title: MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT - EUROPESE VRIJWILLIGERSWERK VOOR JONGEREN

eurovoc_concepts:
European integration
action programme
marginalisation
voluntary military service
young person

text: COMMISSE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 23. 12. 1996 COM(96) 610 def. 96/0318 (COD) MEDEDELING VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD EN HET EUROPEES PARLEMENT EUROPESE VRIJWILLIGERSWERK VOOR JONGEREN Voorstel voor een BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van het communautaire actieprogramma "Europese vrijwilligerswerk voor jongeren" (door de Commissie ingediend) EUROPESE VRIJWILLIGERSWERK VOOR JONGEREN INHOUD INLEIDING I. BELANG IL MEERWAARDE VAN DE COMMUNAUTAIRE ACTIE Partnerschap Validatie en follow-up Mobiliteit Samenwerking met derde landen III. PROGRAMMA INLEIDING De Commissie stelt een communautair actieprogramma voor dat is gericht op de integratie van de jongeren in het actief leven via transnationale activiteiten van algemeen nut. Dit voorstel dat past in het kader van de doelstellingen van een jongerenbeleid stelt de Europese jongeren een leerzame ervaring voor die is gericht op zowel de verwerving van vaardigheden en bekwaamheden als de uitoefening van een verantwoordelijk burgerschap. De Commissie wil aldus een adequaat kader voor de ontwikkeling van een Europese vrijwilligerswerk voor jongeren creëren, bijdragen aan de mobiliteit van de jongeren in het kader van een actief burgerschap, nieuwe perspectieven in termen van partnerschappen openen voor in elke Lid-Staat gevoerde acties, en de uitwisseling van ervaringen, de overdracht van goede praktijken en de samenwerking tussen alle bij de integratie van de jongeren betrokken actoren bevorderen. Door deze nieuwe aanpak die is gebaseerd op partnerschappen tussen actoren uit de overheids- en privésector op lokaal en transnationaal vlak wil de Commissie de mogelijkheden tot het opdoen van een leerzame ervaring op Europees niveau tot een groter aantal jongeren uitbreiden. Zij wil bovendien voor een zo groot mogelijke impact en multiplicatoreffect zorgen, niet alleen op het niveau van de jongeren zelf maar ook op het niveau van de structuren, de organisaties en de partners uit de economische wereld. Het idee van de instelling van een vrijwilligerswerk op Europees niveau is reeds heel lang geopperd zonder evenwel te leiden tot een echt initiatief en een communautaire actie ter zake1 maar de laatste jaren is geleidelijk aan een nieuwe politieke wil ontstaan. Op het niveau van de Europese Gemeenschap heeft de tweede fase van het programma "Jeugd voor Europa" (1992-1994)2 de Commissie in staat gesteld vrijwilligerswerkactiviteiten tussen de Lid-Staten te bevorderen. Een van de voornaamste resultaten van deze tweede fase is ongetwijfeld de bewustmaking van de Lid-Staten. Dit soort activiteiten is op voorstel van de Commissie in de derde fase van het programma (1995-1999) gehandhaafd. De context waarin de doelstellingen van het programma moeten worden verwezenlijkt heeft tot gevolg dat deze acties zeer beperkt zijn. Het gaat in hoofdzaak om bewustmakingsmiddelen, multiplicatoren en stimulansen voor de ontwikkeling van dit concept in de Lid-Staten. De tenuitvoerlegging daarvan heeft overigens op centraal niveau plaatsgevonden. Verslag van het ad hoc-comité "Europa van de burgers" - EG-Bulletin supplement 7/85 - zie in het bijzonder het voorstel voor het instellen van een programma betreffende "vrijwillige stagiaires van de Gemeenschap voor ontwikkelingswerk" PB nr. L 217 van 6. 8. 1991 6. 7. 8. Het Europees Parlement heeft altijd het idee van een vrijwilligerswerk op communautair niveau gesteund. In het kaderverslag over het beleid ten gunste van de jongeren in Europa heeft het reeds in 1991 een uitbreiding van de "vrijwilligersactiviteiten" voor jongeren voorgesteld3. Op 22 september 1995 heeft het een resolutie4 goedgekeurd waarin staat dat een Europese burgerdienst de uitwisselingen tussen jongeren in Europa zou kunnen versterken en aanvullen en waarin ook de noodzaak van de ontwikkeling van een nauwere samenwerking met de landen van Midden- en Oost-Europa en "de toenemende behoefte aan significante acties ten behoeve van de ontwikkelingslanden" worden onderstreept. In deze resolutie heeft het Europees Parlement de Commissie verzocht een mededeling inzake de oprichting van een Europese burgerdienst voor te leggen om een breed overleg met de belangstellende niet-gouvernementele organisaties te openen en na te denken over de concrete middelen om deze burgerdienst te realiseren. Tijdens het Duitse voorzitterschap van de Raad van Ministers (juni-december 1994) heeft de Duitse regering prioriteit aan de vrijwilligerswerk toegekend. De discussies hebben geleid tot de goedkeuring van de "Conclusies van de Raad en de Ministers van Jeugdzaken over de bevordering van vrijwilligerswerk voor de jeugd"5. Deze conclusies bevestigen de toenemende belangstelling van alle Lid-Staten voor de ontwikkeling van vrijwilligersactiviteiten op Europees niveau. Zij onderstrepen ook de potentiële bijdrage van de vrijwilligerswerk aan de opbouw van Europa en verzoeken de Commissie "concrete maatregelen voor te stellen ter vergemakkelijking van de samenwerking tussen de landen die deelnemen aan het programma 'Jeugd voor Europa III' en tussen de organisaties die zich met vrijwilligerswerk bezighouden". Verder onderstreept de resolutie van de Raad over samenwerking met derde landen op het gebied van jeugdzaken, die op 5 oktober 1995 op initiatief van het Spaanse voorzitterschap is goedgekeurd, dat het nodig is dat met name op het gebied van het vrijwilligerswerk de samenwerking wordt uitgebreid met de derde landen waarmee de Gemeenschap associatie- of samenwerkingsovereenkomsten heeft gesloten. Op grond van dit verzoek dat overigens door de jeugdorganisaties is gesteund en gezien de zeer beperkte omvang van de bestaande ervaringen heeft de Commissie in januari 1996 op initiatief van mevrouw E. CRESSON een werkdocument "Oriëntaties voor Europees vrijwilligerswerk voor jongeren" goedgekeurd dat de basis legt voor de acties die het mogelijk maken de modaliteiten te testen voor de gedecentraliseerde tenuitvoerlegging van vrijwilligerswerkactiviteiten van lange duur in het perspectief van het toekomstige meerjarenprogramma teneinde aan de bestaande of in voorbereiding zijnde acties in de verschillende landen een duidelijke communautaire meerwaarde te geven. 9. Het Europees Parlement heeft van zijn kant de door de Commissie voorgestelde actie gesteund en heeft een duidelijk politiek signaal afgegeven door het creëren, in 1996, Verslag van de Commissie jeugd, cultuur, onderwijs, media en sport over de communautaire beleidsmaatregelen en de gevolgen daarvan voor de jeugd - A3-142/91 B4-1127/95 (pe 193. 734) Publikatieblad C 348 van 9. 12. 94, blz. 2 van een nieuwe begrotingslijn6 met een bedrag van 15 miljoen ECU voor de uitvoering van een proefactie ter zake. Ten volle rekening houdend met de beginselen van het SEM 2000-programma (Sound and efficient financial management)7 heeft de Commissie deze proefactie daadwerkelijk gelanceerd en verwacht wordt dat 2. 500 jongeren tussen 18 en 25 jaar in de gelegenheid zullen worden gesteld om hieraan deel te nemen. Deze proefactie heeft het reeds mogelijk gemaakt de deugdelijkheid van een reeks bijzonder belangrijke werkhypothesen voor het voorgestelde programma na te gaan, met name wat betreft de haalbaarheid van een gedecentraliseerd beheer van de langdurige activiteiten, de noodzaak van het nemen van een reeks ondersteuningsmaatregelen, het belang van het opzetten van mechanismen ter bevordering van nieuwe vormen van partnerschappen (proefnetwerken) en de sleutelrol die de opleiding van de verschillende actoren bij het welslagen en de kwaliteit van de projecten speelt. Al deze aspecten en andere, meer concrete informatie over de stand van zaken in verband met de tenuitvoerlegging van de proefactie staan meer gedetailleerd vermeld in het eerste tussentijdse verslag dat bij dit document is gevoegd. Bovendien zal de continue evaluatie van deze actie interessante informatie over het dagelijkse beheer van dit type actie verstrekken en het mogelijk maken te beschikken over een reeds beproefd en goed ontwikkeld operationeel kader, vanaf het ogenblik dat het meerjarenprogramma ten uitvoer wordt gelegd. Ten slotte zij er ook op gewezen dat de op onafhankelijke wijze uitgevoerde evaluatie ex-ante het belang van deze elementen voor de architectuur van het voorgestelde programma heeft bevestigd. 10. De Commissie is verantwoordelijk voor de tenuitvoerlegging, de coördinatie, de follow-up en de evaluatie van de proefactie overeenkomstig het samenwerkingsbeginsel dat ten grondslag ligt aan artikel 126 van het Verdrag. Daarom hebben alle Lid-Staten op voorstel van de Commissie structuren aangewezen die belast zijn met de tenuitvoerlegging van deze actie op nationaal niveau. Om hen vanaf het begin op grote schaal op alle niveaus bij de tenuitvoerlegging te betrekken heeft de Commissie bovendien het initiatief genomen tot oprichting van een begeleidingsgroep, samengesteld uit door de bevoegde ministers aangewezen vertegenwoordigers. Zij heeft een afzonderlijke delegatie van elke Lid-Staat, Noorwegen en IJsland ontmoet om de ontwikkelingen en perspectieven ter zake te bespreken. Deze gesprekken hebben een vrije en diepgaande gedachtenwisseling over alle algemene aspecten met betrekking tot deze actie, de tenuitvoerlegging van de proefactie en de wettelijke en administratieve obstakels mogelijk gemaakt. Tenslotte heeft de Commissie ook haar dialoog met de niet-gouvernementele jongerenorganisaties, met name het Jeugdforum, voortgezet. 11. Wat met name de follow-up van deze proefactie betreft, heeft de Commissie reeds de nodige voorzieningen getroffen voor de continue evaluatie daarvan in het perspectief van het meerjarenprogramma. De Lid-Staten en het Europees Parlement zullen regelmatig in kennis worden gesteld van de resultaten van deze evaluatie. Bovendien B 3 - 1011 SEC (95) 1814/5 Bijlage 2 zal de Commissie een tweede verslag overleggen, dat betrekking zal hebben op de voortgang bij de tenuitvoerlegging van de proefactie binnen de Gemeenschap en in derde landen. In deze context zal ook bijzondere aandacht worden besteed aan de activiteiten in derde landen om rekening te kunnen houden met de in het kader van de proefactie opgedane ervaringen en om eventuele ontwikkelingsperspectieven en mogelijkheden om de jongeren uit deze landen bij de actie te betrekken aan te geven. Op grond hiervan zal met de uitvoering van het externe deel betreffende de activiteiten in derde landen worden begonnen na een specifieke evaluatie in het kader van de proefactie. Dit verslag zal aan het Europees Parlement en de Raad worden toegezonden. De Commissie zal er ten volle mee rekening houden tijdens de besprekingen die in het kader van de medebeslissingsprocedure over het voorstel voor een besluit zullen plaatsvinden en zal eventueel in haar voorstel aan te brengen wijzigingen voorstellen, met name wat betreft de activiteiten in derde landen. 12. 13. Het voorstel waarop dit document betrekking heeft, houdt ook ten volle rekening met de door de Commissie ontwikkelde beginselen met betrekking tot de tweede fase van het SEM 2000-programma (Sound and efficiënt financial management). De voorgestelde actie is met name gebaseerd op de resultaten van een evaluatie ex-ante waarvan de resultaten in de bijlage staan vermeld9, alsmede op de eerste resultaten van de lopende proefactie die in het eerste tussentijdse verslag zijn opgenomen10. Uit deze resultaten blijkt dat de architectuur van het voorgestelde programma, wat zowel de juridische als de financiële aspecten daarvan betreft, op een soliede basis stoelt. Dit voorstel past evenals het programma "Jeugd voor Europa" in het kader van een jongerenbeleid op communautair niveau. Zonder vooruit te willen lopen op toekomstige ontwikkelingen is de Commissie van mening dat de wisselwerkingen en synergieën tussen beide programma's met bijzondere aandacht moeten worden bestudeerd in het perspectief van een geïntegreerde ontwikkeling van het beleid op het gebied van de jongeren op communautair niveau. 14. Aangezien het hierbij om een initiatief gaat dat past in het kader van een jongerenbeleid is het nodig om drie preciseringen aan te brengen om verkeerde interpretaties te vermijden: In het kader van het voorgestelde programma moeten alle nodige middelen worden ingezet ter bevordering van de toegang van jongeren die moeilijkheden ondervinden bij de deelname aan actieprogramma's - op zowel communautair als nationaal, regionaal of lokaal niveau - tot alle activiteiten van het programma om hen in staat te stellen hun potentieel en hun capaciteiten te leren kennen en een kwalificerende leerzame ervaring op te doen. In dit verband zij erop gewezen dat de "Europese vrijwilligerswerk" noch een elitair The ex-ante evaluation of the Pluri-Annual Voluntary Service programme for young people Report prepared by the Tavistock Institute UK - October 1996 Bijlage 2 programma, noch een programma voor kansarme jongeren, noch een programma ter bestrijding van de uitsluiting is. De Commissie, in haar aanpak gesterkt door de resultaten van de evaluatie ex-ante, benadrukt het feit dat zij de kansarme jongeren niet als een afzonderlijke groep wil behandelen, wat hun marginalisering nog zou versterken, maar dat zij het programma zonder voorwaarden vooraf voor alle jongeren open wil stellen. De Europese vrijwilligerswerk is gebaseerd op een vrijwillige verbintenis en een persoonlijke beslissing van elke betrokken jongere. Hij vervangt niet de militaire dienst, de alternatieve dienstformules die met name voor gewetensbezwaarden zijn opgezet en de verplichte burgerdienst die in de Lid- Staten bestaan en waarvoor deze exclusief bevoegd zijn. Het is aan de nationale wetgever om de eventuele integratie van gewetensbezwaarden in de Europese vrijwilligerswerk al dan niet mogelijk te maken op grond van een overeenkomst tussen de Europese vrijwilligerswerk en de nationale burgerdiensten. Het gaat om activiteiten die potentiële of bestaande betaalde arbeid niet verdringen. 15. Dit document bestaat uit: een mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement en aan de Raad; een voorstel voor een besluit van het Europees Parlement en van de Raad tot vaststelling van het communautaire actieprogramma "Europese vrijwilligerswerk" en de bijlagen daarvan; De mededeling zal achtereenvolgens de volgende punten behandelen: het belang van de voorgestelde actie; de communautaire meerwaarde van de voorgestelde actie; de presentatie van het programma "Europese vrijwilligerswerk". 1. BELANG 16. 17. 18. 19. 20. Het Verdrag betreffende de Europese Unie vormde een nieuwe fase in het proces van de totstandbrenging van een steeds hechter verbond tussen de volkeren van Europa11. De Europese Raad van Florence heeft het belang12 van de bevordering van de integratie van de jongeren in het actief leven onderstreept en heeft in dit verband met belangstelling kennis genomen van het idee van een Europese vrijwilligerswerk. Tenslotte worden ook tijdens de intergouvernementele conferentie (IGC) in het kader van de versterking van het Europese burgerschap verschillende ideeën over de Europese vrijwilligerswerk besproken. De Europese Gemeenschap wordt door de jongeren niet beschouwd als een gemeenschap met een gezamenlijke lotsverbondenheid, die gebaseerd is op de wil om samen te leven en te werken, wat op termijn het risico inhoudt dat de verworvenheden van de Europese opbouw ter discussie worden gesteld. Bovendien wordt de positie van de jongeren in onze Europese maatschappijen steeds wankeler en komen zij in steeds onzekerder situaties terecht: de overgang van de jongeren van de status van scholier of student naar de status van werknemer met een stabiele arbeidsbetrekking wordt steeds moeilijker. Voor tienduizenden Europese jongeren wordt het toekomstperspectief vandaag de dag steeds problematischer vanwege de economische moeilijkheden, het toenemend individualisme in de gedragingen, de steeds groter wordende ongelijkheden enz. Daarentegen is het mobilisatievermogen van deze jongeren zeer sterk. Hierbij komt dat de jongeren vandaag de dag geconfronteerd worden met een fundamentele contradictie die men moet trachten op te lossen: zij vormen een minderheid die zowel het meest met uitsluiting wordt bedreigd als de sociale groep is waarvan wordt verwacht dat zij zorg draagt voor de goede werking en het welzijn van onze toekomstige maatschappijen. Bijgevolg moet aan een dubbele uitdaging het hoofd worden geboden: zoveel mogelijk rekening houden met de verwachtingen van de jongeren enerzijds en voldoen aan de behoeften van de samenleving anderzijds. In dit perspectief berust de originaliteit van de voorgestelde actie op het feit dat zij tracht de uitoefening van het actief burgerschap door de jongeren in een Europese context te combineren met de verwerving van op Europees niveau gevalideerde bekwaamheden en vaardigheden maar ook op de steun die wordt verleend aan de partners die de door de jongeren ondernomen acties begeleiden. Alle bij de integratie van de jongeren betrokken overheidsorganen en verenigingen kunnen immers echte "sociale hefbomen" vormen. 21. Het optreden als actor van de Europese maatschappij kan niet beperkt blijven tot de ruimte van de Europese Gemeenschap maar dient ook gestalte te krijgen in de vorm Verdrag betreffende de Europese Unie - Titel 1 Artikel A Verdrag betreffende de Europese Unie - Artikel B, lid 1 8 van een wisselwerking met de burgers die buiten de grenzen van de Gemeenschap wonen. De derde landen kunnen aldus gebruik maken van de know-how van Europese jongeren en deze kunnen op hun beurt andere maatschappelijke realiteiten leren kennen en begrijpen die even waardevol zijn als de hunne. Bovendien vormt de deelname aan een actie buiten Europa met andere Europeanen voor de jongeren een uitstekend middel om hun Europese identiteit te ontdekken. 22. Voor een jongere is het gebrek aan ervaring één van de belangrijkste hinderpalen voor zijn integratie in de samenleving. Door hem in staat te stellen een activiteit van collectief belang in een ander land van de Europese Gemeenschap uit te oefenen - zoals voorgesteld in dit document - kan hij in zijn integratieproces in het actiefleven worden geholpen. 23. Deelname aan de Europese vrijwilligerswerk vormt immers een reële leerzame ervaring waarvan iedereen in zijn persoonlijk respectievelijk professioneel ontwikkelingstraject gebruik kan maken: * * * op persoonlijk vlak: het programma stelt de jongeren in staat zelf beslissingen te leren nemen, verantwoordelijkheden op te nemen, blijk te geven van een kritische zin, hun autonomie en hun communicatievermogen te ontwikkelen via een transnationale ervaring die Europa concreter maakt. Op het niveau van de maatschappij zelf: het programma biedt de mogelijkheid om actief en concreet deel te nemen aan de totstandbrenging van een Europese solidariteit en bijgevolg in de dagelijkse realiteit de onderlinge afhankelijkheid van de mensen te ontdekken en rekening te houden met zowel het collectief als het individueel belang op lokaal en op Europees niveau. Uit een meer specifiek oogpunt zij er ook op gewezen dat een communautaire actie zoals de Europese vrijwilligerswerk de verstandhouding tussen de jongeren en de rest van de burgers over de grenzen heen bevordert. Wat het intercultureel leerproces betreft: het programma stelt de jonge vrijwilligers in staat om de rijkdom en de grenzen van hun eigen tradities en culturen in te zien, geconfronteerd te worden met de verschillende culturele, sociale en economische realiteiten en een beter inzicht te krijgen in de waarde van andere culturen. In deze context vormt de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat een belangrijke meerwaarde van de voorgestelde actie. IL MEERWAARDE VAN DE COMMUNAUTAIRE ACTIE 24. 25. 26. 27. 28. De rol van de Gemeenschap op het gebied van het samenwerkingsbeleid in verband met jongeren is complementair met die van de Lid-Staten. De in het kader van dit besluit voorgestelde aanpak is gebaseerd op het subsidiariteitsbeginsel dat vooral zal worden vertaald in een versterkte samenwerking met de bevoegde autoriteiten op alle niveaus. Het zal ook concreet gestalte krijgen door het opzetten van partnerschappen, op zowel lokaal als transnationaal niveau, die niet alleen een brug zullen leggen tussen de initiatieven van de Lid-Staten maar ook tussen de jongeren, waar zij ook vandaan komen. Zoals de evaluatie ex-ante onderstreept, is één van de vaak geuite verwachtingen dat het meerjarenprogramma aan de ontwikkeling van het jongerenbeleid in de Lid-Staten bijdraagt. Het programma "Europese vrijwilligerswerk" beoogt de bevordering van de uitoefening van het burgerschap door de jongeren van de Europese Gemeenschap en de opwaardering van hun bijdrage aan de opbouw van de Europese maatschappij. Het programma wil een instrument zijn om zichtbaarder te maken en te illustreren wat het concreet kan betekenen om vandaag de dag een jonge burger in de Europese maatschappij te zijn. De lokale dimensie vormt één van de belangrijkste aspecten van de Europese vrijwilligerswerk. Het in eigen hand nemen door de jongeren van hun eigen lotsbestemming kan slechts op plaatselijk niveau beginnen. Bovendien maken de in een plaatselijke context geslaagde acties de meeste kans om ook verder tot concrete resultaten te leiden: voor de jongeren die hebben geleerd hun relatie met hun oorspronkelijke omgeving beter te leren kennen en te begrijpen; voor de bij de acties betrokken plaatselijke gemeenschappen die verder kunnen bouwen op de bij de acties opgedane ervaring en hun actieterrein kunnen versterken respectievelijk uitbreiden. Het door de Commissie voorgestelde initiatief brengt bijgevolg het plaatselijk niveau dichter bij het Europees niveau en maakt het mogelijk concreet aan te tonen en te doen inzien dat Europa een kans voor alle jongeren vormt. Daarbij wordt er ook van uitgegaan dat de relatie van de burgers met hun onmiddellijke omgeving een voorwaarde voor een ontwikkeling op grotere schaal is. Zoals de volgende punten aantonen, leveren de initiatieven die de Commissie in het kader van dit besluit voorstelt te steunen op verschillende niveaus een duidelijke meerwaarde op voor de bestaande of in voorbereiding zijnde acties in de verschillende Lid-Staten. 2ft Uit algemeen oogpunt maken zij het mogelijk: de bestaande experimenten in de Lid-Staten op te waarderen door er een communautaire dimensie aan toe te voegen; de in andere Lid-Staten in voorbereiding zijnde projecten van deze aard aan te moedigen en te steunen of dergelijke initiatieven tot stand te brengen in de Lid- Staten waar soortgelijke projecten nog niet bestaan; de waarden van de Europese Gemeenschap bij de jongeren te promoten; de uitwisselingen van ervaringen, de contacten, de overdracht van goede praktijken en de goede samenwerking tussen alle bij de integratie van de jongeren betrokken actoren te bevorderen; voor deze acties een minimumkader te creëren door het opheffen van een aantal obstakels die op nationaal niveau bestaan en de ontwikkeling van transnationale experimenten in verband met de vrijwilligerswerk afremmen; de transnationale mobiliteit van de jongeren te bevorderen ter aanvulling van de andere communautaire uitwisselingsprogramma's. 30. Uit specifiek oogpunt: op het niveau van de jonge vrijwilligers: zij stellen hen in staat vaardigheden en bekwaamheden te verwerven dankzij een leerzame ervaring in een andere omgeving dan hun gewoonlijke omgeving; zij stellen hen ook in staat om in het veld en in de praktijk de realiteit van een in opbouw zijnde Europese maatschappij te ontdekken. Tenslotte versterken de validatie van deze ervaring en het perspectief dat daardoor voor de toekomst wordt geopend nog de meerwaarde van de in dit document voorgestelde communautaire actie; op het niveau van de betrokken personen: behalve de directe voordelen die de actie en haar multiplicatoreffecten opleveren maken de voorgestelde activiteiten het dankzij de transnationale partnerschappen ook mogelijk om op langere termijn een brug te leggen tussen de jongeren die in de Europese Gemeenschap leven en de jongeren uit derde landen. 31. Via deze initiatieven moet het ook mogelijk zijn om: enerzijds de banden tussen de op nationaal en communautair vlak gevoerde acties te ontwikkelen; anderzijds niet meer uitsluitend nationale maar ook transnationale acties op te zetten waarbij jongeren van verschillende landen worden betrokken bij een, teamwerk dat is gericht op de verwezenlijking van een precies doel van sociaal nut. 32. In dit perspectief dragen de vier belangrijkste kenmerken van het programma - het partnerschap, de validatie, de follow-up en de mobiliteit - met name op significante wijze bij aan de meerwaarde van de communautaire actie waarop dit document betrekking heeft. 11 Partnerschap 33. 34. Het principe van het partnerschap - volgens hetwelk de jongere als een volwaardige partner worden beschouwd - vormt een van de sluitstenen van de in dit document voorgestelde actie: partnerschappen op plaatselijk niveau in het kader van ontvangst en uitzendprojecten tussen diverse actoren die te maken hebben met de behoeften waaraan deze projecten trachten te voldoen (tussen één of meer jongerenverenigingen, verenigingen voor de bescherming van het milieu of het erfgoed, opleidingsinstellingen, voorlichtingscentra en soortgelijke organisaties, de inwoners van een stad of een dorp, de plaatselijke overheden, de overheidsdiensten); tripartiete partnerschappen op transnationaal niveau tussen de jonge vrijwilligers, de ontvangstprojecten en de uitzendprojecten. Verder zal de actie "Europese vrijwilligerswerk" kunnen leiden tot nieuwe relaties tussen de partners bij verschillende projecten, waardoor zij leren samenwerken. In dit verband onderstreept de evaluatie ex-ante dat overal in Europa op grote schaal plaatselijke ontwikkelingsprojecten, projecten van jongerenorganisaties, gemeenten en nieuwe sociale bewegingen alsmede verschillende solidariteitsacties bestaan. Maar al deze initiatieven zijn zelden op elkaar afgestemd en werken elkaar soms tegen. In dit perspectief kan de door de acties van de Europese vrijwilligerswerk in gang gezette dynamiek multiplicatoreffecten op verschillende niveaus hebben: verenigingen, organisaties, overheden of instellingen die naar aanleiding hiervan een partnerschap hebben opgezet, kunnen hun samenwerking bij andere projecten voortzetten. Een actie in het kader van de Europese vrijwilligerswerk kan, nadat het belang daarvan is aangetoond, leiden tot het nemen van andere initiatieven van hetzelfde type in de omgeving. Zij kan ook professionele acties genereren op de plaatsen waar vrijwilligerswerk is verricht of op nabijgelegen plaatsen; de plaatselijke initiatieven zullen de mogelijkheid hebben om transnationale contacten met soortgelijke initiatieven op Europees niveau te leggen. Zowel de ontvangst- als de uitzendprojecten zullen aldus profiteren van de overdracht van goede praktijken die kan leiden tot het oprichten van netwerken van volgens dezelfde aanpak opgezette projecten, ten faveure van de betrokken bevolkingen; de deelname aan het programma "Europese vrijwilligerswerk" zal de zichtbaarheid van deze projecten versterken en de in het kader daarvan verrichte werkzaamheden en genomen initiatieven opwaarderen en ook de kans bieden om het leerpotentieel van de acties voor de jongeren te ontdekken, een potentieel dat zij ook ten dienste kunnen stellen van andere jongeren uit de onmiddellijke omgeving of van elders. Deze deelname zal de plaatselijke gemeenschap ook in bredere kring bekendmaken en het dynamisme daarvan aan het licht brengen. Het programma zal het op die manier mogelijk maken dat in het kader van de projecten de internationale dimensie wordt beproefd. 12 35. Tenslotte zij erop gewezen dat het partnerschapsbeginsel - op lokaal, regionaal, nationaal maar ook op transnationaal vlak - niet beperkt blijft tot de eigenlijke activiteiten van de Europese vrijwilligerswerk maar ook geldt voor de begeleiding van de jongeren bij de voortzetting van deze activiteiten, de benutting van de door hen opgedane leerzame ervaring en hun integratie in de samenleving. Validatie en follow-up 36. 37. De doelstellingen van het in dit document voorgestelde programma en de verwachte afgeleide effecten impliceren de erkenning van de door de jonge vrijwilligers bewezen burgerzin en de validatie van de verworven vaardigheden. Het gaat in deze context niet om het behalen van diploma's maar wat de Europese Gemeenschap wil bereiken is dat de Europese dimensie van dit programma zichtbaar wordt gemaakt en de jongeren in staat worden gesteld om hun ervaring in hun curriculum vitae duidelijk naar voren te laten komen. Zoals uit de evaluatie ex-ante blijkt, zijn deze erkenning en deze zichtbaarheid voor veel deelnemers van groot belang. De Commissie stelt bijgevolg voor om in samenwerking met de Lid-Staten een Europese validatie te organiseren. De door dit voorstel bevorderde activiteiten van de Europese vrijwilligerswerk vormen een geschikt terrein voor dit initiatief: zij zijn geëigend om de ondernemingszin te stimuleren op zowel het gebied van sociale projecten als op dat van projecten met een meer economisch karakter respectievelijk op de oprichting van bedrijven gerichte projecten. Een communautair programma zoals "Europese vrijwilligerswerk", dat de bevordering van de integratie van de jongeren in het actief leven bevordert, kan niet eindigen op het moment dat de actie effect begint te sorteren. Het moet bijgevolg rekening houden met de follow-up van de ervaringen van de jonge vrijwilligers. 38. Wat de integratie van de jongeren in het actief leven betreft, wordt een innoverende aanpak overwogen. Er moeten specifieke maatregelen worden genomen om de jongeren na afloop van hun vrijwilligerswerk te helpen bij het zoeken naar werk of het opzetten van nieuwe economische activiteiten of om hen te helpen bij het vinden van hun weg in de onderwijs- en beroepsopleidingsstelsels. 39. In dit perspectief kunnen de partners - op het niveau van de ontvangst en/of de uitzending - een begeleidingsrol spelen. Deze begeleiding - die kan worden verzorgd door een persoon, een bedrijf of een vereniging - heeft tot doel de jongeren te helpen die een initiatief willen opzetten om de obstakels weg te nemen die de projecten van de jongeren belemmeren. De menselijke hulp en de logistieke steun voor deze projecten vormen de meest directe vormen van begeleiding. Vaak is informatie over een contact met een nieuwe partner voldoende om een omgeving waarvan tot dan toe werd aangenomen dat zij vijandig tegenover het initiatief stond, van mening te doen veranderen. 40. Bovendien is de Commissie van mening dat zoveel mogelijk moet worden gezorgd voor een complementariteit tussen de door dit programma gesteunde acties en de plaatselijke werkgelegenheidsinitiatieven. Deze zouden bijvoorbeeld nieuwe arbeidsplaatsen kunnen aanbieden waarbij de jongeren die een Europese vrijwilligerswerk hebben verricht de door hen opgedane ervaring zouden kunnen benutten. Dit toekomstkapitaal zal in veel gevallen een middel zijn om een integratieproces op lange termijn te entameren. Mobiliteit 4L 42. 43. Het werkdocument van de Commissie "Oriëntaties voor Europees vrijwilligerswerk voor jongeren" beschrijft in punt 2 een aantal obstakels van administratieve en wettelijke aard die de deelname van de jongeren in de weg staan. Het meerjarenprogramma waarop dit voorstel voor een besluit betrekking heeft, is gebaseerd op artikel 126 van het EG-Verdrag dat elke harmonisatie ter zake uitsluit en bijgevolg niet de problemen kan oplossen die worden gesteld door deze verschillende obstakels die de ontwikkeling van een Europese vrijwilligerswerk op transnationaal niveau afremmen. De oplossing van deze problemen valt in hoofdzaak onder de bevoegdheid van de Lid-Staten. Verder kan ook het Groenboek van de Commissie "Onderwijs, opleiding, onderzoek: belemmeringen voor de transnationale mobiliteit" aanleiding geven tot een debat betreffende het vrije verkeer van vrijwilligers. De diepgaande discussies over de verschillende aspecten van de problemen in verband met het verblijfsrecht, de sociale bescherming en de verplichte heffingen in het kader van een Europese vrijwilligerswerk, met name de door de Commissie met de delegaties van de Lid-Staten georganiseerde bilaterale gesprekken, tonen aan dat in de meeste gevallen door de Lid-Staten administratieve maatregelen kunnen worden genomen om een aantal van deze obstakels weg te nemen en de toegang van een maximaal aantal jongeren tot de Europese vrijwilligerswerk mogelijk te maken. In die geest heeft de Commissie gekozen voor een pragmatische en geleidelijke aanpak en de pntwerp-resolutie opgesteld, die als bijlage bij het voorstel voor een besluit is gevoegd. Deze ontwerp-resolutie is bedoeld om de Lid-Staten tot een sterk engagement op dit gebied te bewegen. Uit de vorige hoofdstukken is gebleken dat de Europese vrijwilligerswerk voor jongeren een educatief project is dat tot doel heeft bij te dragen aan de persoonlijke ontwikkeling van de jonge vrijwilligers via hun deelname aan activiteiten die ten goede komen aan de plaatselijke gemeenschap. De Europese vrijwilligerswerk kan bijgevolg in geen geval worden gelijkgesteld met betaalde arbeid. Dit impliceert ook dat de relatie vrijwilliger/ontvangstproject in geen geval kan worden gelijkgesteld met de relatie werknemer/werkgever. Tenslotte garandeert het programma, zoals het in dit document wordt voorgesteld, dat de jonge vrijwilligers niet ten laste van het gastland komen. De Commissie is in dit verband trouwens voornemens om overeenkomsten op het gebied van de verzekeringen te sluiten om mogelijke misstanden te voorkomen en te garanderen dat alle jonge vrijwilligers die aan het programma deelnemen door de sociale zekerheid zijn gedekt. 44. Op deze basis zouden de Lid-Staten bestuursrechtelijke en wettelijke bepalingen moeten vaststellen ter erkenning van de specifieke positie van de jonge vrijwilligers die aan het programma "Europese vrijwilligerswerk" deelnemen. In sommige Lid- Staten bestaan reeds oplossingen. De uitwisseling van ervaringen en goede praktijken 14 die het programma wil bevorderen, zou eveneens op dit niveau ten behoeve van de jongeren kunnen plaatsvinden. 45. De Commissie is van mening dat de onderdanen van derde landen die legaal in een Lid-Staat verblijven dezelfde mobiliteitsfaciliteiten moeten kunnen genieten als de onderdanen van de Lid-Staten, ook als daarvoor met name op het gebied van de sociale zekerheid en het verblijfsrecht bijzondere maatregelen moeten worden genomen. Samenwerking met derde landen 46. De samenwerking met derde landen zal in de eerste plaats betrekking hebben op de landen waarmee de Gemeenschap associatieovereenkomsten heeft gesloten. De uitbreiding van de vrijwilligerswerk tot externe acties zal geleidelijk en op grond van een specifieke evaluatie geschieden. De ontwikkeling daarvan zal verschillen naar gelang van de geografische regio's. Over het algemeen kunnen vier categorieën worden onderscheiden: 1) 2) 3) 4) de geassocieerde landen en de landen die om toetreding hebben verzocht; de derde Middellandse Zee-landen; de ontwikkelingslanden: ACP/ALA; de overige landen: GOS, niet-geassocieerde LMOE's, Zuid-Afrika, voormalig Joegoslavië. 47. Wat de eerste categorie betreft, is in de met de geassocieerde landen gesloten Europaovereenkomsten of de daarbij horende aanvullende protocollen het beginsel vastgelegd van de deelname van deze landen aan de communautaire programma's die een rechtsgrond hebben. De landen die dit wensen kunnen aldus op grond van de in de associatieovereenkomsten vastgestelde voorwaarden aan de programma's deelnemen. 48. Wat de derde Middellandse Zee-landen betreft, zijn de uitwisselingen van jongeren reeds opgenomen in de MEDA-verordening en de verklaring van Barcelona. 49. Wat de overige landen betreft, moet de Europese vrijwilligerswerk van geval tot geval in overweging worden genomen, rekening houdend met de bijzondere politieke context van elk land. Europese jongerenorganisaties en diverse verenigingen zijn reeds actief in Zuid-Afrika, in voormalig Joegoslavië, in de landen die in aanmerking komen voor de programma's PHARE en TACIS en in de ALA- en ACP-landen. 15 III. HET PROGRAMMA 50. 51. 52. 53. 54. De Commissie stelt de goedkeuring door de Raad en het Europees Parlement voor van een op artikel 126 van het Verdrag gebaseerd besluit tot opstelling van het meerjarenprogramma "Europese vrijwilligerswerk". Het voorstel beoogt de geleidelijke en geplande ontwikkeling van het programma om de kwaliteit en het kwantitatieve effect daarvan op termijn te garanderen. In dit stadium treedt het voorstel niet in operationele details maar schept een kader dat de nodige flexibiliteit mogelijk maakt om zo dicht mogelijk bij de realiteit van de jongeren en de verschillende andere partners te staan. In dit perspectief zij erop gewezen dat de tenuitvoerlegging van het programma zal plaatsvinden op grond van de ervaringen met de proefactie en de analyse van de evaluatie ex-ante. Zoals de eerste conclusies van het bij dit document gevoegde tussentijdse verslag over de proefactie onderstrepen, blijkt uit de ervaring verder dat een groot gedeelte van het programma zeer gedecentraliseerd volgens de bottom up-aanpak zal moeten worden uitgevoerd om aan de behoeften van de actoren in het veld te voldoen. Zoals in de evaluatie ex-ante wordt onderstreept, vereist een op persoonlijke ontplooiing gericht programma een geïndividualiseerde aanpak: de individuele keuzen moeten worden ondersteund door een proces dat het mogelijk maakt de behoeften van de jongeren, de activiteiten van de vrijwilligerswerk en de behoeften van de projecten op elkaar af te stemmen. Deze constatering wordt ook door de ervaring met de proefactie bevestigd. Daarom is het programma in lijn met de door de evaluatie ex- ante gemaakte analyse, versterkt door de eerste resultaten van de proefactie, zodanig gestructureerd dat het aan de individuele behoeften van de jongeren voldoet: het voorziet in verschillende vormen van vrijwilligerswerk, een variabele duur en de mogelijkheid om verschillende pedagogische opties te combineren (artikelen 1 en 2 van het voorstel voor een besluit). De vijf delen van het programma (bijlage bij het voorstel voor een besluit) zijn bijgevolg op geïntegreerde wijze ontworpen; zij vormen een geheel en zijn meer dan een verzameling afzonderlijke acties of interventies. De in het kader van de Europese vrijwilligersdient door in de Gemeenschap verblijvende jongeren ( van 18 tot 25 jaar) binnen de Gemeenschap uitgevoerde activiteiten nemen een centrale plaats in het programma in. De langdurige activiteiten vormen het belangrijkste gedeelte daarvan. Zij worden aangevuld met kortdurende activiteiten die bedoeld zijn om een bredere toegang tot dit soort activiteiten mogelijk te maken en de jongeren met het potentieel van dit soort activiteiten vertrouwd te maken. Verder is ook voorzien in langdurige en kortdurende activiteiten met de derde landen waarmee de Gemeenschap associatie- en samenwerkingsovereenkomsten heeft gesloten. De ontwikkeling van deze activiteiten zal geleidelijk aan geschieden. Tenslotte worden drie andere soorten activiteiten voorgesteld: verlening van steun aan innoverende netwerken om zo adequaat mogelijk tegemoet te komen aan de hedendaagse behoeften van de jongeren; ondersteuning van de initiatief- en ondernemingszin ter bevordering van de benutting van de opgedane ervaringen; 16 aanvullende maatregelen ter ontwikkeling van de kwaliteit en de Europese dimensie van alle activiteiten van het programma. 55. Tenslotte stelt de Commissie op basis van de acties van de Commissie op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdzaken maar ook op basis van de analyse en de aanbevelingen van de evaluatie ex-ante en de eerste resultaten van de proefactie positieve acties voor ter vergemakkelijking van de deelname van de jongeren die de meeste moeilijkheden bij de deelname aan de bestaande actieprogramma's op zowel communautair als nationaal, regionaal en lokaal niveau ondervinden om redenen van culturele, sociale, economische, fysieke of geografische aard. Zij stelt ook voor dat inspanningen worden geleverd om ervoor te zorgen dat het programma geen aanleiding geeft tot het scheppen resp. versterken van een ongelijke behandeling tussen mannen en vrouwen (artikelen 1 en 4 van het voorstel voor een besluit). Verder bevestigt de proefactie ook de noodzaak van het opzetten van gedecentraliseerde structuren door middel waarvan een gemeenschappelijke aanpak kan worden ontwikkeld. In dit perspectief heeft zij de Lid-Staten in staat gesteld structuren voor te stellen waaraan de tenuitvoerlegging van het gedecentraliseerde gedeelte van deze proefactie is opgedragen. Wat de samenwerking met de Lid-Staten betreft, heeft de proefactie ook duidelijk gemaakt welke maatregelen moeten worden genomen ter opheffing van de belemmeringen voor de mobiliteit van de jonge vrijwilligers (artikel 7 van het voorstel voor een besluit en in de bijlage opgenomen ontwerp-resolutie van de Raad). 56. Wat de financiële aspecten betreft, zal de medefinanciering van toepassing zijn. Op het niveau van de Europese Gemeenschap en op nationaal, regionaal en lokaal niveau bestaande publieke en particuliere fondsen kunnen hierbij worden verzocht een financiële bijdrage te leveren voor de toekenning van doeltreffende steun ter aanvulling van de communautaire steun. DEEL 1: INTRACOMMUNAUTAIRE ACTIVITEITEN 57. 58. Dit deel betreft de verlening van steun aan activiteiten in verband met de Europese vrijwilligerswerk die binnen de Europese Gemeenschap door in de Gemeenschap verblijvende jongeren worden verricht. De proefactie heeft zeer snel aangetoond dat de activiteiten van lange duur op zich alleen niet konden beantwoorden aan de behoeften en de noden van de verschillende doelgroepen en met name van degenen die geen of weinig ervaring met transnationale projecten hebben en/of niet in staat zijn aan activiteiten van langere duur deel te nemen. De resultaten van de evaluatie ex-ante die met name rekening houdt met de resultaten van de communautaire acties op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdzaken versterken deze constatering en tonen aan dat het van belang is dat ook wordt voorzien in de verlening van steun aan activiteiten van korte duur. Daarom heeft de Commissie de verlening van steun aan activiteiten van korte duur in dit deel opgenomen. Deze activiteiten zullen de jongeren in staat stellen zich vertrouwd te maken met de activiteiten van de Europese vrijwilligerswerk en het potentieel en het mogelijke effect daarvan te ontdekken. Bovendien zullen zij de toegang tot de actie 17 bevorderen van een publiek dat gewoonlijk daartoe geen toegang heeft wegens zijn normale activiteiten of zijn sociaal-economische situatie: voor jongeren, met name degenen die de meeste moeilijkheden ondervinden en die nog nooit aan een Europese actie hebben meegedaan, zullen zij het mogelijk maken een eerste ervaring op dit gebied op te doen en kunnen zij een eventuele springplank vormen voor Europese activiteiten van langere duur. Voor jongeren die om redenen van familiale aard, gezondheid, materiële aard enz. niet de mogelijkheid hebben om aan langdurige acties deel te nemen, vormen zij een gelegenheid om aan een actie ter bevordering van een verantwoordelijk burgerschap deel te nemen en als zodanig te worden erkend. 59. 60. 61. Tenslotte zullen deze activiteiten plaatselijke projecten die over geen of weinig ervaring op Europees niveau bezitten in staat stellen de basis te leggen voor een transnationale actie van langere duur. In tegenstelling met de activiteiten van lange duur zullen-de activiteiten van korte duur vooral worden gericht op de verlening van steun aan projecten die groepen jonge vrijwilligers betreffen, zonder dat daarbij evenwel de mogelijkheid tot steunverlening aan individuele jonge vrijwilligers wordt uitgesloten, met name voor activiteiten die meer dan één maand duren. Inderdaad, wat de activiteiten van korte duur betreft, vormt het samenleven in een multiculturele groep immers een belangrijke basis voor de bevordering van het intercultureel leerproces. Het kan echter ook dienen als steunvlak - in de zin van groep van gelijkgezinden - voor jongeren die nog nooit aan een transnationaal project hebben meegewerkt en vooral voor jongeren die met moeilijkheden te kampen hebben. Het pedagogische project dat aan de grondslag ligt van de activiteiten van de Europese vrijwilligerswerk vereist een solide voorbereiding en begeleiding van de jonge vrijwilligers om de integratie van de jongeren in deze projecten te vergemakkelijken. Wat met name de langdurige projecten betreft, is het nodig dat specifieke acties worden opgezet die de jonge vrijwilligers groeperen en bedoeld zijn om de Europese dimensie van de activiteiten te versterken en met name het leren van vreemde talen en het leren omgaan met mensen uit andere culturen bevorderen. Zoals in het eerste tussentijdse verslag over de proefactie wordt vermeld, worden in het kader van de proefactie reeds voorbereidings- en begeleidingsactiviteiten uitgevoerd. 62. Wat de follow-up na afloop van de Europese vrijwilligerswerk betreft, dienen ook activiteiten te worden ontwikkeld om de jonge vrijwilligers te helpen hun persoonlijke plannen op de langere termijn te formuleren en te verduidelijken. DEEL 2 - DERDE LANDEN 63. De in deel 2 voorgestelde activiteiten zijn vrijwilligerswerkactiviteiten die door jongeren uit de Gemeenschap in derde landen worden uitgevoerd. De activiteiten van dit deel dat beantwoordt aan de algemene doelstellingen van het programma beogen de geleidelijke ontwikkeling van de samenwerking met derde landen, die ook is gericht op de bevordering van het intercultureel leerproces en de samenwerking tussen jongeren; op de bevordering van het wederzijds begrip, de uitwisseling van ideeën en de vrede tussen de Europese Gemeenschap en derde landen; op een betere kennis en bewustwording door de jongeren van de Europese Gemeenschap van de levensomstandigheden in de derde landen; op de ontdekking en het begrip door de jongeren van de Gemeenschap en die van derde landen van de waarden en de culturele en sociale rijkdom van hun respectieve landen; op de diversificatie van de partnerschappen tussen de Europese projecten en die van derde landen en ook op een interregionale samenwerking binnen deze landen. 64. Gezien de complexiteit van het bestreken gebied en het feit dat de ervaring met deze projecten beperkter is dan die met intracommunautaire projecten stelt de Commissie een geleidelijke en pragmatische aanpak voor. De bevindingen in verband met de ontwikkeling van dit extern gedeelte zullen na afloop van de proefactie in het kader van een specifieke evaluatie worden gepresenteerd. Op grond hiervan zullen in eerste instantie activiteiten van korte duur worden ontwikkeld, alsmede acties ter ondersteuning van initiatieven die tot doel hebben de basis te leggen voor een significante ontwikkeling van langdurige activiteiten. In het kader van de continue evaluatie van het programma, zoals met name vermeld in punt 85, moet op specifieke wijze met de bijzonderheden van deze activiteiten rekening worden gehouden. 65. Tenslotte gelden de in het punt 61 hierboven gemaakte opmerkingen in verband met de voorbereiding en de begeleiding van jonge vrijwilligers ook voor de activiteiten in derde landen. DEEL 3 - INNOVERENDE NETWERKEN 66. 67. Uit de reacties op de verschillende oproepen tot het geven van blijken van belangstelling en de talrijke bilaterale contacten van de Commissie met potentiële proefnetwerken en Europese vrijwilligersorganisaties in het kader van de proefactie is gebleken dat een actie op lange termijn noodzakelijk is ter bevordering van de diversificatie van de activiteiten waarmee beter tegemoet kan worden gekomen aan de huidige behoeften van de jongeren. Dit betreft zowel de openstelling tot de Europese vrijwilligerswerk van op een reeks gebieden in verband met de sociale ontwikkeling actieve netwerken als de openstelling van bestaande netwerken van vrijwilligersorganisaties tot andere benaderingen op dit gebied. Het belang van deze diversificatie en deze openstelling wordt ook in het verslag van de evaluatie ex-ante onderstreept. Dit deel dat betrekking heeft op zowel de intracommunautaire activiteiten als de activiteiten in derde landen is op deze informatie gebaseerd. Het beoogt de ondersteuning van de openstelling voor de Europese vrijwilligerswerk van netwerken die actief zijn op een aantal gebieden die verband houden met de ontwikkeling van de maatschappij; de aanmoediging van de inspanningen van de vrijwilligersorganisaties om zich meer naar buiten toe open te stellen en de deelneming aan het programma van groepen die waarden vertegenwoordigen waaraan de jongeren zelf prioriteit toekennen. De continue evaluatievoorzieningen die in elk van deze netwerken zullen worden geïntegreerd, zullen ook bijdragen aan de aanpassing van het programma aan de hedendaagse behoeften van de jongeren. DEEL 4 - ONDERSTEUNING VAN DE INITIATIEF- EN ONDERNEMINGSZIN 68. In het kader van de proefactie is zeer snel gebleken dat de nationale autoriteiten en de verschillende actoren in het veld van mening zijn dat dit aspect een van de meest significante meerwaarden van een Europese vrijwilligerswerk vormt. In het kader van de proefactie zijn voorzieningen getroffen om de uitvoeringsmodaliteiten te testen. Het is echter duidelijk dat zowel de Europese validatie als de begeleiding van de jongeren na afloop van hun dienst een duidelijk juridisch kader vereisen dat een samenwerking tussen de Lid-Staten en een actie op langere termijn omvat. Daarom heeft de Commissie in het programma een specifiek deel opgenomen om aan deze behoeften te voldoen en verder heeft zij een artikel (artikel 8) van haar voorstel voor een besluit aan de validatie gewijd. De in het kader van dit deel verleende steun vormt inderdaad een hulpmiddel voor de begeleiding van de jonge vrijwilligers op grond van de door partners ondersteunde projecten van de betrokken jongeren. Het gaat bijgevolg niet om aan de jonge vrijwilligers rechtstreeks toegekende premies of beurzen. Deze projecten kunnen de meest uiteenlopende vormen aannemen en betrekking hebben op hetzij de lancering van initiatieven, de oprichting van bedrijven enz. , hetzij een aanvullende beroeps- of schoolopleiding. J 69. Wat de ondersteuning van initiatieven of de oprichting van bedrijven betreft, zij erop gewezen dat dit soort steun rekening houdt met de leeftijd van de ondernemers die als een troef en niet als een handicap wordt beschouwd. 70. Tenslotte zal dit deel ook dienen als zeer belangrijke indicator voor de evaluatie van het programma in termen van follow-up en effect. DEEL 5 - AANVULLENDE MAATREGELEN 71. De proefactie en de evaluatie ex-ante belichten de noodzaak van de uitvoering van een aantal aanvullende maatregelen in het kader van het programma. De evaluatie ex-ante onderstreept met name de noodzaak van de ontwikkeling op centraal en decentraal niveau van systemen voor de verlening van steun bij de aanwerving en de voorbereiding en advisering van de vrijwilligers, en mechanismen voor het zoeken van partners voor de projecten en de organisaties. Zij beveelt ook aan in het programma een actie op te nemen ter bevordering van de samenwerking op lokaal, regionaal of nationaal niveau tussen instellingen/organisaties en tussen activiteitssectoren (partnerschappen). Het eerste tussentijdse verslag van de proefactie verstrekt de eerste Er zij op gewezen dat de Commissie de nadruk legt op de oprichting van bedrijven door jongeren in het derde meerjarenprogramma voor het mkb, dat op 14 november 1996 door de Raad is goedgekeurd 20 aanwijzigingen in deze richting. De in het kader van deel 5 beoogde acties hebben bijgevolg tot doel de ontwikkeling van de kwaliteit en de Europese dimensie van alle activiteiten van het programma te ondersteunen. Zij betreffen de voorbereiding en de begeleiding; de ondersteuning van de ontwikkeling van Europese partnerschappen, de voorlichting en de evaluatie in verband met alle aspecten die betrekking hebben op de activiteiten van het programma en de effecten daarvan. Daarom worden 3 acties voorgesteld: 5. 1 5. 2 5. 3 Voorbereiding en begeleiding; Europese partnerschappen; Voorlichting en evaluatie. 5. 1 Voorbereiding en begeleiding 72. Uit de contacten met de actoren op verschillende niveaus in het kader van de proefactie is zeer snel gebleken dat de verschillende pedagogische actoren (mentors, referentiepersonen, enz. ) en de beheerders van de projecten in staat moeten worden gesteld de instrumenten en de vaardigheden te verwerven die nodig zijn voor de begeleiding en de voorbereiding van de jonge vrijwilligers in een internationale context. Zoals uit de volgende punten blijkt, zullen in het kader van de proefactie concrete acties worden gevoerd, maar het is duidelijk dat het hierbij gaat om een behoefte waaraan uitsluitend een meerjarenprogramma - dat acties op lange termijn mogelijk maakt - kan voldoen. De onder dit punt geplande acties komen aan deze behoefte tegemoet. Er zijn twee doelgroepen: de pedagogische actoren de beheerders van de Europese projecten. 73. Bovendien moet de produktie van pedagogisch materiaal worden ondersteund en bevorderd, dat speciaal is aangepast aan de activiteiten van de Europese vrijwilligerswerk, zowel van korte als van lange duur, in de Europese Gemeenschap en in de derde landen. Pedagogische actoren 74. De begeleiding van de jonge vrijwilligers op lange termijn maar ook van de projecten die hen ontvangen vereist de betrokkenheid van specifieke pedagogische actoren: de mentors van de jonge vrijwilligers in de ontvangstprojecten de los van de ontvangstprojecten staande referentiepersonen op lokaal, regionaal of nationaal niveau. 75. De ontvangstprojecten moeten immers de nodige garanties bieden wat de begeleiding van de jonge vrijwilligers tijdens hun vrijwilligerswerk betreft. Er zij in dit verband op gewezen dat deze begeleiding de medewerking van individuele mentors veronderstelt 21 76. 77. die verantwoordelijk zijn voor de pedagogische en persoonlijke steun aan de jongeren tijdens hun verblijf. Ter aanvulling van deze mentorschappen dienen in elke Lid-Staat van de ontvangstprojecten los staande voorzieningen te worden opgezet met een team van referentiepersonen die in alle vertrouwelijkheid en in alle vertrouwen kunnen bijdragen aan de oplossing van de verschillende moeilijkheden waarmee zowel de jongeren, de begeleiders van de jonge vrijwilligers als de voor de ontvangstprojecten verantwoordelijke personen worden geconfronteerd. De mentors en de referentiepersonen zullen bijgevolg een centrale rol spelen bij het welslagen en de bewaking van de kwaliteit van de activiteiten van de Europese vrijwilligerswerk. In dit perspectief is deel 5. 1 met name bedoeld om de verschillende pedagogische actoren in staat te stellen de vaardigheden en instrumenten te verwerven die nodig zijn voor de begeleiding van de jongeren in een internationale context, met name voor de activiteiten van lange duur. Beheerders van de Europese projecten 78. Het welslagen van de projecten van de Europese vrijwilligerswerk hangt ook af van de kwaliteit van het beheer daarvan. De lokale projecten die aan de acties van het programma wensen deel te nemen hebben vaak geen of weinig ervaring met het beheer van transnationale projecten. Daarom is de Commissie van mening dat het van essentieel belang is dat in opleidingsmogelijkheden op Europees niveau wordt voorzien om deze doelgroep in staat te stellen de voor het doeltreffend beheer van dergelijke projecten noodzakelijke ervaringen en instrumenten te verwerven. 5. 2 Partnerschappen 79. In dit stadium bevestigt de proefactie dat de lokale projecten die ten grondslag liggen aan de Europese vrijwilligerswerk vaak niet beschikken over de Europese contacten die nodig zijn om zelf potentiële partners te identificeren. De proefactie maakt het mogelijk om op concrete wijze aan deze behoefte te voldoen en in verband hiermee sommige operationele mechanismen te beproeven. Het is echter duidelijk dat het hierbij om een werk van zeer lange adem gaat, dat specifieke acties van lange duur - die de middelen en het kader van de proefactie niet mogelijk maken - vereist, welke in een welomschreven juridisch kader moeten worden uitgevoerd. De Commissie heeft bijgevolg een specifieke actie gepland als aanvullende maatregel in het kader van het voorgestelde programma. Deze actie van het programma is niet bedoeld als doublure voor reeds elders bestaande steunmaatregelen en initiatieven voor wat betreft de steun aan plaatselijke ontwikkelingsprojecten (Leda enz. ) of Europese partnerschappen tussen lage overheden (jumelages enz. ). In het licht van de resultaten van de evaluatie ex-ante wil de Gemeenschap gewoon een bijdrage leveren aan de door de Lid-Staten geleverde inspanningen ter stimulering van partnerschappen op lokaal, regionaal en nationaal niveau tussen actoren van de publieke en particuliere sector, welke op de Europese vrijwilligerswerk zijn gericht en een perspectief op het opzetten van transnationale 22 partnerschappen bieden. Via deze actie wordt ook beoogd de oprichting van transnationale partnerschappen te vergemakkelijken en te bevorderen. 80. 81. De verlening van steun voor de voorbereiding, het opstarten en de realisatie van dergelijke partnerschappen is onontbeerlijk, aangezien de lokale projecten vaak niet beschikken over de contacten op Europees niveau die nodig zijn voor de identificatie van potentiële partners. Zoals uit de evaluatie ex-ante blijkt, is het verder ook nodig dat het opzetten van mechanismen wordt gestimuleerd om de verschillende partners met elkaar in contact te brengen om met name bij de partnerschappen zoveel mogelijk kleine verenigingen op lokaal niveau en jongeren die niet tot het verenigingsnetwerk behoren te betrekken. Sommige door de proefactie gekozen opties zijn bedoeld om dergelijke voorwaarden te scheppen. In dit perspectief heeft de Commissie haar inspanningen gericht op de medewerking van gespecialiseerde organisaties en de oprichting van proefnetwerken. 5. 3 Informatie - studies en evaluatie 82. De samenwerking op Europees niveau op het gebied van de informatie, de studies en de evaluatie is van cruciaal belang voor het welslagen van de communautaire actie. Zoals uit de evaluatie ex-ante blijkt, is het nodig dat een systeem wordt gecreëerd voor de continue verzameling en verspreiding van gegevens over de tenuitvoerlegging van de actie. 83. Wat de informatie betreft, dient de oprichting van voorzieningen te worden gestimuleerd en gesteund, die op lokaal, regionaal en nationaal niveau een zo breed mogelijke toegang van alle jongeren tot informatie en advies met betrekking tot de verschillende aspecten van het programma mogelijk maken, inclusief de wettelijke en administratieve aspecten daarvan. Zoals uit de evaluatie ex-ante blijkt, dient voorrang te worden gegeven aan het opzetten van eenvoudige en gemakkelijk toegankelijke mechanismen van het type "plaatselijk loket", maar dient in deze context ook een grote diversiteit aan zowel publieke als particuliere informatiekanalen - commerciële en publieke kanalen zoals de media, de gemeenten, de recreatiecentra, de arbeidsbureaus en andere plaatsen die door talrijke jongeren worden bezocht - te worden bevorderd om in contact te komen met de jongeren die geen deel uitmaken van de gebruikelijke netwerken van organisaties of verenigingen. Zoals de evaluatie ex-ante ook onderstreept, moet de verspreiding van informatie over de laatste jaren gevoerde acties in verband met de Europese vrijwilligerswerk en meer bepaald de proefactie via het voeren van debatten en de overdracht van ervaringen bijdragen aan het verduidelijken van de Europese meerwaarde van de voorgestelde actie. 84. De studies zullen het mogelijk maken licht te werpen op een aantal aspecten die verband houden met de doelstellingen van het programma, met name de aspecten in verband met de uitoefening van een verantwoordelijk burgerschap en het integratieproces van de jongeren in het actief leven. Zoals de evaluatie ex-ante onderstreept, is het ook nodig dat in het kader van dit gedeelte van het programma door de jongeren zelf haalbaarheidsstudies op het gebied van de vrijwilligerswerk worden uitgevoerd. ?" 85. 86. De evaluatie ex-ante onderstreept terecht de evaluatieproblemen die in het algemeen bij innoverende programma's rijzen. Wat het programma "Europese vrijwilligerswerk" betreft, wijst het verslag er overigens op dat deze problemen worden aangescherpt door de ongrijpbare aard van de resultaten en de aan het programma verbonden processen. Er kan immers moeilijk concreet gestalte worden gegeven aan concepten zoals bijvoorbeeld de versterking van de persoonlijke ontwikkeling of de bevordering van een verantwoordelijk burgerschap. In het verslag wordt er ook op gewezen dat het voorgestelde programma moet worden bekeken in combinatie met andere programma's in verband met de jeugd, met name het programma "Jeugd voor Europa". In dit perspectief en om de aanbevelingen van de evaluatie ex-ante op te volgen is de Commissie van mening dat in het kader van deel 5. 3 van het programma als integrerend onderdeel van de evaluatie van het meerjarenprogramma een algemener kader voor de evaluatie van de programma's in verband met de jeugd moet worden opgezet. Zij is ook van mening dat de evaluatie van de proefactie moet worden beschouwd als een integrerend onderdeel van de evaluatie van het programma. Ten slotte bepaalt artikel 10 van het ontwerp-besluit dat tijdens het tweede jaar van de tenuitvoerlegging van het programma de Commissie het Europees Parlement en de Raad een evaluatieverslag voorlegt dat gebruikt zal worden voor de vaststelling van eventuele nieuwe oriëntaties en uitvoeringsbepalingen. 87. Tenslotte neemt de Commissie ook de aanbevelingen van de evaluatie ex-ante over, waarin wordt aangeraden om het accent te leggen op het belang van de deelname van jongeren van verschillende herkomst aan het evaluatieproces en/of de pro-actieve deelname van de verschillende partners aan de opstelling van het evaluatiekader van het programma. 24 VOORSTEL VOOR EEN BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD tot vaststelling van het communautaire actieprogramma "Europese vrijwilligerswerk voor jongeren" HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE, gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, inzonderheid op artikel 126, gezien het voorstel van de Commissie1, gezien het advies van het Economisch en Sociaal Comité2, gezien het advies van het Comité van de Regio's3, volgens de procedure van artikel 189B van het Verdrag , overwegende dat de Europese Raden van Essen (9-10 december 1994) en Cannes (26-27 juni 1995) de noodzaak hebben onderstreept van het voeren van nieuwe acties ter bevordering van de sociale en beroepsintegratie van de jongeren in Europa; overwegende dat de conclusies van de Europese Raad van Florence (21-22 juni 1996) het belang hebben onderstreept van de vergemakkelijking van de integratie van de jongeren in hetactief leven en in dit verband met belangstelling kennis hebben genomen van het idee van een Europese vrijwilligerswerk; overwegende dat de Raad de Commissie heeft verzocht om concrete maatregelen voor te stellen om de transnationale samenwerking op het gebied van de vrijwilligersdienst te vergemakkelijken5 ; overwegende dat de Raad in zijn resolutie van 5 oktober 1995 over samenwerking met derde landen op het gebied van jeugdzaken de noodzaak onderstreept van een versterking, met name op het gebied van het vrijwilligerswerk, van de samenwerking met de derde landen waarmee de Gemeenschap associatie- en samenwerkingsovereenkomsten heeft gesloten6; overwegende dat de Europese Raad van 25 en 26 juni 1984 de Lid-Staten heeft verzocht de nodige maatregelen te nemen om de jongeren aan te moedigen tot deelname aan door Conclusies van de Raad en de Ministers van Jeugdzaken van 30 november 1994 over de bevordering van vrijwilligerswerk voor de jeugd, PB C348 van 9. 12. 94 PBnr. C296 van 10. 11. 1995 # -• de Gemeenschap buiten haar grenzen georganiseerde projecten en de Lid-Staten heeft aanbevolen de invoering van de sociale bescherming van de vrijwilligers voor ontwikkelingswerk of de opheffing van tekortkomingen op dit gebied als een van de doelstellingen van hun sociaal beleid te erkennen; overwegende dat het Parlement ook herhaaldelijk zijn steun heeft uitgesproken voor de ontwikkeling van een vrijwilligersdienst op het niveau van de Gemeenschap, met name in zijn resolutie van 22 september 1995 over de oprichting van een Europese burgerdienst7; overwegende dat ook in verschillende Lid-Staten vrijwilligerswerkactviteiten van uiteenlopende aard bestaan en dat een reeks niet-gouvernementele organisaties op dit gebied werkzaam is; overwegende dat ondanks deze activiteiten de transnationale acties op het gebied van het vrijwilligerswerk beperkt blijven; overwegende dat het nodig is nieuwe mogelijkheden voor de overdracht en de tenuitvoerlegging van ervaringen en goede praktijken te creëren en nieuwe partnerschappen te bevorderen; overwegende dat een in januari 1996 gelanceerde proefactie aan de gang is om met name de modaliteiten van vrijwilligerswerkactiviteiten van lange duur in het perspectief van het toekomstige meerjarenprogramma; dat een eerste tussentijds verslag over de tenuitvoerlegging van deze actie betrekking heeft op de eerste resultaten van de proefactie; testen voor de gedecentraliseerde tenuitvoerlegging te overwegende dat op onafhankelijke wijze een evaluatie ex-ante betreffende een meerjarenprogramma voor een vrijwilligerswerk is uitgevoerd overeenkomstig de beginselen die door de Commissie zijn ontwikkeld in verband met de tweede fase van het SEM 2000-programma ("Sound and efficient management") ; overwegende dat het op grond van het eerste tussentijdse verslag en de evaluatie ex-ante reeds thans mogelijk is om de juridische en financiële structuur van het programma en het kader van het administratief beheer daarvan vast te stellen; dat de Commissie ten volle rekening zal houden met de resultaten halverwege de proefactie (tweede verslag) en de definitieve resultaten na afloop daarvan tijdens de besprekingen die zullen plaatsvinden in het kader van de medebeslissingsprocedure over het voorstel voor een besluit en, in voorkomend geval, wijzigingen op haar voorstel zal voorstellen, met name wat de activiteiten met derde landen betreft; overwegende dat een reeks juridische obstakels de ontwikkeling van het vrijwilligerswerk belemmert; B4 - 1127/95 (pe 193. 734) SEC (95) 1814/5 IV overwegende dat dit besluit een communautair kader schept dat tot doel heeft deze obstakels transnationale en vrijwilligerswerkactiviteiten te vergemakkelijken; de ontwikkeling de weg ruimen van uit te overwegende dat de deelname van jongeren aan vrijwilligerswerk een opleidingservaring vormt die hun integratie in het actief leven kan bevorderen; overwegende dat het nodig is de banden te versterken tussen de in het kader van dit programma gevoerde acties en de acties die worden ontwikkeld in het kader van het sociaal beleid, met name de door het Europees Sociaal Fonds (mainstream en communautair initiatief Employment-Youthstart) gesteunde activiteiten ten behoeve van de opleiding en de toegang tot de arbeidsmarkt van jongeren, de bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat en de samenwerking met derde landen; overwegende dat het om deze overgang naar het actief leven te vergemakkelijken nodig is om te voorzien in complementariteitsbanden tussen het Europees vrijwilligerswerk en de plaatselijke werkgelegenheidsinitiatieven; overwegende dat het vrijwilligerswerk kan bijdragen aan het voldoen aan nieuwe sociale behoeften en ook nieuwe arbeids- en beroepsmogelijkheden kan aangeven; overwegende dat de deelname aan de in dit besluit bedoelde vrijwilligerswerkstacties op louter vrijwillige basis geschiedt en dat het hierbij gaat om activiteiten zonder winstoogmerk waarbij de relatie vrijwilliger/ontvangstproject in geen geval kan worden gelijkgesteld met de relatie werknemer/werkgever; overwegende dat de jonge vrijwilligers die aan dit programma deelnemen de nodige bestaansmiddelen zullen hebben, zodat zij niet ten laste van het land van ontvangst zullen komen; overwegende dat de activiteiten van het Europese vrijwilligerswerk niet bedoeld zijn ter vervanging van de militaire dienst, alternatieve dienstformules voor met name gewetensbezwaarden en de verplichte burgerdienst die in de Lid-Staten bestaan; dat zij evenmin bedoeld zijn om potentiële of bestaande betaalde arbeid te verdringen; overwegende dat de deelname aan het Europese vrijwilligerswerk open staat voor alle in een Lid-Staat verblijvende jongeren zonder enige discriminatie; overwegende dat het ook nodig is de deelname aan het Europese vrijwilligerswerk vergemakkelijken voor jonge onderdanen uit derde landen die wettelijk in een Lid-Staat verblijven; overwegende dat het nodig is dat de tenuitvoerlegging van dit programma steunt op door de Lid-Staten aangewezen gedecentraliseerde structuren in nauwe samenwerking met de voor jeugdzaken verantwoordelijke nationale autoriteiten, teneinde ervoor te zorgen dat de communautaire actie de nationale activiteiten ondersteunt en aanvult onder naleving van het subsidiariteitsbeginsel, als omschreven in artikel 3B van het Verdrag; overwegende dat de Commissie in haar mededeling van 13 juni 1995 inzake "Een Europese strategie ter stimulering van plaatselijke initiatieven voor ontwikkeling en werkgelegenheid"9 aangeeft dat de plaatselijke initiatieven voor ontwikkeling en werkgelegenheid in de gehele Europese Gemeenschap in aantal toenemen, aangezien zij in sterke mate aan de huidige aspiraties voldoen; overwegende dat de activiteiten van het Europese vrijwilligerdswerk de plaatselijke en regionale autoriteiten direct aangaan, gezien de rol die deze moeten spelen bij de directe ondersteuning van de projecten, de verstrekking van rechtstreekse informatie aan de betrokkenen en de follow-up van de jongeren na afloop van hun dienst; overwegende dat de sociale partners een belangrijke rol moeten spelen bij de ontwikkeling van een Europese vrijwilligerswerk, niet alleen om te vermijden dat de vrijwilligersactiviteiten potentiële of bestaande banen verdringen maar ook in het kader van de follow-up van de verworven ervaring om een bijdrage te leveren aan de integratie van de jongeren in het actief leven; overwegende dat de Overeenkomst betreffende de Europese Economische Ruimte10 voorziet in een uitgebreide samenwerking op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdzaken tussen de Europese Gemeenschap en haar Lid-Staten enerzijds en de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie en de Europese Economische Ruimte anderzijds; dat artikel 4 van Protocol 31 bepaalt dat de landen van de Europese Vrijhandelsassociatie en de Europese Economische Ruimte vanaf 1 januari 1995 deelnemen aan alle programma's van de Gemeenschap op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdzaken die op dat moment lopen of zijn goedgekeurd; overwegende dat het programma "Europese vrijwilligerswerk voor jongeren" open staat voor deelname van de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE's) overeenkomstig de voorwaarden die zijn vastgesteld in de Europaovereenkomsten of de aanvullende protocollen betreffende de deelname aan communautaire programma's, welke met deze landen zijn of moeten worden gesloten; dat het programma open staat voor deelname van Cyprus en Malta op grond van aanvullende kredieten overeenkomstig dezelfde regels als die welke voor de EVA-landen gelden, volgens met deze landen overeen te komen procedures; overwegende dat de associatie- en samenwerkingsovereenkomsten in de mogelijkheid van uitwisseling van jongeren voorzien; overwegende dat in dit besluit voor de gehele duur van het programma financiële middelen worden vastgesteld die voor de begrotingsautoriteit in het kader van de jaarlijkse begrotingsprocedure het voornaamste referentiepunt zijn in de zin van punt 1 van de verklaring van het Europees Parlement, de Raad en de Commissie van 6 maart 1995; overwegende dat de financiële vooruitzichten van de Gemeenschap tot en met 1999 geldig zijn en voor de periode daarna moeten worden herzien; 9 10 COM(95) 273 PB L 1 van 3. 1. 94, blz. 3 24 overwegende dat op 20 december 1994 overeenstemming is bereikt over een modus vivendi tussen het Europees Parlement, de Raad en de Commissie over de uitvoeringsmaatregelen van besluiten die volgens de procedure van artikel 189B van het Verdrag worden vastgesteld, BESLUITEN Artikel 1 Vaststelling van het programma "Europese vrijwilligersdienst voor jongeren" 1. 2. Dit besluit stelt het communautaire actieprogramma "Europese vrijwilligersdienst voor jongeren" vast, zoals uiteengezet in de bijlage en hierna "het programma" genoemd, betreffende de activiteiten van hét Europees vrijwilligerswerk voor jongeren binnen de Gemeenschap en in derde landen. Het programma wordt goedgekeurd voor de periode van 1 januari 1998 tot en met 31 december 2002. Dit programma past in het kader van de algemene doelstellingen van een samenwerkingsbeleid op het gebied van jeugdzaken, als vastgesteld in het programma "Jeugd voor Europa" (artikel 1, lid 2). Het is bedoeld om onder naleving van de gelijke behandeling van mannen en vrouwen de mobiliteit van de jonge Europeanen in het kader van een actief burgerschap te stimuleren, hen in staat te stellen in verscheidene activiteitssectoren een leerzame ervaring op te doen en hun actieve bijdrage aan de opbouw van Europa en de samenwerking tussen de Europese Gemeenschap en derde landen te bevorderen via hun deelname aan transnationale activiteiten van collectief nut. Artikel 2 Kader - doelstellingen - middelen 1. Dit programma, gebaseerd op een versterkte samenwerking tussen de Lid-Staten, stelt de jonge Europeanen een gevalideerde leerzame ervaring op transnationaal niveau voor, die gericht is op zowel de verwerving van vaardigheden en bekwaamheden als de uitoefening van een verantwoordelijk burgerschap met het oog op de versterking van hun integratie in hetactief leven. 2. Overeenkomstig de algemene doelstelling, als bedoeld in artikel 1, zijn de specifieke doelstellingen van dit programma als volgt: a) versterken van de deelname van in een Lid-Staat verblijvende jongeren aan transnationale activiteiten - van lange of korte duur - ten dienste van de samenleving, binnen de Gemeenschap en in derde landen; b) bevorderen van een gevalideerde opleidingservaring op Europees niveau; c) aanmoedigen van de initiatief- en ondernemingszin van de jongeren ter bevordering van hun integratie in het actief leven en hun bijdrage aan de ontwikkeling van de doelstellingen; d) bevorderen van de toegang van alle jongeren tot het programma. 3. Te dien einde en overeenkomstig de in artikel 1 bedoelde algemene doelstelling en de in lid 2 bedoelde specifieke doelstellingen zijn de hoofdlijnen van de acties van dit programma als volgt: a) b) c) d) e) ondersteunen van transnationale activiteiten - van lange of korte duur - ten dienste van de samenleving, binnen de Gemeenschap en in derde landen; ondersteunen van de netwerken van innoverende initiatieven, met name op sociaal gebied en op het gebied van het milieu, de cultuur en de bestrijding van de diverse vormen van uitsluiting; ondersteunen van projecten die de jonge vrijwilligers in staat stellen de door hen opgedane ervaring te benutten en die de bevordering van hun begeleiding beogen; ontwikkelen en ondersteunen van de voorbereiding, met name op taalkundig en intercultureel niveau, en de begeleiding van de jonge vrijwilligers, met name voor langdurige activiteiten, van de pedagogische actoren en van de beheerders van de Europese projecten teneinde de jonge vrijwilligers in staat te stellen deel te nemen aan hoogwaardige acties die verband houden met de doelstellingen van het programma; ondersteunen van de kwaliteit van alle activiteiten van het programma en de ontwikkeling van de Europese dimensie daarvan en bijdragen aan de samenwerking op het gebied van jeugdzaken door het ondersteunen van de inspanningen van de Lid-Staten ter verbetering van de diensten en maatregelen ten faveure van het Europees vrijwilligerswerk, met name door acties die zijn bedoeld om aan de te verstrekken over de doelstellingen van het programma alsook door studies en een continue evaluatie die het mogelijk moeten maken de tenuitvoerlegging en de oriëntaties van het programma aan de behoeften van de doelgroepen aan te passen. informatie jongeren Artikel 3 Financiële bepalingen 1. De financiële middelen voor de uitvoering van het gehele programma belopen 60 miljoen ECU voor de periode 1998-1999 en komen overeen met de huidige financiële vooruitzichten. Ter vaststelling van de financiële middelen voor de drie v volgende jaren van het programma (2000-2002) zullen overeenkomstig de bepalingen van artikel 10 voorstellen worden uitgewerkt. 2. De jaarlijkse kredieten worden binnen de grenzen van de financiële vooruitzichten door de begrotingsautoriteit toegekend. Artikel 4 Positieve actie ter vergemakkelijking van de toegang tot het programma 1. 2. Er wordt bijzondere aandacht besteed aan de toegang van alle jongeren, zonder enige discriminatie, tot de activiteiten van het programma. De Commissie en de Lid-Staten zien erop toe dat speciale inspanningen worden geleverd ten behoeve van jongeren die om culturele, sociale, fysieke, economische of geografische redenen de meeste moeite hebben om aan de op communautair en op nationaal, regionaal en lokaal niveau bestaande actieprogramma's deel te nemen. Deze inspanningen moeten evenredig zijn aan de door deze doelgroep ondervonden moeilijkheden. Artikel 5 Deelname van de geassocieerde landen Dit programma staat open voor deelname van de geassocieerde landen van Midden- en Oost-Europa (LMOE's) overeenkomstig de voorwaarden die zijn vastgesteld in de Europaovereenkomsten of de aanvullende protocollen betreffende de deelname aan met deze landen gesloten ofte sluiten communautaire programma's. Dit programma staat open voor deelname van Cyprus en Malta op grond van aanvullende kredieten, volgens dezelfde regels als die welke voor de EV A-landen van toepassing zijn, volgens de met deze landen overeen te komen procedures. Artikel 6 Banden met andere communautaire acties en samenwerking met de bevoegde internationale organisaties 1. 2. De Commissie en de Lid-Staten zien toe op de complementariteit en de compatibiliteit van het programma met de overige acties van de Lid-Staten en de Gemeenschap met betrekking tot jongeren. Zij bevorderen de samenwerking met betrekking tot dit programma om ervoor te zorgen dat het complementair is met de acties van de bevoegde internationale organisaties, met name de Raad van Europa. 3 Artikel 7 Samenwerking met de Lid-Staten 1. 2. De Commissie en de Lid-Staten nemen de nodige maatregelen ter ontwikkeling van de structuren die op Europees, nationaal, regionaal en lokaal vlak zijn opgezet om de doelstellingen van het programma te verwezenlijken, om de toegang tot het programma van de jongeren en andere partners op te vergemakkelijken, om te zorgen voor de evaluatie en de follow-up van de in het programma bedoelde acties en om de overleg- en selectiemechanismen toe te passen. lokaal niveau Elke Lid-Staat streeft ernaar om de nodige maatregelen te treffen om ervoor te zorgen dat de jongeren aan het programma kunnen deelnemen zonder dat zij daarbij op obstakels stuiten, met name wat betreft de verlening van een verblijfsrecht in de Lid-Staat van ontvangst voor de duur van het vrijwilligerswerk en het behoud van hun rechten, met name die in verband met hun sociale bescherming. Artikel 8 Validatie De jonge vrijwilligers ontvangen een door de Commissie in samenwerking met de Lid- Staten opgesteld getuigschrift met betrekking tot hun deelname aan het Europees vrijwilligerswerk en de ervaringen en vaardigheden die zij in deze periode hebben verworven. Artikel 9 Comité 1. 2. 3. De Commissie legt het programma ten uitvoer overeenkomstig de bepalingen van dit besluit. Bij de uitvoering van deze taak wordt de Commissie bijgestaan door een comité bestaande uit twee vertegenwoordigers per Lid-Staat en voorgezeten door de vertegenwoordiger van de Commissie. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité volgens de in lid 4 bedoelde procedure ontwerp-maatregelen voor betreffende: het reglement van orde van het comité het jaarlijkse werkprogramma voor de tenuitvoerlegging van de acties van het programma; het algemene evenwicht tussen de verschillende delen van het programma; i -y 4. 5. 6. 10 de criteria voor de vaststelling van de indicatieve verdeling van de middelen over de Lid-Staten; de wijze van controle en evaluatie van het programma. Het comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de betreffende kwestie advies uit over de in lid 3 bedoelde ontwerp-maatregelen. Het advies wordt uitgebracht met de in artikel 148, lid 2, van het Verdrag voorgeschreven meerderheid voor de aanneming van besluiten die de Raad op voorstel van de Commissie moet nemen. Bij de stemming in het comité worden de stemmen van de vertegenwoordigers van de Lid-Staten gewogen overeenkomstig genoemd artikel. De voorzitter neemt niet aan de stemming deel. De Commissie stelt maatregelen vast die onmiddellijk van toepassing zijn. Indien deze maatregelen echter niet in overeenstemming zijn met het advies dat het comité heeft uitgebracht, worden zij onverwijld door de Commissie ter kennis van de Raad gebracht. In dit geval: a) kan de Commissie de toepassing van de maatregelen waartoe zij heeft besloten voor een periode van twee maanden, gerekend vanaf de datum van de kennisgeving, uitstellen; b). kan de Raad binnen de sub a) genoemde termijn met gekwalificeerde meerderheid een andersluidend besiuit nemen. Bovendien kan de Commissie het comité raadplegen over elk ander vraagstuk in verband met de tenuitvoerlegging van dit programma. De vertegenwoordiger van de Commissie legt het comité een ontwerp van de te nemen maatregelen voor. Het comité brengt binnen een termijn die de voorzitter kan vaststellen naar gelang van de urgentie van de materie, advies uit over dit voorstel, zo nodig door middel van een stemming. Het advies wordt in de notulen opgenomen; voorts heeft iedere Lid-Staat het recht te verzoeken dat zijn standpunt in de notulen wordt opgenomen. De Commissie houdt zoveel mogelijk rekening met het door het comité uitgebrachte advies. Zij brengt het comité op de hoogte van de wijze waarop zij rekening heeft gehouden met zijn advies. Artikel 10 Follow-up en evaluatie 1. Vanaf het moment dat dit besluit ten uitvoer wordt gelegd, neemt de Commissie de nodige maatregelen voor de follow-up en de continue evaluatie van het programma, waarbij zij rekening houdt met de algemene doelstelling als vervat in artikel 1, met de specifieke doelstellingen als omschreven in de bijlage, met de % 11 2. 3. in artikel 3 bedoelde maatregelen, alsmede met de eventuele aanwijzingen van het in artikel 9 opgerichte comité. Tijdens het tweede jaar van de tenuitvoerlegging van dit programma legt de Commissie het Europees Parlement en de Raad een evaluatieverslag voor dat gebruikt zal worden voor de vaststelling van eventuele nieuwe oriëntaties en bepalingen voor de tenuitvoerlegging van het programma en nieuwe financiële middelen voor de laatste drie jaren van het programma. In het licht van het in het tweede lid bedoelde evaluatieverslag en de voorstellen die de Commissie zal doen, zullen het Europees Parlement en de Raad de mogelijkheid onderzoeken om dit programma te wijzigen, sommige acties te verruimen of nieuwe acties vast te stellen. Artikel 11 Dit besluit treedt in werking op de dag van zijn bekendmaking in het Publikatieblad van de Europese Gemeenschappen. Gedaan te Voor het Europees Parlement De Voorzitter Voor de Raad De Voorzitter v; 12 BIJLAGE Om de mobiliteit van de jongeren in het kader van een actief burgerschap, hun concrete deelname aan de totstandbrenging van een Europese solidariteit en hun integratie in het actief leven aan te moedigen is de Gemeenschap voornemens om steun te verlenen aan activiteiten betreffende het Europees vrijwilligerswerk binnen de Gemeenschap en in derde landen, projecten voor de follow-up van deze activiteiten en acties op het gebied op de Europese samenwerking die bedoeld zijn om de kwaliteit en de Europese dimensie van deze activiteiten te ontwikkelen. De basisbeginselen die aan de grondslag liggen van de communautaire actie zijn als volgt: plaatselijke de verschillende publieke/particuliere actoren die betrokken zijn bij de integratie van de jongeren in het actief leven; partnerschappen tussen de de transnationale partnerschappen tussen ontvangstprojecten - gevalideerd door de Lid-Staten en de Commissie - en uitzendprojecten; de garanties in termen van voorbereiding en begeleiding van de jonge vrijwilligers en op het niveau van de materiële voorwaarden, de verzekeringen en de sociale bescherming van de vrijwilligers; de aanwezigheid van mentors in de ontvangstprojecten die een belangrijke rol moeten spelen bij de begeleiding van de jonge vrijwilligers maar ook bij de validatie van de verworven vaardigheden en de voorbereiding van de follow-up van de actie; de validatie van de opleidingservaring; de follow-up van de jonge vrijwilligers en de benutting van de verworven vaardigheden. Te dien einde zet de Commissie onderhavig programma op, dat uit vijf delen bestaat. Deze vijf delen zijn met elkaar verbonden en bieden de nodige flexibiliteit om zo goed mogelijk aan de behoeften van de betrokken jongeren te voldoen. DEEL 1 INTRACOMMUNAUTAIRE ACTIVITEITEN 1. De Gemeenschap zal steun verlenen aan transnationale projecten van lange duur (in beginsel 6 maanden à 1 jaar) en korte duur (in beginsel 3 weken à 3 maanden) die de in een Lid-Staat verblijvende jongeren van 18 tot 25 jaar in staat moeten stellen actief deel te nemen aan activiteiten waarmee tegemoet kan worden gekomen aan de behoeften van de samenleving op de meest uiteenlopende gebieden (sociale activiteiten, milieu, cultuur, enz. ) en die een directe impact kunnen hebben op het weizijn van de populaties van de ontvangende organisaties. Deze projecten moeten tot doel hebben de jongeren van de Gemeenschap een leerzame ervaring ie bieden en hen in aanraking te brengen met andere culturen en nieuwe ideeën en projecten in een interculturele context. 1£ 13 2. 3. De in het kader van dit deel toegekende steun mag niet meer bedragen dan 50% van de gemaakte kosten onder voorbehoud van punt 3. Overeenkomstig artikel 4, lid 2, van het besluit dienen inspanningen te worden geleverd ter vergemakkelijking van de toegang van jongeren die moeilijkheden op cultureel, sociaal-economisch, fysiek, of geografisch vlak ondervinden. Deze inspanningen moeten evenredig zijn aan de moeilijkheden die deze doelgroep bij de deelname aan bestaande actieprogramma's ondervindt. In deze context kan een hogere financiële steun dan de in punt 2 bedoelde 50% worden toegekend of kan zo nodig steun worden verleend aan andere activiteiten ter vergemakkelijking van de deelname van deze doelgroep, waaronder voorbereidings- en follow-up-acties. 4. Er zal steun worden toegekend aan: Activiteiten van lange duur 5. 6. De activiteiten van lange duur dienen de nadruk te leggen op de in het kader van de projecten van het Europees vrijwilligerswerk verworven kwalificerende ervaring en op de follow-up van de activiteiten voor de jongeren. De Gemeenschap dient toe te zien op de validatie, op Europees niveau, van de dankzij deze leerzame ervaring verworven vaardigheden en op de follow-up van de jonge vrijwilligers na afloop van deze activiteiten. Voorbereidings- en begeleidingsactiviteiten 7. 8. Acties (met name op taalkundig en intercultureel niveau enz. ) ter versterking van de Europese dimensie van de activiteiten, ter voorbereiding van de jonge vrijwilligers voor projecten van lange duur vóór hun vertrek en ter bevordering van hun integratie tijdens de uitvoering van de activiteiten en na afloop van het Europees vrijwilligerswerk. Acties (met name opleiding op het gebied van de uitwerking van projecten enz. ) ter bevordering van het opzetten van projecten voor de follow-up van de jonge vrijwilligers na afloop van hun Europese vrijwilligerswerk. Activiteiten van korte duur 9. 10. De Gemeenschap zal steun verlenen aan transnationale projecten van korte duur die zijn bedoeld om met name de jongeren bewust te maken van de gevolgen die dergelijke activiteiten voor hun leven kunnen hebben en om alle partners met het begrip "actief burgerschap" vertrouwd te maken. Deze projecten dienen in de eerste plaats betrekking te hebben op groepen jongeren. Er kan steun voor een individuele deelname aan een ontvangstproject worden overwogen op grond van de duur van het project, de aard daarvan of het profiel van de jonge vrijwilliger. 3> 14 DEEL 2 - DERDE LANDEN 1. De Gemeenschap zal steun verlenen aan transnationale projecten van lange duur (in beginsel 6 maanden à 1 jaar) en korte duur (in beginsel 3 weken à 3 maanden) die de in een Lid-Staat verblijvende jongeren van 18 tot 25 jaar in staat zullen stellen in derde landen actief deel te nemen aan activiteiten waarmee tegemoet kan worden gekomen aan de behoeften van de samenleving op de meest uiteenlopende gebieden (sociale activiteiten, milieu, cultuur, enz. ) en die een directe impact op het welzijn van de populaties van de ontvangende organisaties kunnen nebben. Deze projecten moeten tot doel hebben de jongeren een leerzame ervaring te bieden en hen in aanraking te brengen met andere culturen en nieuwe ideeën en projecten in de context van een interculturele samenleving. 2. De in het kader van dit deel toegekende kredieten dienen in beginsel de kosten in verband met de activiteiten van de in de Lid-Staten verblijvende jongeren te dekken. 3. Er zal steun worden toegekend aan: Activiteiten van lange duur 4. 5. De activiteiten van lange duur dienen de nadruk te leggen op de in het kader van de projecten van het Europese vrijwilligerswerk verworven kwalificerende ervaring en op de follow-up van de activiteiten voor de jongeren. De Gemeenschap dient toe te zien op de validatie, op Europees niveau, van de dankzij deze leerzame ervaring verworven vaardigheden en op de follow-up van de jonge vrijwilligers na afloop van deze activiteiten. Voorbereidings- en begeleidingsactiviteiten 6. 7. 8. Acties die het mogelijk maken de basis te leggen of te versterken voor de ontwikkeling van transnationale projecten op het gebied van het Europees vrijwilligerswerk in derde landen, met name activiteiten van lange duur. Acties (met name op taalkundig en intercultureel niveau enz. ) ter versterking van de Europese dimensie van de activiteiten, ter voorbereiding van de jonge vrijwilligers voor projecten van lange duur vóór hun vertrek en ter bevordering van hun integratie tijdens de uitvoering van de activiteiten en na afloop van het Europese vrijwilligerswerk. Acties (met name opleiding op het gebied van de uitwerking van projecten enz. ) ter bevordering van het opzetten van projecten voor de follow-up van de jonge vrijwilligers na afloop van hun Europese vrijwilligerswerk. Activiteiten van korte duur 9. De Gemeenschap zal steun verlenen aan transnationale projecten van korte duur die zijn bedoeld om met name de jongeren bewust te maken van de gevolgen die 15 dergelijke activiteiten voor hun leven kunnen hebben en om alle partners met het begrip "actief burgerschap" vertrouwd te maken. 10. Deze projecten dienen in de eerste plaats betrekking te hebben op groepen jongeren. Er kan steun voor een individuele deelname aan een ontvangstproject worden overwogen op grond van de duur van het project, de aard daarvan of het profiel van de jonge vrijwilliger. DEEL 3 - INNOVERENDE NETWERKEN 1. 2. 3. Er zal steun worden toegekend aan acties met betrekking tot de oprichting van innoverende netwerken, met name op sociaal gebied en op het gebied van het milieu, de cultuur en de bestrijding van de diverse vormen van uitsluiting. Deze steun betreft zowel innoverende netwerken tussen initiatieven binnen de Gemeenschap als met derde landen. De steun aan deze innoverende netwerken is bedoeld om enerzijds de ontwikkeling van door deze netwerken georganiseerde eigenlijke activiteiten in verband met het Europees vrijwilligerswerk en anderzijds de integratie van de dimensie van het Europees vrijwilligerswerk in deze netwerken te bevorderen. DEEL 4 - ONDERSTEUNING VAN DE INITIATIEF- EN ONDERNEMINGSZIN 1. 2. Er kan steun worden toegekend aan projecten die tot doel hebben om concreet gestalte te geven aan de door de jongeren in het kader van het Europees vrijwilligerswerk opgedane ervaring en op die manier hun integratie in hetactief leven te bevorderen. Deze hulp moet de jonge vrijwilligers in staat stellen hun initiatief en ondernemingszin te ontwikkelen door hen in de gelegenheid te stellen om: aanvullende opleidingsprojecten te starten; initiatieven op het gebied van het vrijwilligersdwerk te ontwikkelen ter voortzetting van de reeds uitgevoerde activiteiten; activiteiten van economische aard op te zetten, waaronder de oprichting van ondernemingen. 3. Er moet bijzondere aandacht worden besteed aan het betrekken van (publieke en/of particuliere) partners bij deze projecten om de jongeren bij hun integratie in het actief leven te ondersteunen, te helpen en te begeleiden. DEEL 5 - AANVULLENDE MAATREGELEN 5. 1 Voorbereiding en begeleiding 1. Behalve aan de eigenlijke vrijwilligerswerkactiviteiten zal ook steun worden verleend aan acties die bedoeld zijn om de praktijk van de pedagogische actoren 'S? 16 en de beheerders van de Europese projecten te ondersteunen. Deze acties betreffen activiteiten die zowel op intracommunautair niveau als in derde landen worden gesteund. Zij beogen enerzijds de kwaliteit van de inhoud van de leerzame ervaring te garanderen en anderzijds aan de ontwikkeling van validatiemethoden bij te dragen. 2. Onder pedagogische actoren worden de personen verstaan die als mentors van de jonge vrijwilligers tijdens de activiteiten van het Europese vrijwilligersdwerk in de ontvangstprojecten bij de actie zijn betrokken en die optreden als referentiepersonen voor de jonge vrijwilligers en de projecten in het kader van de relaisstructuren op nationaal, regionaal of lokaal niveau. Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan de projecten die geen of weinig ervaring op het gebied van transnationale activiteiten bezitten. Pedagogische actoren 3. Activiteiten ter voorbereiding en ondersteuning van de pedagogische actoren bij de begeleiding van de jonge vrijwilligers in het kader van een transnationale vrijwilligerswerktactie. Beheerders van de Europese projecten 4. Activiteiten met het oog op de ontwikkeling van het vermogen van de beheerders van Europese projecten om hun administratieve taken in een Europese context naar behoren te vervullen (opzetten en controleren van Europese projecten op financieel en administratief vlak, wettelijke aspecten enz. ). 5. 2 Partnerschappen 1. 2. 3. De Commissie zal activiteiten ondersteunen ter stimulering van het opzetten van partnerschappen op lokaal, regionaal, nationaal niveau - tussen actoren uit de publieke en particuliere sector - die op het Europese vrijwilligerswerk zijn gericht en een perspectief voor het oprichten van transnationale partnerschappen bieden. Er zal steun worden verleend aan activiteiten ter vergemakkelijking en bevordering van de oprichting van transnationale partnerschappen tussen lokale, regionale, nationale partnerschappen die gezamenlijk wensen op te treden in het kader van onderhavig programma, hetzij binnen de Gemeenschap, hetzij met derde landen. Er zal bijzondere aandacht worden besteed aan plaatselijke projecten/initiatieven die geen of weinig ervaring met/mogelijkheden tot het aanknopen van contacten op Europees niveau hebben. 5. 3 Informatie-studies en evaluatie 1. Ondersteuning van activiteiten voor het opzetten van bewustmakings-, informatie- en adviseringsvoorzieningen op lokaal, regionaal, nationaal en transnationaal niveau ter bevordering en ondersteuning van de doelstellingen van het programma. 17 2. Wat met name de studies en de evaluatie met betrekking tot de doelstellingen van het programma betreft, zal de Commissie haar inspanningen richten op de analyse en de verspreiding van gegevens en de bevordering van de communautaire samenwerking op dit gebied. De Commissie zorgt in samenwerking met de Lid- Staten voor de follow-up en de continue evaluatie van onderhavig programma om het eventueel tijdens de tenuitvoerlegging daarvan aan de behoeften aan te passen. hl 18 ONTWERP-RESOLUTIE VAN DE RAAD De Raad is van mening dat de volgende maatregelen moeten worden genomen met het oog op de doeltreffende tenuitvoerlegging van het programma "Europese vrijwilligerswerk voor jongeren". A. Verblijfsrecht Aangezien de deelnemers aan het Europees vrijwilligerswerk voor jongeren in het kader van het programma over toereikende bestaansmiddelen beschikken en een adequate sociale bescherming genieten en bijgevolg geen belasting voor het land van ontvangst vormen, nemen de Lid-Staten de nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de deelnemers: • in het geval van onderdanen van de Lid-Staten: automatisch een verblijfskaart krijgen • in het geval van legaal in een Lid-Staat verblijvende onderdanen van derde landen: zonder problemen een verblijfsvergunning en zo nodig een visum voor de duur van het vrijwilligerswerk krijgen; bij hun terugkeer na voltooiing van het Europese vrijwilligerwerk het verblijfsrecht behouden in de Lid-Staat waar zij gewoonlijk verblijven. • in het geval van in derde landen verblijvende onderdanen van derde landen: faciliteiten genieten bij de vervulling van de formaliteiten voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning en zo nodig een visum voor de duur van het Europese vrijwilligerswerk. B. Sociale bescherming l. Uit algemeen oogpunt De Lid-Staten zien erop toe dat de jonge vrijwilligers die aan het programma deelnemen voor de duur van hun Europese vrijwilligerswerk door een adequate sociale verzekering worden gedekt. De Lid-Staten nemen alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat de jonge vrijwilligers - onderdanen van de Lid-Staten of onderdanen van derde landen die legaal in een Lid-Staat verblijven - die aan het programma deelnemen voor de duur van hun Europese vrijwilligerswerk hun rechten op het gebied van de sociale zekerheid behouden, waaronder hun rechten op eventuele niet-premiegebonden uitkeringen. k 19 2. Uit bijzonder oogpunt Aangezien de deelname aan de Europese vrijwilligerswerk voor de jongeren een leerzame ervaring in het kader van een informeel onderwijsprogramma vormt, nemen de Lid-Staten alle nodige maatregelen om ervoor te zorgen dat: a) wat het recht op werkloosheidsuitkeringen betreft de werkzoekenden - onderdanen van de Lid-Staten of derde landen die legaal in een Lid-Staat verblijven - na afloop van het Europese vrijwilligerswerk het door hen verworven recht op werkloosheidsuitkeringen behouden en gedurende de vrijwilligerswerk worden vrijgesteld van de verplichting om beschikbaar voor de arbeidsmarkt te zijn. b) wat de gezinsuitkeringen betreft de ouders van de jonge vrijwilligers - onderdanen van de Lid-Staten of onderdanen van derde landen die legaal in een Lid-Staat verblijven - de gezinsuitkeringen blijven ontvangen. C. Verplichte heffingen De Lid-Staten moeten trachten de nodige maatregelen te nemen om ervoor te zorgen dat de activiteiten van het Europese vrijwilligerswerk voor jongeren niet gelijk worden gesteld met een betaalde activiteit/betaalde arbeid en deze activiteiten bijgevolg niet aan de verplichte fiscale en sociale heffingsstelsels worden onderworpen. 4? Europees vrijwilligerswerk voor jongeren Meerjarenprogramma voor Europees vrijwilligerswerk Financieel memorandum h 1. BENAMING VAN DE ACTIE Europees vrijwilligerswerk 2. BEGROTINGSLIJN B3-1011 3. JURIDISCHE GRONDSLAG Artikel 126 van het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap Besluit van het Europees Parlement en de Raad nr. 97/ van 4. OMSCHRIJVING VAN DE ACTIE 4. 1 Algemeen doel ontwikkelingslanden. ) landen, Middellandse-Zeelanden, Met het voorgestelde programma wordt beoogd het verrichten van vrijwilligerswerk door jongeren tussen 18 en 25 jaar in de Europese Unie en in derde landen te (geassocieerde vergemakkelijken. Dankzij het programma voor Europees vrijwilligerswerk zullen jongeren een leerproces kunnen doorlopen dat op Europees niveau gevalideerd is (door middel van een Europees "keurmerk") en erkend wordt door de actoren van het sociaal-economische leven en die ook nog nuttig is voor de hen ontvangende organisaties; het gaat hier om vrijwilligersstages van korte (3 weken tot 3 maanden) of lange duur (6-12 maanden). Dit werk zal liggen op het vlak van de hulpverlening aan mensen, sociale dienstverlening, milieubescherming, behoud en opwaardering van het erfgoed, drugsbestrijding, bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat, artistieke, sportieve of culturele activiteiten enz. Door middel van deze ervaring, die afwijkt van de gebruikelijke onderwijs- en beroepsopleidingstrajecten, zullen de deelnemende jongeren op innoverende wijze in de maatschappij ingeschakeld worden en daarbij actief kunnen bijdragen aan de opbouw van Europa - en met name van een Europese identiteit en een Europees burgerschap - alsmede aan de solidariteit tussen de Europese Unie en derde landen. iiS Het programma zal vijf rubrieken omvatten. Bij vier hiervan zijn rechtstreeks jongeren betrokken; het betreft hier: - vrijwilligerswerk van lange of korte duur binnen de EU door jongeren die in de EU wonen (rubriek 1); - activiteiten van lange of korte duur in derde landen door jongeren uit de EU (rubriek 2); wat de activiteiten van korte duur betreft kunnen jongeren uit verschillende Lid-Staten samenwerken aan een bepaald project in een derde land; - vrijwilligerswerk in het kader van innoverende netwerken op verschillende gebieden in verband met de maatschappelijke ontwikkeling (rubriek 3); - follow-up-projecten in de vorm van ondersteuning van de zin voor initiatief tijdens het in aansluiting op de ervaring die en de ondernemingsgeest vrijwilligerswerk is opgedaan (rubriek 4). De vijfde rubriek omvat een reeks aanvullende maatregelen ten behoeve van het goede verloop van het programma en ter ondersteuning van de kwaliteit en de Europese dimensie ervan (voorbereiding en begeleiding, coördinatie, voorlichting, studies, evaluatie, partnerschappen). 4. 2 Periode, wijze van vernieuwing of verlenging Vijfjarig actieplan (1998-2002) Verlenging en herziening al naar de uitkomst van de evaluatie van het programma. 5. INDELING VAN DE UITGAVEN/ONTVANGSTEN 5. 1 Niet-verplichte uitgaven 5. 2 Gesplitste kredieten 5. 3 Verwachte ontvangsten Geen 6. AARD VAN DE UITGAVEN/ONTVANGSTEN In de regel, voor de meeste projecten, subsidie voor medefinanciering met andere openbare of particuliere financieringsbronnen (betrokken institutionele partners: NGO's, plaatselijke overheden, particuliere initiatieven, bedrijfsleven) à 50% van de maximale kosten. Eventueel kan een hoger subsidiepercentage worden toegekend in verband met de deelname van jongeren die moeilijk aan de bestaande actieprogramma's kunnen deelnemen of vanwege het innoverende karakter van een bepaald project. Bij wijze van uitzondering subsidie van meer dan 50% voor voorlichtingsactiviteiten en studies door derden en voor activiteiten ter bevordering van de zin voor initiatief en de ondernemingsgeest. 7. FINANCIËLE GEVOLGEN 7. 1 Wijze van berekening van de totale kosten van de actie (verband tussen afzonderlijke kosten en totale kosten) 7. 1. 1. Wijze van berekening en aard activiteit De berekening van de totale kosten van de actie gebeurt aan de hand van een raming van de eenheidskosten van elk van de voorgestelde acties, afhankelijk van de specifieke kenmerken daarvan, en van hun verwachte frequentie of omvang. De totale kosten van de actie worden dus verkregen door uit te gaan van deze eenheidskosten voor de activiteiten die strikt kwantitatief kunnen worden behandeld (punt 1 hierna) of door extrapolatie van de gegevens van de lopende proefprojecten en van aanverwante activiteiten en de mobiliteitsprogramma's voor activiteiten die in termen van omvang zijn gedefinieerd (punt 2). communautaire uitwisselings- kader van het in 1. De kwantitatieve benadering kan worden gehanteerd voor de volgende activiteiten: - vrijwilligerswerk in de EU van lange en korte duur - vrijwilligerswerk in derde landen van lange en korte duur - vrijwilligerswerk in het kader van innoverende netwerken - ondersteuning van de zin voor initiatief en de ondernemingsgeest - activiteiten betreffende de voorbereiding en begeleiding van de projectmedewerkers (mentoren, coördinatoren, adviseurs) 2. De globale benadering is beter geschikt voor de volgende activiteiten: - partnerschappen - studies, informatie, evaluatie - structuren voor coördinatie en uitvoering van het programma (op centraal en decentraal niveau). 7. 1. 2. Eenheidskosten Vrijwilligerswerk van lange en korte duur in en buiten de EU Voor deze activiteiten geldt als basisprincipe medefinanciering door de Gemeenschap tot maximaal 50% van de totale kosten van het project. Wat de rubriek derde landen betreft, worden uit de kredieten van het programma voor Europees vrijwilligerswerk alleen de kosten betaald van jonge vrijwilligers die in Lid- Staten van de EU wonen. A> Lange duur De financiële steun van de Commissie zal worden gebruikt voor medefinanciering van de volgende kosten van een vrijwilligersactiviteit: - vergoeding voor de jonge vrijwilligers - verzekering: ziekte, ongevallen, invaliditeit, wettelijke aansprakelijkheid - huisvesting - voeding - voorbereiding (in het bijzonder wat betreft taal en cultuur) - reiskosten - beheers- en follow-up-kosten (begeleiding en ondersteuning ter plaatse) gedurende de stage en diverse kosten (specifieke programmakosten) De financiële bijdrage van de Commissie bedraagt maximaal 50% van de totale kosten van het project. De gemiddelde kosten worden op basis van de ervaringen met het proefproject als volgt geraamd: EU/lange duur vergoeding vrijwilliger verzekering huisvesting voeding voorbereiding reiskosten follow-up/administratie/diversen TOTAAL communautaire bijdrage ECU 2200 250 2500 2800 1400 500 750 10400 5200 Derde landen/lange duur vergoeding vrijwilliger verzekering huisvesting voeding voorbereiding reiskosten follow-up/administratie/diversen TOTAAL communautaire bijdrage ECU 1400 800 2000 2200 1400 1000 1300 10100 5050 De medefinanciering uit andere dan communautaire bron zal voornamelijk de kosten van huishouding en voeding (d. m. v. bijdragen in natura) moeten omvatten. Aldus kan middels de communautaire bijdrage worden gegarandeerd dat in een aantal voor het reis, verzekering, vergoeding project onmisbare elementen wordt voorzien: deelnemers, voorbereiding, follow-up. Korte duur Activiteiten van korte duur worden in principe groepsgewijze georganiseerd om de kosten te beperken en toch de mogelijkheid van een intercultureel leerproces te bieden. Uit de ervaringen met jongerenuitwisseling in het kader van Jeugd voor Europa is gebleken dat de kosten voor een jongere, exclusief verzekering en reiskosten, ongeveer 25 ecu/dag bedragen. Uitgaande van een gemiddelde duur van 60 dagen komen de verblijfs- en programmakosten per vrijwilliger dus op 1. 500 ecu. Daarmee worden de eenheidskosten voor kortdurende activiteiten: EU/korte duur ECU Derde landen/korte duur verblijfs- en programmakosten 1500 verblijfs- en programmakosten reiskosten verzekering TOTAAL communautaire bijdrage 500 100 2100 1050 reiskosten verzekering TOTAAL communautaire bijdrage ECU 1500 1000 200 2700 1350 Innoverende netwerken De voor deze rubriek benodigde bedragen zijn ontleend aan de ervaring met pilot- netwerken in het kader van het proefproject voor Europees vrijwilligerswerk. Gezien hun bijzondere karakter (innoverende, experimentele dimensie, geïntegreerde projecten wat betreft voorbereiding, follow-up, begeleiding en evaluatie) zijn de kosten per vrijwilliger aanzienlijk hoger. Op basis van de eerste netwerken die in het kader van het proefproject tot stand gebracht zijn, zal de communautaire bijdrage per vrijwilliger 8. 000 ecu moeten bedragen, bij een aantal van zo'n 40 vrijwilligers per netwerk. De eenheidskosten per netwerk komen dus op 320. 000 ecu. Ondersteuning van initiatief en ondernemingszin Gemiddelde steun voor een aanvullende of extra opleiding: 4. 000 ecu (een mogelijk uitgangspunt is het gemiddelde bedrag dat in 1996 is uitgekeerd ten behoeve van de opleiding van werkzoekenden in Frankrijk, namelijk 5,31 miljard FRF voor 236 000 stages, dus 22. 500 FRF per stage, zijnde 3. 468 ecu). Gemiddelde steun voor het starten van een nieuwe activiteit of het uitvoeren van een initiatief: aangezien deze initiatieven moeilijker te realiseren zullen zijn dan een opleidingsactie, is aangenomen dat zij ook meer zullen kosten. De eenheidskosten worden daarom op 6. 000 geraamd. Aanvullende maatregelen Begeleiding: dankzij de ervaringen van het proefproject en andere communautaire acties kunnen wij: - de kosten bepalen die verbonden zijn aan een gedecentraliseerde uitvoering (nationale structuren) en gecentraliseerde follow-up en coördinatie (operationele ondersteuningsstructuur) van het programma voor de activiteiten in het kader van de aanvullende maatregelen voor het Europees vrijwilligerswerk: - een raming maken van de gemiddelde eenheidskosten van maatregelen voor pedagogische ondersteuning van mentoren, coördinatoren, adviseurs, projectleiders: 30. 000 ecu per seminar van 30 personen. Partnerschappen: om het bedrag hiervoor te berekenen is gekeken naar soortgelijke acties ten behoeve van de totstandbrenging van netwerken en samenwerking tussen structuren, die op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdzaken zijn gerealiseerd. ¥j Informatie-studies-evaluatie: dit bedrag is geëxtrapoleerd op basis van de ervaring met programma's die op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdzaken zijn opgezet en het proefproject voor Europees vrijwilligerswerk. 7. 1. 3. Toelichting op de berekening (rubrieken I en 2) De berekening is dus als volgt (voor de aannamen betreffende de aantallen vrijwilligers in de verschillende rubrieken zie punt 9. 1. 1. ): EU lange duur: Aantal vrij will X Eenheidskosten Totaal (ECU) Afgerond (MECU) voor 1998: voor 1999: 2870 3575 X X 5200 5200 EU korte duur: Aantal vrijwill. X Eenheidskosten voor 1998: 1080 voor 1999: 2205 X X 1050 1050 = = 14 024 000 1R 5<>0 000 1. 134 000 2 315 250 14,9 18. 6 1,1 2,3 Derde landen lange duur: Aantal vrijwill. X Eenheidskosten Totaal (ECU) Afgerond (MECU) voor 1998: voor 1999: pm 360 X X 5050 Derde landen korte duur: Aantal vrijwill. X Eenheidskosten voor 1998: voor 1999: pm 220 X X 1350 = = 1 818000 1,8 297 000 0,3 Ç 7. 2 Uitsplitsing per kostenonderdeel UITSPLITSING 1998 1999 2000 2001 2002 TOTAAL MECU Rubriek 1 INTRACOMMUNAUTAIR A1 Activiteiten van lange duur 14,9 18,6 - - A2 Acti\ iteiten van korte duur Subtotaal rubriek 1 Rubriek 2 DERDE LANDEN 1,1 2,3 16,0 20,9 - B1 Activiteiten van lange duur pm 1,8 D2 Activiteiten van korte duur pm 0,3 - - - - - Subtotaal rubriek 2 pm 2,1 Rubriek3 INNOVERENDE NETWERKEN C Steun aan innoverende netwerken 1,6 2,2 Rubriek 4 INITATIEF/ONDERNEMINGSZIN D Steun aan initiatieven en opleiding 1,7 2,4 Rubriek 5 FLANKERENDE MAATREGELEN E Voorbereiding en begeleiding (opleiding, coördinatie) 3,6 4,6 - F Partnerschappen G Voorlichting/Studies/Evaluatie Subtotaal rubriek S TOTAAL 0,7 1,0 1,4 1,8 5,7 7,4 25,0 ,35,0 X - - - - -. SI 7. 3 Uitgaven voor studies, deskundigen enz. ten laste van deel B van de begroting 1998 1999 2000 2001 2002 Totaal miljoen ecu Studies Vergaderingen deskundigen Conferenties en symposia Voorlichting en publikaties TOTAAL 0,4 0,3 0,2 0,5 1,4 0,6 0,3 0,2 0,7 1,8 7. 4 Tijdschema van de vastleggings- en betalingskredieten 1998 1999 2000 2001 2002+. Totaal Vastleggingskredieten 25,0 35,0 - - - - Betalingskredieten 1998 17,5 1999 7,5 24,5 10,5 2000 2001 2002 +. TOTAAL 25,0 35,0 8. FRAUDEBESTRIJDINGSMAATREGELEN 17,5 32,0 10,5 60,0 Alle tussen de Commissie en de begunstigden gesloten contracten, overeenkomsten en juridische verbintenissen bieden de mogelijkheid van controle ter plaatse in eerste en tweede instantie (d. w. z. bij de rechtstreekse begunstigde van de communautaire steun of bij de begunstigde in tweede instantie voor een decentraal beheerde activiteit) door de Commissie en de Rekenkamer. De begunstigden moeten onder meer een verslag en een financieel verslag overleggen, die op inhoud en subsidiabiliteit zullen worden getoetst aan het doel van de communautaire financiering, rekening houdende met de contractuele verplichtingen en de beginselen van zuinigheid en goed financieel beheer. In de overeenkomsten van de Commissie met de organisaties die de gedecentraliseerde acties beheren zullen minimumbepalingen worden vermeld die deze organisaties in de overeenkomsten met eindbegunstigden moeten opnemen teneinde de belangen van zowel de begunstigden als de Gemeenschap zo goed mogelijk te beschermen. 9. ELEMENTEN VAN DE KOSTEN-EFFECTIVITEITSANALYSE 9. 1. Specifieke doelstellingen en doelgroep Uitgangspunt Vrijwilligerswerk bestaat in sommige Lid-Staten al op min of meer grote schaal. Deze activiteiten zijn echter nog beperkt qua omvang, inhoud, transnationaliteit, concrete resultaten in termen van maatschappelijke integratie, en hun interdependentie met andere institutionele actoren van de civiele samenleving. Bovendien is er op dit gebied geen samenhang op communautair niveau, terwijl het toevoegen van een Europese dimensie aan dit soort activiteiten het belang en het effect ervan sterk zou doen toenemen en tegelijkertijd bij de jongeren meer begrip en engagement zou wekken voor de opbouw van de Europese samenleving die zij straks zelf in stand moeten houden en verder ontwikkelen. Behalve dat een gemeenschappelijke opzet voor vrijwilligerswerk ontbreekt, is geconstateerd dat op nationaal niveau genomen maatregelen ten behoeve van prioritaire doelgroepen -met name jongeren - in veel landen onvoldoende vruchten afwerpen. Door de veelheid aan regelingen worden de marginale kosten steeds groter, terwijl de effectiviteit daalt. Regelingen voor integratie door middel van arbeid hebben soms een aantal neveneffecten: profiteurs (mensen die gebruik maken van de maatregel maar als die maatregel niet bestond hetzelfde gedaan zouden hebben), substitutie (het gebruik van de steun of subsidie gaat ten koste van mensen die geen subsidie krijgen, geen nettoschepping van werkgelegenheid of activiteit) en verplaatsing (steun aan een probleemgroep verplaatst het probleem naar een andere groep). Deze drie effecten veroorzaken samen een verwatering: het aantal daadwerkelijk gecreëerde banen is kleiner dan het aantal gesubsidieerde banen. Gezien het specifieke karakter (nadruk op het scheppen van nieuwe activiteiten en diensten) en de individuele follow-up van het Europees vrijwilligerswerk en het feit dat dit nauw met het plaatselijk niveau verbonden is, zouden deze effecten hier een minder grote rol moeten spelen, waardoor de aantrekkelijkheid en de kans op succes alleen maar groter worden. Globale impact Het programma voor Europees vrijwilligerswerk beoogt de maatschappelijke integratie van de jongeren in het beroepsleven aan te pakken via een nieuwe 10 o benadering door verder te kijken dan alleen naar hun employability en maatregelen te realiseren die rechtstreeks aan de jongeren ten goede komen in plaats van aan de andere (hoofdzakelijk economische) actoren of intermediairs die anders gewoonlijk bij hun integratie bemiddelen. Deze aanpak zal ertoe bijdragen dat er bruggen worden geslagen tussen het werkgelegenheidsbeleid en het beleid ten behoeve van de sociale verbondenheid en de openbare ruimte, met name naar de jongeren toe, om zo beter rekening te houden met de veranderingen in de organisatie van het actieve leven (afwisseling van betaald werk, maatschappelijke activiteiten, vrije tijd. ). Het Europees vrijwilligerswerk onderscheidt zich in tal van aspecten van de bestaande regelingen op nationaal niveau (gesubsidieerd werk, steun voor opleiding, het traditionele vrijwilligerswerk): - de Europese dimensie (of internationale dimensie voor activiteiten in derde landen); meerwaarde qua talenkennis en interculturele vorming; - een concrete bijdrage aan de actieve ontwikkeling van het begrip Europees burgerschap en de invulling daarvan bij en door de jongeren; - plaatselijke verwevenheid van de taken van de vrijwilligers en aansluiting daarvan op tot op heden niet vervulde behoeften van een lokale gemeenschap (schepping van activiteiten); flexibiliteit en aanpasbaarheid van de regeling, goede individuele follow-up van de jonge vrijwilligers; - de mogelijkheid om de opgedane ervaring ten nutte te maken in het thuisland of voort te zetten in het gastland en na afloop van de stage een nieuwe activiteit te beginnen dankzij de steun voor het ontwikkelen van de zin voor initiatief en voor opleiding; - de maatregel is niet uitsluitend en direct gericht op de employability van jongeren of hun kwalificaties, maar op een algehele stimulering van hun sociale vaardigheden: ontwikkelen van een dynamische en positieve attitude door aan het begrip sociale verbondenheid een nieuwe betekenis te geven via solidariteit en het dragen van verantwoordelijkheden in een nieuwe omgeving ("buitenland") en zo ingeroeste gewoonten te doorbreken. Door deze ervaring zullen de jongeren weer het gevoel krijgen dat zij tot een gemeenschap behoren en zal hun burgerschapszin toenemen; het effect hiervan is moeilijk in economische termen te meten maar van essentieel belang voor de sociale samenhang; - de jongeren worden op een geheel nieuwe wijze voorbereid op een actief leven, die afwijkt van het traditionele en onwrikbare traject school-werk-pensioen; -impact op lokaal niveau: afgeleide activiteiten, versterking van de sociale verbondenheid, uitbanning van stereotypen die voortkomen uit miskenning van de ander. 11 S Kritische massa Wil het programma voor Europees vrijwilligerswerk werkelijk effect hebben, dan moet het totaal aan activiteiten een voldoende niveau, een kritische massa, bereiken; gebeurt dit niet, dan zal het aantal betrokkenen te gering blijven ten opzichte van de aan te spreken problematiek (wanverhouding tussen het aantal potentiële begunstigden en institutionele partners en de werkelijke omvang van de activiteiten) en zullen de Europese dimensie en het bijzondere karakter van het programma verdrinken in de overvloed van maatregelen voor jongeren. Er kan op Europees niveau pas een multiplicatoreffect ontstaan als een minimumaantal partners (j°ngeren> plaatselijke gemeenschappen, verenigingen, bedrijven. ) deelneemt. Wanneer velen ertoe gebracht kunnen worden actie te ondernemen, te innoveren, hun gewoonten te doorbreken en nieuwe partnerschappen te vormen, zal het programma aanzienlijke, duurzame gevolgen kunnen bewerkstelligen, en het Europees radicale gedragsveranderingen brengen vrijwilligerswerk een eigen dynamiek en autonomie verlenen. Gezien de ambities van het programma (wat betreft voorbereiding, follow-up, aanpassing aan de behoeften van de jongeren, alsmede de einddoelstellingen) is het noodzakelijk dat er in het begin een grote investering gedaan wordt, met name ten aanzien van de te bereiken kritische massa, wil men bereiken dat de te creëren infrastructuren rendabel zijn, er op plaatselijk niveau belangstelling gewekt wordt en er vervolgens afgeleide activiteiten ontstaan. De externe evaluatie vooraf die ter voorbereiding van dit voorstel heeft plaatsgevonden, bevestigt dat er een enorm potentieel aan activiteiten op het gebied van vrijwilligerswerk ligt, en ook de eerste resultaten van het proefproject bevestigen dit (de operationele ondersteuningsstructuur die het decentrale deel van het proefproject coördineert, heeft in drie maanden meer dan 700 projecten geteld en bij een groot aantal daarvan zijn meerdere vrijwilligers betrokken). Gezien de budgettaire beperkingen in het kader van de huidige financiële vooruitzichten (1995-1999) kan deze kritische massa voorshands niet bereikt worden. Deze moet echter geleidelijk worden opgebouwd naarmate het programma vordert. Voor de eerste twee jaar liggen de streefdoelen voor het aantal jonge vrijwilligers binnen de volgende marges: T O T A AL A A N T AL J O N GE V R I J W I L L I G E RS Jaar 1998 1999 2000 2001 2002 Aantal jongeren 4000 à 4400 6500 à 7000 - - - Dankzij de ervaring met het proefproject van de Commissie in 1996 en 1997 en de daarbij ontwikkelde goede praktijken kan de schaal van het programma in 1998 worden vergroot. Een redelijke doelstelling, gelet op het vertrekpunt (experimenteel stadium) is om voor het eerste jaar van het programma, 1998, het aantal vrijwilligers ten opzichte van het proefproject ongeveer te verdubbelen en dat het jaar daarna nog eens met 50% te verhogen. 12 ^5 Pas in het derdejaar zal het programma tot de gewenste kritische massa in termen van gegenereerde activiteiten en deelnemende jongeren worden opgevoerd. Dit zal snel en doeltreffend kunnen gebeuren, immers twee jaar proefproject en twee jaar programma zullen voldoende zijn om netwerken te vormen, potentiële partners warm te maken, de kinderziekten uit de infrastructuren te krijgen en projecten voor te bereiden met het oog op deze geplande schaalvergroting. Waarschijnlijk zal naar aanleiding van de evaluatie van het programma voor Europees vrijwilligerswerk in het tweede jaar een accentverschuiving naar bepaalde activiteiten moeten plaatsvinden: studies betreffende de jeugd, voorlichting van de jongeren en de andere betrokken partijen, opleidingen, vorming van netwerken, aard van de activiteiten enz. Er moet dus rekening mee worden gehouden dat bepaalde activiteiten of doelstellingen herzien of bijgesteld moeten worden en er nieuwe financiële middelen voor het vervolg van het programma (vanaf het jaar 2000) moeten worden vastgesteld. Aanvullende opmerking Al zullen in het kader van dit programma allerlei activiteiten worden ontplooid, de toetssteen wordt daarbij gevormd door activiteiten waarbij jongeren rechtstreeks betrokken zijn. Daarom is het interessant om ter oriëntatie de totale kosten van een vrijwilliger voor de Gemeenschapsbegroting te vergelijken met die van een niet- werkende jongere voor de nationale begrotingen. De totale gemiddelde kosten voor de Gemeenschapsbegroting van een vrijwilliger voor een lange stage bedragen 5. 200 ecu. Ter vergelijking zijn hieronder enkele gegevens opgenomen betreffende: de overheidsuitgaven per student in de Lid-Staten Overheidsuitgaven per student (1992) LAND België Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland Italië (hoger onderwijs) Gemiddelde kosten (ECU) LAND Gemiddelde kosten (ECU) 5. 277 5. 169 5. 046 2. 904 4. 638 5. 600 4. 507 Luxemburg Nederland Oostenrijk Portugal Finland Zweden Verenigd Koninkrijk 6. 718 4. 483 6. 664 5. 485 7. 989 W'^IWITW^WBISWWM' 4W De overheidsbijdragen in het levensonderhoud van de studenten zijn niet in deze cijfers opgenomen. 13 - het gegarandeerde minimum-jaarinkomen (voor alle leeftijden, maar van toepassing op jongeren die aan de toekenningsvoorwaarden voldoen) Gegarandeerd minimum-jaarinkomen (1992) LAND Gegarandeerd LAND Gegarandeerd inkomen (ECU) inkomen(ECU) België Denemarken Duitsland Griekenland Spanje Frankrijk Ierland 5. 400 4. 464 3. 096 3. 792 3. 624 Luxemburg Nederland Oostenrijk Portugal Finland Zweden Verenigd Koninkrijk 7. 778 6. 396 2. 988 Italië 3. 000 öngewcgen \f 4<5Ö5 9. 1. 1. Rubrieken 1 & 2: activiteiten van lange en korte duur Uit de evaluatie vooraf is naar voren gekomen dat het programma met het oog op de samenhang moet uitgaan van de individuele behoeften van de jongeren en dus soepel opgezet moet worden. Daarbij wordt in die evaluatie aangetekend dat het programma voor Europees vrijwilligerswerk niet alleen activiteiten van lange, maar ook van korte duur moet omvatten om de jongeren in staat te stellen verschillende mogelijkheden te combineren. Met een rubriek activiteiten van korte duur zullen ook jongeren aan het programma kunnen deelnemen die problemen ondervinden om van de bestaande programma's gebruik te maken (in verband met hun economische of maatschappelijke omstandigheden, onderwijs- of opleidingsniveau, een handicap. ) en voor wie een stage van lange duur niet geschikt zou zijn. De evaluatie vooraf benadrukt namelijk dat belangstelling om in het buitenland te wonen en werken vaak hand in hand gaat met een succesvolle opleiding en een hoog inkomensniveau en dat jongeren uit probleemgroepen (etnische minderheden, laag inkomen) niet zou snel aan een vrijwilligersstage van lange duur zullen deelnemen. Doelgroep: de doelgroep van het Europees vrijwilligerswerk is in eerste instantie jongeren van 18-25 jaar. Hoewel het programma zich in principe op deze hele groep richt, is de eigenlijke doelgroep beperkter: jongeren die een alternatieve ervaring wensen op te doen alvorens zich in het beroepsleven te storten, jongeren die van de traditionele onderwijs- en opleidingstrajecten afgeraakt zijn, werkzoekende jongeren, jongeren 14 Tf zonder kwalificaties, jongeren met problemen (om geografische, sociale, culturele, lichamelijke, economische redenen enz. ). Uit verscheidene in de evaluatie vooraf geciteerde studies blijkt dat al naar het land 12 tot 42% van de jongeren ooit vrijwilligerswerk verricht (in de ruime zin des woords en ongeacht de duur ervan). De doelgroep zou ten minste even groot kunnen zijn als de groep jongeren die nu al aan vrijwilligerswerk deelneemt. Specifieke doelstellingen: bevorderen en ontwikkelen van het verrichten van vrijwilligerswerk door jongeren tussen 18 en 25 jaar die in een van de Lid-Staten wonen, in alle landen van de Europese Unie en in derde landen waarmee de Europese Gemeenschap associatie- of samenwerkingsovereenkomsten gesloten heeft. Met dit vrijwilligerswerk wordt beoogd de jongeren nieuwe manieren voor hun persoonlijke ontwikkeling en integratie in het beroepsleven te bieden doordat zij kunnen deelnemen aan activiteiten die rechtstreeks van nut zijn voor de gemeenschap waarin zij worden opgenomen en iedere jongere, bevrijd van de dwang en starheid en het formalisme van de gebruikelijke onderwijs- en opleidingstrajecten een volwaardige deelnemer aan die gemeenschap te maken. Dankzij de rubriek derde landen kunnen Europese jongeren activiteiten ontplooien in landen buiten de Gemeenschap teneinde hun solidariteit, tolerantie en belangstelling voor anderen te bevorderen. Hypothetische verdeling van jonge vrijwilligers over de rubrieken 1, 2 en 3 van het programma, gebruikt voor de berekeningen: 2000 2001 2002 5 jaar f, £*•&* * ^ f e & É* Jaar Korte duur EU Derde land Lange djuur^, „. \j. [, EU Derde land 1998 1080 1080 pm 2870 2870 pm Totaal rubriek 1 & 2 Innoverende netwerken 3950 2ÖQ >V- Totaal aantal jongeren 4150 1999 2425 2205 220 3935 3575 360 6360 'T M 6640 De verhouding tussen projecten van lange en korte duur zal zich op 40/60 stabiliseren. De verhouding tussen projecten in de EU en in derde landen is circa 90/10 in verband met de hogere kosten en de complexiteit van projecten in derde landen. 15 Begroting: Rubrieken 1 en 2 UITSPLITSING 1998 1999 2000 2001 2002 TOTAAL RÜB^J^JWTIUCOMM^AlJTAl^i^^ ''''*, ,y. Al ACTIVITEITEN VAN LANGE DUUR 14,90 18,60 A2 ACTIVITEITEN VAN KORTE DUUR SUBTOTAAL RUBRIEK 1 "v. "> • '• \, •" v. t. *::" RUBRIEK2DERDE LANDEN - '• "V BI ACTIVITEITEN VAN LANGE DUUR B2 ACTIVITEITEN VAN KORTE DUUR SUBTOTAAL RUBRIEK 2 TOTAAL 1,10 16,0 * ^-t. " pm pm pm 16,0 2,30 20,9 1,80 0,30 2,1 23,0 - - - - - - - Bij deze uitgaven is geen rekening gehouden met de verschillende ondersteunende maatregelen die nodig zijn voor de uitvoering van het programma; deze vallen onder rubriek 5. Om de kosten te beperken kan overwogen worden actoren uit de particuliere sfeer nauwer bij het programma te betrekken. Bijvoorbeeld: bedrijven die belang stellen in de Europese dimensie van het leerproces dat het Europees vrijwilligerswerk biedt, zullen jongeren die bij hen werken of een stage lopen kunnen laten deelnemen aan de activiteiten van lange duur van het programma. Zij moeten dan een bijdrage aan de kosten leveren die even groot is als de theoretische bijdrage van de Gemeenschap. Het zou een goed idee zijn als zij die bijdragen dan mochten aftrekken van de door hen (opleidingsheffing, belastingen betaalde leerlingbelasting enz. ). opleidingen heffingen voor en In dat geval zouden de kosten voor deze categorie jongeren niet ten laste komen van de voor het programma beschikbaar gestelde kredieten, wat zowel geldt voor de rechtstreekse kosten als voor de kosten in verband met de flankerende maatregelen. Aldus zou het aantal vrijwilligers bijvoorbeeld als volgt kunnen toenemen: Sabbatsjaar 1998 1999 2000 2001 2002 5 jaar Aantal vrijwilligers waarvan EU (80%) waarvan derde landen (20%) 100 80 20 - - 250 200 50 - - - - - - Het is daarbij overigens essentieel dat de bedrijven niet alleen financieel aan het Europees vrijwilligerswerk bijdragen. Het zou uiterst nuttig zijn als zij met name een rol spelen bij de begeleiding en vooral de follow-up van de jonge vrijwilligers door hen adviezen, bijdragen in natura en mentorschap te bieden. Alle partijen hebben er baat bij als de bedrijven dit doen: zelf kunnen zij het begrip "burgerschapsbedrijf' 16 0 concreet invullen, de gastgemeenschap profiteert van de integrerende rol van het bedrijf en voor de jongere zal dit engagement een stimulans voor en benutting van zijn mogelijkheden betekenen. 9. 1. 2. Innoverende netwerken Uit het proefproject is naar voren gekomen - en dit is door de evaluatie vooraf bevestigd - dat de bij het vrijwilligerswerk betrokken organisaties en instellingen innovatief te werk moeten gaan, met name door speciaal in te spelen op de verwachtingen die onder de jongeren en in de maatschappij leven (milieuzorg, bestrijding van het racisme, drugsbestrijding enz. ). Specifieke doelstellingen: het intensiveren van de samenwerking tussen de Lid-Staten, de interregionale en interlokale samenwerking daartussen (tot stand brengen van transnationale betrekkingen uitgaande van het lokale niveau) en van de samenwerking tussen de Commissie en de Lid-Staten door het uitwisselen van ervaringen, het ontplooien van gezamenlijke initiatieven, het vormen en versterken van netwerken en contacten op intracommunautair niveau ten behoeve van jongeren, het uitvoeren van gecoördineerde maatregelen voor jongeren die hun rechtstreeks ten goede komen. Het stimuleren van de totstandkoming van nieuwe interinstitutionele partnerschappen tussen verenigingen, lokale gemeenschappen, ondernemingen op plaatselijk en Europees niveau. Doelgroep: NGO's, plaatselijke gemeenschappen, instellingen die deel uitmaken van netwerken of dat willen gaan doen om geïntegreerde transnationale projecten voor vrijwilligerswerk met een belangrijke thematische en/of innoverende dimensie uit te voeren. Begroting: Innoverende netwerken 1998 1999 2000 2001 2002 5 jaar Aantal netwerken Aantal vrijwilligers (+/- 40 per netwerk) Kosten (in miljoen ecu) 5 7 200 1,6 280 2,2 - - - - - - _ - - - - - 9. 1. 3. Ondersteuning van de zin voor initiatief en de ondernemingsgeest De activiteiten in het kader van het programma voor Europees vrijwilligerswerk worden van meet af aan met een langetermijnperspectief opgezet: het moet een vruchtbare ervaring zijn, een springplank of overstapmogelijkheid voor het creëren van toekomstige activiteiten. Wanneer uit een vrijwilligersstage constructieve, dynamische projecten kunnen voortkomen is het van het grootste belang dat dit initiatief niet vastloopt, ook niet door financiële belemmeringen (eerste investering, bijeenbrengen van een startkapitaal. ), anders zou de filosofie van het programma, integratie op termijn van de jongere in duurzame maatschappelijke activiteiten, niet stroken met de mogelijkheden die het ter beschikking stelt. 17 é Gesterkt door de vaardigheden, de opleiding en het zelfvertrouwen die de jonge vrijwilliger tijdens zijn stage heeft verworven kan hij dankzij de rubriek "Ondersteuning van de zin voor initiatief en de ondernemingsgeest" zijn ervaring op concrete, aangepaste wijze in de praktijk brengen. Doelgroep: jongeren die hebben deelgenomen aan activiteiten in het kader van het proefproject of het programma voor Europees vrijwilligerswerk. Het kwantitatieve uitgangspunt is dat ongeveer 10% van de activiteiten van lange duur en 2,5% van de activiteiten van korte duur middels deze rubriek voor voortzetting in aanmerking kan komen. Specifieke doelstellingen: steunen van projecten en initiatieven van de jongeren tijdens of na hun vrij will igersstage die gebaseerd zijn op de verworvenheden daarvan, bevorderen dat zij kunnen deelnemen aan aanvullende opleidingen waaraan tijdens hun stage behoefte is gebleken; de jongeren in staat stellen om profijt te trekken van hun ervaring ten aanzien van hun inpassing in de maatschappij, het beroepsleven en het arbeidsproces en daartoe het doorlopen leerproces bevestigen door het verlenen van een certificaat met Europees keurmerk dat de jongeren na afloop van hun stage wordt uitgereikt. De plaatselijke gemeenschappen in staat stellen nieuwe vormen van sociale dynamiek te creëren of te versterken, het ontstaan en de ontwikkeling van nieuwe mogelijkheden voor werk of maatschappelijke activiteiten te stimuleren en te experimenteren met nieuwe manieren van inpassing van jongeren. Er zal op twee fronten steun worden verleend, afhankelijk van de getrokken lering en de door de jongere na afloop van zijn vrijwilligerswerk geconstateerde behoeften: - Steun voor het ontwikkelen en ontplooien van initiatieven: deze steun is niet bedoeld voor het oprichten van ondernemingen maar eerder een stimulans voor de zin voor initiatief om de verschillende startproblemen te overwinnen waardoor jongeren maar al te vaak ontmoedigd worden. - Steun voor een nieuwe of aanvullende opleiding: deze steun is bedoeld om tegemoet te komen aan tijdens het vrijwilligerswerk geconstateerde en na afloop daarvan kenbaar gemaakte behoeften om nieuwe of aanvullende opleidingen te volgen. Er zullen toekenningscriteria worden vastgesteld om de projecten te selecteren aan de hand van hun kans van slagen (d. w. z. dat zij levensvatbaar en duurzaam blijven) en van hun afhankelijkheid van de communautaire bijdrage (d. w. z. de kans dat zij zonder die bijdrage niet gerealiseerd zouden kunnen worden). Begroting (N. B. eenheidsprijzen: steun voor opleiding = 4. 000 ecu; steun voor initiatief = 6. 000 ecu): JAAR 19 98 19 99 20 00 20 01 20 02 5 ja ar Soort steun Aantal MECU Aantal MECU Aantal MECU Aantal MECU Aantal MECU Aantal MECU Initiatief 165 Opleiding 165 1,0 0,7 235 235 1,4 0,9 TOTAAL 330 1,7 470 2,4 - - - - - - - - - - - - - - - - 18 & 9. 1. 4. Aanvullende maatregelen In het proefproject is gebleken, en in de evaluatie vooraf bevestigd, dat er bij het programma een aantal flankerende maatregelen moeten komen. Met name is het nodig op centraal en decentraal niveau assistentie te bieden voor het aantrekken en de voorbereiding en advisering van de vrijwilligers (nationale structuren) en een "clearing house"~mechanisme voor de subsidies voor de projecten en organisaties (gecentraliseerde structuur in overleg met de nationale structuren). Ook wordt aanbevolen om in het programma een actie op te nemen om de samenwerking op lokaal, tussen activiteitensectoren te bevorderen (partnerschappen). en nationaal niveau instellingen/organisaties regionaal tussen en Het proefproject bevestigt trouwens dat er zowel decentrale structuren (nationale structuren in elke Lid-Staat) als een centrale structuur (operationele ondersteuning) om zo te zorgen voor een gemeenschappelijke aanpak en gecoördineerde uitvoering van de verschillende rubrieken van het programma (met name met behulp van elektronische communicatienetwerken en het opzetten van gemeenschappelijke gegevensbanken) van Europees naar lokaal niveau. Specifieke doelstellingen: de nationale structuren die met deze taak belast worden, moeten door een communautaire bijdrage in hun huishoudelijke kosten worden gesteund. In het proefproject konden de Lid-Staten de structuren voorstellen die tot taak kregen het gedecentraliseerde deel van dit project uit te voeren. In de meeste Lid-Staten zijn deze structuren de nationale bureaus die in het kader van Jeugd voor Europa zijn opgericht, wat alleen maar gunstig is voor de doeltreffendheid en de kosten (dit was in het proefproject zo). In verband echter met het aantal te verwachten activiteiten en de noodzaak van een veel intensievere persoonlijke follow-up dan bij de uitwisseling van jongeren het geval was, zullen de (menselijke en materiële) middelen van deze bureaus in samenwerking met de Lid-Staten aanzienlijk vergroot moeten worden. Ook is op centraal niveau een structuur voor operationele ondersteuning en coördinatie van de nationale structuren nodig om het netwerk van die structuren te leiden, erop toe te zien dat hun activiteiten werkelijk samenhangen en mee te werken aan de invoering van mechanismen voor ondersteuning en advisering die zowel routinematig als in noodsituaties kunnen optreden, zoals in de evaluatie vooraf is aanbevolen. Deze operationele ondersteuning, waardoor geen technische en administratieve bijstand van de Commissie nodig zal zijn, staat allereerst ten dienste van de nationale structuren en zal daar nauw mee samenwerken met het oog op de verzameling, analyse, synthese en verspreiding van allerlei gegevens en inlichtingen te zorgen voor een over de activiteiten van het programma, met name computersysteem met behulp waarvan de nationale structuren zich vrijwel doorlopend op de hoogte kunnen houden van de activiteiten (met name vraag naar en aanbod van projecten voor uitzending/opname en vrijwilligers). De partnerschappen zijn bedoeld voor het stimuleren van samenwerking op lokaal/regionaal/nationaal niveau in tussen overheid en particuliere transnationaal perspectief ten behoeve van het Europees vrijwilligerswerk. sector 19 Doelgroep: de doelgroep bestaat uit de verschillende partijen die betrokken zijn bij de uitvoering, follow-up, coördinatie en begeleiding van de projecten: de door de Lid- Staten aangewezen nationale structuren om bij de communautaire actie te assisteren (stimuleren van projecten, voorlichten van doelgroepen, coördinatie van voorbereiding en begeleiding, ondersteuning en follow-up van de projecten, deelname aan het netwerk, betrekkingen met lokale gemeenschappen. ), institutionele partners, niveaus zowel bij de overheid (lokaal/regionaal/nationaal) bij het Europees vrijwilligerswerk een rol kunnen spelen. als particulier, die op verschillende De maatregelen betreffende voorbereiding en begeleiding van het onderdeel begeleiding zijn bedoeld voor alle partijen die betrokken zijn bij de uitvoering, het verloop en de follow-up van de projecten: mentoren voor de vrijwilligers, projectcoördinatoren en -beheerders, adviseurs, opleiders. Het onderdeel voorlichting en studies zal zich richten op de hele doelpopulatic van het programma (als doelgroep voor de voorlichting en als onderzoekterrein voor de studies): Europese jongeren tussen 18 en 25 jaar en anderen die bij het jeugdbeleid betrokken zijn. Begroting (miljoen ecu) 1998 1999 2000 2001 2002 5 jaar Rubriek 5 FLANKERENDE MAATREC 3ELEN D Begeleiding E Partnerschappen F Voorl. /studies/follow-up/evaluatie Subtotaal rubriek 5 3,6 0,7 1,4 5,7 4,6 1,0 1,8 7,4 - - - - - - - - Deze kostenraming is gebaseerd op de ervaring met het proefproject in 1996 en de communautaire acties op het gebied van onderwijs, opleiding en jeugdzaken, alsmede - wat de voorbereiding en begeleiding betreft - op het aantal betrokken personen en de eenheidskosten (zie nadere gegevens hierna). Communautaire bijdrage aan de financiering van de nationale coördinatiestructuren en de centrale structuur (als uitgangspunt zijn genomen het bedrag ter financiering van de nationale structuren voor het proefproject voor vrijwilligerswerk, namelijk 1,6 miljoen ecu in 1996, en dat voor de operationele ondersteuning van het proefproject, 0,6 miljoen ecu in 1996) Structuren voor coördinatie, voorlichting en operationele ondersteuning van de uitvoering van het programma Nationaal niveau (medefin. Lid-Staten) Centraal niveau TOTAAL iyy»i 19991 2UÜÜI zoon 2002110TAAL 0,8 2,8 20 & Opleiding: kosten en berekening Kosten Opleiding van pedagogische begeleiders van coördinatoren Berekening 1998 1999J 200o| 200l| 2002 5 jaar 1,20 0,60 0,60 1,80 0,90 0,90 - 1998 1999 2000 2001 2002 5 jaar Aantal seminars pedag. begeleiders Aantal seminars coördinatoren 20 20 30 30 - - Coût séminaire (Ecu) 30000 30000 - 9. 2. Rechtvaardiging van de actie 9. 2. 1 Gezien de huidige situatie van economische en maatschappelijke onzekerheid waarin tal van jongeren in Europa verkeren (onzekere vooruitzichten op werk, risico's van sociale uitsluiting, nieuwe behoeften op onderwijs- en opleidingsgebied) verdient de overgang naar het volwassen leven bijzondere aandacht. Het programma voor Europees vrijwilligerswerk speelt in op deze situatie zoals die in de meeste Lid-Staten bestaat. Het beoogt het begrip vrijwilligerswerk uit te diepen en toe te passen in een transnationaal kader (zowel binnen Europa als met derde landen) teneinde jongeren nieuwe mogelijkheden te bieden om hun plaats in het actieve leven te vinden en te ontdekken wat Europees burgerschap kan inhouden. 9. 2. 2. De Commissie heeft al enige jaren geconstateerd dat de Lid-Staten, het Europees Parlement en niet-gouvernementele organisaties steeds sterker aandringen op concrete maatregelen om de activiteiten die in Europa op het gebied van het vrijwilligerswerk voor jongeren bestaan in het kader van de Europese samenwerking op het gebied van jeugdzaken te verbeteren en verruimen. De evaluatie vooraf die overeenkomstig de financiële richtsnoeren van SEM 2000 is verricht, heeft bevestigd dat de voorwaarden voor het instellen van een meerjarenprogramma voor vrijwilligerswerk aanwezig zijn: ondersteuning van de Lid-Staten, ondersteuning van de organisaties die zouden kunnen deelnemen, werkelijke belangstelling onder de jongeren. "Groei, 9. 2. 3. De oriëntaties van het Witboek van de Commissie concurrentievermogen, werkgelegenheid" en de conclusies van de Europese Raad van Essen (december 1994), Cannes Guni 1995) en Florence (juni 1996) leggen de nadruk op de noodzaak om regionale en lokale initiatieven aan te moedigen waarmee banen gecreëerd kunnen worden die aansluiten op de nieuwe behoeften en om krachtiger maatregelen te nemen ter bestrijding van de uitsluiting van jongeren uit de 21 i> maatschappij en het beroepsleven, met name door het opzetten van vrijwilligerswerk. De Commissie is van oordeel dat het hier voorgestelde initiatief ertoe kan bijdragen dat die nieuwe behoeften beter herkend en ook vervuld worden. 9. 2. 4. De samenwerking op het gebied van jeugdzaken moet in een globaal perspectief worden geplaatst door middel van een alomvattend sociaal project. Het programma voor Europees vrijwilligerswerk zal de mogelijkheid bieden om meer bruggen te slaan tussen activiteiten ten behoeve van jongeren, de burgerschapsproblematiek en de maatschappelijke integratie van de jongeren. 9. 2. 5. Het meerjarenprogramma voor Europees vrijwilligerswerk zal aldus een wezenlijk hulpmiddel zijn voor integratie en stimulering van de sociale verbondenheid van tal van jongeren voor wie de toekomst er steeds zwarter uit komt te zien door de aanhoudende economische problemen, het individualisme, de voortdurend verergerende ongelijkheden, enz. toenemende 9. 2. 6. Het Europees vrijwilligerswerk zal tegelijkertijd een middel zijn om vaardigheden en bekwaamheden te verwerven die door een Europees keurmerk gevalideerd zijn. en om in de dagelijkse praktijk en meestal in een multiculturele samenleving burgerschapszin te ontwikkelen. 9. 2. 7. In dit perspectief streeft het programma voor Europees vrijwilligerswerk naar concrete, aan de jongeren aangepaste manieren om, overeenkomstig de in de evaluatie vooraf onderstreepte noodzaak, op geïndividualiseerde wijze tegemoet te komen aan de specifieke behoeften van de verschillende categorieën jongeren tot wie het programma zich richt. 9. 2. 8. Met de in het kader van dit programma ontplooide activiteiten wordt dus getracht innoverende antwoorden te vinden op de nieuwe vraag inzake onderwijs en opleiding, de problemen rond de maatschappelijke integratie van de jongeren, de specifieke moeilijkheden van het volwassen worden en de verantwoordelijkheden van een werkend bestaan. Door de verankering van het programma op lokaal niveau - maar wel in een transnationale dynamiek - is een betere aanpassing aan de wisselende omstandigheden van een steeds veranderende wereld mogelijk en doordat de jongeren als volwaardige partners worden beschouwd, zal het programma ook echt op hun behoeften aansluiten, overeenkomstig de aanbevelingen van de evaluatie vooraf. 9. 2. 9. Door de actieve, concrete deelname aan het leven in een nieuwe gemeenschap en de vorming van sterke sociale bindingen aldaar zullen deze activiteiten de jongeren in staat stellen hun sociale vaardigheden en beroepsbekwaamheden te ontwikkelen terwijl zij ook bijdragen aan het welzijn van de gastgemeenschap. Doordat zij de mogelijkheid hebben om in de praktijk een actief, verantwoordelijk burgerschap uit te oefenen in een ander land, een andere omgeving en een andere cultuur dan in hun land van herkomst zullen deze jongeren sterk gestimuleerd worden om te integreren in een veranderende samenleving en tegelijkertijd een actieve bijdrage leveren aan het ontstaan van een positieve, coherente Europese identiteit. 9. 2. 10. Deze ervaring zal er dus toe bijdragen dat de jongeren ervan doordrongen raken dat zij werkelijk als burger deel uitmaken van een gemeenschap waarin zij een plaats hebben en hun eigen leven richting kunnen geven, terwijl zij daarbij actief bijdragen aan de consolidatie van de communautaire gedachte door middel van een Europees burgerschap. Door de aard van het werk dat zij voor de gastgemeenschap 22 65" verrichten, zullen zij van meet af aan ervaren wat het betekent om Europees burger te zijn. 9. 2. 11. Voorts zal het voorgestelde programma gezien de aard van de geplande acties en het aantal daaraan deelnemende vrijwilligers van groot nut zijn voor de samenleving in termen van economische ontwikkeling en sociale samenhang: stimulering van de ondernemingszin, vergroting van de bekwaamheden, verbetering van de employability, bevordering van de mobiliteit, schepping van nieuwe activiteiten, enz. 9. 2. 12. Het Europees vrijwilligerswerk zal een verrijking vormen voor het plaatselijke sociaal-economische substraat, niet alleen vanwege de onmiddellijke effecten ervan (extra activiteit) maar ook, op langere termijn, door de afgeleide effecten en activiteiten, zowel kwantitatief (hoeveelheid gegenereerde activiteit) als kwalitatief (stimulering van nieuwe vormen van activiteit), hetgeen zowel geldt voor de jongere (integratie op lange termijn) als voor de gastgemeenschap (voortbrengen van welzijn). 9. 2. 13. De door het Europees vrijwilligerswerk opgewekte dynamiek kan namelijk ook een stimuleringseffect hebben: verenigingen, organisaties, gemeenschappen of instellingen die daartoe een partnerschap gevormd hebben, kunnen hun samenwerking ten behoeve van andere projecten voortzetten. Als een activiteit in het kader van het Europees vrijwilligerswerk eenmaal zijn nut bewezen heeft, kan dit leiden tot andere initiatieven van dezelfde aard. 9. 2. 14. De verschillende maatregelen van het programma hebben alle als doelstelling transnationale samenwerking, die een aanzienlijke meerwaarde toevoegt (met name qua kennis van andere talen en culturen) aan de acties van de Lid-Staten of de organisaties die zich met vrijwilligerswerk bezighouden. 9. 2. 15. Door zijn ruime toegang en geïntegreerde aanpak zal het programma voor Europees vrijwilligerswerk jongeren die in feite uitgesloten zijn (als gevolg van hun lage opleidingsniveau, kwalificaties of inkomen) mogelijkheden tot mobiliteit op Europees niveau bieden. 9. 2. 16. Door middel van deze activiteiten worden de jongeren de concrete intermediairs waardoor het plaatselijke niveau toegang krijgt tot de Europese dimensie en de deelname aan netwerken op Europees niveau. 9. 2. 17. Hoewel vrijwilligerswerk in sommige landen een lange, levendige traditie is, bestaat het nauwelijks op Europees niveau. De door de Commissie gestimuleerde activiteiten zijn dus nieuw in vergelijking met wat er al in elke Lid-Staat wordt gedaan en vormen een aanvulling en verrijking doordat zij een nieuwe aanpak brengen en de horizon verruimen. 9. 2. 18. Een meerjarenprogramma voor vrijwilligerswerk met Europese dimensie zal een proeftuin zijn voor de totstandkoming van een officiële status voor jonge vrijwilligers en zoals in de evaluatie vooraf wordt onderstreept, zou dat van groot nut zijn om de belemmeringen die de optimale ontwikkeling van de actie in de weg staan uit de weg te ruimen, zodat de mogelijkheden daarvan optimaal benut kunnen worden. 9. 2. 19. De opzet van de hier voorgestelde actie gaat uit van de onderling aanvullende rol van de Gemeenschap en de Lid-Staten, die tot uitdrukking zal komen in een nauwere samenwerking met de bevoegde instanties op alle niveaus (communautair, 23 nationaal, regionaal en lokaal). Dit zal ook gestalte krijgen door het opzetten van institutionele partnerschappen op lokaal en transnationaal niveau die de initiatieven met Lid-Staten en derde landen en de burgers daarvan zullen vergemakkelijken. De evaluatie vooraf stelt dat het zeer belangrijk is om dit soort partnerschappen en netwerken te vormen teneinde de kwaliteit van het programma te verhogen en dit open te stellen voor organisaties en instellingen van ongeacht welke omvang. 9. 2. 20. Dankzij de communautaire actie krijgen de acties die op lokaal, regionaal en nationaal niveau worden gevoerd een echte Europese dimensie en zal er meer samenhang zijn in de verdeling van de middelen en in de verkregen resultaten. 9. 2. 21. In overeenstemming met de uit het proefproject getrokken lering en de aanbevelingen van de evaluatie vooraf wordt het programma uitgevoerd middels een optimale mix van decentralisatie, doeltreffendheid en zuinig gebruik van middelen en tussenpersonen, zodat het grootste deel van de kredieten rechtstreeks aan de jongeren ten goede komt. 9. 2. 22. De communautaire actie biedt een mogelijkheid tot bundeling van financiële middelen, expertise, partners en netwerken ("clearing house"-mechanisme voor de projecten, ontwikkeling van voorbereidingsmodules) en zal de pedagogische inhoud van het werk een Europese dimensie verlenen (intercultureel leerproces en talenkennis). Het levert dus zowel in financieel opzicht (schaaleffect, delen van in pedagogisch opzicht (internationale en gemeenschappelijke middelen) als interculturele dimensie) belangrijke voordelen op ten opzichte van de afzonderlijke initiatieven van de Lid-Staten op dit terrein. 9. 2. 23. De medefinanciering van het Europees vrijwilligerswerk zal voornamelijk de gastprojecten betreffen. Het programma zal daarom voor de nationale begrotingen slechts een kleine belasting zijn. In de evaluatie vooraf wordt opgemerkt dat deze wijze van financiering, die de overal onder druk staande overheidsfinanciën spaart, een bijzonder positief aspect van het voorgestelde programma is. 9. 2. 24. De transnationale dimensie van het Europees vrijwilligerswerk is gezien de toenemende internationalisering en mondialisering van de samenleving een essentieel element om de jongeren op het beroepsleven voor te bereiden. 9. 2. 25. Het werven van particuliere fondsen en het voeren van onderhandelingen om bepaalde kosten (vervoer, verzekering) te drukken zal door de internationale dimensie van de actie samenhangender en geloofwaardiger kunnen gebeuren. De oprichting van een stichting voor het bijeenbrengen van extra middelen, met name uit de particuliere sector (grote Europese bedrijven) zou een prima middel zijn om de financiële gevolgen van de actie te beperken of de schaal van het vrijwilligerswerk te vergroten. 9. 2. 26. Het programma voor Europees vrijwilligerswerk bevordert de persoonlijke ontwikkeling van het individu. Door de opzet (gezamenlijk leven), de nieuwe kennis en omgeving (qua taal, land, geschiedenis, samenleving, beroepsuitoefening enz. ), en door de culturele uitwisseling waaraan het bijdraagt (tussen sociale milieus, leeftijden, nationaliteiten enz. ), biedt het programma een alomvattende educatie waarbij alle dimensies van het individu aangesproken worden, met als gevolg een beter inzicht in zichzelf en in de anderen, wat een essentiële voorwaarde is voor het uitoefenen van een verantwoordelijk burgerschap. 24 '&? 9. 2. 27. Het programma voor Europees vrijwilligerswerk biedt een mogelijkheid om tegelijkertijd te leren en in de praktijk het burgerschap uit te oefenen: mensen uit verschillende geografische, culturele of sociale milieus werken samen aan een project, hetgeen zal leiden tot het nemen van verantwoordelijkheden, zelfstandigheid en solidariteit. Iedereen speelt hierbij zijn eigen rol en zal daardoor een nieuwe blik op het leven in een gemeenschap krijgen en daarin een actieve rol kunnen spelen. 9. 2. 28. Dankzij de activiteiten waaraan de jonge vrijwilligers deelnemen, kunnen zij - op het persoonlijke vlak: leren hun leven zelf richting te geven, verantwoordelijkheid op zich te nemen, kritische zin aan de dag leggen, hun zelfstandigheid en communicatieve vaardigheden ontwikkelen; het bijzondere van dit leerproces via Europees vrijwilligerswerk is dat de jongeren er zelf voor gekozen hebben en het geen door anderen opgelegde verplichting is; - op het maatschappelijke vlak: dagelijks meemaken wat solidariteit betekent en zo in de praktijk ontdekken hoe de mensen van elkaar afhankelijk zijn en hoe het algemeen en het persoonlijk belang met elkaar kunnen worden gecombineerd; - op het sociale vlak: komen tot een beter inzicht in en begrip voor bepaalde sociale behoeften en de herkomst daarvan, de functie van sociale structuren, de wijze waarop men daar een rol in kan spelen, en de eisen die gesteld worden door de professionals van de gebieden waarop zij werkzaam zijn; - op het interculturele vlak: de grenzen van een ieders tradities en cultuur leren inzien en geconfronteerd worden met een andere culturele, sociale, economische realiteit en daardoor hun blik verruimen. 9. 2. 29. Het Europees vrijwilligerswerk is gebaseerd op een partnerschapsaanpak tussen verenigingen, inwoners van een stad of dorp, lokale raadsleden, overheid en bedrijfsleven. Aan de projecten wordt samengewerkt door jongeren die van elders komen om een bijdrage aan het welzijn van hun omgeving te leveren, en hierdoor ontstaan nieuwe partnerschapsrelaties tussen instellingen, iets wat volgens de evaluatie vooraf een zeer belangrijk en belangwekkend aspect is. 9. 2. 30. Wat de activiteiten met derde landen betreft zouden door samenwerking met DG I en DG VIII complementariteit en synergie kunnen worden gerealiseerd en nieuwe manieren van samenwerking en vrijwilligerswerk worden uitgeprobeerd. 25 9. 3. Follow-up en evaluatie van de actie Overeenkomstig artikel 10 van het voorstel voor het besluit tot vaststelling van het programma voor Europees vrijwilligerswerk neemt de Commissie zodra met de uitvoering daarvan wordt begonnen de nodige maatregelen voor continue follow-up en evaluatie van het programma, daarbij rekening houdend met de hoofddoelstelling en de specifieke doelstellingen. FoNow-up De Commissie draagt zorg voor continue follow-up van de uitvoering het programma ten einde de doeltreffendheid en doelmatigheid daarvan te controleren. Hierbij wordt met name gelet op: - de regelmatige rapporten die de coördinatiestructuren en de verschillende institutionele partners bij haar in moeten dienen, - de bijdragen van de jongeren die aan het programma deelnemen. Het is namelijk de bedoeling die jongeren nauw bij de follow-up en evaluatie van het programma te betrekken; hoe, dat moet nog worden vastgesteld, bijvoorbeeld door deelname aan seminars, via interviews, bijhouden van een dagboek door de vrijwilligers enz. Verder is de steun uit hoofde van de rubriek "Ondersteuning van de zin voor initiatief en de ondernemingsgeest" gezien de aard daarvan (follow-up van het vrijwilligerswerk) zelf al een instrument om het programma te controleren (in het bijzonder de rubrieken 1, 2 en 3). Prestatie-indicatoren Met het oog op de follow-up en evaluatie kunnen de volgende indicatoren worden genomen, waarvan een aantal ook al in de evaluatie vooraf was aangegeven: Outputindicatoren Kwantitatief Algemeen: - aantal en herkomst deelnemende jongeren - percentage deelnemende jongeren uit probleemgroepen - man/vrouwverhouding Specifiek - aantal en herkomst jongeren in de verschillende rubrieken - aantal bij de Commissie ingediende projecten voor uitzending en opneming (rubr. 1 en 2) - evenwicht activiteiten van lange/korte duur en gemiddelde duur ervan (rubr. 1 en 2) - evenwicht intracommunautair/derde landen (rubr. 1 en 2) - percentage initiatieven/opleidingen in vervolg op het vrijwilligerswerk (rubr. 4) - faalpercentage vrijwilligerswerk (rubr. 1,2 en 3) - faalpercentage steun voor initiatief en ondernemingsgeest (rubr. 4) 26 él Kwalitatief Algemeen - typologie van de sectoren waarin de activiteiten plaatsvinden - geografische spreiding van de activiteiten; evenwicht van de partnerschappen (noord-zuid, regionale contacten) Specifiek - kwaliteit van de pedagogische inhoud (rubr. 1, 2 en 3) - opgedane talenkennis (rubr. 1,2 en 3) - innoverende dimensie van het project (rubr. 3 en 4) - nut voor de gastgemeenschap (rubr. 1, 2 en 3) Effectindicatoren Kwantitatief Algemeen - percentage door de jongeren zelf gestarte nieuwe activiteiten - toename van de vraag van de zijde van de vrijwilligers en van het aanbod van activiteiten van de verschillende institutionele partners Specifiek - percentage jongeren dat na het vrijwilligerswerk een baan vindt (rubr. 1, 2 en 3) - aantal niet gehonoreerde aanvragen voor vrijwilligerswerk (rubr. len 2) Kwalitatief Algemeen - aanpassing van de activiteiten aan de individuele behoeften - penetratiegraad van vrijwilligerswerk in landen die daar geen echte traditie in hebben - participatie en responsabilisering van de jongeren - bijdrage aan de definitie en ontwikkeling van het begrip Europees burgerschap; perceptie van de Europese dimensie door de verschillende partners Specifiek - bijdrage aan de plaatselijke ontwikkeling (rubr. 1, 2 en 3) - typologie van de door de vrijwilligers verworden bekwaamheden (rubr. 1,2 en 3) - voortbestaan van de door het werk gegenereerde sociale dynamiek na vertrek van de vrijwilligers (rubr. 1, 2 en 3) - exploitatie van de door het vrijwilligerswerk opgedane ervaring (rubr. 1, 2 en 3) - exploitatie van de bij een follow-up-activiteit opgedane ervaring (rubr. 4) - voortbestaan van de transnationale partnerschappen na het vrijwilligerswerk (rubr. 1, 2, 3 en 5) Regelingen voor en periodiciteit van de evaluatie Artikel 10 van het besluit bepaalt dat de Commissie in het tweede jaar van het programma aan het Europees Parlement en de Raad een evaluatieverslag indient op basis waarvan eventuele nieuwe bepalingen voor de uitvoering alsmede nieuwe 27 financiële middelen voor de laatste drie jaar van het programma zullen worden vastgesteld. Hierbij zal ook rekening gehouden worden met de resultaten van de evaluatie van het proefproject en de eindevaluatie van Jeugd voor Europa. Zoals gezegd wordt het programma dus in het tweede jaar geëvalueerd. Het door de Commissie ingediende evaluatieverslag zal met name gebaseerd worden op een externe evaluatie door een onafhankelijke organisatie. Ook zal (met behulp van de voor de verschillende hierboven aangegeven indicatoren verkregen resultaten) de opinie van de jongeren (zelfevaluatie) en de andere rechtstreeks bij de projecten institutionele partners) en de begunstigden betrokkenen (coördinatiestructuren, daarvan (leden van gemeenschappen, verenigingen, bewoners van wijken, dorpen, enz. ) waarvoor de jongeren gewerkt hebben) daarin worden verwerkt. Voorts zal een vergelijking worden gemaakt tussen een groep jongeren die aan het programma hebben deelgenomen en een controlegroep jongeren die dat niet hebben. 10. HUISHOUDELIJKE UITGAVEN De feitelijke beschikbaarstelling van de benodigde huishoudelijke middelen hangt af van het jaarlijkse besluit van de Commissie betreffende de toewijzing van de middelen, met name gelet op het aantal ambten en de aanvullende bedragen die door begrotingsautoriteit zullen worden toegestaan. 10. 1 Gevolgen voor de personeelsformatie CATEGORIE PERSONEEL VOOR HET BEHEER VAN DE ACTIE HERKOMST DUUR vast tijdelijk van DG of dienst extra personeel Ambtenaren of tijdelijke functionarissen A B C 8 1 2 2 8 3 2 Ander personeel TOTAAL 11 2 • 13 vanaf 1998 vanaf 1998 28 l-( 10. 2 Financiële gevolgen van het extra personeel BEDRAG WIJZE VAN BEREKENING I (ECU) Ambtenaren Tijdelijke functionarissen Andere middelen (begrotingslijn vermelden) TOTAAL De uitgaven voor het nodige personeel voor de implementatie van deze actie zullen gedekt worden dankzy de bestaande middelen : 11 ambtenaren + 2 tydelyke functionarissen (Al, A2, A3, A4, A5) : 1. 300. 000 Ecu/jaar. 10. 3 Andere extra huishoudelijke uitgaven als gevolg van de actie (ECU) f BEGROTINGSLIJN BEDRAG WIJZE VAN BEREKENING (NR. EN OMSCHRIJVING) A 2510 Vergaderkosten van comités 46 200 2 vergaderingen per jaar van het Comité (2 vertegenwoordigers per Lid-Staat) TOTAAL 125 400 Het programma zal voorts extra uitgaven vergen voor vergaderingen (begrotingslijn A 2500 3 vergaderingen per jaar van de nationale structuren: 36. 000 ecu op basis van 3 x 15 leden x 800 ecu) en dienstreizen (begrotingslijn A 1300 3 dienstreizen per jaar per Lid-Staat: 36. 000 ecu op basis van 3 x 15 dienstreizen x 800 ecu). Deze uitgaven zullen uit de bestaande middelen worden betaald. 29 ISSN 0254-1513 COM(96)610def. DOCUMENTEN NL 16 Catalogusnummer : CB-CO-96-656-NL-C ISBN 92-78-13167-9 Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg