïnvloedt, is er, zoals verwacht mocht worden, geen enkel verband tussen de ontwikkeling van deze prijzen en die van de LOK's. Voor de overige produkten heeft de analyse alleen betrekking op de sectoren waarvoor bruikbare gegevens voorhanden zijn en op één enkele representatieve markt per betrokken Lid-Staat. De marktprijzen voor zachte tarwe zijn in de verslagperiode veel hoger dan de interventieprijzen in nationale valuta. Op dit ongewoon hoge niveau worden de marktprijzen weinig beïnvloed door de kleine agromonetaire schommelingen. Ondanks de grillige ontwikkeling is de algemene tendens van de marktprijzen over het geheel genomen niet in tegenspraak met die van de interventieprijzen in nationale valuta. De ontwikkeling van beide prijzen is ongeveer parallel, maar de correlaties zijn zeer zwak, zodat het bestaan van oorzakelijke verbanden betwijfeld kan worden. In weerwil van een lichte onzekerheid in de context van hoge marktprijzen in 1995/1996, zijn geen agromonetaire verlagingen van de graanprijzen als gevolg van de revaluaties voorgekomen. De marktprijzen voor magere-melkpoeder en boter lagen in de eerste helft van het melkprijsjaar 1995/1996 op een uitzonderlijk hoog peil. Er is geen verband waar te nemen tussen de revaluaties van de LIT en de SKR enerzijds en de fluctuaties van de marktprijzen anderzijds. Voor de valuta's die in juni en juli 1995 aanzienlijk in waarde stegen, zijn de marktprijzen klaarblijkelijk niet gedaald als gevolg van de ontwikkeling van de LOK's. Ook zonder een aanzienlijke revaluatie zouden de prijzen in de betrokken valuta's zeer waarschijnlijk niet of niet sterker gestegen zijn. De prijzen voor vlees van jonge runderen zijn begin 1995 sterk gedaald tot een peil dat (bijna) de drempel van de toepassing van interventiemaatregelen bereikte. Daarna was er, eind 1995, een duidelijk prijsherstel tot het tijdstip waarop de BSE-crisis uitbrak. In bepaalde Lid-Staten is de prijsdaling tussen maart en juli 1995, d. w. z. net vóór het begin van de verslagperiode, waarschijnlijk gedeeltelijk beïnvloed door de prijzen in LIT, die geen gelijke tred hielden met de stijging van de LOK's. Na juli 1995 zijn de lage prijzen in LIT nagenoeg op hetzelfde peil gebleven : aangezien zij in de voorafgaande periode niet waren gestegen, gingen zij ook niet mee met de neerwaartse ontwikkeling van de LOK. De marktprijzen in SKR, een andere valuta die in het verkoopseizoen 1995/1996 sterk in waarde gestegen is, hebben de daling van de LOK vrij goed gevolgd. De daling van de marktprijzen voor rundvlees voor de valuta's die aan het begin van het verkoopseizoen aanzienlijk revalueerden, houdt - in tegenstelling tot de granen en zuivelprodukten - waarschijnlijk verband met de ontwikkeling van de LOK's. 10. Effecten op het handelsverkeer Op korte termijn zijn door de omvang van de maandelijkse schommelingen van de uitvoerwaarde in bijna alle gevallen de eventuele monetaire effecten niet zichtbaar. Wat de handel betreft van landen die handel drijven met de Lid-Staten waarvan de valuta aanzienlijk gedevalueerd is, kan uit de statistieken evenmin worden opgemaakt dat er een samenhang bestaat tussen de totale uitvoer van een bepaalde sector en de monetaire schommelingen op korte termijn. Voorts kunnen zich, wat de eventuele agromonetaire effecten op korte termijn betreft, bij produkten waarvoor een uitvoerrestitutie verleend wordt, in beginsel verleggingen van het handelsverkeer voordoen bij belangrijke gecumuleerde monetaire afwijkingen. Toch geven de uitvoerstatistieken geen verschuivingen te zien die aan deze agromonetaire afwijkingen toegeschreven kunnen worden. Dat betekent uiteraard niet dat er geen alleenstaande gevallen zijn geweest. Doch zelfs bij een belangrijke gecumuleerde afwijking die twee maanden aanhoudt, zoals 10 einde 1995 het geval was, ontstaan geen systematisch georganiseerde verleggingen, doordat de exporteurs er niet zeker van zijn dat deze situatie zal voortduren. Over de langere termijn blijken er volgens de analyse van de statistieken echter wel bepaalde verbanden te zijn. Tussen 1992 en 1995 geven de indexcijfers van het concurrentievermogen, die de monetaire ontwikkelingen en de ontwikkeling van de produktiekosten weerspiegelen, hetzelfde verloop te zien als de in nationale valuta uitgedrukte waarde van de uitvoer na inflatiecorrectie (d. w. z. bij gelijkblijvende koopkracht). Het effect op de concurrentiekracht openbaart zich evenwel slechts in een grotere winst bij uitvoer, en niet in de uitgevoerde hoeveelheden en de marktaandelen. 11. Effecten op de inkomens Om een idee te krijgen van de mate waarin de LOK's van de periode 1995/1996 de inkomens over een periode van twaalf maanden beïnvloed hebben, diende een aantal ramingen en hypothesen te worden gemaakt. Volgens de resultaten van deze simulatie van het totale effect van de LOK's van 1995/1996 over een periode van twaalf maanden, blijkt dat de LOK's een belangrijk inkomenseffect hebben en dat dit effect naargelang van de Lid-Staten verschilt. Het effect van de ontwikkeling van de LOK's in 1994/95 ten opzichte van de LOK's van 1995/96 is vrij gering, namelijk minder dan 2 % voor de meeste Lid- Staten. Voor drie Lid-Staten is het gunstige effect van de ontwikkeling van de LOK's op jaarbasis veel groter, namelijk voor : - Zweden (+ 7,2 %) dankzij de verhoging van de hectaresteun; - Italië en het Verenigd Koninkrijk (respectievelijk + 4,1 % en 4,5 %) dankzij de verhogingen van prijzen en steunbedragen; het effect is in Italië voor twee derden en in het Verenigd Koninkrijk voor de helft aan die steunverhoging toe te schrijven. Het totale effect op het netto-landbouwinkomen zou 1,7 % bedragen, d. i. 1 559 miljoen ecu. De toepassing van het agromonetaire stelsel, had voor alle Lid-Staten een gunstig inkomenseffect, vergeleken met een situatie waarin in de periode 1995/1996 in de plaats van een LOK de RMK zou zijn toegepast. De inkomensstijging is ook hier weer het grootst in Zweden (+ 8,8 %). De andere Lid-Staten waar sprake is van een zeer gunstig inkomenseffect zijn Luxemburg (+ 5,6 %), Duitsland (+ 4,6 %), België en Denemarken (+ 3,8 %). Het effect is minder sterk in Oostenrijk (+ 2,5 %), doordat het landbouwinkomen er voor een groot deel bestaat uit nationale steun, die buiten de agromonetaire regeling valt. In Nederland, Ierland, Italië en Spanje heeft de LOK het landbouwinkomen met ongeveer 2 % verhoogd. In de overige Lid-Staten bedraagt de verhoging slechts circa 1 % of, in Griekenland en Portugal, zelfs minder. Het totale effect op het netto-landbouwinkomen zou 1,9 % bedragen, dat is 1 718 miljoen ecu. 11 12. De lasten van het verleden en de begroting verleden met zich mee. Deze De begroting van de Gemeenschap draagt op agromonetair gebied zware lasten uit het het "switch-over"-mechanisme (ook wel de "groene ecu" genoemd), dat op 1 februari 1995 is opgeheven. De overgang ging gepaard met een algemene verhoging van de prijzen en bedragen in ecu met bijna 20% om de gevolgen van de terugkeer van de omrekeningskoersen voor de landbouw naar een reëel peil op te vangen. erfenis zijn van een De effecten van het groene-ecumechanisme, die zich hebben geopenbaard in de verhoging van de prijzen in ecu, betekenen voor de begrotingen 1996 en 1997 een uitgave van resp. 6 800 en 6 920 miljoen ecu. De effecten van de groene ecu die doorwerken via de van de wereldmarktprijs afhankelijke bedragen, kosten volgens schattingen nog eens 1 320 miljoen ecu extra per jaar. De agromonetaire prijsverlagingen in 1990 en 1993, met 1,46% in totaal, hebben een extra uitgave van ongeveer 340 miljeon ecu per jaar voorkomen. Alles bijeen betekenen de effecten van de agromonetaire problemen uit het verleden jaarlijks een uitgave van 7 800 à 7 900 miljoen ecu, d. i. bijna 20% van de totale uitgaven van het EOGFL-Garantie. 13. De kostprijs van de gebeurtenissen in 1995/96 Aan de hand van de tabel hierna kan worden vastgesteld dat deze gebeurtenissen jaarlijks 1 200 à 1 300 miljoen ecu zullen kosten, bovenop de uitgaven die door de effecten uit het verleden worden teweeggebracht. Ongeveer twee derde van de met de gebeurtenissen in 1995/96 samenhangende kosten (800 à 900 miljoen ecu) is toe te rekenen aan effecten van de franchises. Deze kosten zijn voornamelijk een gevolg van de asymmetrie van de mechanismen, waarbij positieve monetaire afwijkingen tot 5 punten kunnen bedragen, maar de negatieve afwijkingen in de meeste gevallen begrensd zijn tot een niveau dat gekoppeld is aan de hoogste positieve afwijking, verminderd met 5 punten. Bovendien speelt bij forse, ononderbroken revaluatie van sommige valuta's - zoals in de periode 1995/96 het geval is geweest - de duur van de bevestigingsperioden een niet te verwaarlozen rol doordat de grootste positieve afwijkingen lang in stand worden gehouden. De kostprijs van het werken met ontstaansfeiten - moeilijk te drukken zonder de markten te verstoren - bedraagt ongeveer 100 miljoen ecu per jaar. Deze uitgave, die volledig los staat van de LOK, wordt veroorzaakt door de monetaire ontwikkelingen tussen de datum van het ontstaansfeit (het feit waardoor het doel van de transactie wordt bereikt) voor het betrokken bedrag en de datum waarop de uitgave ten laste van de begroting geboekt wordt. Dit is ongewoon hoog omdat in de periode 1995/96 appreciërende en depreciërende valuta's mekaar niet in evenwicht hebben gehouden. 12 De aan de bevriezing van de LOK's verbonden kosten zijn progressief vanwege de spreiding van de ontstaansfeiten en zullen uiteindelijk 185 miljoen ecu bedragen. Doordat deze bevriezing van kracht is tot 1 januari 1999, heeft zij ook gevolgen voor de begroting van het jaar 2000. De uitgaven voor compenserende steun kunnen vanaf einde 1997 wellicht verminderen door verdiscontering van de depreciaties die plaatsgevonden hebben na de aanzienlijke revaluaties die tot deze steun aanleiding hebben gegeven. Kostprijs agromonetaire gebeurtenissen 1995/96 1996 1997 1998 1999 Bevriezing LOK's 111 180 185 185 Compenserende steun Franchises Ontstaansfeiten TOTAAL 201 817 107 141 890 104 70 2 916 913 - - 1 236 1 315 1 171 1 100 De hoofdbegunstigde van het agromonetaire stelsel in 1996 is Zweden: de in SKR uitgedrukte uitgaven ten gunste van dit land nemen met 11,2% toe. Dit is het gevolg van de effecten van de franchises en de ontstaansfeiten in een conjunctuur van sterke monetaire appreciatie. Ook als deze effecten in de toekomst zouden wegvallen, zal Zweden in belangrijke mate voordeel blijven hebben bij het stelsel, vanwege de bevriezing van de LOK's, die vanaf 1997 te voelen zal zijn. De communautaire agromonetaire uitgaven voor Italië zijn in 1996 met 5,6% toegenomen, waarmee het land de tweede positie onder de begunstigden inneemt. Deze stijging heeft te maken met de appreciatie van de LIT in de verslagperiode. Het is twijfelachtig of deze situatie in de toekomst zal aanhouden. Vervolgens komen, met uitgavenstijgingen variërend van 4,7% tot 3,8%, de Lid-Staten waarvan de LOK's in juni en juli 1995 zijn bevroren. De monetaire conjunctuur heeft in het geval van de betrokken Lid-Staten een matigende invloed gehad op de effecten van de franchises. Dit zou in de toekomst anders kunnen zijn. Om de weerslag te bepalen van de maatregelen waartoe de Raad in juni 1995 heeft besloten, d. w. z. de bevriezing van de LOK's en de forfaitaire compenserende steun in de plaats van de artikelen 7 en 8 van Verordening (EEG) nr. 3813/92, is een raming gemaakt van de uitgaven die de agromonetaire mechanismen zonder de ingreep hadden teweeggebracht. Het resultaat is een besparing van bijna 8 900 miljoen ecu over een periode van 4 jaar, of gemiddeld ruim 2 200 miljoen ecu per jaar. Deze enorme kosten waarmee de toepassing van de bovengenoemde artikelen 7 en 8 gepaard zou zijn gegaan, waren voornamelijk toe te rekenen geweest aan het op peil 13 houden van de steun per hectare in Zweedse kroon (waarvoor in ecu een verhoging met 10% nodig was geweest). Mocht artikel 7 om enigerlei reden slechts voor de aanzienlijke revaluaties van juni en juli 1995 zijn toegepast, dan zouden de extra uitgaven in vergelijking met de huidige situatie altijd nog om en bij de 2 500 miljoen ecu over 4 jaar ( 1996- f999) hebben bedragen. B. 1. Analyse, vooruitzichten en voorstellen Algemeen De analyse van de agromonetaire gebeurtenissen in de periode 1995/96 laat een technische, economische en financiële tekortkomingen van het systeem aantal zien. Sommige daarvan kunnen, afhankelijk van de toekomstige ontwikkelingen, problematische proporties aannemen. Er moet rekening worden gehouden met drie cruciale ontwikkelingen: de economische en monetaire unie, de uitbreiding van de Europese Unie en de toekomst van het GLB. De voorstellen die worden gedaan om de problemen aan te pakken, zullen afhankelijk zijn van, enerzijds, de urgentie en de omvang van de agromonetaire problemen die zich aandienen en, anderzijds, de opties en de tijdschema's waarvoor met betrekking tot de bovengenoemde drie ontwikkelingen wordt gekozen. 2. Financiële tekortkomingen De zware en niet te verlagen financiële lasten van het verleden vormen een treffende illustratie van de orde van grootte van de uitgaven waartoe het agromonetaire stelsel in een paar jaar tijd aanleiding kan geven. Niettegenstaande de kosten van het huidige stelsel als hoog mogen worden bestempeld, bedragen zij aanmerkelijk minder dan wat men had moeten uitgeven bij toepassing van de oorspronkelijk voor aanzienlijke revaluaties vastgestelde mechanismen. De maatregelen die de Raad op dit gebied heeft genomen, betreffende de compenserende steun en de bevriezing van de LOK's, blijken dus volkomen te rechtvaardigen. De met deze maatregelen samenhangende kosten zijn aldus bezien vrij redelijk te noemen, al hadden sommige ervan - gelet op hun onzeker economisch nut - nog verder kunnen worden teruggeschroefd. Dit geldt in het bijzonder voor de forfaitaire compensatie die is verleend voor inkomensverlies met het oog op prijsdalingen die in werkelijkheid zijn uitgebleven. De met de ontstaansfeiten verbonden uitgaven zijn inherent aan de werking van het GLB. De hoogte van de belangrijkste uitgaven, nl. die welke verband houden met de franchises, wordt daarentegen bepaald door de gekozen agromonetaire mechanismen. Het franchisemechanisme is echter een delicaat geheel van elementen die mekaar in een subtiel evenwicht houden. Het herzien van slechts één welbepaald onderdeel zou dit evenwicht bedreigen, en het geheel van het franchisemechanisme is de belangrijkste pijler van het agromonetaire stelsel in zijn huidige vorm. 14 3. Economische tekortkomingen Het agromonetaire stelsel is vanuit economisch oogpunt voor nagenoeg alle producenten profijtelijk, zij het niet overal in dezelfde mate en om dezelfde redenen. Deze onderlinge verschillen hebben te maken met respectievelijk de monetaire conjunctuur van het moment en de stabiliteit van de betrokken nationale valuta. De effecten van het stelsel op de markten variëren naargelang van het produkt en, voor de meest gevoelige daarvan, naargelang van het verschil tussen het reële prijspeil en dat van de regelingsprijzen. Op langere termijn kan het handelsverkeer, althans in waarde, worden beïnvloed door het indexcijfer van het concurrentievermogen, dat de monetaire ontwikkelingen - gecorrigeerd aan de hand van de prijzen - volgt. Niettegenstaande de economische effecten van het agromonetaire stelsel over het algemeen aanvaardbaar zijn, kunnen zij nu en dan aanzienlijk distorsies tussen de Lid-Staten veroorzaken. Ook deze potentiële problemen zijn in zekere zin terug te voeren op het franchisesysteem. Wanneer de monetaire ontwikkelingen niet worden doorberekend, zoals het geval is bij de bevriezing van sommige LOK's voor de meeste vormen van directe producentensteun, zijn op lange termijn onderlinge afwijkingen met een structureel karakter te verwachten. Deze kunnen optreden tussen Lid-Staten of tussen verschillende sectoren van de landbouw in één Lid-Staat. Naarmate deze situatie langer aanhoudt, zal het ook moeilijker worden om het evenwicht, d. w. z. een gemeenschappelijk peil in ecu, te herstellen. Wanneer de monetaire ontwikkelingen slechts gedeeltelijk en na verloop van tijd worden doorberekend, zoals het geval is voor de produkten waarvoor geen interventieregeling geldt, kunnen de prijzen die in de verschillende Lid-Staten worden opgetekend of het handelsverkeer op meer of minder lange termijn een divergerende ontwikkeling te zien geven. Wanneer de monetaire ontwikkelingen via de gegarandeerde prijzen volledig worden doorberekend, kan het gebeuren dat de inkomens en de prijzen van de betrokken produkten een afwijking ten opzichte van de algemene prijs- en inkomensontwikkeling vertonen. In elk van deze gevallen kunnen zich, afhankelijk van de heersende situatie en conjunctuur, ernstige moeilijkheden voordoen, voornamelijk op lange termijn. Het systeem mag daarom niet stug en onveranderlijk zijn, maar moet integendeel mee kunnen evolueren met de agrarische en monetaire context en berekend zijn op de meest waarschijnlijke risico's. 4. Technische tekortkomingen Sommige technische aspecten van het huidige stelsel zijn vrij incoherent en werken de hierboven beschreven economische en financiële moeilijkeden soms in de hand. Te vermelden zijn met name het begrip "aanzienlijke fluctuatie", de omrekeningskoers voor de invoerrechten en de voor LOK-aanpassingen in acht te nemen perioden. 15 De begrippen "aanzienlijke verhoging/verlaging" van de LOK's zijn noodzakelijk. Zij maken het immers mogelijk om bij de evaluatie van actuele fluctuaties rekening te houden met de monetaire ontwikkelingen in het verleden. De ervaring leert evenwel dat de thans geldende definities geen volledige voldoening schenken en uiterst complex zijn. Achter dezelfde "aanzienlijke" verlaging van LOK's kunnen situaties schuilgaan waarbij het effect op de inkomens ongelijk is en die dus in wezen niet in dezelfde mate "aanzienlijk" zijn. Nemen we het voorbeeld van twee valuta's die gedurende twee jaar stabiel zijn gebleven en waarvan het respectieve niveau van de LOK aan het einde van het derde jaar lager is dan dat aan het begin van de periode. Deze valuta's worden gelijk behandeld. Het is echter mogelijk dat de ene valuta in de loop van het derdejaar gedurende 11 maanden een waardevermindering van 15% te zien heeft gegeven, terwijl dit voor de andere slechts in de laatste maand vóór de aanzienlijke revaluatie het geval was: de agromonetaire baten voor de producenten zijn in deze beide situaties aanzienlijk verschillend. Voorts is het zo dat een aanzienlijke verlaging van een LOK maar effectief wordt als de betrokken monetaire afwijkingen gedurende 5 referentieperioden aanhouden. Hoewel het zaak is deze termijn zo kort mogelijk te houden, vanwege het gevaar van verlegging van handelsstromen, moet worden vermeden dat zich een omgekeerde monetaire ontwikkeling voordoet onmiddellijk na de aanzienlijke revaluatie. Een daling die bijvoorbeeld 2 maanden duurt, zal immers niet dezelfde effecten hebben als een gelijke daling die 1 jaar aanhoudt. De huidige duur van de referentieperioden - plusminus 10 dagen - lijkt bijgevolg essentieel voor het globale evenwicht van het stelsel. Het gebruik van invoerrechten op twee omrekeningskoersen voor de landbouwprodukten is onnodig ingewikkeld en een bron van economische anomalieën en geschillen. Deze regeling verandert in de praktijk niets aan de communautaire preferentie en moet derhalve worden afgeschaft, zoals de Commissie heeft voorgesteld. De regels voor de aanpassing van de LOK's zijn de neerslag van het delicate franchisemechanisme. Eén van deze regels bepaalt dat een buitengewone referentieperiode van 3 dagen in acht moet worden genomen wanneer de gecumuleerde afwijking van twee valuta's groter is dan 6 punten. In de praktijk wordt hierdoor de onstabiliteit van de LOK's vergroot. Bovenal haalt deze regel het gewone en door de marktdeelnemers verwachte tijdschema voor de aanpassingen overhoop. Er kleven bijgevolg enige nadelen aan, wat voedsel is voor de kritiek die door sommige betrokkenen wordt geuit. De betrokken regel, één van de uitvoeringsbepalingen voor het agromonetaire stelsel, is door de Commissie uitgevaardigd om geen 10 dagen te hoeven wachten of geen vrijwaringsmaatregelen te hoeven nemen wanneer zich plotselinge en significante monetaire mutaties voordoen. Eerdere ervaringen met lange, aan aanzienlijke revaluaties voorafgaande referentieperioden leren namelijk dat de economische motivering van de regel discutabel is. Daar staat tegenover dat hij de totale duur van de bevestiging die voor dergelijke revaluaties vereist is, in sommige gevallen kan bekorten. De oorspronkelijke reden van bestaan zou weer op de voorgrond treden bij een zeer bruuske en scherpe devaluatie met een nog grotere amplitude dan de afwijkingen die in 1995 zijn opgetekend. Al bij al is ook deze regel een essentiële schakel in het franchisemechanisme, dat één van de pijlers van het huidige agromonetaire stelsel is. 16 5. De invloed van de vooruitzichten op monetair en landbouwpolitiek gebied De derde fase van de economische en monetaire unie, die op 1 januari 1999 ingaat, is buitengewoon cruciaal voor de toekomst van het agromonetaire stelsel. De Lid-Staten die voor het gebruik van de euro kiezen, zullen het voor hun onderlinge betrekkingen zonder agromonetair stelsel kunnen stellen, aangezien de rekeningen rechtstreeks in euro zullen worden voldaan. De overschakeling van het huidige stelsel op dat van directe betalingen in euro vereist evenwel dat de monetaire afwijkingen tussen de landbouwomrekingskoersen en de marktkoersen worden weggewerkt. In het geval van de marktgebonden prijzen en bedragen zijn deze afwijkingen thans naar onderen en naar boven begrensd tot resp. -2 en +5 en tussen 2 valuta's onderling tot 5 punten. Voor de meeste vormen van directe steun aan de producenten daarentegen, zijn de afwijkingen niet aan beperkingen onderhevig vanwege de bevriezing van sommige LOK's. De omvang van de eind 1998 te leveren inspanningen zal afhangen van de monetaire situatie en de situatie inzake de marktprijzen van produkten waarvoor een regelingsprijs bestaat. Voor de overige Lid-Staten, die welke de euro niet introduceren op 1 januari 1999, blijft een agromonetair stelsel noodzakelijk, alleen al om zonder verstoring van de markt betalingen in nationale valuta te verrichten van prijzen en bedragen die in euro zijn vastgesteld. Ook in de betrekkingen tussen landen die vasthouden aan de nationale valuta en landen die voor de euro kiezen, zal er voor het stelsel nog een rol zijn. Vergeleken met vandaag zal zeker de monetaire omgeving, en misschien de landbouwomgeving, een geheel ander aanzien hebben. Niettegenstaande de eigenlijke grondbeginselen behouden kunnen worden, zal het agromonetaire stelsel toch moeten worden herzien in het licht van de nieuwe situatie. Zo zal het nieuwe stelsel berekend moeten zijn op de risico's die verbonden zijn aan fluctuaties van nationale valuta's ten opzichte van de euro. Daarbij zal rekening moeten worden gehouden met de relatie tussen Lid-Staten met en Lid-Staten zonder de euro, en ook met de mogelijke invloed van de toetreding van nieuwe Lid-Staten. Tevens zal het stelsel moeten worden aangepast aan de ontwikkelingen die zich eventueel in het GLB voltrekken, in het bijzonder met betrekking tot de uitbreiding van de Europese Unie. Het peil van de garantieprijzen en de hoogte en uniformiteit van de directe producentensteun zullen in dit verband crucuale factoren zijn. 6. Voorstellen Volgens het tijdschema voor de economische en monetaire unie zullen de Lid-Staten die aan de criteria voldoen, de euro als betaalmiddel invoeren met ingang van 1 januari 1999. De herziening van het agromonetaire stelsel zou tegen die datum een feit moeten zijn. De desbetreffende voorstellen van de Commissie zouden uiterlijk begin 1998 moeten worden ingediend, zodat de Raad op basis van de jongst beschikbare informatie over de toestand op monetair en landbouwgebied kan beslissen. 17 In het vooruitzicht van een belangrijke herziening van het agromonetaire stelsel heeft het wellicht weinig zin om eind 1996 ingrijpende aanpassingen te overwegen die hoe dan ook opnieuw moeten worden bekeken na 1997. Wel dient bij aanzienlijke revaluaties de nodige zorg aan de dag te worden gelegd om de aan een bevriezing van de LOK's verbonden problemen en risico's niet nog groter te maken en de overgang van nationale valuta's naar euro niet extra te compliceren. Wanneer zich soortgelijke aanzienlijke revaluaties als in de periode 1995/96 voordoen, moeten soortgelijke, niet tussen de Lid-Staten discriminerende maatregelen worden genomen. Dit betekent dat verlagingen van de LOK's moeten worden geblokkeerd tot een zekere grens, nl. de hoogste percentages die de SKR heeft bereikt, zijnde 12,8% voor de vormen van steun met ontstaansfeit 1 juli en 6,9% in de overige gevallen. Om eventuele moeilijkheden zo beperkt mogelijk te houden en geen steunverschillen tussen de verschillende sectoren te creëren, zoals in het geval van de SKR wel is gebeurd, zou de bevriezing van de LOK-verlaging nooit meer dan 6,9% mogen betreffen. Mocht deze beperking gepaard gaan met een verlaging in nationale valuta van sommige van de betrokken steunvormen, dan zou dit worden doorberekend in de degressieve steun die wordt toegekend om het gehele aan de aanzienlijke revaluatie te wijten inkomensverlies te compenseren. Volgens de huidige regels zal de LIT - bij uitblijven van een devaluatie - een aanzienlijke revaluatie ondergaan van een andere aard dan die van de periode 1995/96. Bij ongewijzigd blijvende LOK van de LIT zullen de voorwaarden voor de toekenning van compenserende steun achteraf, zoals vastgesteld in artikel 8 van de agromonetaire basisverordening, in mei 1997 vervuld zijn. Een nieuwe verlaging van de LOK van de LIT die intussen zou plaatsvinden, kan - ook al is zij niet als "aanzienlijke" verlaging in de zin van artikel 1 van de basisverordening aan te merken - artikel 8 in werking doen treden vóór mei 1997 of zelfs de bij artikel 7 vastgestelde voorwaarden scheppen voor een algemene verhoging in ecu van de meeste vormen van directe steun aan de producenten. In het ene geval als in het andere kan de Raad op aanzienlijke revaluaties reageren met op grond van artikel 9 van Verordening (EEG) nr. 3813/92 te nemen specifieke maatregelen die aan de concrete omstandigheden zijn aangepast. De Commissie zal hiervoor voorstellen doen, afhankelijk van de werkelijke situatie in het geval van de LIT of volgens de hierboven aangegeven scenario's voor de situaties die gelijkenis vertonen met de aanzienlijke revaluaties van de periode 1995/96. De conclusies kunnen als volgt worden samengevat in vier punten: - het agromonetaire stelsel moet blijven functioneren zoals het nu doet totdat het met het oog op de derde fase van de economische en monetaire unie, die 1 januari 1999 ingaat, wordt herzien; - waar zulks mogelijk is, moet het systeem worden vereenvoudigd zonder aan het geheel te raken; dit betekent dat het gebruik van de LOK voor de invoerrechten moet worden afgeschaft, zoals reeds aan de Raad is voorgesteld; 18 - de aanpak van nieuwe aanzienlijke revaluaties mag de verschillen die door de bevriezing van de LOK's worden veroorzaakt, niet vergroten, want dat maakt de overgang naar de euro moeilijker; - zonder vooruit te lopen op de voorstellen die de Commissie zal doen, moet de bezinning over de werking en de toekomst van het agromonetaire stelsel worden voorgezet, met name in het comité van beheer voor agromonetaire vraagstukken. Bijgevolg bestaat er volgens de Commissie geen aanleiding om op korte termijn een nieuwe verordening van de Raad tot wijziging van het agromonetaire stelsel voor te stellen. 19 II. A. 1. ANALYSE VAN DE AGROMONETAIRE EFFECTEN 1995/96 De monetaire ontwikkelingen De representatieve marktkoersen In de periode 1995/96 (juli 1995 - juni 1996) hebben zich geen monetaire schommelingen voorgedaan van dezelfde omvang als in de voorafgaande periode van 12 maanden1. De monetaire mutaties kunnen, behalve voor de FMK en DRA, als betrekkelijk gelijkmatig en, behalve voor de LIT en SKR, als vrij onaanzienlijk worden bestempeld. Voor minstens de helft van de communautaire valuta's is de ontwikkeling in de periode evenwel uitgesproken atypisch te noemen. In verband met de wellicht overdreven reacties op de ontwikkeling van de dollar begin 1995, zijn traditioneel sterke valuta's nu in waarde gedaald en valuta's die in het verleden talrijke waardeverminderingen hebben ondergaan, in waarde gestegen. In de verslagperiode is de dollar ten opzichte van de ecu in waarde gestegen, hetgeen ten opzichte van de tendens in de voorafgaande 18 maanden - d. i. sinds begin 1994 - een omkeer betekende. In de praktijk kwam het erop neer dat de representatieve marktkoers (RMK) voor de dollar met 6,8% daalde, terwijl hij daarvoor met 16,7% was gestegen2. Deze dollarontwikkeling werd in dezelfde mate door de LIT, PTA en SKR gevolgd, terwijl de BLF, DM, FMK, ÖS en HFL een tegenovergestelde ontwikkeling te zien gaven. De stijging van de RMK's voor de BLF, DM, ÖS en HFL met bijna 2,5% maakt hun daling van circa 4% in de voorafgaande 18 maanden niet goed, maar bracht ze wel ongeveer terug op het niveau van begin 1995. De depreciatie van de FMK begon pas laat, in december 1995, en kon, ondanks de vrij grote omvang (7%), de revaluatie met bijna 13% die tussen januari 1994 en november 1995 plaatsvond, niet compenseren. De RMK voor de FMK bevindt zich desalniettemin sinds maart 1996 op het hetzelfde niveau als bij de toetreding van Finland op 1 januari 1995. De LIT en PTA zijn teruggevallen tot onder het niveau van begin 1995 ondanks waardeverminderingen van respectievelijk bijna 14 en 5% tussen januari en april 1995. De RMK's voor deze valuta's zijn in de loop van de verslagperiode van 12 maanden met 11,5 en 1,5% gedaald. Een depreciatie van de SKR met 6% in de eerste 5 maanden van 1995 werd vanaf oktober van dat jaar ongedaan gemaakt en in juni 1996 lag de RMK voor de SKR 7% onder het peil dat bij de toetreding van Zweden was genoteerd. De RMK voor de DRA is in de verslagperiode geleidelijk en vrij regelmatig tendens gestegen, maar sedert maart 1996 wordt een tegenovergestelde Zie werkdocument met de basisgegevens, tabellen en grafieken A 1 tot A 4. De in het kader van het agromonetaire stelsel toegepaste omrekeningskoers drukt de waarde van 1 ecu in nationale valuta uit. Een devaluatie ten opzichte van de ecu betekent bijgevolg dat deze koersen worden verhoogd, een revaluatie dat zij worden verlaagd. 20 waargenomen. De DKR en ESC zijn ongeveer stabiel gebleven. Voor het IRL en UKL is de tendens tot depreciatie van de vorige periode overgegaan in relatieve stabiliteit en zelfs omgeslagen in een appreciatie in mei en juni 1996. Voor de FF werd een constante, zij het zeer lichte, tendens tot appreciatie ten opzichte van de ecu opgetekend. 2. De landbouwomrekeningskoersen Sinds op 1 februari 1995 het "switch-over"-mechanisme buiten werking is gesteld, volgen alle landbouwomrekeningskoersen (LOK's) zowel opwaarts als neerwaarts de ontwikkeling van de representatieve marktkoersen (RMK's). Dit gebeurt volgens een asymmetrisch mechanisme, waarbij voor een verlaging van de LOK's voor valuta's die revalueren3 (lagere regelingsprijzen in nationale valuta) grotere langere positieve monetaire afwijkingen referentieperioden gelden dan voor een verhoging van de LOK's. De LOK's van de BLF, ESC, FF en IRL zijn overeenkomstig deze mechanismen en de monetaire ontwikkeling niet gewijzigd tijdens de verslagperiode. Hetzelfde kan worden gezegd van de DKR en PTA na hun revaluatie van juli 1995. Met uitzondering van de LIT en SKR, die fors in waarde zijn gestegen, zijn de LOK's voor de andere valuta's licht, zij het soms vrij regelmatig, verhoogd. tussen LOK's en RMK's en In het algemeen zijn de monetaire afwijkingen positief of bijna in evenwicht gebleven voor alle valuta's. Er was namelijk ofwel voor de LIT ofwel voor de SKR - vanwege hun neiging tot aanzienlijke revaluatie - altijd een positieve monetaire afwijking van meer dan 4 punten. Hierdoor bleef voor negatieve afwijkingen steeds een zeer beperkte marge van minder dan 1 punt over4, wat heeft geleid tot tal van kleine tot minieme devaluaties, die in 82% van de gevallen niet meer dan 0,5% bedroegen. Kort na de agromonetaire besluiten van de Raad van juni 1995 zijn de LOK's voor 5 valuta's "aanzienlijk"5 verlaagd. Voor de betrokken valuta's kwam hiermee een einde aan 5 maanden van positieve monetaire afwijkingen, die permanent of bij momenten meer dan 5 punten bedroegen. Het "aanzienlijke" deel van de LOK-verlaging bedroeg voor de BLF 2,193% op 24 juni 1995. Voor de DM, ÖS en HFL was dat respectievelijk 2,229%, 2,264% en 2,572% op 1 juli 1995. Vervolgens, op 24 juli 1995, werd de LOK voor de DKR "aanzienlijk" verlaagd met 0,496%. In de daarop volgende maanden zijn de positieve monetaire afwijkingen voor deze valuta's kleiner en voor de DM, HFL en ÖS in mei en juni 1996 zelfs negatief geworden, wat lichte verhogingen van hun LOK's noodzakelijk heeft gemaakt. Zie werkdocument met de basisgegevens, tabellen en grafieken A 4 en A 5. Als de grootste positieve afwijking en de grootste negatieve afwijking tezamen gedurende een aantal referentieperioden meer dan 5 punten bedragen, moeten de LOK's worden aangepast om de monetaire afwijkingen te reduceren. Een "aanzienlijke" verlaging van de LOK is een verlaging die de officiële prijzen in nationale valuta met meer dan de effecten van eventuele devaluaties in de 3 voorgaande jaren doet dalen. Voor het ramen van deze effecten wordt respectievelijk 2/3 en 1/3 van de door de LOK's veroorzaakte verhogingen van de regelingsprijzen sedert de jaren -2 en -3 in aanmerking genomen. 21 Met betrekking tot de andere gerevalueerde valuta's valt te vermelden dat die waarvan de LOK's stabiel zijn gebleven, monetaire afwijkingen te zien hebben gegeven van om en bij de +1 voor de ESC en om en bij de +2 voor de FF. De afwijking voor de IRL bleef het merendeel van de tijd kleiner dan +2, maar liep van mei tot juni 1996 snel op tot +4. Voor de PTA was er een "niet aanzienlijke" revaluatie van 2,9% einde juli 1995. Nadien stabiliseerde de monetaire afwijking voor deze valuta zich op iets minder dan 4 punten. De LOK voor de LIT onderging in de periode 1995/96 4 "niet aanzienlijke" verlagingen, die bij mekaar 12,1% bedroegen. De monetaire afwijkingen blijven desondanks positief en hoog. De LOK voor de SKR werd in 3 keer met in totaal 9,9% naar beneden aangepast, waarvan één keer - per 11 januari 1996 - voor een "aanzienlijk" deel van 1,734%. De vrij sterk wisselende monetaire afwijkingen bleven doorgaans erg groot - meer dan 4 punten - en op 7 juli 1996 werd de LOK nogmaals aanzienlijk verlaagd. Noemenswaardige verlagingen van de LOK's vielen te noteren voor slechts 2 valuta's, de DRA en de FMK. De waardetoename bedroeg 3,1% voor de DRA, waarvan de afwijking aan het einde van de verslagperiode evenwel in de positieve zone terechtkwam. De FMK gaf eerst gedurende 5 tot 6 maanden afwijkingen van bijna 5 punten te zien en is uiteindelijk in waarde gedaald, hetgeen resulteerde in een verhoging van de LOK met 3,5%. De fluctuaties van het UKL zorgden voor een verhoging van de LOK met 1,9% gedurende meer dan 6 maanden, maar aan het einde van de verslagperiode (eind juni 1996) lag de koers 0,8% onder het beginniveau. B. 1. De agromonetaire mechanismen De regelgeving In een situatie van dreigende "aanzienlijke" revaluaties van de BLF, DKR, DM, HFL en ÖS heeft de Raad eind juni 1995 bij Verordening (EG) nr. 1527/95 specifieke maatregelen vastgesteld die in werking zouden treden indien zich tussen 23 juni 1995 en 1 januari 1996 dergelijke revaluaties voordeden. Toen eind december 1995 identieke dreigingen de kop opstaken voor de FMK en de SKR, stelde de Raad bij Verordening (EG) nr. 2990/956 soortgelijke maatregelen vast tot en met 30 juni 1996, naderhand verlengd tot en met 31 december 1996. Deze in verband met de verplichtingen uit de GATT-Overeenkomst en de begrotingsdiscipline noodzakelijk geachte maatregelen stellen de artikelen 7 en 8 van de agromonetaire basisverordening7 buiten werking en voorzien in compenserende steun met een forfaitair karakter en bevriezing van de landbouwomrekeningskoersen. Op grond van het voornoemde artikel 7 wordt, bij een revaluatie die groter is dan de devaluaties in de voorgaande twee jaar, het bedrag in ecu van de meeste vormen van directe steun aan de producenten8 PBEG nr. L 312 van 23. 12. 1995, blz. 7; verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1451/96 (PBEG nr. L 187 van 26. 7. 1996, blz. 1). Verordening (EEG) nr. 3813/92 (PBEG nr. L 387 van 31. 12. 1992, blz. 1), laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 150/95 (PBEG nr. L 22 van 31. 1. 1995, blz. I). Per hectare of grootvee-eenheid vastgestelde forfaitaire steun en steun van structurele of 22 verhoogd om een daling van de waarde daarvan in de betrokken valuta te voorkomen. Rekening houdende met het budgettaire gewicht van de betrokken steunmaatregelen - bijna 60% van het EOGFL-Garantie - zou een dergelijke maatregel per jaar en per procent revaluatie ongeveer 250 miljoen ecu kosten. Artikel 8 van de basisverordening voorziet bovendien in compenserende steun voor inkomensverlies dal hel gevolg is van de pi ijselïeelen van I OK verlagingen Deze steun wordt pas toegekend na een observatieperiode van 12 maanden, die het mogelijk moet maken zich van de bestendigheid van de LOK-verlaging te liet steunbedrag wordt zo nodig bepaald op basis van de vergewissen, veroorzaakte en dus in principe waarneembare daling van de landbouwinkomens. In de plaats van de maatregelen waarin de artikelen 7 en 8 van de agromonetaire basisverordening voorzien, stellen de Verordeningen (EG) nr. 1527/95 en 2990/95 van slcnn een de compenserende landbouwomrekeningsomkoersen bedoelde voor directe-steunvormen. bevriezing artikel 7 forfaitaire een in en de a) De compenserende steun die op grond van de Verordeningen (EG) nr. 1527/95 en 2990/95 kan worden toegekend, betreft de Lid-Staten die zich in een situatie van dreigende "aanzienlijke" verlaging van hun LOK bevinden en is naar boven begrensd. De maxima zijn vastgesteld uitgaande van de verwachte ellcclcn van de aanzienlijke verlagingen van de LOK'N en van de jongst beschikbare inkomensstatistieken, nl. die over 1994. Het totale steunbedrag is afhankelijk van het percentage aanzienlijke verlaging van de LOK. De steun wordt uitbetaald in 3 degressieve tranches, waarvan de eerste - voor de 12 maanden volgende op de revaluatie - 100% van het maximum kan bedragen. Voor de twee volgende jaarlijkse tranches geldt een limiet van respectievelijk 2/3 en 1/3 van het maximum. Van het maximale steunbedrag wordt 50 % door de Europese Unie gefinancierd, ongeacht het gedeelte dat door de Lid-Staat als aanvulling wordt toegekend IV steun kan in beginsel vanaf de maand na de revaluatie worden toegekend, in tegenstelling tot de bij artikel 8 van Verordening (II (i) m 181 \/{Kl bedoelde slenn. waarvoor een lennijn van ten minste 12 maanden in acht dient te worden genomen. De uitvoeringsbepalingen voor deze steunregeling zijn bij Verordening (EG) nr. 2921/95 van de Commissie9 nader bepaald. Volgens deze uitvoeringsbepalingen mag de steun uitsluitend via jaarlijkse betalingen en alleen aan landbouwbedrijven worden toegekend Ilij moei tevens verband houden met de bedrijfsgrootte in een voorbije periode en moet op macro-economisch niveau evenredig zijn met het aandeel in het inkomensverlies van de diverse produktiesectoren waarin het effect zich heeft voorgedaan. Indien de jaarlijkse betalingen per bedrijf minder dan 400 ecu bedragen, mag de steun evenwel worden toegekend in de vorm van maatregelen die een collectief, algemeen belang dienen of maatregelen milieu-technische aard. PBEG nr. L 305 van 19. 12. 1995, blz. 60, verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1481/96 (PBEG nr. L 188 van 27. 7. 1996, blz. 21). 23 waarvoor de Lid-Staten krachtens de communautaire regels nationale steun mogen verlenen. Punt B. 2 hierna geeft een overzicht van de door de afzonderlijke Lid-Staten gemelde compenserende steunmaatregelen. b) De bevriezing van de LOK's voor de in artikel 7 van de agromonetaire basisverordening bedoelde steun heeft betrekking op de koersen zoals die van toepassing waren op 23 juni 1995, of op 11 januari 1996 in het geval van de SKR, en geldt tot 1 januari 1999, het voor de introductie van de Europese munt vastgestelde tijdstip. Dit betekent uiteraard dat de verhoudingen tussen de Lid-Staten wat betreft het niveau van de communautaire steun tijdelijk worden gewijzigd. Rekening houdende met de ontstaansfeiten10 van de LOK's voor de betrokken steun, wordt de waarde van diverse soorten steun in feite bevroren tot en met 30 juni 1999". In nationale valuta leidt dit, voornamelijk in het geval van Zweden, tussen de verschillende tot een wijziging van het evenwicht landbouwsectoren inzake de in ecu vastgestelde steun. De afwijkingen tussen de bevoren LOK's en de RMK's vertonen voor de in juni en juli 1995 gerevalueerde valuta's de neiging kleiner geworden. Eén jaar na de revaluaties bedragen zij 5,0 voor de DKR, 3,7 voor de BLF, 2,4 voor de HFL en 1,9 voor de DM en ÖS. De monetaire afwijking van de bevroren LOK voor de SKR is daarentegen behoorlijk groot geworden voor wat betreft de steun per hectare: voor het verkoopseizoen 1996/97 zullen de steunbedragen in Zweden 11% boven het actuele LOK-niveau liggen en 19% boven het gemeenschappelijk niveau van de RMK. Indien de SKR ten opzichte van de ecu op hetzelfde peil blijft, zou de overschakeling van de bevroren LOK op de actuele LOK in juli 1999 gepaard moeten gaan met een verlaging van ongeveer 10% voor de steun per hectare in nationale valuta12. Dat deze afwijkingen dermate aanzienlijk zijn, komt met name doordat de bevriezing betrekking heeft op de op het tijdstip van revaluatie toepasselijke LOK en niet op de grenswaarde waarbij de LOK-verlaging aanzienlijk wordt. Dit maakt het mogelijk om op het tijdstip van de aanzienlijke revaluatie te voorkomen dat de betrokken steun in nationale valuta op enigerlei wijze in waarde vermindert. In het geval van de BLF, DKR en vooral SKR, waarbij de appreciatie werd voorafgegaan door een forse waardevermindering, heeft dit geleid tot een bevriezing van de LOK op een bijzonder hoog peil. c) Om de gevolgen van de belangrijke devaluaties van begin 1995 op te vangen, heeft de Raad voorts Verordening (EG) nr. 2611/95 vastgesteld, op grond waarvan de Lid-Staten nationale steun kunnen toekennen ter Voor de bepaling van het betrokken bedrag wordt de waarde van de LOK op de datum van het ontstaansfeit toegepast. Voor de in het kader van de GLB-hervorming vastgestelde steun per hectare is de datum van het ontstaansfeit 1 juli. Voor de meeste andere in artikel 7 van Verordening 3813/92 bedoelde vormen van steun is het 1 januari. Zie werkdocument met de basisgegevens, tabel A 7. Op 7 juli 1996 heeft de LOK een nieuwe aanzienlijke verlaging van 3,280% ondergaan. 24 \ oiMV. okv. d, d e g r e s s i ef compensatie van de effecten op het inkomen van sommige producenten van de devaluaties die vóór 31. 12. 1995 in andere Lid-Staten hebben plaatsgevonden. Deze steun moet ter goedkeuring aan de Commissie w o r d en toegekend. Hij mag voor een bepaalde produktie, vergeleken met de situatie zoals zij zonder de devaluatie zou zijn geweest, geen voordelen opleveren. Frankrijk en België hebben vóór de uiterste datum (30 juni 1996) ontwerpen voor steunmaatregelen op grond van de bovengenoemde verordening ingediend. Deze worden in punt B. 2 hierna behandeld. ;tjn en \ eev ten lw»»e'. ie- \A. 't. J. tt \ZAI ' d) in ecu vastgestelde Bij Verordening (EG) nr. 1428/95 van de Commissie13 is voor de omrekeningskoersen voor invoerrechten een overgangsregeling ingesteld waarbij, in plaats van de jaarlijkse koers van het douanetarief14, een maandelijkse koers wordt toegepast. Omdat de Raad en het Parlement op 30. 6. 1996 het onderzoek van het met name tot wijziging van de in het douanetarief vastgestelde jaarlijkse koers strekkende Commissievoorstel15 niet hadden voltooid, heeft de Commissie de toepassing van de maandelijkse overgangskoers met één jaar verlengd. In de andere gevallen De maandelijkse overgangskoers geldt evenwel slechts voor de invoerrechten die niet worden vastgesteld bij "besluiten inzake het landbouwbeleid" in de zin van artikel 1 van de gemeenschappelijk agromonetaire basisverordening. is de landbouwomrekeningskoers van toepassing. Het gebruik van verschillende omrekeningskoersen heeft hier en daar geleid tot economische anomalieën en tot een zeer complexe administratie, met vergissingen en rechtsonzekerheid tot gevolg. De Commissie heeft derhalve in februari 1996 voorgesteld16 het agromonetaire stelsel te wijzigen, d. w. z. de toepassing van de landbouwomrekeningskoers achterwege te laten en nog slechts invoerrechten op te gebruiken voor de landbouwprodukten. Op 30 juni 1996 had de Raad hierover nog geen besluit genomen. één koers e) Het begrip "aanzienlijke revaluatie" is in februari 1995 bij de gewijzigde versie van artikel 9 van Verordening (EEG) nr. 3813/92 geïntroduceerd ter aanduiding van waardevermeerderingen van valuta's die op korte termijn significante gevolgen kunnen hebben, met name ten aanzien van de verplichtingen die voortvloeien uit de GATT en de begrotingsdiscipline. Aanvankelijk werden dit begrip en het begrip "aanzienlijke verlaging van de LOK", zoals omschreven in artikel 1 van Verordening (EEG) nr. 3813/92, door elkaar gebruikt, totdat achteraf bleek dat nog andere LOK-verlagingen als "aanzienlijke revaluatie" aan te merken waren, met name die welke de artikelen 7 en 8 van Verordening (EEG) nr. 3813/92 14 15 16 PBEG nr. L 145 van 29. 6. 1995, blz. 43, verordening gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1224/96 (PBEG nr. L 161 van 29. 6. 1996, blz. 70). Artikel 18 van Verordening (EEG) nr. 2913/92 van de Raad (PBEG nr. L 302 van 19. 10. 1992, blz. 1). COM(95)335 def. COM(96)40 def. 25 in werking konden doen treden. In juli 1996 is artikel 8 van Verordening (EEG) nr. 1068/931? aldus gewijzigd dat deze verlagingen nu ook onder de definitie van "aanzienlijke revaluatie" vallen. 2. Compenserende steun Aan het einde van de periode 1995/96 hadden de zes Lid-Staten waarvoor de LOK in juni of juli 1995 aanzienlijk verlaagd was, een ontwerp-steunmaatregel op grond van Verordening (EG) nr. 1527/95 gemeld. De Commissie heeft tegen die ontwerpen geen bezwaar gemaakt. Zweden heeft in de verslagperiode geen ontwerp gemeld, maar beschikt hiervoor op grond van Verordening (EG) nr. 2990/95 over een extra termijn van 6 maanden. Daarnaast hebben Frankrijk en later ook België vóór het verstrijken van de termijn (30. 06. 1996) mededeling gedaan van een ontwerp tot toekenning van nationale steun overeenkomstig Verordening (EG) nr. 2611/95 om het effect van de devaluaties in andere Lid-Staten te compenseren. De Commissie heeft geen bezwaar gemaakt. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de gemelde en goedgekeurde steunmaatregelen. Alle bedragen zijn uitgedrukt in miljoenen ecu op basis van de RMK op 1. 7. 1996. De tweede en de derde tranche van de compenserende steun in verband met aanzienlijke verlagingen van de LOK, bedragen respectievelijk twee derde en een derde van de in de tabel opgenomen eerste tranche. 17 PBEG nr. L 108 van 1. 5. 1993, blz. 106, verordening laatstelijk gewijzigd bij Verordening (EG) nr. 1482/96 (PBEG nr. L 188 van 27. 7. 1996). 26 Lid-Staten Aanzienlijke verlaging van de LOK (%) Maximumsteun (x 1 miljoen ecu) Mededelingen EU-financiering (x 1 miljoen ecu) Mededelingen nationale financiering (x 1 miljoen ecu) Verordening (EG) nr. 1527/95 België Luxemburg Denemarken Duitsland Nederland Oostenrijk Verordening (EG) nr. 2990/95 2. 193 2. 193 0. 496 2. 229 2. 572 2. 264 40. 2 3. 2 8. 0 216. 7 101. 4 38. 7 20. 5 1. 6 4. 0 108. 3 50. 7 19. 4 6. 1 1. 6 0. 0 108. 3 0. 0 0. 0 Zweden 1. 734 20. 8 Verordening (EG) nr. 2611/95 België Frankrijk 0 0 3. 3 17. 3 a) Compenserende steun voor aanzienlijke verlagingen van de LOK's (Verordening 1527/95) Luxemburg en Duitsland hebben besloten de maximaal toegestane steun toe te kennen en hebben hiervoor op de nationale begroting een even groot bedrag uitgetrokken als het uit het EOGFL gefinancierde bedrag. België geeft zelf een toeslag van 15% van het toegestane maximum op de financiering door de EU (50%). Denemarken, Nederland, en Oostenrijk kennen geen aanvullend bedrag toe. Behalve in Denemarken, Duitsland en Nederland wordt aan de landbouwers rechtstreeks een aan de produktie in het verleden gebonden bedrag toegekend. De eerstgenoemde drie Lid-Staten kennen voor de derde tranche een minder aan de omvang van de produktie gebonden bedrag toe, omdat de steun anders lager zou liggen dan 400 ecu per bedrijf. op zijn sector gebaseerd vastgesteld. Deze maxima Om voor een sector in zijn geheel overcompensatie te voorkomen, zijn maxima per de inkomensverliesramingen waarvan de Raad is uitgegaan voor de vaststelling van het totale maximumbedrag van de steun. Daarbij zijn alleen inkomensverliezen in aanmerking genomen in sectoren waarvoor een regelingsprijs geldt die de aan de landbouwers betaalde prijzen rechtstreeks beïnvloedt. De ervaring leert dat dit het geval is in de volgende belangrijke sectoren : granen, suikerbieten, zuivel en rundvlees. Aangezien de steun forfaitair is en door de Raad a priori vastgelegd, zijn de werkelijke verliezen per sector, waarbij rekening is gehouden met de reële prijsontwikkeling na juni 1995, niet in aanmerking genomen om de maxima per sector of het totaalbedrag van de steun te wijzigen. 27 In België en Oostenrijk zijn de per sector toegekende steunbedragen niet evenredig met de verdeling van de maxima per sector. De bedragen blijven echter altijd onder het toegestane maximum per sector, zodat er geen sprake is van overcompensatie van de in de betrokken verordening bepaalde verliezen per sector, maar wel van een qua omvang naar sector verschillende ondercompensatie. In geen enkele sector is het steunbedrag hoger dan het door de Raad geraamde inkomensverlies. België heeft besloten de onderstaande steunbedragen voor de tranche 1996 toe te kennen. (Voor 1997 en 1998 worden deze bedragen met respectievelijk een derde en twee derde verlaagd) : Sector Granen, uitgenomen maïs Suiker bieten Melk Rundvee Procentueel aandeel produktiewaarde in totaal voor de 4 sectoren Maximumsteun/sector (x 1 miljoen ecu) Totale toegestane steun (x 1 miljoen ecu) Toegestane steun in % van de maximumsteun Procentueel aandeel van de toegestane steun voor de sector in totaal voor de 4 sectoren Steunbedrag per eenheid (bij benadering, in ecu) 8. 15 10. 41 38. 51 42. 93 3. 33 4. 26 15. 75 17. 56 1. 53 1. 96 7. 24 15. 84 45. 95 46. 01 45. 97 90. 21 5. 76 7. 38 27. 25 59. 62 10. 9/ha 37. 6/ha 0. 43/hl 54. 47/GVE Blijkens de verdeling van de steun over de verschillende sectoren wordt in de rundvleessector bijna het maximum bereikt, terwijl de overige sectoren ver daaronder blijven. Voor de drie steuntranches zijn de bedragen per eenheid voor granen, suikerbieten en rundvlees berekend op basis van de door de landbouwers ingediende aangiften die betrekking hadden op de in 1994 in het kader van de hervorming van het GLB betaalde compensatiebedragen. Voor granen zal de steun op grond van de regionale opbrengst worden aangepast. Voor runderen wordt de steun toegekend op basis van de aantallen mannelijke runderen en zoogkoeien waarvoor in 1994 een premie is betaald. Voor melk is de compensatie toegekend voor de van 1. 4. 1994 tot en met 31. 3. 1995 binnen het quotum geleverde melk. De toegekende 28 steun heeft geen produktieverhogend effect, aangezien hij uitsluitend op de vóór 1. 7. 95 geproduceerde hoeveelheden gebaseerd is. Luxemburg heeft de steun voor de tranche 19% volgens de onderstaande label over de verschillende sectoren verdeeld. De bedragen voor de volgende twee tranches zullen overeenkomstig de voorschriften worden verlaagd. De steun is verdeeld volgens de produktiewaarde van de betrokken sectoren. De bedragen per eenheid worden toegekend op basis van de aangiften in het kader van de in de probleemgebieden toegekende compenserende vergoeding (Verordening (EEG) nr. 2328/91). Sector Granen Suiker bieten Melk Rundvee Procentueel aandeel produktiewaarde in totaal voor de 4 sectoren Maximumsteun/sector (x duizend ecu) Totale toegestane steun (x duizend ecu) Toegestane steun in % van de maximumsteun Procentueel aandeel van de toegestane steun voor de sector in totaal voor de 4 sectoren Steunbedrag per eenheid (bij benadering in ecu) 11. 82 pm 53. 18 35. 00 376 376 0 0 1693 1115 1693 1115 100 100 100 100 11. 81 53. 17 35. 01 13. l/ha 0 34. 67/koe 10. 92/GVE Denemarken, waar minder dan 70 ecu per bedrijf kan worden toegekend, heeft besloten de steun voor collectieve maatregelen aan te wenden. De middelen uit het EOGFL zullen gelijkelijk verdeeld worden over twee fondsen waaruit steun verleend wordt voor maatregelen zonder produktieverhogend effect. Deze twee fondsen, het Promillefonds voor de landbouw (PMF) en het DAF verlenen bijstand voor maatregelen op het gebied van onderzoek, voorlichting, opleiding, verkoopbevordering, enz. Deze fondsen worden hoofdzakelijk gefinancierd uit verplichte bijdragen van de producenten. De agromonetaire compensatie is bestemd voor specifieke maatregelen, zodat óf nieuwe maatregelen kunnen worden opgezet óf de bijdragen voor lopende maatregelen verminderd kunnen worden. Duitsland kent de maximumsteun toe, maar omgerekend per bedrijf is dat net geen 400 ecu. Daarom heeft Duitsland besloten de toekenning van de steun te vereenvoudigen door de inkomensverliezen niet naar sector op te splitsen. 29 Met de steun wordt de landbouwongevallenverzekeringspremiç van d« landbouwers gesubsidieerd. De overheid verleent al sedert 1963 een subsidie om de premies van de landbouwers voor deze verzekering te drukken. Van 199$ tot en met 1998 bedraagt deze subsidie 320 miljoen ecu, dat is momenteel 35% van de totale premies. Het aandeel van de landbouwers, dat bijna 600 miljoen ecu bedraagt, zal in 1996, 1997 en 1998 met het bedrag van de degressieve compenserende steun verminderd worden, namelijk met 216,7 miljoen ecu in 1996 en met 144,5 miljoen ecu en 72,2 miljoen ecu in de daaropvolgende jaren. Nederland heeft besloten de steun voor de tranche 1996 overeenkomstig de onderstaande tabel te verdelen. De volgende tranche bedraagt twee derde van de eerste. De derde tranche, die nog geen 225 ecu per bedrijf bedraagt, zal worden toegekend voor maatregelen die een collectief, algemeen belang dienen. Sector Granen Suiker bieten Fabrieks aardap pelen Melk Rund vee Procentueel aandeel produktiewaarde in het totaal voor de 5 sectoren Maximumsteun/sector (x 1 miljoen ecu) Totale toegestane steun (x 1 miljoen ecu) Toegestane steun in % van de maximumsteun Procentueel aandeel van de toegestane steun voor de sector in totaal voor de 5 sectoren Steunbedrag per eenheid (bij benadering in ecu) 3. 75 6. 46 3. 32 64. 13 22. 34 3. 80 6. 55 3. 37 65. 07 22. 67 1. 90 3. 28 1. 68 32. 54 11. 23 50 50 50 50 50 3. 75 6. 46 3. 32 64. 13 22. 34 10. 56/ha 28. 17/ha 27. 44/ha (winter- tarwe) 19. 08/ koe 20. 10/ 1-2 jaar oud rund De steun wordt verdeeld volgens de produktiewaarde van de betrokken sectoren. De steun is aan de landbouwers toegekend op basis van de gegevens van de landbouwtelling van mei 1995. Voor granen en runderen is bij de verdeling van de steun per sector met een groot aantal categorieën gewerkt. Er is uitgegaan van het bruto standaardsaldo per categorie om zo een naar categorie gedifferentieerd steunbedrag toe te kennen. 30 De derde tranche gaat naar maatregelen ter voorkoming en bestrijding van dier- of planteziekten, die het algemeen belang dienen, en naar de compensatie van eventueel door deze ziekten of door ongunstig weer aangerichte schade. Wat de compensatie van steun door de schade betreft, producentenorganisaties worden gebruikt om de hiervoor door de landbouwers betaalde verzekeringspremies of bijdragen te verlagen. zal de Oostenrijk zal de in de onderstaande tabel aangegeven bedragen van de eerste tranche overeenkomstig de voorschriften verminderen : Sector Granen Suiker bieten Fabrieks aardap pelen Melk Rund vee Procentueel aandeel produktiewaarde in totaal voor de 5 sectoren Maximumsteun/sector (x 1 miljoen ecu) Totale toegestane steun (x 1 miljoen ecu) Toegestane steun in % van de maximumsteun Procentueel aandeel van de toegestane steun voor de sector in totaal voor de 5 sectoren Steunbedrag per eenheid (bij benadering in ecu) 15. 47 6. 27 0. 45 44. 06 33. 75 5. 99 2. 43 0. 17 17. 07 13. 08 0 0 0 0 0. 94 0. 17 10. 34 7. 91 38. 68 100. 00 60. 57 60. 47 4. 85 0. 88 53. 41 40. 86 1. 08/t A- quotum 1. 77/t 41. 66/ koe 27. 18/ dier Voor fabrieksaardappelen wordt 100%, voor melk en runderen ongeveer 60%, en voor suikerbieten ongeveer 40% van de maximumsteun uitgekeerd. Voor granen wordt geen compenserende steun verleend. Voor suikerbieten en aardappelen zijn de bedragen per eenheid gebaseerd op de hoeveelheden waarvoor respectievelijk op 1. 7. 1995 en 31. 5. 1995 teeltcontracten tussen producenten en verwerkers waren gesloten. Voor melk en runderen zijn zij berekend aan de hand van het op 1. 4. 1995 gehouden aantal dieren dat was aangegeven in het kader van de steunprogramma's voor milieubescherming en natuurbeheer (Verordening (EEG) nr. 2078/92). 31 b) Compensatie van de gevolgen van devaluaties in andere Lid-Staten (Verordening 2611/95) Frankrijk en later ook België hebben in de vorm van één jaartranche nationale steun toegekend om de gevolgen van de devaluatie van de LIT voor de rundvleessector te compenseren. In beide gevallen is de nationale markt sterk afhankelijk van de afzet in Italië. Bijna 50% van de Franse uitvoer van levende runderen en vers rundvlees, d. i. ongeveer 25% van de produktie, gaat naar Italië. In België is doorgaans 50% van de uitvoer, d. i. ongeveer 20% van de produktie, voor Frankrijk en Italië bestemd. Vanaf maart 1995 zijn in de drie betrokken Lid-Staten de prijzen, zowel in nationale valuta als in ecu, sterk gedaald. In die maand is ook de sterke waardevermindering van de LIT begonnen. Om rekening te houden met de seizoengebonden ontwikkeling van de prijzen en de verlagingen van de interventieprijzen, werden als vergelijkingsgrondslag de weekgemiddelden van de prijzen in de laatste 3 jaar, verminderd met 10%, genomen. Een vergelijking van de in 1995 genoteerde weekgemiddelden met deze referentiegemiddelden gaf een significante extra prijsdaling in de periode maart-augustus 1995 te zien. Volgens deze werkwijze zou in Frankrijk de aan de devaluatie van de LIT toe te schrijven prijsdaling gemiddeld 3,8% en maximaal 5% hebben bedragen. In België zou deze daling gemiddeld 1,7% en maximaal 3% hebben bereikt. Aangezien er geen andere belangrijke factoren in het spel waren en deze extra prijsdaling samenviel met de devaluatie van de LIT, werd aangenomen dat deze devaluatie tot de extra prijsdaling geleid heeft. Met incalculering van een foutenmarge werd het betrokken inkomensverlies voor Frankrijk op ongeveer 17 miljoen ecu en voor België op 5,6 miljoen ecu geschat. Op basis van deze raming heeft Frankrijk forfaitaire steunbedragen per categorie runderen en per marktweek berekend. De steun is aan de veehouders toegekend voor het aantal dieren dat zij in de betrokken weken hebben afgezet. België heeft besloten 3,3 miljoen ecu aan steun in Wallonië toe te kennen. Daar men voor de afzonderlijke marktdeelnemers niet over gedetailleerde en betrouwbare gegevens over de wekelijkse afzet in de betrokken periode beschikte, is een bedrag van 10,16 ecu per GVE toegekend op basis van de in 1994 uitbetaalde premies voor mannelijke runderen en zoogkoeien. 32 C. Economische effecten In theorie kunnen de marktprijzen van produkten waarvoor een interventieregeling geldt (granen, suiker, zuivel en rundvlees) door de LOK's beïnvloed worden. Via de prijzen van sommige van die produkten kan de ontwikkeling van de LOK's derhalve gevolgen hebben voor het landbouwersinkomen. Bovendien kan het handelsverkeer moeilijkheden ondervinden wanneer hetzij de LOK's en de RMK's, hetzij de marktprijzen en de interventieprijzen in nationale valuta uiteenlopen. De overige produkten daarentegen, waarvoor de markt niet door een interventieregeling wordt gestuurd, worden niet door de LOK's beïnvloed. Sterke en plotselinge schommelingen van de LOK's kunnen echter de handel in die produkten verstoren, met name wanneer de marktprijzen niet met de monetaire ontwikkelingen meegaan. De landbouwinkomens ten slotte ondergaan niet alleen de gevolgen van de monetaire ontwikkelingen voor de prijzen, maar zijn ook rechtstreeks onderhevig aan de schommelingen van de voor de directe steun aan de producenten toegepaste LOK's. 1. Prijzen In de analyse worden hoofdzakelijk de maandelijkse ontwikkelingen in de periode 1995/96 behandeld. Voor produkten waarvoor geen interventieregeling geldt die de marktprijzen beïnvloedt, is er, zoals verwacht mocht worden, geen enkel verband tussen de ontwikkeling van deze prijzen en die van de LOK's. Zelfs voor de van juli 1995 tot en met juni 1996 sterk in waarde gestegen LIT staan de stijgingen of schommelingen van de marktprijzen voor wijn, olijfolie, en schape- en varkensvlees in generlei verhouding tot de verlagingen van de LOK's. Voor de overige produkten heeft de analyse alleen betrekking op de sectoren waarvoor bruikbare gegevens voorhanden zijn en op één enkele representatieve markt per betrokken Lid-Staat18. In 1995/1996 hebben zich geen belangrijke devaluaties voorgedaan. De belangrijkste gevolgen kunnen in die periode de volgende ontwikkelingen van de LOK's hebben gehad : de aanhoudend sterke waardestijging van de LIT (12,1%) en van de SKR (9,9%); de "aanzienlijke" revaluaties van de BLF, DKR, DM, HFL, ÖS in juni en juli 1995 en van de SKR in januari 1996. Zie werkdocument over de basisgegevens, grafieken B 2 tot en met B 15. 33 a) Granen' De marktprijzen voor zachte tarwe zijn veel hoger dan de interventieprijzen in nationale valuta. In de periode augustus 1995 - april 1996 van het verkoopseizoen 1995/1996 lag de marktprijs voor de drie belangrijkste produktielanden van de Unie (Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk) gemiddeld 22% boven de interventieprijs. Op dit ongewoon hoge niveau worden de marktprijzen, zoals vorig jaar toen ze 12% boven de interventieprijs lagen, weinig beïnvloed door de kleine schommelingen van de interventieprijs in nationale valuta. Ondanks de grillige ontwikkeling in 1995/96 vertonen deze prijzen over het geheel genomen geen tegengestelde tendens. In de meeste Lid-Staten vertonen zowel de marktprijzen als de interventieprijzen, met de loop van het maandelijkse verhogingen, de neiging om verkoopseizoen te stijgen. In de twee Lid-Staten waarvoor in 1995/96 de LOK aanzienlijk verlaagd werd, namelijk Italië en Zweden, zijn de in nationale valuta nagenoeg marktprijzen en de interventieprijzen onveranderd gebleven, terwijl de marktprijzen in LIT veeleer gedaald en in SKR stabiel gebleven zijn. in de Wat de aanzienlijke revaluaties betreft waarvoor compenserende steun is toegekend, zijn eventuele dalingen van de marktprijs moeilijk aan te tonen, daar de verlagingen van de LOK voor de BLF, DM, HFL en ÖS samenvielen met de verlaging van de interventieprijzen in ecu aan het begin van het verkoopseizoen. In juli 1995 bedroeg deze verlaging met verdiscontering van de maandelijkse verhogingen circa 15% ten opzichte van juni. Blijkens een vergelijking van de situatie in de perioden maart-april en augustus-september 1995, d. w. z. vóór en na de wisseling van verkoopseizoen, zijn de in de betrokken nationale valuta uitgedrukte prijzen gedaald. De prijzen in FF en UKL daarentegen zijn tussen deze beide perioden nagenoeg onveranderd gebleven. Ook wanneer de prijsdalingen met de verlagingen van de LOK's zouden samenhangen, waren in elk geval nog andere factoren in het spel, omdat de prijsdalingen niet in verhouding staan tot de verlagingen van de LOK's: deze bedroegen namelijk maximaal 3%, en waren het geringste voor de DM en de ÖS, terwijl de prijsdalingen in BLF en HFL ongeveer 4 tot 5%, in DKR en DM 7 tot 8% en in ÖS 11% bedroegen. De doorslaggevende factor bij deze verschillen in prijsontwikkeling tussen de Lid-Staten is de omvang van de oogst in de betrokken landen. Zo is de Franse graanoogst in het verkoopseizoen 1995/96 ongeveer op het gemiddelde van de afgelopen drie jaar gebleven, waardoor de prijs in FF beter heeft standgehouden dan in de Lid-Staten met gerevalueerde valuta, waar de produktie met 10% is toegenomen. In het Verenigd Koninkrijk zijn de prijzen ondanks de produktiestijging nagenoeg stabiel gebleven, Zie werkdocument over de basisgegevens, grafiek B 1 a. 34 maai dil Lm wellicht verklaard worden duordul hier andere giaanrassen in het onderzoek zijn betrokken. De aanzienlijke verlagingen van de LOK's voor de DKR en SKR hebben respect ie vel ij k einde juli 1995 en in januari 1996 plaatsgevonden; in de maanden na deze verlaging bleven de prijzen opmerkelijk stabiel. In theorie kan einde juni 1995 een op verdere ontwikkelingen vooruitlopende prijsverlaging voor de DKR hebben plaatsgevonden, die echter in de gecompliceerde situatie aan het begin van het verkoopseizoen mogelijk niet opgevallen is. Voor de SKR was dit onmogelijk, omdat de revaluatie van veel later dateert. Tenslotte kan men met de nodige omzichtigheid met het oog op het feit dat een groot aantal factoren meespelen waarop hier niet nader wordt ingegaan, en met name de verschillen tussen de diverse graansoorten, in stellen dat waarschijnlijk mede vanwege de hoge marktprijzen 1995/1996 geen prijsdalingen als gevolg van de revaluaties zijn voorgekomen. b) Zuivelprodukten 20 De marktprijzen voor magere-melkpoeder en boter lagen in de eerste helft van het melkprijsjaar 1995/1996 op een uitzonderlijk hoog peil, namelijk circa 10 %, resp. 5 %, boven de interventieprijzen. Daar de interventieprijzen van het melkprijsjaar 1994/1995 in 1995/1996 zijn gehandhaafd, zijn de prijsveranderingen in nationale valuta toe te schrijven aan de LOK's, zodat hier gemakkelijker eventuele prijseffecten kunnen worden aangetoond. Toch is er geen verband waar te nemen tussen de revaluaties van de LIT en de SKR enerzijds en de fluctuaties van de marktprijzen anderzijds. Ondanks de verlaging van de LOK's in de tweede helft van 1995 zijn de prijzen in Italië, zoals elders in de Unie, eerst de hoogte ingegaan en In Zweden blijven de prijzen van daarna weer magere-melkpoeder en boter ondanks grote schommelingen op een hoog peil en zijn zij niet omlaaggedrukt door de verlaging van de interventieprijzen in SKR. ingestort. Voor de valuta's die in juni en juli 1995 aanzienlijk in waarde stegen, zijn de marktprijzen klaarblijkelijk niet gedaald als gevolg van de ontwikkeling van de LOK's. Ook zonder een aanzienlijke revaluatie zouden de prijzen in de betrokken valuta's zeer waarschijnlijk niet of niet sterker gestegen zijn. Deze prijsontwikkelingen passen namelijk meestal in tendensen over verscheidene maanden die weinig verschillen van die voor de prijzen in FF en UKL, waarvoor de LOK's aan het begin van het verkoopseizoen niet werden verlaagd. 20 Zie werkdocument over de basisgegevens, grafieken B. l b) en B. l c). 35 c) Rundvlees21 De prijzen voor vlees van jonge runderen zijn begin 1995 sterk gedaald tot een peil dat toepassing van (bijna) de drempel van de interventiemaatregelen bereikte. Daarna was er, eind 1995, een duidelijk prijsherstel tot het tijdstip waarop de BSE-crisis uitbrak. In bepaalde Lid-Staten is de prijsdaling tussen maart en juli 1995 waarschijnlijk gedeeltelijk beïnvloed door de prijzen in LIT, die geen gelijke tred hielden met de stijging van de LOK's. Deze betrekkelijk lage prijzen hebben doorgewerkt op de Franse markt, die sterk afhankelijk is van de handel met Italië, en daarna in nog andere Lid-Staten. Na juli 1995 zijn de lage prijzen in LIT nagenoeg op hetzelfde peil gebleven : aangezien zij in de voorafgaande periode niet waren gestegen, gingen zij ook niet mee met de neerwaartse ontwikkeling van de LOK. De marktprijzen in SKR, een andere valuta die in het verkoopseizoen 1995/1996 sterk in waarde gestegen is, hebben de daling van de LOK vrij goed gevolgd. De daling van de marktprijzen voor de valuta's die aan het begin van het verkoopseizoen aanzienlijk revalueerden, houdt waarschijnlijk verband met de ontwikkeling van de LOK's. Ondanks het feit dat in juni en juli 1995 de prijzen in de Lid-Staten met gerevalueerde valuta minder daalden dan die in de door de Italiaanse markt sterker beïnvloede FF, is het prijsherstel in de tweede helft van 1995 in die landen minder duidelijk dan in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Bovendien hebben de marktprijzen in BLF, DKR, DM, HFL en ÖS de ontwikkeling van de interventieprijzen in nationale valuta op de voet gevolgd in de periode van begin 1995 tot het begin van het verkoopseizoen 1995/1996. 2. Handelsverkeer De analyse betreft de maandelijkse schommelingen in de uitvoer naar de overige Lid-Staten en naar derde landen van 1992 tot en met 1995. Globaal gezien vallen in die periode vooral de devaluaties van de LIT, PTA en DRA op. a) Op korte termijn zijn door de omvang van de maandelijkse schommelingen van de uitvoerwaarde in bijna alle gevallen de eventuele monetaire effecten niet zichtbaar22. Bij een aantal belangrijke devaluaties, zoals die van de LIT in het voorjaar 1995 of van het UKL einde 1992, volgt in de betrokken maanden een korte spectaculaire groei van de uitvoer. Toch is op de sterke devaluaties van de LIT einde 1992 en van de PTA aan het begin van de zomer van 1993 geen stijging van de uitvoer gevolgd. Anderzijds kan voor bepaalde forse uitvoerstijgingen, zoals die in 1994 en 1995 voor suiker en zuivel in Spanje, geen enkel verband met monetaire gebeurtenissen worden Zie werkdocument over de basisgegevens, grafiek B. l d). Zie werkdocument over de basisgegevens, grafieken C. 3 tot en met Cl 1. 36 aangetoond. Omgekeerd heeft ook de waardestijging van de LIT einde 1995 het algemene patroon van de Italiaanse uitvoer in de verschillende landbouwsectoren niet merkbaar beïnvloed. Wat de handel betreft van landen die handel drijven met de Lid-Staten waarvan de valuta aanzienlijk gedevalueerd is, kan uit de statistieken evenmin worden opgemaakt dat er een samenhang bestaat tussen de totale uitvoer van een bepaalde sector en de monetaire schommelingen op korte termijn. Voorts kunnen zich, wat de eventuele agromonetaire effecten op korte termijn betreft, bij produkten waarvoor een uitvoerrestitutie verleend wordt, in beginsel verleggingen van het handelsverkeer voordoen bij belangrijke gecumuleerde monetaire afwijkingen23. Het effect van deze gecumuleerde afwijkingen is met name afhankelijk van de kosten van transport van de ene Lid-Staat naar de andere, m. a. w. van de geografische afstand en de aard van de betrokken produkten. Het meeste gevaar hiervoor in de periode 1995/1996 ontstond door de afwijkingen van de LIT en SKR van meer dan + 5 punten in de zogenaamde "bevestigingsperioden". Voor de LIT waren er gecumuleerde afwijkingen van meer dan 5 punten ten opzichte van de DRA, DM en ÖS, terwijl afwijkingen van meer dan 4 punten herhaaldelijk voorkwamen ten opzichte van de DRA en ÖS. Voor de SKR bedroegen de gecumuleerde afwijkingen meer dan 6 punten ten opzichte van de IRL, UKL en vooral ten opzichte van de FMK, meer dan 5 punten ten opzichte van de DM en HFL en meer dan 4 punten ten opzichte van de DKR, zodat ze aanleiding konden geven tot verleggingen van het handelsverkeer. Het gevaar hiervoor was bijzonder groot in de periode vóór januari 1996, toen er lange tijd grote gecumuleerde afwijkingen waren. Toch geven de uitvoerstatistieken geen verschuivingen te zien die aan deze agromonetaire afwijkingen toegeschreven kunnen worden. Eventuele verleggingen van het handelsverkeer die hun oorzaak vinden in verschillen tussen de in nationale valuta uitgedrukte uitvoerrestitutities, blijken slechts af en toe voor te komen. Zelfs bij een belangrijke gecumuleerde afwijking die twee maanden aanhoudt, zoals einde 1995 het geval was, ontstaan geen systematisch georganiseerde verleggingen, doordat de exporteurs er niet zeker van zijn dat deze situatie zal voortduren. Dat betekent uiteraard niet dat er geen alleenstaande gevallen zijn geweest die van groot financieel belang waren voor de betrokken marktdeelnemers. b) Over de langere termijn blijkt volgens de analyse van de gevolgen van de monetaire fluctuaties voor de interne markt24 de uitvoer doorgaans beïnvloed te kunnen worden door het concurrentievermogen. Daarnaast zijn echter nog andere factoren van invloed, namelijk de interne vraag, de 23 24 Zie werkdocument over de basisgegevens, grafiek A. 6 Verslag van het Directoraat-generaal Economische en financiële zaken, verschenen in Europese Economie, Rapporten en studies, nr. 4-1995. 37 houding van de exporteurs ten aanzien van hun winstmarges en een aantal min of meer sectorgebonden factoren van structurele aard. Deze factoren zijn zodanig met elkaar verweven dat zeer moeilijk kan worden aangegeven wat het effect van elke factor afzonderlijk is. Het concurrentievermogen kan worden gemeten aan de hand van de reële effectieve wisselkoersverhouding (real effective exchange rate), die afhankelijk is van de monetaire ontwikkeling voor elke Lid-Staat en het gewicht van zijn economische partners, en de ontwikkeling van de produktiekosten. Volgens deze indicator heeft het concurrentievermogen van de Lid-Staten zich in de periode 1992-1995 als volgt ontwikkeld : in vrij sterke mate negatief in Duitsland, België, Griekenland en Nederland; enigermate negatief in Frankrijk, Denemarken en Portugal en enigermate positief in Ierland; in vrij sterke mate positief in Spanje en het Verenigd Koninkrijk en zeer positief in Italië. Andere indicatoren van het concurrentievermogen geven voor de betrokken periode ongeveer hetzelfde beeld te zien. Blijkens de statistieken25 is er een globaal verband tussen de toename van het concurrentievermogen en die van de waarde van de uitvoer in nationale valuta, ook na inflatiecorrectie door middel van het indexcijfer van de consumentenprijzen. Dat verband is echter niet aantoonbaar wanneer men de waarde van de uitvoer in ecu of de uitgevoerde hoeveelheden in ton beschouwt. Derhalve heeft de stijging van het concurrentievermogen in de regel tot grotere winsten bij de uitvoer geleid, maar niet tot een wijziging van het marktaandeel. Bij een toename van de uitvoer met ca. 5 % per jaar (zowel in Italië als in Duitsland), zijn de prijzen per eenheid, na inflatiecorrectie, in Italië gestegen en in Duitsland gedaald. De belangrijkste uitkomsten van de algemene analyse gelden in de eerste plaats voor het geheel van produkten die niet onder een interventieregeling vallen. In mindere mate gelden ze ook voor de overige produkten (granen, suiker, melk, runderen). De monetaire effecten in deze sectoren met interventieregeling zijn groter dan zij zouden zijn geweest als alleen het effect van de agromonetaire afwijkingen in de prijzen in nationale valuta had doorgewerkt. Dit kan voor een deel worden verklaard uit de in punt Cl gesignaleerde niet-parallelle ontwikkeling van enerzijds de marktprijzen en anderzijds de interventieprijzen in nationale valuta. Deze discrepanties zijn nog groter dan die welke daar bijvoorbeeld voor zachte tarwe beschreven zijn, voor produkten die verkregen zijn uit rechtstreeks onder de interventieregeling vallende produkten. Een fijnere analyse per sector geeft uiteenlopende en tegenstrijdige resultaten te zien, die sterk beïnvloed worden door factoren die specifiek zijn voor de betrokken markt. Zie werkdocument over de basisgegevens, tabellen en grafieken Cl en C. 2 38 Binnen deze algemene ontwikkelingen nemen bepaalde Lid-Staten een heel aparte plaats in. Zo was de verbetering van het concurrentievermogen in Spanje maar half zo groot als in Italië, maar was de stijging van de Spaanse uitvoer, in waarde berekend, bijna even groot en in omvang zelfs veel groter. Dit resultaat voor Spanje is hoofdzakelijk toe te schrijven aan de herschikkingen van produktie en afzet in de suiker- en de zuivelsector in de Europese Unie. Een ander opmerkelijk voorbeeld is België dat, wat de uitvoer van groenten en fruit betreft, beter presteert dan het gehanteerde indexcijfer van het concurrentievermogen laat vermoeden. Het Verenigd Koninkrijk presteert daarentegen slechter, vooral door de teruggang van de graanuitvoer. 3. Inkomens de marktprijzen De jongste statistieken over de landbouwinkomens hebben betrekking op 1995. Het is zeer moeilijk de inkomenseffecten van de agro-monetaire regeling in 1995 nauwkeurig aan te geven, omdat zij met name worden bepaald door de mate waarin door de landbouwomrekeningskoersen, door de ontstaansfeiten hiervan en door de betalingstermijnen voor de aan- en verkopen en voor de steun aan de landbouwers. Zo zijn bepaalde in 1995 merkbare effecten het gevolg van veranderingen van de LOK's in 1994, terwijl bepaalde veranderingen in de LOK's in 1995 eerst in 1996 of later gevolgen zullen hebben. daadwerkelijk worden beïnvloed Om toch een idee te krijgen van de mate waarin de LOK's van de periode 1995/1996 de inkomens over een periode van twaalf maanden beïnvloed hebben, zijn de onderstaande hypothesen als uitgangspunt genomen : De in de periode 1995/1996 aan de landbouwers betaalde prijzen worden geacht gelijk te zijn aan de in 1995 geconstateerde prijzen en, wat de suikerbieten- en rundvleesproducenten betreft, de ontwikkeling van de LOK's voor 100 % te weerspiegelen. Voor de overige produktiesectoren wordt, overeenkomstig de in punt Cl aangegeven resultaten en op grond van het geringe relatieve gewicht van de gezamenlijke inkomens die voor een deel door minimumprijzen worden bepaald (aardappelzetmeel, verwerkte groenten en fruit,. ), ervan uitgegaan dat de LOK's geen enkele invloed hebben. De door de Lid-Staten meegedeelde of geplande agromonetaire compenserende steun wordt geacht in 1995/1996 te zijn uitbetaald om het effect van aanzienlijke revaluaties op de prijzen uit te vlakken. Voor Zweden, waar de aanzienlijke revaluatie pas in januari 1996 heeft plaatsgevonden, toegestane steunbedrag in aanmerking genomen. is slechts de helft van het maximaal Voor de rechtstreekse hectaresteun aan de producenten en de steun per het geproduceerde bedragen zaaizaad zijn van ton de 39 verkoopseizoen 1995/1996 in aanmerking genomen, waarop de LOK van 1 juli 1995 is toegepast26. Op de schapevleespremie voor 1995 wordt de LOK van 1 januari 1996 toegepast. Om het totale effect van de LOK van 1. 1. 1996 op de inkomens van 1995 te berekenen, wordt het in 1995 daadwerkelijk uitbetaalde saldo van de premies voor 1994 vervangen door het saldo van de premies voor 1995 dat in werkelijkheid in 1996 wordt betaald. De in 1995 uitbetaalde runderpremies, structurele steun, tabakspremies en steun voor olijfolieproducenten worden in werkelijkheid bepaald door de LOK's van begin 1995, of voor olijfolie zelfs die van begin 1994. Om het volle effect over twaalf maanden van de LOK's van de periode 1995/1996 is men ervan uitgegaan dat deze premies en te kunnen ramen, steunbedragen beïnvloed zijn door de LOK's van begin 1996. De steun voor de grote olijfolieproducenten wordt geacht te zijn beïnvloed door de gemiddelde LOK's van de periode november 1995-februari 1996, de overige bedragen door de LOK van 1 januari 1996. Op basis van deze simulatie van het totale effect van de LOK's van 1995/1996 over een periode van twaalf maanden, is : enerzijds het effect gemeten van de ontwikkeling van de LOK's in 1995/1996 ten opzichte van 1994/1995, door de inkomenscomponenten die door de agromonetaire regeling beïnvloed worden, te vermenigvuldigen met het verschil tussen de in die twee perioden toegepaste LOK's; anderzijds het effect van de agromonetaire regeling in 1995/1996 berekend, door diezelfde componenten te vermenigvuldigen met het verschil tussen de toegepaste LOK's en de overeenkomstige RMK's. Hoewel dus is gewerkt met een theoretisch model kan met deze simulatie toch worden aangetoond dat de LOK's een belangrijk inkomenseffect hebben en dat dit effect naargelang van de Lid-Staten verschilt27. Het effect van de ontwikkeling van de LOK's ten opzichte van de LOK's van het vorige jaar is vrij gering, namelijk minder dan 2 % voor de meeste Lid-Staten : dit effect is veeleer positief voor Luxemburg, Duitsland, Griekenland, Finland, Ierland en Spanje; veeleer ongunstig voor België en Denemarken; nagenoeg neutraal voor Portugal, Frankrijk, Nederland en Oostenrijk. Deze tendensen worden hoofdzakelijk bepaald door de mate waarin het effect van de LOK's op de prijzen en het effect van de compenserende steun in de betrokken Lid-Staten met elkaar in evenwicht zijn; voor Griekenland, Ierland en Spanje zijn zij het gevolg van het effect van de devaluaties op de steunbedragen. 26 27 Gemakshalve is er voor de enkele gevallen waarin de datum van het ontstaansfeit 1 augustus is, van uitgegaan dat het ontstaansfeit van de LOK plaatsvindt op 1 juli, zoals voor de overgrote meerderheid van de gevallen geldt. Zie werkdocument over de basisgegevens, tabellen D. I tot en met D. 3 40 Voor drie Lid-Staten is het gunstige effect van de ontwikkeling van de LOK's op jaarbasis veel groter, namelijk voor : Zweden (+ 7,2 %) dankzij de verhoging van de hectaresteun; Italië en het Verenigd Koninkrijk (respectievelijk + 4,1 % en 4,5 %) dankzij de verhogingen van prijzen en steunbedragen; het effect is in Italië voor twee derden en in het Verenigd Koninkrijk voor de helft aan die steunverhoging toe te schrijven. Het totale effect op het netto-landbouwinkomen zou 1,7 % bedragen, d. i. 1 559 miljoen ecu. Het effect op de steunbedragen maakt 71 % van dit bedrag uit. Voor het overige komt 21 % van het totale inkomensefffect voor rekening van de compenserende steun, terwijl slechts 8 % toe te schrijven is aan het effect op de prijzen. Op jaarbasis had de toepassing van de LOK in plaats van de RMK in de periode 1995/1996 voor alle Lid-Staten een gunstig inkomenseffect. De inkomensstijging is ook hier weer het grootst in Zweden (+ 8,8 %). De andere Lid-Staten waar sprake is van een zeer gunstig inkomenseffect zijn Luxemburg (+ 5,6 %), Duitsland (+ 4,6 %), België en Denemarken (+ 3,8 %). Het effect is minder sterk in Oostenrijk (+ 2,5 %), doordat het landbouwinkomen er voor een groot deel bestaat uit nationale steun, die buiten de agromonetaire regeling valt. In Nederland, Ierland, Italië en Spanje heeft de LOK het landbouwinkomen met ongeveer 2 % verhoogd. In de overige Lid-Staten bedraagt de verhoging slechts circa 1 % of, in Griekenland en Portugal, zelfs minder. Het totale effect op het netto-landbouwinkomen zou 1,9 % bedragen, dat is 1 718 miljoen ecu. Het aandeel van de steunbedragen is hier minder groot, namelijk slechts 45 %. Daarnaast is 19 % van het totale inkomenseffect toe te schrijven aan de compenserende steun en 36 % aan de prijzen. D. 1. Financiële gevolgen Methodologische aspecten a) Indeling van de agromonetaire effecten De begroting van de Gemeenschap draagt op agromonetair gebied zware lasten uit het verleden met zich mee. Deze zijn een erfenis van het in 1984 ingevoerde "switch-over"-mechanisme (ook wel de "groene ecu" genoemd), dat op 1 februari 1995 is opgeheven. De overgang ging gepaard met een algemene verhoging van de prijzen en bedragen in ecu met bijna 20% om de gevolgen van de terugkeer van de omrekeningskoersen voor de In 1990-1993 had dit landbouw naar een reëel peil op te vangen. mechanisme tot een verlaging van in totaal 1,46 % van de meeste prijzen en bedragen van het GLB geleid. 41 Het zou verkeerd zijn dat de betrokken kosten op rekening van de "switch over" zelf worden geschreven. Zonder dit mechanisme had de ontwikkeling van de prijzen en bedragen in ecu er wellicht anders uitgezien, maar deze kosten zijn hoe dan ook de financiële nasleep van alle agromonetaire problemen die zich vóór de afschaffing van de landbouw-ecu hebben voorgedaan. De geërfde kosten worden niet bepaald door de huidige agromonetaire mechanismen, maar hoofdzakelijk door de laatste "switch-over"-coëfficiënt, die 1,207509 bedroeg, en door de structuur van de jaarlijkse uitgaven in ecu. In de eerste plaats omvatten zij de effecten die blijvend tot uiting zijn gekomen in de algemene verhoging van de prijzen en bedragen in ecu begin februari 1995. Deze effecten kunnen berekend worden als het verschil tussen enerzijds de totale uitgaven van het EOGFL - Garantie, verminderd met de agromonetaire effecten van de gebeurtenissen in de periode 1995/1996, en anderzijds de aldus verminderde totale uitgaven, gedeeld door coëfficiënt 1,207509. De elders berekende financiële gevolgen van deze prijsverhoging moeten echter gecorrigeerd worden voor de uitgaven die afhankelijk zijn van de wereldmarktprijs, d. w. z. bepaalde uitvoerrestituties en steunbedragen28. Bij de betrokken bedragen beïnvloedt de in de vorige alinea aangegeven berekeningsmethode namelijk ook het verschil tussen de prijzen in de Europese Unie en de wereldmarktprijzen, terwijl in werkelijkheid alleen de gemeenschappelijke prijzen worden aangepast. Bovendien bedroeg de "agromonetaire" verlaging van de prijzen in ecu in 1990 slechts 0,17 %, dit is 11 % van de totale verlaging, maar ze werkte wel door in meer dan 90 % van de uitgaven het EOGFL-Garantie. In 1993 was de agromonetaire verlaging 1,29 %, maar deze verlaging gold niet voor de in het kader van de hervorming betaalde compensatiebedragen. Gemiddeld doet een agromonetaire prijsverlaging van 1 % de uitgaven van het EOGFL met 0,7 % afnemen29. De financiële consequenties van de gebeurtenissen in de periode 1995/1996 zijn toe te schrijven aan vier mechanismen of maatregelen, namelijk de franchises, de ontstaansfeiten, de bevriezing van de LOK's en de compenserende steun. 28 29 Een overzicht van deze effecten wordt gegeven in tabel E. 1 van het werkdocument over de basisgegevens. Dit verhoudingsgetal 0,7 is berekend aan de hand van de jaarverslagen van de Commissie voor 1994, 1995 en 1996 over de consequenties van de ontwikkeling van de pariteit dollar/ecu en de stijgingen van de correctiefactor als gevolg van de monetaire herschikkingen binnen het Europese monetaire stelsel voor de uitgaven van het EOGFL-Garantie. 42 De kosten van de agromonetaire compenserende steun zijn onmiddellijk zichtbaar op de begroting voor l°°o en hel \oou>ni\\etp \au begroting voor 1997. Op grond van de betrokken voorschriften zijn deze kosten degressief, en de toekenning van de laatste tranches van de in 1995/1996 goedgekeurde steun zal wel nog duidelijke gevolgen hebben voor de begroting 1998, maar slechts in zeer geringe mate voor de begroting 1999. De bevriezing van de LOK's brengt kosten in nationale valuta mee die gelijk zijn aan het verschil tussen de bevroren LOK en de op de datum van het ontstaansfeit bekende LOK, vermenigvuldigd met het steunbedrag in ecu waarvoor hij geldt. Doordat deze bevriezing van kracht is tot 1 januari 1999, heeft zij wat de begroting 1999 betreft gevolgen voor alle betrokken steunbedragen en voor de begroting 2000 alleen nog voor de rundvleespremies. De financiële gevolgen van de franchises en de ontstaansfeiten zijn toe te schrijven aan het verschil tussen de landbouwomrekeningskoers op de datum van het ontstaansfeit voor het betrokken bedrag en de voor de boeking van de uitgaven in ecu toe te passen koers (boekhoudkoers), d. w. z. de koers op de tiende dag van de maand waarin de uitgave in nationale valuta geboekt wordt, meestal de maand na die waarin het betrokken bedrag door de Lid-Staat aan de begunstigde is uitbetaald. Het effect van de franchises is toe te schrijven aan het verschil tussen de landbouwomrekeningskoers en de boekhoudkoers op de datum van het ontstaansfeit. Het effect van de ontstaansfeiten is toe te schrijven aan het verschil tussen de boekhoudkoers op de datum van het ontstaansfeit en diezelfde koers op de datum waarop de uitgave in ecu geboekt wordt. Dit effect, dat losstaat van het gekozen LOK-systeem en dus ook niet als maatstaf kan dienen voor een vergelijking van dergelijke systemen, was in het vorige agromonetaire verslag over 1993 en 1994 over het hoofd gezien. b) Model voor de raming van de kosten van de gebeurtenissen in 1995/1996 De agromonetaire gebeurtenissen en besluiten van de periode 1995/1996 hebben vooral gevolgen voor de begrotingen 1996 tot en met 1999. Voor de raming van de "agromonetaire" effecten op de begroting 1996 is uitgegaan van het voorontwerp van gewijzigde en aanvullende begroting voor 1996 (VOGAB 96) dat op 30 juni 1996 in behandeling was en dat werd opgesteld op basis van de op 6 mei 1996 bekende omrekeningskoersen. De berekening van de effecten op de begrotingen 1997 tot en met 1999 is gebaseerd op het voorontwerp van begroting 1997 (VOB 97) dat op 30 juni 1996 in behandeling was en waarvoor is uitgegaan van de op 21 maart 1996 bekende omrekeningskoersen. 43 De basisgegevens (VOGAB 96 en VOB 97) zijn gecorrigeerd in die zin dat de bij de opstelling ervan gehanteerde LOK's vervangen zijn door de op 1. 7. 1996 bekende LOK's30. De boekhoudkoers daarentegen is niet aangepast, want de invloed daarvan voor de door de schommelingen van de LOK's veroorzaakte agromonetaire effecten is zeer gering. De situatie in het VOGAB 96 en het VOB 97 , zoals gecorrigeerd op 1. 7. 1996, is die welke resulteert uit de laatst bekende LOK's aan het einde van de periode 1995/1996. De betrokken uitgaven zijn, enerzijds volgens de verschillende ontstaansfeiten van de LOK's die deze uitgaven beïnvloeden, en anderzijds op basis van de uitgaven van het verleden, over de verschillende valuta's van de Lid-Staten verdeeld. Hoeveel de Gemeenschap zou uitgeven zonder agromonetaire regeling wordt berekend door de in het VOGAB 96 en het VOB 97 gehanteerde LOK's te vervangen door de aan het begin van de maand van boeking van deze uitgaven geldende RMK's, en van dat bedrag de agromonetaire compenserende steun af te trekken. Daarbij zij opgemerkt dat de bepaling van de boekingsmaand voor elke soort uitgave31 nogal precair is en grote verschillen kan opleveren. Voor alle boekingsdata na 1. 7. 1996 worden de RMK's van 1. 7. 1996 toegepast. Het totale effect van de bevriezing van de LOK's wordt berekend door in het VOGAB 96 en het VOB 97 de voor de betrokken steunbedragen werkelijk toegepaste LOK's door de op de datum van de ontstaansfeiten van deze steunbedragen eigenlijk geldende LOK's te vervangen. Het effect van de ontstaansfeiten wordt berekend als het verschil tussen de uitkomsten van de berekeningen in het tweede streepje en de uitkomsten van een analoge simulatie met de RMK's op de datum van de ontstaansfeiten van de werkelijk toegepaste LOK's. Op grond van het hierboven reeds gemaakte voorbehoud in verband met de boekingsmaand moet hierbij een ruime marge in aanmerking genomen worden. Doordat alle na 1. 7. 1996 toe te passen omrekeningskoersen vervangen worden door de op 1. 7. 1996 bekende en geldende koersen, is het niet mogelijk te bepalen wat het effect na 1997 zal zijn. Het effect van de franchises is gelijk aan het verschil tussen enerzijds de uitkomsten van de in het derde streepje beschreven situatie met de lopende LOK's zonder bevriezing en anderzijds de in het vierde streepje bedoelde uitkomsten van de simulatie met de op de datum van de ontstaansfeiten geldende RMK's. 30 31 Zie werkdocument over de basisgegevens, tabellen E. 3 tot en met E. 6. Zie werkdocument over de basisgegevens, tabel E. 3. 44 Het VOGAB 96 is voor 75 % beïnvloed door de LOK's van de periode 1995/1996. De omrekeningskoersen op 1 juli 1996 zijn van toepassing voor de 3 % uitgaven waarvan het ontstaansfeit daadwerkelijk op die datum plaatsvindt, maar ook op de 10 % uitgaven waarvan het ontstaansfeit later plaatsvindt, namelijk in de periode van 2 juli tot en met 15 oktober 1996. Op nagenoeg alle andere uitgaven op de begroting 1996 zijn de landbouwomrekeningskoersen toegepast die golden op de data van de ontstaansfeiten vóór 1 juli 1995, zonder evenwel verder terug te gaan dan november 1994. In totaal wordt nauwelijks 1 % van de uitgaven niet door de LOK's beïnvloed. In het VOB 97 gelden voor slechts 2 % van de uitgaven LOK's waarvan de ontstaansfeiten vóór de verslagperiode hebben plaatsgevonden. 11 % van de uitgaven wordt beïnvloed door de LOK's van begin 1996 en 37 % door de op 1 juli 1996 geldende LOK's. Bijgevolg gelden voor 50 % van de uitgaven in het VOB 97 de landbouwomrekeningskoersen die effectief van toepassing zijn van 2 juli 1996 tot en met 15 oktober 1997. Aangezien deze koersen bij de opstelling van dit verslag niet bekend zijn, worden zij vervangen door de omrekeningskoersen van 1. 7. 1996. Voor de begrotingsramingen voor 1998 en 1999, waarbij het VOB 97 als grondslag wordt genomen, vinden bijna alle relevante ontstaansfeiten plaats na 1 juli 1996, zodat de betrokken LOK's vervangen worden door de LOK's van 1. 7. 1996. Alles bijeengenomen speelt de agromonetaire situatie per 1 juli 1996 een belangrijke rol bij de berekeningen voor 1997, 1998 en 1999. Deze uiteraard sterk conjunctuurgebonden situatie wordt gekenmerkt door een zeer grote monetaire afwijking voor de SKR (+ 6,779), die op grond van de agromonetaire voorschriften niet lang kan worden gehandhaafd. Ook bij de LIT (+ 4,986) en bij het IRL (+ 4,603) zijn er grote monetaire afwijkingen, terwijl die bij de DM, HFL en ÖS nagenoeg gelijk zijn aan 0. Deze afwijkingen zullen ongetwijfeld nog evolueren en zodoende de hier berekende resultaten aanmerkelijk beïnvloeden. Daarbij zij echter opgemerkt dat de naar valuta gewogen gemiddelde afwijking op de begroting 1996 2,2 % bedraagt op 1. 7. 1996, terwijl het gemiddelde voor de periode 1995/1996 2,1 % bedraagt. 45 2. Uitkomsten van de ramingen : a) De lasten van het verleden : Op grond van de ramingen van de kosten die voortvloeien uit de gebeurtenissen in 1995/1996 (zie hieronder punt b)) leveren de effecten van het "switch-over"-mechanisme, die zichtbaar geworden zijn in de verhoging van de prijzen in ecu, een uitgave op van 6 800 miljoen ecu voor de begroting 1996 en van 6 920 miljoen ecu voor 1997. De effecten van de groene ecu die doorwerken via de van de wereldmarktprijs afhankelijke bedragen, kosten volgens schattingen32 nog eens 1 320 miljoen ecu extra per jaar. De agromonetaire prijsverlagingen in 1990 en 1993, met 1,46% in totaal, hebben een extra uitgave van ongeveer 340 miljoen ecu per jaar voorkomen. Alles bijeen betekenen de effecten van de agromonetaire problemen uit het verleden jaarlijks een uitgave van 7 800 à 7 900 miljoen ecu. b) De gebeurtenissen in 1995/96 Aan de hand van de tabel hierna kan worden vastgesteld dat deze gebeurtenissen jaarlijks 1 200 à 1 300 miljoen ecu zullen kosten. Ongeveer twee derde van deze kosten (800 à 900 miljoen ecu) is toe te rekenen aan effecten van de franchises. De kosten hiervan worden echter voor 1997 voor de helft en voor 1998 en 1999 volledig bepaald door de monetaire ontwikkelingen. Deze kosten zijn voornamelijk een gevolg van de asymmetrie van de mechanismen, waarbij positieve monetaire afwijkingen tot 5 punten kunnen bedragen, maar de negatieve afwijkingen in de meeste gevallen begrensd zijn tot een niveau dat gekoppeld is aan de hoogste positieve afwijking, verminderd met 5 punten. Bovendien speelt bij forse, ononderbroken revaluatie van sommige valuta's - zoals in de periode 1995/96 het geval - de duur van de bevestigingsperioden een niet te verwaarlozen rol doordat de grootste positieve afwijkingen lang in stand worden gehouden. is geweest De kostprijs van het werken met ontstaansfeiten - moeilijk te drukken zonder de markten te verstoren - bedraagt ongeveer 100 miljoen ecu per jaar. Dit is ongewoon hoog omdat in de periode 1995/96 appreciërende en depreciërende valuta's mekaar niet in evenwicht hebben gehouden. De aan de bevriezing van de LOK's verbonden kosten zijn progressief vanwege de spreiding van de ontstaansfeiten en zullen uiteindelijk 185 miljoen ecu bedragen. Doordat deze bevriezing van kracht is tot 1 januari 1999, heeft zij ook gevolgen voor de begroting van het jaar 2000. 32 Zie werkdocument over de basisgegevens, tabel E2. 46 De uitgaven voor compenserende steun kunnen vanaf 1997 wellicht verminderen door verdiscontering van de depreciaties die plaatsgevonden hebben na de aanzienlijke revaluaties die tot deze steun aanleiding hebben gegeven. De invloed van deze depreciaties op het bedrag van de nog niet toegekende steuntranches moet door de Commissie volgens de procedure van het Comité van beheer worden onderzocht. Kostprijs agromonetaire gebeurtenissen 1995/96 (in miljoenen ecu) 1996 1997 1998 1999 A. Daadwerkeliik toegepaste regelingen Bevriezing LOK's 111 180 185 185 Compenserende steun Franchises Ontstaansfeiten TOTAAL 201 817 107 141 890 104 70 916 - 2 913 - 1 236 1 315 1 171 1 100 B. Bij toepassing van de artikelen 7 en 8 van Verordening (EEG) nr. 3813/92 Verhoging van de steun (artikel 7) 653 2. 812 2. 932 2. 932 Compenserende steun (artikel 8) 0 201 138 Franchises Ontstaansfeiten TOTAAL 70 979 - 823 953 983 117 104 - 1. 593 4. 070 4. 053 3. 981 Bij een uitsplitsing naar Lid-Staat op basis van het VOGAB 1996 blijkt Zweden de hoofdbegunstigde van het agromonetaire stelsel : de in SKR uitgedrukte uitgaven ten gunste van dit land nemen met 11,2% toe. Dit is het gevolg van de effecten van de franchises en de ontstaansfeiten in een conjunctuur van sterke monetaire appreciatie. Ook als deze effecten in de toekomst zouden wegvallen, zal Zweden in belangrijke mate voordeel blijven hebben bij het stelsel, vanwege de bevriezing van de LOK's, die vanaf 1997 te voelen zal zijn. De communautaire agromonetaire uitgaven voor Italië zijn in 1996 met 5,6% toegenomen, waarmee het land de tweede positie onder de begunstigden inneemt. Deze stijging heeft 47 te maken met de appreciatie van de LIT in de verslagperiode. Het is twijfelachtig of deze situatie in de toekomst zal aanhouden. Vervolgens komen, met uitgavenstijgingen variërend van 4,7% tot 3,8%), de Lid-Staten waarvan de LOK's in juni en juli 1995 zijn bevroren. De monetaire conjunctuur heeft in het geval van de betrokken Lid-Staten een matigende invloed gehad op de effecten van de franchises. Dit zou in de toekomst anders kunnen zijn. Om de weerslag te bepalen van de maatregelen waartoe de Raad in juni 1995 heeft besloten, d. w. z. de bevriezing van de LOK's en de forfaitaire compenserende steun in de plaats van de artikelen 7 en 8 van Verordening (EEG) nr. 3813/92, is een raming gemaakt van de uitgaven die de agromonetaire mechanismen zonder de ingreep hadden teweeggebracht. Het resultaat is een besparing van nagenoeg 360 miljoen ecu in 1996, 2750 miljoen ecu in 1997 en bijna 8 900 miljoen ecu over een periode van 4 jaar. Deze enorme kosten waarmee de toepassing van de bovengenoemde artikelen 7 en 8 gepaard zou zijn gegaan, waren voornamelijk toe te rekenen geweest aan het op peil houden van de steun per hectare in Zweedse kroon (waarvoor in ecu een verhoging met 10% nodig was geweest). Mocht artikel 7 om enigerlei reden slechts voor de aanzienlijke revaluaties van juni en juli 1995 zijn toegepast, dan zouden in vergelijking met de huidige situatie de uitgaven in 1996 gelijk gebleven zijn en in 1997 bijna 700 miljoen ecu hoger geweest zijn. Over 4 jaar (1996-1999) zouden de extra uitgaven om en bij de 2 500 miljoen ecu hebben bedragen. 48 ISSN 0254-1513 COM(96) 636 def. DOCUMENTEN NL 01 09 03 Catalogusnummer : CB-CO-96-633-NL-C ISBN 92-78-12924-0 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg <w