title: ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΟ 1996 (καταρτίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 109 Ι παράγραφος 1 της συνθήκης)

eurovoc_concepts:
European Central Bank
European System of Central Banks
European integration
coordination of EMU policies
law of banking

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 06. 11. 1996 COM(96)560 τελικό ΕΚΘΕΣΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΣΥΓΚΛΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΤΟ 1996 (καταρτίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 1091 παράγραφος 1 της συνθήκης) (υποβλβθείσα από την Επιτροπή) HKPHîXOMKNA Σελίδα 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ 2. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΘΗΚΙΙ ΚΑΙ ΤΟ ΚΑΤΑΣΤΑΣΤΙΚΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ 2. 1 2. 2 Προσαρμογή των εθνικών νομοθεσιών μετά την υπογραφή της συνθήκης Ανακεφαλαίωση των σχετικών διατάξεων της συνθήκης και του καταστατικού του ΕΣΚΤ. Επισκόπηση των εθνικών νομοθεσιών Τρέχουσες νομοθετικές πρωτοβουλίες 2. 3 2. 4 Πλαίσιο: Επισκόπηση της νομοθεσίας περί κεντρικών τραπεζών: μερικές ενδεικτικές περιπτώσεις 3. ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ Οι διατάξεις της συνθήκης 3. 1 Αξιολόγηση της σταθερότητας των τιμών με βάση τους ΠΔΤΚ 3. 2 Εξέλιξη του πληθωρισμού στο δεύτερο στάδιο της ΟΝΕ 3. 3 3. 4 Διαρκής χαρακτφας της σύγκλισης των τιμών Πλαίσιο: Υπολογισμός της τιμής αναφοράς για τον πληθωρισμό Πλαίσιο: Διαφορές μεταξύ ΠΔΤΚ και ΔΚΤ 4. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ Υπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος Εξέλιξη των δημοσιονομικών καταστάσεων το 1996 Πρόοδος της δημοσιονομικής εξυγίανσης στο δεύτερο στάδιο της ΟΝΕ Διαρκής χαρακτήρας της δημοσιονομικής σύγκλισης 4. 1 4. 2 4. 3 4. 4 Πλαίσιο: Διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος 5. ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΙΣΟΤΙΜΙΕΣ 5. 1 5. 2 Διατάξεις της συνθήκης Λεπτομερής ανάλυση της σταθερότητας των συναλλαγματικών ισοτιμιών 6. ΜΑΚΡΟΠΡΟΘΕΣΜΑ ΕΠΙΤΟΚΙΑ Σύγκλιση των επιτοκίων Πρόσφατη εξέλιξη των μακροπρόθεσμων επιτοκίων Εξήγηση και αξιολόγηση 6. 1 6. 2 6. 3 Πλάσιο: Στοιχεία και τιμή αναφοράς για το κριτήριο σύγκλισης των επιτοκίων 7. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ 7. 1 7. 2 7. 3 7. 4 Η εξέλιξη του ECU Αποτελέσματα από την ολοκλήρωση των αγορών Κατάσταση και εξέλιξη των ισοζυγίων τρεχουσών συναλλαγών Εξέταση της εξέλιξης του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος και άλλων δεικτών που αφορούν τις τιμές 8. ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΩΣΗ ΚΑΙ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 8. 1 8. 2 Γενική εκτίμηση Εξέταση ανά κράτος μέλος 7 19 32 45 50 59 72 ΠΙΝΑΚΕΣ 3. 1 Σύγκλιση των ποσοστών πληθωρισμού 3. 2 Μέσο ποσοτό πληθωρισμού 3. 3 Αποπληθωριστής ιδιωτικής κατανάλωσης και δείκτης τιμών καταναλωτή 3. 4 Σύγκλιση των ποσοστών πληθωρισμού βάσει διαφορετικών μεθόδων υπολογισμού της τιμής αναφοράς, ΠΔΤΚ 3. 5 Διαφορά μεταξύ ΠΔΤΚ και ΔΤΚ 3. 6 Σύγκλιση των ποσοστών πληθωρισμού βάσει των ΠΔΤΚ και των ΔΤΚ 4. 1 Ελλειμμα δημόσιου τομέα 4. 2 Ακαθάριστο χρέος του δημόσιου τομέα 4. 3 Μεταβολές σε σχέση με το προηγούμενο έτος του πραγματικού δημοσιονομικού ελλείμματος και του διορθωμένου από κυκλικές διακυμάνσεις ελλείμματος 4. 4 Δημοσιονομικά ελλείμματα το 1996 διορθωμένα από κυκλικές διακυμάνσεις 4. 5 Αλλοι παράγοντες, εκτός από το έλλειμα, που συμβάλλουν στην αύξηση του δημοσίου χρέους 4. 6 Μερίδια των εσόδων και των δαπανών, 1993 και 1996 4. 7 Δημόσιες επενδύσεις και δημοσιονομικά ελλείμματα 4. 8 Στόχοι για το έλλειμμα του δημόσιου τομέα το 1997 6. 1 Σύγκλιση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων στα κράτη μέλη 6. 2 Εξέλιξη των μακροπρόθεσμων επιτοκίων 6. 3 Πρόσφατη εξέλιξη των μακροπρόθεσμων επιτοκίων Ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών 7. 1 7. 2 Κόστος εργασίας 7. 3 Εξέλιξη των τιμών εισαγόμενων προϊόντων 7. 4 Επίπτωση των τιμών εισαγόμενων στη μεταβολή του αποπληθωριστη τιμών καταναλωτή 7. 5 Μεταβολές της σταθμισμένης ονομαστικής συναλλαγματικής ισοτιμίας σε σχέση με 23 βιομηχανικές χώρες 7. 6 Επίπτωση των μεταβολών των έμμεσων φόρων στο δείκτη τιμών καταναλωτή 8. 1 Επιδόσεις των κρατών μελών ως προς τα κριτήρια σύγκλισης ( 1996) ΔΙΑΓΡΑΜΜΑΤΑ: 3. 1 ΠΔΤΚ για την EUR15 και τα κράτη μέλη 3. 2 Προσωρινοί δείκτες τιμών καταναλωτή (ΠΔΤΚ) 4. 1 Ελλειμμα του δημόσιου τομέα 4. 2 Ακαθάριστο χρέος του δημόσιου τομέα 4. 3 Δείκτες δημοσιονομικού ελλείμματος και δημ(5σιου χρέους 1993-96 4. 4 Πραγματικό και διορθωμένο από κυκλικές διακυμάνσεις δημοσιονομικό έλλειμμα - EUR 5. 1 Εντάσεις στο εσωτερικό του ΜΣΙ 5. 2 Μεταβλητότητα των συναλλαγματικών ισοτιμιών εντός του περιθωρίου διακύμανσης του ΜΣΙ 5. 3 Σταθερότητα των συναλλαγματικών ισοπμιών έναντι του γερμανικού μάρκου 6. 1 Πρόσφατη εξέλιξη των μακροπρόθεσμων επιτοκίων 6. 2 Σύγκλιση των μακροπρόθεσμων επιτοκίων 6. 3 Μέση απόδοση των κρατικών ομολογιών στην ΕΚ 7. 1 Διεθνείς τιμές εμπορευμάτων 1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα έκθεση καταρτίστηκε σύμφωνα με το (χρθρο 109 1 παράγραφος 1 της συνθήκης, το οποίο προβλέπει ότι η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Συμβούλιο σχετικά με την πρόοδο που έχουν επιτελέσει τα κράτη μέλη στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων τους για την επίτευξη της οικονομικής και νομισματικής ένωσης (ΟΝΕ). Παρόμοια έκθεση πρέπει να υποβάλλει και το Ευρωπαϊκό Νομισματικό ίδρυμα. Οι εκθέσεις αυτές αποτελούν τα πρώτα βήματα της διαδικασίας που ορίζεται στο άρθρο 109 Ι, μετά την ολοκλήρωση της οποίας το Συμβούλιο, συνερχόμενο σε επίπεδο αρχηγών κρατών ή κυβερνήσεων, αποφασίζει για πρώτη φορά, όχι αργότερα από τις 31 Δεκεμβρίου 1996, κατά πόσον η πλειοψηφία των κρατών μελών πληροί τις αναγκαίες προϋποθέσεις για την υιοθέτηση ενιαίου νομίσματος και κατά πόσον είναι σκόπιμο για την Κοινότητα να εισέλθει στο τρίτο στάδιο. Στην πράξη όμως έχει καταστεί σαφές εδώ και αρκετό χρόνο ότι παρά τη σημαντική πρόοδο που πραγματοποίησαν τα μέλη σε όλους τους τομείς της σύγκλισης και στις άλλες προπαρασκευαστικές εργασίες για την ΟΝΕ, η πλειοψηφία των κρατούν μελών δεν έχει ακφα επιτύχει επαρκώς υψηλό βαθμό διαρκούς σύγκλισης. Αυτό εξηγείται ιδίως από το γεγονίίς ότι σε πολλά κράτη μέλη η κατάσταση των δημόσιων οικονομικών εξακολουθεί να μην είναι ικανοποιητική. Το Δεκέμβριο του 1995, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης είχε ήδη καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν πλιρούνταν οι προϋποθέσεις για μια ταχεία μετάβαση στο τρίτο στάδιο, επιβεβαιώνοντας όμως παράλληλα ότι το τρίτο στάδιο της ΟΝΕ θα άρχιζε πράγματι την 1η Ιανουαρίου 1999. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που συνήλθε στην Φλορεντία τον Ιούνιο του 1996 διακήρυξε για άλλη μια φορά τη συμφωνία που έχει επιτευχθεί ως προς την ημερομηνία έναρξης του τρίτου σταδίου. Η απόφαση για τα κράτη μέλη τα οποία θα συμμετάσχουν στην πρώτη ομάδα χωρών που θα υιοθετήσουν το ενιαίο νόμισμα θα ληφθεί το νωρίτερο δυνατό το 1998. Εκτός από την τήρηση μιας τυπικής υποχρέωσης που απορρέει από τη συνθήκη, η παρούσα έκθεση έχει επίσης ως στόχο, καταρχήν, να εξετάσει την κατάσταση όσον αφορά τη σύγκλιση και το συμβιβάσιμο της εθνικής νομοθεσίας με τις υποχρεώσεις που επιβάλλει η συνθήκη και, δεύτερον, την πρόοδο που έχει επιτευχθεί από την αρχή του δεύτερου σταδίου της ΟΝΕ την 1η Ιανουαρίου 1994. Η διάρθρωση της έκθεσης ακολουθεί εκείνην που ορίζεται στο άρθρο 109 Ι παράγραφος 1. Στο κεφάλαιο 2 εξετάζεται το συμβιβάσιμο της εθνικής νομοθεσίας κάθε κράτους μέλους (περιλαμβανομένου του καταστατικού της κεντρικής του τράπεζας) με τα άρθρα 107 και 108 της συνθήκης, καθώς και με το καταστατικό του ΕΣΚΤ. Στα επόμενα τέσσερα κεφάλαια (3 έως 6) εξετάζεται η σύγκλιση που έχουν επιτύχει τα κράτη μέλη ως προς τα ακόλουθα τέσσερα κριτήρια: σταθερότητα τιμών, κατάσταση δημόσιων οικονομικών, συναλλαγματικές ισοτιμίες και μακροπρόθεσμα επιτόκια. Στο κεφάλαιο 7 εξετάζονται οι εξελίξεις σε διάφορους άλλους τομείς που πρέπει να καλύπτουν οι εκθέσεις της Επιτροπής και του ΕΝΙ, όπως η ανάπτυξη του ECU, τα αποτελέσματα όσον αφορά την ενοποίηση των αγορών, τα ισοζύγια πληρωμών, καθώς και το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος και άλλοι δείκτες τιμών. Το κεφάλαιο 8, τέλος, παρουσιάζει μια περίληψη των συμπερασμάτων της έκθεσης. Στο πλαίσιο της συμφωνίας του Εδιμβούργου, η Δανία ανακοίνωσε ότι δεν θα συμμετάσχει στο τρίτο στάδιο της ΟΝΕ, αλλά ότι διατηρεί ακέραια τη δέσμευση της να συμμετάσχει στην οικονομική και νομισματική συνεργασία στο δεύτερο στάδιο. Η παρούσα έκθεση λαμβάνει επομένως υπόψη την εξέλιξη της κατάστασης στην Δανία. Ομοίως, παρόλο που το Ηνωμένο Βασίλειο γνωστοποίησε στο Συμβούλιο, σύμφωνα με την παράγραφο 1 του Πρωτοκόλλου αριθ. 11, ότι δεν προτίθεται να μεταβεί στο τρίτο στάδιο το 1997, δύναται να το πράξει σε μεταγενέστερο στάδιο και επομένίος η εξέλιξη της κατάστασης στο Ηνωμένο Βασίλειο λήφθηκε επίσης υπόψη στην παρούσα έκθεση. Με βάση την παρούσα έκθεση και εκείνη του ΕΝ1, η Επιτροπή υποβάλλει χωριστά στο Συμβούλιο σύσταση για τους σκοπούς της εκτίμησης στην οποία πρέπει να προβεί το Συμβούλιο σύμφωνα με το άρθρο 1091 παράγραφος 2. 2. ΣΥΜΒΙΒΑΣΙΜΟ ΓΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΝΟΜ(Χ~)ΕΣΙΛΣ ΜΕ ΓΗ ΣΥΝΘΗΚΗ ΚΑΙ ΊΟ ΚΛΊ'ΑΣΊΑ'ΠΚΟ ΤΟΥ ΕΥΡΩΙΙΛΪΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΚΕΝΤΡΙΚΩΝ ΤΡΑ1 ΙΕΖΩΝ Σύμφϋ)να με το άρθρο 1091 παρ. 1 δεύτερη φράση της συνθήκης, οι εκθέσεις που καταρτίζονται ηυνιχμι-. ι του άρθρου αυτού μέλους, η της εθνικής κεντρικής τράπεζας τυυ, συμβιβάζεται με τα συμπεριλαμβανομένου άρθρα 7 και 8 της παρούσας συνθήκης και με το καταστατικό του ΕΣΚΤ». «εξετάζουν του καταστατικού ιδίανς εάν νομοθεσία κράτους εθνική κάθε Σ' αυτή ακριβώς την εξέταση αναφέρεται το παρόν κεφάλαιο. Στο πρώτο τμήμα παρουσΊάζοντάι συνοπτικά οι εθνικές νομοθεσίες μετά την υπογραφή της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση το Φεβρουάριο του 1992. Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει μία ανακεφαλαίωση των σχετικών διατάξεων της συνθήκης και του καταστατικού του ΕΣΚΤ. Στο τρίτο τμήμα γίνεται μια συνοπτική επισκόπηση των νομοθεσιών για τις εθνικές κεντρικές τράπεζες υπό το φως των διατάξεων αυτών και επισημαίνονται ορισμένες διατάξεις οι οποίες εξακολουθούν να κρίνονται ασυμβίβαστες με τις διατάξεις της συνθήκης ή του καταστατικού και που θα πρέπει να τροποποιηθούν πριν από την ίδρυση του ΕΣΚΤ. Στο τέταρτο τμήμα αναφέρονται οι νομοθετικές μεταρρυθμίσεις που προβλέπονται σήμερα με την προοπτική του τρίτου σταδίου. 2. 1 Προσαρμογή των εθνικών νομοθεσιών μετά την υπογραφή της συνθήκης Μετά την υπογραφή της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ενωση και τη θέση της σε ισχύ, έχει προσαρμοστεί το καταστατικό πολλών εθνικών κεντρικοίν τραπεζών ώστε να είναι σύμφωνο με τη συνθήκη. Στόχος ορισμένων από τις τροποποιήσεις αυτές είναι η εξασφάλιση της συμμόρφωσης με το άρθρο 104, το οποίο απαγορεύει τις πιστωτικές διευκολύνσεις των κεντρικών τραπεζών προς το δημόσιο τομέα και με το άρθρο 104Α το οποίο απαγορεύει τη θέσπιση προνομιακής πρόσβασης κυβερνητικών ή άλλων δημόσιων αρχών στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Οι κανόνες αυτοί ισχύουν από την αρχή του δεύτερου σταδίου. Τα κράτη μέλη έχουν προσαρμόσει το ρυθμιστικό τους πλαίσιο στις απαιτήσεις αυτές κατά ικανοποιητικό τρόπο και δεν αντιμετωπίστηκε καμία σημαντική δυσχέρεια. Το καταστατικό της τράπεζας της Γαλλίας τροποποιήθηκε το 1993. Η ευθύνη για τη διαμόρφωση και την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής ανατέθηκε σε ένα «Συμβούλιο Νομισματικής Πολιτικής», το οποίο δεν πρέπει να ζητά ή να δέχεται υποδείξεις από την κυβέρνηση ή οποιοδήποτε άλλο φορέα, ενώ όλα τα άλλα διαχειριστικά καθήκοντα στην τράπεζα έχουν ανατεθεί σε ένα «Γενικό Συμβούλιο». Επίσης, επαναπροσδιορίστηκε ο σκοπός της τράπεζας, που συνίσταται στην εξασφάλιση της σταθερότητας των τιμών. Το 1994 προσαρμόστηκε το νομικό καθεστοίς της Banco de Espapa. Ο σχετικός νόμος καθιερώνει τη σταθερότητα των τιμών ως πρωταρχικό στχίχο της νομισματικής πολιτικής, η οποία καθορίζεται και εφαρμόζεται από την τράπεζα. Ούτε η κυβέρνηση ούτε οποιαδήποτε άλλη δημόσια αρχή δεν προβαίνει σε υποδείξεις στην τράπεζα σχετικά είτε με τους στόχους είτε με την εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής. Στο Βέλγιο, με τροποποίηση που έγινε το 1993 περιορίστηκαν τα δικαιώματα του Κυβερνητικού επιτρόπου και του Υπουργού Οικονομικών για διατύπωση αντιρρήσεων και αναστολή σε θέματα χάραξης και εφαρμογής της νομισματικής πολιτικής, στη διενέργεια πράξεων συναλλάγματος, στην κατοχή και διαχείριση επίσημων συναλλαγματικών διαθεσίμων και στην προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών. Στην Ιταλία, η αρμοδιότητα καθορισμού των προεξοφλητικών επιτοκίων μεταβιβάστηκε από τον Υπουργό Οικονομικών στο Διοικητή της Banca d'Italia το 1992. Επιπλέον, η Banca d' Italia είναι πλέον υπεύθυνη, εντός ορισμένων ορίων, για τον καθορισμό των υποχρεωτικών αποθεματικών και την εποπτεία των συστημάτων πληρωμών. Στην Πορτογαλία, το 1995 θεσπίστηκαν τροποποιήσεις της νομοθεσίας για την Banco de Portugal. Η νομοθεσία αυτή, μεταξύ άλλων, επανακαθορίζει τον πρωταρχικό στόχο της τράπεζας, δηλαδή τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών, λαμβάνοντας υπόψη τη γενική οικονομική πολιτική της κυβέρνησης. 2. 2 Ανακεφαλαίωση των σχετικών διατάξεων της συνθήκης και του καταστατικού του ΕΣΚΤ. Το άρθρο 107 της συνθήκης εξασφαλίζει την ελεύθερη λειτουργία του ΕΣΚΤ χωρίς υποδείξεις εκ μέρους τρίτων. Το άρθρο αυτό έχει ως εξής: «Κατά την άσκηση των εξουσιών και την εκτέλεση των καθηκόντο)ν και υποχρεώσεων που τους ανατίθενται από την παρούσα συνθήκη και το καταστατικό του ΕΣΚΤ, ούτε η ΕΣΚΤ, ούτε οι εθνικές κεντρικές τράπεζες, ούτε κανένα μέλος tow οργάνων λήψης αποφάσεων των ιδρυμάτων αυτών, δεν ζητάει ούτε δέχεται υποδείξεις από τα κοινοτικά όργανα ή οργανισμούς, από την κυβέρνηση κράτους μέλους ή από άλλο οργανισμό. Τα κοινοτικά όργανα ή οργανισμοί καθώς και οι κυβερνήσεις των κρατών μελών αναλαμβάνουν την υποχρέωση να τηρούν την αρχή αυτή και να μην επιδιώκουν να επηρεάζουν τα μέλη το)ν οργάνο)ν λήψης αποφάσεο)ν της ΕΚΤ ή ww εθνικών κεντρικών ψαπεζοίν, κατά την άσκηση των καθηκόνπον τους. » Το άρθρο 108 της συνθήκης υποχρεώνει τα κράτη μέλη να προσαρμόσουν την εθνική νομοθεσία τους σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ΟΝΕ: «Κάθε κράτος μέλος εξασφαλίζει, το αργότερο μέχρι και την ημερομηνία ίδρυσης του ΕΣΚΤ, ότι η εθνική ινμοθεσία του, συμπεριλαμβανομένου του καταστατικού της εθνικής κεντρικής του τράπεζας, συμφοινεί με την παρούσα συνθήκη και το κατχχστατικό του ΕΣΚΤ. » Το άρθρο αυτό αναφέρεται στη συμφωνία των εθνικών νομοθεσιών με τις διατάξεις της συνθήκης γενικά. Σ'αυτό περιλαμβάνεται η συμφωνία με το άρθρο 105 παρ. 1 της συνθήκης που καθορίζει τους στόχους του ΕΣΚΤ, και τα προπα δύο εδάφια του οποί(*υ έχουν ως εξής: «Πρωταρχικός στόχος του ΕΣΚΤ είναι η διατήρηση της σταθερότητας παν τιμών. Με την επιφύλαξη του στόχου της σταθερότητας των πμών, το ΕΣΚΤ στηρίζει τις γενικές οικονομικές πολιτικές στην Κοινότητα, προκειμένου να συμβάλει στην υλοποίηση των στόχο)ν της Κοινότητας που ψίζονται στο άρθρο 2. » Το άρθρο 14, παρ. 2 του καταστατικού του ΕΣΚΤ1 περιλαμβάνει κανόνες για τη θητεία του διοικητή: Βλ. προπόκολλο αριθ. 3 της συνθήκης. «Τα καταστατικά των εθνικών κεντρικών τραπεζών πρφλεπουν ειδικότερα ότι η θητεία του διοικητή εθνικής κεντρικής τράπεζας δεν είναι μικρότερη από πέντε έτη. Ο διοικητής μπορεί να απαλλαγεί από τα καθήκοντα του μόνο εάν δεν πληροί πλέον τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την εκτέλεση ττον καθηκόνπον του ή αν διαπράξει ρ\χρύ παράπταψ,α. » Κάθε μία από τις τέσσερις αυτές διατάξεις επιβάλλει ορισμένα όρια στις νομοθεσίες περί εθνικών κεντρικών τραπεζών: Οι απαγορεύσεις και οι υποχρεοχτεις που διατυπώνονται στο (ίρθρο 107 ισχύουν τόσο για την ΕΚΤ (kro και για τις εθνικές κεντρικές τράπεζες, όσον αφορά την άσκηση των καθηκόντων που συνδέονται με το ΕΣΚΤ. Ενώ οι απαγορεύσεις που διατυπώνονται στην πρώτη φράση του άρθρου 107 απευθύνονται στις εθνικές κεντρικές τράπεζες και στα όργανα λήψης των αποφάσεων τους, φαίνεται ότι τα δικαιώματα τρίτων να προβαίνουν σε υποδείξεις υπό οποιαδήποτε μορφή δεν συμβιβάζονται με τις διατάξεις αυτές. Επιπλέον, όλες οι εθνικές διατάξεις που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα να επιδιώκει η κυβέρνηση να επηρεάζει τα μέλη των οργάνων λήψης αποφάσεων της εθνικής κεντρικής τράπεζας κατά την άσκηση των καθηκόντων τους θα πρέπει, ως εκ τούτου, να ευθυγραμμιστούν με τη δεύτερη φράση του άρθρου 107. Ως «όργανο λήψης αποφάσεων», πρέπει να νοείται κάθε όργανο της εθνικής κεντρικής τράπεζας του οποίου οι αποφάσεις μπορεί να έχουν επιπτώσεις στην άσκηση των καθηκόντων της που συνδέονται με το ΕΣΚΤ. Η επίτευξη του πρωταρχικού στόχου που διατυπώνεται στο άρθρο 105, παρ. 1 ανατίθεται στο ΕΣΚΤ, το οποίο σύμφωνα με το άρθρο 1, παρ. 2 του καταστατικού αποτελείται από την ΕΚΤ και τις κεντρικές τράπεζες των κρατών μελών. Επομένως ο στόχος κάθε μέλους του ΕΣΚΤ πρέπει να είναι σύμφωνος με το άρθρο 105, παρ. 1. Το άρθρο 14, παρ. 2 του καταστατικού του ΕΣΚΤ αφορά αποκλειστικά τις εθνικές κεντρικές τράπεζες και η μη συμμόρφωση με τα όρια που προβλέπονται σ'αυτό απαιτεί προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας. Εκτός από τις ειδικές αυτές διατάξεις της συνθήκης και του καταστατικού με τις οποίες απαιτείται συμμόρφωση, υπάρχουν ενδεχομένους και διάφορες εθνικές διατάξεις - συνήθως τεχνικής φύσεως - οι οποίες μπορεί να αποδειχθούν ασυμβίβαστες με τις προνομίες της ΕΚΤ έναντι των εθνικών κεντρικών τραπεζών και οι οποίες θα πρέπει να καταργηθούν, ώστε να τεθούν σε ισχύ νέες συμβιβάσιμες διατάξεις, κατά την έναρξη του τρίτου σταδίου για τα κράτη μέλη χωρίς παρέκκλιση και κατά την έναρξη της πλήρους συμμετοχής τους στη νομισματική ένωση για τα κράτη μέλη με παρέκκλιση αρχικά ή με ειδικό καθεστώς. Αξίζει να υπενθυμίσουμε ορισμένες διατάξεις που αναφέρονται στο χρονικό πλαίσιο για τις προσαρμογές της εθνικής νομοθεσίας και στο γεωγραφικό πεδίο των αντίστοιχων mvovcov. Από την ίδρυση της στις αρχές του 1998, η ΕΚΤ θα πρέπει να λαμβάνει αποφάσεις οι οποίες θα καθορίζουν την άσκηση της νομισματικής της πολιτικής από την 1η Ιανουαρίου 1999. Ως εκ τούτου, το άρθρο άρθρο 108 ορίζει ότι η συμμόρφωση των εθνικών νομοθεσιών θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο κατά την ημερομηνία αυτή. Επιπλέον, το άρθρο 109Ε, παρ. 5 καλεί τα κράτη μέλη να θέσουν, όπως ενδείκνυται, σε κίνηση τη διαδικασία που οδηγεί στην ανεξαρτησία της κεντρικής τους τράπεζας κατά το δεύτερο στάδιο. Οσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 107 για την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας και του άρθρου 108 για την προσαρμογή της εθνικής νομοθεσίας και των καταστατικών των εθνικών κεντρικών 10 τραπεζο')ν, η συνθήκη δεν προβαίνει σε διάκριση μεταξύ κρατίόν μελών με ή χογ>ίς παρέκκλιση (βλ. άρθρο 109Κ, παρ. 3 της συνθήκης). Η Λανία δεν θεορείται κράτος μέλος με παρέκκλιση ( πρωτόκολλο (χριθ. 12 άρθρο 2). Το καταστατικό της κεντρικής της τράπεζας θα πρέπει, ως εκ τούτου, να είναι σύμφωνο με τα άρθρα 107 και 108. Σε περίπτωση που το Ηνωμένο Βασίλειο δεν θα συμμετάσχει στο τρίτο στάδιο, θα απαλλαγεί από την εφαρμογή των (χρθρων 107 και 108 της συνθήκης δυνάμει του πρίητοκόλλου (χριθ. 11, άρθρο 2. Από τη διατύποχχη του άρθρου 109Ε, παρ. 5 προκύπτει ότι, εφόσον δεν έχει ανακοινοχτει την πρ(Κ)εσή του για μετάβαση στο τρίτο στάδιο, το Ηνωμένο Βασίλειο απαλλάσσεται από την υποχρέωση να κινήσει τη διαδικασία που οδηγεί στην ανεξαρτησία της κεντρικής του τράπεζας. Από το άρθρο 107 προκύπτει σαφώς ότι η απαίτηση συμμόρφωσης με τη συνθήκη και το καταστατικό περιορίζεται στα καθήκοντα που συνδέονται με το ΕΣΚΤ. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται τα βασικά καθήκοντα που απαριθμούνται στο άρθρο 105, παρ. 2 της συνθήκης και στο άρθρο 3, παρ. 1 του καταστατικού, και που είναι η χάραξη και εφαρμογή της νομισματικής πολιτικής της Κοινότητας, η διενέργεια πράξεων συναλλάγματος σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 109 της συνθήκης, η κατοχή και διαχείριση των επίσημων συναλλαγματικών διαθεσίμων των κρατών μελών και η προώθηση της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών. 2. 3 Επισκόπηση των εθνικών νομοθεσιών Τα καταστατικά των κεντρικών τραπεζών απεικονίζουν τις διάφορες εθνικές παραδόσεις και θεσμικά πλαίσια και διαφέρουν σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο σε πολλά σημεία, όπως η νομική μορφή της κεντρικής τράπεζας, ο καθορισμός των στόχων και καθηκόντων της, τα μέσα νομισματικής πολιτικής, οι σχέσεις με το εθνικό Κοινοβούλιο και τις κοινωνικοοικονομικές ομάδες, η διάρθρωση και η σύνθεση τοιν οργάνων λήψης αποφάσεων και οι κανόνες χρηματοδότησης. Λαμβάνοντας ως σημεία αναφοράς τα (ίρθρα 105 και 107 της συνθήκης και το (ίρθρο 14, παρ. 2 του καταστατικού του ΕΣΚΤ, η επισκόπηση των ισχυουσών νομοθεσιών στα κράτη μέλη οδηγεί στο ακόλουθο συμπέρασμα: οι εθνικές νομοθεσίες σε πολλά σημεία τους είναι σύμφωνες με τα όρια που θέτει το κοινοτικό δίκαιο. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτούνται προσαρμογές. Οι νομοθετικές πρωτοβουλίες για τις προσαρμογές αυτές έχουν προχωρήσει αρκετά σε πολλά κράτη μέλη (βλ. τμήμα 2. 4). Σε ορισμένα κράτη μέλη, η νομοθεσία επιτρέπει σε άλλους φορείς να προβαίνουν σε υποδείξεις προς την κεντρική τράπεζα για θέματα νομισματικής πολιτικής. Αυτό είναι ασυμβίβαστο με τις απαιτήσεις του τρίτου σταδίου της ΟΝΕ. Σε πολλά κράτη μέλη, ισχύουν άλλες διατάξεις οι οποίες δεν απέχουν πολύ από το να παρέχουν σε τρίτους το δικαίωμα να προβαίνουν απευθείας σε υποδείξεις. Στις διατάξεις αυτές περιλαμβάνονται το δικαίωμα άλλων φορέων να επεμβαίνουν σε αποφάσεις που λαμβάνει η εθνική κεντρική τράπεζα, το δικαίωμα να συμμετέχουν με δικαίωμα ψήφου στις διασκέψεις για τη χάραξη της νομισματικής πολιτικής, το δικαίωμα να ζητείται η γνώμη τους πριν από τη λήψη απόφασης της κεντρικής τράπεζας, η ανεπαρκής οικονομική αυτονυμία της κεντρικής τράπεζας ή η ταυτόχρονη συμμετοχή σε όργανα λήψης αποφάσεων της κεντρικής τράπεζας και σε φορείς εκτός του ΕΣΚΤ. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διαχωριστική γραμμή μεταξύ συμβιβάσιμων και ασυμβίβαστων διατάξεων είναι δυσδιάκριτη· ωστόσο, είναι σαφές ότι οι περισσότερες από τις υφιστάμενες διατάξεις του είδους αυτού πρέπει να τροποποιηθούν. 11 Σε ορισμένα κράτη μέλη, οι διατάξεις ειδικά με τη θητεία του διοικητή δεν είναι σύμφωνες με τις διατάξεις του άρθρου 14, παρ. 2 του καταστατικού του ΕΣΚΤ. Στο εντός πλαισίου κεφάλαιο με τίτλο «επισκιίπηση της νομοθεσίας πφί κεντρικών τραπεζών: μερικές ενδεικτικές πφίπτώσεις» περιλαμβάνονται παραδείγματα εθνικών νομοθετικών διατάξεων που διευκρινίζουν τα παραπάνω. 2. 4 Τρέχουσες νομοθετικές πρωτοβουλίες Στην Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο, τις Κάτω Χώρες, τη Φιλανδία και το Βέλγιο (όπου γίνεται τώρα μια ουσιαστικότφη αναθεώρηση απ'αυτήν του 1993) έχουν προχωρήσει αρκετά οι προπαρασκευαστικές φγασίες για την τροποποίηση των εθνικών νομοθεσιών σχετικά με τις κεντρικές τράπεζες. Στην Ιρλανδία, το νομοσχέδιο για την Κεντρικής Τράπεζα της Ιρλανδίας πφίλαμβάνει διατάξεις σχετικά με το ρόλο που διαδραματίζει η τράπεζα στα συστήματα πληρωμών, τη συγκέντρωση στατιστικών στοιχείων, την προληπτική εποπτεία και τη θέση των μελών των οργάνων λήψης αποφάσεων, πφίλαμβανομένης και της διάρκειας της θητείας του Διοικητικού Συμβουλίου, που ορίζεται σε πέντε έτη. Στο Λουξεμβούργο, το Νοέμβριο του 1993, κατατέθηκε στο Κοινοβούλιο ένα νομοσχέδιο για το Institut Monitaire Luxembourgeois και το νομισματικό καθεστώς του Λουξεμβούργου. Το νομοσχέδιο αυτό, το οποίο δεν έχει ακόμη ψηφιστεί, αναφέρεται μεταξύ άλλων και στους στόχους και τα καθήκοντα του IML. Στις Κάτω Χώρες, συνεχίζονται οι συζητήσεις μεταξύ του Υπουργού Οικονομικών και της Nederlandsche Bank για την προσαρμογή της νομοθεσίας για την κεντρική τράπεζα στις απαιτήσεις της ΟΝΕ. Στη Φιλανδία, το σχετικό νομοσχέδιο αναφέρεται συγκεκριμένα στο μελλοντικό ρόλο της Επιτροπής Κοινοβουλευτικού Ελέγχου της νομισματικής πολιτικής, στην ελάχιστη διάρκεια της θητείας του διοικητή καθώς και στους λόγους παύσης του. Στο Βέλγιο, η κυβέρνηση πρόκειται να προτείνει στο άμεσο μέλλον μια διεξοδική μεταρρύθμιση της νομοθεσίας για την κεντρική τράπεζα. Στόχος του σχετικού νομοσχεδίου είναι να υπάρχει συμφωνία μεταξύ της συνθήκης και του καταστατικού του ΕΚΤ αφενός και του καταστατικού της Εθνικής Τράπεζας του Βελγίου αφετέρου. 12 ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΠΕΡΙ ΚΕΝΤΡΙΚΩΝ ΤΡΑΠΕΖΩΝ: ΜΕΡΙΚΕΣ ΕΝΛΕΙΚΤ1ΚΕΣ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΙΣ Συααόρφωση με το άρθρο 107 της συνθήκης Τα ακόλουθα δικαιώματα τρίτο)ν φαίνεται ότι είναι ασυμβίβαστα ή (m αντιβαίνουν στις απαγορεύσεις και δεσμεύσεις που διατυπώνονται στο άρθρο 107: α. Γενικό δικαίωμα παροχής υποδείξεων Οι διατάξεις βάσει των οποίων οι εθνικές και κεντρικές τράπεζες εξαρτώνται από ορισμένες υποδείξεις είναι αντίθετες με την υποχρέωση τους να μη ζητούν ούτε να δέχονται υποδείξεις. Τμήμα 4 του Νόμου για τη Bank of England Το Υπουργείο Οικονομικοί μπορεί, κατά περίπτωση, να δίνει οδηγίες στην ψάπεζα, εφόσον το κρίνει σκόπιμο για το δημόσιο συμφέρον, αφού ζητήσει τη γνώμη του δικοικητή της. » Το δικαίωμα παροχής υποδείξεων είναι επίσης ασυμβίβαστο με τη συνθήκη, εφόσον η κεντρική τράπεζα μπορεί να διατυπώσει αντιρρήσεις, αλλά ενδέχεται να υποχρεωθεί να συμμορφωθεί. Αρθρο 26 του νομού για την Nederlandsche Bank «Ι. Ο υπουργός μπορεί, αφού ζητήσει της τράπεζας, vex δώσει στο της δικοικητικό συμβούλιο τις οδηγίες που θεωρεί αναγκαίες τράπεζας με τη νομισματική και οικονομική πολιτική της κυβέρνησης. Εκτός από τις περιπτώσεις που αναφέρονται να συμμορφοτθεί με τις οδηγίες αυτές. κατχοτέρω στην παράγραφο 2, το δικοικητικό για τον ορθό συντονισμό της πολιτικής τη γΐΎάμη του συμβουλίου υποχρεούται συμβούλιο 2. Εάν το διοικητικό συμβούλιο έχει αντιρρήσεις σχετικά με τις οδηγίες που αναφέρονται ανωτέρω στην παράγραφο 1, μπορεί να τις κοινοποιήσει στο Στέμμα γραπτώς ενός τριών ημερών από τη λήψη τους. Το Στέμμα αποφασίζει για τη συμμόρφωση με τις οδηγίες αυτές. 3. (. ) 2 Οπως αναφέρθηκε ήδη, το Ηνωμένο Βασίλειο βάσει tcov διατάξεων του πρωτοκόλλου αριθ. 11, απαλλάσσεται από την εφαρμογή του άρθρου 107, εκτός εάν ανακοινώσει την πρόθεση του να μεταβεί στο τρίτο στςίδιο. 13 4. Εάν το Στέμμα κρίνει ότι οι οδηγίες πρέπει m εφιφμοστούν, οι αιτι/ψησεις του διοικητικού συμβουλίου και οι αποφάσεις του Στέμματος δι-μοσιεύοντχχι στην Ncdcrlandschc Staatscourant, εάν κατά τη γνώμη τους Στέμματος αυτόδενειΉχι αντίθετο προς το εθνικό συμφέρον» Το άρθρο 15 του νόμου για την Τράπεζα της Φινλανδίας «Η διοίκηση της τράπεζας και η διαχείριση των υποθέσεων της τίθενται υπό την εποπτεία της Επιτροπής Κοινοβουλευτικού Ελέγχου σύμφτονα με τον παρόντα νομό και τις κανονιστικές ρυθμίσεις που έχει επικυρώσει το Κοινοβούλιιυ» Αρθρο 17 του ίδιου νομού «Καθήκον της Επιτροπής Κοινοβουλευτικού Ελέγχου είναι ο καθορισμός του βασικού επιτοκίου της τράπεζας και m>v άλλο)ν επιτοκίων που εφίχρμόζει καθώχ; και τα φια τους. » β. Δικαίωμα έγκρισης, αναστολής, ακύρωσης ή αναβολής απόφασης της εθνικής κεντρικής τράπεζας. Οι σχετικές διατάξεις δημιουργούν ειδικό δικαίωμα παροχής υποδείξεων και αξιολογούνται το ίδιο όπως και τα γενικά δικαιώματα παροχής υποδείξεων. Αρθρο 13, παρ. 2 του νόμου για τη Bundesbank του Ομοσπονδιακού Υπουργικού Συμβουλίου δύνανται να παρίστανται στις «Τα μέλη συνεδριάσεις του Συμβουλίου της Κενψικής Τράπεζας. Δεν έχουν δικαίωμα ψήφου, αλλά μπορούν να υποβάλλουν προτάσεις. Εφόσον το ζητήσουν, αναβάλλεται η λήψη απόφασης για διάστημα μέχρι δύο εβδομάδος. γ. Δικαίωμα ακύρωσης αποφάσεων για νομικούς λόγους Το δικαίωμα της κυβέρνησης να ασκεί έλεγχο της νομιμότητος των αποφάσεων της κεντρικής τράπεζας φαίνεται ασυμβίβαστο με το άρθρο 107. Αυτό ισχύει και στην πφίπτωση που το δικαίωμα της κυβέρνησης μπορεί να ασκηθεί μόνο έμμεσα. Αρθρο 43 του οργανικού νόμου της Banco de Portugal «l. O διοικητής έχει ψήφο η οποία υπερισχύει σε περίπποση ισοψηφίας κατά τη συνεδρίαση της οποίας προΐσταται και μπορεί να αναστείλει την εφαρμογή παν αποφάσεων που έλαβε το διοικητικό συμβούλιο ή οι εκτελεστικές επιτροπές εφόσον, κατά την κρίση του, είναι αντίθετες προς τη νομοθεσία, τα συμφέροντα της χώρας ή της τράπεζας. 2. Η εν λόγω αναστολή κοινοποιείται στην κυβέρνηση, μέσο) του Υπουργού Οκονομικών, και μπορεί να αρθεί εφόσον δεν επικυραϊθεί από το Υπουργικό Συμβούλιο εντός IS ημερο)ν από την επιβολή της. » 14 δ. Λικαίίΰμα συμμετοχής στα φγανα λήψης αποφάσεων της εθνικής κεντρικής τράπεζας με δικαίωμα ψήφου. Το δικαίωμα τρίτων να συμμετέχουν με δικαίωμα ψήφου στις αποφάσεις που συνδέονται με τα καθήκοντα του ΕΣΚΤ, όπως καθορίζονται στο άρθρο 105, παρ. 2, είναι ασυμβίβαστο με τη δέσμευση τους να μην επιδιώκουν να επηρεάσουν τη λήψη των εν λόγω αποφάσεων. Αρθρο 14 του νόμου για την Κεντρική Τράπεζα της Ιρλανδίας «Τη διοίκηση και διαχείριση της τράπεζας αναλαμβάνει σύμφο>να με τον παρόντα νομό ένα διοικητικό συμβούλιο που απαρτίζεται από α) ένα διοικητή και β) ορισμένο αριθμό άλλων διευθυντών (που δεν υπερβαίνουν τους εννέα και δεν περιλαμβάνουν ποτέ πάνω από δύο υπηρεσιακούς διευθυντές), ο οποίος ορίζεται περιοδικά από τον αρμόδιο υπουργό. Κάθε υπηρεσιακός διευθυντής συμμετέχει στο δικοικητικό συμβούλιο κατ'επιταγή του υπουργού, ο οποίος μπορεί να τον ανακαλέσει ανά πάσα στιγμή. » ε. Δικαίωμα διαβούλευσης πριν από τη λήψη απόφασης της εθνικής κεντρικής τράπεζας. Το άρθρο 107 της συνθήκης, οπωσδήποτε, δεν αποκλείει τη συνφγασία και το διάλογο μεταξύ των εθνικών κεντρικών τραπεζών και της κυβέρνησης, του Κοινοβουλίου ή άλλων κρατικών φορέων. Στην πραγματικότητα, η συνθήκη προβλέπει σε ορισμένες διατάξεις της τέτοιες επαφές καθώς και την υποβολή εκθέσεων. Το ζήτημα είναι κατά πόσο η κυβέρνηση χρησιμοποιεί οποιονδήποτε επίσημο μηχανισμό σκοπός του οποίου είναι να επηρεάσει την λήψη της τελικής απόφασης της εθνικής κεντρικής τράπεζας. Η ρητή υποχρέωση να ζητείται η γνώμη πολιτικών φορέαιν πριν από τη λήψη απόφασης συνιστά τέτοιο μηχανισμό και θεωρείται ασυμβίβαστη με το άρθρο 107 δεύτερη φράση. Αρθρο 42 του νομού για τη Sveriges Riksbank «Πριν από τη λήψη εκ μέρους της Ri^bank μιας απόφασης νομισματικής πολιτικής μείζονος σημασίας, ζητείται η γιώμη του υπουργού που ψίζεται για το σκοπό αυτό από την κυβέρνηση. Εάν αυτό δεν είναι δυνατό και σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η Risksbank μπορεί να προβεί στη λήψη της απόφασης αυτής χωρίς διαβούλευση» στ. Δικαίωμα προληπτικού ελέγχου του προϋπολογισμού της κεντρικής τράπεζας όπως και στο προηγούμενο θέμα, η διαχωριστική γραμμή μεταξύ των υποχρεώσεων που επιβάλλονται στις εθνικές κεντρικές τράπεζες και των προσπαθειών επηρεασμού των μελών των οργάνων λήψης αποφάσεων κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, είναι δυσδιάκριτη σε κάθε περίπτωση. Η εθνική κεντρική τράπεζα πρέπει, οπωσδήποτε, να είναι υπόλογη για τη χρηματοοικονομική της διαχείριση. Αφετέρου, η απαίτηση για προηγούμενη έγκριση του προϋπολογισμού της μπορεί να δημιουργήσει μια κατάσταση όπου η εθνική κεντρική τράπεζα δεν θα είναι σε θέση να χρησιμοποιεί αυτόνομα τα μέσα τα οποία χρειάζεται για να φέρει σε πέρας την αποστολή της. 15 Το άρθρο 4, παρ. 2 του νόμου για την αυτονομία της Banco de Espapa «Το σχέδιο προϋπολογισμού της τράπεζας για ΤΧΧ έξοδα λειτουργία και τις επενδύσεις της, μετά την έγκριση του από το διοικητικό της συμ/ίούλιο σύμφο)ντχ με το άρθρο 21, παρ. 1 στοιχείο γ), υποβάλλεται στην κυβέρνηση, η οποία το δκχβιβάζει ση) ισπανικό Κοινοβούλιο προς έγκριση. Ο προϋπολογισμός της Τράπεζας πρέπει να έχει εκτιμητικό χαρακτήρα και να μην ε νοποιείτχχι με τους προϋπολογισμούς άλλων δημόσκον τομ. έο)ν. » ζ. Συμμετοχή των μελών των οργάνων λήψης αποφάσεων σε φορείς εκτός του ΕΣΚΤ Η συμμετοχή σε εξωτφίκούς φορείς μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις μεταξύ των υποχρεώσεων έναντι της εθνικής κεντρικής τράπεζας (για τους διοικητές και έναντι της ΕΚΤ) και των καθηκόντων στον εξωτφΐκό φορέα. Ωστόσο είναι δυσχερές να διατυπωθεί ένας γενικός κανόνας σχετικά με το κατά πόσο η εν λόγω συμμετοχή είναι ή δεν είναι σύμφωνη με το άρθρο 107. Το ζήτημα που τίθεται είναι κατά πόσο το μέλος του οργάνου της εθνικής κεντρικής τράπεζας έχει άλλα καθήκοντα τα οποία ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την προσωπική του ανεξαρτησία. Αρθρο 22 του νόμου για την Osterreichische National Bank «3) Μόνο πρόσωπα με αυστριακή υπηκοότητα που δεν έχουν στερηθεί το δικαίωμα του εκλέγεσθαι στο Εθνικό Συμβούλιο (Nationalrat) μπορούν να είναι μέλη του Γενικού Συμβουλίου. Τα μέλη του της Γενικού Συμβουλίου πρέπει να είναι πρόσο)πα που έχουν διακριθεί σε κάποιο τομέα οικονομικής δραστηριότητας ή νομικοί ή οικονομολόγοι. Το Γενικό Συμβούλιο απαρτίζεται από εκπροσώπους: 1. τραπεζών 2. βιομηχανιών 3. του εμπορίου και των μικρών επιχειρήσεων 4. της γεοιργίας· και 5. μισθοπών εργαζομένοη' 4) Δεν μπορούν να είναι μέλη του Γενικού Συμβουλίου πρόσωπα τα οποία υπηρετούν στην Ομ(χτπονδιακή Δημοκρατία ή σε ένα Land ή ειΊ^χι μέλη του Nationalrat, της ομοσπονδιακής κυβέρνησης ή της κυβέρνησης ομόσπονδου κρατιδίου. Ο περιορισμός σχετικά με τα πρόσωπα που υπηρετούν στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία δεν ισχύει για τους πανεπιστημιακούς που διδάσκουν δίκαιο και οικονομικά. Ο αριθμός των μελχόν του Γενικού Συμβουλίου τα οποία έχουν ως κύρια απασχόληση τη συμμετοχή στη διοίκηση τραπεζίων δεν μπορεί να υπερβαίνει τα τέσσερα· τα πρόσωπα αυτά δενμπορούννα καταλάβουντη θέση του προέδρου ή αντιπροέδρου της τράπεζας. » Συμμόρφωση με το άρθρο 14. 2 του καταστατικού του ΕΣΚΤ Το άρθρο 14. 2 του καταστατικού αφορά τη διάρκεια της θητείας των διοικητών και τους λόγους παύσης τους. 16 ex. Διάρκεια της θητείας τοιν διοικητών Το ίχρθρο 14. 2 του καταστατικού καθορίζει την ελάχιστη δκχρκεια της θητείας των διοικητών σε πέντε. έτη. Συνεποίς, τ(χ καταστατικά που προβλέπουν μικρότερη δκχρκεια θητείας πρέπει να αναθεωρηθούν. Τα καταστατικά που δεν προβλέπουν ρητά ελάχιστη δκχρκεια θητείας Οεοιρούνται σύμφωνα με τη σχετική διάταξη, εφόσον οι λίίγοι παύσης των διοικητών περιορίζονται στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο δεύτερο εδάφιο του άρθρου 14, παρ. 2 του καταστατικού (βλ. κατωτέρω) Αρθρο 29 του καταστατικού της Τράπεζας της Ελλάδος «Ο Διοικητής και οι Υποδιοικηταί (. ) διορίζονται (. ) δια διατάγματος του Υπουργικού Συμβουλίου δια μιαν τετραετίαν, μετά πρότασιν του Γενικού Συμβουλίου της Τραπέζης (. ). » Το καταστατικό της Banca d'Italia δεν πφίλαμβάνει καμία διάταξη σχετικά με τη διάρκεια της θητείας του διοικητή και τους λόγους παύσης του. Αρθρο 19 του καταστατικού της Banca d'Italia «Το διοικητικό συμβούλιο μπορεί να διορίζει και vrx ανακαλεί τον διοικητή, τον γενικό διευθυντή και τους δύο αναπληροηές γενικούς διευθυντές. » Αρθρο 7, παρ. 3 του νομού για τη Bundesbank «Ο πρόεδρος, ο αντιπρόεδρος και τχχ άλλα μέλη της διοίκησης διορίζονται από τον Πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας κατόπιν προτάσεο)ς του Ομοσπονδιακού Υπουργικού Συμβουλίου. Πριν από τη σχετική πρόταση, το Ομοσπονδιακό Υπουργικό Συμβούλιο ζητά τη γνώμη του συμβουλίου της κενψικής τράπεζας. Τα μέλη της διοίκησης διορίζονται για οκτώ έτη ή σε εξαφεπκές περιπτώσεις για μικρότερο χρονικό διάστημα το οποίο δεν μπορεί να είναι κατώτερο των δύο ετών» β. Λόγοι παύσης του διοικητή Στόχος του άρθρου 14, παρ. 2 του καταστατικού είναι να αποφευχθεί η αυθαίρετη παύση του διοικητή από τις αρχές που συμμετέχουν στο διορισμό του. Δεδομένου ότι στην πφίπτωση αυτή υπάρχει σαφής πρόβλεψη στο καταστατικό σχετικά με το πφιεχόμενο της εθνικής νομοθεσίας, κάθε αντίθετη διάταξη θα πρέπει να τροποποιηθεί. 17 Το άρθρο 12, παρ. 3 του νομού για την ίδρυση του Institut Momtaire Luxembourgeois: «Η κυβέρνηση μπορεί να προτείνει ση) Μεγάλο Δούκα την παύση της διοίκησης, εφόσον υπάρχει ριζική διαφωνία μεταξύ της κυβέρνησης και της διοίκησης σχετικά με τη πολιτική του Ινστιτούτου και την άσκηση των καθηκόντων του. Στην περίπταχτη αυτή, η πρόταση παύσης θα πρέπει να αφορά τη διοίκηση στο σύνολο της. Επίσης, η κυβέρνηση μπορεί να προτείνει στο Μεγάλο Δούκα την παύση ενός μέλους της διοίκησης το οποίο βρίσκεται σε διαρκήαδυντχμία να ασκήση τα καθήκοντα του. Πριν από τη διαβίβαση της πρότασης αυτής στο Μεγάλο Δούκα, η κυβέρνηση ζητά τη γνώμη του Συμβουλίου του Ινστιτούτου» Αρθρο 44 του καταστατικού της Εθνικής Τράπεζας του Βελγίιου «Ο διοικητής διορίζετχχι και μπορεί να παυθεί ή να τεθεί σε διαθεσιμότητχχ από το Βασιλέα» Συιιμόρφωση αε το άρθρο 105 της συνθήκης Η απαίτηση να συμπίπτουν οι στόχοι όλων των μελών του ΕΣΚΤ με το άρθρο 105, παρ. 1 δεν σημαίνει ότι πρέπει σε κάθε πφίπτωση να επαλαμβάνεται η διατύπωση της παραγράφου αυτής στα εθνικά καταστατικά. Στην πραγματικότητα, η διατύπωση των στόχων της κεντρικής τράπεζας διαφέρει σημαντικά από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, πράγμα το οποίο οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι τα καταστατικά των κεντρικών τραπεζών έχουν συνταχθεί σε διαφορετικές εποχές. Ωστόσο, θα πρέπει να αποφεύγεται κάθε αμφιβολία ως προς το ότι η τράπεζα υποχρεούται να συμμορφώνεται με τον πρωταρχικό στόχο που προβλέπει η συνθήκη. Αρθρο 1 του νομού 116 για την DanmarL· Nationalbank «HDanmarks Nationalbank έχει ο*ς στόχο τη διατήρηση ενός ασφαλούς και σταθερού νομισματικού συστήματος ε)^τός της χαράς και τη διευκόλυνση και ρύθμιση της νομισματικής κυκλοφορίας και της χορήγησης πιστώσεων» Δεδομένου ότι η Δανία έχει ανακοινώσει στο Συμβούλιο ότι δεν θα συμμετάσχει στο τρίτο στάδιο, δεν χρειάζεται προσαρμογή του καταστατικού της Danmarks Nationalbank στο σημείο αυτό. 18 Αλλες νοαικές προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι εθνικές κεντρικές τράπεζες για να αποτελέσουν αναπόσπαστο αέρος του ΕΣΚΤ Σύμφωνα με το άρθρο 14. 3 του καταστατικού, οι εθνικές κεντρικές τράπεζες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του ΕΣΚΤ και ενεργούν σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές και οδηγίες της ΕΚΤ. Η έκταση των απαιτούμενων προσαρμογών της εθνικής νομοθεσίας - είτε στα καταστατικά της κεντρικής τράπεζας είτε σε άλλες νομοθετικές διατάξεις - κατ'εφίχρμογή της αρχής αυτής θα προκύψει σαφέστερα στο πλαίσιο των προπαρασκευαστικών εργασκόν για το ρυθμιστικό πλαίσιο της ΕΚΤ. Fiivai προφανές ότι οι εθνικές ιδιαιτερότητες μπορεί να συνεχίσουν να υπάρχουν, στο βαθμό που δεν θέτουν σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα και την ομοιόμορφη εφαρμογή της ενιαίας νομισματικής πολιτικής. Ως παράδειγμα εθνικών ρυθμίσεων που δεν είναι σύμφωνες με τις προνομίες της ΕΚΤ μπορούν να αναφερθούν οι διατάξεις που παρέχουν σε κυβερνητικά όργανα αρμοδιότητες κατά τη διαδικασία έκδοσης τραπεζικών γραμματίων. 19 3. ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ 3. 1 Οι διατάξεις της συνθήκης Το κριτήριο της σταθερότητας τοιν τιμοίν ορίζεται στην πρώτη περίπτοκτη του (χρθρου 109 1 π(χράγραφος 1 της συνθήκης: ΊΙ επίτευξη υψηλού βαθμού στχχθερότητας τιμών /. J κατχχδεικνύετχχι από έντχ ποσοστό πληθοφισμού που προσεγγίζει το αντίστοιχο ποσοστότχον ψιων, το πολύ, κρατών μελών με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σπχθερότηπχς τιμών. " Το πρωτόκολλο αριθ. 6 για τα κριτήρια σύγκλισης εξειδικεύει τις διατάξεις του (χρθρου 109 1 παράγραφος 1, ορίζοντας ιδίως στο άρθρο 1 ότι από πλευράς πληθωρισμού, ένα κράτος μέλος συγκλίνει εάν "έχει σταθερές επιδόσεις στο θέμα των τιμών και μέσο ποσσστό πληθωρισμού, καταγεγραμμένο επί ένα έτος πριν από τον έλεγχο, που δεν υπερβαίνει εκείνο των ψιών, το πολύ, κρατών μελών με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σταθερότητας τιμών, περισσότερο από 1'/2 ποσοστιαία μονάδα. Ο πληθωρισμός υπολογίζεται βάσει του δείκτη τιμών καταναλωτή ή σε συγκρίσιμη βάση, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορές των εθνικό)ν ορισμών". Οι εθνικοί δείκτες τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) διαφέρουν σημαντικά ως προς τις χρησιμοποιούμενες έννοιες, μεθόδους και πρακτικές. Προκειμένου να ικανοποιήσει την απαίτηση του πρωτοκόλλου αριθ. 6 ότι ο πληθωρισμός πρέπει να μετράται σε συγκρίσιμη βάση, το Συμβούλιο θέσπισε στις 23 Οκτωβρίου έναν κανονασμό-πλαίσιο (αριθ. 2494/95) για την εναρμόνιση των εθνικών δεικτών τιμών καταναλωτή (ΔΤΚ) σε δύο στάδια. Το πρώτο στάδιο που απαιτείται για τους σκοπούς της έκθεσης του άρθρου 109 Ι παράγραφος 1, δηλαδή του παρόντος εγγράφου, ήταν η κατάρτιση έοχ; το Μάρτιο του 1996 μιας σειράς "προσα^ρινοίν δεικτοόν τιμών καταναλωτή" (ΠΔΤΚ), προσαρμοσμένοι κατά τρόπο που να εξουδετερώνει τις διαφορές μεταξύ των υφιστάμενων εθνικών δεικτοιν ως προς τα αγαθά και τις υπηρεσίες που λαμβάνονται υπόψη κατά την κατάρτιση τους. Οι μηνιαίοι ΠΔΤΚ άρχισαν να δημοσιεύονται τον Ιανουάριο 1996 και οι χρονολογικές σειρές καλύπτουν την περίοδο μέχρι τον Ιανουάριο 1994. Ενα πρώτο βήμα στην πρόοδο της διαδικασίας εναρμόνισης επιτεύχθηκε με την εξαίρεση από τον ΠΔΤΚ των κατηγοριών εθνικών δεικτών για τους οποίους οι ακολουθούμενες πρακτικές παρουσιζουν τις πλέον αισθητές διαφορές μεταξύ κρατών μελών. Ετσι, οι ΠΔΤΚ δεν περιλαμβάνουν τα τακμαρτά ενοίκια από ιδιοκατοίκηση, τις υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης, καθώς και διάφορα άλλα στοιχεία όπως οι πληρωμές τόκων ενυπόθηκων δανείων, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες, οι ασφαλίσεις, τα "πακέτα" διακοπών και ορισμένες υπηρεσίες τοπικών αρχών. Από την άλλη πλευρά, οι ΠΔΤΚ ενσωματώνουν στοιχεία, όπως οι τιμές των αλκοολούχων προϊόντων και των προϊόντων καπνού, τα οποία εξαιρούνται από το ΔΤΚ σε ορισμένα κράτη μέλη. Παρόλο που δεν είναι απόλυτα συγκρίσιμοι, προς το παρόν θεωρείται ότι, σε σχέση με τους ΔΤΚ, οι ΠΔΤΚ αποτελούν καλύτερη βάση για τη σύγκριση του πληθωρισμού μεταξύ κρατών μελών. Το δεύτερο βήμα, το οποίο έχει προγραμματιστεί για τον Ιανουάριο του 1997, θα είναι η κατάρτιση συγκρίσιμων εναρμονισμένων δεικτών (ΕνΔΤΚ) που θα βασίζονται σε κοινούς ορισμούς και μεθόδους, όπως η χρησιμοποίηση κοινής σε όλα τα κράτη μέλη κάλυψης των αγαθών και υπηρεσιών και η εναρμόνιση της περιόδου αναφοράς, των δειγματοληπτικών προτύπων, της συχνότητας ενημέωσης των συντελεστών στάθμισης, της δημογραφικής και γεωγραφικής κάλυψης, κλπ. 20 3. 2 Αξιολόγηση της σταθερότητας των τιμών με βάση τους ΠΔΤΚ 3. 2. 1 Πρόσφατες τάσεις Οι χρονολογικές σειρές για τους ΠΔΤΚ είναι διαθέσιμες μόνο από τον Ιανουάριο του 1994 και επομένως η ανάλυση της εξέλιξης του πληθωρισμού με βάση το δείκτη αυτό δεν μπορεί να αρχίσει πριν από τον Ιανουάριο του 1995. Από τις αρχές του 1995 παρατηρείται γενική πτωτική τάση και αυξανόμενη σύγκλιση στα ποσοστά πληθωρισμού. Ο πληθωρισμός στο σύνολο της Κοινότητας, όπως μετράται με τον ΠΔΤΚ (εκατοστιαία μεταβολή σε σχέση με τον ίδιο μήνα του προηγούμενου έτους) ανήλθε στο 2,8% τον Ιανουάριο του 1995 και μεκήθηκε στο 2,4% το Σεπτέμβριο του 1996. Πρόκειται για το χαμηλχίτερο ιστορικό ποσοστό, το οποίο δεν απέχει πολύ από το επίπεδο που θα μπορούσε να ονομαστεί σταθερότητα τιμών. Στα επτά κράτη μέλη στα οποία το ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού ήταν χαμηλότφο από το 2,5% τον Ιανουάριο του 1995 (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Γαλλία, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες και Φινλανδία), ο ρυθμός αύξησης των τιμοόν είτε συνέχισε να υποχωρεί είτε σταθεροποιήθηκε σε χαμηλά επίπεδα τους επόμενους 20 μήνες (βλέπε διάγραμμα 3. 1). Σε τρεις από τις τέσσφίς χώρες στις οποίες κυμαινόταν μεταξύ 2,5% και 3% στις αρχές 1995 (Ιρλανδία, Αυστρία και Σουηδία, με εξαίρεση το Ηνωμένο Βασίλειο), ο ρυθμός πληθωρισμού υποχώρησε σε λιγότφο από το 2% στα μέσα του 1996. Η επιβράδυνση ήταν πιο αισθητή στη Σουηδία, όπου το ετήσιο ποσοστό μειώθηκε σε λιγότφο από το 1% από τον Αύγουστο του τρέχοντος έτους. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η πρόοδος προς τη σταθφότητα των τιμών ήταν σταδιακή και κάπως ασταθής, αλλά η πτωτική τάση επιβεβαιώθηκε στη διάρκεια του 1996 παρά τη διαμόρφωση συνθηκών διαρκούς ανάκαμψης και τις προηγούμενες πτωτικές πιέσεις στη λίρα στφλίνα. Στα υπόλοιπα κράτη μέλη επιτεύχθηκε αισθητή πρόοδος στο μέτωπο του πληθωρισμού, αλλά ο βαθμός σταθφότητας και σύγκλισης των τιμών δεν είναι ακόμα ικανοποιητικός. Στην Ισπανία και την Ιταλία σημειώθηκε μια ανησυχητική ανοδική τάση του πληθωρισμού στο πρώτο εξάμηνο του 1995, τόσο λόγο της αύξησης των τιμών των εισαγωγών μετά τη σημαντική υποτίμηση των νομισμάτων των χωρών αυτών την άνοιξη και τις αυξήσεις στην έμμεση φορολογία. Ωστόσο, και στις δύο χώρες ο πληθοιρισμός ανήλθε στα υψηλότερα επίπεδα του στα μέσα του 1995 και στη συνέχεια ακολούθησε σαφή και σταθερή πτωτική τάση. Το Σεπτέμβριο του τρέχοντος έτους ο πληθωρισμιίς στην Ιταλία και την Ισπανία ανήλθε στο 3,5% και 3,6% αντίστοιχα. Ωστόσο, στην Ισπανία η επιβράδυνση του πληθωρισμού ανακόπηκε τους τελευταίους μήνες, παρόλο που η βασική τάση του (εξαιρουμένων των τιμών ακατέργαστων προϊόντων διατροφής και της ενέργειας) συνέχισε να είναι πτωτική. Μια απότομη αύξηση του πληθωρισμού σημειώθηκε επίσης στην Πορτογαλία την άνοιξη του προηγούμενου έτους, αλλά η έκταση της ήταν πολύ πιο πφίορισμένη και αναστράφηκε πολύ πιο γρήγορα από ό,τι στις δύο αυτές χώρες. Ωστόσο, μετά από μια υποχώρηση σε πφίπου 2% το Μάρτιο του τρέχοντος έτους, ο πληθωρισμός επιταχύνθηκε τους τελευταίους μήνες και το Σεπτέμβριο ανήλθε στο 3,2%. Στην Ελλάδα, ο πληθωρισμός μειώθηκε από το 10,9% τον Ιανουάριο του 1995 στο 8,1% το Σεπτέμβριο του 1996, αλλά παραμένει ακόμα πολύ υψηλότφος από το μέσο κοινοτικό όρο. 21 22 3. 2. 2 Σύγκλιση τχαν τιμών σε σχέση με μια τιμή αναφοράς της "Υπολογισμός τιμής αναφοράς για Στην παρούσα έκθεση χρησιμοποιήθηκαν οι ακόλουθοι ορισμοί (για τη συζήτηση των σχετικών θεμάτων βλέπε τον πλαίσιο πληθωρισμό). Ο πληθωρισμός ενός κράτους μέλους μετράται με του αριθμητικού μέσου δίόδεκα μηνιαίων δεικτοόν σε σχέση με τον αριθμητικό μέσο των δώδεκα μηνιαών δεικτών της προηγούμενης περιόδου1. Η τιμή αναφοράς υπολογίζεται ως αριθμητικός μέσος των τριών χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις συν 1,5 εκατοστιαία μονάδα. την ποσοστιαία μεταβολή Στην περίοδο για την οποία είναι δυνατός ο υπολογισμός μιας τιμής αναφοράς2 παρατηρείται οριακή μόνο μείωση της τιμής αυτή;, από 2,7% το Δεκέμβριο 1995 σε 2,6 το Σεπτέμβριο 1996 (βλέπε πίνακα 3. 1). Ελάχιστες μεταβολές σημειώθηκαν στην πφίοδο αυτή στη σύνθεση της ομάδας αναφοράς των τριών χωρών με τις καλύτφες επιδόσεις. Οι Κάτω Χώρες και η Φινλαδία συμμετείχαν πάντα στην ομάδα, ενώ η Γφμανία αντικατέστησε το Βέλγιο από τον Ιούνιο 1996. Το Σεπτέμβριο 1996, δέκα κράτη μέλη είχαν μέσο ποσοστό πληθωρισμού κάτω από την τιμή αναφοράς (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιρλανδία3, Λουξεμβούργο, Κάτω Χώρες, Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία), ενώ σε άλλες δύο (Πορτογαλία και Ηνωμένο Βασίλειο) το μέσο ποσοστό πληθωρισμού υπφέβη κατά 0,4 εκατοστιαία μονάδα την τιμή αναφοράς. Στην Ισπανία και την Ιταλία, το μέσο ποσοστό πληθωρισμού υπφέβη την τιμή αναφοράς κατά 1,2 και 2,1 εκατοστιαίες μονάδες αντίστοιχα. Στην πφίπτωση της Ελλάδας, η διαφορά σε σχέση με την τιμή αναφοράς ήταν 5,8 εκατοστιαίες μονάδες (βλέπε πίνακα 3. 2). Πίνακας 3. 1 Σύγκλιση των ποσοστών πληθωρισμού (πληθωρισμός μετρούμενος με την εκατοστιαία μεταβολή του ΠΔΤΚ) Τρεις χοίρες με τις καλύτερες επιδόσεις Β D NL FIN Τιμή αναφοράς Προσωρινοί δείκτες τιμών καταναλωτή Δεκέμβριο ς 1995 Σεπτέμβρι ος 1996 1. 4 1. 1 1. 0 2. 7 1. 3 1. 2 0. 9 2. 6 Κράτη μέλη που πληρούν το κριτήριο σύγκλισης Αριθμός κρατών μελών: Επί συνόλου: 15 10 15 1. 4 2. 3 1. 5 1. 7 2. 4 1. 9 1. 1 2. 0 1. 0 1. 6 2. 2 1. 3 2. 1 2. 1 1. 3 1. 2 1. 7 0. 9 1. 6 Β DK D F IRL(3) L NL A FIN S (1) Οπως μετρώνται με την εκατοστιαία μεταβολή του αριθμητικού μέσου δοίδεκα μηνιακον δεικτών σε σχέση με τον αριθμητικό μέσο των δο')δεκα μηνκχύον δεικτών της προηγούμενης περιόδου. (2) Στην παρούσα έκθεση χρησιμοποιείται ο ακόλουθος ορισμός: αριθμητικός μέσος των τριο')ν χωρίον με τις καλύτερες επιδόσεις όσον αφορά τον πληθωρισμό, συν 1,5 εκατοστιαία μονάδα. (3) Μετράται βάσει τριμηνιαύον στοιχείων Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής Θα πρέπει να σημεκοθεί ότι αυτή η μέθοδος μέτρησης είναι διαφορετική από εκείνη που ονομάζεται συνήθως "ποσοστό πληθωρισμού" (το οποίο υπολογίζεται ως εκατοστιαία μεταβολή ενός δείκτη τον τελευταίο μήνα σε σχέση με την τιμή του δείκτη πριν από δίόδεκα μήνες. Η χρονολογική σειρά του ΠΔΤΚ καλύπτει αναδρομικά μόνο την πφίοδο έως τον Ιανουάριο 1994 και επομένως η πρώτη τιμή που μπορεί να υπολογιστεί είναι εκείνη του Δεκεμβρίου 1995. Για την Ιρλανδία, οι ΠΔΤΚ και ο εθνικός ΔΤΚ είναι διαθέσιμοι μόνο σε τριμηνιαία βάση. 23 Πίνακας 3. 2 Μέσο ποσοστό πληθωρισμού (μετρούμενο με το ΠΔΤΚ, εκατοστιαία μεταβολή) H κατάσταση όσον αφορά τη σύγκλιση ήταν καλύτερη το Σεπτέμβριο του 1996 από ό,τι το Δεκέμβριο του 1995, όταν εννέα χώρες είχαν ποσοστά πληθωρισμού κάτω από την τιμή αναφοράς και στις άλλες χώρες η διαφορά σε σχέση με την τιμή αναφοράς ήταν μεγαλύτερη από τη σημερινή. Προσωρινοί δείκτες τιμών καταναλωτή Δεκέμβριος 1995 (1) 1. 4 2. 3 1. 5 9. 0 4. 7 1. 7 2. 4 5. 4 1. 9 1. 1 2. 0 3. 8 1. 0 2. 9 3. 1 Σεπτέμβριος 1996(1) 1. 6 2. 2 1. 3 8. 4 3. 8 2. 1 2. 1 4. 7 1. 3 1. 2 1. 7 3. 0 0. 9 1. 6 3. 0 Β DK D EL Ε F IRL(2) I L NL A Ρ FIN S UK 3. 0 EUR 2. 7 (1) Οπως μετρώνται με την εκατοστιαία μεταβολή του αριθμητικού μέσου δώδεκα μηνιαίων δεικτών σε σχέση με τον αριθμητικό μέσο των δ(όδεκα μηνιαίων δεικτών της προηγοτίμενης περιόδου. (2) Μετράται βάσει τριμηνιαίων στοιχείων Πηγή: Τπηρεσίε€ της Επιτροπής Διάγραμμα 3. 2 Προσωρινα£ SeiKteç χψών tmav(ûmx^ (Αρ*θμη*ικί5ς μίσος 8coSex<ï \xx\\>i<n(i)vS^mtb)V <*ε σχέ^ημε Εκατοστιαία μεταβολή 10 (ΠΔΤΚ) tov<ipityii\tiX. 4iiemw)V •Δεκέμβριος 1995 Ξ Σεπτέμβριος 1996 Β DK D EL Β F JRL ϊ L TO, liiie 3. 3 Ιίξέλιξη του πληθωρισμού στο δεύτερο στάδιο της ΟΝΕ 24 II περιορισμένη χρονολιηακή σειρά των ΙΙΑΊ'Κ δεν επιτρέπει μια πολύπλευρη εξέταση της πριίσψατης εξέλιξης του πληθωρισμού. Mux πλήρης και ισ(ίρροπη εξέταση του βαθμού σταθερότητας το)ν τιμών και του δκχρκούς χίχρακτήρα πην αποτελεσμάτων από πλευράς πληθωρισμού απαιτεί το συνυπολογισμέ) ορισμένων άλλων δεικτίόν πληθωρισμού, όπως ο (χποπληθωριστής ιδιωτικής κατανάλωσης και οι ΔΤΚ. Το πλαίσιο για τις "Διαφορές μεταξύ ΠΔΤΚ και ΔΤΚ" εξετάζει τη σημασία των διαφορών μεταξύ των δεικτών αυτών. Η εξέλιξη των αποπληθωριστών ιδιωτικής κατανάλωσης και των ΔΤΚ επιβεβαιώνει την ουσιαστική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στην Κοινότητα στη σύγκλιση του πληθωρισμού από την έναρξη του δεύτερου σταδίου της ΟΝΕ την 1η Ιανουαρίου 1994. Μεταξύ 1993 και 1995, ο πληθωρισμός στο σύνολο της Κοινότητας μειώθηκε από 4% σε 3%, μετρούμενος με τον αποπληθωριστή ιδιωτικής κατανάλωσης, και από 3V2% σε 3% μετρούμενος με το ΔΤΚ. Η πτωτική αυτή τάση συνεχίστηκε το 1996, για το οποίο αναμένεται ότι και με τις δύο μετρήσεις το μέσο ποσοστό πληθωρισμού στην Κοινότητα θα υπερβεί ελαφρά το 2xk (βλέπε πίνακα 3. 3). Σε επίπεδο μεμονωμένων χωρών, τα συμπεράσματα από την εξέλιξη του αποπληθωριστή ιδιωτικής κατανάλωσης και του ΔΤΚ είναι όμοια με εκείνα που προκύπτουν για τον ΠΔΤΚ. Η υποχώρηση του πληθωρισμού παρατηρείται σε όλες τις χώρες της Κοινότητας, αν και σε διαφορετικό βαθμό σε καθεμία. Στη διάρκεια του δεύτερου σταδίου, τα κράτη μέλη που συμμετείχαν από μακρού στο μηχανισμό συναλλαγματικών ισοτιμιών (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο και Κάτω Χώρες) παγίωσαν τα ήδη καλά αρχικά τους αποτελέσματα στο μέτωπο του πληθωρισμού, ενώ για τα τρία νέα κράτη μέλη (Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία) παρατηρείται μια σύγκλιση από πλευράς σταθερότητας τιμών προς τις επιδόσεις των χωρών της πρώτης ομάδας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η εξέλιξη του ΔΤΚ επηρεάζεται έντονα από τις μεταβολές στα επιτόκια ενυπόθηκων δανείων. Οι μεταβολές αυτές εξηγούν σε μεγάλο βαθμό τη μείωση του δείκτη στο 1,6% το 1993 και την αύξηση του στο 3,5% στην περίοδο έως το 1995. Ομοίως, η επιβράδυνση της αύξησης του ΔΤΚ στο πρώτο εξάμηνο του 1996 οφείεται κατά κύριο λόγο στην πτώση των επιτοκίων ενυπόθηκων δανείων. Ωστόσο, ο αποπληθωριστή; ιδιωτικής κατανάλωσης εμφανίζει μείωση του πληθωρισμού από το 3,5% το 1993 στο 2,6% το 1995, ενώ αναμένεται νέα ελαφρά υποχώρηση το 1996. 25 Πίνακας 3. 3 Αποπληθωριστής ιδιωτικής κατανάλωσης και δείκτης τιμών καταναλωτή (σε εθνικό νόμισμα, εκατοστιαίες μεταβολές) Αποπληθωριστής ιδιωτικής κατανάλωσης Δείκτης τιμών καταναλωτή 1993 1994 1995 1993 1994 1995 1996 (1) 3. 0 0. 3 3. 9 13. 7 5. 5 2. 2 1. 9 5. 4 7. 0 2. 1 3. 4 7. 1 4. 2 5. 7 3. 5 3. 2 1. 7 2. 7 10. 8 4. 9 2. 1 2. 6 4. 6 2. 4 2. 7 3. 0 4. 8 1. 4 3. 1 2. 5 1. 6 2. 1 2. 0 9. 3 4. 7 1. 7 2. 0 5. 8 2. 0 0. 9 2. 3 4. 2 0. 2 2. 7 2. 6 2. 0 2. 0 1. 8 8. 5 3. 6 1. 9 2. 0 3. 9 1. 7 1. 9 2. 0 3. 3 0. 9 1. 7 2. 5 2. 8 1. 3 3. 6 14. 4 4. 6 2. 1 1. 4 4. 5 3. 6 2. 6 3. 6 6. 4 2. 2 4. 6 1. 6 2. 4 2. 0 2. 7 10. 9 4. 7 1. 7 2. 3 4. 0 2. 2 2. 8 3. 0 5. 2 1. 1 2. 2 2. 5 1. 5 2. 1 1. 8 9. 3 4. 7 1. 8 2. 6 5. 2 1. 9 1. 9 2. 2 4. 1 1. 0 2. 5 3. 4 Σεπτέμ βριος 96(2) 1. 8 2. 0 1. 6 8. 6 3. 8 2. 1 1. 8 4. 6 1. 3 1. 9 1. 8 3. 3 0. 5 1. 2 2. 6 4. 1 0. 73 0. 62 0. 59 3. 3 0. 63 0. 35 0. 59 3. 0 0. 75 0. 48 0. 76 2. 6 0. 66 0. 34 0. 63 3. 4 0. 85 0. 49 0. 81 3. 1 0. 68 0. 40 0. 63 3. 1 0. 66 0. 41 0. 67 2. 7 0. 74 0. 43 0. 66 Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ FIN S UK EUR ΣΜ ΣΜΜΣΙ ΣΜ Εκτός ΜΣΙ ικές προβλέψεις φθινα>πόρου 1996 φώνται με την εκατοστιαία μεταβολή του αριθμητικού όδεκα μηνιαίο>ν δεικτών σε σχέση με τον αριθμητικό > δίόδεκα μηνιαίων δεικτών της προηγούμενης περιόδου, ιεστής μεταβολής (λόγος της τυπικής απόκλισης προς το στοιχεύον). χι ο συντελεστής μεταβολής για τις Β, DK, D, Ε, F, IRL, [993 και 1994. Η Α περιλαμβάνεται στα στοιχεία για το 96. Η FIN περιλαμβάνεται στα στοιχεία για το 1996. ός ΜΣΙ είναι οι EL, I, UK για το 1993 και 1994. Οι FIN ιμβάνονται στον ΣΜ εκτός ΜΣΙ το 1995 και η S και για (1) Οικονομ (2) όπως με μέσου δ< μέσο τω\ ΣΜ - Συντε? μέσο όρο των ΣΜ ΜΣΙ είνο L, NL, R το 1995 και 19 Οι χώρες εκτ και S περιλο το 1996. Πηγή: Υπηρε σίες της Επιτροπής. Στα άλλχχ κράτη μέλη (Ισπανία, Ελλάδα, Ιταλία και Πορτογαλία), παρατηρείται σαφής βελτίωση από το 1993, αλλά στην Ισπανία και την Πορτογαλία η πτωτική τάση του πληθωρισμού την άνοιξη του 1996. ανακόπηκε με γενική μεταξύ μετράται υποχώρηση του Η πληθωρισμού στο σύνολο της Κοινότητας συνοδεύτηκε από τη μείωση των διαφορικών ποσοστών πληθωρισμού κρατών μελών. Μια ένδειξη της σύγκλισης των ποσοστών πληθωρισμού μεταξύ κρατών μελών παρέχεται από το συντελεστή μεταβολής4, ο οποίος είναι μια στατιστική μέτρηση της διασποράς. συντελεστής Ο μεταβολής για τον πληθωρισμό, όπως τον ιδιωτικής αποπληθωριστή κατανάλωσης, μειώθηκε από 0,73 το 1993 σε 0,66 το 1996 για το σύνολο της Κοινότητας. Η διαδικασία σύγκλισης ήταν ακόμα χώρες που πιο μηχανισμό συμμετέχουν συναλλαγματικών ισοτιμιών (ΜΣΙ), για τις οποίες ο συντελεστής μεταβολής μειώθηκε από 0,62 το 1993 σε 0,34 το 1996. Από την άλλη ποσοστά πληθωρισμού των χωρών που δεν ΜΣΙ συμμετέχουν εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από υψηλή πολύ μεταβλητότητα. σαφής στις στο πλευρά, στο πιο τα Ο συντελεστής μεταβολής εμφανίζει τη διασπορά των ποσοστών πληθωρισμού των κρατών μελών γύρω από το μέσο ποσοστό πληθωρισμού κάθε έτους. Οσο υψηλότερη είναι η τιμή του, τόσο μεγαλύτερη είναι η διασπορά του πληθωρισμού σε κάθε δεδομένο έτος. 3. 4 Διαρκής χαρακτήρας της σύγκλισης των τιμών 26 Η διαδικασία σύγκλισης του πληθωρισμού που παρατηρείται στην Κοινότητα εδώ και περισσότερο από μια δεκαετία οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε μια σειρά θεμελιωδών μεταβολών στον τρόπο αντιμετώπισης του πληθωρισμού εκ μέρους όλων των οικονομικών φορέων Η σημαντικότερη διαρθρωτική μεταβολή ήταν αναμφίβολα η αποφασιστική εφαρμογή νομισματικών πολιτικών προσανατολισμένοι στη σταθερότητα το^ν τιμών. Πολλά κράτη μέλη υιοθέτησαν συγκεκριμένους στιίχους για τον πληθοιρισμό ή έμμεσους στιίχους ((ίπως στόχοι για την αύξηση της προσφοράς χρήματος ή για το επίπεδο της συναλλαγματικής ισοτιμίας), που τους επέτρεψαν να εφαρμόσουν τις νομισματικές τους πολιτικές με αξιόπιστο τρόπο. Οι θεσμικές μεταβολές, όπως η απαγόρευση της χρηματοδότησης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων από την κεντρική τράπεζα και η απαγόρευση της προνομιακής πρόσβασης του δημόσιου τομέα στους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς (οι οποίες τέθηκαν σε ισχύ από την έναρξη του δεύτερου σταδίου), καθώς και η εξασφάλιση της ανεξαρτησίας των κεντρικοϋν τραπεζών (όπως προβλέπται από τη συνθήκη για το τέλος του δεύτερου σταδίου, βλέπε κεφάλαιο 2), συνέβαλαν στην ενίσχυση της αποτελεσματικότητας και της αξιοπιστίας μιας νομισματικής πολιτικής προσανατολισμένης προς τη σταθερότητα στα κράτη μέλη. Εκτός από τις άμεσες επιπτώσεις της στον πληθωρισμό, η νομισματική πολιτική ασκεί ανασταλτική επίδραση στην αύξηση των τιμών και μέσω της επιρροής της στη συμπεριφορά των οικονομικών φορέων. Αρνούμενες να παρεκκλίνουν από την αντιπληθωριστική πορεία της πολιτικής, οι νομισματικές αρχές ενισχύουν την αξιοπιστία και την αποτελεσματικότητα των στόχων για τη σταθερότητα των τιμών και συμβάλλουν σημαντικά στην εξασθένηση των πληθωριστικών προσδοκιών. Η συγκράτηση της αύξησης των ονομαστικών μισθών επιτεύχθηκε προοδευτικά στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας (βλέπε τμήμα 7. 4. 1). Η τάση αυτή υποδηλώνει ότι οι κοινωνικοί εταίροι λαμβάνουν σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό υπόψη στις συλλογικές συμβάσεις τους το στόχο της σταθερότητας των τιμών. Αλλά και άλλοι σημαντικοί διαρθρωτικοί παράγοντες συνέτειναν σε μεγάλο βαθμό στη δημιουργία των σημερινών συνθηκών χαμηλού πληθωρισμού στην Κοινότητα. Η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς είχε - και θα συνεχίσει να έχει - ανασταλτική επίδραση στην αύξηση των τικών σε επίπεδο επιχείρησης και οικονομικού τομέα, κυρίως με τους ακόλουθους δύο τρόπους. Πρώτον, η κατάργηση των εθνικών εμποδίων στις εμπορικές συναλλαγές αύξησε τον ανταγωνισμό σε πολλές αγορές αγαθοίιν και υπηρεσιών, γεγονός που επέτρεψε την εξάλειξη των προσόδων που οφείλονταν στις ατέλειες των αγορών. Δεύτερον, ο εντονότερος ανταγωνισμός είχε ως αποτέλεσμα μια πιο αποτελεσματική κατανομή των πόρων στο εσωτερικό της Κοινότητας, αυξάνοντας έτσι την ικανότητα ανταπόκρισης από πλευράς προσφοράς. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε στη μείωση του κόστους παραγωγής, η οποία με τη σειρά της άσκησε εμφανείς πτωτικές πιέσεις στις τιμές. Από το 1980, τα περισσότερα κράτη μέλη αναπροσανατόλισαν τη δημοσιονομική τους πολιτική. Η χρησιμοποίηση επιλεγμένων δημοσιονομικών μέσων για τη ρύθμιση της οικονομικής δραστηριότητας θεωρείται σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό ως αναποτελεσματική ή ακόμα και αντιπαραγωγική, καθώς η εμμονή των υπερβολικών δημοσιονομικών ελλειμμάτων και τα αυξανόμενα δημόσια χρέη συνοδεύονταν από αρνητικές επιπτώσεις στην προσφορά και τον πληθωρισμό. Τα πρώτα αποτελέσματα των πολιτικών δημοσιονομικής εξυγίανσης ήταν άνισα, αλλά τα τελευταία χρόνια οι προσπάθειες για τον περιορισμό των δημοσιονομιών ελλειμμάτων εντάθηκαν και αποδείχθηκαν πιο αξιόπιστες, όπως αναπτύσσεται στο κεφάλαιο 4. Η στροφή προς μια μεγαλύτερη δημοσιονομική πειθαρχία, η οποία έχει ως στόχο την εξισορρόπηση μεσοπρόθεσμα των δημοσιονομικών θέσεων, ενθάρρυνε τις προσδοκίες για χαμηλό και σταθερό πληθωρισμό, διευκολύνοντας έτσι τις προσπάθειες της νομισματικής πολιτικής για την επίτευξη και τη διατήρηση σταθερότητας τιμών με χαμηλά επιτόκια. 27 Εκτός από τις διαρθροπικές μετίχβολές, ορισμένοι κυκλικοί π(χράγοντες συνέβαλαν επίσης στην ευνοϊκή εξέλιξη του πληθοιρισμου που παρατηρείται σήμερα στην Κοινότητα. II δκχτηρηση του βαθμού χρησιμοποίησης της π(χραγοηΊκής ικανότητας κάτω από τα ανώτατα επίπεδα αποτέλεσε ισχυρό αντικίνητρο για τις επιχειρήσεις να αυξήσουν πς τιμές τους ή να δεχθούν σημαντικές μισθολογικές αυξήσεις. 28 ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΤΙΜΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΠΑ ΤΟΝ ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟ Το πρωτόκολλο αριθ. 6 προβλέπει ότι η τιμή αναφοράς για τον πληθωρισμό πρέπει να υπολογίζεται με βάση ένα "ποσοστόπληθοψισμού, κατχχγεγραμμένο έπι ένα έτος πριν από τον έλεγχο, που δεν υπερβτχίνει εκείνο τχον ψιών, το πολύ, κραπόνμελίόνμε τις καλύτερες επιδόσεις". Οσον αφορά το θέμα του μέσου όρου, στην παρούσα έκθεση δίδεται προτίμηση στον (χριΟμητικό π(χρά στο γεωμετρικό μέσο, δεδομένου ότι είναι η πλέον χρησιμοποιούμενη μέθοδος στην Ευρώπη. Επιπλέον, η διαφορά μεταξύ αιθμητικού και γεωμετρικού μέσου είναι πολύ μικρή, ιδίως εάν ο πληθωρισμός είναι πολύ χαμηλός. όσον αφορά την περίοδο ενός έτους, δύο βασικές προσεγγίσεις είναι δυνατές: είτε η χρησιμοποίηση της μεταβολής ενός μηνιαίου δείκτη σε σχέση με το προηγούμενο έτος (για παράδειγμα, Σεπτέμβριος 1996/Σεπτέμβριος 1995), είτε η χρησιμοποίηση της μέσης μεταβολής των δώδεκα τελευταίων μηνών σε σχέση με τους προηγούμενους δώδεκα μήνες. Το πλεονέκτημα της πρώτης προσέγγισης είναι ότι είναι απλή και εύκολα κατανοητή. Ωστόσο, τα μειονεκτήματα υπερτερούν το)ν πλεονεκτημάτων της. Πράγματι, τα αποτελέσματα μπορούν να ποικίλλουν σημαντικά από μήνα σε μήνα, λόγω των επιπτώσεων που μπορούν να έχουν στη βάση υπολογισμού οι μεταβολές στην έμμεση φορολογία. Επιπλέον, και πιο σημαντικό, εφόσον το κριτήριο πρέπει να επιτρέπει την αξιολόγηση του διαρκούς χαρακτήρα της σταθερότητα των τιμών και της σύγκλισης των ποσοστών πληθωρισμού, φαίνεται καταλληλότερο να λαμβάνεται υπόψη μια μεγαλύτερη περίοδος. όσον αφορά τον αριθμό των χωρώ που πρέπει να περιληφθούν στον υπολογισμό της τιμής αναφοράς, πολλές προσεγγίσεις είναι δυνατές. Μια πρώτη ομάδα μεθόδων λαμβάνει υπόψη μόνο μία χώρα για τον υπολογισμό της τιμής αναφοράς: Μέθοδος 1: η χώρα με τις καλύτερες επιδόσεις + 1,5 εκατοστιαία μονάδα. Μέθοδος 2: η δεύτερη χοψα με τις καλύτερες επιδόσεις + 1,5 εκατοστιαία μονάδα. Μέθοδος 3: η ψίτη χώρα με τις καλ ύτερες επιδόσεις + 1,5 εκατοστιαία μονάδα. Μια δεύτερη ομάδα μεθόδων θα λάμβανε υπόψη το μέσο όρο δύο ή τριών χωρών: Μέθοδος 4: μη σταθμισμένος μέσος των δύυχοψίόνμε τις καλύτερες επιδόσεις + 1,5 εκατοστιαία μονάδα. Μέδοδος 5: μη σταθμισμένος μέσος των ψιών χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις + 1,5 εκατοστιαία μονάδα. Μέθοδος 6: σταθμισμένος μέσος των ψΐίόν χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις + 1,5 εκατοστιαία μονάδα. Ι Ιίνακας 3. 4 29 Σύγκλιση των ποσοστών πληθωρισμού βάσει διαφορετικοί μεΟόδο»ν υπολογισμού της τιμής αναφοράς, ΠΔΤΚ Λεκέμ Σεπτέμ Τιμή αναφοράς βριος1995(υ Αριθμός κρατών μελθ)ν που πληρούν το κριτήριο σύγκλισης (3) βριος1996Π) Αριθμός κρατούν μελών που πληρούν το κριτήριο σύγκλισης (3) 1. Η χορα με την καλύτερη επίδοση +1,5 εκατοστιαία μονάδα 2. Η δεύτερη χαρά με την καλύτερη επίδοση +1,5 εκατοστιαία μονάδα 3. Η τρίτη χορα με την καλύτερη επίδοση +1,5 εκατοστιαία μονάδα 4. Οι δύο χώρες με τις καλύτερες επιδόσεις, μη σταθμισμένος μέσος + 1,5 εκατοστιαία μονάδα 5. Οι τρε ις χορες μ ε τις καλύτερες επιδίίσεις, μη σταθμισμένος μέσος + 1,5 εκατοστιαία μονάδα 6. Οι τρεις χάρες με τις καλύτερες επιδόσεις, σταθμισμένος^ ' μέσος + 1,5 εκατοστιαία μονάδα 2. 5 2. 6 2. 9 2. 5 2. 7 2. 7 t 9 9 9 9 9 9 Τιμή αναφοράς 2. 4 2. 7 2. 8 2. 6 2. 6 10 10 10 10 10 2. 8 10 (1) Οπως μετρώνται με την εκατοστιαία μεταβολή του αριθμητικού μέσου δ(όδεκα μηνιαίων δεικτο)ν σε σχέση με τον αριθμητικό μέσο των δ(6δεκα μηνιαίων δεικτοίν της προηγούμενης περιόδου. (2) Στάθμιση με τα μερίδια της ιδιωτικής κατανάλωσης το 1995 σε τρέχουσες τιμές, πρότυπες μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS). (3) Το Δεκέμβριο 1995 9 χάρες πληρούσαν το κριτήριο σύγκλισης: Β, DK, D, F, IRL, L, NL, Α, FIN. Το Σεπτέμβριο 1996 10 χορες πληρούσαν το κριτήριο σύγκλισης: Β, DK, D, F, IRL, L, NL, Α, FIN, S. Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής. Με βάση τις 6 αυτές μεθόδους υπολογίστηκε μια τιμή αναφοράς για το Δεκέμβριο 1995 και για το Σεπτέμβριο 1996. Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, η Επιτροπή υιοθέτησε τη μέθοδο 5. Από τον πίνακα 3. 4 προκύπτει επίσης ότι ο αριθμός των χωρών με πληθωρισμό χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς είναι ο ίδιος, τόσο το Δεκέμβριο 1995 όσο και το Σεπτέμβριο 1996, όποια μέθοδος και αν χρησιμοποιηθεί. Τα αποτελέσματα αυτά μπορούν να εξηγηθούν από δύο παράγοντες. Πρώτον, υπάρχει μια σημαντική ομάδα χωρών που έχουν επιτύχει χαμηλά και συγκλίνοντα ποσοστά πληθωρισμού σε διαρκή βάση. Κατά συνέπεια, ούτε ο αριθμός των χωρών που λαμβάνονται υπόψη ούτε η σύνθεση της ομάδας αναφοράς έχει σημαντικές συνέπειες στο ύψος της τιμής αναφοράς. Δεύτερον, οι επιδόσεις των υπολοίπων κρατών μελών από πλευράς πληθωρισμού απέχουν ακόμα τόσο πολύ από εκείνες των χωρών με χαμηλό πληθωρισμό, ώστε μικρές μεταβολές στην τιμή αναφοράς να μην επιτρέπουν στις χώρες αυτές να εμφανίζουν πληθωρισμό κάτω απο την τιμή αναφοράς. 30 ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΜΕΤΑΞΥ ΠΔΤΚ ΚΑΙ ΑΚΤ Οι διαφορές μεταξύ ΠΔΤΚ κ αι ΔΚΤ εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό α πό τη διάρθρωση των εθνικών ΔΤΚ. Στις χ ό ρ ες στις οποίες οι ΔΤΚ ενσίοματωνουν στοιχεία όπαις οι δ α π ά ν ες γ ια υ γ ε ία ή τα τεκμαρτά ενοίκια α πό ιδιοκατοίκηση, ο ΠΔΤΚ θα τείνει να είναι χαμηλότερος από το ΔΤΚ δεδομένου ότι οι τιμές αυτών των στοιχεύην αυξάνονται συνήθως ταχύτερα α πό εκείνες των αγαθχόν κ αι υπηρεσυών π ου αποτελούν αντικείμενο διεθνών σ υ ν α λ λ α γ ώ ν. Από την ά λ λη πλευρά, στις χώρες στις οποίες τα (χλκ(Χ)λούχα κ αι τα προϊόντα καπνού εξαιρούνται α πό τους ΔΤΚ, η διαφορά σε σ χ έ ση με τους ΠΔΤΚ θα είναι θετική, εφόσον οι αυξήσεις τιμών γ ι ' α υ τά τα προϊόντα είναι συνήθακ; υψηλότερες α πό το μέσο όρο. Στις χώρες στις οποίες τα επιτόκια ενυπόθηκων δανείων περιλαμβάνονται στους εθνικούς ΔΤΚ, η εξέλιξη των διαφορών μεταξύ το)ν δύο δεικτών είναι ασταθής. Σε κοινοτικό επίπεδο κ αι γ ια μ ια σειρά χωρών, οι διαφορές μεταξύ ΔΤΚ κ αι ΠΔΤΚ είναι πολύ μικρές κ αι κυμάνονται μεταξύ ± 0,1 κ αι ± 0,3 εκατοστιαία μονάδα (βλέπε π ί ν α κα 3. 5). Για ορισμένες χώρες ωστόσο, οι α π ο κ λ ί σ ε ις ποικίλλουν α πό ± χΙι έως σχεδόν 1 εκατοστιαία μονάδα (Ιρλανδία, Κάτω Χώρες, Φινλανδία, Σουηδία κ αι Ηνωμένο Βασίλειο). Πίνακας 3. 5 Διαφορά μεταξύ ΠΔΤΚ και ΔΤΚ (εκατοστιαία μεταβολή) 1995(,) Μάρτιος 1996 W Σεπτέμβριος 1996(2) ΠΔΤΚ ΔΤΚ Διαφορά ΠΔΤΚ-ΔΤΚ ΠΔΤΚ ΔΤΚ Διαφορά ΠΔΤΚ-ΔΤΚ ΠΔΤΚ ΔΤΚ Διαφορά ΠΔΤΚ-ΔΤΚ Β DK D EL Ε F IRL (3) I L NL A Ρ FIN S UK 1. 4 2. 3 1. 5 9. 0 4. 7 1. 7 2. 4 5. 4 1. 9 1. 1 2. 0 3. 8 1. 0 2. 9 3. 1 EUR 3. 0 1. 5 2. 1 1. 8 9. 3 4. 7 1. 8 2. 6 5. 2 1. 9 1. 9 2. 2 4. 1 1. 0 2. 5 3. 4 3. 1 -0. 1 0. 2 -0. 3 -0. 3 0. 0 -0. 1 -0. 2 0. 2 0. 0 -0. 8 -0. 2 -0. 3 0. 0 0. 4 -0. 3 -0. 1 1. 7 2. 3 1. 4 8. 9 3. 4 2. 5 2. 1 4. 4 1. 3 1. 5 1. 8 2. 1 1. 1 1. 5 3. 0 2. 7 2. 0 2. 1 1. 7 9. 1 3. 4 2. 3 2. 0 4. 5 1. 2 2. 1 1. 8 2. 4 0. 6 1. 5 2. 7 -0. 3 0. 2 -0. 3 -0. 2 0. 0 0. 2 0. 1 -0. 1 0. 1 -0. 6 0. 0 -0. 3 0. 5 0. 0 0. 3 2. 7 0. 0 2. 1 2. 5 1. 3 8. 1 3. 6 1. 6 2. 2 3. 5 1. 5 1. 4 2. 2 3. 2 1. 2 0. 6 2. 9 2. 4 1. 9 2. 3 1. 4 8. 5 3. 6 1. 6 1. 4 3. 4 1. 4 2. 0 2. 0 3. 4 0. 6 -0. 1 2. 1 0. 2 0. 2 -0. 1 -0. 4 0. 0 0. 0 0. 8 0. 1 0. 1 -0. 6 0. 2 -0. 2 0. 6 0. 7 0. 8 2. 3 0. 1 ( 1 ) Ετήσια εκατοστιαία μεταβολή (2) Εκατοστιαία μεταβολή σε σχέση με το προηγούμενο έτος, Τ/Τ-12. (3) Μετράται βάσει τριμηνιαίων στοιχείων. Πηγή. Υπηρεσίες της Επιτροπής το εφόσον κριτήριο του Επιπλέον, πληθωρισμοί) ορίζεται σε σχετικούς και όχι σε απόλυτους όρους, η χρησιμοποίηση των ΠΔΤΚ δεν επηρεάζει σημαντικά τα αποτελέσματα, όπως αναφέρεται στον πίνακα 3. 6, ο αριθμός των χωρών που τηρούν την τιμή αναφοράς δεν είναι διαφορετική εάν ο ΔΤΚ χρησιμοποιηθεί αντί του ΠΔΤΚ. Ωστόσο, η σύνθεση της ομάδας των τριών χωρών με τις καλύτερες επιδόσεις είναι διαφορετική. 31 Πίνακας 3. 6 Σύγκλιση των ποσοστών πληθωρισμού βάσει των ΠΔΤΚ και των ΔΤΚ (εκατοστιαία μεταβολή) Προσορινοί δείκτες Δείκτης τιμών τιμούν καταναλωτή * ' ) Σεπτέμβριος Δεκέμβριος 1995(,) (1) 1996 καταναλοηή ( ' ) Δεκέμβριος Σεπτέμβριος («) 1996 1. 4 1. 1 1. 0 2. 7 1. 3 1. 2 0. 9 2. 6 (1) 1995 1. 5 1. 8 1. 0 2. 9 1. 3 0. 5 1. 2 2. 5 Τρεις χάρες με τις καλύτερες επιδόσεις Β D F NL L FIN S Τιμή αναφοράς (^) Κράτη μέλη που πλτ ΐρούν το κριτήριο σύγκλισης Αριθμός κρατίόν μελίόν Επί συνόλου: Β DK D F LRL(3) L NL A FIN S 9 15 1. 4 2. 3 1. 5 1. 7 2. 4 1. 9 1. 1 2. 0 1. 0 10 15 1. 6 2. 2 1. 3 2. 1 2. 1 1. 3 1. 2 1. 7 0. 9 1. 6 10 15 1. 5 2. 1 1. 8 1. 8 2. 6 1. 9 1. 9 2. 2 1. 0 2. 5 10 15 1. 8 2. 0 1. 6 2. 1 1. 8 1. 3 1. 9 1. 8 0. 5 1. 2 (1) Οπως μετρ αριθμητικ με τον αρι της προηγί (2) Στην παρο (ρισμός: « καλύτερες εκατοστια (3) Μετράται ίόνται με την εκατοστιαία μεταβολή του ινύ μέσου δίόδεκα μηνιαίίον δεικτίον σε σχέση Βμητικό μέσο τίον δίόδεκα μηνιαίων δεικτίον )ύμενης περιόδου. ύσα έκθεση χρησιμοποιείται ο ακόλουθος ριθμητικός μέσος των τρίίόν χίΐρίόν με τις επιδόσεις στον πληθωρισμό, συν 1,5 ία μονάδα. 3άσει τριμηνιαίίον στοιχείων Πηγή: Υπηρεσι ες της Επιτροπής 4. ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ 4. 1 Υπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος 32 Η τήρηση του κριτηρίου γκχ τη σταθερότητα των δημόσιων οικονομικίόν εξαρτάται, (ίποις διευκρινίζεται στη δεύτερη περίπτοκτη του άρθρου 109 Ι παράγραφος 1, από την επίτευξη από ένα κράτος μέλος δημοσιονομικής θέσης χωρίς έλλειμμα που να μπορεί να θεωρηθεί υπερβολικό βάσει του άρθρου 104 Γ παράγραφος 6. Το πρωτόκολλο αριθ. 6 για τα κριτήρια σύγκλισης ορίζει περαιτέρω, στο άρθρο 2, ότι: "Το κριτήριο της δημοσιονομικής κατάστχχσης, που αναφέρετχχι ση) άρθρο 1091, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτοκτη, της συνθήκης, σημαίνει ότι τη στιγμή της εξέτχχσης δεν έχει εκδοθεί απόφίχση του Συμβουλίου, για το κράτος μέλος, όπα*; αναφέρετχχι στο άρθρο 104 Γ, παράγραφος 6, της συνθήκης, όσον αφορά την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. " Σκοπικ, της παρούσας έκθεσης δεν είναι επομένως να προβεί σε ανεξάρτητη αξιολχίγηση της τήρησης ή όχι (χπό τα κράτη μέλη του κριτηρίου γκχ τα δημι'κηα οικονομικά. Λυτή η αξιολχίγηση έχει ήδη γίνει στις αποφάσεις του Συμβουλίου σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. Το προπό τμήμα του παρόντος κεφαλαίου περιγράφει την εφίχρμογη της διαδικασίας του υπερβολικού ελλείμματος στο δεύτερο στάδιο της ΟΝΕ και πς ισχύουσες σήμερα αποφάσεις για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. Στα υπόλοιπα τμήματα του παρόντος κεφαλαίου εξετάζονται οι πρικτφατες δημοσιονομικές εξελίξεις στα κράτη μέλη. Οι διατάξεις για τη διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος (άρθρο 104 Γ, εκτός των παραγράφων 1, 9, 11 και 14, καθώς και το προπόκολλο αριθ. 5 που προσαρτάται στη συνθήκη, τέθηκαν σε εφαρμογή από την αρχή του δεύτερου σταδίου της ΟΝΕ τον Ιανουάριο 1994. Λπό την ημερομηνία αυτή, η Επιτροπή και το Συμβούλιο εφαρμόζουν τη διαδικασία σε ετήσια βάση. Κάθε χρόνο, τα διάφορα στάδια της διαδικασίας τέθηκαν διαδοχικά σε εφαρμογή μετά την υποβολή, το Μίχρτιο, των δημοσιονομικοί στοιχείων από τα κράτη μέλη (σύμφωνα με. τον κανονισμό του Συμβουλίου (ΕΚ) αριθ. 3605/93). Το πλαίσιο για τη "Διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος" περιγράφει τα κυριότερα χαρακτηριστικά της διαδικασίας στο δεύτερο στάδιο. Κατά την πρώτη εφαρμογή της διαδικασίας το 1994, το Συμβούλιο αποφάσισε' , σύμφοινα με το άρθρο 104 Γ παράγραφος 6, ότι υπήρχε, υπερβολικό έλλειμμα σε δέκα από τα δίόδεκα τότε κράτη μέλη. Μόνο η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο δεν αποτέλεσαν αντικείμενο παρόμοιας απόφασης: στην Ιρλανδία το δημοσιονομικό έλλειμμα ήταν χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ και ο δείκτης δημόσιου χρέους, αν και υψηλότερος από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ, εμφάνιζε σαφή πτωτική τάση· στο Λουξεμβούργο, τα δημόσια οικονομικά παρουσίαζαν πλεόνασμα και ο δείκτης δημόσιου χρέους ήταν πολύ χαμηλότερος από την τιμή αναφοράς. Το Συμβούλιο έκρινε ότι και τα δέκα άλλα κράτη μέλη δεν πληρούσαν ένα τουλάχιστον από τα δύο αυτά κριτήρια. Το 1995 η διαδικασία εφαρμίχττηκε γκχ πρώτη φορά στα τρία νέα κράτη μέλη (Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία) και το Συμβούλιο αποφάσισε2 ότι υπήρχε δημοσιονομικό έλλειμμα σε καθένα από αυτά. Απόφαση του Συμβουλίου της 26ης Σεπτεμβρίου 1994. Κανένα από τα έγγραφα για την εφαρμογή της διαδικασίας δεν δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα. Απόφαση του Συμβουλίου της 10ης Ιουλίου 1995. 33 Ι Ιαράλληλα, το Συμβούλιο αποφάσισε' σύμφίονα με το άρθρο 104 Γ παράγραφος 12 να καταργήσει την απόφαση γκχ τη Γερμανία: το δημοσιονομικό έλλειμμα στο κράτος αυτό είχε μειωθεί κάτω από την τιμή αναφοράς το 1994 και αναμενόταν να παραμείνει κάτο) από τιιν τιμή αυτή το 1995, ενο> ο δείκτης δημόσιου χρέους ήταν επίσης χαμηλότερος από την τιμή αναφοράς. Κατά την εφαρμογή της διαδικασίας το 1996, το Συμβούλιο εξέδωσε νέα α π φ α σ η4 για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος στη Γερμανία: τελικά, το δημοσιονομικό έλλειμμα στη Γερμανία υπερέβη την τιμή αναφοράς το 1995 και αναμενόταν να παραμείνει πάνο) από την τιμή αυτή και το 1996. Το Συμβούλιο αποφάσισε' επίσης να καταργήσει την απόφαση για τη Δανία: το δημοσιονομικό έλλε. ιμμα στη Δανία μειώθηκε κάτω από την τιμή αναφοράς το 1995 και αναμενόταν να διατηρηθεί σε χαμηλά επίπεδα το 1996, ενώ το δημόσιο χρέος, αν και υψηλότερο από την τιμή αναφοράς, είχε μειωθεί σημαντικά το 1994 και 1995. Επομένως, δώδεκα κράτη μέλη αποτελούν σήμερα αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου για την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. Τρία μόνο κράτη μέλη (Δανία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο) δεν αποτελούν επί του παρόντος αντικείμενο παόμοιας απόφασης και συνεπούς πληρούν το κριτήριο για την κατάσταση των δημιίσιων οικονομ ικίόν. Διάγραμμα 4. 1 lm Ελλειμμα τον δημόσιου τομέα {% του ΑΕΠ) Β DK Ε> EL Ρ IRL Ι L NL Α Ρ FW S UK ϊίψή: ϊκηρεσίες της Επιτροπή; 4. 2 Εξέλιξη των δημοσιονομικών καταστάσείον το 1996 Το 1996, οι προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγάνσης αναλήφθηκαν σε συνθήκες ανακοπής της διαδικασίας οικονομικής ανάπτυξης. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής προβλέπουν αύξηση του ΑΕΠ σε πραγματικούς φ ο υς κατά 1,6% το τρέχον έτος για την Ευρωπαϊκή Ενωση στο σύνολο της, ενώ για το Απόφαση του Συμβουλίου της 10ης Ιουλίου 1995. Απόφαση του Συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 1996. Απόφαση του Συμβουλίου της 27 ης Ιουνίου 1996. 34 Βέλγιο, τη Γερμανία, τη Γαλλία, την Ιταλία και την Αυστρία αναμένονται ρυθμοί ανάπτυξης χαμηλότεροι από το επίπεδο αυτό. 1 Ιαρά το δυσμενές οικονομικό περιβάλλον, αναμένεται ότι όλα σχεδόν τα κράτη μέλη θα επιτύχουν περαιτέροι πριίοδο στη μείοχτη του δημοσιονομικοί ελλείμμαπον το 1996. Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις τίον υπηρεσιών της Επιτροπής (βλέπε, πίνακα 4. 1 και διάγραμμα 4. 1), μόνον στη Γεμανία είναι πιθανή η αύξηση του ελλείμματος το 1996. Σε όλα τα άλλα κράτη μέλη και στην Ευρωπαϊκή Ενοχτη στο σύνολο της το έλλειμμα αναμένεται να μειοιθεί (στο Λουξεμβούργο το πλεόνασμα αναμένεται να είναι μικρότερο). Ιδιαίτερα σημαντικές μεκόσεις του ελλείμματος, κατά περισσότερο από 1 % του ΛΓΤΙ, είναι πιθανό να σημειωθούν στην Ελλάδα, Ισπανία, Κάτοι Χίόρες, Αυστρία, Πορτογαλία, Φινλανδία, Σουηδία και Πνοψένο Βασίλειο. Πίνακας 4. 1 Ελλειμμα δημόσιου τομέα (% του ΑΕΠ) 1993 1994 1995 1996 (1) Β DK D EL Ε F IRL I L(2) 7. 5 3. 9 3. 5 14. 2 6. 8 5. 6 2. 4 9. 6 -1. 7 5. 1 3. 5 2. 4 12. 1 6. 3 5. 6 1. 7 9. 0 -2. 6 4. 1 1. 6 3. 5 9. 1 6. 6 4. 8 2. 0 7. 1 -1. 5 3. 3 1. 4 4. 0 7. 9 4. 4 4. 0 1. 6 6. 6 -0. 9 NL A Ρ 3. 2 4. 2 6. 9 3. 4 4. 4 5. 8 4. 0 5. 9 5. 1 2. 6 4. 3 4. 0 Με βάση τις σημερινές εκτιμήσεις, είναι πιθανό ότι το 1996 ένα ακόμη κράτος μέλος (Κάτω Χίόρες) θα κατορθοίσει να μειώσει το έλλειμμα του κάτω από την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ και θα προστεθεί επομένως στα τρία κράτη μέλη που έχουν ήδη επιτύχει το στόχο αυτό, δηλαδή τη Δανία, την Ιρλανδία (το οποίο έχει και το Λουξεμβούργο πλεόνασμα). Σε δύο κράτη μέλη (Βέλγιο και Φινλανδία) θα κυμανθεί κατά πάσαν πιθανότητα μεταξύ 3% και 372% του ΑΕΠ το τρέχον έτος, ενο") άλλα έξι κράτη (Γερμανία, Ισπανία, Γαλλία, Αυστρία, Πορτογαλία και Σουηδία) αναμένεται να έχουν έλλειμμα κάτω από το 4V2% του ΑΕΠ. έλλειμμα το 5. 4 6. 2 EUR εμμονή 3. 3 3. 9 4. 6 5. 2 8. 1 5. 8 6. 2 10. 8 6. 8 FIN S UK 8. 0 12. 3 7. 8 Η το^ν δημοσιονομικών ελλειμμάτων και οι σχετικά χαμηλοί ρυθμοί του σε ΑΕΠ ονομαστικούς φ ο υς (τόσο λόγω του αργού σε ανάπτυξης πραγματικούς φ ο υς όσο και των καλών ή βελτιούμενων αποτελεσμάτων από πλευράς πληθωρισμού), συνεπάγονται ότι ο δείκτης ακαθάριστου δημόσιου χρέους θα συνεχίσει, με αμετάβλητους όλους τους άλλους παράγοντες, να αυξάνεται σε. πολλά κράτη μέλη το 1996 και στην Ευρωπαϊκή Ενοχτη στο σύνολο της (βλέπε πίνακα 4. 2 και διάγραμμα 4. 2). Ωστόσο, αναμένεται μείωση του δείκτη δημ(ίσιου χρέους το έτος αυτό στο Βέλγιο, τη Δανία, την Ελλάδα, την Ιρλανδία, την Ιταλία, τις Κάτω Χίόρες, την Πορτογαλία και τη Σουηδία. (1) Οικονομικές προβλέψεις φΟινοπίόρου 1996 (2) To αρνητικό πρόσημο αντιστοιχεί σε πλεόνασμα Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής (χύξησης ρυθμοί) 5. 0 4. 4 Βασίλειο). Σύμφωνα με τις εκπμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής, στα τέλη 1996 ο δείκτης δημόσιου χρέους θα είναι χαμηλότερος από την τιμή αναφοράς του 60% του ΑΕΠ σε τρία κράτη μέλη και (Γαλλία, Αουξεμβούργο Πνοιμένο Είναι πιθανό ότι στη Ι ερμανία και τη Φινλανδία ο δείκτης χρέους θα (χυξηθεί σε λίγο περισσότερο από το 60% και ότι στην Ισπανία θα κυμανθεί μεταξύ 60 και 70% του ΑΕΠ. Στη Δανία, την Ιρλανδία, τις Κάτοι Χίόρες, την Αυστρία, την Πορτογαλία και τη Σουηδία ο δείκτης δημόσιου χρέους θα κυμανθεί κατά πάσα ν πιθανότητα μεταξύ 70 και 80% του ΑΕΠ. Τέλος, σε τρία (Βέλγιο, Ελλάδα και Ιταλία) ο δείκτης χρέους σε επίπεδα υψηλότερα από το 110% του ΑΕΠ. κράτη μέλη διατηρηθεί θα 35 Πίνακας 4. 2 Ακαθάριστο χρέος του δημόσιου τομέα (% του ΑΕΠ) Επίπεδο Μεταβολή Β DK(2) D ( 3) EL Ε F IRL 1 L NL A Ρ FIN S UK EUR 1993 137. 0 80. 1 48. 2 111. 8 60. 5 45. 6 94. 5 119. 3 6. 2 80. 8 62. 8 68. 2 57. 3 76. 0 48. 5 66. 1 1994 135. 0 76. 0 50. 4 110. 4 63. 1 48. 4 87. 9 125. 5 5. 7 77. 4 65. 1 69. 6 59. 5 79. 3 50. 4 68. 1 1995 133. 7 71. 9 58. 1 111. 8 65. 7 52. 8 81. 6 124. 9 6. 0 79. 7 69. 0 71. 7 59. 2 78. 7 54. 1 71. 3 1996 in 130. 6 70. 2 60. 8 94/93 -2. 0 -4. 1 2. 2 95/94 -1. 3 -4. 1 7. 7 96/95 -3. 1 -1. 7 2. 7 110. 6 67. 8 56. 4 74. 7 123. 4 7. 8 78. 7 71. 7 71. 1 61. 3 78. 1 56. 3 73. 5 -1. 4 2. 6 2. 8 -6. 6 6. 2 -0. 5 -3. 4 2. 3 1. 4 2. 2 3. 3 1. 9 2. 0 1. 4 2. 6 4. 4 -6. 3 -0. 6 0. 3 2. 3 3. 9 2. 1 -0. 3 -0. 6 3. 7 3. 2 -1. 2 2. 1 3. 6 -6. 9 -1. 5 1. 8 -1. 0 2. 7 -0. 6 2. 1 -0. 6 2. 2 2. 2 (1) Οικονομικές προβλέψεις φϋινοποίρου 1996 (2) Οι καταθέσεις του δημοσίου στην κεντρική τράπεζα, οι κατεχόμενες από το δημόσιο ομολογίες, πλην κρατικίόν τίτλίον, και το χρέος των κρατικίόν επιχειρήσείον ανέρχονταν το 1995 στο 18% του ΑΕΠ περίπου. (3) Η απότομη αύξηση του διίκτη δημοσίου χρέους της Γερμανίας το 1995 οφείλεται κυρίίος στην ανάληψη από το δημίκτιο υποχρεώσεχην εκτός προϋπολογισμού που σχετίζονται με την ενοποίηση, από τις οποίες η σημαντικότερη ri ναι το χρέος της "Treuhanclanstalt" Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής Διάγραμμα 4. 2 Ακαθάριστο χρέος ταυ δημόσιου Έομέα (* του Α£Π) 1995 CS1996 DK D EL Ε Ρ Î»L J L NL · A Ρ FtîJ S UK mm. :i:20:i; 100 80!: :$$ mk wt Jhrm 36 4. 3 Πρόοδος της δημοσιονομκής εξυγίανσης στο δεύτερο στάδιο της ΟΝΕ Στην αρχή του δεύτερου σταδίου της ΟΝΕ οι δημοσιονομικές θέσεις των περισσοτέρου' κραπόν μκλο'ιν παρουσίαζαν πολύ σημαντικές ανισορροπίες. Το 1993 τα ελλείμματα είχαν ανέλθει σε πολλές περιπτίόσεις σε προποφανή επίπεδα λχίγο) της σοβαρής ύφεσης και η τάση των δεικτίον δημ(ίσιου χρέους ήταν ανοδική σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από την Ιρλανδία και το Αουξεμβούργο. Στη δκχρκεια των τελευταίου; τριών ετίόν, οι προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης των κυβερνήσεοιν των κραπόν μελών εντάθηκαν σε όλα τα μέτωπα, οκ; αποτέλεσμα της όλο και μεγαλύτερης συνειδητοποίησης των κινδύνο>ν που συνεπάγονται γκχ τον πληθωρισμό, τα επιτόκκχ και την ανάπτυξη η εμμονή μη διορθωμένων δημοσιονομικών ανισορροπιών που θέτουν το δημόσιο χρέος σε μια πορεία που είναι πολύ δύσκολα αναστρέψιμη. Στην περίοδο αυτή κατέστη πιο αισθητή η τάση των χρηματοπιστωτικού' αγορών να εφαρμόζουν περιθώρια κινδύνου στις χώρες που δεν επεδίωκαν με αποφασιστικότητα να επιλύσουν τα δημοσιονομικά τους προβλήματα. Επιπλέον, οι πολιτικές που έθεσαν σε εφαρμογή τα κράτη μέλη στηρίχθηκαν στην ανάγκη επίτευξης υψηλού βαθμού σύγκλισης ενόψει του ενιαίου νομίσματος. ()λα τα κράτη μέλη με. υψηλά ελλείμματα υιοθέτησαν φιλ()δοξα μεσοπρόθεσμα προγράμματα δημοσιονομικής εξυγίανσης. II άμβλυνση των δημοσιονομικών ανισορροπκόν είναι το κεντρικό στοιχείο του' προγραμμάτων σύγκλισης που υπέβαλαν τα κράτη μέλη σε κοινοτικό επίπεδο. Παρόλο που σε ορισμένες περιπτώσεις η πρ(Χ)δος δεν ήταν τόσο ταχεία όσο είχε προβλεφθεί αρχικά, και παρά κάποιες οπισθοδρομήσεις, τα δημοσιονομικά ελλείμματα μειώθηκαν σταθερά από το 1993 στα περισσότερα κράτη μέλη (βλέπε πίνακα 4. 1 και διάγραμμα 4. 3). Από τον κανόνα εξαιρούνται μόνον η Γερμανία (όπου το έλλειμμα πρώτα μειώθηκε το 1994 και αυξήθηκε εκ νέου το 1995 και 1996), η Ισπανία (όπου το έλλειμμα αυξήθηκε το 1995, προτού μεκοθεί εκ νέου το 1996), οι Κάτοι Χίόρες (όπου το έλλειμμα αυξήθηκε, το 1995, αλλά μειώθηκε το 1996) και η Αυστρία (της οποίας το έλλειμμα συνέχισε επίσης να αυξάνεται το 1994 και 1995, προτού μειωθεί το 1996). Το πλεόνασμα στο Αουξεμβούργο παρουσίασε αυξομ ιώσεις από έτος σε. έτος. Ιδιαίτερα σημαντικές μειώσεις του ελλείμματος, κατά περισσότερο από 4%, επιτεύχθηκαν μεταξύ 1993 και 1996 στο Βέλγιο, την Ελλάδα, τη Φινλανδία και τη Σουηδία, ενώ μειώσεις από 2% έο)ς 4% του ΑΕΠ σημεκόθηκαν στη Δανία, την Ισπανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και το ΙΙνωμένο Βασίλειο. Ωστχίσο, πολλές από πς χώρες αυτές είχαν αρχικά πολύ υψηλά ελλείμματα τα οποία δεν κατφθωσαν ακόμα να μεκόσουν σε ικανοποιητικά επίπεδα. Παρόλο που ο βραχυπρόθεσμος στόχος είναι η μείοχτη των ελλειμμάτων σε. λιγότερο από το 3% του ΑΕΠ, αυτό πρέπει να θεωρηθεί μόνο οχ; ένα προπό βήμα προς την αποκατάσταση υγειών δημοσιονομικοί καταστάσεοιν. όπως κατέδειξαν οι πρ(>σφατες συζητήσεις γκχ ένα σύμφωνο σταθερότητας (το οποίο αποτέλεσε αντικείμενο προτάσεοιν που η Επιτροπή ενέκρινε στις 16 Οκτωβρίου 1996), η τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ γκχ το δημοσιονομικό έλλειμμα δεν πρέπει να θεωρείται ως στόχος αλλά ως ανώτατο όριο· τα κράτη μέλη θα πρέπει να προσβλέπουν μεσοπρόθεσμα σε δημοσιονομικές θέσεις πλησίον της ισορροπίας ή πλεονασματικές, προκειμένου να προωθήσουν την οικονομική ανάπτυξη και την απασχόληση. Διάγραμμα 4. 3 Δείκτες δημοσιονομικού ελλείμματος και δημοσίου χρέους -1993-96 (% του ΑΕΠ) Ή - * *' - ΘΒ Χρέος 01993 • 1994 G1995 #1996 (DI EL -*--* —-ο IRLi. Ο ν DK • 0 (IRL '96) W ^ j -* ψ ι *-4-OD " « F 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 -1 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Ελλειμμα (NL'96). 1 ,Q. ^n iVP I (A'96) <. (P'95) -El· <- ~Θ #. ^f (A'95) " * - < - G UK Χρέος 100 Ο 1993 • 1994 D1995 #1996 90 80 70 Η 60 50 40 30 20 10 0. L - 2 - 10 1 4 5 6 ΙΐΤηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής Ελλειμμα J 7 L 8 9 10 J 11 L 12 13 4. 3. 11-,πίδραση τον οικοΐ'ο/ιικού κύκλου 38 ()πο>ς κ(χι το 1993, ('π(χν οι επιπτο'χτεις της ύφεσης είχαν διογκίόσει τα ελλείμματα, μεγάλο μέρος της βελτίοχτης που σημεκόθηκε από τ('πε μπορεί vex αποδοθεί στην επίπτοχτη που είχε η ανάκαμψη της οικονομικής δραστηριότητας σ πς δαπάνες και στα φορολογικά έσοδα. Το 1994 και 1995, περισσότερο από το ήμισυ της μείωσης του ελλείμματος στο σύνολο της Κοινότητας μπορεί να εξηγηθεί από αυτές τις κυκλικές επιδράσεις, σύμφίονα με. την επιφυλακτική μέθοδο κυκλικής πρίχκχρμογής που χρησιμοποιούν Διάγραμμα 4. 4 Πραγματικό και διορθωμένα ακό κυκλικές διακυμάνσεις δημοσιονομικό έλλει$ψ« - EUR φτΟυΑΕΠ) -•Πραγματικό έλλειμμα Ελλειμμα διορθωμένο από κυκλικές διακυμάνσεις t. 980 Ι W&2 Ι \9Μ Ι im ι mm ι Wm ι :mm ι mwi mm C • •> » « i^ •'•-'•••• ••••••. •. ^ ^. ^ ^ • w X w ^ ^. w w ^ X. X^ οι υπηρεσίες της Επιτροπής (βλέπε πίνακα 4. 3 και διάγραμμα 4. 4). Η ανακοπή της αναπτυξιακής διαδικασίας στην περίοδο από τα μέσα 1995 έως τα μέσα 1996 επιβράδυνε γενικά τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης το 1996 και σε πολλές χώρες είχε δυσμενείς επιπτώσεις στα δημοσιονομικά υπόλοιπα. Σύμφορα με πς τελευταίες εκτιμήσεις, ενίό για την Κοινότητα στο σύνολο της αναμένεται μείοχτη του δημοσιονομικού) ελλείμματος κατά 0,6% του ΛΕΙΙ το 1996, η κυκλική επίδραση στο ποσοστό αυτί) ήταν αρνητική κατά 0,2% του ΑΕΠ, και επομένως η μείοχτη του διορθωμένου από κυκλικές διακυμάνσεις ελλείμματος εκτιμάται σε. 0,8% του ΛΕΓΙ. 39 Πίνακας 4. 3 1 Ιίνακας 4. 4 Μεταβολές σε σχέση με το προηγούμενο έτος, του πραγματικού δημοσιονομικού ελλείμματος και του διορθωμένου από κυκλικές διακυμάνσεις ελλείμματος (%τουΛΗΙΙ) Μεταβολή του ελλείμματος 1994 1995 1996 -2. 3 -0. 4 -1. 0 -2. 1 -0. 4 (). () -0. 7 -0. 5 -1. 0 0. 2 0. 2 -1. 1 -1. 8 -1. 5 -1. 0 -1. 0 -1. 8 1. 1 -3. 0 0. 3 -0. 8 0. 3 -1. 9 1. 1 0. 7 1. 5 -0. 7 -1. 0 -2. 7 -1. 0 -0. 8 -0. 2 0. 5 -1. 2 -2. 2 -0. 8 -0. 4 -0. 5 0. 6 -1. 4 -1. 6 -1. 1 -1. 9 -4. 1 -1. 1 Β DK D EL Ε F IRL I M l) NL A Ρ FIN S UK Μεταβολή του διορθωμένου από κυκλικές διακυμάνσεις ελλείμματος 1995 1996 1994 -2. 0 1. 1 -0. 8 -2. 2 -0. 6 0. 5 0. 1 -0. 2 n. a. 0. 7 0. 7 -1. 7 0. 1 -0. 4 -0. 1 -1. 0 -1. 3 0. 9 -2. 9 0. 6 -0. 6 2. 8 -1. 2 1. 5 0. 4 1. 2 -0. 7 1. 0 -1. 3 -0. 7 -1. 0 -0. 3 0. 0 -0. 9 -2. 3 -1. 2 0. 4 -0. 9 0. 3 -1. 4 -2. 0 -1. 0 -1. 7 -3. 8 -1. 1 -0. 2 -0. 2 -0. 6 -0. 7 -0. 4 EUR Αρνητικό (θετικό) πρόσημο αντιστοιχεί σε μείοχτη (αύξηση) του ελλείμματος· (1) Το Λουξεμβούργο έχει πλεόνασμα και συνεπίός το αρνητικό (θετικί)) πρόσημο αντιστοιχεί σε αύξηση (μεύοση) του πλεονάσματος. -0. 8 Δημοσιονομικά ελλείμματα το 1996 διορθωμένα από κυκλικές διακυμάνσεις (% του ΑΕΠ) Δημοσιο νομικό έλλειμμα Κυκλική συνιστά') σα Ελλειμμα διορΟοιμέ νο (χπό κ\)κλικές διακυμά νσεις Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ FIN S UK EUR 3. 3 1. 4 4. 0 7. 9 4. 4 4. 0 1. 6 6. 6 -0. 9 2. 6 4. 3 4. 0 3. 3 3. 9 4. 6 4. 4 0. 6 0. 2 0. 5 0. 4 0. 9 0. 6 -2. 0 0. 4 0. 4 0. 3 0. 2 0. 8 1. 1 0. 9 0. 6 0. 5 2. 7 1. 2 3. 5 7. 5 3. 5 3. 4 3. 6 6. 2 -1. 3 2. 3 4. 1 3. 2 2. 2 3. 0 4. 0 3. 9 Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής, οίκο νομ ικές προβλέψεις φθνι νόπωρου 1996 Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής· τα στοιχεία για το 1996 προέρχονται από τις οικονομικές προβλέψεις του φθινωπφου 1996. Λόγο) της ύφεσης στην αρχή της δεκαετίας του 90 και του αβέβαιου χαρακτήρα της ανάκαμψης από τότε, το 1996 τα επίπεδα του ΑΕΠ παραμένουν χαμηλότερα από τη δυνητική τάση τους σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από την Ιρλανδία. Αυτό το αρνητικό "output gap" συνεπάγεται ότι το διορθοίμένο από κυκλικές διακυμάνσεις έλλειμμα δεν είναι τόσο υψηλό όσο το πραγματικό. Με. τη μέθοδο κυκλικής προσαρμογής που χρησιμοποιούν οι υπηρεσίες της Επιτροπής, εκτιμάται ότι σε τρία κράτη μέλη (Βέλγιο, Φινλανδία και Σουηδία), στα οποία είναι πιθανό ότι τα ελλείμματα θα υπερβούν το 3% του ΑΕΠ το έτος αυτό, τα διορθωμένα από κυκλικές διακυμάνσεις δημοσιονομικά ελλείμματα θα είναι της τάξης του 3% του ΑΕΠ ή χαμηλότερα (βλέπε πίνακα 4. 4). Η μέθοδος αυτή είναι όμοκ μάλλον επιφυλακτική: σύμφωνα με στοιχεία του ΔΝΤ που δημοσιεύθηκαν στο World Economic Outlook του Οκτωβρίου 1996, μετιχξύ των κρατίόν μελίόν με ελλείμματα υψηλότερα από το 3% το έτος αυτ(), το διαρθραπικό έλλειμμα εκτιμάται ότι είναι χαμηλότερο ή ίσο με το 3% στο Βέλγιο, τη Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία, τις Κάτο) Χίόρες, την Πορτογαλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. 4. 3. 2 Ιΐξελιξη του αείκτη ηη//όσιουχρκη>ς 40 1 Ιαρά τη γενική πριίοδο στη μείοχτη των δημιχτιονομικίόν ελλειμμάτο™, σε ελάχιστες μόνο περιπτο'χτεις η βελτίίοση αυτή επέτρεψε μια σαφή αναστροφή της ανοδικής τάσης του δείκτη δημόσιου χρέους (βλέπε, πίνακα 4. 2 και διάγραμμα 4. 3). Στο Βέλγιο ο δείκτης χρέους μειώθηκε κάθε χρόνο από το πολύ υψηλό —••••• • •••• ^ —• ••• '•• • ι — — — • • » •• • —— ι ••. •. - —. ι. - Πίνακας 4. 5 Λλλοι παράγοντες, εκτός από το έλλειμμα, που συμβάλλουν στην αύξηση το\) δημοσίου χρέους (προσαρμογή αποθεμάτων/ροών) (% του ΑΕΠ) επίπεδο του 137% του ΑΕΠ το 1993 και το 1996 αναμένεται να ανέλθει στο 130,6% του ΑΕΠ. Ομοίως, στη Δανία ο δείκτης ανήλθε στο υψηλότερο επίπεδο του 80,1 % του ΑΕΠ το 1993 και είναι πιθανό ('πι το 1996 θα υποχοχνήσει στο 70,2% του ΔΕΙ Ι. Στην Ιρλανδία η μείοχτη του δείκτη, η οποία είχε αρχίσει ήδη πριν, συνεχίζεται και εκτιμάται ότι το 1996 ο δείκτης χρέους θα ανέλθει στο 74,7% του ΑΕΠ έναντι 94,5% το 1993. | 1989-93 1 1994-96 ετήσιος ετήσιος μέσος μέσος όρος όρος ΓΟ ~ -2. 0 3. 7 2. 9 2. 1 1. 7 8. 1 0. 6 2. 8 0. 5 0. 9 1. 7 1. 8 2. 5 0. 1 1. 4 3. 4 -0. 3 1. 3 2. 6 -0. 7 0. 8 0. 6 "Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ FIN S UK 7. 6 5. 1 -0. 4 -0. 5 -2. 9 -0. 6 Στην Ελλάδα αναμένεται ότι ο δείκτης δημόσιου χρέους θα ανέλθει στο 110,6% του ΑΕΠ και είναι επομένως χαμηλότερο από το επίπεδο του 1993. Στις Κάτω Χώρες επίσης, ο δείκτης χρέους το 1996 θα είναι κατά πάσαν πιθανότητα χαμηλότερος από το επίπεδο του 1993. Στις άλλες χώρες οι δείκτες χρέους αυξήθηκαν σημαντικά τα τελευταία τρία χρόνια, όπο*ς ιδίως στη Γερμανία, την Ισπανία, τη Γαλλία , την Αυστρία και το Ηνοιμένο Βασίλειο, στις οποίες η (χύξηση ανήλθε σε 5% τουλάχιστον. Στην Ιταλία, μετά από μια (χπότομη αύξηση το 1994, ο δείκτης δημόσιου χρέους σημείοχτε οριακή μείωση το 1995 και ανάλογη μείοχτη αναμένεται και για το 1996. Μείοχτη του δείκτη χρέους αναμένεται επίσης στην Πορτογαλία το 1996. Στη Φινλανδία, μετά από μια μικρή μείωση το 1995, ο δείκτης χρέους θα αυξηθεί κατά πάσαν πιθανότητα εκ νέου το 1996. Στη Σουηδία ο δείκτης χρέους θα έχει μειωθεί τ(κτο το 1995 όσο και το 1996, αλλά παραμένει όμο)ς υψηλότερος από το επίπεδο του 1993. | 1 0. 6 0-9 EUR τη χρηματοδότηση Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής τις δανειακές ανάγκες για Σύμφωνα με τους ορισμούς της συνθήκης, η μεταβολή στό απόλυτο επίπεδο του ακαθάριστου δημόσιου χρέους δεν επηρεάζεται μόνο από του δημοσιονομικού ελλείμματος κάθε χρόνο, αλλά επίσης και από σειρά άλλο™ παράγοντος οι οποίοι αντικατοπτρίζονται στις υποχρεώσεις που εγγράφονται στους λογαριασμούς του δημόσιου τομέα. Ετσι, η αξία σε εθνικό νόμισμα του εκφρασμένου σε ξένο νόμισμα χρέους μπορεί να μεταβληθεί λόγο) συναλλαγματικό™ διακυμάνσεων νέες υποχρεώσεις ενδέχεται να αναληφθούν για την επαναχορήγηση δανείων σε άλλους τομείς της οικονομίας· τα έσοδα από ιδιοπικοποιήσεις ή από πουλήσεις χρηματοπιστωτικό™ περιουσιακό™ στοιχείων μπορούν να χρησιμοποιούνται για τη μείωση του επιπέδου του ακαθάριστου χρέους, κλπ. Στα περισσότερα κράτη μέλη, οι παράγοντες αυτοί, στο σύνολο τους, συνέβαλλαν τακτικά στο παρελθόν στην αύξηση του τρέχοντος ποσού του δημόσιου χρέους. Πράγματι, στην περίοδο 1989-93, οι παράγοντες αυτοί αύξησαν κάθε χρόνο το ποσό του χρέους κατά 2 εκατοστιαίες μονάδες σε οκτώ κράτη μέλη και είχαν αισθητές αυξητικές επιπτώσεις σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από τις Κάτω Χιόρες και το Ηνωμένο Βασίλειο (βλέπε πίνακα 4. 5). Σε μέσο όρο και στην τριετή περίοδο 1994-96, η ετήσια επίπτωση στο τρέχον ποσό του δημόσιου χρέους μειώθηκε σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο σε όλα σχεδόν τα κράτη μέλη, με αξιοσημείωτη εξαίρεση τη Γερμανία, όπου το κράτος ανέλαβε να καλύψει σημαντικές υποχρεώσεις που σχετίζονταν με την ενοποίηση. Στην πραγματικότητα, η μέση ετήσια επίπτοχτη ήταν αρνητική (δηλαδή σημειώθηκε μείωση στο τρέχον ποσό του χρέους) σε επτά κράτη μέλη στην τριετή αυτή περίοδο, ενώ ήταν θετική κατά περισσότερο από 1% του ΑΕΠ ετησίως σε. τέσσερα κράτη μέλη. Υπάρχουν πολλές εξηγήσεις για τη μεταβολή αυτή, περιλαμβανομένης της εξασθένησης των συναλλαγματικών αναταραχών μετά το 1993 και του περιορισμού των αναγκών επείγουσας 41 χρηματοδότησης του τραπεζικού και ά λ λ ων τομέων. Ωστόσο, υ π ά ρ χ ο υν ενδείξεις ('πι αφότου ο δείκτης (χκαθάριστου δημόσιου χρέους αποτελεί αντικείμενο στενής παρακολούθησης, οι κυβερνήσεις δίδουν πολύ μεγαλύτερη προσοχή στη διαχείριση των διαθεσίμων τους. 4. 3. 3 Μέσα δημίκτιονομικής προσαρμογής ΓΚΧ την Ευρίοπαϊκή Ενοχτη στο σύνολο της, η μείωση του δημ(χτιονομικού ελλείμματος κ α τά 1,8% του ΛΕ. Π μεταξύ 1993 κ αι 1996 επιτεύχθηκε με. τη μείοχτη της συμμετοχής το™ εκτιίς πληροιμών τόκο™ δημόσιο™ δαπανο'™ στο ΑΕΠ. Στην περίοδο αυτή, τα μερίδια των τρεχουσο'™ εσόδο™ κ αι το™ πληρίομο'™ τόκο™ παρέμειναν σχεδόν αμετάβλητα (βλέπε, π ί ν α κα 4. 6). Πίνακας 4. 6 Μερίδια των εσόδων και των δαπανών, 1993 και 1996 (% του ΑΕΠ) Γρέχοντα έσοδα Δαπάνες εκτός τόκων Πληρωμές τόκων 1993 1996(1) Μετά βολή 1993 1996(1) Μετά βολή 1993 1996(1) Μετά βολή Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ FIN S UK 49. 2 58. 3 46. 4 34. 4 42. 8 49. 5 37. 8 47. 4 44. 7 52. 9 49. 4 37. 7 53. 8 60. 3 35. 9 50. 5 58. 8 45. 7 38. 0 40. 3 50. 6 34. 7 46. 3 41. 7 48. 3 48. 2 41. 5 55. 3 63. 0 37. 7 96/93 + 1. 3 +0. 5 -0. 7 +3. 6 -2. 5 + 1. 1 -3. 1 -1. 1 -3. 0 -4. 6 -1. 2 +3. 8 + 1. 5 +2. 7 + 1. 8 EUR 46. 2 46. 2 +0. 0 45. 9 54. 5 46. 6 35. 7 44. 4 51. 7 33. 8 44. 9 42. 5 49. 9 49. 4 38. 1 57. 2 66. 4 40. 8 47. 1 κ!) Οικονομικές προβλέψει ς φΟινοπίήρου 1996 Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής 96/93 -0. 6 -0. 7 -0. 7 -1. 6 -5. 0 -0. 8 -2. 0 -2. 5 -2. 1 -4. 6 -1. 4 +2. 9 -4. 4 -7. 0 -2. 2 10. 8 7. 8 3. 3 12. 8 5. 2 3. 4 6. 5 12. 1 0. 4 6. 2 4. 3 6. 8 4. 6 6. 2 2. 9 •1. 9 5. 4 45. 3 53. 8 45. 9 34. 1 39. 4 50. 9 31. 8 42. 4 40. 4 45. 3 48. 0 41. 0 52. 8 59. 4 38. 6 45. 2 96/93 -2. 3 -1. 4 +0. 5 -0. 9 +0. 2 +0. 4 -2. 0 -1. 6 -0. 1 -0. 6 +0. 2 -1. 9 + 1. 3 + 1. 3 +0. 9 +0. 0 8. 5 6. 4 3. 8 11. 9 5. 4 3. 8 4. 5 10. 5 0. 3 5. 6 4. 5 4. 9 5. 9 7. 5 3. 8 5. 4 Σε επίπεδο μεμονωμένων κρατών μελών η κ α τ ά σ τ α ση είναι λιγότερο ομοιογενής. Τα περισσότερα κράτη μέλη επωφελήθηκαν α πό μειώσεις στα επιτόκια τους. Τα κράτη μέλη με σταθερά μειούμενους δείκτες χρέους γνιορισαν μ ια αισθητή μείωση των πληρωμών τόκο™ τους (Βέλγιο, Δανία, Ιρλανδία), ενώ ορισμένα ά λ λα επωφελήθηκαν α πό μειώσεις στα ονομαστικά τους επιτόκια που ε ί χ αν επίσης (ος αποτέλεσμα τη μείωση των πληρωμών τόκων (Ελλάδα, Ιταλία, Κάτω Χώρες κ αι Πορτογαλία). Στα περισσότερα α πό τα υπόλοιπα κράτη μέλη η α ύ ξ η ση του δείκτη χρέους υπεραντιστάθμισε τη θετική επίπτωση α πό τη μείωση των ονομαστικά™ επιτοκίου' και το μερίδιο των πληρίομο™ τόκων αυξήθηκε, σε ιδιαίτερα σημαντικό βαθμό μ ά λ ι σ τα στη Φινλαδία κ αι τη Σουηδία. Οι δημόσιες δ α π ά ν ε ς, εκτός πλιρωμο™ τόκα™, μεκόθηκαν ως ποσοστό του ΑΕΠ μεταξύ 1993 κ αι 1996 σε όλα τα κράτη μέλη εκτός από την Πορτογαλία. Ιδιαίτερα σημαντικές μειώσεις επιτεύχθηκαν στην Ισπανία, τις Κάτα) Χίόρες, τη Φινλανδία κ αι τη Σουηδία. 42 Πολλά κράτη μέλη προσέφυγαν σε. αυξήσεις φφοιν οχ; μέσο γκχ την επίτευξη μέρους της δημοσιονομικής τους πρικταρμιηπίς. II συμμετοχή το™ τρεχουσο'™ δημόχτιων δαπανά'™ στο ΔΕΙ Ι αυξήθηκε μεταξύ 1993 και 1996 στο Βέλγιο, τη Λανία, τη Γαλλία, την Πορτογαλία, τη Φινλανδία, τη Σουηδία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στις άλλες χίόρες, το μερίδιο το™ δαπάνα™ αυτών μειώθηκε, ιδίαν; στην Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και τις Κάτο> Χίόρες. Ωστόσο, στα περισσότερα κράτη μέλη το μεγαλύτερο μέρος της δημιχτι ο νομικής πρίκταρμογής επιτεύχθηκε κυρίως με τη μεκοση της συμμετοχής των συνολικό™ δημόσιων δαπανά'™ στο ΑΕΠ. Ορισμένα κράτη μέλη χρησιμοποίησαν μέρος ή το σύνολο της μείοχνης δαπανών για τη χρηματοδότηση ψορολογικίόν μεκόσεων. Αντίθετα, άλλα κράτη μέλη συμπλήροχταν τις προσπάθειες γκχ περικοπή το)ν δαπανών με αυξήσεις στη φορολογία. Στην Ελλάδα, τη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η μείοχτη του ελλείμματος μεταξύ 1993 και 1996 που επιτεύχθηκε με αύξηση των εσόδο™ ήταν τουλάχιστον εξίσου σημαντική με τη μείωση του μεριδίου τα™ δαπάνα'™ στο ΑΕΠ. II περίπτοκτη της Πορτογαλίας στην περίοδο αυτή είναι διαφορετική από εκείνη των άλλα™ κρατιόν μελών, δεδομένου ότι η χορα αυτή χρησιμοποίησε μια απότομη αύξηση τα™ φορολογικά™ της εσιίδα™, αν και από ένα χαμηλό αρχικά επίπεδο, για να χρηματοδοτήσει τόσο μια αύξηση του μεριδίου τα. ™ δημόσιων δαπανών στο ΑΕΠ (χτο και μια μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος. 4. 3. 4 Ελλείμματα και επενδύσεις παγίου κεφίχλαίου Κατά την παρακολούθηση των δημοσιονομικών εξελίξεων στο πλαίσιο της διαδικασίας του υπερβολικού ελλείμματος, η Επιτροπή, εκτός από την εξέταση της τήρησης των κριτηρίων γκχ το δημοσιονομικό να εάν λάβει υπόψη έλλειμμα και το δημόσιο χρέος, πρέπει επίσης το δημοσιονομικό έλλειμμα υπερβαίνει τις δαπάνες για δημόσιες επενδύσεις. Ο πίνακας 4. 7 εμφανίζει τα στοιχεία για τις επενδύσεις του δημικτιου τομέα το 1995 και τις τελευταίες εκτιμήσεις γκχ το 1996. Γκχ κάθε κράτος μέλος, τα στοιχεία αυτά συγκρίνονται με. τα αντίστοιχα δημοσιονομικά ελλείμματα. κεφαλαίου παγίου μέλη κράτη στα έλλειμμα οποία το Στα δημοσιονομικό υπερβαίνει ακόμα την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ, το έλλειμμα είναι υψηλότερο από τις δημόσιες δαπάνες για επενδύσεις παγίου κεφαλαίου (εξαιρουμένης της Πορτογαλίας το 1996). Εκτός από τα κράτη μέλη που έχουν ήδη χαμηλά ελλείμματα (Δανία, Ιρλανδία και Αουξεμβούργο), οι τρέχουσες δημόσιες δαπάνες χρηματοδοτούνται εν με μέρει Πίνακας 4. 7 Δημόσιες επενδύσεις και δημοσιονομικά ελλείμματα (% του ΑΕΠ) Δημόσιες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου Δημοσιονομικό έλλειμμα Β DK D EL Ε F IRL I L(2) NL A Ρ FIN S UK EUR 1995 1. 3 2. 0 2. 5 2. 9 3. 6 3. 0 2. 3 2. 3 4. 6 2. 7 3. 1 4. 0 2. 7 3. 3 1. 8 2. 6 1996 1. 2 2. 0 2. 3 2. 9 3. 2 3. 1 2. 3 n. a. 4. 8 2. 7 3. 1 4. 3 2. 7 3. 2 1. 5 2. 5 (3) 1995 4. 1 1. 6 3. 5 9. 1 6. 6 4. 8 2. 0 7. 1 -1. 5 4. 0 5. 9 5. 1 5. 2 8. 1 5. 8 5. 0 1996 (1) 3. 3 1. 4 4. 0 7. 9 4. 4 4. 0 1. 6 6. 6 -0. 9 2. 6 4. 3 4. 0 3. 3 3. 9 4. 6 4. 4 (1) Οικονομικές προβλέψεις φΟινοπορου 1996. (2) Το ίχρνητικό πρόσημο αντιστοιχεί σε πλεόνασμα. (3) Πλην της Ιταλίας. Πνγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής 43 δανειακά κεφάλαια (το οποίο σημαίνει ('πι στα περισσότερα κράτη μέλη η αποταμίευση του δημόσιου τομέα είναι αρνητική). 4. 4 Διαρκής χαρακτήρας της δημοσιονομικής σύγκλισης Οι προσπάθειες δημοσιονομικής εξυγίανσης ενισχύθηκαν στη διάρκεια του 1996. Τα περισσότερα κράτη μέλη, περιλαμβανόμενο™ εκείνου' με. έλλειμμα που υπερβαίνει την τιμή αναφοράς του 3% του ΑΕΠ, αποσκοπούν στην περαιτέρο) μείοχτη των ελλείμματα™ τους το 1997. Οι δημοσιονομικές Πίνακας 4. 8 Στόχοι γ ια το έλλειμμα του δημόσιου τομέα το 1997 (% του ΑΕΠ) Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ 2. 9 0. 6 2. 5 4. 2 3. 0 3. 0 <3 3. 0 2. 2 3. 0 2. 9 προβλέψεις που κοινοποιήθηκαν το ψθινόπορο του 1996 παρέχουν διευκρινίσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι κυβερνήσεις σχεδιάζουν να επιτύχουν το στόχο αυτό. Ο πίνακας 4. 8 εμφανίζει τους στόχους για το δημιχτιονομικό έλλειμμα που οι κυβερνήσεις το™ κρατά™ τελευταία ανήγγειλαν προγράμματα σύγκλισης τους ή στις πλέον πρόσφατες δηλίόσεις γκχ τη δημοσιονομική πολιτική. μελών στα Ορισμένα κράτη μέλη πρφλεπουν ότι το έλλειμμα τους θα μειωθεί σαφίός κάται από το επίπεδο του 3% το 1997. Μια άλλη ομάδα χορών έχει θέσει οτς στόχο την επίτευξη της τιμής αναφοράς το επόμενο έτος. Μόνον στην Ελλάδα ο στόχος για το δημοσιονομικό έλλειμμα του 1997 είναι υψηλότερος από το 3% του ΑΕΠ· στο αναθερορημένο πρόγραμμα σύγκλισης της, η Ελλάδα θέτει ως στόχο τη μείωση του ελλείμματος κάτω από την τιμή αναφοράς το 1998. 1. 4 2. 6 3 FIN S U K( ,) (1) Οικονομικό έτος 1997/98 Πηγή: Εθνικά π()ογράμματα σύγκλισης ή πλέον πρόσφατες δηλίόσεις για τη δημοσιονομική πολιτική. όσον αφορά την μετά το 1997 περίοδο, πολλά κράτη μέλη αποσκοπούν ήδη σε περαιτέρω μειώσεις του δημιχτιονομικού ελλείμματιίς τους, και συχνά σε εξισορρόπηση ή και πλεόνασμα των δημόσια™ οικονομικά™ μεσοπρόθεσμα. Μια διαρκής εξυγίανση τα™ δημοσιονομικό™ καταστάσεων, που να οδηγεί σε μείοχτη των δεικτίον δημόσιου χρέους όπου είναι αναγκαίο, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διασφάλιση της σταθερότητας, τη δκχτηρηση τα™ επιτοκίων σε. χαμηλά επίπεδα και την προαίθηση της ανάπτυξης και της απασχόλησης. Οι προτάσεις της Επιτροπής για ένα σύμφωνο σταθερότητας πρφλεπουν την αποφασιστική εφαρμογή των διατάξεαιν της συνθήκης, προκειμένου να εξασφλιστεί η δημοσιονομική πειθαρχία στο τρίτο στάδιο. 44 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΤΟΥ ΥΠΕΡΒΟΛΙΚΟΥ ΕΛΛΕΙΜΜΛΤΟΣ Η διαδικασία του υπερβολικού ελλείμματος που περιγράφεται στο άρθρο 104 Γ της συνθήκης και στο προιτόκολλο αριθ. 5, το οποίο πρικταρτάται στη συνθήκη, ορίζει τα διαδοχικά στάδια που θα ακολουθεί το Συμβούλιο για να λάβει απόφαση σχετικά με την ύπαρξη υπερβολικού ελλείμματος. Σύμφοινα με την παράγραφο 2 του άρθρου 104 Γ, η Επιτροπή παρακολουθεί την εξέλιξη της δημοσιονομικής κατάστασης και του δημόσιου χρέους στα κράτη μέλη προκειμένου να εντοπίζει τις μεγάλες αποκλίσεις. Ειδικότερα, η Επιτροπή εξετάζει την τήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας με βάση τα εξής δύο κριτήρια: "(α) κατά πόσον ο λόγος του πρφλεπόμενου ή υφιστάμενου δημοσιονομικού ελλείμματος προς το ακαθάριστο εγχόίριο προϊόν υπερβαίνει μια τιμή αναφοράς, εκτός εάν, - είτε ο λόγος αυτός σημειώνει ουσιαστική και συνεχή πτχοση και έχει φθάσει σε επίπεδο παραπλήσιο της τιμής αναφοράς, - είτε. , εναλλακτικά, η υπέρβαση της τιμής αναφοράς είναι απλαίς έκτακτη και προσορινή και ο λόγος π(ψαμένει κοντά στην τιμή αναφοράς' (β) κατά πόσον ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ακαθάριστο εγχόίριο προϊόν υπερ/ίαίνει μια αιχχφοράς, εκτός εάν ο λόγος μεκόνεται επ(χρκοίς και πλησιάζει την τιμή αναφοράς με ικανοποιητικό ρυθμό. " τιμή II Επιτροπή συντάσσει έκθεση εάν ένα κράτος μέλος δεν εκπληριόνει τους φ ο υς ενός από τα κριτήρια αυτά ή και των δύο. II έκθεση της Επιτροπής λαμβάνει επίσης υπόψη κατά πόσον το δημιχτιο έλλειμμα υπερβαίνει τις δαπάνες δημόσια™ επενδύσεων καθόίς και όλους τους άλλους σχετικούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης της μεσοπρόθεσμης οικονομικής και δημοσιονομικής κατάστασης του κράτους μέλους (παράγραφος 3). Η διαδικασία προβλέπει στη συνέχεια ('m η Νομισματική Επιτροπή διατυποινει γνώμη για την έκθεση της Επιτροπής (πράγραφος 4), ότι η Επιτροπή απευθύνει γνόίμη στο Συμβούλιο εάν κρίνει ότι υπάρχει υπερβολικό έλλειμμα (παράγραφος 5), και ότι το Συμβούλιο αποφασίζει μετά από συνολική εκτίμηση εάν υφίσταται ή όχι υπερβολικό έλλειμμα (παράγραφος 6). Τέλος το Συμβούλιο απευθύνει μη δημόσιες συστάσεις στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος προκειμένου να τερματιστεί η κατάσταση εντός καθορισμένου χρονικού διαστήματος (παράγραφος 7). Εάν το Συμβούλιο διαπιστώσει ότι δεν ανελήφθη εντός του καθορισμένου χρονικού διαστήματος αποτελεσματική δράση σε εφαρμογή των συστάσεων του, μπορεί να τις ανακοινοχτει δημόσια (παράγραφος 8). Εφόσον, κατά τη γνοιμη του Συμβουλίου, έχει διορθοιθεί το υπερβολικό έλλε. ιμα στο οικείο κράτος μέλος, το Συμβούλιο κατίχργεί την απίχχχσή του (παράγραφος 12). Οι διατάξεις του (χρθρου 104 Γ παράγραφοι 9 και 11 δεν εφαρμόζονται στο δεύτερο στάδιο της ΟΝΕ. 45 5. ΣΥΝΑΛΛΑΓΜΑΤΙΚΕΣ ΙΣΟΤΙΜΙΕΣ 5. 1 Διατάξεις της συνθήκης ισοτιμιών συναλλαγματικών του Ιίυρωπαϊκυύ Νομισματικού Το κριτήριο γκχ τις συναλλαγματικές ισοτιμίες ορίζεται στο (χρθρο 109 Ι παράγραφος Ι τρίτη περίπτοκτη που προ/ΐλέπονπχι από το της συνθήκης αις η "τήρηση των κανονικοίν περί (λ/ψ ιών διακύμανσης μηχανισμό επί δύο τουλάχιστον χρόνια, χοψίς υποτίμηση έναντι του νομίσματος οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους". Η τέταρτη περίπτωση του ιδίου άρθρου (ρίζει ότι η "διάρκεια της σύγκλισης που fkx έχει επιτευχθεί από τυ κράτος μέλος και της συμμετοχής ισοτιμιών του Ευρωπαϊκού Νομισματικού Συστήματος, αντανακλοίνται στα επίπεδα τωνμακρυπρΐ)θεσμο)ν επιτοκίων". Επιπλέον, το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου αριθ. 6 για τα κριτήρια σύγκλισης διευκρινίζει ότι "τυ κριτήριο της Συστήματος, συμμετοχής ση) μηχανισμό συναλλαγματικό)!' που πρφλέπει ο σημαίνει ότι ένα κράτος μέλος έχει τηρήσει τα κανονικά περιθοψια διακύμανσης μηχανισμός συναλλαγματικοί)' σφαρή ένταση κατά τα δύο, τουλάχιστον, τελευταία έτη πριν από την εξέταση. Ειδικότερα, το κράτος μέλος δεν ισοτιμία τυυ νομίσματος τυυ έναντι οποιουδήποτε, άλλου πρέπει να έχει υποτιμήσει κράτους μέλους με δική τυυ προ)το(1ουλϊα μέσα στο ίδιο χρονικό ισοτιμιών του ΕυροΜαϊκυύ Νομισματικού Συστήματος χοψίς ισοτιμιοη' τυυ Ευρο)παϊκυύ Νομισματικού του στο μηχανισμό συναλλαγματικών την κεντρική Συστήματος διάστημα". Εντεκα νομίσματα συμμετέχουν σήμερα στο ΜΣΙ. Το αυστριακό σελίνι προσχορησε στο ΜΣΙ στις αρχές του 1995 και συνέχισε, όποκ; κατά το παρελθόν, να συνδέεται πολύ στενά με το γερμανικό μάρκο. Το φινλανδικό μάρκο εισήλθε στο ΜΣΙ στις 14 Οκίφρίου 1996. Η δραχμή και η σουηδική κορόνα παραμένουν εκτός του ΜΣΙ, ενοι η ιταλική λίρα και η λίρα στερλίνα δεν επανήλθαν στο μηχανισμό μετά την έξοδο τους το Σεπτέμβριο 1992. Evtwtmç ott>EO(atepiic(5to^ ΜΣΙ (απόκλιση μεταξύ ισχυρότερου κοα ασθενέστερου νομίσματος) Διάγραμμα 5. 1 |::;:;;::E:i:;;i2s mm Ημερήσιες ισοτιμίες 0 Ϊ994 wm wwm 46 47 Στο προ'ντο εξάμηνο του 1995, οι συναλλαγματικές εντάσεις έγιναν αισθητές σε διεθνές επίπεδο, αντανακλώντας κυρίως τη χρηματοπιστωτική κρίση στο Μεξικό και τις εμπορικές διαφορές μεταξύ ΙIIΙΔ και Ιαποτνίας. Οι εντάσεις (χυτές εξασθένησαν σημαντικά το δολάριο, συμβάλλοντας έτσι, σε συνδυασμό με τα ειδικά προβλήματα ορισμένο™ χάρο'™ στην Ευρίόπη, στην ενίσχυση του γερμανικού μάρκου έναντι πολλίόν από τα νομίσματα του ΜΣΙ και στην αύξηση της μεταβλητότας αυτών πον νομίσματα™. Η κατάσταση αυτή προκάλεσε εντάσεις στο εσοιτερικό του ΜΣΙ, οι οποίες οδήγησαν σε επανευΟυγράμμιση τα™ ισοτιμιών στις 6 Μαρτίου 1995: κατόπιν (χιτήμ. (χτος πον ισπανικά™ άρχο'™, οι υπουργοί και οι διοικητές κεντρικά™ τράπεζα'™ αποφάσισαν να υποτιμήσουν την πεσέτα κατά 7% και, με την ίδια απόφαση, το εσκούδο κατά 3,5%. Οι εντάσεις στο εσοπερικό του ΜΣΙ αντικατοπτρίζονται στην απόκλιση μεταξύ του ισχυρότερου και του ασθενέστερου νομίσματος στο μηχανισμό, όποκ; απεικονίζεται στο διάγραμμα 5. 1. Η απόκλιση διευρύνθηκε σε περίπου 12% το Φεβρουάριο του 1995, αλλά μειώθηκε στη συνέχεια σε μόνο 4% στα τέλη του καλοκαιριού 1995 χάρη στη σταθεροποίηση το™ διεθνίόν χρηματοπιστονηκα™ αγορά'™. Μετά από μια πριχταρινή αύξηση το Σεπτέμβριο, κυρίίος λ()γο) της αδυναμίας του αμερικανικού δολαρίου, η απόκλιση συνέχισε την πτονπκή της πορεία στα τέλη του 1995 και τον Ιούνιο 1996 είχε μειωθεί σε λιγότερο από 2%. Αυτή η μάλλον ενθαρρυντική εξέλιξη συνεχίστηκε έθ)ς το φθινόπορο. Σε γενικές γραμμές, και παρά κάποιες πριχτορινές εντάσεις, ο ΜΣΙ χαρακτηρίστηκε από υψηλό βαθμό σταθερότητας σε όλη σχεδόν τη διάρκεια του 1996. Στο εσοιτερικό του περιθαρίου διακύμανσης του ΜΣΙ (βλέπε διάγραμμα 5. 2), το γερμανικό μάρκο, το ολλανδικό φιορίνι, το αυστριακό σελίνι και το βελγικό φράγκο παρέμειναν ισχυρά στη διετή αυτή περίοδο. Το 1995, η πεσέτα ανέκαμψε γρήγορα στους δύο πρώτους μήνες μετά την υποτίμηση της και παρέμεινε ισχυρή το 1996. Αντίθετα, η ιρλανδική λίρα, η οποία επηρεάστηκε από την πορεία του δολαρίου και της λίρας στερλίνας, εξασθένησε αισθητά στο προπό τρίμηνο του 1995 και, παρά μια κάποια ανάκαμψη, παρέμεινε κάτο) από την κεντρική της ισοτιμία εχας το Μάιο του 1996, αλλά στη συνέχεια ανατιμήθηκε έντονα. Το γαλλικό φράγκο κυμάνθηκε, σε χαμηλά επίπεδα εντός του περιθαρίου διακύμανσης σε. όλη σχεδόν τη διετή περίοδο, αλλά πρόσφατα άρχισε να προσεγγίζει την κεντρική του ισοτιμία. Το εσκούδο και η δανική κορόνα παρέμειναν συνολικά πλησίον το™ κεντρικό™ τους ισοτιμία™. Επί του παρόντος, εννέα νομίσματα (DKR, BFR, DM, ΡΤΑ, FF, IRL, LFR, HFL και ESC) συμμετέχουν στο ΜΣΙ εδώ και περισσότερο από δύο έτη. Το αυστριακό σελίνι θα συμπληραχτει δύο χρόνια συμμετοχής στα τέλη του 1996. Με την εξαίρεση της ΡΤΑ και του ESC, τα νομίσματα αυτά δεν μετέβαλαν τις κεντρικές ισοτιμίες τους στο ΜΣΙ στη διάρκεια το™ δύο τελευταίο™ ετίόν και, παρά τις σημαντικές διακυμάνσεις εντός του περιθαρίου, κανένα από τα οκτο') αυτά νομίσματα δεν μπορεί να θεαρηθεί ότι υπέστη σοβαρές πιέσεις. Η κεντρική ισοτιμία της πεσέτας υποτιμήθηκε το Μάρτιο του 1995 κατόπιν αιτήματος το™ ισπανικά™ αρχών. Π κεντρική ισοτιμία του εσκούδο προσαρμόστηκε επίσης προς τα κάτω μετά την απόφαση για τη μεταβολή της κεντρικής ισοτιμίας του ισπανικού νομίσματος1. Από τα μέσα Οκτωβρίου 1996, το φινλανδικό μάρκο συμμετέχει επίσης στο ΜΣΙ. 5. 2 Λεπτομερής ανάλυση της σταθερότητας των συναλλαγματικά™ ισοτιμία™ Τα συμπεράσματα είναι τα ίδια εάν η αξιολόγηση της σταθερότητας το™ συναλλαγματικό'™ ισοτιμία™ γίνεται βάσει συντελεστού' μεταβολής2 , οι οποίοι επιτρέπουν συγκρίσεις μεταξύ νομίσματα™. Το διάγραμμα 5. 3 εμφανίζει τη μεταβλητότητα σε σχέση με το γερμανικό μάρκο. 1 Ανακοινο)θέν της ΕΕ, 6 Μαρτίου 1995. 2 Ο συντελεστής μεταβολής ορίζεται ος ο λόγος της τυπικής απόκλισης προς το μέσο όρο. 48 Λκχπιστίόνεται ότι μετά τις αναταραχές του προότου εξαμήνου του 1995, η μεταβλητότητα το™ περισσότερο™ νομισμάτων επανήλθε στα προηγούμενα επίπεδα. Επίσης, οι διακυμάνεις τοιν νομισμάτων του ΜΣΙ ήταν πιο περκρισμένες σε σχέση με τα άλλα νομίσματα: στη διετή αυτή περίοδο, τα πέντε νομίσματα εκτίίς του ΜΣΙ είναι εκείνα που, σε μέσο όρο, παρουσίασαν τη μεγαλύτερη αστάθεια· μεταξύ αυτό'™ των νομίσματα™, οι διακυμάνσεις του φινλανδικού μάρκου ήταν οι μικρότερες και το νόμισμα αυτό παρέμεινε σχετικά σταθερό το 1995 και 1996. Π ιταλική λίρα και η σουηδική κιρόνα παρουσίασαν την υψηλότερη μεταβλητότητα. Στο εσοπερικό του ΜΣΙ, το φκρίνι, το σελίνι και το βελγικό φράγκο παρουσίασαν τη χιχμηλότερη μεταβλητότητα και η δανική κιροόνα προστέθηκε στην ομάδα αυτή από το Νοέμβριο του 1995. II μεταβλητότητα τοιν άλλων νομίσματα)ν του ΜΣΙ έτεινε επίσης να είναι πιο περκρισμένη το 1996 από ό,τι τα προηγούμενα χρόνια. Μεταξύ των παράγοντα-»' συναλλαγματικά. ™ εντάσεων σε εθνικό επίπεδο, πρέπει να σημειακού ν οι ανησυχίες σχετικά με την ικανότητα το™ κρατά™ μελών ή τη βούληση το™ κυβερνήσεων τους να επιτύχουν τον υψηλό βαθμό σύγκλισης που απαιτείται για την καθιέραχτη του ενιαίου νομίσματος. Επιπλέον, η εξέλιξη τα™ βασικά™ οικονομικών δεδομένα™ και ιδίιος τα. ™ δημ(ίσιων οικονομικό™ και του πληθορισμού, αλλά και της ανεργίας, είχε άμεσες επιπτο'χτεις στις συναλλαγματικές ισοτιμίες. II προοπτική της εισόδου στο ΜΣΙ άσκησε, επίσης κάποια επίδραση, κυρίίος ανατιμητική και σταθεροποιητική, στο φινλανδικό μάρκο και την ιταλική λίρα. Το 1996, μια σειρά παράγοντα. ™ συνέτειναν στην άμβλυνση των εντάσεα™ στις αγίρές συναλλάγματος. Πρώτον, η ανάκαμψη του αμερικανικού δολαρίου ήταν καθοριστική από την άποψη αυτή: από λιγότερο από 1,40 DM στα τέλη του 1995, το δολάριο αυξήθηκε σε περίπου 1,54 DM τον Ιούνιο 1996, συμπαρασύροντας στην άνοδο του κυρίως τη λίρα στερλίνα και την ιρλανδική λίρα και ενισχύοντας γενικά τα ασθενέστερα ευρωπαϊκά νομίσματα σε σχέση με τα ισχυρότερα. II εξέλιξη αυτή είχε επίσης σημαντική επίπτοχτη στη λειτουργία του ΜΣΙ, χάρη στιι μείοχτη της απόκλισης μεταξύ ασθενέστερο™ και ισχυρότερο™ νομίσματα™, και εξηγεί γιατί η πρικτορινή κάμψη του δολαρίου τον Ιούλιο 1996, σε ισοτιμία'™ στο 1,48 DM, δεν είχε ουσιαστικές συνέπειες στις αποκλίσεις μεταξύ συναλλαγματικό™ εσοπερικό του ΜΣΙ. II νέα ισχύς του δολαρίου το Σεπτέμβρο και τον Οκτο'ρριο του 1996 συνοδεύτηκε από μια ελαφρά διεύρυνση της απόκλισης, καθίός η ιρλανδική λίρα συνέχισε να ανατιμάται και κατέστη το ισχυρότερο νόμισμα στο ΜΣΙ. Δεύτερον, ο αυξημένος συγχρονισμός του οικονομικού κύκλου στις ευρονπαϊκές οικονομίες και οι προοπτικές υποχαρησης του πληθορισμού σπς χάρες με υψηλούς ρυθμούς αύξησης των τιμών επέτρεψαν την εφαρμογή παράλληλων οικονομικών πολιτικών και περκίρισαν τα περιθώρια για κερδοσκοπικές κινήσεις. Τέλος, ο τρόπος με τον οποίο οι (|χρείς το™ αγφίόν αντιμετόυτισαν τις προοπτικές σύγκλισης αποτέλεσε επίσης πολύ σημαντικό παράγοντα. Από το δεύτερο εξάμηνο του 1995, οι κυβερνήσεις έλαβαν όλο και περισσότερα μέτρα που πρίχρίζονταν ειδικά να βελτιαχτουν την πορεία της σύγκλισης. Παράλληλα, οι ευρίοπαϊκές αρχές επιβεβαίοχταν επανειλημμένα την βούληση τους να συνεχίσουν τη διαδικασία νομισματικής ένωσης, ιδίο>ς μετά το Ευραυταϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης, στο οποίο η υλοποίηση της ΟΝΕ το 1999 κατέστη πλέον βεβαιότητα. Οι προοπτικές αυτές συνέβαλαν στην άμβλυνση τοιν εντάσεων στις συναλλαγματικές ισοτιμίες και στη σημαντική μείωση των διαφορικών επιτόκια™. 49 6. ΜΑΚΡΟΙ ΙΡΟΒΙ'ΣΜ Λ Ε1ΠΊΌΚ1Λ 6. 1 Σύγκλιση το™ επιτοκίο)ν 50 της σύγκλισης συναλλαγματικοί)' του στο μηχανισμό Ίο κριτήριο γκχ τη σύκλιση τοινεπιτοκίων ορίζεται στοάρθρο 109 1 παράγραφος 1 τέταρτη περίπτοκτη της που (kx έχει επιτευχθεί από τυ κράτος μέλος και της συνθήκης 0)ς η "διάρκεια συμμετοχής Νομισματικού Συστήματος, αντανακλοίμενη στα επίπεδα τωΐ'μ. ακροπρόθεσμο)ν επιτοκύον". Το κριτήριο αναπτύσσεται στο προιτόκολλο αριθ. 6 γκχ τα κριτηρκχ σύγκλισης, το άρθρο 4 του οποίου ιρίζει (ίτι "τυ κριτήριο σύγκλισης uov επιτοκίων σημαίνει ότι τυ υπό πιχρατηρηση κράτος μέλος, επί διάστημα ενός έτους πριν από την εξέταση, έχει μέσο ονομαστικό μακροπρόθεσμο επιτόκιο το οποίο δεν υπερβαίνει εκείνο πον ψιοίν, το πολύ, κραπόνμελοίνμε τις καλύτερες επιδικτεις από'άποψη σταθερότητας τιμοίν, περισσότερυ από2 πικτοστιαίεςμονάδες. Το επιτόκια υπυλυγίζυιται βάσει μακροπρόθεσμοι ομολόγων τνυ δημοσίου ή συγκρίσιμωνχρεοϊγράφοη', λαμβάνοντας υπόψη ης διαφορές ττον εθνικοίν ιψισμοίν". του Ευροχχϊκυύ ισοτιμιών Γκχ τον υπολογισμό της τιμής αναφίράς, η παρούσα έκθεση χρησιμοποιεί το μη σταθμισμένο αριθμητικό μέσο του διοδεκαμηνιαίου μέσου ('ρου το™ μακροπρίίθεσμο™ επιτοκίων το™ τρκόν χορών με. τις καλύτερες επιδόσεις από πλευράς πληθορισμού (βλέπε επίσης την ανάλυση στο κεφάλαιο 3). Για τα περισσότερα κράτη μέλη, οι υπολογισμοί βασίζονται στην απίίδιχτη της δεκαετούς ομολογίας αναφίράς. Καταβλήθηκαν πρικτπάθειες γκχ την εξασφάλιση (ίσο το δυνατόν μεγαλύτερης συγκρισιμότητας το™ δεδομένο™. 1 Ιερισσότερες λεπτομέρειες γκχ τα επιτόκια που χρησιμοποιεί κάθε κράτος μέλος περιέχονται στο πλίχίσιο "Δεδομένα και τιμή αναφιράς γκχ το κριτήριο σύγκλισης το™ επιτοκίων". Στο παρόν τμήμα, ακ μακροπρίίθεσμο επιτόκιο νοείται ο μέσος όρος, τους τελευταίους δίόδεκα μήνες, του ονομαστικού μακροπρόθεσμου επιτοκίου. Το Σεπτέμβριο 1996, τα τρία κράτη μέλη με τις καλύτερες επιδόσεις στην αύξηση το™ τιμά'™ καταναλωτή1 ήταν η Γερμανία, οι Κάτο) Χο'ρες και η Φινλανδία. Το μέσο ονομαστικό μακροπρόθεσμο επιτόκιο γκχ τις χορες αυτές το Σεπτέμβριο ήταν, αντίστοιχα: 6,3%, 6,3% και 7,4%, από τα οποία προκύπτει τιμή αναφοράς 8,7% (βλέπε πίνακα 6,1). Δύο από τις τρεις αυτές χάρες είχαν επίσης τα χαμηλότερα επιτόκια (Γερμανία και Κάτω Χορες). Συνολικά, έντεκα κράτη μέλη είχαν επιτόκια κάτω (χπό την τιμή αναφίράς το Σεπτέμβριο 1996 (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Κ(χτο) Χάρες, Αυστρία, Φινλανδία, Σουηδία και ΙΙνωμένο Βασίλειο). Σε τέσσερα κράτη μέλη (Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία) τα μέσα επιτόκια υπερέβαιναν την τιμή αναφοράς. Το μέσο επιτόκιο στιι Σουηδία υπερέβαινε επίσης την τιμή αναφιράς στα τέλη του 1995, αλλά μεκόθηκε στη διάρκεια του 1996 και τον Αύγουστο 1996 ήταν χαμηλότερο από την τιμή αναφοράς. 1 Ο δείκτης τιμίόν που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό των τριαίν χορών με τις καλύτερες επιδόσεις είναι ο προσορινός δείκτης τιμίόν καταναλαπή (ΠΔΤΚ) από το Δεκέμβριο 1995 και ο δείκτης τιμίόν καταναλοιτή (ΔΤΚ) πριν από την ημερομηνία αυτή (βλέπε κεφάλαιο 3). 51 η (χυτή, α ν α φ ι ρ άς II εντύποκιη γ ια βελτίοιση της σ ύ γ κ λ ι σ ης από τα τέλη του 1995 επιβεβαιώνεται από την εξέταση της μακροπρόθεσμης εξέλιξης στα μεμονωμένα κράτη μέλη (βλέ. πε δ ι ά γ ρ α μ μα 6. 1 και π ί ν α κα 6. 2). Στην μειώθηκε τιμή περίοδο προοδευτικά κ αι η δ ι α σ π ί ρά γύρα) από την τιμή αναφοράς μεκόθηκε α πό 2. 0 σπχ τέλη 1995 σε 1. 6 το Σεπτέμβριο 1996 (βλέπε π ί ν α κα 6. 2). Π γενική αυτή τάση σ υ γ κ α λ ύ π τ ει ορισμένες αποκλίσεις μεταξύ των κρατίόν μελών που πληρούσαν ήδη το κριτήριο αυτό στα τέλη του 1995 κ αι εκείνων που δεν το πληρούσίχν. Παρόλο που το μέσο επιτόκιο μεκόθηκε σε όλες οι χάρες, η μείωση αυτή ήταν αισθητά βραδύτερη στην πριότη ομάδα χορό™ από ό,τι στην δεύτερη. Η Φινλανδία, στην οποία η μείωση του μέσου επιτοκίου μεταξύ τέλους 1995 και Σεπτεμβρίου 1996 ανήλθε σε 1,4 ποσοστιαία μονάδα, αποτελεί εξαίρεση. Στην πραγματικότητα, επιτοκίων είναι, η η μείωση το™ φινλανδικό™ κυριότερη συνιστόχτα τιμής της αναφοράς, ενο') οι μεκόσεις σπχ πέντε κράτη μέλη που οεν πληρούσίχν το κριτήριο της τιμής α ν α φ ι ρ άς στα τέλη του 1995 εξηγούν εν μέρει τη μείωση της δ ι α σ π ί ρ ά ς. Σε σύγκριση με το Δεκέμβριο 1995, η απόκλιση στη σ ύ γ κ λ ι ση τω)' επιτόκιο™ (δκχοορά μεταξύ του μέσου επιτοκίου μιας χο'ρας και της τιμής αναφιράς) μεκόθηκε γ ια την Ηλλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία και την Π(ρτογαλία, σε εκατίκττιαίες μονάδες αντίστοιχα, κ α τά 6,4 (-1,3), 1,5 (-1,0), 0,7 (-0,9) και 0,6 (-1,2). Η Ελλάδα συγκλίνον εξακολουθεί κράτος μέλος, ενο') η Σουηδία από απόκλιση 0,5 εκατοστιαίας μονάδας στα τέλη του 1995, το Σεπτέμβριο εκατοστιαία 1996 ήταν κατά 0,2 μονάδα κάτω α πό την τιμή αναφοράς. της μείοχτης το λιγότερο είναι να Ι Ιί νάκας 6. 1 Σύγκλιση το>ν μακροπρόθεσμων επιτοκίων στα κράτη μέλη Μέσος όρος δίόδεκα μηνών 1993 1994 1995 1996(1) Τρεις χίόρες με τις καλύτερες επιδόσεις 7. 3 7. 9 7. 2 7. 7 7. 5 6. 9 8. 8 6. 3 6. 3 7. 4 9. 6 9. 7 8. 7 Χο'ρες μέλη που πληρούν το κριτήριο σύγκλισης Αριθμός κρατοίν μελίόν: Επί συνόλου: 8 12 Β DK D F IRL L NL FIN UK Τιμή αναφοράς Β DK D F IRL L NL A FIN S UK 7. 7 7. 5 9. 5 7. 2 7. 3 6. 5 6. 8 7. 7 6. 5 6. 3 8 12 7. 9 7. 9 7. 1 7. 2 7. 9 7. 7 6. 9 10 15 7. 5 8. 3 6. 9 7. 5 8. 3 7. 6 6. 9 7. 1 8. 8 15 6. 7 7. 4 6. 3 6. 6 7. 5 7. 0 6. 3 6. 5 7. 4 8. 5 8. 0 7. 5 8. 2 8. 3 (1) Οκτίόβριος 1995 έοκ Σεπτέμβριο 1996 (2) Στην πα{Χ)ύσα έκθεση χρησιμοποιείται ο ακόλουθος ορισμός: αριθμητικός μέσος τον δο)δεκαμηνιαίίι)ν μέσο»' όρων των επιτοκίων των τριών κρατίόν μελίόν με τις καλύτερες επιδόσεις στη σταθερότητα των τιμίόν, συν 2 εκατοστιαίες μονάδες. ΕΝΙ Πηγή: 52 Εξέλιξη το>ν μακροπρόθεσμα™ επιτοκίων Μέσος όρος δίόδεκα μηνόίν 1993(1) 1994(1) 1995(1) 7. 2 7. 3 6. 5 23. 3 10. 2 6. 8 7. 7 11. 2 6. 5 6. 3 6. 7 9. 7 8. 8 8. 5 7. 5 7. 9 7. 9 7. 1 20. 8 10. 0 7. 2 7. 9 10. 5 7. 7 6. 9 7. 0 10. 5 9. 1 9. 7 8. 2 7. 5 8. 3 6. 9 17. 4 11. 3 7. 5 8. 3 12. 2 7. 6 6. 9 7. 1 11. 5 8. 8 10. 2 8. 3 1996(1) (2) 6. 7 7. 4 6. 3 15. 1 9. 5 6. 6 7. 5 10. 3 7. 0 6. 3 6. 5 9. 4 7. 4. 8. 5 8. 0 Προς υπόμνηση 7. 5 7. 6 7. 7 6. 7 1. 6 1. 5 2. 0 1. 6 Πίνακας 6. 2 Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ FIN S UK Μέσος όρος τιον τριχόν χορών με τις καλύτερες επιδόσεις Διασπορά γύρω από το μέσο ι'ρο των τριών χοιρών με τις καλύτερες επιδ(ίσεις(3) ( 1 ) Ι Ία το 1993, τα στοιχεία ^ε ν είναι συγκρίσιμα για το Λουξεμβούργο (Ιανουιχριικ:-Σεπτέμβριος) και την Ι Ιιρτογαλία (Ιανουάριος-ΐούνιος). Για την Ελλάδα τα στοιχεία δεν είναι συγκρίσιμα. (2) Μέσος όρος περιόδου Οκτοιβρίου 1995-Σεπτεμοβρίου 1996. (3) Μετράται με την τυπική απόκλιση από το μέσο όρο των τρκόν χορίόν με τις καλύτερες επιδι'κτεις (στους υπολογισμούς δεν λαμβάνεται υπόψη η Ελλάδα για όλα τα έτη και το Λουξεμβούργο για το 1993). Πηγή: ΕΝ Ι τους ομάδα II εξέλιξη ήταν ελαφρά διαφιρετική στην το)ν χορα'™ που πληρούσίχν το κριτήριο. Συνολικά, στην εξεταζόμενη περίοδο τα μέσα επιτόκια μακροπρόθεσμα μεκόθηκαν βραδύτερα στα κράτη αυτά από ό,τι σε εκείνα που δεν πληρούσίχν το κριτήριο. Λυτό ήταν άλλοχττε αναμενόμενο, εφόσον στα κράτη αυτά τα μακροπριίθεσμα επιτόκια ήταν ήδη χαμηλά (βλέπε διάγραμμα 6. 1). Π Φινλανδία αποτελεί εξαίρεση στη γενική αυτή τάση. Μετά τη σημαντική μείωση των μακροπρόθεσμο™ επιτοκίων στη Φινλανδία και την παράλληλη κορύφοχτή στο Ηνοτμένο Βασίλειο, η τελευταία αυτή χορα αντικατέστησε τη Φινλανδία ί»ς το κράτος μέλος με τα υψηλότερα μακροπρόθεσμα Η της στο διασπίρά ομάδας μεκόθηκε. Εξαιρουμένης της Σουηδίας, η απόκλιση ανάμεσα επιτόκιο χαμηλότερο στο το 6,9%) (Γερμανία: υψηλότερο (Φινλανδία 8,8%) ήταν 1,9 εκατοστιαία μονάδα στα τέλη του 1995. II απόκλιση μεκόθηκε σε. 1,7 εκατοστιαία μονάδα (= 8,0% για το Ηνοψένο Βασίλειο μείον 6,3% για τις Κάτο) Χάρες) το Σεπτέμβριο 1996. Εάν περιληφθεί και η Σουηδία, η απόκλιση το Σεπτέμβριο 1996 ήταν υψηλότερη, στις 2,2 εκατικιτιαΐες μονάδες. επιτόκια2 εσο)τερικ(') και Eoç (ίτου η Σουηδία πρικττεΟεί στις χορες της ομάδας αυτής τον Δυγουστο 1996. 53 54 Διάγραμμα 6. 2 m Σύγκλιση το>ν μακροπρ<>θεσμα)ν επιτοκίων (επιτόκκχ κ'(χχτικ&>ν τίτλων ακχφομίίς* Σεπτέμβριος 1 9% en. '. σχ»?ση μν. τοΔι:κν|ΐβρκ> 1995 * κ'ΐνιιτοί (ir. ocn 12 |ΐΐ|νι·>ν ν»ν MutnWuw κ'ματίΜόν xixAuiv «ν<κ|ΐϋμάς ΗΛπούς ί>κφκ°ι'. κχς ΛΓΚΊ. |||)()1(>, Ca>V. /ixi;|i|)))Hi(, Β DK D HI. Ε ΗΝ S OïïOJL ϊπ!ρ-. αή:ςτηςβπιτ()»π;ι)ς, UNI 6. 2 Πρόσφατη εξέλιξη το)ν μίχκροπρόθεσμα)ν επιτοκία)ν Στο τμήμα αυτό εξετάζεται η πρόσφατη εξέλιξη πον μακροπρ(ίθεσμο)ν επιτοκίίον· η εξέταση αυτή γίνεται βάσει της πορείας που ακολούθησαν τα μηνιαία ονομαστικά μακροπρ(ίθεσμα επιτόκια (σε. αντίθεση με τους μέσους όρους 12 μηνά')ν του προηγούμενου τμήματος) στα κράτη μέλη και στο επίπεδο της Ενωσης. Την ισχυρή άνοδο τοιν ονομαστικού' μακροπρόθεσμων επιτοκίων στην Ενωση το 1994, ακολούθησε μία σταθερή πτοιτική τάση το 1995. Μετά από μία σύντομη διακοπή της εξέλιξης αυτής στις αρχές του έτους, η υποχίόρηση αυτή συνεχίστηκε το 1996 (Διάγραμμα 6. 3). Η πτοχτη των μακροπρίίθεσμοιν επιτοκίων 1995 Οε. ίορήθηκε, γενικούς, (ος ένα διεθνές φαινόμενο το οποίο αποδίίθηκε στην επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης στις Ηνοιμένες Πολιτείες, στις αποπληΟοριστικές πιέσεις στην Ιαπίονία και στην εμφάνιση ενδείξεαυ' γκχ υποχίόρηση τίον πληΟίοριστικιόν πιέσεοιν στην Ευρο'υτη. Π σύντομη άνοδος το)ν μακροπρόθεσμοι επιτοκκον που π(χρ(χτηρήθηκε στις αρχές του 1996 αποδόθηκε ευρέως στο γεγον(ίς (ίτι οι αγορές αναθεοόρησαν τις προσδοκίες τους για μείοχτη τα)ν επίσημο) ν επιτοκκον στη Γερμανία και στις ΙΙνίομένες Πολιτείες. Προς τα τέλη Ιανουαρίου δκχμορφίόθηκε. η προσδοκία ότι δεν πρέπει να αναμένεται περαιτέρο) χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής στη Γερμανία. Στην εξέλιξη αυτή προστέθηκε, το Φεβρουάριο, η προσδοκία για άσκηση αυστηρότερης νομισματικής πολιτικής στις Ηναιμένες Πολιτείες, οι επιπτοόσεις της οποίας στις αμερικανικές αγορές ομολογκόν μεταδόθηκαν στις αντίστοιχες ευραιπαϊκές. II διεθνής αυτή τάση οφειλόταν, εν μέρει, στους φόβους τα)ν αγορών για σίόρευση υπερβολικά υψηλού' ποσίόν ρευστών διαθεσίμων σε παγκόσμιο επίπεδο, μετά ττ) σημαντική πτοχτη των επιτοκίου' που σημεκόθηκε στις μεγαλύτερες οικονομίες κίχθ'ίίλη τη δκχρκεια του 1995. 55 Διάγραμμα 6. 3 Μέση απόδοση των κρατικών ομολογιών στην ΕΚ υγκρίσφίς ομολογίις , Ομολογάςα. ν«. φυ|χ/ς 10ι:τοόςί)ΐ(ίρκτκ»ς 11 8 8* 1985 19»6 1987 1988 1089 1990 1901 1992 1993 1994 1995 19% ïfMUL ΪΛηρε. ^^τηςΕχιτροιείίς,ϋΝΐ • · " · •" "• >. -. - -. ~. -. ·. ·. «. · -. ~ ~* " · "- — - · • -— - • - •- II παρατηρηΟείσα εκ νέου τάση, από τον Απρίλιο του 1996, γκχ μείωση το)ν μέσου·' ονομαστικού' μακροπρόθεσμου' επιτοκίων στην Ενοχτη μπορεί να εξηγηθεί από ορισμένους παράγοντες, όποκ: η διαφορετική εξέλιξη, κατά το δεύτερο τρίμηνο του 1996, το)ν αμερικάνικου' αγορίόν ομολογκόν σε σχέση με ορισμένες αγορές ομολογία'))' στην Ευρο'υτη· κ(χι κατά το τρίτο τρίμηνο, μί(χ νέα μεταστροφή των προσδοκιο')ν (ίσον αφορά τη νομισματική πολιτική στις ΙΙναιμένες Πολιτείες και την Ιαπο)νία, (ίπου φαίνεται να απομακρύνετίχι αυτή τη φορά η προοπτική γκχ άσκηση πιο περιοριστικής πολιτικής σε βραχυπρόθεσμη βάση, γεγονιίς το οποίο οδήγησε στην υποχίόρηση τα))' μακροπρόθεσμων επιτόκιο))' σε διεθνές επίπεδο. Τον Σεπτέμβριο του 1996, η μέση απόδοση τα)ν ομολογκόν στην Ενωση αιηλθε σε 7,2%, δηλίχδή κατά μία εκατοστιαία μονάδα χαμηλότερη απ'ό,τι τον Σεπτέμβριο του 1995 και κατο'περη από το 7,3% που σημειώθηκε τον Ιανουάριο του 1996. II εξέλιξη το)ν μακροπρόθεσμου' επιτοκίίον παρουσιάζει, ανάλογα με τη χίόρα, ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τα οποία πρέπει να υπογραμμισθούν. Καταρχάς, παρότι τα μακροπρόθεσμα επιτόκια. υποχίόρησαν σε. όλες πς χίόρες της Ενοκτης κατά την περίοδο Σεπτεμβρίου 1995 - Σεπτεμβρίου 1996, το μέγεθος της υποχίόρησης δεν ήταν το ίδιο σε (ίλες τις χίόρες (πίνακας 6. 3). Γενικά, η μεγαλύτερη υποχίόρηση σημεκόθηκε στις χιόρες με τα υψηλότερα επιτόκια: στην Ιταλία, στην Πορτογαλία, στην Ισπανία και στη Σουηδία η σημεκοθείσα κάμψη ήταν της τάξης το)ν 1,8-2,9 εκατοστιαίου' μονάδου'. 56 ΙΙί. νάκας 6. 3 Πρόσφατη εξέλιξη των μακροπρόθεσμοι επιτοκίίον Μηνιαίος μέσος όρος των ημερήσιων δεδομένο)ν Σεπτέμβριος 1995 Σεπτέμβριος 1996 7. 0 7. 8 6. 6 15. 8 10. 8 7. 4 8. 0 11. 5 7. 4 6. 6 6. 9 11. 2 6. 5 7. 2 6. 2 14. 8 (Feb) 8. 4 6. 2 7. 2 9. 2 6. 8 6. 1 6. 3 8. 3 Μεταβολή (σημεία βάσης) -0. 5 -0. 6 -0. 4 -1. 0 -2. 4 -1. 2 -0. 8 -2. 3 -0. 6 -0. 5 -0. 6 -2. 9 Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ η (ίτι 1,1 κ(χι (χπ(ί χίόρα εκατοστιαία Στην Ελλάδα η μείοχτη ήταν μικρότερη, και. έτσι τα μακροπρόθεσμα επιτόκια στη χ(όρα αυτή παρέμειναν υψηλά' Μεταξύ το)ν χογκόν με ήδη χαμηλότερα επιτόκια, έντονη περαιτέρο) υποχίόρηση (κατά μονάδα) σημεκόθηκε στη Φινλανδία· πρέπει να (χυτή σημειωθεί επωφελιίΟηκε ευνοϊκές προσδοκίες όσον αφορά τον πληθοχησμό. Δεδομένου (ίτι κατά το διοδεκάμηνο μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1996 οι σημαντικότερες επιτοκίίον σημειώθηκαν στ(χ κράτη μέλη με τα υψηλότερα ονομαστικά μακροπρόθεσμα επιτιίκκχ, τ(χ διαφορικά επιτόκκχ σε σχέση με. τις αντίστοιχες γερμανικές ομολογίες μεκόθηκαν4 κατά τη δκχρκεια του σημαντικότερες οι μειοχτεις έλαβαν χίόρα στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία και στη Σουηδία. έτους, και μειο'χτεις 6. 9 7. 8 8. 0 8. 0 9. 6 8. 1 FIN S UK -1. 1 -1. 8 -0. 1 8. 2 7. 2 της EUR (I) (1) Μέσος όρος σταθμισμένος με τα ΑΕΠ του 1995 Πτιτή: ΕΝΙ Κατά δεύτερο λόγο, παρότι σε όλες τις Ενοχτης χίόρες σημεκόθηκε το)ν μακροπρόθεσμοι ονομαστικού; επιτοκίίον μεταξύ Αυγούστου 1995 και Μαρτίου 1996, εμφανίσθηκαν έκτοτε των ορισμένες κραταόν μελίόν. Μετά την σύντομη άνοδο τίον επιτοκίίον κατά το προ'ντο τρίμηνο, σε. (ίλες τις χίόρες με εξαίρεση τη Μεγάλη Βρετανία, σημεκόθηκε ισχυρή πτοχτη τον Απρίλιο. Στο Βέλγιο, στη Λανία, στη Γερμανία, στο Λουξεμβούργο και στην Αυστρία, τα μακροπρόθεσμα επιτιίκκχ σημείαχταν ανοδική τάση κατά την περίοδο Μαίου-Ιουνίου, ενίό στη συνέχεια υποχοόρησαν εκ νέου κατά το διάστημα Ιουλίου- Αυγούστου. Αντίθετα, η μείοχτη συνεχίστηκε στις χίόρες με υψηλά επιτιίκκχ, δηλαδή στην Ισπανία, στην Ιταλία και στην Πορτογαλία. Ευρουταϊκής ίδια αποκλίσεις μεταξύ τάση -1. 0 η 6. 3 Εξήγηση και αξιολόγηση Κατά τη δκχρκεια του προηγούμενου έτους σημεκόθηκε πρόοδος (ίσον αφορά τη σύγκλιση τα)ν επιτοκίων, καθότι η Σουηδία ικανοποιεί το κριτήριο από τον Αύγουστο του 1996 και οι τέσσερις άλλες χίόρες (Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία και Πορτογαλία) βρίσκονται πλησιέστερίχ προς την τιμή αναφοράς. Στην Ισπανία, την Ιταλία και την Πορτογαλία σημεκόθηκε. επίσης σημαντική μείοχτη της απόκλισης των επιτοκίου' τους από την τιμή αναφοράς. Πράγματι, εάν διατηρηθούν τα σημερινά επίπεδα επιτοκίων, τα μέσα μακροπρόθεσμα επιτόκια της Ισπανίας και της Πορτογαλίας πολύ σύντομα θα κυμαίνονται σε Πρέπει να σημειωθεί (ίτι τα στοιχεία που αφορούν την Ελλάδα δεν είναι συγκρίσιμα με εκείνα το>ν άλλοιν κ[χχτ(όν μελίόν. Καθότι δεν υφίσταται αγορά μακροπρόθεσμο»' κεφαλαίιον, για τη σχετική ανάλυση χρησιμοποιείται ομολογία αρχικής διάρκειας 5 ετών. Επιπλέον, η καθυστερημένη κοινοποίηση των στοιχεύον παρεμποδίζει την ενημέρωση τίον σχετικών συγκρίσεων. Για όλες τις χο'ιρες πλην τω) Ηνωμένου Βασιλείου. 57 επίπεδα κατο'ντερα της τιμής αναφοράς. Η βελτίοχτη αυτή εξηγείται από πολυάριθμους παράγοντες. Ενας σημαντικιίς π(χράγοντας είναι η αποκλιμάκοκτη του πληθορισμού στις χίόρες αυτές, γεγονιίς στο οποίο συνέβαλε η βελτίοκτη πον προσδοκκόν (ίσον αφορά τον πληθορισμό: αυτό συνέβη ιδίως στην Ισπανία, στην Πορτογαλία και στη Σουηδία όπου ο μέσος πληθωρισμίίς μεκόθηκε αισθητά μεταξύ Σεπτεμβρίου 1995 και Σεπτεμβρίου 1996. Σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, η ταχεία υποχα'ρηση του πληθορισμού στην Πορτογαλία φαίνεται (ίτι επηρέασε τα μακροπρόθεσμα επιτόκια. Τα λιγότερο θεαματικά αποτελέσματα της Ελλάδας (ίσον αφορά τον πληθορισμό, ο οποίος ήταν εξαρχής υψηλός, μπιρούν να εξηγήσουν την βραδύτερη μείοχτη των διαφορικίόν επιτοκίίον στη χίόρα αυτή. Ενας δεύτερος σημαντικός παράγοντας εξήγησης τοιν εξελίξεοιν αυτού' είναι η καταβληθείσα από τις χο'ρες αυτές προσπάθεια για μείοχτη του δημ(ίσιου ελλείμματιίς τους. Π επιτευχθείσιχ πρόοδος κατά την προσπάθεια δημοσιονομικής εξυγίανσης συνέβαλε σε έναν πιο ισορροπημένο συνδυασμό μέσοιν πολιτικής, καθιστώντας με. τον τρόπο αυτό δυνατή τη μείοχτη του επασφάλιστρου κινδύνου επί τιον δανειοληψκόν. Η σταδιακή επαναφορά τν|ς ηρεμίας στις αγορές συναλλάγματος κατά τη διάρκεια του 1996 δημιούργησε, τις συνθήκες γκχ τη σταθεροποίηση ταιν ομολογκχκίόν αγορίόν. 58 ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΚΛΙ ΤΙΜΗ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΠΑ ΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΣΤΓΚΛΙΣΗΣ ΤΩΝ ΕΠΙΤΟΚΙΩΝ Στοιχεία ΣύμφοΜχ με. το άρθρο 4 του 1 Ιροποκόλλου γκχ τα κριτηρκχ σύγκλισης: επιτόκια «Ία χρεόγραφο)]', λαμβά]υνπχς υπόψη τις διαφορές τχον εθνικοίνορισμοίν». βάσει μακροπρόθεσμων υπυλογίζυνται ομολόγο)ν τυυ Δημοσίου ή συγκρίσιμο)}' Σύμοίονα με το άρθρο 5 του ιδίου Ι Ιριοτοκόλλου, πχ στατιστικά στοιχεία που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή του κριτηρίου σύγκλισης τοιν επιτοκίίον, παρέχονται, από την Επιτροπή. Μετά από συμοωνία με το Ευρωπαϊκό Νομισματικό ίδρυμα, το οποίο διαθέτει συγκριτικό πλεονέκτημα στην ανάλυση τίον χρηματοοικονομικού' στατιστικίόν στοιχείο))' και παρέσχε στην Επιτροπή συμβουλές σχετικά με το ζήτημα αυτό, τα επιτίίκκχ με. τα ακόλουθα χαρακτηριστικά κρίθηκαν (ος τα καταλληλότερα για την εξέταση του εν λόγο) κριτηρίου: - διάρκεια εναπομένουσα διάρκεια παραπλήσια τίον 10 ετιόν (από 9 έθ)ς 10 έτη και 6. μήνες) - - εκδότης: το δημόσιο (στη Γερμανία συμπεριλαμβάνεται η Treuhandanstult) επιλογή τιον ομολογκόν: το κυριότερο κριτήριο επιλογής είναι η ρευστότητα· η επιλογή μεταξύ ενός συγκεκριμένου τίτλου αναφοράς και του μέσου όρου δείγματος πρέπει να γίνει με βάση αυτό το κριτήριο· τα περισσότερα κράτη μέλη (11) επέλεξαν έναν συγκεκριμένο τίτλο αναφοράς (Βέλγιο, Λανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Κάτο) Χάρες, Αυστρία, Φινλανδία, Σουηδία και Πνωμένο Βασίλειο), ενο') τρεις χίόρες επέλεξαν το μέσο όρο (Γερμανία, Ισπανία και. Πορτογαλία) - συγκέντροχτη: εάν το δείγμα απαρτίζεται από περισσότερες της μιας ομολογίες, χρησιμοποιείται ο απλός μέσος όρος επιτόκιο ακαθάριστο (προ φόρ(ον) - - υπολογισμιίς της απόδοσης: τύπος της ISMA (ΛιεΟνής Ενοχτη Αγιροτν Χρεογράφου) γκχ τον υπολογισμό της απόδοσης στη λήξη τοκομερίδιο: σταθερό - Γκχ την Ελλάδα, όπου δεν υφίσταται αγορά μακροπρόθεσμοι κεφαλακον, χρησιμοποιήθηκε ομολογία αρχικής διάρκειας 5 ετοόν. Το τοκομερίδιο της καθορίζεται βάσει τιον επιτοκίων για τη δίοδεκάμηνη διάρκεια εντόκου' γραμματίου' του Αημοσίου και προσαρμόζεται ετησία*;. Αντίθετα απ'ό,τι συμβαίνει στα άλλα κράτη μέλη, όπου υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία για τις ημερήσιες τιμές, για την Ελλάδα χρησιμοποιείται μία τιμή που καθορίζεται στο τέλος κάθε μήνα. Η παρούσα αξιολόγηση (ίσον αφορά το κριτήριο των μακροπρόθεσμων επιτοκίου' βασίζεται σε εναρμονισμένα μακροπριίθεσμα επιτόκκχ, τα οποία ανταποκρίνονται στα παραπάνω χαρακτηριστικά. Τιμή αναφοράς, Σύμοωνα με το άρθρο 4 του Πρωτοκόλλου για τα κριτηρκχ σύγκλισης, το κριτήριο σύγκλισης (ίσον αοορά ότι , τυ υπό παρατήρηση κράτος μέλος, επί διάστημα ενός έτους πριν από την τα επιτόκια «σημαύει εξέπχση έχει μέσο υιυμαστικόμακροπρόθεσμο επιτόκιο τυ υπυιυ δεν υπερβαίνει εκείνο πον τριοίν, τυ πολύ, κράπον μελοί}·με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σταθερυτητας τιμοίν, περισσυτερυ από δύο ποσοστιαίες μυι άδες». Κατά την εξέταση του σχετικού με τα επιτόκκχ κριτηρίου, για τον υπολογισμό της τιμής αναφοράς χρησιμοποιείται ο απλός αριθμητικός μέσος όρος τοτν επιτοκίου' των τρκόν χάρου' με τις καλύτερες επιδόσεις από άποψη σταθερότητας τι μ (όν. 59 7. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΠΛΠΙΧ)ΦΟΡΙΕΣ Στο παρόν κεφάλαιο γίνεται, ανασκόπηση τοιν εξελίξεοιν σε πολλούς άλλους τομείς οι οποίοι, δυνάμει του (χρθρου 109 Ι, παράγραφος Ι, πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη από την Επιτροπή (και το ΕΝΙ) στο πλαίσιο των εκθέσεοόν τους. Στα διάφορα τμήματα του κεφαλαίου αυτού εξετάζονται δκχδοχικίός η εξέλιξη του ECU, τα αποτελέσματα από την ολοκλήροκτη τοιν αγοριόν, η κατάσταση και η εξέλιξη τοιν ισοζυγία)ν τρέχουσα'))' συναλλαγο'ιν και η εξέλιξη του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος και άλλων δεικτών σχετικού' με τις τιμές. 7. 1 Η εξέλιξη του ECU Οι αγορές του ECU διήλθα)' μία δύσκολη περίοδο το 1995 και για μεγάλο διάστημα του 1996. Η δραστηριότητα στην προπογενή αγορά ομολογκόν περιορίστηκε και κατήλθε, σε ιστορικίός χαμηλά επίπεδίχ, εναό η δραστηριότητα στη δευτερογενή αγορά ήταν περισσότερο έντονη. Με τη σταθερή συνέχιση τατν εκδόσεων ομολογιακού' δανείου' σε ECU, τα κράτη προσέδοχταν ένα βαθμό σταθερότητας στην αγιρά, λ(ίγω όμως της σχεδόν γενικευμένης αποχής από το ECU εκ μέρους των εκδοτίόν από τον ιδκοτικό τομέα, η ρευστότητα της αγοράς περιορίστηκε αισθητά. Ωστόσο, από τις αρχές του δευτέρου εξαμήνου 1996 άρχισε να αναζουτυρίόνεται το ενδιαφέρον για το ECU. Σ'αυτό συνέβαλε, η αύξηση της εμπιστοσύνης σχετικά με την πορεία εγκαθίδρυσης της ΟΝΕ και η εξάλειψη πολυάριθμοι στοιχείων αβεβαιότητας, ιδίως όσον αφορά την ημερομηνία έναρξης της νομισματικής ένοχτης, την τιμή μετατροπής του ECU σε ευριό (1:1) και τη συνέχεια το)ν συμβάσεων. II δημοσίευση προτάσείον κανονισμό)ν για το νομικό πλαίσιο του ευριό ενίσχυσε την εμπιστοσύνη των αγοροόν στο ECU και οι ειδικοί αναλυτές αναμένουν πλέον εντονότερη δραστηριότητα στις αγορές του ECU ενόψει της Ι ης Ιανουαρίου 1999 και της εκκύ'ησης της νομισματικής ένωσης. Μία εκδήλίοση της κρίσης που διερχόταν το ECU ήταν η εμφάνιση, από τα μέσα του 1994, μίας επίμονης απόκλισης (μεγαλύτερης του' 50 σημεία))' βάσης) μεταξύ της συναλλαγματικής ισοτιμίας του ECU στην αγορά και της αντίστοιχης Οεαρητικής του τιμής. Παραδοσιακά η απόκλιση αυτή δεν υπερέβαινε συιηθίος ένα περιθίόριο διακύμανσης ± 20 σημεία)ν βάσης, και εάν ορισμένες φορές υπερέβη τα όρια αυτά, ιδιαίτερα κατά πς κρίσεις του μηχανισμού συναλλαγματικού' ισοτιμκόν του 1992-1993, αυτό συνέβη για βραχυχρόνιες μιίνο περιόδους, και συγκεκριμένα για (ίσο διάστημα ήταν απαραίτητο για τους «ονομαζόμενους basket makers» οι οποίοι με πράξεις αρμπιτράζ επανέφεραν ταχέοκ το ECU σε φυσιολογικότερα επίπεδα. Προς τα τέλη του 1994, η - ακόμη ιδιαίτερα ευμετάβλητη - απόκλιση είχε μειωθεί και επανήλθε στο επίπεδο των 20 σημείο))' βάσης περίπου. Πάντα*;, με την επανεμφάνιση των πιέσεων εντός του μηχανισμού συναλλαγματικού' ισοτιμκόν στις αρχές του 1995, η απόκλιση αυξήθηκε ταχέίος εκ νέου για να ανέλθει στο ανο'πατο ύψος των 152 σημεκον βάσης στα τέλη Μαρτίου 1995. Βέβαια, στη συνέχεια η απόκλιση αυτή επανήλθε σε επίπεδο χαμηλότερο τιον 100 σημείου' βάσης, αλλά η ύφεση αυτή διήρκεσε λίγο καθότι στα τέλη του 1995 υπερέβη τα 300 σημεία βάσης. Κατά τη διάρκεια του πριότου εξαμήνου του 1996 άρχισε να επανέρχεται η εμπιστοσύνη στις αγορές του ECU και η απόκλιση κυμαινόταν μεταξύ 150 και 250 σημεία)ν βάσης, ενο') από το Μάιο του 1996 άρχισε να σημειώνεται ελαφρά υποχίόρηση. Κατά το δεύτερο εξάμηνο, η απόκλιση αυτή σταθεροποιήθηκε στα επίπεδα του' 100 σημείο))' βάσης περίπου κατά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, ενο') στα τέλη Σεπτεμβρίου υποχορησε εκ νέου σε επίπεδα κατιότερα των 60 σημείων βάσης. Στιι συνέχεια, η απόκλιση μεκόθηκε. ακόμη περισσότερο και κυμάνθηκε μεταξύ 30 και 20 σημείων βάσης. Παρότι είναι δύσκολο να προσδιοριστούν με. ακρίβεια οι βασικοί λόγοι - και η σχετική τους σημασία - αυτίόν ταυ' αυξομοκόσεων της απόκλισης, είναι ωστόσο προφανές ότι ορισμένοι παράγοντες διαδραμάτισαν καθοριστικής σημασίας ρόλο. Κατά πρώτο λόγο, οι πιέσεις μεταξύ νομίσματος εντός του μηχανισμού 60 συναλλαγματικός ισοτιμκόν επέδρασαν αρνητικά στο ECU. Κατά δεύτερο λόγο, ο κίνδυνος, όποκ τον αντιλαμβάνονται οι αγορές, αυξήθηκε προοδευτικά (ίσον αφορά τις ανοιχτές θέσεις σε ECU, γεγονός το οποίο προκάλεσε αλλαγή συμπεριφοράς εκ μέρους το)ν τραπεζών «basket makers», οι οποίες εγκατέλειψαν τ ις μακροπρόθεσμη στρατηγική τους, δηλαδή τη διατήρηση ανοιχτός θέσεων σε ECU για μεγάλα χρονικά διαστήματα υπέρ μιας βραχυπρόθεσμης στρατηγικής που χαρακτηρίζεται από την (ίσο το δυνατόν ταχύτερη αποκόμιση κέρδος, ακόμη και στις περιπτοχτεις που θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν σημαντικότερα κέρδη εάν διατηρούσαν τη θέση ανοιχτή για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Η οξύτερη αυτή αντίληψη του κινδύνου οφείλεται επίσης εν μέρει στις ολοένα και μεγαλύτερη συνειδητοποίηση του γεγονότος (ίτι από το 1987 δεν υφίσταται πλέον καμία θεσμοθετημένη σχέση μεταξύ της επικρατούσας στην αγορά τιμής του ECU και του «καλαθιού ECU», εκτός από τη διάταξη η οποία προβλέπει (ίτι η τιμή μετατροπής του ECU σε. ευριό (kx είναι 1:1 κατά την έναρξη του τρίτου σταδίου, δηλαδή την Ι η Ιανουαρίου 19991. Κατά την άποψη πολλίόν φορέων που δραστηριοποιούνται στη)' κεφαλαιαγορά, οι αβεβαιότητες γύρα) από τ ις ΟΝΕ, είτε αυτές αφορούν το χρονοδιάγραμμα της ή τα νομικού χαρακτήρα ζητήματα ήταν τέτοιες ο'χττε ελάχιστη εξασφάλιση τους παρείχε, η καθορισμένη από τη Συνθήκη τιμή μετατροπής μεταξύ ECU και εύρο') (1:1). II αβεβαιότητα αυτή σχετικά με τ ις ΟΝΕ προκάλεσε ανησυχία (ίσον αφορά τη μελλοντική αξία του ECU. Πάντοκ, από το Ευροτπαϊκό Συμβούλιο της Μαδρίτης του Λεκεμβρίου 1995 διαπιστώνεται (ίτι οι αγορές ανέκτησαν τ ις εμπιστοσύνη τους· αυτό εξηγείται από την αποφασιστικότητα με τ ις οποία επιβεβακόΟηκε επανειλημμένως η πολιτική δέσμευση υπέρ της νομισματικής ένοκτης, καθίός και από την υποβολή προτάσεων κανονισμός εκ μέρους της Επιτροπής, με. τις οποίες αίρονται οι περισσότερες νομικές αβεβαιότητες, ιδίως (ίσον αφορά τη συνέχεια το))' συμβάσεων και τ ις τιμή μετατροπής 1:1 μεταξύ ECU και ευραό. Επίσης δε)' αποκλείεται τα προβλήματα σχετικά με. την τιμή του ECU να προήλθαν, το 1995 και το 1996, από το υψηλό επίπεδο καθαρός εξοφλήσεων ομολογκόν σε ECU. Δεδομένης της συρρίκνοχτης του συνολικού όγκου των μη ληξιπρόθεσμων ακόμη ομολογκόν σε ECU, τα εξοφλούμενα ποσά, για τα οποία γινόταν ανάληψη από τις υφιστάμενες καταθέσεις σε. ECU, ανταλλάσσονταν συνήθοτς με άλλα νομίσματα πριν από τ ις επανεπένδυση τους. Με τον τρόπο αυτό ασκήθηκαν πτωτικές πιέσεις στις τιμή του ECU. Πάντως, η συνεχίός αυξανόμενη εμπιστοσύνη για τ ις ΟΝΕ μεταδόθηκε σταδιακά και στις (χγορές του ECU και με τον τρόπο αυτό περιορίστηκε η απόκλιση. Το 1995, ο (ίγκος τος νέος εκδόσεων ομολογκόν σε ECU ήταν αισθητά κατοπερος του ποσού τος ληξιπρόθεσμα))' τίτλος, γεγον(ίς το οποίο οδήγησε σε. μείοχτη κατά 6% του υπολοίπου των δανείων σε (μη λαμβανόμενος υπόψη τας ελληνικός ομολογάς με ρήτρα ECU). Το υπόλοιπο αυτό ECU υποχο'ρησε στα 127 δισεκατ. ECU ενο') το 1993 ανερχόταν σε 140 δισεκατ. ECU (πρόκειται για το υψηλότερο επίπεδο). Κατά τη διάρκεια του' εννέα μηνάς του 1996, η ζήτηση ECU από θεσμικούς επενδυτές παρέμεινε χαμηλή, ενα'ι οι ολιγάριθμοι ιδιωτικοί επενδυτές ήταν ιδιαίτερα επιφυλακτικοί. Ετσι, οι εκδόσεις κινήθηκαν σε μέτρια επίπεδα, ενο") για ορισμένες περιόδους ήταν εντελίός ανύπαρκτες. Κατά τους προότους εννέα μήνες του 1996, το συνολικό ποσό τίον εκδόσεων ανήλθε σε 10,9 δισεκατ. ECU, έναντι 13,5 δισεκατ. ECU για τ ις ίδια περίοδο του 1995. Οι ληξιπρόθεσμοι τίτλοι (Χ)'ήλθαν σε. 18,9 δισεκατ. ECU, και έτσι το υπόλοιπο τας δανείων σε. ECU υποχιόρησε στα 119 δισεκατ. ECU στο τέλος του Σεπτεμβρίου 1996. Στη δευτερογενή αγορά, το μέσο υπόλοιπο των συναλλαγών επί ομολογίας σε. ECU αυξήθηκε κατά 8% κατ'αξία το 1995, ανήλθε δηλαδή στο υψηλότερο του επίπεδο από το 1992. Κατά τους εννέα πρώτους μήνες του 1996, σημείωσε περαιτέρο) αύξηση 4%. Ως ποσοστό του συνόλου του' συναλλαγος στη δευτερογενή αγορά, το μερίδιο τος ομολογιών σε ECU συρρικνοτΟηκε και από 5,6% το 1993 κατήλθε σε 5,2% το 1994 και 1995, ειω στη συνέχεια ανέκαμψε ελαφρά και στα τέλη Σεπτεμβρίου του 1996 ανερχόταν σε. 5,3%. Μέχρι το 1987, η θεσμοθετημένη σχέση υφίστατο και λόγοι του οτι η Ενοχτη Τραπεζο'ιν για το ECU δεχόταν, στο πλαίσιο τοιν πράςείον συμψηφισμού, το , το «καλάθι ECU» κατά τον συμψηφισμό τοιν Οεσεοιν σε ECU. Σε αντίθεση με την αγορά, ομολογκόν σε ECU, η οποία γ νο ιρίζει σταθερή συρρίκιωση, άλλες αγορές του ECU σημεκόνουν καλύτερες επιδόσεις, αν και η σχετική δραστηριότητα παρουσιάζει υποχίόρηση. Ο κατά προσέγγιση δείκτης της εμπορικής και χρηματοοικονομικής δραστηριότητας, ο οποίος αντιπρίχτουτεύει τον μέσο ημερήσιο όγκο συναλλαγος που πραγματοποιούνται μέσο) του συστήματος συμψηφισμού σε. ECU της Λ BE, εμφανίζει ελαφρά μείωση της δραστηριότητας αυτής, η οποία από 50 δισεκατ. ECU το 1994 κατήλθε σε 46,8 δισεκατ. το 1996, δηλαδή μεκόθηκε κατά 6,5% από το ένα έτος στο άλλο. Γκχ τους εννέα πρώτους μήνες του 1996, ο μέσος ημερήσιος όγκος των συναλλαγος ανήλθε, σε 45,8 δισεκατ. ECU, δηλαδή ο μέσος φ ος ήταν κατιότερος κατά 2,1 % του αντίστοιχου μέσου (ίρου για το 1995. Λπό μελέτες για τις ροές ECU που αντιστοιχούν σε. εμπορικές συναλλαγές (αγορές αγαθός και υπηρεσκόν) και όχι σε. καθαρά χρηματοπιστονπκές πράξεις φαίνεται να προκύπτει (ίτι οι εμπορικές πληροτμές σε. ECU αντιπροσοτπεύουν μικρή μόνο αναλογία του συνόλου τος πληροψίόν (για το 1996: 7. 1 % του αριθμού των πληροριόν και 0,7% του συνολικού τους ποσού), οχττόσο όμιος οι πληρωμές αυτές εκτιμάται (ίτι αντιπροσουτεύουν ποσό που κυμαίνεται μετιχξύ 50 και 75 δισεκατ. ECU. 7. 2 Αποτελέσματα από την ολοκλήρωση των αγορών Η Ενιαία Λγορά καθίσταται σταδιακά πραγματικότητα καθότι τα κράτη μέλη έχουν ήδη μεταφέρει, κατά μέσο (ίρο, το 93% της νομοθεσίας για τ ις Ενιαία Λγορά στο εθνικό τους δίκαιο. Παρότι η Ενιαία Λγορά δεν έχει ακόμη ολοκληρο)()εί πλήριος, η μέχρι σήμερα επιτευχθείσα πρόοδος δεν πρέπει να υποτιμάται: με την Ενιαία Λγορά, η Ευρωπαϊκή Ενοχτη κατέστη η πλέον ολοκληρορένη οικονομικώς κοινότητα εθνών του κόσμου. Πληθαίνουν καθημερινά'*; οι αποδείξεις γκχ τον συνεχοός υψηλότερο βαθμό ολοκλήροχτης. 7. 2. 1 Η υλοκλήροχτη της αγοράς μέσο) το)ν εμ πψικοίν συναλλαγοίν Στόχος της Ενιαίας Αγοράς ήταν η κατάργηση τος εμπορικός φραγμός στα σύνορα προκειμένου να τοιωθεί η ανάπτυξη του' συναλλαγος μεταξύ κρατο'ς μελίόν. Λκχπιστο'ςεται πράγματι (ίτι, μεταξύ 1985 και 1995, το μερίδιο τας ενδοκοινοτικός εισαγίογας στο σύνολο τος εισαγο)γο'ς μεταποιημένων προϊόντος αυξήθηκε, κατά μέσο (ίρο κατά 6,7 εκατοστιαίες μονάδες, και από 61,2% το 1985 ανήλθε στις 67,9% το 1995. Επιπλέον, σε 15 μεταποιητικούς τομείς οι οποίοι εκ τιον προτέρου' είχαν προσδιοριστεί ως ιδιαιτέρως ευαίσθητοι στις επιπτιόσεις του προγράμματος εσωτερικής αγοράς (ΠΕΑ) οι δείκτες ενδοκοινοτικής διείσδυσης αυξήθηκαν με πολύ ταχύτερο ρυθμό από (ίτι στους άλλους μεταποιητικούς τομείς, όσον αφορά τις υπηρεσίες, και πάντοτε κατά την περίοδο 1985-1995, το μερίδιο των ενδοκοινοτικών εξαγιογών σε σχέση με. τις συνολικές εξαγωγές υπηρεσκόν αυξήθηκε κατά μέσο (ίρο κατά 3,1 εκατοστιαίες μονάδες και από 46,9% το 1985 ανήλθε, σε. 50% το 1995. II άμεση επίπτωση του ΠΕΛ στις συναλλαγές, ιδίατς λόγο) της τονοντικής επίδρασης που είχε στον ανταγοςισμό, αρκεί για να εξηγήσει ολόκληρη σχεδόν τ ις αύξηση του μεριδίου τος ενδοκοινοτικός εισαγο)γο'ς. II συνεχιός αυξανόμενη οικονομική ολοκλήροχτη ενδέχεται να οδηγήσει σε μεγαλύτερη εξειδίκευση τος εθνικός οικονομίας βάσει τος συγκριτικός πλεονεκτημάτων της κάθε χορας (διατομεακές συναλλαγές) ή να ευνοήσει τις ενδοτομεακές συναλλαγές, δηλαδή τις ταυτόχρονες εισαγοτγές και εξαγατγές παρεμφερος σειράς προϊόντος μεταξύ κρατίόν μελάς. Οι διατομεακές συναλλαγές μετιχξύ χαράς προκαλούν αύξηση της αποτελεσματικότητας, καθότι κάθε χιόρα ειδικεύεται στις δραστηριότητες για τις οποίες είναι σχετικά αποτελεσματικότερη. Η εξέλιξη αυτή θα προκαλέσει μείωση τιμάς, η οποία θα είναι επιοφελής και για τους καταναλωτές. Ωστόσο, για να γίνει ιχυτό απαιτείται μια πιο πρικοθημένη εξειδίκευση μεταξύ λιγότερο και περισσότερο ανεπτυγμένος κρατών μελίόν, καθότι σε κάθε. χορα θα σημεκοθεί συρρίκναχτη ορισμένο))' τομέων και επέκταση κάποιας άλλων, γεγονίίς το οποίο μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση υψηλού κόστους προσαρμογής. 62 Αντίθετα, οι ενδοτομεακές συναλλαγές προκαλούν χαμηλότερο κόστος προσαρμογής για τους παραγιογούς, ενο') παράλληλα είναι επωφελές και για τους καταναλοντές καθότι προσφέρουν ευρύτερες δυνατότητες επιλογής προϊόντος. Στις περίπτοκτη αυτή, το κόκττος προσαρμογής εμφανίζεται στο επίπεδο τος επιχειρήσεων που ανήκουν σε συγκεκριμένο τομέα και ιίχι στο επίπεδο ολόκληρου του τομέα. Στις (χρχές της δεκαετίας του 1980, μεγάλο μέρος των ενδοκοινοτικός συναλλαγο'ς μπορούσαν να Οεο)ρη0ούν (ος δκχτομεακές (περίπου 45%). Πάντοχ;, η φάση προετοιμασίας ττ|ς Ενιαίας Λγοράς συΐΌδεύτηκε, στην Ευρο'νπη, από μείωση του μεριδίου πον δκχτομε(χκο')ν συναλλαγος κιχι από αύξηση των ενδοτομεακίόν συναλλαγος. Εάν οι τελευταίες υποδιαίρεση'»' οχττε να γίνει διάκριση, αφενός, τοιν ενδοτομεακο'ς συναλλαγος σε. παρεμφερή προϊόντα από άποψη τιμής κιχι ποιότητας και, αφετέρου, τος ενδοτομεακίόν συναλλαγο'ς σε. προϊόντα διαφοροποιούμενα από άποψη τιμής και ποιότητας (παραδείγματος χάρη μεταξύ μιας χαράς η οποία εξάγει ακριβά επίόνυμα υποκάμισα και μιας άλλης χο'ρας η οποία εξάγει φθηνά υποκάμισα μέτριας ποιότητας), διαπιστο'ςεται (ίτι αυξήθηκαν οι ενδοτομεακές συναλλαγές της δεύτερης αυτής κατηγορίας (και από ποσοστό χαμηλότερο του 35% του 1985 (Χ)ΐίλθ(χν σε. ποσοστά υψηλότερο του 42% το 1994), ενο') οι ενδοτομεακές συναλλαγές σε παρεμοερή προϊόντα" παρέμεναν σχετικά σταθερές (περίπου 20% του συνολικού ενδοκοινοτικού εμπορίου). Το ΠΕΑ είχε συνεπίός ως αποτέλεσμα να διευρυνθεί η επιλογή τιον προϊόντος που προσφέρονται στους καταναλίοτές, τιίσο από άποψη τιμίόν (ίσο και από άποψη ποιότητας, κιχι να ενθαρρυνθεί η διαφοροποίηση των εμπορικός στρατηγικός: σε ορισμένες η προσπάθεια επικεντρώνεται στο σχεδιασμό, στη στρατηγική και τ ις ανάπτυξη, ακόμη και στιι διαφήμιση (προϊόντα υψηλής ποιότητας και τιμής), ειω σε. άλλες οι προσπάθειες εστιάζονται στις ελαχιστοποίηση του κόστους παραγίογής (προϊόντα χαμηλής τιμής). Κατά τ ις περίοδο 1985-1994, σε. όλα τα κράτη μέλη σημεκόθηκε πτοχτη των διατομεακιόν συναλλαγος, η οποία ήτα)' ιδιαιτέρα*; αισθητή στην Ισπανία, στο Ηνατμένο Βασίλειο, στη Γαλλία και στιι Γερμανία. Παρατηρείται οχττόσο (ίτι το 1994 οι διατομεακές συναλλαγές αντιπροσίόπευαν ακόμη ποσοστό υψηλότερο του 58%ι των συναλλαγος μεταποιημένος προϊόντος σε χο'ρες όποτς η Ελλάδα, η Πορτογίχλίίχ, η Ιρλανδία κιχι η Λανία. Αντίθετα, οι ενδοτομεακές συναλλαγές προκίντίον τα οποία διαφοροποιούνται από άποψη τιμής και ποιότητας αντιπροσίόπευαν ποσοστό υψηλότερο του 42% του συνόλου των συναλλαγος στο ΙΙνωμένο Βασίλειο, στη Γερμανία, στιι Γαλλία, στο Βέλγιο, στο Λουξεμβούργο και στις Κάτοι Χίόρες· το ποσιχττό αυτό αυξήθηκε μεταξύ 1987 κιχι 1994 γκχ όλες τις χο'ρες αυτής της ομάδας καθίός και για τ ις Ισπανία και τ ις Ι Ιορτογαλία. Λπό τ ις ανάλυση πον ενδοτομεακίόν συναλλαγιόν προϊόντος που διαφοροποιούνται από άποψη τιμής και ποιότητας προκύπτει μία θεμελκόδης διαφορά μεταξύ χάρος της Βφειας και χάρου' της Νότιας Ευρώπης. Η ανάλυση της συνεισφοράς στο εμπορικό ισοζύγιο της κάθε χορας προϊόντων διαφορετικός κατηγοριών (χαμηλής, μεσαίας και υψηλής ανάλογα με τ ις ποιότητα και τ ις τιμή) οδηγεί στις ταξινόμηση των χαρών σε διάφορες ομάδες. II Γερμανία κατέχει συγκριτικό πλεονέκτημα για τις κατηγορίες προϊόντων υψηλής ποιότητας και τιμής, η Γαλλία για τα προϊόντα μεσαίας έως υψηλής κατηγορίας, το Ηναρένο Βασίλειο, οι Κάτω Χορες, το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο και η Δανία μόνο για τα προϊόντα μεσαίας κατηγορίας. II Ισπανία για τα προϊόντα μεσαίας έοτς χαμηλής κατηγορίας και η Ελλάδα και η Πορτογαλία μόνο για τα προϊόντα χαμηλής κατηγορίας. Οι νομισματικές διακυμάνσεις δει' μετέβαλα)' καθόλου αυτές τις εξειδικεύσεις. Κατά τις περίοδο 1985-94, το μερίδιο τοιν προϊόντος μεσαίας κατηγορίας (ποιότητα και τιμή) στο σύνολο τα)ν ενδοκοινοτικός συναλλαγιόν υποχορησε (κατά 10 περίπου εκατοστιαίες μονάδες) υπέρ τιον προϊόντου' Λιατομεακές συναλλαγές μεταξύ δύο χοίρο»' υφίστανται όταν οι εμπορικές ροές της πρίότης χο'ιρας (εισαγοχγές ή εξαγωγές) με τη δεύτερη αντίπροσίοπεύουν, σε συγκεκριμένο τομέα, ποσοστό μικρότερο του 10% τοιν εμπορικο'ιν ροοιν της δεύτερης χα'ιρας (εισαγοιγές ή εξαγοιγές) με την πρώτη χο'ιρα στον ίδιο τομέα. Γνδοτομεακές συναλλαγές ομοειδο'ιν προϊόντων υφίστανται όταν η διαφορά μεταξύ τοιν ανά μονάδα προϊόντος τιμίόν τον εςαγοιγιόν και τοιν εισαγοχγίόν είναι κατιότερη του 15%. Εάν η κατά μονάδα τιμές διαφέρουν σε ποσοστό υψηλότερο τι») 15%, θεωρείται (ίτι η ενδοτομεακές συναλλαγές αφορούν διαφοροποιημένα προϊόντα. 63 ανώτερης κατηγορίας (συν 7 εκατοστιαίες μονάδες) και τος προϊόντων χαμηλής κατηγορίας. Λυτό ισχύει ιδίως για τις πιο προηγμένες ευρουταϊκές οικονομίες, παράλληλα όμοκ; η εξειδίκευση εξελίχθηκε κιχι στα κράτη μέλη του νότου: συρρικνώθηκε γενικά το μερίδιο τος προϊόντος χαμηλής κατηγορίας ενώ το αντίστοιχο μερίδιο των προϊόντωςν υψηλής ποιότητος και τιμής σημείωσε αύξηση. Η ανάπτυξη ενδοτομεακίόν συναλλαγος προϊόντος που διαφοροποιούνται από άποψη τιμής σημαίνει οτι τα Κράτη Μύλη εξειδικεύονται (ίλο και περισσότερο σε. προϊόντα, εντός βιομηχανίας, τα οποία παρουσιάζουν διαφοροποιημένες κατηγορίες επίπεδος τιμών. Για τις μεν περισσότερο αναπτυγμένες χορες, η εξέλιξη αυτή προϋποθέτει αυξανόμενες επενδύσεις σε Ερευνα και Τεχνολογία, σε. επιμφφοκτη και σε. ανταγωνιστικές καινιτομίες στην παραδοσιακή βιομηχανία, για τις δε λιγότερο αναπτυγμένες χα'ρες, τη δυνατότητα διείσδυσης σε. τομείς υψηλής τεχνολογίας και προστιθέμενης αξίας και ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας μέσοι των τιμίόν. 7. 2. 2 Ηυλυκλήροχτη της αγοράς μέσο) τοη· άμεσο)}' ξένοιν επενδύσε/ον Οι εμπορικές συναλλαγές δεν αποτελούν το μοναδικό μέσο ολοκλήροκτης π»ν αγοράς. Για την κάλυψη (ΛΞΕ) μπορούν να αποδειχθούν ένα τοιν αναγκιόν τας ξένος αγοράς, οι άμεσες ξένες επενδύσεις υποκατάστατο του εμπορίου. Οι πολυεθνικές επιχειρήσεις αποτελούν την κυριότερη πηγή ΛΞΕ, και σύμφωνα με ορισμένες εταιρειών εκτιμήσεις οι πωλήσεις αντιπροσονπεύουν σήμερο ποσό υπερδιπλάσιο της αξίας των παγκόσμιων εξαγιογος. ξένος θυγατρικός πολυεθνικού' Πράγματι, η επίπτοχτη του ΠΕΛ στις άμεσες ξένες επενδύσεις φαίνεται (ίτι ήταν θετικότερη σε σχέση με τη)' επίπτοχτη σπς εμπορικές συναλλαγές. Ετσι, η Ευραυταϊκή Ενοχτη απ(ρρόφησε το 44,4% των ροών ΑΞΕ από τρίτες χάρες στις (χρχές της δεκαετίας 1990 έναντι μόνον 28,2% κατά τ ις περίοδο 1982-1987. Επιπλέον, οι ενδοκοινοτικές ΑΞΕ (δηλαδή οι ροές ΛΞΕ μεταξύ κρατίόν μελίόν) αυξήθηκαν τέσσερις φορές ταχύτερα από ότι οι ενδοκοινοτικές εμπορικές συναλλαγές κατά τ ις περίοδο 1984-1992. Συνολικά, μεταξύ 1984-1985 και 1992-1993, οι ροές ΛΞΕ στις Ενοχτη, ανεξάρτητα*; χαράς προέλευσης, πενταπλασιάστηκαν (και επταπλασιάστηκαν (ίσον αφορά αποκλειστικά τις ενδοκοινοτικές ροές). Η επίπτοχτη τας ΑΞΕ στις εγχιόρια οικονομία (ροές ΑΞΕ προς ΑΕΠ) ποικίλλει έντονα από το ένα κράτος μέλος στο άλλο. Στις αρχή της δεκαετίας 1990, οι ροές ΛΞΕ στις Ιρλανδία αντιπρίκτώπευαν ετησίως ποσοστό υψηλότερο του 9% του ΛΕΠ. Στο Βέλγιο και στο Λουξεμβούργο, το ποσοστό (χυτό ήταν 4,7% ετησίοις. Ακολουθούσαν οι Κάτιο Χάρες (2,7%), η Πορτογαλία (2,6%), το Ηνορένο Βασίλειο (1,8%) και η Ισπανία (περίπου 1,8%). Αντίθετα, οι αριθμοί, (χυτοί ήταν πολύ χαμηλοί για χίόρες όπίος η Γερμανία (λιγότερο από 0,4%-) η Ιταλία (0,4%) και η Ελλάδα (0,6%). Ι Ία τ ις περίοδο 1986-1993, δύο κράτη μέλη (το Βέλγιο και η Ιρλανδία) ενίσχυσαν αισθητά τ ις θέση τους ως χίόρες προσέλκυσης άμεσου' ξένος επενδύσεων. Γενικά, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και η Ισπανία καθίός και οι χίόρες Μπενελούξ είναι εκείνες που επο)φελή()ηκαν περισσότερο από τ ις Ενιαία Λγορά (ίσον αφορά τις ΛΞΕ. 7. 2. 3 Ολοκλήροκτη της αγοράς και οροί ανταγοηησμυύ ε]->τός της LIB. Οι μεκόσεις του κόστους λόγο) αύξησης τοιν οικονομίας κλίμακας, οι οποίες επιτεύχθηκαν κατά την περίοδο 1985-1993, οφείλονται κυρίίος στις αξιοποίηση των πλεονεκτήματος κλίμακας που προέκυψα)' από πάγιες επενδύσεις στον τομέα του μάρκετινγκ, της ανάπτυξης σημάτων, των προγραμμάτων Ε & Α και της ανάπτυξης νέων μεθόδου' παραγωγής. Διαπιστώνεται συνεπιός (ίτι η βελτίαχτη της αποτελεσματικότητας σπάνια προήλθε από τ ις αξιοποίηση καθαρίός τεχνικού χαρακτήρα αυξήσεων της αποτελεσματικότητας οι οποίες συνδέονται με το μέγεθος τος επιχειρήσεων. 64 εμπορευμάτων. Στους τομείς όπου Ηάνπος, η αύξηση της παραγιογικότητας ήταν σημαντική σε τομείς όποκ; η διανομή και οι οδικές ρυθμίσεις μεταφορές (τηλεπικοινοςίες, και αποτελεσματικότητας ήταν λιγότερο εμφανής και. γενικίός ήταν δύσκολο να εκτιμηθεί ο βαθμός στον οποίο οι προαναφερθείσες αυξήσεις μπορούσαν να αποδ(Μ)ύν στο ΠΕΛ. Σημαντική αύξηση παρατηρήθηκε μόνο στον τομέα τος τηλεπικοινου'ίακίόν υπηρεσκόν όπου εφαρμόστηκαν πλήρονς οι κανόνες (χνταγοςισμού. ισχύουν περισσότερες της η αύξηση κανονιστικές παραγιογικότητας μεταφορές) τράπεζες, εναέριες Λπό τα στοιχεία για την εξέλιξη τοιν περιΜορίοιν τιμής - κόστους, και. από τις έρευνες στις επιχειρήσεις, φαίνεται οκττόσο να προκύπτει (ίτι η αύξηση της αποτελεσματικότητας λόγω μεγαλύτερου μεγέθους τοιν μονάδος μετακυλήθηκε στους καταναλοπές και στους χρήστες χάρη στις αύξηση του ανταγου'ΐσμού που προκάλεσε το ΠΕΛ. Ετσι, στις ευροιπαϊκή μεταποιητική βιομηχανία παρατηρήθηκε, κατά την περίοδί) 1980-1992, τάση για αύξηση τος περιθωρίων τιμής - κόστους με ετήσιο ρυθμό της τάξης του 2% περίπου (το ποσοστό αυτό πρικταρμόστηκε προκειμένου να ληφΜνύν υπόψη η εξέλιξη του οικονομικού κύκλου και τα χαρακτηριστικά του' βιομηχανικός διαρΟρο'χτεων σε κάθε κράτος μέλος). Εάν αποσυντεθεί η συνολική αυτή τάση μέσα) στατιστικής ανάλυσης, διαπιστο'ςεται πάνταχ; ότι η εφαρμογή του ΠΕΛ άσκησε όντως αυξημένη πίεση στα περιΟορια τιμής - κόστους, εξασφαλίζοντας έτσι (ίτι οι μειώσεις κόστους μετακυλήθηκαν πράγματι στους καταναλωτές και στους χρήστες - οικονομικούς φορείς που δραστηριοποιούνται στα επόμενα στάδια παραγο)γής. Σύμφιονα με πς εκτιμήσεις, το ΠΕΑ προκαλεί, από το 1986-1987, πτοχτη των περιθαρίος κατά 1% ετησίως. Δηλαδή, ελλείψει του ΠΕΑ, τα περιθώρια θα είχαν αυξηθεί με ακόμα ταχύτερο ρυθμό κατά π"| διάρκεια αυτής της περιόδου. Επίσης, λόγο) του ΠΕΑ τροποποιήθηκαν αισθητά και οι όροι ανταγαςισμού όσον αφορά πς υπηρεσίες. Παρατηρήθηκε σαφής ενίσχυση του ανταγοςισμού σε τομείς όπατς οι τηλεπικοινοςιακές υπηρεσίες ή οι τραπεζικές υπηρεσίες προς το ευρύ κοινό, καΟίός και σπς αεροπιρικές μεταφορές, και αυτό παρά την ατελή ακόμη εφαρμογή του ΠΕΛ στον εν λόγο) τομέα. Γενικά, διαπιστο'ςεται πάντοτς όπ η αύξηση του ανταγου'ΐσμού φαίνεται να είναι λιγότερο σαφής από (ίτι στους μεταποιητικούς τομείς, γεγονός που εξηγείται τόσο από τον όγκο τος κανονιστικός ρυθμίσεων που εξακολουθούν να ισχύουν στους τομείς του' υπηρεσιών (ίσο και από το γεγον(ίς (ίτι το ΠΕΛ δε)' έχει ακόμη πλήρίος εφαρμοστεί σε πολλούς τομείς. Αυτή η ένταση του ανταγιονισμού οδήγησε, σε μειώσεις πμών, σημανπκές και γενικευμένες σε τομείς όποτς οι τηλεπικοιναινίες, ενοτ οι μεκόσεις αυτές ήταν πιο περιορισμένες και επιλεκπκές σε ορισμένα τμήματα τος εναέριων μεταφοράς και των τραπεζικός υπηρεσκόν. Στον τομέα τος οδικού' μεταφοράς εμπορεύματα))', κατά πς περίοδο 1986-1994 σημεκόθηκε ισχυρή πτιόση των περιθορίας σπς διασυνοριακές μεταφορές. II εξέλιξη αυτή προκάλεσε μείοχτη, σε. πραγματικούς όρους, τας π μ ος μεταφοράς η οποία, σε συνδυασμό με της αποτελεσμαπκόπ-|τας στους τομείς της διανομής, προκάλεσε ουσιασπκές μεταβολές στους τρόπους εφοδιασμού ταυ' βιομηχανικός και εμπορικός επιχειρήσεων. II διεύρυνση τος δυνατοπίτου' εφοδιασμού συνέβαλε στη μείοχτη του κόστους τας συντελεστών παραγίογής. την αύξηση Σπς ευρωπαϊκές αγορές, οι μεταβολές στη δομή και στους όρους ανταγωνισμού, οι οποίες προήλθαν από πς εφαρμογή του ΠΕΛ, είχαν επίσης (ος αποτέλεσμα να αυξηθεί, για πολυάριθμα προϊόντα, η σύγκλιση τοτν πμό))' στην Ενοχτη. Μεταξύ 1990 και 1993, οι αποκλίσεις τιμάς - συμπεριλαμβανόμενος των φόρων - μεκόθηκαν για τα καταναλανπκά αγαθά (από 22,8%; σε. 19,6%) και γκχ πς υπηρεσίες (από 31,8% σε 28,6%), ενώ ταυτόχρονα αυξήθηκαν στον τομέα πις ενέργειας (από 28% σε. 31,7%). 7. 3 Κατάσταση και εξέλιξη των ισοζυγίας τρέχουσας συναλλαγος 65 Μετά τα ελλείμματα του 1991 και 1992 του) επανήλθε σε κατάσταση ισορροπίας , το ισοζύγιο τρέχουσας συναλλαγος της Ενοχτης (στο σύνολο το 1993 και 1994, ενιό σπι συνέχεια παρουσίασε, ένα μικρό Ι Ιί νάκας 7. 1 Ισοζύγιο τρέχουσας συναλλαγών (ορισμ<ίς εθνικο'ιν λογαρι. ασμοΊν, % του ΛΗΙ Ι) 1993 1994 1995 3. 8 2. 9 -1. 1 -1. 7 -1. 0 1. 0 5. 3 1. 0 15. 2 4. 9 -0. 4 -2. 1 -1. 3 -1. 4 -2. 5 4. 0 1. 6 -1. 4 -1. 0 -1. 2 1. 0 3. 4 1. 5 15. 9 5. 2 -1. 0 -1. 8 1. 3 -0. 7 -2. 1 4. 5 0. 6 -1. 2 -2. 7 0. 9 1. 6 4. 3 2. 4 17. 9 5. 2 -2. 3 -0. 2 4. 5 0. 6 -1. 8 1996 (D 4. 1 1. 0 -0. 9 -3. 0 0. 9 1. 7 3. 7 3. 6 16. 3 4. 9 -1. 9 -1. 0 4. 0 1. 2 -1. 8 Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ FIN S UK το ισοζύγια (kx αυξηθεί πλεόνασμα κατά το 1995. Το πλεόνασμα αυτό αναμένεται (ίτι τρέχουσας 1996. Τα συναλλαγο'ς, εκτίίς από το όπ αποτελούν δείκτες με. τους οποίους μετράται το ποσό της εθνικής αποταμίευσης, παράλληλα, κατά τα τελευταία αυτά έπ-), κατέστησαν και δείκτες της σχέσης μεταξύ εγχαριου επιπέδου απορρόφησης πόρου' και εθνικής παραγωγής. Κατά τα δύο αυτά τελευταία έτη, η πλήρης ελευθέρωση των κινήσεων κεφαλαίων και η κατάργηση, από ορισμένα κράπι μέλη, τας τελευταίος ελέγχοιν επί τιον συναλλαγας, διευκόλυναν την πρόοδο της χρηματιχηκονομικής ολοκλήροχτης. Οι χρηματαγορές της Ενωσης είναι σήμερα στενά συνδεδεμένες με. τις διεθνείς κεφαλαιαγορές, γεγονίίς το οποίο διευκόλυνε την διεθνή κατανομή της πλεονάζουσας εγχόίριας αποταμίευσης ή τιον πλεονάζουσας εγχιόριος δαπανο'ς. Λπό την αρχή πι,ς δεκαετίας 1990 πολλά κρίχτη μέλη εμφάνισαν συσπραπκίός πλεονάσματα στο ισοζύγιο τρέχουσα'))' συναλλαγιόν τους (Βέλγιο, Δανία, Γαλλά, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο και Κάτω Χορες)· σε άλλες χάρες, τα ελλείμματα των προηγούμενα))' ετοόν μετατράπηκαν σε πλεονάσματα (Ισπανία, Ιταλία, Φινλανδία και Σουηδία). Στα πέντε υπόλοιπα κράτη μέλη (Γερμανία, Ελλάδα, Αυστρία, Πορτογίχλίίχ και Ηναρένο Βασίλειο), το ισοζύγιο τρέχουσας συναλλαγιόν παραμένει ελλειμματικό από πς αρχές π*|ς δεκαετίας (βλ. πίνακα 7. 1). 1. 0 0. 2 0. 0 (). () EUR Πηγή: φθινοπο'ιρου 1996. Υπηρεσίες της Επιτροπής ( 1 ) Οικονομικές προβλέψεις Στα περισσότερα κράτη μέλη, το υπόλοιπο του ισοζυγίου τρέχουσας συναλλαγος παρουσίασε βελτίωση - παρά πς ανάκαμψη του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης - από το τέλος πις ύφεσης σπς αρχές της δεκαετίας. ΓΙ βελτίοχτη αυτή τος εξηγείται δημοσιονομικού' ανισορροπιών και την επακόλουθη αύξηση της εθνικής αποταμίευσης. Εκτιμάται (ίτι, το 1996, τα υπόλοιπα τοιν ισοζυγία)ν πληρωμο'ς οκς ποσοστό του ΑΕΠ δεν (kx μεταβληθούν σημανπκά σε σχέση με το προηγούμενο έτος· από τις πλέον πρόσφατες εκπμήσεις το)ν υπηρεσκόν της Επιτροπής προκύπτει (ίτι (kx σημειωθεί μείωση του πλεονάσματος στο Βέλγιο, σ πς Ιρλανδία, στο Λουξεμβούργο, σπς Κάτο) Χάρες και σπι Φινλανδία και επιδείνωση του ελλείμματος στην Ελλάδα και πς Πορτογαλία. Αντίθετα, και πάντοτε για 1996, το πλεόνασμα αναμένεται όπ θα αυξηθεί σπι Δανία, σπι Γαλλία, σ πς Ιταλία και στη Σουηδία, ενώ το έλλειμμα θα μειατθεί στη Γερμανία και στην Αυστρίιχ. Το πλεόνασμα της Ισπανίας και το έλλειμμα του Ηνωμένου Βασιλείου αναμένεται όπ Οιχ κυμανθούν σε επίπεδα παρόμοια με εκείνα του 1995. μεγάλο βαθμό από πι μείωση σε 7. 4 Εξέταση της εξέλιξης του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος και άλλων δεικτών που αφορούν πς πμές Οι μεταβολές των διάφορα. ))· δεικτών ημών καταναλαντή (ΠΔΤΚ, ΔΤΚ,αποπληθορκχτής ιδιωπκής κατανάλωσης) παρέχουν σημαντικές πληροφορίες, αν και ατελείς, για την κατάσταση του πληθορισμού σε μία οικονομία (κεφάλαιο 3). Για το λόγο αυτό το άρθρο 109 Ι, παρ. 1 της συνθήκης προβλέπει επίσης όπ πρέπει να ληφθεί υπόψη «η εξέλιξη τυυ κατά μονάδα κόστους εργασίας και άλλοη· δεικτηίν τιμχόν» 66 προκειμένου να εξεταστεί, κατά τρόπο πλήρη και ισορροπημένο, ο βαθμόις σταθερόπητας τοιν τιμίόν κιχι ο μόνιμος χαρακτήρας τοιν επιτευχΟέντοτν αποτελέσματα) ν (ίσον αφορά τον πληρωρισμό. 7. 4. 1 Κόστος εργασίας (χΐ'άμοιύδα πρυϊόι·τυς κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος έχουν Οι μεταβολές του ιδιαίτερη σημασία για τον πληθορισμό, καίΧίτι απεικονίζουν πς εξέλιξη πτ,ς παραγιογικιπητος πγς εργασίας και της ονομ(χσπ. κής (χμοιβής ανά μισθοπό. Εκτ(ίς (χπ(ί το γεγονιίς ότι οι (χμοιβές (χποτε. λούν ένα βασικό στοιχείο κατά τον προσδιορισμό του κόκκους πον εισροίόν - και. συνεπο'χ; το)ν τιμίόν καταναλωτή -ταυτόχρονα (χποτε. λούν κ(χι πς έκφραση τοιν προσδοκίας εκ μέρους των ιδιωτικός οικονομικός φορέοιν, (ίσον αφορά τον πληθορισμό. Συνεπίός, το κιίστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος αποτελεί ένα δείκπι, μετίχξύ του' σημανπκότεριον, με τους οποίους ελέγχονται η αξιοπιστία τος ανππληΟίορισπκο'ς πολιπκο'ς που εφαρμόζουν οι νομισμαπκές αρχές. Σε κοινοπκό επίπεδο, ο ρυθμίίς αύξησης πγς ονομασπκής αμοιβής ανά απασχολούμενο συνέχισε, να επιβραδύνεται με σταθερό ρυθμό, και από 4,2% το 1993 υποχαρησε σε. 3,4% το 1996· πρόκειται δηλαδή για το χαμηλότερο ρυθμό τω)' 35 τελευταίου' ετών. Η επιβράδυνση αυτή παραπρήθηκε στα περισσότερα κράπτ, μέλη της Κοινότητας, αν και με διαφορετικό ρυθμό (βλ. πίνκα 7. 2). Μόνο η Ιταλία, η Σουηδία και, σε μικρότερο βαθμό η Δανία αποτελούν εξαίρεση. Κατά πς ίδια περίοδο, ο ρυθμίίς αύξησης της ονομασπκής αμοιβής ανά απασχολούμενο ανήλθε από 3,7% σε 6,2% σ πς Ιταλία, και από 4,4% σε 6,6%; σπι Σουηδία. Λυτό σημαίνει όπ ο ρυθμίίς αύξησης τος μισθός είναι σήμερα σπς χο'ρες αυτές ανο'περος του ποσοστού πληθορισμού, και η κατάσταση αυτή ενδέχεται να προκαλέσει πιέσεις μεταξύ μισθός και π μ ος σε περίπτοκτη επιτάχυνσης πις οικονομικής δραστηριότητας. Τρεις βασικοί παράγοντες φαίνεται να εξηγούν την αρκετά γενικευμένη αυτή τάση συγκράτησης τος ονομαστικός μισθός. Κατά προπό λόγο, όποχ; ήδη σημεκόθηκε, οι συμφωνίες γκχ τους μισ(Κ)ύς φαίνεται όπ ενσώματο') νου ν ολοένα και περισσότερο τις προσδοκίες σχεπκά με πς αύξηση του' π μ ο ς, οι οποίες είναι σύμφωνες με τους στόχους περί σταθερόπιτας του' π μ ος που έχουν εξαγγείλει οι νομισματικές (χρχές. Κατά δεύτερο λόγο, κατά πς διαπραγματεύσεις για τους μισθούς φαίνεται να λαμβάνεται ολοένα και περισσότερο υπόψη η εξέλιξη τος πραγματικός μεγεθίόν της οικονομίας (αύξηση τ\)ς παραγωγής, κατάσταση σ πς αγορά εργασίας, ανησυχίες για την αποδοτικόπητα). Κατά τρίτο λόγο, πολλά κράπ] μέλη (Χ)'έλ(χβ(χν πρωτοβουλίες με τις οποίες επιδκόκεται να βελτκοθεί η ευελιξία πις αγοράς εργασίας: μπορούν ιδιαίτερα να αναφερθούν τα μέτρα με τα οποία επιδκόκεται η παρακίνηση των άνεργο))' να (χναζηπίσουν με πιο ενεργό τρόπο μία θέση απασχόλησης, οι μεταρρυθμίσεις τος συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρπσης, τα μέτρα για πς αύξηση της ευελιξίας του χρόνου εργασίας και των κανόνας για πς συνθήκες απασχόλησης, καθαός και τα μέτρα με τα οποία επιδκόκεται να βελπο)θεί η αποτελεσμαπκόππα τιον υπηρεσκόν απασχόλησης. II δέσμη αυτή διαφορεπκιόν μέτρας, τα οποία αναμένεται όπ (kx συμβάλλουν σ πς αποτροπή τας υπερβολικός πιέσεας στους μισθούς όταν επιταχυνθεί ο ρυθμίίς οικονομικής δραστηριότητας, ευνοεί πι μείοχτη πις ανεργίας. Το δεύτερο στοιχείο που επηρεάζει το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος είναι η παραγωγικόπγια της εργασίας. Κατά πι διάρκεια των τελευταίος έτος, το στοιχείο αυτό ακολούθησε τη συνήθη κυκλική πορεία. Λφού σημείοχτη επιβράδυνση κατά τη διάρκεια της ύφεσης του 1993, η αύξηση πχ; παραγαιγικότητας της εργασίας επιταχύνθηκε εκ νέου το 1994, με πς ισχυρή ανάκαμψη πι,ς οικονομικής δραστηριότητας. Ωστιίσο, η επιβράδυνση π-|ς οικονομικής δρασπριόππας στην Κοινόπγτα, η οποία είναι αισθηπ-j από τα μέσα του 1995, επέδρασε εκ νέου (ος τροχοπέδη στην αύξηση της εμφανούς παραγαηΊκότητας π~|ς εργασίας, τόσο κατά το 1995 όσο και κατά το 1996. Σπς συνθήκες αυτές, η αύξηση του ονομασπκού κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος παρέμεινε περιορισμέ)Τ| κατά πς περίοδο 1994-1995. Το 1994, το εν λόγο) κόστος υποχαρησε σε. πραγμαπκούς (ίρους σε οκταί κράπι μέλη, ενιό το 1995, η αύξηση του ήταν κατόπερη ή ίση με το 2,5% σε όλα τα κράπι, μέλη εκτός πγς Ελλάδας. Διαπιστώνεται συνεπιός, με εξαίρεση την προαναφερθείσα χώρα, όπ η αύξηση του κίίστους εργασίας ήταν παντού κατόπερη των ποσοστού' πληθορισμού κατά την ίδια αυπ-j περίοδο πον δύο ετών. Η ευνοϊκή αυτή εξέλιξη οφείλεται κυρίοις σπι συγκράπχτη τοιν μισθολογικός αυξήσεος· 67 π α ρ ά λ λ η λα όμονς αν\ν εξέλιξη αυπ-j συνέβαλε Κ(χι η σημειωθείσα κ υ κ λ ι κή α ν ά κ α μ ψη (ίσον αφορά πς α ύ ξ η ση της παραγιογικόπγτας π]ς εργασίας. Το 1996 επιβεβακόθηκε η προαναφερόμενη σ υ γ κ ρ ά π χ τη του ρυθμού αύξησης του κόκκους εργασίας. Παρά τη διαφαινόμενη ε π ι τ ά χ υ ν σ η, η αύξηση του κόστους αυτού εξακολουθεί να είναι σύμφίονη με πς εξέλιξη, συνολικώς ευνοϊκή, της αύξησης πον π μ ών σ πς Κοινότητα κ αι στα περισσότερα κράπι μέλη. Προβλέπεται πάντιος ε π ι τ ά χ υ ν ση του ρυθμού αύξησης του κόστους ε ρ γ α σ ί ας α νά μονάδα προϊόντος στην Ισπανία, σ πς Ιταλία, σπ"| Σουηδία, και, σε. μικρότερο βαθμό, σπ"| Δανία, σ πς Πορτογαλία, στη Φινλανδία, και στο Πνορένο Βασίλειο. Για τις περισσότερες α πό αυτές τις χ ά ρ ε ς, η εν λόγο) ε π ι τ ά χ υ ν ση κινείται με μέτριους ρυθμούς και διατηρεί πς αύξηση του κίίστους ε ρ γ α σ ί ας σε επίπεδα κατο'περα ή π α ρ α π λ ή σ ια του δείκτη πληθορισμού, με εξαίρεση την Ιταλία. Επιπλέον, η ε π ι τ ά χ υ ν ση αυπ-j ενδέχεται να είναι σύντομης διάρκειας, καΟιός προκαλείται εν μέρει από σ υ γ κ υ ρ ι α κ ο ύς παράγοντες. Πίνακας 7. 2 Κιίστος εργασίας (εκατοστιαία μετίχβολή, σύνολο της οικονομίας) Ονομαστικές αποδοχές ανά απασχολούμε νο Λύξηση της παραγοιγ ικότητας της εργασίας Ονομαστικό κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος 1993 1994 1995 1996 1993 1994 1995 1996 1993 1994 1995 1996 Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ FIN S UK 3. 5 1. 6 4. 3 10. 1 6. 5 2. 8 6. 7 3. 7 5. 2 3. 3 4. 6 9. 1 1. 0 4. 4 4. 3 4. 4 3. 6 3. 2 11. 9 3. 1 2. 2 2. 3 3. 0 3. 7 2. 4 3. 1 8. 2 3. 5 5. 4 3. 5 EUR 4. 2 3. 3 (!) 1. 6 4. 1 2. 6 11. 1 3. 9 2. 2 4. 0 6. 2 3. 4 1. 0 2. 9 5. 8 4. 0 6. 6 3. 3 0. 0 2. 5 0. 6 -3. 2 2. 6 -0. 2 3. 0 1. 8 -1. 7 0. 9 0. 8 0. 7 5. 7 3. 2 3. 7 2. 9 5. 0 3. 6 -0. 4 2. 7 2. 9 4. 1 3. 7 1. 0 3. 3 2. 9 0. 9 5. 6 3. 6 3. 8 3. 4 1. 4 3. 3 2. 5 3. 6 3. 8 12. 7 3. 0 2. 3 1. 1 5. 2 3. 8 2. 0 3. 8 5. 3 4. 7 3. 1 2. 9 3. 5 A1L· 1. 5 1. 5 2. 2 1. 2 0. 8 1. 3 4. 3 0. 5 II 1. 0 1. 7 2. 0 1. 0 2. 3 1. 9 1. 5 3. 5 -0. 8 3. 6 13. 7 3. 7 2. 9 3. 6 1. 9 7. 0 2. 5 3. 7 8. 3 -4. 4 1. 2 0. 5 1. 4 -1. 4 -0. 4 12. 3 0. 4 -0. 7 -1. 7 -0. 7 2. 7 -0. 8 0. 2 7. 2 -2. 0 1. 7 -0. 3 2. 7 0. 0 1. 0 2. 5 1. 5 11. 5 1. 9 1. 4 -4. 6 1. 7 2. 8 1. 8 1. 6 2. 3 1. 5 1. 7 1. 2 1. 5 1. 5 1. 1 2. 2 1. 1 1. 1 1. 0 6. 1 3. 4 0. 9 0. 2 2. 1 2. 9 3. 1 1. 4 1. 8 1. 9 (1) 0. 1 2. 6 0. 4 9. 8 3. 1 0. 9 -0. 2 5. 7 2. 2 0. 0 1. 2 3. 8 2. 9 4. 1 1. 4 1. 9 (1) Οικονομικές προβλέψεις φθινοπόίρου 1996 Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής 7. 4. 2 Τιμές εισαγο)γής Λαμβανομένου υ π ό ψη του συνεχιός αυξανόμενου διεθνούς ανοίγματος πτς κοινοτικής οικονομίας, η εξέλιξη πον π μ ος εισαγοτγής διαδραματίζει σ η μ α ν π κό ρόλο σ πι διαμόρφαχτη τα))' ε γ χ ώ ρ ι ος πμίόν. Οι π μ ές ε ι σ α γ ω γ ής σε. εθνικό νόμισμα αποτελούν π] συνιστιόσα των ε ξ ε λ ί ξ ε ος πολυάριθμου' διαφορεπκών παραγόντων: επίπεδο της σ υ ν α λ λ α γ μ α π κ ής ι σ ο π μ ί α ς, μεταβολές διεθνας π μ ο ς, γεωγραφική σύνθεση του' ε ι σ α γ ω γ ας κ αι ακολουθούμενη από τους ξένους προμηθευτές πμολογκχκή π ο λ ι π κ ή. 11ί νάκας 7. 3 Εξέλιξη τα>ν τιμίόν εισαγόμενων προϊόντο>ν (εκατοστιαία μεταβολή του αποπληθοιριστή εισαγοιγών αγ(χθίόν και υπηρεσιόιν, σε εθνικό νόμισμα και βάσει το>ν εΟνικοίν λ(χγ(χριασμο'>ν) 1993 1994 1995 -2. 6 -1. 1 -1. 5 9. 1 6. 6 -2. 5 4. 4 12. 1 5. 4 -2. 3 0. 8 8. 9 8. 7 14. 5 8. 4 0. 9 0. 4 0. 5 8. 3 6. 0 1. 7 2. 8 5. 0 0. 2 0. 6 0. 7 4. 5 -0. 3 3. 3 1. 9 0. 5 1. 3 0. 7 7. 1 4. 2 1. 3 4. 2 11. 7 0. 5 0. 2 0. 9 1. 5 0. 4 5. 1 7. 3 1996 (D 1. 6 2. 1 0. 7 4. 0 0. 9 1. 8 0. 5 -0. 6 3. 1 2. 0 1. 2 1,2 2. 3 -3. 1 2. 0 Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ FIN S UK EUR 3. 1 2. 2 3. 8 1. 1 (1) Οικονομικές προβλέψεις φθινοπο'ιρου 1996 Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής 68 Μετίχξύ 1990 και 1992, πολυάριθμοι παράγοντες συνέβαλαν σπι συγκράπχτη του ρυθμού αύξησης τοιν τιμίόν εισαγωγής: χαμηλές τιμές πετρελαίου, αδύναμο δολλάριο, περαιτέρω την ελευΟέροχτη ολοκλήραχτη της εσωτερικής αγοράς. Ετσι, (ίσον αφορά την τελική ζήτηση, η συμβολή των πμο'ς εισαγιογής στον πληθορισμό ήταν (σε. διάφορους βαθμούς) αρνηπκή στα περισσότερα κράπι μέλη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. συνδυασμό με συναλλαγιόν τος σε Πάντα*;, η επίδραση ορισμένα))' από τους παράγοντες (χυτούς αντιστράφηκε ή αποδυναμίόθηκε κατά τη διάρκεια της περιόδου 1993-1995. Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν ισχυρή αύξηση κατά το προ'πο εξάμηνο 1994, και σπι συνέχεια σ πς αρχές του 1995. όσον αφορά το δολλάριο υπερτιμήθηκε ελαφριός το 1993 και το 1994. Εξάλλου, προοδευπκά αμβλύνθηκε και η επίδραση της ενιαίας αγοράς σπι συγκράπιση του' τιμίόν. καθόπ εξέλιξη εξαρτάται, από πς II επίδραση αυτός τος παραγόντου' σ πς αύξηση τος πμιόν εισαγίογής παρουσιάζει μεγάλες διαφορές από το ένα κράτος στο άλλο, τοιν συναλλαγματικός ισοπμκόν. Στις χίόρες του' οποίος το νόμισμα παρέμεινε ισχυρό (Βέλγιο, Γερμανία, Λανία, Γαλλία, Κάτο) Χάρες και Αυστρία), οι αυξήσεις πμιόν για τα εισαγόμενα προϊόντα παρέμειναν σε χαμηλά επίπεδα (βλ. πίνακα 7. 3) και η συμβολή τους στο δείκπι π μ ος καταναλωτή ήταν ακόμη αρνηπκή το 1993 και στη συνέχεια ελαφρίός θεπκή κατά πς περίοδο 1994-1995 (βλ. πίνακα 7. 4). Αντίθετα, σπς χο'ρες όπου σημεκόθηκε ισχυρή διολίσθηση του εθνικού νομίσματος μεταξύ (Ισπανία, Ιταλία, Σουηδία και Ηναρένο 1993 και 1995 Βασίλειο), οι πμές εισαγιογής σημείαχταν ισχυρή αύξηση κατά πι, δκχρκεια αυπγ; της περιόδου. Η επίπτοχτη πάντως αυτών τω)' (χυξήσεο)ν στον εγχόριο πληθορισμό παρέμεινε σχεπκά περιορισμένη, κυρίως χάρη στη λήψη των κατάλληλος μέτρας οικονομικής πολιτικής, αλλά και λόγο) της γενικότερης επιβράδυνσης του ρυθμού ανάπτυξης σπς προαναφερθείσες χίόρες. Οι πμε^ς ταυ' περισσότερου' προΥτας υλιόν ακολουθούν εκ νέου πτοπική πορεία από τα μέσα του 1996* (βλέπε διάγραμμα 7. 1). Αντίθετα, από τα μέσα του 1995 το δολλάριο άρχισε να ανακτά έδαφος. Τα ευρωπαϊκά νομίσματα που είχαν σημειοχτει αισθητή διολίσθηση σ πς αρχές του 1995 ενισχύθηκαν επίσης κατά πι διάρκεια του 1995 και το 1996. Συνεπίός, η αύξηση των πμο'ς εισίχγοτγής αναμένεται (ίτι (kx παραμείνει συγκρατημένη το 1996 σε. ολίίκλιρη την Κοινότητα, και έτσι η συμβολή των πμιόν αυτός στο συνολικό πληθορισμό αναμένεται να μεκοΟεί σπχ κράτη μέλη τος οποίος τα νομίσματα υπερπμήθηκαν πριίσφατα ενο'ι (kx παραμείνει συγκραπρένη στα υπόλοιπα κράτη μέλη (περίπου 0,5%). 1Ι ί νάκας 7. 4 Επίπτοχτη τα>ν τιμίόν εισαγόμενων στη μεταβολή του αποπληθωριστή τιμίόν καταναλοπή (εκατοστιαία μεταβολή) 1993 1994 1995 Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ FIN S UK -1. 0 -0. 3 -0. 2 1. 9 1. 1 -0. 4 1. 5 2. 0 2. 6 -0. 7 0. 2 2. 4 1. 8 3. 0 1. 7 0. 4 0. 1 0. 1 1. 7 1. 0 0. 3 1. 0 0. 8 0. 1 0. 2 0. 2 1. 2 -0. 1 0. 8 0. 4 0. 2 0. 3 0. 1 1. 5 0. 8 0. 2 1. 5 2. 0 0. 2 0. 1 0. 2 0. 4 0. 1 1. 2 1. 6 1996 d) 0. 6 0. 5 0. 1 0. 9 0. 2 0. 3 0. 2 -0. 1 1. 4 0. 6 0. 3 0. 4 0. 5 -0. 8 0. 4 1 Ι ( 1 ) Οικονομ ικές προβλέψεις ι φθινοπο'ρου 1996. Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής 69 Ι Ιίνάκας 7. 5 Μεταβολές της σταθμισμένης ονομαστικής συναλλαγματικής ισοτιμίας σε σχέση με 23 βιομηχανικές χοίρες (ετήσιες εκατοστιαίες μεταβολές) 1993 1994 1995 1996 B/L DK D EL Ε F IRL I NL A Ρ FIN S UK 1. 4 3. 1 4. 1 -7. 0 •11. 5 3. 0 -5. 3 •15. 8 3. 7 3. 3 -6. 3 •13. 0 •18. 5 -7. 9 2. 6 0. 8 2. 0 -4. 8 -5. 3 2. 0 0. 7 -2. 5 1. 5 1. 2 -3. 7 9. 0 -0. 3 1. 5 EUR (2) -10. 5 3. 4 5. 4 5. 1 6. 8 -1. 5 1. 2 4. 7 0. 6 -8. 0 4. 8 4. 2 2. 3 11. 4 0. 4 -3. 4 7. 9 (1) -1. 4 -0. 4 -1. 6 -0. 8 1. 7 0. 8 1. 9 9. 7 -1. 4 -1. 3 -0. 2 -2. 5 10. 1 0. 6 4. 7 (1) Βάσει, του γεοιμετρικού μέσου τοιν μηνιαίοιν συναλλαγματικοί ισοτιμκόν μέχρι τις 23 Οκτωβρίου 1996. (2) Σε σχέση με. 9 μη κοινοτικές χο'ιρες: ΗΠΑ, Ιαπιονία, Μεξικό, Καναδάς, Ελβετία, Νορβηγία, Νέα Ζηλανδία, Αυστραλία και Τουρκία. Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής 70 7. 4. 3 Οι μεταβολές στη)' έμμεση φορολογία και οι επιππόσεις τους στον πληΜ/ρισ/ιό ΙΙαρόπ η πριίοδος στον τομέα πγς δημοσιονομικής προσίχρμογής κατά τη δκχρκεκχ του δεύτερου σταδίου επιτεύχθηκε κυρίιος μέσω της μείαχτης του τμήματος τος δημοσία)ν δαπανάς στο ΑΕΓΙ, όλα τα κράπι μέλη πρίχτέφυγαν ταυτόχρονα και σε αυξήσεις, αν και σε. διαφίρεπκό βαθμό, πις έμμεσης φορολογίας. όπως φαίνεται από τον πίνακα 7. 6 (ο οποίος μετρά πγν άμεση μηχανική επίπτοχτη ταυ' διακυμάνσεων πγς έμμεσης φφολογίας στον πληθορισμό, κιχι με την υπόθεση (ίτι οι μεταβολές (χυτές μετακυλίονται πληροίς στις πμές καταναλοπή), οι εν λόγο) αυξήσεις της έμμεσης φιρολογίας συνέβαλαν σημανπκά σπι ν (χύξηση του πληθορισμού. (χυτές II εντονότερη επίδραση στον πληθορισμό από την αύξηση τος έμμεσος φιίρων παρατηρήθηκε στο Βέλγιο (1994), σπ-| Εαλλία (1995), σπιν Ιταλία (1995), στη Φινλανδία (1995-1996) και στο ΙΙνωμένο Βίχσίλε. ιο (1994-95). Πάντο)ς, πέρα από την άμεση επίπτοχτη τους - η οποία είναι, εξ (ρισμού, περιστασιακή - οι να αυξήσεις αναζίοπυρα'χτουν πς προσδοκίες (ίσον αφ(ρά τον πληθορισμό και συνεποτς νιχ ενεργοποιήσουν ένα αυτίχτυνπρούμενο πληΟορισπκό σπείραρα μισθίόν/τιμας. Ευτύχιος, φαίνεται (ίτι αυτό δεν συνέβη (ρισμένα σημεία σ πς εν λ(ίγο) χάρες: αφού εμφανίσπ-|καν αναζαυτύραχτης κατά τη δκχρκεια του έτους που ακολούθηκε πς ιχυξήσεις πγς έμμεσης φίρολογκχς, ο πληθορισμός υποχαρησε με γρήγφους ρυθμούς στα προηγούμενα επίπεδα του. φ(ρ< )λογίας ενδέχεται άμεσης της Πίνακας 7. 6. Επίπτωση των μετιχβολίόν των έμμεσο)ν φίίρων στο δείκτη τιμίόν καταναλωτή (εκατοστιαίες μονάδες) 1994 1995 1996 Β DK D GR Ε F IRL NL A Ρ FIN S UK 0. 7 0. 4 0. 4 0. 8 0. 3 0. 1 0. 3 0. 3 0. 1 0. 2 0. 2 0. 2 0. 7 0. 3 0. 7 0. 1 0. 4 0. 0 0. 6 1. 0 1. 1 0. 1 0. 8 0. 1 0. 1 0. 5 0. 5 II 0. 4 0. 6 0. 2 0. 4 -0. 2 0. 8 0. 2 0. 1 0. 2 0. 0 0. 0 0. 4 0. 2 -0. 2 0. 7 0. 3 0. 4 Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής 71 8. ΛΝΛΚΕΦΛΛΛΙΩΣ1Ι ΚΛ1 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ 8. 1 Γενική εκτίμηση 72 II παρούσα έκθεση συντάχθηκε σύμψοςα με τη διαδικασία και το χρονοδιάγραμμα που προβλέπεται στο άρθρο 109 Ι της συνθήκης. Λπό την αρχή του δευτέρου σταδίου της ΟΝΕ, όλα τα κράπ*| μέλη επέτυχαν ουσιασπκά αποτελέσματα στις προσπάθειες τους γκχ επίτευξη υψηλού βαθμού σταθερής σύγκλισης. Το 1996 η πρόιΛος επιταχύνθηκε περαιτέρο) καΜτι πολλά κράπι μέλη ενέτει ναν τις προσπάθειες τους, ιδίοις στον τομέα πις δημοσιονομικής σύγκλισης. Επίσης, πρίίοδο σημεκόνουν, σε εθΐΊΚ(') και σε κοινοτικό επίπεδο, και άλλες παρασκευασπκές εργασίες οι οποίες είναι απαραίτητες γκχ τη μετάβαση στο τρίτο στάδιο: σε κοινοτικό επίπεδο, μπίρεί να υπογραμμιστεί η συναφθείσα το 1995 συμφωνία γκχ το σενάριο καθιέρωσης του ενιαίου νομίσματος κιχι οι προτάσεις, που υποβλήθηκαν πρόσφατα από πγν Βπιτροπη, σχεπκά με το νομικό καθεστώς του Ευρίό και το σύμφωνο σταθερότητας γκχ τη δημοσιονομική πειθαρχία κατά πι δκχρκεια του τρίτου σταδίου. Τέλος, πρέπει να τονιστεί η υπο διαμόρφοκτη συναίνεση γκχ τα χαρακπρισπκά ενίίς νέου μηχανισμού συναλλαγμαπκος ισοπμκόν και η έναρξη διεξαγωγής πγς ε νημ εροντικής εκστρατείας. Στο κεφάλαιο 2 της παρούσας έκθεσης, το οποίο αφφά την εξέταση του συμβιβάσιμου μεταξύ το)ν εθνικών νομοθεσιών και των διατάξεας των άρθρος 107 και 108 πγς συνθήκης και του κατασταπκού του ΕΣΚΤ, καΟιρίζονται καταρχάς οι προϋποθέσεις που πρέπει νιχ πληρούνται κατά πι σπγμή της εκκίνησης του τρίτου σταδίου, ενίό σπι συνέχεια διευκρινίζονται τα είδη των ισχύουσας διατάξεος, ιδίιος στα κατασταπκά των εθνικός κεντρικού' τράπεζας, οι οποίες δε)' είναι, ακόμη συμβιβάσιμες με τα προαναφερθέντα άρθρα πγς συνθήκης και το κατασταπκό του ΕΣΚΤ. Διατάξεις αυτού του είδιους, οι οποίες συνεπούς πρέπει να τροποποιηθούν, εξακολουθούν να εφαρμιίζονται σε όλα σχεδόν τα κράπι μέλη. Ι Ιολλά από αυτά εκπονούν, ή έχουν ήδη εκπονήσει, προτάσεις για τροποποίηση της νομοθεσίας τους. Τα τέσσερα επόμενα κεφάλαια αφιερόςονται στην εξέταση τος αποτελέσματος που επέτυχαν τα όιάφίρα κράτη μέλη στο πλαίσιο των προσπαθειών τους για πλήρωση τοιν κριπρίων σύγκλισης. Στο επίπεδο της Ενοχτης γενικά και καθενίίς κράτους μέλους χοριστά, διαπιστο'ςεται όπ το 1996 συνεχίστηκε η σταθερή πρόοδος για πγν επίτευξη ή τη δκχτηρηση ενός υψηλού βαθμού σταθερόπγτας πον πμίόν. Η σύγκλιση πον τιμίόν εκπμήθηκε χρησιμοποκόντας τους νέους προσαριΐ'ούς δείκτες πμιόν καταναλαπή (ΓΙΛΤΚ), οι οποίοι, αν και ατελοός εναρμονισμένοι, είναι περισσιίτερο συγκρίσιμοι με τους εθνικούς δείκτες. Γκχ τους σκοπούς πγς παρούσας έκθεσης, το μέσο ποσοστό πληθορισμού κάθε κράτους μέλους υπολογίστηκε, σύμφίονα με. τον ακόλουίΡ τρόπο: εκατοστιαία μεπχβολή του μέσου 1ΙΔΤΚ πον δίόδεκίχ τελευταίου' μηνός σε σχέση με το μέσο δείκτη πον δίόδεκα προηγούμενος τιμος. Για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, η πμή αναφοράς αντιστοιχεί στον απλό αριθμητικό μέσο πον μέσα)ν ποσοστών πληθορισμού σ πς τρεις χάρες με. τις καλύτερες επιδόσεις συν 1,5 εκατοσπαία μονάδα. Βάσει (χυτού του υπολογισμού κιχι χρησιμοποκόντας πχ πλέον πρόσφατα στοιχεία (Σεπτέμβριος 1996), οι τρεις χιόρες με πς καλύτερες επιδόσεις ήταν η Φινλανδία, οι Κάπο Χάρες και η Γερμανία, και η πμή αναφιράς ήταν 2,7% (βλ. πίνακα 8. 1). Σε δέκα κράπι μέλη (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Κάπο Χάρες, Λυστρία, Φινλανδία και Σουηδία), πχ μέσα ποσοστά πληθορισμού ήτα)' καπότερα πγς πμής αναφίράς. Από ένα εντός πλαισίου κείμενο στο κεοάλαιο 3 προκύπτει ότι ο αριθμός πον κρατάς μελίόν που πληρούν το κριτήριο πγς σταθερόπγυας πον π μ ος είναι το ίδιο, ανεξάρτητα από την επιλεγείσα μέθοδο γκχ πς υπολογισμό πγς πμής αναφοράς. Το Σεπτέμβριο, πέντε κράπι μέλη εξακολουθούσαν νιχ εμφανίζουν μέσα ποσοστά πληθορισμού ανόττερα πγς πμής αναφίράς (Ελλάδα, Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία και Ηναρένο Βασίλειο), οι υπερβάσεις όμοτς αυτές, οι οποίες τείνουν να περκριστουν κατά πχ τελευταία έτη, μεκόθηκαν περαιτέρω το 1996. Ετσι, στην 73 Πίρτογαλία κιχι το ΙΙνοιμένο Βασίλειο πχ μέσα ποσοστά πληθορισμού υπερβαίνουν την τιμή α ν α φ ι ρ άς κατά περίπου 1/4 πγς εκατοστιαίας μονάδας. Σήμερα, μόνο γκχ τρία κρίχτη μέλη (Δανία, Ιρλανδία και Λουξεμβούργο), δεν ισχύει Συμβουλίου με. την οποία δκχπισπόνεπχι η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος. 1 Ιρόκειται συνεπαός γκχ πς μόνες χ ά ρ ες οι οποίες πληρούν το κριτήριο σύγκλισης όσον αφορά π-| δημοσιονομική κ α τ ά σ τ α σ η. Οι πιο πρόσφατες αποφάσεις σπ) πλαίσιο πγς δ ι α δ ι κ α σ ί ας πον υπερβολικού' δημοσιονομικού' ελλείμματα)ν (άρθρο 104 Γ) λήφθηκαν τον Ιούνιο 1996. Στο κεφάλαιο 4 εξετάζεται απόφαση του Ι Ιί νάκας 8. 1 Επιδόσεις τοιν κρατίόν μελίόν ο>ς προς τα κριτήρια σύγκλισης (1996) Πληθω ρισμός Προσοι- ρινός δείκτης τιμο'ιν κατανα- λοιτή (1) Δημοσιονομική κατάσταση του δημόσιοι) τομέα Ύπιχρξη υπερβο-λικού ελλείμ-ματος έλλειμ μα (% του ΛΚ1Ι) (2) Χρέος (% του ΑΕΠ) (2) Μακρο πρόθεσμα επιτόκια Συναλλαγμ ατική ισοτιμία Συμμετοχή στο μηχανισμό συνάλλαγμα ιχίόν ισοτιμκόν Οκτ. 1995 Σεπτ. 1996 Αποφά-σεις του Συμβου λίου, 26. 9. 1994, 10. 7. 1995 και 27. 6. 1996 Τιμή |αναφο-ρά 2. 6 (3) Β DK D EL Ε F IRL I L NL A Ρ FIN S UK EUR 1. 6 2. 2 1. 3 8. 4 3. 8 2. 1 2. 1(5) 4. 7 1. 3 1. 2 1. 7 3. 0 0. 9 1. 6 3. 0 2. 7 ναι όχι ναι ναι. ναι ναι <>χ< ν αι οχ» ναι vat ναι ναι \'(ΧΙ ναι 19% 1996 Μεταβο λή Οκτο'ιβριος 1996 Οκτ. 1995 94/93 95/94 % /95 -2. 0 -4. 1 2. 2 -1. 4 2. 6 2. 8 -6. 6 6. 2 -0. 5 -3. 4 2. 3 1. 4 2. 2 3. 3 1. 9 -1. 3 -4. 1 7. 7 1. 4 2. 6 4. 4 -6. 3 -0. 6 0. 3 2. 3 3. 9 2. 1 -0. 3 -0. 6 3. 7 -3. 1 -1. 7 2. 7 -1. 2 2. 1 3. 6 -6. 9 -1. 5 1. 8 -1. 0 2. 7 -0. 6 2. 1 -0. 6 2. 2 60 130. 6 70. 2 60. 8 110. 6 67. 8 56. 4 74. 7 123. 4 7. 8 78. 7 71. 7 71. 1 61. 3 78. 1 56. 3 73. 5 2. 0 3. 2 22 j 3. 0 3. 3 1. 4 4. 0 7. 9 4. 4 4. 0 1. 6 6. 6 -0. 9 2. 6 4. 3 4. 0 3. 3 3. 9 4. 6 4. 4 ναι ναι ναι m ναι ναι ναι όχι ναι ναι. ναι ναι ναι, όχι όχι Σεπτ. 1996 8. 7 (4) 6. 7 7. 4 6. 3 15. 1 9. 5 6. 6 7. 5 10. 3 7. 0 6. 3 6. 5 9. 4 7. 4 8. 5 8. 0 7. 6 ( 1) Εκατοστιαία μεταβολή του μέσου επίπεδου του δείκτη τους τελευταίους 12 μήνες σε σχέση με το μέσο επίπεδο της προηγούμενης δοιδεκάμηνης περιόδου. (2) Εκτιμήσεις τοιν υπηρεσκόν της Επιτροπής, οικονομικές προβλέψεις φθινοπίάρου 1996. (3) Στην παρούσα ε:κ0εση χρησιμοποιείται ο ακόλοιΜκ ορισμός: αριθμητικός μέσος τοιν τρκόν χοιρόιν με τις καλύτερες επιδόσεις στον πληθορισμό, συν 1,5 εκατοστιαία μονάδα. (4) Στην παρούσα έκθεση χρησιμοποιείται ο ακόλουθος ορισμός: αριΟμ ητι. κός μέσος πον δωδεκαμηνιαύον μέσο»· όρίον πον επιτοκίίον πον τριών κρατίόν μελίόν με τις καλύτερες επιδόσεις στη σταθερότητα πον τιμίόν, συν 2 εκατοστιαίες μονάδες. (5) Μετράται βάσει τριμηνιαίοι·· στοιχείων. Πηγή: Υπηρεσίες της Επιτροπής. 74 επίσης η εξέλιξη πον δημοσιονομικά')ν καταστάσεων στα κράτη μέλη κατά τη δκχρκεκχ του δεύτερου σπχδίου και περιλαμβάνονται εκτιμήσεις γκχ πχ προβλεπόμενα αποτελέσματα του 1996. Από το 1993 και μετά τα περισσότερα κράπι μέλη πέπ)χαν σημανπκή πρόοδο (ίσον αφορά τη μείοκτη πον δημοσιονομικίόν ελλειμμάπον: τέσσερις χ(όρες (Δανία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο και Κάπο Χ(όρες) αναμένεται όπ (kx εμφανίσουν το 1996 δημοσιονομικά υπόλοιπα καλύτερα πγς πμής αναφοράς 3% του ABU. Στο Βέλγιο και π] Φινλανδία, πχ ελλείμματα (kx δκχμορφοΜ)ύν πιθανιός σε επίπεδα καπότερα του 3,5% π)υ ΑΕΓΙ. Στα τέλη π)υ 1996, τρίτα κράπι μέλη (Γαλλία, Λουξεμβούργο και Πνιομένο Βασίλειο) αναμένεται όπ (kx έχουν επιτύχει δείκτη ακα^χριστου δημοσίου χρέους/ΛΚΠ καπότερο πγς πμής αναφοράς του 60%. όσον αφορά τη Γερμανία και π| Φινλανδία, πον οποίων ο δείκπγς χρέους ήπχν μέχρι σήμερα σαφό)ς κατώτερος του 60% του ΑΕΠ, ενδέχεπχι να σημεκοθεί υπέρβαση (χυτού του ορίου σπχ τέλη πχυ έτους. Πολλά κράτη μέλη κατόρθοχταν να ανπστρέψουν την τάση αύξησης του δείκτη χρέους: διαπιστώνεται έτσι όπ ο δείκτης αυτός μειώνεται σπχθερά από το 1993 στο Βέλγιο, στη Δανία και στην Ιρλανδία· το 1996, ο δείκτης αυτός αναμένεται επίσης να υποχιορήσει στην Ελλάδα, στην Ιταλία, σπς Κάτω Χώρες, σπγν Πορτογαλία και σπι Σουηδία. Μετά πς αναταραχές σπς αγορές συναλλάγματος οι οποίες οδήγησαν, το Μάρπο του 1995, σε επανευθυγράμμιση της ισπανικής πεσσέπχς, και στη συνέχεια του πορτογαλικού εσκούδο, στο πλαίσιο του μηχανισμού συναλλαγματικό) ν ισοπμκον δεν σημεκόθηκαν πλέον αξιόλογες εντάσεις επί πον συναλλαγμαπκών ισοπμκον και. η απόκλιση μεταξύ ισχυρίόν και αδύναμων νομισμάπον εντός του περιθαχύου διακύμανσης του μηχανισμού συναλλαγμαπκίόν ισοπμκον άρχισε να συρρικνώνεται (βλ. εξηγήσεις στο κεφάλαιο 5). Από τα έντεκα νομίσματα που απαρτίζουν σήμερα τον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμκον, τα εννέα συμμετέχουν εδό) και δύο και πλέον έπ-| (πρόκειται για τα νομίσματα του Βελγίου, πγς Δανίας, πγς Γερμανίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας, της Ιρλανδίας, του Λουξεμβούργου, πον Κάπο Χ(ορ(όν και της Πορτογαλίας). II Αυστρία εντάχθηκε στο μηχανισμό συναλλαγμαπκίόν ισοπμκον σπς αρχές του 1995 και η Φινλανδία σπχ μέσα Οκποβρίου 1996. Τέσσερα κράπ] μέλη (Ελλάδα, Ιταλία, Σουηδία και ΙΙνιομένο Βασίλειο) δεν συμμετέχουν σήμερα στο μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμκον· πχ νομίσμίχπχ πον τρκόν τελευπχίιον από πς χίόρες αυτές υπερπμήθηκαν σημανπκά το 1996, μετά από την αδύναμη θέση σπγν οποία είχαν περιέλθει κατά πχ προηγούμενα έτη. Το τέταρτο κριτήριο, δηλαδή εκείνο της σταθερότητας της σύγκλισης ιίπίος εκφράζεται από το επίπεδο των μακροπρόθεσμων επιτοκίίον, εξετάζεται στο κεφάλαιο 6. Η εκτίμηση έγινε με βάση πχ επιτόκια πον ομολογκόν αναφοράς δεκαετούς διάρκειας (τα οποία δεν είναι πλήρίος συγκρίσιμα όσον αφορά την Ελλάδα), χρησιμοποκόντας το μέσο επιτόκιο πον δώδεκα τελευταίων μηνιόν. Η πμή αναφοράς υπολογίστηκε ίος ο απλ(ίς μέσος αριθμηπκ(ίς πον μακροπρόθεσμου; επιτοκίίον σπς τρεις χίόρες με πς καλύτερες επιδόσεις απιί άποψη σταθερότητας πον πμών συν δύο εκατοστιαίες μονάδες. Το Σεπτέμβριο του 1996, η πμή αναφοράς ήπχν 8,7%. Σε. έντεκα κράτη μέλη (Βέλγιο, Δανία, Γερμανία, Γαλλία, Ιρλανδία, Λουξεμβούργο, Κάπο Χίόρες, Αυστρία, Φινλανδία, Σουηδία κιχι ΙΙνίομένο Βασίλειο) τα μέσα επιτιίκκχ ήπχν κατώτερα ή ίσα προς την πμή αναφοράς. Οι εξελίξεις στις αγορές ομολογκόν το 1996 και ιδιαίτερα π) Σεπτέμβριο, προκάλεσαν σημανπκή συρρίκνωση των διάφοροι ν μεταξύ επιτοκίίον, ιδίατς σπς χότρες που προσφέρουν τις υψηλότερες αποδόσεις, οι οποίες δεν πληρούν ακόμη το κριτήριο σύγκλισης. Σύμφωνα με τη Συνθήκη, στην παρούσα έκθεση πρέπει επίσης να εξεπχστούν οι εξελίξεις σε πολλούς άλλους τομείς που αφορούν πγν οικονομική ολοκλήραχτη και τη σύγκλιση. Οι τομείς αυτοί αναλύθηκαν στο κεφάλαιο 7. Παρόπ ο όγκος πον δραστηριοτήπον σε ECU σπς κεφαλαιαγορές σημείωσε πποπκές τάσεις μετά πς σοβαρές νομισμαπκές διαταραχές του 1992-1993, ο όγκος των εμπορικό) ν συναλλαγίόν σε ECU παρέμεινε σημανπκός. Η απόκλιση μεπχξύ του ιδκοπκού και π)υ επίσημου ECU απορροφάται πρ(Χ)δευπκά καθώς οι αγορές συνειδητοποιούν σταδιακά τον αμετάκλητο χαρακπρα πγς μετατροπής του ECU σε. Ευρώ με. πμή 1 προς 1. Το πρόγραμμα πγς εσωτερικής αγορά (ΠΕΑ) έχει σημανπκή επίδραση σπγν οικονομική ολοκλήραχτη, και ιδιαίτερα στο επίπεδο πγς δομής πον εμπορικών συναλλαγών μεπχξύ κρατών μελίόν, των ροίόν (ίσον αφορά πς άμεσες ξένες επενδύσεις, πον όρων (χνπχγωνισμού και της σύγκλισης πον πμών γκχ ορισμένες κατηγορίες αγαθών και υπηρεσιών. Ο εθνική λογαριασμός αποταμίευση σε κάθε κράτος μέλος· διαπισπόνεται έτσι όπ δέκα κράπ| μέλη και η Ενοχτη στο σύνολο πγς, αναμένεται όπ θα εμφανίσουν πλεόνασμα το 1996. Συμπληρωμαπκοί δείκτες, οι οποίοι αφορούν το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος και πς πμές πον εισαγατν, επιβεβαιώνουν π-j γενική εικόνα που ισοζυγίου πλήρωμα) ν ανπκατοπτρίζει πγν τρεχουσών συναλλαγίόν π)υ 75 περιγράφεται στο κεφάλαιο 3, δηλαδή όπ οι επιδόσεις (ίσον αφορά πς πμές σπχ περισσότερα κρίχτη μέλη είναι ικανοποιητικές και στηρίζονται σε υγιή βάση. Λαμβανομένου κυρίοος υπόψη του επίμονου χαρακπίρα των δημίκπονομικαόν ανισορροπιών (οι οποίες, ωστόσο, περιορίζονται σταδιακά) σε πολλά κράτη μέλη - δώδεκα εξ αυτών εμφανίζουν ακόμη υπερβολικό δημοσιονομικό έλλειμμα - είναι προφανές όπ η πλειοψηφία των κρατών μελών δεν έχει ακόμη επιτευχθεί επαρκής πρόοδος προς την κατεύθυνση ενός υψηλού βαθμού σταθερής σύγκλισης. 8. 2 Εξέταση ανά κράτος μέλος Στο τελευταίο αυτό τμήμα της έκθεσης, παρουσιάζονται ανά κράτος μέλος οι επιδόσεις σε σχέση με τα κριτήρια σύγκλισης. Το άρθρο 109 Ι, παρ. 1 της Συνθήκης προβλέπει πράγμαπ όπ η εξέταση η οποία αποσκοπεί στο να προσδιορίσει κατά πόσον έχει επιτευχθεί υψηλός βαθμός σταθερής σύγκλισης, πρέπει να πραγματοποιηθεί αναλύοντας το μέτρο στο οποίο κάθε κράτος μέλος πληροί τα κριτήρια σύγκλισης. Τα κριτήρια σχεπκά με τον πληθωρισμό και τα μακροπρόθεσμα επιτόκια εξετάστηκαν βάσει δεδομένων που καλύπτουν την περίοδο μέχρι το Σεπτέμβριο 1996. Και σπς δύο περιπτώσεις, η πμή αναφοράς ανπστοιχεί στο μέσο φο των τριών κρατών μελών με πς καλύτερες επιδόσεις όσον αφορά τον πληθωρισμό. Σχεπκά με το κριτήριο για τη δημοσιονομική κατάσταση, κάθε φορά που κρίθηκε απαραίτητο έγιναν εκπμήσεις δημοσιονομικών στοιχείων από την Επιτροπή ώστε να καλυφθεί ολόκληρο το 1996. Στο Βέλγιο, το μέσο ποσοστό πληθωρισμού κατά τη διάρκεια των δώδεκα μηνών μέχρι το Σεπτεμβρίου του 1996 ήταν 1,6%, δηλαδή κατώτερο της πμής αναφοράς. Κατά την ίδια περίοδο, τα μακροπρόθεσμα ονομασπκά επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο σε 6,7%, ποσοστό δηλαδή επίσης κατώτερο της πμής αναφοράς. Το Συμβούλιο δεν κατάργησε ακόμα την απόφαση του της 26ης Σεπτεμβρίου 1994 με την οποία διαπιστώθηκε η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείματος στο Βέλγιο. Το 1996, το δημοσιονομικό έλλειμα αναμένεται όπ θα υποχωρήσει κατά 0,8 εκατοσπαία μονάδα, και έτσι θα κατέλθει στο 3,3% του ΑΕΠ. Ο δείκτης ακαθάριστου δημοσίου χρέους ενδέχεται να μειωθεί, και από 133,7% του ΑΕΠ το 1995 να κατέλθει στο 130,6% το 1996. Το Βέλγιο συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων από πγν έναρξη λειτουργίας του· κατά τα δύο τελευταία έτη, το βελγικό φράγκο κινείται σταθερά εντός των περιθωρίων διακύμανσης που προβλέπει ο μηχανισμός συναλλαγμαπκών ισοπμιων χωρίς σοβαρές πιέσεις και χωρίς υποτίμηση της διμερούς κεντρικής ισοπμίας του. Στην Δανία, το μέσο ποσοστό πληθωρισμού κατά τη διάρκεια των δίόδεκα μηνότν μέχρι το Σεπτέμβριο του 1996 ανήλθε σε 2,2%, δηλαδή κατώτερο της πμής αναφοράς. Κατά την ίδια περίοδο, τα μακροπρόθεσμα ονομασπκά επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο σε 7,4%, ποσοστό επίσης κατώτερο της πμής αναφοράς. Σπς 27 Ιουνίου 1996, το Συμβούλιο αποφάσισε να καταργήσει την απόφαση του της 26ης Σεπτεμβρίου 1994 με την οποία διαπίστωνε την ύπαρξη υπερβολικού δημίκτιονομικού ελλείματος στη Δανία. Το 1996, π) δημόσιο έλλειμμα αναμένεται όπ θα υποχαρήσει κατά 0,2 εκατοσπαία μονάδα, και θα κατέλθει έτσι στο 1,4% του ΑΕΠ. όσον αφορά το δείκτη ακαθάρισπχυ δημοσίου χρέους, αναμένεται περαιτέρω μείοχτη του, και από 71,9% του ΑΕΠ το 1995 θα περιοριστεί στο 70,2% του ΑΕΠ το 1996. Η Δανία συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων από την έναρξη λειτουργίας του. Κατά τα δύο τελευταία έτη, η δανική κορώνα κινείται σταθερά εντός των περιθωρίων διακύμανσης που προβλέπει ο μηχανισμός συναλλαγμαπκών ισοπμιων και δεν υπέστη σοβαρές πιέσεις. Δεν υποπμήθηκε η διμερής κεντρική ισοπμία της δανικής κορώνας. Στη Γερμανία, το μέσο ποσοστό πληρωρισμού κατά τη διάρκεια των δώδεκα μηνών μέχρι το Σεπτέμβριο του 1996 ήταν 1,3%, γεγονός που αποτελεί την τρίτη καλύτερη επίδοση στην Ενωση, ενώ το ποσοστό αυτό είναι προφανώς κατώτερο από την πμή αναφοράς. Κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο στο 6,3%, σε ποσοστό δηλαδή επίσης κατώτερο της πμής αναφοράς. Σπς 27 Ιουνίου 1996, το Συμβούλιο εξέδωσε απόφαση με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στη Γερμανία. Το 1996, αναμένεται 76 αύξηση του δημοσιονομικού ελλείμματος, και από 3,5% το 1995 θα ανέλθει σε 4,0% π)υ ΑΕΠ π) 1996. Ο δείκτης ακαθάριστου δημοσίου χρέους, ο οποίος ήταν κατώτερος του 60% του ΑΕΠ, θα αυξηθεί πιθανώς το 1996 και θα ανέλθει στο 60,8% του ΑΕΠ. Η Γερμανία συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων από την έναρξη λειτουργίας του. Κατά τα δύο τελευταία έτη, το γερμανικό μάρκο κινείται σταθερά εντός των περιθωρίων διακύμανσης που προβλέπει ο μηχανισμός συναλλαγμαπκών ισοπμιων και δεν υπέστη ισχυρές πιέσεις. Δεν υποπμήθηκε η διμερής κεντρική ισοπμία του γερμανικού μάρκου. Στην Ελλάδα, το μέσο ποσοστό πληθωρισμού κατά τη διάρκεια των δίόδεκα μηνών μέχρι το Σεπτέμβριο 1996 ανήλθε σε 8,4%, ήταν δηλαδή σαφώς ανώτερο της πμής αναφοράς. Κατά την ίδια περίοδο, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο στο 15,1%, ποσοστό επίσης κατά πολύ ανώτερο της πμής αναφοράς. Το Συμβούλιο δεν έχει καταργήσει την απόφαση του της 26ης Σεπτεμβρίου 1994 με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στην Ελλάδα. Το 1996, το δημοσιονομικό £λλειμμα αναμένεται να μειιοθεί κατά 1,2 εκατοσπαία μονάδα, και να υποχαρήσει στο 7,9% του ΑΕΠ. Ο δείκτης του ακαθάριστου δημοσίου χρέους αναμένεται να υποχωρήσει και από 111,8% του ΑΕΠ το 1995 να κατέλθει στο 110,6% του 1996. Η δραχμή δεν συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων. Στην Ισπανία, το μέσο ποσοστό πληθορισμού κατά τη διάρκεια των 12 μηνών μέχρι το Σεπτέμβριο του 1996 ανήλθε σε 3,8%, δηλαδή ανώτερο της πμής αναφοράς. Κατά την ίδια περίοδο, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν στο 9,5%, σε ποσοστό δηλαδή επίσης ανώτερο της πμής αναφοράς. Το Συμβούλιο δεν έχει ακόμα καταργήσει την απόφαση του της 26ης Σεπτεμβρίου 1994 με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στην Ισπανία. Το 1996, το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να μειωθεί κατά 2,2 εκατοσπαίες μονάδες, και να υποχωρήσει έτσι στο 4,4% του ΑΕΠ. Ο δείκτης ακαθάριστου δημοσίου χρέους ενδέχεται να αυξηθεί, και από 65,7% του ΑΕΠ το 1995 να ανέλθει στο 67,8% το 1996. Η Ισπανία συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων από τον Ιούνιο του 1989· τον Μάρπο του 1995, η διμερής κεντρική ισοτομία της πεσέτας υποπμήθηκε κατά 7% μετά από σχεπκό αντημα της Ισπανίας. Εκτοτε, η πεσέτα κινείται σταθερά εντός των περιθωρίων διακύμανσης που προβλέπει ο μηχανισμός συναλλαγμαπκών ισοπμιων και δεν υπέστη σοβαρές πιέσεις. Στην Γαλλία, το μέσο ποσοστό πληθωρισμού κατά τη διάρκεια των δώδεκα μηνών μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1996 ήταν 2,1%, δηλαδή κατώτερο της πμής αναφοράς. Κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο σε 6,6%, δηλαδή σε επίπεδο επίσης κατίότερο της πμής αναφοράς. Το Συμβούλιο δεν έχει ακόμη καταργήσει την απόφαση τους της 26ης Σεπτεμβρίου 1994 με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στη Γαλλία. Το 1996, το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να υποχαρήσει κατά 0,8 εκατοσπαία μονάδα, και να μεκοθεί έτσι στο 4,0%. Ο δείκτης ακαθάριστου δημοσίου χρέους παρέμεινε κατώτερος του 60% του ΑΕΠ το 1996. Η Γαλλία συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκοόν ισοπμιων από την έναρξη λειπηργίας του. Κατά τα δύο τελευταία έτη, το γαλλικό φράγκο κινείται σταθερά εντός των περιθαρίων διακύμανσης που προβλέπει ο μηχανισμός συναλλαγμαπκών ισοπμιων και δεν υπέστη σοβαρές πιέσεις. Δεν υποπμήθηκε η διμερής κεντρική ισοπμία του γαλλικού φράγκου. Στην Ιρλανδία, το μέσο ποσοστό πληθορισμού κατά τη διάρκεια των δώδεκα μηνών μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1996 ήταν 2,1%, δηλαδή κατώτερο της πμής αναφοράς. Κατά πγν ίδια περίοδο, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο σε 7,5%, σε ποσοστό δηλαδή επίσης κατώτερο της πμής αναφοράς. Για την Ιρλανδία δεν εκδόθηκε απόφαση π)υ Συμβουλίου με την οποία να διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος. Το δημοσιονομικό έλλειμμα είναι κατώτερο του 3% του ΑΕΠ από το 1989 και αναμένεται να μειωθεί περαιτέραι κατά 0,4 ποσοσπαία μονάδα, και να υποχαρήσει έτσι στο 1,6% του ΑΕΠ το 1996. Ο δείκτης ακαθάριστου δημοσίου χρέους αναμένεται επίσης να μεκοθεί, και να κατέλθει στο 74,7% του ΑΕΠ το 1996, ένανπ 81,6% το 1995. Η Ιρλανδία συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων από την έναρξη λειτουργίας του. Κατά τα δύο τελευταία έτη, η ιρλανδική λίρα κινείται σταθερά εντός των περιθωρίου; διακύμανσης που 77 προβλέπονται από τον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων και δεν υπέστη σοβαρές πιέσεις. Δεν υποπμήθηκε η διμερής κεντρική ισοπμία της ιρλανδικής λίρας. Στην Ιταλία, το μέσο ποσοστό πληθωρισμού καπί τη διάρκεια των δώδεκα μηνών μέχρι w Σεπτέμβριο του 1996 ανήλθε σε 4,7%, δηλαδή σε επίπεδο σαφίός υψηλότερο της πμής αναφίράς. Κατά τη)' ίδια περίοδο, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο (ίρο στο 10,3%, δηλαδή σε ποσοστό επίσης υψηλότερο της πμής αναφοράς. Το Συμβούλιο δεν έχει ακόμη καταργήσει την απόφαση του της 26ης Σεπτεμβρίου 1994 με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στην Ιταλία. Το 1996, το δημιχτιονομικό έλλειμμα αναμένεται ιίπ θα μεκοθεί. κατά 0,5 εκατοστιαία μονάδα, και θα υποχωρήσει έτσι στο 6,6% του ΑΕΠ. Ο δείκτης ακαθάρισπχυ δημοσίου χρέους αναμένεται να μειωθεί, και από 124,9% του ΑΕΠ το 1995 να υποχωρήσει στο 123,4% το 1996. Η Ιταλία συμμετείχε στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων από την έναρξη λειτουργίας του μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1992, ημερομηνία κατά την οποία ανεστάλησαν οι υποχρεώσεις παρέμβασης για την ιταλική λίρα· έκτοτε, το ιταλικό νόμισμα δεν έχει επανέλθει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων. Στο Λουξεμβούργο, το μέσο ποσοστό πληθορισμού κατά τη διάρκεια των δώδεκα μηνών μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1996 ανήλθε σε 1,3%, δηλαδή σε επίπεδο κατώτερο της πμής αναφοράς. Κατά την ίδια περίοδο, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο σε 7%, δηλαδή σε ποσοστό επίσης κατώτερο της πμής αναφοράς. Για το Λουξεμβούργο δεν έχει εκδοθεί απόφαση του Συμβουλίου με την οποία να διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος. Ο προϋπολογισμός του Λουξεμβούργου εμφανίζει παραδοσιακά πλεόνασμα το οποίο το 1996 αναμένεται όπ θα ανέλθει στο 0,9% του ΑΕΠ. Ο δείκτης ακαθάριστου δημοσίου χρέους εξακολουθεί να κυμαίνεται σε επίπεδα σαφώς κατώτερα του 60% του ΑΕΠ. Το Λουξεμβούργο συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων από την έναρξη λειτουργίας του. Κατά τα δύο τελευταία έτη, το φράγκο του Λουξεμβούργου κινείται σταθερά εντός των περιθωρίων διακύμανσης που προβλέπονται από τον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων και δεν υπέστη σοβαρές πιέσεις. Δεν υποπμήθηκε η διμερής κεντρική του ισοπμία* Σπς Κάτω Χώρες, το μέσο ποσοστό πληθωρισμού κατά τη διάρκεια των δώδεκα μηνών μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1996 ανήλθε σε 1,2%, το οποίο αποτελεί την δεύτερη καλύτερη επίδοση εντός της Ενωσης, ενώ προφανούς το επίπεδο αυτό είναι κατά πολύ κατώτερο της πμής αναφοράς. Κατά την ίδια περίοδο, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο σε 6,3%, δηλαδή σε ποσοστό επίσης κατώτερο της πμής αναφοράς. Το Συμβούλιο δεν κατάργησε ακόμη την απόφαση του της 26ης Σεπτεμβρίου 1994 με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος σπς Κάτω Χώρες. Το 1996, το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να μειωθεί κατά 1,4 εκατοσπαία μονάδα, και να υποχαρήσει έτσι στο 2,6% του ΑΕΠ. Ο δείκτης ακαθάριστου δημοσίου χρέους αναμένεται να μεκοθεί, και από 79,7% του ΑΕΠ το 1995 να κατέλθει στο 78,7% το 1996. Οι Κάτω Χώρες συμμετέχουν στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων από την έναρξη λειτουργίας του. Κατά τα δύο τελευταία έτη, το ολλανδικό φιορίνι κινείται σταθερά εντός των περιθωρίων διακύμανσης που προβλέπονται από τον μηχανισμό ισοπμιων και δεν υπέστη σοβαρές πιέσεις. Δεν υποπμήθηκε η διμερής κεντρική ισοπμία του ολλανδικού φιορινιού. Στην Αυστρία, το μέσο ποσοστό πληθωρισμού κατά τη διάρκεια των δώδεκα μηνών μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1996 ανήλθε σε 1,7%, δηλαδή σε επίπεδο κατώτερο της πμής αναφοράς. Κατά την ίδια περίοδο, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο στο 6,5%, δηλαδή σε ποσοστό επίσης κατώτερο της πμής αναφοράς. Το Συμβούλιο δεν κατάργησε ακόμη την απόφαση του της 10ης Ιουλίου 1995 με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στην Αυστρία. Το 1996, το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να μειωθεί κατά 1,6 εκατοσπαία μονάδα, και να υποχωρήσει έτσι στο 4,3% του ΑΕΠ. Ο δείκτης ακαθάριστου δημοσίου χρέους ενδέχεται να αυξηθεί, και από 69% του ΑΕΠ το 1995 να ανέλθει σε 71,7% το 1996. Η Αυστρία συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων από τον Ιούνιο του 1995. Από την ημερομηνία αυτή, το αυστριακό σελίνι κινείται σταθερά εντός των περιθωρίων διακύμανσης που προβλέπονται από τον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων και δεν υπέσπι σοβαρές πιέσεις. Δεν υποπμήθηκε η διμερής κεντρική ισοπμία του αυστριακού σελινιού. 78 Σπγν Πορτογαλία, το μέσο ποσοστό πληθορισμού κατά τη διάρκεια πον δατδεκα μηνών μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1996 ήταν 3,0% δηλαδή ανώτερο της πμής αναφοράς. Κατά την ίδια περίοδο, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο σε 9,4%, δηλαδή σε επίπεδο επίσης ανώτερο της πμής αναφοράς. Το Συμβούλιο δεν έχει ακόμα καταργήσει την απιίφασή του της 26ης Σεπτεμβρίου 1994 με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στην Πορτογαλία. Το 1996, το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να υποχαρήσει κατά 1,1 εκατοσπαία μονάδα, και να μεκοθεί έτσι σπ) 4% του ΑΕΠ. Ο δείκτης ακαθάριστου δημίχτίου χρέους αναμένεται να υποχωρήσει, και από 71,7% του ΑΕΠ το 1995 να κατέλθει σπ) 71,1% το 1996. Η Πορτογαλία συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμκον από το 1992. Τον Μάρτιο του 1995, μετά από την υποτίμηση της ισπανικής πεσέτας, η διμερής κεντρική ισοπμία του πιρτογαλικού εσκούδο υποπμήθηκε κατά 3,5%. Εκτοτε, το πορτογαλικό εσκούδο κινείται σπχθερά εντός των περιθωρίων διακύμανσης που προβλέπονται από τον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων και δεν υπέστη σοβαρές πιέσεις. Στην Φινλανδία, το μέσο ποσοστό πληθωρισμού κατά τη διάρκεια των δώδεκα μηνών μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1996 ήταν 0,9%, δηλαδή προφανώς κατώτερο της πμής αναφοράς καθόπ πρόκειται για την καλύτερη επίδοση στην Ενωση. Κατά την ίδια περίοδο, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο σε 7,4%, δηλαδή σε ποσοστό επίσης κατώτερο της πμής αναφοράς. Το Συμβούλιο δεν έχει ακόμα καταργήσει την απόφαση τους της 10ης Ιουλίου 1995 με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στην Φινλανδία. Το 1996, το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να μεκοθεί κατά 1,9 εκατοσπαία μονάδα, και να κατέλθει έτσι στο 3,3% του ΑΕΠ. Ο δείκτης ακαθάριστου δημοσίου χρέους, ο οποίος προηγουμένιος ήταν κατώτερος του 60% του ΑΕΠ, αναμένεται να αυξηθεί το 1996 και να ανέλθει στο 61,3% του ΑΕΠ. Η Φινλανδία συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων από τα μέσα Οκτωβρίου 1996. Στην Σουηδία, το μέσο ποσοστό πληθωρισμού κατά τη διάρκεια των δώδεκα μηνών μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1996 ήταν 1,6%, δηλαδή κατώτερο της πμής αναφοράς. Κατά την ίδια πφίοδο, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο σε 8,5%, δηλαδή ποσοστό επίσης κατώτερο της πμής αναφοράς. Το Συμβούλιο δεν έχει ακόμα καταργήσει την απόφαση του της 10ης Ιουλίου 1995 με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στη Σουηδία. Το 1996 το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να μειωθεί κατά 4,2 εκατοσπαίες μονάδες, και να υποχωρήσει έτσι στο 3,9% του ΑΕΠ. Ο δείκτης ακαθάριστου δημοσίου χρέους αναμένεται επίσης να μειωθεί, και από 78,7% του ΑΕΠ το 1995 να υποχωρήσει στο 78,1% το 1996. Η σουηδική κορώνα δεν συμμετέχει στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμκον. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το μέσο ποσοστό πληθορισμού κατά τη διάρκεια πον δοτδεκα μηνών μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1996 ήταν 3%, δηλαδή ανώτερο της πμής αναφοράς. Κατά την ίδια περίοδο, τα ονομασπκά μακροπρόθεσμα επιτόκια ανήλθαν κατά μέσο φο σε. 8%, δηλαδή σε ποσοστό κατώτερο της πμής αναφοράς. Το Συμβούλιο δεν έχει ακόμα καταργήσει την απόφαση π)υ της 26ης Σεπτεμβρίου 1994 με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη υπερβολικού δημοσιονομικού ελλείμματος στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το 1996, το δημοσιονομικό έλλειμμα αναμένεται να μειωθεί κατά 1,2 εκατοσπαία μονάδα, και να υποχωρήσει έτσι στο 4,6% του ΑΕΠ. Ο δείκτης ακαθάριστου δημοσίου χρέους θα συνεχίσει να κινείται σε επίπεδα κατώτερα του 60% του ΑΕΠ το 1996. Το βρετανικό νόμισμα εισήλθε στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων τον Οκτώβριο του 1990. Η συμμετοχή της λίρας στερλίνας στον μηχανισμό συναλλαγμαπκών ισοπμιων ανεστάλη τον Σεπτέμβριο του 1992 και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν αποφάσισε έκτοτε την επανένταξη της. y\ ISSN 0254-1483 COM(96) 560 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 09 10 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-569-GR-C ISBN 92-78-11423-5 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο