title: ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ - Πρόγραμμα δράσης για την Ουκρανία

eurovoc_concepts:
EU aid
EU relations
Ukraine
action programme
cooperation policy

text: ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Βρυξέλλες, 20. 11. 1996 COM(96) 593 τελικό ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Πρόγραμμα δράσης για την Ουκρανία ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΣΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ Θέμα: Πρόγραμμα δράσης για την Ουκρανία Περιεχόμενο Το παρόν έγγραφο έχει δύο συμπληρωματικούς στόχους: να δώσει, αφενός, στις αρχές της Ουκρανίας ένα πολιτικό δείγμα για την ενισχυμένη στήριξη της Ένωσης και να διερευνήσει, αφετέρου, τα μέσα για την καλύτερη ανάπτυξη της ήδη παρεχόμενης συνδρομής και της συνεργασίας μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών στο συγκεκριμένο τομέα. Ι. Το πολιτικό δείγμα ανταποκρίνεται σε αίτημα των αρχών της Ουκρανίας,το οποίο περιλαμβάνει ένα βραχυπρόθεσμο σκέλος: να δοθεί από την Ένωση ορατή στήριξη. Μακροπρόθεσμα καλείται η Ένωση να εξετάσει το αίτημα των ουκρανικών αρχών που επιθυμούν να βρει η χώρα τους αγκυροβόλιο στην Ευρώπη προσχωρώντας στην Ένωση. Αν και αντιμετώπισε σοβαρές προκλήσεις για να εξασφαλίσει την εδραίωση της ανεξαρτησίας της και την ένταξη της στην παγκόσμια οικονομική αγορά, η Ουκρανία πραγματοποίησε σοβαρές προόδους, ιδίως από τον Οκτώβριο 1994. Βρίσκεται τώρα στη μέση, κατά κάποιο τρόπο, του δρόμου έχοντας δημιουργήσει τις βάσεις για τη δημοκρατία, έχοντας επιτύχει πραγματική μακροοικονομική σταθερότητα, έχοντας ξεκινήσει τη μεταρρύθμιση της οικονομίας της, έχοντας βρει τη θέση της στη διεθνή κοινότητα. Τώρα αντιμετωπίζει το δυσκολότερο, ίσως, στάδιο της οικονομικής και πολιτικής της μεταμόρφωσης: τη βιομηχανική και ενεργειακή αναδιάρθρωση, την εγκαθίδρυση ενός κράτους δικαίου και μιας δημοκρατικής κοινωνίας, τη βελτίωση των παραμέτρων της ανεξαρτησίας της, ιδίως την άρση της ρωσικής υποθήκης. Τα επιτευχθέντα (χποτελέσματα οφείλονται στη θαρραλέα και τολμηρή πολιτική που ασκήθηκε από την εκλογή του Προέδρου Κούτσμα το 1994 και μετά, αλλά και στην αποφασιστική βοήθεια που προσέφερε η διεθνής κοινότητα, ιδίως η ΕΕ και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η στήριξη αυτή πρέπει να διατηρηθεί και να αναπτυχθεί για να ανταποκριθεί στο αίτημα των ουκρανικών αρχών και να συνοδεύσει την εκτεταμένη μεταρρύθμιση της οικονομίας και της κοινωνίας. Το πολιτικό θέμα που εγείρει η Ουκρανία σχετικά με τη θέση της στην Ευρώπη δεν βρίσκει εδώ οριστική απάντηση. Προτείνεται μάλλον να αναπτυχθεί προβληματισμός στο πλαίσιο της Κοινότητας και της ΚΕΠΠΑ σχετικά με το είδος των σχέσεων που πρέπει να αναπτυχθούν με χώρα που βρίσκεται κοντά στην Ένωση και είναι σημαντική για τις συναλλαγές και την ασφάλεια της. 2. Η ανάπτυξη ττκ ευρωπαϊκής συνδοομικ: με το παρόν έγγραφο επιδιώκεται ο απολογισμός των όσων έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα, των κεκτημένων και των αδύνατων σημείων της Ουκρανίας πέντε χρόνια μετά την ανεξαρτησία της. Περιλαμβάνει, με βάση τις δκχπιστώσεις που πραγματοποιούνται, έξι προτάσεις για δράσεις που θα αναλάβουν η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της: τη στήριξη της οικονομικής μεταρρύθμισης, την κοινωνική μεταρρύθμιση, *ιτ%' 4 την ενσωμάτωση της Ουκρανίας στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας και την ι νίσχυση του πολιτικού διάλογου, τη στήριξη της περιφερειακής συνεργασίας, την εμβάθυνση των συμβατικών σχέσεων, τη μεταρρύθμιση του ενεργειακού τομέα. Προβλέπονται βραχυπρόθεσμα οι παρακάτω δράσεις κατά προτεραιότητα: (ί)η κύρωση της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας από τα κράτη μέλη και η θέση αυτής σε ισχύ, (ii) η απόφαση για τη χορήγηση βοήθειας υπέρ του ισοζυγίου πληρωμών για το 1997, (iii) η χρηματοδότηση και η εφαρμογή της συμφωνίας μεταξύ της ομάδας των 7 (G7), της ΕΚ και της Ουκρανίας για την παύση της λειτουργίας του Τσερνομπίλ, (iv) οι εργασίες της ομάδας εργασίας για τις διμερείς εμπορικές συναλλαγές, (ν) η καθιέρωση πλαισίου ευνοϊκού για τις ιδιωτικές επενδύσεις στην Ουκρανία. Η παροχή στήριξης στην Ουκρανία, η οποία αναφέρθηκε στην κοινή θέση του Νοεμβρίου 1994, αποτελεί συνολική δράση της Ένωσης ενώ η συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας είναι συμφωνία μικτού χαρακτήρα. Με αυτά τα δεδομένα, το παρόν έγγραφο περικλείει ουσιαστικά τις προτάσεις που διετύπωσαν τα κράτη μέλη, ιδίως στον τομέα της ΚΕΠΠΑ. Η εφαρμογή του προϋποθέτει, εξάλλου, στενή συνεργασία μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών. Το παρόν έγγραφο, που απευθύνεται στα κράτη μέλη, περιλαμβάνει γενικά προτάσεις για συγκεκριμένες δράσεις. Λυτές αναπτύσσονται στο πρώτο μέρος κατά θέμα, σύμφωνα με τις προτεραιότητες που επιλέγονται στο έγγραφο. Ωστόσο, η στρατηγική της Ένωσης έναντι της Ουκρανίας αποτελεί μεν ένα σύνολο οι νομικές βάσεις, όμως, των συγκεκριμένων οράσεων ποικίλλουν. Οι αναφερόμενες οράσεις είναι δυνατό να συνίστανται σε (i) δράσεις συνδρομής κοινοτικής αρμοδιότητας, που καλύπτονται από τον κανονισμό TACIS, (ii) δράσεις κοινοτικής αρμοδιότητας (iii) δράσεις κοινής σχετικά με την εφαρμογή της ενδιάμεσης συμφωνίας αρμοδιότητας για την εφαρμογή της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας όταν αυτή κυρωθεί (iv) δράσεις στο πλαίσιο των τίτλων V και VI της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ν) δράσεις που υπάγονται στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών και για τις οποίες αυτά λαμβάνουν όλες τις αποφάσεις. Το παρόν έγγραφο δεν έχει νέες επιπτώσεις στον προϋπολογισμό, αν εξαιρεθεί βεβαίως το πρόγραμμα για το Τσερνομπίλ, η χρηματοδότηση του οποίου αναμένεται ότι θα οριστεί το 1997 στο πλαίσιο της G7, και η ενδεχόμενη συνδρομή για την αποκατάσταση των μακροοικονομικών ισορροπιών για το 1997 η οποία θα αποτελέσει το αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου (45% του ποσού που μένει (χκόμη να οριστεί πρέπει να εξασφαλιστεί από τον προϋπολογισμό). Συμπέρασμα η Επιτροπή υποβάλλει το παρόν πρόγραμμα δράσης στο Συμβούλιο για να συμπεριληφθεί, ενδεχομένως, στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Δουβλίνου στις 14-15 Δεκεμβρίου 1996. Πρόγραμμα δοάσικ για την Ουκρανία Εδώ και πέντε χρόνια η Ουκρανία έχει εδραιώσει την ανεξαρτησία της και κατέκτησε τη θέση που της ανήκει στην ευρωπαϊκή ήπειρο, τη θέση μιας μεγάλης χώρας σε ένα στρατηγικό σημείο όπου συναντώνται η Νότιος και η Ανατολική Ευρώπη, και προορίζεται να καταστεί εν καιρώ όμορο κράτος της ΕΕ. Η Ουκρανία μπόρεσε να διατηρήσει τη συνοχή της, να θέσει τις βάσεις για την ανάπτυξη ενός δημοκρατικού συστήματος, να αναλάβει διαδικασία οικονομικής μετάβασης με στόχο το σταδιακό άνοιγμα στην παγκόσμια οικονομία, να παρουσιάζεται στο διεθνές προσκήνιο ως ένας αξιόπιστος εταίρος που διαδραματίζει σταθεροποιητικό ρόλο στην περιοχή. 'Γα αποτελέσματα αυτά πιστώνονται στη θαρραλέα και αποφασιστική πολιτική που εφαρμόστηκε από την εκλογή του Προέδρου Κούτσμα το 1994, αλλά επίσης στην αποφασιστική στήριξη της διεθνούς κοινότητας, ιδιαίτερα της ΕΕ, της οποίας η τεχνική και χρηματοδοτική βοήθεια εκτιμάται, συνολικά, σε 2,8 δισ. ECU σε διάστημα πέντε ετών (1991-1995). Για το ίδιο διάστημα, η αμερικανική βοήθεια κυμαίνεται στα 1,05 δισ. ECU. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επανειλημμένα επιβεβαιώσει τη σημασία που προσδίδει στην Ουκρανία1. Οι στόχοι που τίθενται στην Κοινή θέση του Νοεμβρίου 1994 είναι η ανάπτυξη μιας ισχυρής πολιτικής σχέσης, η υποστήριξη της ανεξαρτησίας της χώρας, η ανάπτυξη της δημοκρατίας, η οικονομική μεταρρύθμιση και η ενσωμάτωση στην παγκόσμια οικονομία. Η Ένωση επικροτεί τη βούληση της Ουκρανίας για προσέγγιση με την Ευρώπη και προτίθεται στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής που όρισε το Συμβούλιο της Κοπεγχάγης, να αναπτύξει εταιρικές σχέσεις με την Ουκρανία. Η Κοινότητα και τα κράτη μέλη της, υπό την προοπτική αυτή, υπέγραψαν με την Ουκρανία Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας (ΣΕΣΣ) και ανέπτυξαν συνολική στρατηγική στήριξης της διαδικασίας μετάβασης στη χώρα και της ενσωμάτωσης της στο ευρωπαϊκό χώρο. Η Ουκρανία εόρτασε πρόσφατα το πέμπτο έτος ανεξαρτησίας της. Μία αναδρομή στο διάστημα που μεσολάβησε των αποτελεσμάτων που είχαν οι αναληφθείσες μεταρρυθμίσεις καθώς και των στόχων που εναπομένουν να επιτευχθούν όσον αφορά τη μετατροπή της κοινωνίας και της οικονομίας. Το παρόν έγγραφο στοχεύει ακριβώς, με βάση μια τέτοια ανάλυση, στο να καθορίσει τις δράσεις προτεραιότητας που θα οδηγήσουν στην υλοποίηση μιας πραγματικής εταιρικής σχέσης για το 2000. επιτρέπει την καλύτερη αξιολόγηση Η ΟΥΚΡΑΝΙΑ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΠΕΝΤΕ ΕΤΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑΣ; Οι τελευταίες θέσεις που έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα είναι η δήλωση της Προεδρίας στη Ρώμη τον Μάιο 1996 και τα συμπεράσματα της Τρόικας των πολιτικών διευθυντών το Νοέμβριο 96. ί -7 1. Τα επιτεύγματα τικ πολιτικής ιιεταοουθιιίσεων είναι σημαντικά: α) στον πολιτικό τομέα, η πρόοδος της δημοκρατίας στην Ουκρανία είναι ουσιαστική (ελεύθερες εκλογές, πολυκομματισμός, ελευθερία τύπου, θρησκευτική ελευθερία, σεβασμός των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των μειονοτήτων). Η Ουκρανία απέδειξε την ικανότητα της να επιλύει τις εσωτερικές συγκρούσεις μέσω του πολιτικού διαλόγου και του συμβιβασμού. Η θέσπιση νέου Συντάγματος, στις 28 Ιουνίου 1996, αποτελεί ουσιαστική πρόοδο προς τη σταθεροποίηση του καθεστώτος. Το κείμενο αυτό, που δεν έχει ακόμη τεθεί σε εφαρμογή, ορίζει κοινοβουλευτικό καθεστώς σύμφωνα με τις παραδοσιακές αρχές της κατανομής των εξουσιών, της ευθύνης της εκτελεστικής εξουσίας, του προσδιορισμού της νομοθετικής εξουσίας και της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης. Η προσχώρηση της Ουκρανίας στο Συμβούλιο της Ευρώπης (το Νοέμβριο 95), αποτελεί αναγνώριση αυτών των πρώτων κεκτημένων και κίνητρο για την εμβάθυνση τους. β) (ττον οικονομικό τομέα: παρά την αργοπορημ,ένη εκκίνηση (Οκτώβριος 1994), η Ουκρανία εφάρμοσε σε πολύ μικρό διάστημα μια πολιτική μακροοικονομικής σταθερότητας της οποίας τα αποτελέσματα είναι εμφανή (βλέπε παράρτημα III). Η απελευθέρωση του μικροοικονομικού τομέα έχει τεθεί σε τροχιά (ελευθέρωση των εσωτερικών και εξωτερικών συναλλαγών και των τιμών, μείωση των κρατικών παρεμβάσεων). Οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (ιδιωτικοποίηση και μετατροπή επιχειρήσεων, αναδιάρθρωση της διοίκησης και του φορολογικού μηχανισμού) έχουν ήδη αρχίσει και αναμένεται να επιταχυνθούν στο άμεσο μέλλον. γ) στην εξωτερική πολιτική: Η Ουκρανία αποδείχθηκε στοιχείο σταθερότητας στην περιοχή. Οι προσανατολισμοί που έλαβε αύξησαν την αξιοπιστία της σε διεθνές επίπεδο (πυρηνικός αφοπλισμός, προσήλωση στην προληπτική διπλωματία, πολιτική συμφιλίωσης με τη Ρωσία και προσέγγισης με τη Λύση). ΙΙαράλληλα, η Ουκρανία επιβεβαίωσε την ταυτότητα της μέσω μιας πολιτικής ενεργούς διπλωματικής παρουσίας στα μεγάλα γεγονότα ή τα διεθνή φόρα (Ευρωμεσογειακή Διάσκεψη του 1995, εφαρμογή του Ειρηνευτικού Σχεδίου στη Βοσνία). II χώρα αυτή, που παραμένει μια σημ,αντική στρατιωτική δύναμη, διέθεσε πόρους της σε δράσεις διατήρησης της ειρήνης (ουκρανική ποσόστωση στην IFOR) και συμμετέχει σε κοινές ασκήσεις με δυτικά στρατεύματα. Ο πολιτικός διάλογος με την Ένωση αναπτύχθηκε με έντονο και τακτικό ρυθμό. δ) παγιοποίηση της ανεξαρτησίας: η ουσιαστική υποστήριξη της οποίας τυγχάνει η έννοια της ανεξαρτησίας της χώρας βασίζεται, ελλείψει μιας ενιαίας εθνικής ή πολιτιστικής ταυτότητας, στην επιθυμία των ουκρανων να ελέγχουν τα πράγματα τους. Οι τάσεις διάσπασης της κοινωνίας δεν έχουν συγκεκριμενοποιηθεί παρά τις δυσχερείς οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. 2. Εξακολουθούν να υπάρχουν ευαίσθητα σημεία: α) η παγιοποίηση της δημοκρατίας και της γενικότερης διαδικασίας μεταρρύθμισης προϋποθέτουν την ανάπτυξη κοινωνίας των πολιτών (πολιτικά κόμματα, ελεύθερες συνδικαλιστικές οργανώσεις, μέσα μαζικής ενημέρωσης) καθώς και σημαντική προσπάθεια κατάρτισης και ενημέρωσης στελεχών. Πράγματι, η μεταρρύθμιση της χώρας και η ενσωμάτωση της στην παγκόσμια οικονομία προϋποθέτουν ότι το σύνολο του πληθυσμού της χώρας θα κατανοήσει καλύτερα τους μηχανισμούς του δημοκρατικού συστήματος και της οικονομίας της αγοράς. Η ανάγκη αυτή αφορά κυρίως τη διοίκηση η οποία πρέπει να είναι σε θέση να αναλάβει τα καθήκοντα που της ανατίθενται στο πλαίσιο ενός κράτους δικαίου (προάσπιση του γενικού συμφέροντος παρά τομεακών ή τμηματικών συμφερόντων, αμεροληψία της διοίκησης και σεβασμός των νόμων), και μιας ελεύθερης οικονομίας (ρυθμιστικός παρά διαχειριστικός ρόλος, κατανόηση των πολύπλοκων αυτόνομων μηχανισμών και μιας οικονομίας ανοικτής στον κόσμο). Λφορά επίσης τα στελέχη του ιδιωτικού τομέα και των επιχειρήσεων. β) n οικονοιιικίΊ μεταρρύθμιση είναι δύσκολη αν και θεωρείται καθοριστικός παράγων για τη διατήρηση της ανεξαρτησίας. - II οικονομική συγκυρία παραμένει αβέβαιη: το πραγματικό ΛΕΙΙ κυμαίνεται στο 42% του επιπέδου του 1989, η βιομηχανική παραγωγή μειώνεται συνεχώς από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας2. Αναπτύχθηκε μια έντονη δημοσιονομική κρίση ρευστότητας δεδομένου ότι η μείωση των διαρθρωτικών δαπανών δεν ήταν επαρκής για την επίτευξη του στόχου περιορισμού του δημοσιονομικού ελλείμματος ώστε να αντισταθμιστεί η μείωση των φορολογικών εσόδων. Λν και το μερίδιο της ανεπίσημης οικονομίας, υπολογίζεται στο 50% του ΛΕΠ, αντισταθμίζει εν μέρει την κατάσταση αυτή, το μέγεθος της αποτελεί δείγμα σοβαρής δυσλειτουργίας της οικονομίας και της κοινωνίας. - Απομένει να υλοποιηθούν οι μεταρρυθμίσεις των οικονομικών, βιομηχανικών. Υοηματοπιστωτικών και διοικητικών δομών. Οι μεταρρυθμίσεις αυτές άρχισαν να εφαρμόζονται υπό την πίεση σοβαρών προβλημάτων: η πολιτική αντίθεση των στελεχών του παλαιού συστήματος, η πλήρης ανικανότητα προσαρμογής του παραγωγικού μηχανισμού (δύσκολα μετατρέψιμες βαρείες βιομηχανίες), η σπάνις των κεφαλαίων, η έλλειψη στελεχών, η υποβάθμιση του επιπέδου ζωής. II ΕΕ αναγνώρισε τον Μάϊο 1996 ότι η Ουκρανία είναι μία οικονομία υπό μετάβαση. Ωστόσο, όσον αφορά την ελευθέρωση της οικονομίας, και του μεριδίου του ιδιωτικού τομέα στην οικονομία, η χώρα εξακολουθεί να παραμένει ουραγός στον κατάλογο των 28 χωρών υπό μετάβαση που εξέτασε η Παγκόσμια Τράπεζα3. Αποφασιστικά βήματα προς την οικονομία αγοράς δεν έχουν ακόμη γίνει στην Ουκρανία, σε αντίθεση με ορισμένες χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Κατά συνέπεια, η οικονομία δεν μπορεί να επωφεληθεί αϊτό μία πραγματική ενσωμάτωση στην παγκόσμια αγορά, ειδικότερα όσον αφορά τις; ξένες επενδύσεις, οι οποίες αποτελούν κυρίως πηγή ανταγωνισμού, τη μεταφορά τεχνογνωσίας και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης. Η παραγωγή μειώνεται συνεχώς από το 1990. Η πραγματική βιομηχανική παραγωγή κυμαίνεται στο 35% του επιπέδου του 1990, ενώ η γεωργική παραγωγή στο 65%. "From plan to market", Ιούλιος 1996. γ) το ενεργειακό ζήτημα και το ζήτημα της πυρηνικής ασφάλειας, ειδικότερα, βρίσκεται στο επίκεντρο των προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Ουκρανία η οποία πρέπει να αφομοιώσει ενεργειακή κρίση σοβαρότερη από αυτήν που αντιμετώπισε η Λύση στη δεκαετία του 70, ενώ παράλληλα θα πρέπει να συνεχίζει την εκ βάθρων (χναδιάρθρωση της οικονομίας της. Το ενεργειακό ζήτημα συνδέεται με πολλές από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η διαδικασία μεταρρύθμισης στην Ουκρανία : Η εθνική ανεξαρτησία συνδέεται με την εξάρτηση εφοδιασμού4 και τη σώρευση χρεών, η διαδικασία παραγωγής και δημιουργίας θέσεων απασχόλησης με την αμφισβήτηση της βιωσιμότητας πολυάριθμων επιχειρήσεων λόγω του ότι για την ενέργεια καταβάλλουν πλέον την τιμή της αγοράς, η κοινωνία με τις τεράστιες επιπτώσεις που έχει η αύξηση των τιμών επί του βιοτικού επιπέδου των καταναλωτών, η αναδιάρθρωση του τομέα του άνθρακα και η πρόκληση της πυρηνικής ασφάλειας για το περιβάλλον. Το θέμα αυτό της πυρηνικής ασφάλειας επηρεάζει επίσης τις σχέσεις της Ουκρανίας με τους δυτικούς εταίρους της, δεδομένου ότι η χώρα αυτή εξακολουθεί να ταυτίζεται πολύ (τυχνά μ*, το Τσερνομπίλ αλλά επίσης στο βαθμό που η χώρα αυτή συχνά επικρίνεται, ως Ουκρανία, από τη Λύση για την ικανότητα της να τηρεί τις δεσμεύσεις που έχει αναλάβει στο θέμα αυτό. Ô) το μέλλον υπονομεύεται από τέσσερα Ζητήματα: - Η εξάρτηση έναντι της Ρωσίας, η οποία θεωρείται καθοριστική από τις ουκρανικές αρχές που ανησυχούν από τη διαιώνιση των διαφορών και τις πιέσεις που ασκούνται για μια αυξημένη ενσωμάτωση στις δομές της ΚΑΚ. Τα σημαντικότερα στοιχεία εξάρτησης είναι : η ενεργειακή εξάρτηση, η εμπορική (το ήμισυ των εμπορευματικών συναλλαγών), οι μη επιλυθείσες διαφορές (στόλος του Ευξείνου Πόντου) ή οι λανθάνουσες διαφορές (αναγνώριση των συνόρων, Κριμαία), η παρουσία μιας ισχυρής ρωσικής μειονότητας στην Ουκρανία. - Η ένταξη του πληθυσμού αποτελεί μία από τις κυριότερες προκλήσεις της μετάβασης. Η βιωσιμότητα της ανεξαρτησίας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα του καθεστώτος να εφαρμό σει ένα οικονομικό σύστημα που θα ικανοποιεί τις προσδοκίες του πληθυσμού και θα λαμβάνει ως μέτρο σύγκρισης το επίπεδο ζωής στη Ρωσία6. II έντονη υποβάθμιση του επιπέδου ζωής ανακόπτει τη στήριξη των μεταρρυθμίσεων. Για το σκοπό αυτό, η τακτική καταβολή των μισθών από το κράτος αποτελεί προϋπόθεση για την αποκατάσταση της αξιοπιστίας της εφαρμοζόμενης οικονομικής πολιτικής. - Ο ετερόκλητος χαρακτήρας της ουκρανικής κοινωνίας που εκφράζεται με διχοτόμηση και με την ύπαρξη διαφορετικών ιστορικών εμπειριών, μεταξύ του ανατολικού τμήματος, το οποίο είναι φιλικότερο προς τη Ρωσία, και του δυτικού Το 60% της πρωτογενούς ενέργειας εισάγεται και το 90% του πετρελαίου προέρχεται από τη Ρωσία ή το Τουρκμενιστάν. Ανω των 11 εκατομμυρίων, δηλαόή το 22% του πληθυσμού, με έντονη περιφερειακή συγκέντρωση: 44% Ρώσων στο Donbass, 33% στο Donetsk, 63% στην Κριμαία. Οι πραγματικοί ουκρανικοί μισθοί κυμαίνονται στο 62% του ρωσικού επιπέδου. 10 τμήματος, περισσότερο εθνικιστικού και στραμμένου προς την Ευρώπη. Μια παρατεταμένη επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης ή ένας υπερβολικά έντονος προσανατολισμός των κρατικών αρχών προς την ουκρανική γλώσσα θα οδηγούσε αναμφίβολα στην αφύπνιση αυτονομιστικών τάσεων. - Η θέση της Ουκρανίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο: οι ουκρανικές αρχές φοβούνται ότι μία διεύρυνση του NATO και της ΕΕ προς τις χώρες ΚΑΕ θα αφήσουν την ίδια εντός "κενού ασφάλειας", στο μέσον, αφενός, του ευρω- ατλαντικού συνόλου και, αφετέρου, του συνόλου Ρωσίας/Συνθήκης Taschkent. II βάση της εξωτερικής πολιτικής της Ουκρανίας συνίσταται στην παράλληλη βελτίωση των σχέσεων της με τη Ρωσία και με τη Δύση. Αλλά η Ουκρανία αναζητά στην Ευρώπη αγκυροβόλιο που θα της εξασφαλίζει συγκεκριμένες εγγυήσεις για την ανεξαρτησία της. Οι Ηνωμένες Πολιτείες που δίνουν μεγάλη σημασία στη χώρα και δραστηριοποιούνται επιτόπου, εξεδήλωσαν τη βούληση τους να καθιερώσουν στρατηγική εταιρική σχέση (strategic partnership) με την Ουκρανία, που ερμηνεύεται κυρίως με την εφαρμογή ενός μηχανισμού διαλόγου και συνεργασίας σε πολύ υψηλό επίπεδο (επιτροπή Γκορ-Κούτσμα). Οι ουκρανικές αρχές αναμένουν από την Ένωση παρόμοιες πολιτικές αντιδράσεις, στο ύψος των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Κοινότητα στην ευρωπαϊκή ήπειρο όσον αφορά τη σταθερότητα και την οικονομική και κοινωνική πρόοδο. 3. Η διεθνής βοήθεια είναι σημαντική: σε βαθμό που το πρόβλημα να εστιάζεται περισσότερο στην ικανότητα της χώρας για απορρόφηση των πόρων, και, μακροπρόθεσμα, στην ικανότητα της για αποπληρωμή των δανείων, εκτός κι αν σημειωθεί σημαντική οικονομική ανάπτυξη. Η συνολική βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπολογίζεται συνολικά σε 2,8 δισ. ECU για διάστημα πέντε ετών (1991-95), εκ των οποίων τα 1215 ECU προέρχονται από την Κοινότητα και τα υπόλοιπα από τα κράτη μέλη. Από την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, σημειώθηκε θεαματική αύξηση της οικονομικής συνδρομής για την αποκατάσταση των μακροοικονομικών ισορροπιών. Η αύξηση αυτή αναμένεται να συνεχισθεί στο πλαίσιο του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας και σε συνδυασμό με τους κύριους δωρητές, ώστε να διευκολυνθεί η εμβάθυνση των διαρθρωτικοί μεταρρυθμίσεων και οι δημοσιονομικές τους επιπτώσεις. II βοήθεια των ΙΙνωμένων Πολιτειών (1,05 δισ. ΕΠ^δηλαδή 1405 εκατ. $ για το διάστημα 1991-95) αυξήθηκε κατά πολύ από το 1996, δεδομένου ότι το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών αποφάσισε να θεωρήσει την Ουκρανία ως προτεραιότητα για την αμερικανική βοήθεια που χορηγείται στην περιοχή. Η χώρα αυτή είναι ο τρίτος παραλήπτης της αμερικανικής βοήθειας (μετά το Ισραήλ και την Αίγυπτο). Πραγματοποιείται συντονισμός με την Κοινότητα κυρίως στο πλαίσιο της Διατλαντικής Συνεργασίας. ΣΤΟΧΟΙ ΤΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΡΑΣΕΩΝ Οι ουκρανικές αρχές έχουν δείξει σαφώς ότι στόχος τους είναι να ενσωματωθεί η χώρα τους στις διάφορες ευρωπαϊκές δομές. Η στρατηγική αυτή είναι σύμφωνη με το στόχο σταθερότητας στην περιοχή που επιδιώκει η ΕΕ, καθώς και με τους 11 στόχους της Κοινής θέσης. Μια ενισχυμένη εταιρική σχέση αντιστοιχεί στην ιδιαίτερη κατάσταση της Ουκρανίας η οποία κατέχει θέση κλειδί στην Ευρώπη. Πρέπει να πραγματοποιηθεί μελέτη για τη θέση της Ουκρανίας στο χάρτη της Ευρώπης που θα προκύψει από τη διεύρυνση της Ένωσης προς τις χώρες ΚΑΕ, και για τον τύπο των σχέσεων που πρέπει να δημιουργηθούν με τη χώρα αυτή. Η σημασία της Ουκρανίας για την Ένωση, η οποία ήδη διαφαίνεται, θα γίνει αποδεκτή από όλους όταν η χώρα αυτή καταστεί μεθοριακό κράτος της ΕΕ: συγκρίσιμη με μια μεγάλη ευρωπαϊκή χώρα λόγω μεγέθους και πληθυσμού (52 εκατ. κάτοικοι), μία από τις κυριότερες ενδυνάμει οικονομικές αγορές στο κατώφλι της Ένωσης, σημείο διέλευσης του ρωσικού φυσικού αερίου προς την ΕΕ, βρεχόμενη από τον Εύξεινο Πόντο, η χώρα αυτή αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα σταθερότητας στην περιοχή. Σε όλα αυτά προστίθεται μία ευνοϊκή πολιτική στάση που δεν μπορεί να αγνοηθεί από την Ένωση: η Ουκρανία είναι μία αναδυόμενη δημοκρατία και επικαλείται την Ευρώπη. Η στήριξη της Κοινότητας και των κρατών μελών της θα μπορούσε να αναπτυχθεί προς τις ακόλουθες έξι κατευθύνσεις (βλέπε το τελευταίο τμήμα του παρόντος εγγράφου για συγκεκριμένα στοιχεία δράσης): 1) στήριξη της οικονομικής μεταρρύθμισης: (Κοινότητα + εθνική δράση κρατών μελών)· 2) κοινωνική μεταρρύθμιση: (Κοινότητα + εθνική δράση κρατών μελών)· 3) ενσωμάτωση της Ουκρανίας στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας και ενίσχυση του πολιτικού διαλόγου: (2ος πυλώνας ΚΕΠΠΑ : Επιτροπή + Συμβούλιο + κράτη μέλη)· 4) στήριξη της περιφερειακής συνεργασίας: (Κοινότητα + εθνική δράση κρατών μελών)· 5) εμβάθυνση των συμβατικών σχέσεων: (Κοινότητα + κράτη μέλη)· 6) μεταρρύθμιση του ενεργειακού τομέα: (Κοινότητα + εθνική δράση κρατών μελών). 1. Η στήριΕη της οικονομικής μεταρρύθμισης: Η Κοινότητα θα εξακολουθήσει να υποστηρίζει μία πολιτική μακροοικονομικής σταθεροποίησης σε συνεργασία με το ΔΝΤ και θα υποστηρίξει ακόμη περισσότερο την εμβάθυνση των μεταρρυθμίσεων, του συστήματος πολυμερούς βοήθειας των διεθνών τόσο στο πλαίσιο χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων όσο και με τα δικά της μέσα δράσης, θα προσπαθήσει να επιταχύνει τη μετάβαση προς την οικονομία αγοράς, βοηθώντας κυρίως τη διαδικασία ιδιωτικοποίησης, την ανάπτυξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων καθώς και την ανάπτυξη δυναμικότερης αγοράς εργασίας. 2. Η μεταρρύθμιση της ουκρανικής κοινωνίας: Η ΕΕ θα στηρίξει τις νομοθετικές και διοικητικές μεταρρυθμίσεις που ενισχύουν την ανάδυση μιας πολυφωνικής κοινωνίας, την παγιοποίηση των δημοκρατικών θεσμών και του κράτους δικαίου, την προστασία των δικαιωμάτων του ατόμου, (σε συμφωνία με τις πολιτικές αρχές του Συμβουλίου της Ευρώπης, εφαρμογή του Συντάγματος). Το έργο αυτό προϋποθέτει το άνοιγμα και τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων εκπαίδευσης, την ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού, την κατάρτιση στελεχών του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, καθώς και των τμημάτων που συνθέτουν μια πολυφωνική συνδικαλιστικές κοινωνία ενώσεων, μέσα μαζικής ενημέρωσης, (σύστημα 12 οργανώσεις, πολιτικά κόμματα), και την ανάπτυξη ενός νέου συστήματος κοινωνικής προστασίας. Η είσοδος της Ουκρανίας στο Συμβούλιο της Ευρώπης της δημιουργεί ορισμένες υποχρεώσεις, κυρίως την εγκαθίδρυση ανεξάρτητης δικαιοσύνης, τη μεταρρύθμιση του εκλογικού νόμου, την κατάργηση της θανατικής ποινής η οποία δεν εκτελείται πάντα. 3. Η ενσωμάτωση της Ουκρανίας στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας. Η μελέτη για τον προσδιορισμό της θέσης της Ουκρανίας στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας πρέπει να διεξαχθεί κυρίως στο πλαίσιο ενός ενισχυμένου πολιτικού διαλόγου και σε συνάρτηση με τις θέσεις της Ουκρανίας και της ΕΕ, οι οποίες ακόμη δεν έχουν παγιοποιηθεί. Οι δράσεις που προτείνονται στην Κοινή θέση, οι οποίες ήδη έχουν αναληφθεί σε μεγάλο βαθμό, θα πρέπει να ενισχυθούν: πολιτικός διάλογος, συνεργασία της Ουκρανίας με το Σύμφωνο Σταθερότητας, με το Συμβούλιο Βορειοατλαντικής Συνεργασίας και τη Σύμπραξη για την Ειρήνη, καθώς και με τη AEF, Ιίπιπλέον, η ενίσχυση της εταιρικής σχέσης με την Ουκρανία θα πραγματοποιηθεί παράλληλα με τη διεύρυνση της ΕΕ προς τις χώρες ΚΑΕ. II διεύρυνση αυτή θα συμβάλει από μόνη της στη βελτίωση της ασφάλειας στην περιοχή και κατά συνέπεια και της ασφάλειας της Ουκρανίας. Οι νέες εξελίξεις θα μιπορεσουν να προσδιορισθούν με βάση τις διεξαγόμενες μελέτες του Συμβουλίου για την ενσωμάτωση των χωρών ΚΑΕ στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας και τη θέση της Ρωσίας και της Ουκρανίας, καθώς και τη συμβολή της ΕΕ στον προσδιορισμό ενός προτύπου ευρωπαϊκής ασφάλειας στο πλαίσιο του Οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (Ο ΑΣ Ε)7. - Η ενίσχυση των πολιτικών συναντήσεων διάφορων επιπέδων μεταξύ της ΕΕ και της Ουκρανίας, περιλαμβανομένης και της δυνατότητας διοργάνωσης, εφόσον χρειαστεί, συναντήσεων κορυφής· - Η διεύρυνση του πολιτικού διαλόγου σε θέματα ασφάλειας, η ανάπτυξη κοινών δράσεων με την Ουκρανία στον τομέα των διεθνών σχέσεων για θέματα κοινού ενδιαφέροντος, και η χρησιμοποίηση μέσων συνδρομής των δράσεων αυτών θα αποτελέσουν τις επόμενες φάσεις της ανάπτυξης της εταιρικής αυτής σχέσης· - θα επιδιωχθεί η ενίσχυση του ΟΑΣΕ προκειμένου να ενσωματωθεί η Ουκρανία στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφάλειας· - θα επιδιωχθεί η διεξαγωγή αυξημένων διαβουλεύσεων με την ΔΕΕ. Αλλά μία "ειδική εταιρική σχέση" με το NATO, η οποία ζητήθηκε από την Ουκρανία, θα ανταποκρινόταν αναμφίβολα καλύτερα στις εγγυήσεις ασφάλειας που επιδιώκει η χώρα αυτή. 4. Η στήριξη της περιφερειακής συνεργασίας θα ενισχυθεί ώστε να ευνοηθεί η "εκ νέου εξισορρόπηση" σε σχέση με την ΚΑΚ και να "προσδεθεί" σταθερά η Ουκρανία Προπαρασκευαστικές εργασίες της Διάσκεψης Κορυφής της Λισαβώνας. 13 στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Πράγματι, η Ουκρανία έχει εκδηλώσει σαφέστατα τόσο την άρνηση της για ενίσχυση της ΚΑΚ όσο και την προτεραιότητα που δίνει στην αναγνώριση της ανεξαρτησίας της και της εδαφικής της ακεραιότητας8. - Οι πολυτομεακές δράσεις περιφερειακής εμβέλειας που συμβάλλουν στην ανάπτυξη των σχέσεων της Ουκρανίας με τους γείτονες της, κυρίως τις συνδεδεμένες χώρες της Κοινότητας, πρέπει να αναπτυχθούν. Προς το σκοπό αυτό, πρέπει να ενθαρρυνθεί η προσχώρηση της Ουκρανίας στην Κεντροευρωπαϊκή Ζώνη Ελεύθερων Συναλλαγών (ΚΕΖΕΣ), και το Σύμφωνο Σταθερότητας να αποτελεί ένα πλαίσιο επίλυσης των διαφορών, όπως η διαμεθοριακή συνεργασία μεταξύ της Ουκρανίας και των συνδεδεμένων χωρών της Κοινότητας οι οποίες διαθέτουν πλέον την εμπειρία της μετάβασης προς την οικονομία αγοράς. - Εξάλλου, η ΕΕ θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τον πολιτικό διάλογο μί τους γείτονες της Ουκρανίας για να εξηγήσει την πολιτική της έναντι της Ουκρανίας και να συμβάλει στην ισόρροπη διευθέτηση των διαφορών. (Για παράδειγμα, φαίνεται ότι για τη Ρωσία, η επίλυση των σημερινών διαφορών με την Ουκρανία, θα μπορούσε να εξασφαλίσει την ύπαρξη ενός σταθερού εταίρου και φίλου στο νοτιοδυτικό της σύνορο. Μία τέτοια εξέλιξη θα είναι θετική για τη Ρωσία και θα ενισχύσει τη δική της σταθερότητα). - Η συνεργασία των παρευξείνιων χωρών αποκτά στο πλαίσιο αυτό ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Τα συμφέροντα της Ένωσης στην περιοχή αυτή φαίνεται να συγκλίνουν με τα συμφέροντα της Ουκρανίας για την οποία η συνεργασία αυτή είναι πρωταρχικής σημασίας: διευκολύνει την πρόσβαση στη Κασπία και στην Κεντρική Ασία και παρέχει δυνατότητες διαφοροποίησης της ενεργειακής προμήθειας, στήριξης της οικονομικής συνεργασίας με ένα σύνολο που παρουσιάζει μεγάλο δυναμικό, αναζήτηση σταθεροποίησης σ'ένα ιδιαίτερα εύθραστο γεωπολιτικό σύνολο. II Επιτροπή προτίθεται να διευρύνει το ρόλο της στη συνεργασία στον Εύξεινο Πόντο, συμμετέχοντας ενεργά στις δραστηριότητες του Συμβουλίου Οικονομικής Συνεργασίας των παρευξείνιων χωρών, χρησιμοποιώντας στον καλύτερο δυνατό βαθμό και συντονίζοντας την παρέμβαση των προγραμμάτων βοήθειας για τα οποία είναι επιλέξιμες οι χώρες αυτές (Tacis, Phare, Meda). 5. Η εμβάθυνση των συμβατικών σχέσεων: Λν και η Ουκρανία είναι "ιδρυτικό μέλος" της ΚΛΚ, δεν έχει υπογράψει οΰτε τη Χάρτα του Ιανουαρίου 93, ούτε τη συμφωνία για την έννοια στρατιωτικής άμυνας του Οκτα)βρίου 92 οΰτε τη συμφωνία για την κοινή προάσπιση των συνόρων πρότειναν οι Ρώσοι το Φεβρουάριο 95. Αρνείται την τελωνειακή ένωση. 14 α) εφαρμογή trçc ΕΣ και των δυνατοτήτων τικ ΣΕΣΣ9 αποτελεί "προτεραιότητα της Ένωσης στις σχέσεις της με την Ουκρανία τα ερχόμενα έτη", όπως υπενθύμισε η Προεδρία εξ ονόματος της ΕΕ στη Διακήρυξη της Ρώμης το Μάϊο 1996: i) Η κύρωση της ΣΕΣΣ από τα κράτη μέλη της Ένωσης αποτελεί πολιτική προτεραιότητα. Η ήδη μακροχρόνια αυτή διαδικασία αντιμετωπίζει τώρα μία απρόβλεπτη νομική κατάσταση που συνδέεται με την ανάγκη κύρωσης και του συμπληρωματικού πρωτοκόλλου που προέκυψε από τη προσχώρηση των τριών νέων κρατών μελών. Πέρα από τις νομικές δυσκολίες, είναι ωστόσο επιτακτική ανάγκη να εξευρεθεί λύση που θα επιτρέπει την εφαρμογή της ΣΕΣΣ ανεξάρτητα από το συμπληρωματικό πρωτόκολλο. II Κοινότητα και τα κράτη μέλη πρέπει να είναι σε θέση να εκπληρώσουν τις δεσμεύσεις τους έναντι του ουκρανικού εταίρου τους, ο οποίος από την πλευρά του κύρωσε αμέσως τη συμφωνία αυτή και συμπεριέλαβε την έναρξη ισχύος της στις άμεσες πολιτικές του προτεραιότητες. ii) Η ανάπτυξη των συμβατικών σχέσεων που προβλέπει η Συμφωνία πρέπει να οδηγήσει σε μία σταδιακή προσέγγιση μεταξύ των μερών στον ευρύτατο τομέα της οικονομικής συνεργασίας: εμπορική, βιομηχανική, επιστημονική και διοικητική συνεργασία, προσέγγιση των νομοθεσιών10. Η ΣΕΣΣ αποτελεί επίσης το πλαίσιο για μία στενή συνεργασία στους βασικούς τομείς της κοινωνικής μεταρρύθμισης, εκπαίδευση, μεταφορές,ή σε τομείς άμεσου ενδιαφέροντος για την ενσωμάτωση της Ουκρανίας στον ευρωπαϊκό χώρο, προστασία του περιβάλλοντος, τελωνειακή συνεργασία, έλεγχος της παράνομης μετανάστευσης και της διακίνησης ναρκωτικών, νομιμοποίηση παράνομων προσόδων. Λν και δεν πρόκειται για πλήρη απαρίθμηση των διάφορων δράσεων που προβλέπει Τ) ΣΕΣΣ, ωστόσο αξίζει να τονισθούν ορισμένες δράσεις λόγω της ιδιαίτερης σημασίας τους ή του δυναμικού που παρουσιάζουν για ταχεία εξέλιξη: -οι μεταφορές (άρθρο 64 της ΣΕΣΣ) αποτελούν βασικό στοιχείο της ανάπτυξης της δραστηριότητας και των οικονομικών συναλλαγών. Η σημερινή κατάσταση, που χαρακτηρίζεται από καθυστέρηση των ιδιωτικοποιήσεων και περιορισμένες επενδύσεις, δεν είναι προσαρμοσμένη στην ανάπτυξη μιας σύγχρονης και ανοικτής οικονομίας. Οι υποδομές : η 'επιτελούμενη ανάπτυξη των διευρωπαϊκών δικτύων (ΓΕΝ) θα πρέπει να συνοδεύει την οικονομική και εμπορική προσέγγιση της Ουκρανίας προς την Ευρώπη. Η χάραξη το 1994 εννέα ευρωπαϊκών διαδρόμων, εκ των οποίων δύο αφορούν την Ουκρανία, αποτελεί ένα πλαίσιο συναλλαγών και επενδύσεων συντονιζόμενο από την Επιτροπή, το οποίο οδήγησε στην υπογραφή συμφωνιών ανάπτυξης και στην εκκίνηση δράσεων που αφορούν τόσο τις διαδρομές όσο και τα σημεία διέλευσης των συνόρων. Ωστόσο, είναι αναγκαίο να καταβληθεί πολύ σφαιρικότερη προσπάθεια. Δεδομένου ότι το θέμα των επενδύσεων σε υποδομές ΣΕΣΣ: Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης και Συνεργασίας μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των κρατών μελών τους και της Ουκρανίας που υπεγράφη τον Ιούνιο 1944, υπό κύρωση· ΕΣ: Ενδιάμεση συμφωνία για το εμπόριο μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτοϊν και της Ουκρανίας, που υπεγράφη τον Ιούνιο 1995, (περιέχει τα εμπορικά τμήματα της ΣΕΣΣ εν αναμονή της κύρωσης αυτής), που άρχισε να ισχύει το Φεβρουάριο 1996. Εξάλλου, η ανάπτυξη της συνεργασίας αυτής είχε ζητηθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (έκθεση της κας Mann, Δεκέμβριος 1995). 10 15 είναι καθοριστικό, είναι αναγκαίο να αναζητηθούν και άλλοι χρηματοδοτικοί πόροι που θα προέρχονται κυρίως από τον ιδιωτικό τομέα. Μία εντονότερη συνδρομή της ΕΤΑΑ θα ήταν επίσης επιθυμητή. Αλλά η στροφή των ιδιωτών επενδυτών στην αγορά αυτή θα διευκολυνθεί με τη βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου και κυρίως με τη διαφάνεια των όρων ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων στην Ουκρανία. Οι υπηρεσίες μεταφορών : στο πλαίσιο αυτό, δεν μπορούν να αγνοηθούν τα αντιπαραγωγικά αποτελέσματα του προστατευτισμού που ασκεί η Ουκρανία στον τομέα των αεροπορικών μεταφορών. Το ευεργέτημα της χορήγησης βοήθειας εκ μέρους της Κοινότητας για τη βελτίωση του δικτύου μεταφορών θα έπρεπε να συνοδεύεται με εξάλειψη της διακριτικής μεταχείρισης κατά την φορολόγηση ξένων εταιρειών11. - οι τηλεπικοινωνία (άρθρο 66 της ΣΕΣΣ): διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο (παράλληλα με τις τεχνολογίες της πληροφορίας) ως μηχανισμός εγκαθίδρυσης της κοινωνίας της πληροφορίας. Για το λόγο αυτό, η Κοινότητα θα υποστηρίξει τις ακόλουθες δράσεις: (i) έγκριση ενός πλαισίου νόμων και ρυθμιστικών πολιτικών που θα ενθαρρύνουν όλες τις μορφές επενδύσεων σε υποδομές τηλεπικοινωνιών και θα μεγιστοποιούν την ελεύθερη πρόσβαση σε αυτές· (Η) χρησιμοποίηση κατάλληλων τεχνικών προτύπων για παροχή συστημάτων υλικού και υπηρεσιών έτσι ώστε να μπορέσουν να επεκταθούν εύκολα στην Ουκρανία τα διευρωπαϊκά δίκτυα τηλεπικοινωνιών (TEN)· (iii) χρησιμοποίηση υπηρεσιών τηλεματικής για ζωτικούς τομείς της οικονομίας, π. χ. για την εκπαίδευση, τις υγειονομικές υπηρεσίες, τις μεταφορές, τον τομέα των εκδόσεων, τη διοίκηση του κράτους και γενικότερα για το ηλεκτρονικό εμπόριο. - η βιομηχανική συνεργασία (άρθρο 53 της ΣΕΣΣ) αποτελεί καθοριστικό μέσο για τον εκσυγχρονισμό της βιομηχανίας. Οι τομείς στους οποίους είναι υλοποιήσιμες δράσεις συνεργασίας με τον ιδιωτικό τομέα θα προσδιορισθούν προσεχώς. Οι βιομηχανικοί τομείς ενδεχόμενης υψηλής προστιθέμενης αξίας (βιομηχανία τροφίμων, μηχανική, βιομηχανίες καταναλωτικών αγαθών) πρέπει να τύχουν προνομιακής μεταχείρισης, σε αντίθεση με την υφιστάμενη κατάσταση η οποία τείνει στη διατήρηση της βαρείας βιομηχανίας εμμένοντας στην πολιτική των κρατικών παρεμβάσεων σε τομείς που θεωρούνται στρατηγικοί12. Οι τομείς αυτοί δεν είναι προσαρμοσμένοι στη ζήτηση της ουκρανικής αγοράς λόγω του ότι έχουν σχεδιασθεί με βάση τα μεγέθη της πρώην ΕΣΣΔ και δραστηριοποιούνται κατά κύριο λόγο στον στρατιωτικό τομέα. Το ενδιαφέρον που θα επιδείξει ο ιδιωτικός τομέας Φόρος ύψους 15% επί του κύκλου εργασιών ξένων εταιρειών, ο οποίος επιβάλλεται όταν η Air Ukraine δεν λειτουργεί στην ίδια γραμμή, έχει ήδη οδηγήσει πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες να διακόψουν τις δραστηριότητες τους στην Ουκρανία. Πέρα από το ότι η διακριτική αυτή μεταχείριση αντίκειται στις γενικά αποδεκτές αρχές του τομέα των διεθνών αερομεταφορών, παράλληλα, μία τέτοια πολιτική δεν βοηθά την ενσωμάτωση της Ουκρανίας στην παγκόσμια οικονομία. Το ποσοστό βιομηχανικής παραγωγής που αναλογεί στη βαρειά βιομηχανία ανήλθε από 39% το 1993 σε 58% το 1996, παρά τη μείωση της συνολικής βιομηχανικής παραγωγής. Οι ουκρανικές αρχές ανησυχούν δικαίως για την ανεπαρκή εθνική παραγωγή καταναλωτικών αγαθών. 12 16 για βιομηχανική συνεργασία εξαρτάται από την ενδεχόμενη ιδιωτικοποίηση των εταιρειών και τη δυνατότητα αναδιάρθρωσης τους. - η γεωργία (άρθρο 60 της ΣΕΣΣ), είναι τομέας με μεγάλο δυναμικό13. Οι σημερινές αποδόσεις στα κυριότερα προϊόντα (σίτος, ζάχαρη, ηλιόσπορος), είναι κατώτερες από το ήμισυ της απόδοσης μιας ανάλογης ευρωπαϊκής χώρας. Λαμβανομένης υπόψη της γεωργικής παράδοσης και της ποιότητας του εδάφους της Ουκρανίας, η χώρα αυτή θα πρέπει να μπορέσει να σημειώσει θεαματική και ταχεία αύξηση της γεωργικής της απόδοσης και να καταστεί εκ νέου μία εξαγωγική δύναμη στις παγκόσμιες αγορές, υπό την προϋπόθεση ότι θα τεθεί σε εφαρμογή μια αποτελεσματική πολιτική ιδιωτικοποίησης, ανοίγματος στο ξένο κεφάλαιο και ισχύουν επίσης και για τη βιομηχανία τροφίμων που εκσυγχρονισμού. Αυτά αποτελεί, μαζί με τη γεωργία, έναν από τους κυριότερους τομείς που παρουσιάζουν δυνατότητες ταχείας δημιουργίας πλούτου και εισοδημάτων από εξαγωγές για την Ουκρανία. - τι τουριστική Βιομηχανία (άρθρο 72 της ΣΕΣΣ) είναι ένας άλλος τομέας όπου παρατηρείται σημαντικό δυναμικό ταχείας ανάπτυξης, με ένα βασικό πλεονέκτημα: θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση των θέσεων απασχόλησης. Ωστόσο, και στον τομέα αυτό πρέπει να εφαρμοσθεί μία πολιτική ιδιωτικοποίησης και εκσυγχρονισμού των υποδομών μεταφοράς, επικοινωνιών και υποδοχής. ισχύει ειδικότερα για την Κριμαία14, η οποία διαθέτει σημαντικά Αυτό πλεονεκτήματα στον τομέα αυτό. - το περιβάλλον (άρθρο 63 της ΣΕΣΣ) παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην Ουκρανία και πέρα από το ζωτικό στοιχείο της πυρηνικής ενέργειας. Οι πλέον πρόσφατες μελέτες επιβεβαιώνουν την ύπαρξη ρύπανσης, στην ατμόσφαιρα, στα ύδατα και στο έδαφος, η οποία υπερβαίνει κατά πολύ τα διεθνώς (χποδεκτά πρότυπα. II κατάσταση αυτή οφείλεται στη βιομηχανική υποδομή η οποία είναι πεπαλαιωμένη και καταναλώνει υπερβολικά μεγάλες ποσότητες ενέργειας και πρώτων υλών καθώς και στην έλλειψη επενδύσεων σε συστήματα απορρύπανσης. Η Κοινότητα προτίθεται να προωθήσει στον τομέα αυτό τόσο δράσεις οριζόντιου τύπου όσο και περισσότερο συγκεκριμένες δράσεις. 14 Η βιομηχανία τροφίμων παράγει το 1/4 του ουκρανικού ΑΕΠ, και απασχολεί το 1/4 του ενεργού πληθυσμού. Η σημαντική μείωση της γεωργικής παραγωγής που σημειώθηκε το 1996, και αποδίδεται κυρίως στην ξηρασία, οφείλεται επίσης σε προβλήματα δομής (σχεδόν απαράλλαχτο καθεστώς ιδιοκτησίας, χρόνια έλλειψη επενδύσεων). Η Κριμαία αποτελούσε ήδη πριν από το 1917 τον τόπο τουρισμού που προτιμούσαν οι ρώσοι. Το 1996 δέχθηκε 4 εκατομμύρια τουρίστες έναντι 8 έως 10 εκατομμύρια πριν το 1991. Η μετατροπή ενός μαζικού τουρισμού, χαμηλής αγοραστικής αξίας, προς μία σύγχρονη βιομηχανία τουριστικών υπηρεσιών προϋποθέτει: (ί) την ανασυγκρότηση των υποδομών επικοινωνιών και των δημόσιων υπηρεσιών, (ii) την ιδιωτικοποίηση των ξενοδοχειακών και τουριστικών εγκαταστάσεων, (iii) την εξασφάλιση της δημόσιας τάξης (σχετικά, βλέπε την έκθεση του ΟΑΣΕ του Αυγούστου 1996 για τον τουρισμό στην Κριμαία). 17 - η επιστημονική χαι τεχνική συνεργασία (άρθρο 58 της ΣΕΣΣ). Η Ουκρανία διαθέτει υψηλό δυναμικό στον τομέα της Ε&Λ, αλλά το δυναμικό αυτό αντιμετωπίζει δύο βασικά προβλήματα έλλειψη μέσων με αποτέλεσμπ ν<» διακυβεύεται η απλή διατήρηση του ερευνητικού δυναμικού και να οδηγούνται σε (ΐπομόνωση οι ερευνητές, και ανεπάρκεια της επιστημονικής κατάρτισης για να ανταποκριθεί στις ανάγκες σύγχρονης οικονομίας. Το άνοιγμα ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων στο πλαίσιο του 4ου προγράμματος πλαισίου (συμμετοχή σε συγκεκριμένα προγράμματα- προκηρύξεις INCO-Copernicus και ESÎTAS) καθώς και η προσχώρηση της Κοινότητας στο Ουκρανικό Επιστημονικό και Τεχνολογικό Κέντρο (ΟΕΤΚ) θα επιτρέψουν την αντιμετώπιση του πρώτου προβλήματος. Το δεύτερο, πρέπει να αντιμετωπισθεί στο πλαίσιο των δράσεων κατάρτισης που περιέχονται στο σημείο 2. -η καταπολέμηση του οργανωιιένου εγκλήματος και η νομιμοποίηση παράνομων προσόδων (άρθρο 68 και 79 της ΣΕΣΣ), θα πρέπει να αποτελέσει το αντικείμενο στενής συνεργασίας μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών μελών της και της Ουκρανίας. ΙΙρόκειται για έναν τομέα πραγματικά κοινού ενδιαφέροντος τόσο για τους θεσμούς όσο και τους πληθυσμούς των κρατών. Εκτός από τις επιπτώσεις που την αφορούν άμεσα, η Ένωση δεν μπορεί να αδιαφορεί για την ανάπτυξη, στο εσωτερικό του εταίρου της, του οργανωμένου εγκλήματος και της υποβάθμισης των κρατικών θεσμών που υποκινούνται από την ανάπτυξη της ανεπίσημης οικονομίας και τη διείσδυση φατριών στη δημόσια διοίκηση και την οικονομία. Η ΣΕΣΣ προβλέπει συνεργασία στον τομέα του ελέγχου της παράνομης μετανάστευσης (άρθρο 27) και της καταπολέμησης των ναρκωτικών (άρθρο 79). II εφαρμογή της συνεργασίας αυτής προϋποθέτει διεξαγωγή διαβουλεύσεων με την ουκρανική πλευρά και απορρέει από τους τίτλους V και VI της συνθήκης του Μάαστριχτ. Θα μπορούσαν επίσης να χρησιμοποιηθούν οι δυνατότητες που παρέχει η στρογγυλή τράπεζα του συμφώνου σταθερότητας. Η τεχνική βοήθεια της Κοινότητας θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη περιφερειακής συνεργασίας στους τομείς αυτούς και στην ενίσχυση της ικανότητας της ουκρανικής διοίκησης για ανάληψη δράσης. Σχετικές μελέτες καταρτίζονται ήδη ώστε να καθορισθούν οι τρόποι δράσης στον τομέα αυτόν. β) η ανάπτυξη των διμερών ειιπορικών συναλλαγών: αν και οι συναλλαγές με την Κοινότητα αυξήθηκαν σημαντικά, η Ουκρανία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αγορά της ΚΑΚ15. Εξάλλου, ανησυχεί για την αύξηση του εμπορικού της ελλείμματος με την Κοινότητα. Η ύπαρξη εμπορικού ελλείμματος είναι σύνηθες φαινόμενο για μια οικονομία υπό μετάβαση, η οποία εισάγει περισσότερα αγαθά παραγωγής και δεν διαθέτει ακόμη 15 Η ΕΚ είναι ο πρώτος εμπορικός εταίρος της Ουκρανίας εκτός ΚΑΚ, αντιπροσωπεύοντας το 15% των συναλλαγών της Ουκρανίας και θετικό ισοζύγιο 700 εκατ. ECU το 95. Αλλά η ΚΑΚ αντιπροσωπεύει το 45% των εξαγωγών της Ουκρανίας το 1995 και το 65% των εισαγωγών της· βλέπε παράρτημα IV. 18 ανταγωνιστικά προϊόντα στις εξωτερικές αγορές16. Δεν πρέπει να υπερεκτιμώνται οι επιπτώσεις της κοινοτικής πολιτικής αντιντάμπινγκ επί των συναλλαγών, πολιτική η οποία αφορά λιγότερο του 1% των διμερών συναλλαγών. Δεδομένου ότι η πολιτική αντιντάμπινγκ αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των πολυμερών κανόνων εμπορίου, για όσον καιρό η Ουκρανία δεν θα μπορεί να θεωρείται ως οικονομία αγοράς, οι ισχύοντες κανόνες είναι οι κανόνες της ανασύστασης της πραγματικής αξίας, που αντιστοιχεί στις οικονομίες κεντρικού σχεδιασμού. Αντίθετα, η Επιτροπή υπενθύμισε τον Μάιο 1996 στις ουκρανικές αρχές τη δυνατότητα μεμονωμένης μεταχείρισης των παραγωγών που είναι σε θέση να αποδείξουν ότι λειτουργούν χωρίς κρατική παρέμβαση. Βραχυπρόθεσμα, η δράση της Κοινότητας θα αφορά: - τη δημιουργία μιας κοινής ομάδας εργασίας για τις συναλλαγές, η οποία θα εξετάσει συνολικά την κατάσταση των συναλλαγών μεταξύ της Κοινότητας και της Ουκρανίας, θα πρέπει κυρίως να προσδιορίσει τα αίτια ανισορροπίας που συνδέονται με την υλοποιούμενη οικονομική μετάβαση. Θα πρέπει να αναζητήσει τα μέσα εξισορρόπησης των συναλλαγών, καθορίζοντας τους διάφορους τύπους εμποδίων που παρατηρούνται, να λειτουργήσει ως παρατηρητής, να σημαίνει σήμα συναγερμού για τα εμπόδια ή τις ενδεχόμενες δυσκολίες και να παρακολουθεί την έκβαση των σχετικών αποφάσεων, κυρίως των αποφάσεων της μεικτής επιτροπής· -τη βοήθεια προς την Ουκρανία στο πλαίσιο της προσχώρησης της στον IΙΟΕ. η οποία θα στοχεύει στην προσαρμογή της εμπορικής νομοθεσίας της Ουκρανίας προς τα διεθνή πρότυπα καθώς και προς τις αρχές της ενδιάμεσης συμφωνίας, κυρίως όσον αφορά τα πρότυπα, την πιστοποίηση και τη διανοητική ιδιοκτησία. -μία ελάφρυνση των ποσοτικών περιορισμών θα αναζητηθεί κατά τις διαπραγματεύσεις που διεξάγονται για τον χάλυβα. Η Κοινότητα προτείνει σταδιακή απελευθέρωση της πρόσβασης στην ευρωπαϊκή αγορά σε αντιστάθμισμα μιας πραγματικής αναδιάρθρωσης και ελευθέρωσης του παραγωγικού ουκρανικού μηχανισμού (κυρίως την κατάργηση των κρατικών ενισχύσεων). Η έναρξη ισχύος της ΣΕΣΣ θα επιβεβαιώσει τη συνάντηση που προβλέπει το άρθρο 4, δηλαδή τη διαβούλευση που έχει προγραμματιστεί για το 1998 προκειμένου να εξεταστεί κατά πόσο οι περιστάσεις, ειδικότερα δε η πρόοδος που έχει να παρουσιάσει η Ουκρανία στις μεταρρυθμίσεις της προς μία οικονομία αγοράς, και οι οικονομικές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα τη στιγμή εκείνη, επιτρέπουν την έναρξη διαπραγματεύσεων για την εγκαθίδρυση μίας ζώνης ελεύθερων συναλλαγών. II προοπτική αυτή υπογραμμίζει τη σημασία που έχει ο στόχος της οικονομικής μεταρρύθμισης. Σε περισσότερο μακροπρόθεσμη βάση, η ανάπτυξη των συναλλαγών και η βελτίωση ισοζυγίου της Ουκρανίας διέρχονται αναγκαία από τον του εμπορικού Οι ουκρανικές εξαγωγές εκτός ΚΑΚ συνίστανται κατά κύριο λόγο σε προϊόντα μεταλλουργίας (άνω του 40%), σε μεταλλεύματα σιδήρου, υλικό μεταφορών, προϊόντα των οποίων η ζήτηση παραμένει στάσιμη και ο ανταγωνισμός αφορά κατά κύριο λόγο τις τιμές. 19 εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων της και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας και του δυναμισμού της στις διεθνείς αγορές. γ) η ανάπτυξη των επενδύσεων: οι ξένες επενδύσεις αποτελούν την κύρια πηγή κεφαλαίων σε μακροπρόθεσμη βάση, δεδομένης της περιορισμένης ικανότητας δανειοδότησης του τραπεζικού τομέα της Ουκρανίας, και της χρέωσης των επιχειρήσεων. Ωστόσο, οι επενδύσεις παραμένουν περιορισμένες17. -Η ανάπτυξη κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου, καθώς και η εφαρμογή του, αποτελούν προϋπόθεση για την ανάπτυξη των επενδύσεων και ο πρώτος ρόλος ανατίθεται στις ίδιες τις ουκρανικές αρχές : μόνον η σαφής και αποφασιστική πολιτική απελευθέρωσης και ιδιωτικοποίησης, καθώς και η εφαρμογή νομοθεσίας που εξασφαλίζει στις ξένες επιχειρήσεις μη διακριτική μεταχείριση (σύμφωνα με το άρθρο 30 της ΣΣΕΣ), μπορεί να προσελκύσει ξένους και ημεδαπούς επενδυτές. Εξάλλου, Τ) αποτελεσματική προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας είναι επίσης βασική προϋπόθεση - αλλά όχι επαρκής - για vex ευνοηθούν οι άμεσες ξένες επενδύσεις και η μεταφορά τεχνολογιών18. Ανεξάρτητα από το θέμα της ιδιωτικοποίησης, οι συνθήκες λειτουργίας του ιδιωτικού τομέα παραμένουν πολύ δύσκολες (υψηλή, πολυσύνθετη και διακριτική φορολόγηση, προβλήματα διοικητικής φύσης, αφαίμαξη κεφαλαίων από τη μαφία). - Η Κοινότητα θα συνοδεύσει τη δράση των ουκρανικών αρχών στον τομέα αυτό με τη μεταφορά τεχνογνωσίας, την εκπόνηση μελέτης για δημιουργία ενός ταμείου επενδύσεων (ανανεούμενα κεφάλαια). Ένα τέτοιο μέσο ειδικό για την Ουκρανία θα μπορούσε να τονώσει την πραγματοποίηση επενδύσεων και να παράσχει κάλυψη έναντι ορισμένων κινδύνων. Η εμπειρία του προγράμματος Jopp θα αναπτυχθεί για τη χρηιιατοδότηση των MME, ωστόσο, δεν επαρκεί για να προκύψει σημαντική τόνωση. II ΕΪΑΛ19 θα ενθαρρυνθεί να αναπτύξει τη δράση της στην Ουκρανία σε συνεργασία με την Κοινότητα. Τα κράτη μ,έλη θα μπορούσαν να αναζητήσουν τρόπους εγγύησης των επενδύσεων καθώς και την ανάπτυξη ενός διμερούς δικτύου προο')θησης των συναλλαγών και των εμπορικών επιμελητηρίων. 17 18 19 150 έως 200 εκατ. δολάρια εισροών ετησίως και 950 εκατ. δολάρια σε απόθεμα από το 1989, έναντι 3,9 εκατ. δολαρίων στη Ρωσία. Σε γενικές γραμμές, τα δικαιώματα αυτά που απορρέουν από το ιδιωτικό δίκαιο ανήκουν σε πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου που τα διαθέτουν βάσει των αυτόνομων αποφάσεων τους. Οι δημόσιες αρχές θα μπορούσαν ωστόσο να ενθαρρύνουν με κατάλληλα μέτρα τη μεταφορά τεχνολογιών. Αν και η Ουκρανία δεν είναι ακόμη μέλος του ΠΟΕ (Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου), η αποτελεσματική εφαρμογή μέτρων που θα βασίζονται στα μέτρα της συμφωνίας TRIPS πιστεύεται ότι θα εξασφαλίσει προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας παρακινατντας έτσι τις ξένες επιχειρήσεις να επενδύουν στη χώρα και διευκολύνοντας τη μεταφορά τεχνολογιών. II ΕΤΑΑ διέθεσε 150 εκατ. ECU στην Ουκρανία το 1996, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα. Συμμετέχει στη χρηματοδότηση των δράσεων του προγράμματος της G7 για το Τσερνομπίλ, και διαχειρίζεται το κονδύλιο πυρηνικής ασφάλειας ύψους 200 εκατ. $ (NSA). 20 : (χπό το 1992, η Κοινότητα 6. Η μεταρρύθμιση του ενεργειακού τομέα συμπεριέλαβε στις προτεραιότητες της τη μεταρρύθμιση του ενεργειακού τομέα και τη βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας στην Ουκρανία. Ο προσανατολισμός αυτός θα διατηρηθεί προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση της Ουκρανίας, και να αυξηθεί η ασ<ράλεια των πυρηνικών της εγκαταστάσεων (το 35% της ηλεκτρικής ενέργειας παράγεται II δράση αυτή διέρχεται μέσω της αναδιάρθρωσης της αγοράς ενέργειας στην Ουκρανία, της προώθησης της εξοικονόμησης ενέργειας και των υποκατάστατων πηγών ενέργειας και της προσπάθειας για βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας με την εφαρμογή κυρίως του Συναινετικού Μνημονίου (ΣΜ) σχετικά με την οριστική διακοπή της λειτουργίας του σταθμού Τσερνομπίλ μέχρι το 2000. (χπό πυρηνική ενέργεια). α) η βοήθεια της ΕΚ για την αναδιάρθρωση του ενεργειακού τομέα: στόχος της Επιτροπής είναι η προώθηση ενός αποτελεσματικού ενεργειακού τομέα που θα βασίζεται στις αρχές της οικονομίας αγοράς και θα εξασφαλίζει την ασφάλεια εφοδιασμού. Λν και η μεταρρύθμιση προς την κατεύθυνση αυτή έχει ήδη αναληφθεί, πρέπει vex καταβληθούν ακόμη σημαντικές προσπάθειες. Ειδικότερα, πρέπει να επιταχυνθεί η διαδικασία ιδιωτικοποίησης και η θέσπιση ενός κατάλληλου νομοθετικού πλαισίου: όπως και στους άλλους τομείς, από τα στοιχεία αυτά εξαρτάται η πρόσβαση στις ξένες επενδύσεις. II κύρωση της συνθήκης ενεργειακού χάρτη από την Ουκρανία και την Κοινότητα θα διευκολύνει την εφαρμογή του προγράμματος δράσης. Θα ενταθεί η υλοποίηση διάφορων τύπων δράσης : (i) στήριξη για την εφαρμογή μιας συνολικής στρατηγικής εξοικονόμησης ενέργειας, για την αναδιάρθρωση του τομέα του άνθρακα που θα καλύπτει κυρίως τα κοινωνικά προβλήματα, και για την απελευθέρωση της ενεργειακής αγοράς· (ϋ) παροχή βοήθειας για την αναζήτηση αξιόπιστων πηγών εφοδιασμού σε καύσιμα, καθώς και για την πραγματοποίηση έρευνας για άλλες μορφές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (iii) ενσωμάτωση της Ουκρανίας σε περιφερειακές ομάδες εργασίας για την <χποκατάσταση των αγωγών φυσικού αερίου και πετρελαίου· (iv) προπαρασκευαστικές μελέτες και συνοδευτικά μέτρα για δανειοδότηση από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με σκοπό την πραγματοποίηση επενδύσεων οικονομικά βιώσιμων και φιλικών προς το περιβάλλον· (ν) βιομηχανική συνεργασία, ειδικότερα μέσω της προώθησης μεικτών επιχειρήσεων μεταξύ επιχειρηματιών και προμηθευτών εξοπλισμού. Πρέπει να υπογραμμισθεί η σημασία των σημείων (i) και (ϋ) στο βαθμό που αποτελεί προτεραιότητα η χαλάρωση της εξάρτησης του εφοδιασμού της Ουκρανίας από τη Ρωσία. Ο τομέας του άνθρακα δεν μπορεί μόνος του να διαδραματίσει αυτό το ρόλο και πρέπει να συμβάλουν τόσο η εξοικονόμηση ενέργειας όσο και η αναζήτηση αυτόνομου εφοδιασμού σε φυσικό αέριο. β) η πυρηνική ασφάλεια αποτελεί προτεραιότητα στο πλαίσιο της συνολικής μεταρρύθμισης του ενεργειακού τομέα στην Ουκρανία. Επικεντρώνεται σε δύο βασικά στοιχεία: τη βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας και την εφαρμογή της Βλέπε το ενημερωτικό σημείωμα της Ηπιτροπής του Νοέμβριοι) 1996 επί του θέματος. 21 συμφωνίας του Δεκεμβρίου 1995 (ΣΜ) για την οριστική διακοπή της λειτουργίας του πυρηνικού σταθμού Τσερνομπίλ. Η συμφωνία αυτή προβλέπει κυρίως τις ακόλουθες δεσμεύσεις : υλοποίηση σχεδίων για τον παροπλισμό του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής του Τσερνομπίλ, συνεργασία για την ανάπτυξη αποτελεσματικής ως προς το κόστος και φιλικής προς το περιβάλλον προσέγγισης για το κέλυφος του Τσερνομπίλ 4, ανάπτυξη σχεδίου δράσης για την αντιμετώπιση των κοινωνικών συνεπειών που θα προκύψουν από τη διακοπή της λειτουργίας του Τσερνομπίλ. -11 βοήθεια που παρέχεται για τη βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας αφορά κατά κύριο λόγο του σταθμούς τύπου VVER που βρίσκονται υπό λειτουργία, μέσα) του προγράμματος βοήθειας επιτοπίως, την ενίσχυση της ασφάλειας των εγκαταστάσεων, την επιτόπια βοήθεια στο χώρο των εγκαταστάσεων του Τσερνομπίλ. - Η ΕΚ συμβάλλει ενεργά στην εφαρμογή της συμφωνίας του Δεκεμβρίου 1995 (Συναινετικό Μνημόνιο) για τη διακοπή της λειτουργίας του Τσερναμπίλ και με την αμετάκλητη πρόθεση να τηρηθαύν οι προβλεφθείσες προθεσμίες. Οι μελέτες που χρηματοδότησε προηγουμένως η Κοινότητα αναμένεται να οδηγήσουν στην απόφαση, στο πλαίσιο της Ομάδας των 7 (G7) το 1997, χορήγησης συμπληρωματικής χρηματοδότησης που θα προβλεφθεί ανά μεμονωμένο σχέδιο. Επίσης, θα πρέπει να συγκεκριμενοποιηθεί η χορήγηση των ουκρανικών πόρων που προβλέπονται στο ΣΜ. Η διακοπή της λειτουργίας του Τσερνομπίλ βραχυπρόθεσμες πτυχές. έχει μακροπρόθεσμες και - II μακροπρόθεσμη πτυχή σχετίζεται με την εις βάθος αναδιάρθρωση του ενεργειακού τομέα. Απαιτούνται επενδύσεις για την αποκατάσταση των υφιστάμενων θερμοηλεκτρικών σταθμών και για κατασκευή όυμπληρωματικών υδροηλεκτρικών σταθμών. Το ΣΜ προβλέπει μια συνολική δέσμη μέτρων που καλύπτουν διάστημα και μετά το 2000, μέχρις ότου επιτευχθεί η πλήρης αναδιάρθρωση του ενεργειακού τομέα. - Οι βραχυπρόθεσμες πτυχές αφορούν τους κινδύνους ασφάλειας που σχετίζονται με τη σημερινή κατάσταση στο σταθμό του Τσερνομπίλ (λειτουργία αντιδραστήρων και κατάσταση σαρκοφάγου) και με την ανάγκη να εξευρεθούν πηγές ηλεκτροπαραγωγής σε αντικατάσταση των αντιδραστήρων που θα παύσουν να λειτουργούν. Οι ουκρανικές αρχές πιστεύουν ότι με την ολοκλήρωση δύο πυρηνικών αντιδραστήρων που κατασκευάζονται αυτή τη στιγμή στο Rovno και στο Khmelnitsky (το σχέδιο R4K2), θα μπορούσε να καλυφθεί μέχρι το 2000 η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας που θα (χπωλεσθεί από τους δύο αντιδραστήρες του Τσερνομπίλ. - Δύο μέτρα είναι ιδιαίτερης σημασίας για την Κοινότητα, την περίοδρ μέχρι τα μέσα 1997, προκειμένου να εξασφαλισθεί η αμετάκλητη και άνευ όρων δέσμευση της Ουκρανίας να διακόψει τη λειτουργία του σταθμσύ Τσερνομπίλ μέχρι το 2000. Τα μέτρα αυτά αφορούν τη χρηματοδότηση για την ολοκλήρωση των δύο αντιδραστήρων υπό κατασκευή και την εφαρμογή των αναγκαίων μέτρων για να εξασφαλισθεί η ασφάλεια της σαρκοφάγου. 22 Για την ολοκλήρωση των δύο αντιδραστήρων, το 70% της επένδυσης (περίπου 1000 εκατ. $) θα καταβληθεί από δάνεια της Euratom (μέχρι 400 εκατ. ECU) και από την ΕΤΑΑ. Η προετοιμασία των σχετικών χρηματοδοτικών αποφάσεων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Πρέπει να επιδειχθεί η ενδεδειγμένη μέριμνα όσον αφορά την τήρηση των προϋποθέσεων για την ασφάλεια και τα οικονομικά, περιβαλλοντικά και χρηματοδοτικά θέματα. Η ΕΤΑΑ και η Επιτροπή συμφώνησαν να αναθέσουν σε ομάδα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων μία νέα ανάλυση για τις λιγότερο δαπανηρές επενδύσεις στο πλαίσιο της απαίτησης που ορίζει το ΣΜ για "τον εντοπισμό των λιγότερο δαπανηρών επενδύσεων ηλεκτροπαραγωγής ώστε να καλυφθούν οι μελλοντικές ανάγκες της Ουκρανίας σε ενέργεια". Η ενδεδειγμένη μέριμνα όσον αφορά την τήρηση των χρηματοδοτικών προϋποθέσεων θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις που θα λάβει η Ουκρανία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας και οι οποίες θα πρέπει να εξασφαλίζουν την αποπληρωμή των δανείων. Σύμφωνα με το τρέχον χρονοδιάγραμμα, οι αποφάσεις για δανειοδότηση πρόκειται να υποβληθούν στην Επιτροπή και στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΤΑΑ μέχρι τα μέσα του 1997. Αν και η χρηματοδοτική για τη σαρκοφάγο δεν περιλαμβάνεται στο Σ Μ, ο ουκρανός Πρόεδρος τη θεωρεί σημαντική και, όπως συμφωνήθηκε από την G 7 στη σύνοδο κορυφής της Μόσχας, η G 7 και η Ουκρανία θα αρχίσουν τις συζητήσεις για το συγκεκριμένο θέμα τον Δεκέμβριο. Απαιτείται, συνεπώς, να δοθεί αμέσως προσοχή στις λεπτομέρειες χρηματοδότησης τόσο για την ολοκλήρωση της κατασκευής του R4K2 όσο και για τη σαρκοφάγο. γ) Γα οικονομικά και κοινωνικά θέματα που συνδέονται με τα ατύχημα καθώς και με την διακοπή λειτουργίας του Τσερνομπίλ αποτελούν επίσης σημαντικό στοιχείο της συνολικής βοήθειας που παρέχει η Κοινότητα στο πλαίσιο του Τσερνομπίλ. Το κοινωνικό στοιχείο που σχετίζεται με τη διακοπή λειτουργίας του σταθμού αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του ΣΜ και η ΕΚ πρέπει να συνεισφέρει στην ανάλυση του προβλήματος επανένταξης των επαγγελματικών κατηγοριών που θα πληγούν από την παύση της λειτουργίας του εργοστασίου, όπως επίσης και να συμβάλει στην οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική αναγέννηση των περιοχών που πλήγησαν από τις εκπομπές ραδιενέργειας, όπως και στην παροχή ιατρικής βοήθειας για την ανάπτυξη ειδικών θεραπειών (για παράδειγμα για τον καρκίνο του θυροειδούς). ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΜΕΣΑ Το παρόν έγγραφο που απευθύνεται στα κράτη μέλη για μία γενική ενημέρωση περιέχει και προτάσεις για συγκεκριμένες ενέργειες. Οι ενέργειες αυτές παρατίθενται στο τελευταίο τμήμα κατά θεματική σειρά αντίστοιχη με τις προτεραιότητες που καθορίσθηκαν ανωτέρω. Ωστόσο, αν και η στρατηγική της Ένωσης έναντι της Ουκρανίας συνιστά ένα σύνολο, η νομ,ική βάση των εκάστοτε δράσεων είναι ποικίλη. Οι δράσεις που προβλέπονται στο κείμενο μπορούν να οδηγήσουν σε (i) δράσεις παροχής βοήθειας κοινοτικής αρμοδιότητας, που καλύπτονται από τον κανονισμό Tacis, (ii) δράσεις κοινοτικής αρμοδιότητας για την εφαρμογή της ενδιάμεσης συμφωνίας, (iii) δράσεις κοινής αρμοδιότητας για την εφαρμογή της ΣΕΣΣ όταν αυτή θα κυρωθεί, (iv) δράσεις που απορρέουν από τους τίτλους V και VI της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, (ν) δράσεις που απορρέουν από την 23 αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών, για τις οποίες εναπόκειται στα ίδια τα κράτη να λάβουν κάθε σχετική απόφαση. 1. Σε επίπεδο Κοινότητας : η Κοινότητα έθεσε σε εφαρμογή ένα σύνολο μέσων παροχής βοήθειας στην Ουκρανία (βλέπε παράρτημα II), εκ των οποίων ορισμένα μπορούν να εφαρμοσθούν στο σύνολο των ΝΑΚ (Tacis) ή άλλα όπως η μακροοικονομική βοήθεια που χορηγείται από το 1994, ή το δανειοδοτικό μέσο Ευρατόμ για τη βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας χορηγούνται μόνο σε ένα πολύ περιορισμένο αριθμό κρατών. Οι προτεραιότητες που καθορίστηκαν με το Ενδεικτικό Πρόγραμμα Tacis, το οποίο υπεγράφη το Σεπτέμβριο 96 για την περίοδο 96-99 (μεταρρύθμιση του νομοθετικού και ρυθμιστικού πλαισίου, μεταρρύθμιση των επιχειρήσεων και ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα, μεταρρύθμιση του ενεργειακού και περιβαλλοντικού τομέα), καλύπτουν επίσης σε μεγάλο βαθμό τους στόχους που θέτει το παρόν κείμενο και έτσι μπορεί χωρίς καθυστέρηση να αναληφθεί δράση. Ένα τέταρτο του διαθέσιμου προϋπολογισμού για τα ΝΑΚ για την περίοδο 1996-99 χορηγείται στην Ουκρανία· μία πρώτη δόση 110 εκατ. ECU θα διατεθεί πριν το τέλος του 1996. Πρέπει επίσης να μελετηθεί η δυνατότητα ανάπτυξης συμπληρωματικών μέσων για τα έργα υποδομής στην Ουκρανία (κυρίως τα διευρωπαϊκά δίκτυα), και να ενθαρρυνθεί η συνεργασία με την ΕΤΑΑ ώστε να αυξηθεί η παρουσία της στην Ουκρανία παράλληλα με την Κοινότητα και τους άλλους κυρίους εταίρους. 2. Συνεργασία στο πλαίσιο των τίτλων V και VI της συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΚΕΠΠΑ και Τρίτος πυλώνας) : οι εξελίξεις σχετικά με την ασφάλεια καθώς και οι δράσεις που αναλαμβάνονται στον τομέα της καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος και των παράνομων μεταναστεύσεων, προϋποθέτουν, αφενός, αυξημένη συνεργασία της Επιτροπής, του Συμβουλίου και των κρατών μελών, όπως επίσης και με την ουκρανική πλευρά, και, αφετέρου, την ανάπτυξη ειδικών μέσων. 3. Σε επίπεδο κρατών μελών υπάρχει ένα σημαντικό δυναμικό που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εφόσον αναζητηθεί η καλύτερη συνεργία των δράσεων της Κοινότητας. Η δημιουργία του ουκρανικού κέντρου δικαστικού και πολιτικού συμβουλίου, σε συνδυασμό με ένα σημαντικό γερμανικό σχέδιο, αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση. Ορισμένα κράτη μέλη δραστηριοποιούνται έντονα στην Ουκρανία σε διμερές επίπεδο, ενώ όλα τα κράτη συμμετέχουν μέσω της συνεισφοράς τους στα διεθνή όργανα όπως η Παγκόσμια Τράπεζα ή η ΕΤΛΑ. Ορισμένοι τομείς είναι πρόσφοροι για αποκεντρωμένες πρωτοβουλίες: έτσι, η εκπαίδευση και η κατάρτιση, τομείς στους οποίους τα κράτη μέλη θα πρέπει να παρακινηθούν (απόσπαση εκπαιδευτικών, χορήγηση υποτροφιών για σπουδές στην Ευρώπη, στήριξη της διδασκαλίας στην Ουκρανία, δίκτυα ανταλλαγής πληροφοριών, αδελφοποιήσεις πανεπιστημιακών ιδρυμάτων), καθώς και τομείς όπως η βιομηχανική και επιστημονική συνεργασία. να πολλαπλασιάσουν τις πρωτοβουλίες ευρωπαϊκών γλωσσών τους 24 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ II Ουκρανία έχει εκδηλώσει σαφώς τη (μλοδοξία της να ενσωματωθεί στον ευρωπαϊκό χώρο, και σύμφωνα με τη νέα γεωπολιτική κατάσταση η μεγάλη αυτή χώρα τοποθετείται στα άμεσα σύνορα της Ένωσης. Πρόκειται για μια ριζικά νέα κατάσταση τόσο για την Ένωση όσο και για την Ουκρανία. Μέχρι το 1991, η Ένωση είχε ένα μοναδικό συνομιλητή, γεωγραφικά απομεμακρυσμένο, στην περιοχή αυτή· τώρα, έχει πλέον ένα νέο εταίρο που συνορεύει γεωγραφικά μαζί της και εκδηλώνει πολιτικά τη διαφορά του καθώς και τη διάθεση του να συμβάλει στη σταθεροποίηση της περιοχής. Η Ουκρανία έχει για πρώτη φορά στην ιστορία της μια άλλη επιλογή από την πρόσδεση σε έναν από τους δύο ισχυρούς γείτονες της21. Η Ουκρανία έχει επίσης παρουσιάσει πειστήρια της βούλησης της και της ικανότητας της να προσεγγίσει την Ευρώπη και να μεταρρυθμίσει την οικονομία της και την κοινωνία της. Τα πειστήρια αυτά έχουν ακόμη μεγαλύτερη αξία δεδομένου ότι δόθηκαν στο μέσον μιας κατάστασης που χαρακτηρίζεται από εξαιρετικά δύσκολα προβλήματα που περιγράφηκαν στο πρώτο μέρος του παρόντος εγγράφου. Ωστόσο, η χώρα αυτή βρίσκεται στο μέσον της πορείας της και δεν θα μπορέσει να την ολοκληρώσει χωρίς τη διεθνή υποστήριξη. 11 υποστήριξη αυτή πρέπει βεβαίως να είναι συγκεκριμένη και να θέτει ως άμεσες προτεραιότητες. (i) τη μεταρρύθμιση της κοινωνίας με όλα τα διαθέσιμα μέσα στο πλαίσιο της ΣΕΣΣ (κύρωση από τα κράτη μέλη και έναρξη ισχύος)· (ϋ) τη στήριξη της οικονομικής μεταρρύθμισης (απόφαση σχετικά με νέα μακροοικονομική βοήθεια για το 1997)· (iii) τη μεταρρύθμιση του ενεργειακού τομέα με ειδικότερο θέμα τη διακοπή λειτουργίας του Τσερνομπίλ (χρηματοδότηση και εφαρμογή της συμφωνίας μεταξύ της Ομάδας των 7, της ΕΚ και της Ουκρανίας, περιλαμβανομένης και της χρηματοδότησης της σαρκοφάγου)· (iv) την αναζήτηση βελτίωσης των διμερών συναλλαγών (ομάδα εργασίας για τις συναλλαγές)· (ν) την καθιέρωση ενός πλαισίου ευνοϊκού για τις ιδιωτικές επενδύσεις στην Ουκρανία. Αυτές οι δράσεις προτεραιότητας αναπτύσσονται στη συνέχεια. II στήριξη αυτή πρέπει επίσης να παρέχει τόσο στις αρχές όσο και στο λαό της Ουκρανίας μια πολιτική προοπτική που θα υποκαταστήσει την ενδεχόμενη επιστροφή σε συνταγές του παρελθόντος και θα χαλαρώσει τον κλοιό εξάρτησης από τον ισχυρό γείτονα22. 22 Υπενθυμίζεται ότι η ουκρανική ανεξαρτησία σε δύο περιπτώσεις δεν διήρκεσε πολύ (1648- 1654 και 1918-1921), ελλείψει μιας δυνατότητας υποστήριξης και πρόσδεσης εκτός των δύο ισχυρών γειτόνων. Αν και οι ουκρανικές αρχές επιδιώκουν αποφασιστικά την πρόσδεση στην Ευρώπη, η κοινή γνώμη της χώρας βλέπει ακόμη κατά 54% το μέλλον της χώρας συνδεδεμένο με τη Ρωσία (Ευρωβαρόμετρο Μάρτιος 1996). 25 Παρουσιάζεται λοιπόν στην Ένωση μια ευκαιρία που δεν μπορεί να αγνοήσει, να στηρίξει την ανάδυση, προ των πυλών της, μιας μεγάλης δημοκρατικής χώρας η οποία θα συμβάλλει στη σταθερότητα της περιοχής, θα διαθέτει προφανείς οικονομικές δυνατότητες και με την οποία η Ένωση θα συνδέεται με μία στέρεη εταιρική σχέση. 26 ΟΙ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΕΣ ΑΡΑΣΕΙΣ 1. ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ Εφαριιοσθείσεζ δράσεις : Δράσεις προς εφαοιιονή: Tacis : 11 ρογ ράμματα δράσης κατά τα έτη 1991-1995 υποστήριξαν πολλά σχέδια όσον αφορά την ιδιωτικοποίηση και μετά από αυτήν, τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες την ανάπτνξη των MME, τη μετατροπή της πολεμικής βιομηχανίας και την παραγωγή, επεξεργασία και διανομή ειδών διατροφής II συνδρομή του Tacis στη διαδικασία ιδιωτικοποίησης ήταν συνδυασμός θεσμικής στήριξης, κυρίως στο Ταμείο για την Κρατική Ιδιοκτησία και στην Υπηρεσία Ανάπτυξης το>ν μικρών και Μεσαίων Ι επιχειρήσεων, καθώς και στήριξης για την ιδιωτικοποίηση συγκεκριμένων επιχειρήσεων. του βοήθειας των Συνδρομή νια την αποκατάσταση μακροοικονομικών ισορροπιών: εκταμίευση της ισοζυγίου υπέρ πληρωμών, ύψους 85 εκατ. ECU το 1995, και. της πρώτης δόσης ύψους 100 εκατ. ECU από μέγιστο ποσό 200 εκατ. ECU για το 1996, για τη στήριξη του προγράμματος σταθεροποίησης οικονομικών μεταρρυθμίσεων, η οποία συνδέεται και με τη διαπίστωση προόδου στην υπόθεση Τσερνομπίλ. και Χρονοδιά γράμμα 1996-1999 : προτεραιότητες που -καθορίσθηκαν από το Tacis Ενδεικτικό Πρόγραμμα Tacis για την περίοδο {υποστήριξη της ανάπτνξης τον θεσμικού πλαισίον, μεταρρύθμιση τον νομοθετικού και τον κανονιστικού και πλαισίον, μεταρρύθμιση ανάπτνξη τον ιδιωτικού τομέα, μεταρρύθμιση τον ενεργειακού τομέα και περιβάλλον), που αντιστοιχεί στις κατευθύνσεις της μεταρρύθμισης της οικονομίας της Ουκρανίας. των επιχειρήσεων - ΙΙρόγραμμα δράσης 1996 που ενέκρινε η Επιτροπή Οκτο')- βριος 96 - ΙΙρόγραμμα δράσης 1997 στο στάδιο εκπόνησης - Προβλεπόμενη απόφαση: Μάρτιος 97 Σύσταση του ουκρανικού Κέντρου Νομικών και Πολιτικών Συμβούλων, το οποίο αναμένεται να παράσχει ενίσχυση σε νομικά θέματα και σε θέματα οικονομικής πολιτικής για χρήση του Κοινοβουλίου, του Προέδρου και του Πρωθυπουργού (δράση που συμπληρώνει εκείνη που εφαρμόστηκε από τη διμερή συνδρομή της Γερμανίας). Αρχές 97 νια την Συνδρομή αποκατάσταση των εφόσον μακροοικονομικών ισορροπιών: χορήγηση είναι δννατόν, της 2ης δόσης τον δανείον ύψους 200 εκατ. ECUnov αποφασίστηκε το 95· εξετάζεται, η αίτηση για το 1997 Τέλη 96 Ιανουά ριος 97 ^ 2. Η ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ Εφαομοσθείσεζ δράσεις: • δραστηριότητες παροχής νομικών συμβουλών, όσον αφορά τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες, την τραπεζική νομοθεσία, συμβουλών οικονομικής πολιτικής σε συσχετισμό με γερμανικό σχέδιο του Ομοσπονδιακού Υπουργείου Οικονομίας. • κοινό πρόγραμμα με το Συμβούλιο της της στα Ευρώπης για την προσαρμογή της νομοθεσίας κριτήρια της δημοκρατίας. Ουκρανίας • σχέδιο επιμόρφωσης με αποδέκτες τους Ουκρανούς βουλευτές. • στήριξη των ΜΚΟ (Δημοκρατία, εξάλειψη της φτώχειας, LIEN). • παροχή συμβουλών για την ενίσχυση και την αναδιοργάνωση των δημόσιων οργανισμών απασχόλησης θέματα • άλλες δραστηριότητες έχουν αvαληq;0εί εκπαίδευσης, σε αναπροσανατολισμού, επαγγελματικής καθοδήγησης, και θεμελίωσης δομών την διαλόγου κοινωνικού αποτελεσματική άσκηση πολιτικής. για Δράσεις προς εναοιιονή: Κοινότητα ; • σύμφωνα με τους στόχους εφαρμογής της ΣΕΣΣ, ο εκσυγχρονισμός και η μεταρρύθμιση τον κρατικού μηχανισμού θα αποτελέσονν τον κύριο στόχο αυτής της περιόδου. Χρονοδιά ypan/ia 1996-1999 • συνέχιση της στήριξης της ανάπτνξης της κοινωνίας των πολιτών ΚΟΧ της δημοκρατίας μέσω των μηχανισμών για το σκοπό αυτό (Δημοκρατία, LIEN, City Twinning, TEMPUS, κ. λπ. ), και με έμφαση σε θέματα εκπαίδευσης και επιμόρφωσης. 1996-1999 • σννέχιση και εμβάθννση της σννεργασίας με το Συμβούλιο της Ευρώπης Ιο εξάμην. 97 • Συνέχιση της παροχής στήριξης για την ανάπτνξη ενεργού πολιτικής απασχόλησης Η ενίσχυση κατά τα έτη 1996-99 θα επικεντρωθεί περισσότερο (i) στη στήριξη της γενικής πολιτικής, (ii) στην προώθηση ενεργών μέτρων για την αγορά εργασίας και (iii) στην ανάπτυξη των θεσμών. 1996-1999 Κράτη μέλη : • μεταθέσεις διδασκόντων, χορήγηση υποτροφιών της για διδασκαλίας των ευρωπαϊκών γλωσσών στην Ουκρανία, δίκτυα ανταλλαγής πληροφοριών και χορηγία πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. στην Ευρώπη, στήριξη σπουδές 3. Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ ΣΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΕφαοΗοσθείες δράσεις : Δράσεις προς εφαρμογή: συνεργασία της Ουκρανίας με το Σύμφωνο Συμβούλιο Σταθερότητας Βορειοατλαντικής Συνεργασίας και τη Σννεργασία για την Ειρήνη καθώς και με την ΔΕΕ, στήριξη των προσπαθειών περιφερειακής σννεργασίας το ΚΕΠΠΑ: • ενίσχυση των πολιτικών συναντήσεων σε διάφορα επίπεδα, διοργάνίοσης δυνατότητα συναντήσεων κορυφής εφόσον χρειασθεί· με 1. θέματα ασφάλειας : • ενίσχυση τον πολιτικού διαλόγου σε θέματα ασφάλειας, και ενημέρωση της Ουκρανίας σχετικά με την πολιτική της Ένωσης στον τομέα αυτό· • ανάπτνξη της υφιστάμενης σννεργασίας και των επαφών σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, (ιδίως σε θέματα παράνομης διακίνησης πυρηνικών υλών)· • ανάπτνξη κοινών δράσεων με την Ουκρανία στον τομέα των διεθνών σχέσεων, και σύνδεση της Ουκρανίας κατά περίπτωση με διαβήματα της Ένωσης (σε θέματα όπως η συνθήκη για την απαγόρευση των πυρηνικών δοκιμών, οι νάρκες, η μη διάδοση)· • προώθηση της κύρωσης των διεθνών σννθηκών από την Ουκρανία· • συνέχιση του προβληματισμού στο πλαίσιο τον Συμβουλίου όσον αφορά τη θέση της Ονκρανίας στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας • συνέχιση της στήριξης της ανάπτυξης τον ΟΑΣΕ και των εργασιών του με βάση ευρωπαϊκό πρότυπο ασφαλείας, σε συνεργασία με την Ουκρανία. ενίσχυση του πολιτικού διαλόγου- 2. θέματα εξωτερικής πολιτικής: • • διαβουλεύσεις με την Ουκρανία που προηγούνται ορισμένων γεγονότων (όπως η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών)· • διαβουλεύσεις εμπειρογνωμόνων με την ομάδα ΚΕΠΠΑ, και σε ad hoc βάση. της Κοινότητα (Tacis ) : • όσον αφορά την περιφερειακή συνεργασία, καλύτερου βοήθειας ενίσχυση συντονισμού των υφιστάμενων προγραμμάτων βοήθειας και ανάπτυξη συνεργιών (Tacis, Phare, Meda, συνεργασία στη Μαύρη Θάλασσα, σχέσεις της Ουκρανίας με τις Χ ΚΛΠ). μέσω Χρονοδιά vpa/iua 17 4. ΣΤΗΡΙΞΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΕφαρΗοσθείσες δράσεια Δράσεις προς εφαρμογή: Χρονοδιά γράμμα α) Μαύρη θάλασσα Tacis : διάφορα σχέδια για το περιβάλλον. Κοινότητα : • συνέχιση του προβληματισμού στο πλαίσιο του Συμβουλίου σχετικά με την ανάπτυξη της περιοχής αυτής· • καλύτερος των συντονισμός υφιστάμενων προγραμμάτων ανάπτυξη συνεργιών (Tacis, Phare, Meda, συνεργασία στη Μαύρη Θάλασσα, σχέσεις της Ουκρανίας με τις ΧΚΑΕ)· βοήθειας και • ανάπτυξη της συνεργασίας με τους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς οζ τομείς όπως οι μεταφορές, το περιβάλλον, η ενέργεια, ο τουρισμός. β) Συνεργασία με την Κεντρική Ευρώπη Όσον αφορά τα ΔΕΔ : • στήριξη της διοργάνωσης Ουκρανία μεταφορών, σχετικά με τους διάσκεψης στην διαδρόμους γ) Συνεργασία με τα ΝΑΚ Tacis : συνεργασία από το 1992 σε θέματα δικτύων, περιβάλλοντος, γεωργίας. • συνδρομή στην προετοιμασία της Ουκρανίας για την πανευρωπαϊκή διάσκεψη μεταφορών. : χρήση του προγράμματος διασυνοριακής Tacis συνεργασίας για την ανάπτυξη της συνεργασίας μεταξύ της Ουκρανίας και των γειτόνων της της Δύσης, κυρίως στους ακόλουθους τομείς: • ανάπτυξη της συνεργασίας σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο, • περιβάλλον, • διαχείριση των μεθοριακών σταθμών, • μεταφορές (ΔΕΔ). ενέργειας, μεταφορών Tacis : χρησιμοποίηση του προγράμματος "interétats " για την ανάπτυξη κοινών σχεδίων ιδίως σε θέματα περιβάλλοντος, και τηλεπικοινωνιών. Ανάπτυξη κοινών σχεδίων στα ΝΑΚ σε θέματα τηλεπικοινωνιών. • στήριξη της συμμετοχής της Ουκρανίας στην την τον (μεταφορά ομάδα αποκατάσταση, τον εκσυγχρονισμό εξορθολογισμό πετρελαίου και φυσικού αερίου)' των ΝΑΚ εργασίας αγωγών των και για • ανάπτυξη των διαδρόμων μεταφορών II και IX των ΔΕΔ· Μάιος 1997 Ιούνιος 1997 Εν εξελίξει 3^ 5. Η ΕΜΒΑΘΥΝΣΗ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΤΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ Εφαρμοσθείσες δράσεις 5. α) εφαρμογή των δυνατοτήτων της ΣΕΣΣ • κύρωση της ΣΕΣΣ από πέντε κράτη μέλη και το ΕΚ· • συνδρομή για την προσαρμογή της ουκρανικής νομοθεσίας στις αρχές της ΣΕΣΣ, • ανάπτυξη των τομέων συνεργασίας που περιλαμβάνει η ΣΕΣΣ. Tacis : μέχρι σήμερα, η ενίσχυση σε θέματα περιβάλλοντος κυρίως περιφερειακά ειδικότερα στη Μαύρη Θάλασσα. κάλυπτε σχέδια, Δράσεις προς εφαρμογή : Κράτη μέλη : • κύρωση της ΣΕΣΣ Κοινότητα + κράτη μέλη: • εκ των προτέρων εφαρμογή των στοιχείων ΣΕΣΣατο μέτρο του δυνατού· συνέχιση της συνδρομής για την προσαρμογή νομοθεσίας της Ουκρανίας στις αρχές της ΣΕΣΣ, της της • • και για την ανάπτυξη των τομέων συνεργασίας που περιλαμβάνονται στην ΣΕΣΣ, ειδικότερα : τον 5. α. 1 Περιβάλλον νέο κανονισμό Tacis, θα Σύμφωνα με περιλαμβάνονται περιβαλλοντικές περισσότερες δραστηριότητες στα ετήσια προγράμματα. Τα σχέδια ύδατα, που της διαχείριση θέρμανση, βιομηχανικής και διαχείριση θα βιοποικιλότητα υποστηριχθούν όπως και τα οριζόντια μέτρα. χρησιμοποιηθέντα αποβλήτων, θα αφορούν: στερεών ρύπανσης επικίνδυνων αναπτυχθούν αποβλήτων αστική έλεγχο και θα να εστιάσει Δεδομένης της Πανευρωπαϊκής Υπουργικής Συνόδου για το Περιβάλλον, στο Aarhus της Δανίας η οποία την προσοχή στα θέματα αναμένεται περιβάλλοντος τη συνεργασία της Ουκρανίας με την Κεντρική Ευρώπη και τα ΝΑΚ, ειδικότερα όσον αφορά: • την των ΝΑΚ, η ΕΚ θα προωθήσει περαιτέρω σχεδίων ανάπτυξη περιβαλλοντικών Εθνικού Περιβαλλοντικού Σχεδίου Δράσης καθώς και της τοπικών διαδικασίας Ουκρανίας με βάση τις αρχές της Περιβάλλον το Ευρώπη Περιβαλλοντικό Σχέδιο Δράσης για την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη την ενίσχυση του περιβαλλοντικού κέντρου στο Κίεβο ως μέρους δικτύου του σχεδίου "Νέο Περιφερειακό Περιβαλλοντικό Κέντρο", που καλύπτει όλα τα ΝΑΚ, από το 1996· του την και για • • τη συνέχιση της υποστήριξης της συμμετοχής της της Ουκρανίας στο Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Μαύρης Θάλασσας που εγκρίθηκε το 1993, ειδικότερα για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδίου δράσης της Μαύρης Θάλασσας που υπεγράφη στην Κωνσταντινούπολη, στις 31 Οκτωβρίου 1996, και επικεντρώνεται στο Κέντρο Περιφερειακής Δραστηριότητας για την ειδική Παρακολούθηση της Ρύπανσης στο Εθνικό Επιστημονικό Κέντρο Θαλάσσιας Οικολογίας στην Οδησσό. σχεδίων που την υποστήριξη περιβαλλοντικών αναπτύσσουν τοπικοί και περιφερειακοί φορείς της Ουκρανίας με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές συνόρων Ουκρανίας/Χ ΚΑΕ. στην άλλη πλευρά των ^ • Χρονοδιά ypa/1/ια εξάμ. Ιο 97 Αμεσο Ιούνιος 1998 1996-97 1997 1997 1997-98 y Χρονοδιά γράμμα ι',<'!' Ιο 97 Εφαριιοσθείσες δράσεις : Δράσεις προς εφαοαογή: Κράτη μέλη : Στο πλαίσιο της διμερούς βοήθειας, πέντε1 κράτη μέλη της EË εφαρμόζουν δραστηριότητες στον τομέα της γεωργίας, στην Ουκρανία, εκ των οποίων τα εκτεταμένες σημαντικές τρία δραστηριότητες ΙΙνωμένο Βασίλειο, Κάτω Χώρες). (Γερμανία, με Tacis : Το πρόγραμμα χρηματοδότησε 25 σχέδια στον τομέα, στο πλαίσιο των ετήσιων προγραμμάτων δράσης, ποσού 31 εκατ. ECU. 16 σχέδια έχουν ήδη ολοκληρωθεί και 9 είναι ακόμη σε εξέλιξη. Τα εφαρμοζόμενα σχέδια θα ολοκληρωθούν τον Σεπτέμβριο του 1997. πρωτοβουλία για την παραγωγικότητα υποστηρίζεται από το 1995· 5. U. 2 Γεωργία • θα εξασφαλισθεί αυξημένος συντονισμός με τους κύριους χορηγούς τον εν λόγω τομέα. • Διάφορες δράσεις θα καλύψουν τις ανάγκες των και ανασυγκρότησης θα επιχειρήσεων μετά υποστηρίξουν πιστωτικών την διευκολύνσεων στους γεωργούς καθώς και την ανάπτυξη αγροβιομηχανικών επιχειρήσεων και επιχειρήσεων γεωργικών υπηρεσιών γενικά ανάπτυξης ιδιωτικοποίηση ανάπτυξη την 5. α. 3 Βιομηχανική συνεργασία • Διάλογος σύσταση fliounvavixîic πολιτικής: ομάδας εργασίας για τον προσδιορισμό των τομέων στους οποίους είναι υλοποιήσιμες δράσεις συνεργασίας με τον ιδιωτικό τομέα. Θα ιδιαίτερη έμφαση στους βιομηχανικούς δοθεί τομείς αξία (γεωργικά είδη διατροφής, μηχανική, βιομηχανίες κατανάλωσης). προστιθέμενη σημαντική με • Η Επιτροπή θα συνεχίσει τη συνεργασία της επιτόπου με τους επιχειρηματικούς κύκλους, ειδικότερα τη συμμετοχή της στο "Euro-business club"· • Διοργάνωση συναντήσεων στρογγυλής τραπέζης με τους Ουκρανούς επικεφαλής επιχειρήσεων για την ανταλλαγή την ανάληψη κοινών πρωτοβουλιών- εμπειρίας, συμβουλών, • Σύσταση δικτύου συμβούλων ανά τομέα δραστηριοτήτων ("Advisory business councils"), που θα μεταδώσουν στην Επιτροπή και στην κυβέρνηση της Ουκρανίας την εμπειρία τους όσον αφορά τις προς εφαρμογήν πολιτικές σε θέματα επενδύσεων, τεχνολογικής βιομηχανικής, πολιτικής. Αμεσο 1997 Κοινότητα (Tacis ) : • Αναμένεται η έναρξη σχεδίου Tacis για την αναδιάρθρωση της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα (1 εκατ. ECU). Είναι δυνατόν να οδηγήσει σε μεταγενέστερη συνδρομή για τον καθορισμό σχεδίων αναδιάρθρωσης επιχειρήσεων· Αρχές 1997 κέντρο Ουκρανία η προσέγγισης επιχειρήσεων διαθέτει και συνεργασίας βιομηχανικής • ο νέος κανονισμός Tacis προβλέπει την προώθηση της την υποστήριξη της σύστασης κοινών επιχειρήσεων μετοχικού της μέσω κεφαλαίου επιχειρήσεις (JOPP). Ειδική πρωτοβουλία για την Ουκρανία ενδεχομένως θα αναπτυχθεί με βάση τις τοπικές ανάγκες· • προσχώρηση χρηματοδότησης στις της Ουκρανίας μικρομεσαίες δίκτυο του στο 1997 προσέγγισης των MME, BC-Net· Γερμανία, Κάτω Χώρες και Ηνωμένο Βασίλειο + Γαλλία και Σουηδία 6 Εφαρμοσθείσες δράσεις : Δράσεις προς εφαρμογή : Χρονοδιά γράμμα • συνέχιση και ενίσχυση δράσης με την ΕΤΑΑ' του συντονισμού της • οι δραστηριότητες επόμενων ετών θα των επικεντρώνονται στη μεταφορά τεχνογνωσίας, τις μελέτες σκοπιμότητας/βιωσιμότητας, και την παροχή συμβουλών προ της δράσης στους φορείς της Ουκρανίας· κατάρτιση των βιομηχανικών στελεχών στο • πλαίσιο του προγράμματος "Productivity Initiative". 5. α. 4 Επιστημονική και τεχνική συνεργασία Κοινότητα : • και ανάπτυξης τομείς τα προγράμματα συνεργασίας στους έρευνας να ενθαρρύνονται ενεργά, μέσω κυρίως της αύξησης της υποστήριξης στο Ουκρανικό Επιστημονικό και Τεχνολογικό Κέντρο (ΟΕΤΚ)2, ανταλλαγών νέων ανταλλαγής πληροφοριών· επιστημόνων, δικτύων πρέπει θα • συμμετοχή στο ΟΕΤΚ • εφαρμογή προγραμμάτων όπως προβλέπεται στη ΣΕΣΣ, όπως Copernicus, ΧΚΑΕ, κ. λπ. )· • διερεύνηση πιθανού Ενημερωτικού Σεμιναρίου στο Κίεβο σε περίπτωση που η ουκρανική πλευρά εκδηλώσει ενδιαφέρον για παρόμοιο γεγονός. το υγείας, περιβάλλοντος Ηπιτροπή : συνεργασία στον τομέα έρευνας και ανάπτυξης με Ουκρανούς συμμετέχοντες εγκαινιάσθηκε το 1992 με τη Διεθνή Συμφωνία Επιστημονικής Συνεργασίας μεταξύ της ΕΚ και του Υπουργείου για το Τσερνομπίλ. Πραγματοποιήθηκε έρευνα σε θέματα και διαχείρισης έκτακτης ανάγκης. Το 1993 εγκαινιάσθηκε το πλαίσιο της Διεθνούς Ένωσης για την προώθηση της συνεργασίας με τους επιστήμονες των νέων ανεξάρτητων κρατών, και 1994 με επεκτάθηκε συμμετοχή σε 5 ειδικά προγράμματα του 3ου προγράμματος πλαισίου (ΧΚΑΕ), και την προώθηση κοινών σχεδίων και δικτύων (COPERNICUS). Χρηματοδοτήθηκαν 35 σχέδια στο πλαίσιο των ΧΚΑΕ συνολικού ύψους 521. 750 ECU (περιβάλλον, μη πυρηνική ενέργεια, ασφάλεια της πυρηνικής σχάσης, βιοϊατρική και υγεία, ανθρώπινο δυναμικό και κινητικότητα). Στο πλαίσιο του COPERNICUS χρηματοδοτήθηκαν 12 σχέδια συνολικού ποσού 332. 600 ECU (τεχνολογία πληροφοριών, τεχνολογίες των επικοινωνιών, τηλεματική και μηχανική της γλώσσας, παραγωγή, βιομηχανική επεξεργασία και υλικά, μετρήσεις και δοκιμές). Οι Ουκρανοί επιστήμονες μπορούν να συμμετάσχουν σε όλα τα σχέδια έρευνας και ανάπτυξης της ΕΕ στο πλαίσιο του 4ου Προγράμματος Πλαισίου ( 1994-98). 2 Το ΟΕΤΚ ιδρύθηκε το 1994, λειτουργεί από τον Φεβρουάριο του 1995, αποσκοπεί στη χρηματοδότηση της επιστημονικής έρευνας της Ουκρανίας, που κατά το παρελθόν ήταν επικεντρωμένη σε στρατιωτικούς σκοπούς. Τον Δεκέμβριο του 95 εγκρίθηκαν 12 σχέδια ύψους 1,6 εκατ. $. Η προσχώρηση της ΕΚ είναι εν εξελίξει. 1997 ν\ Εφαοιιοσθείσες δράσεις : Δράσεις προς εφαρμογή : 5. α. 5 Καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος της νομιμοποίησης προσόδων από και παράνομες δραστηριότητες Επιτροπή + Συμβούλιο + κράτη μέλη (2oc και 3oc Χρονοδιά γράμμα Ιο εξάμην 97 • • αυξημένη πυλώνα^ οι εξελίξεις στον τομέα της ασφάλειας, οι δράσεις καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος και οι παράνομες μεταναστεύσεις απαιτούν της Επιτροπής του Συμβουλίου και των κρατών μελών, καθώς και της ουκρανικής πλευράς θα εγκαινιασθεί περιφερειακή μελέτη σχετικά με τον τρίτο πυλώνα που θα θεωρηθεί ως η αρχή μιας απαραίτητης συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των ΝΑΚ στον τομέα αυτό. συνεργασία : υποστήριξε τη μεταρρύθμιση των των Tacis θεσμών και υποδομών μεταξύ των ετών 1991 και 1993. εκσυγχρονισμό τον 5. α. 6 Μεταφορές Κοινότητα : • προτεραιότητα του διευρωπαϊκών δικτύων, προγράμματος ειδικότερα όσον αφορά την πολλαπλή διασύνδεση των εθνικών δικτύων μεταφορών της Ουκρανίας με τα λοιπά δίκτυα της ηπείρου· στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντική η βελτίωση των σημείων διέλευσης των συνόρων· στην των ενίσχυση υπέρ • παροχή νομικών και τεχνικών συμβουλών για τη θέσπιση περισσότερο διαφανούς νομοθεσίας όσον την τις προκηρύξεις διαγωνισμών, αφορά αναδιοργάνωση την δικτύου, ιδιωτικοποίηση στον τομέα των μεταφορών της προκαταρκτικής φάσης • ανάπτυξη οδικού του επενδύσεων συντονισμό με την ΕΤΑΑ. έργα σε υποδομής σε Κοινότητα + κράτη μέλη : των στενό • δράση για τη διασφάλιση άνευ διακρίσεων που αερομεταφορέων των μεταχείρισης εξυπηρετούν την Ουκρανία. • συνδρομή σε θέματα οργάνωσης και κατάρτισης στελεχών Δυνατότητα να συμπεριληφθεί η Ουκρανία σε πολυμερή γεγονότα/διασκέψεις όπως το επόμενο των για φόρουμ ΕΕ/ΧΚΑΕ κοινωνία πληροφοριών, που στις θα πραγματοποιηθεί Βρυξέλλες. Θα ήταν σημαντικό να καλύψει το Tacis το κόστος συμμετοχής της Ουκρανίας στη συνάντηση αυτή (ή σε παρόμοια συνάντηση) κατά τον ίδιο τρόπο που το Phare κάλυψε το κόστος των ΧΚΑΕ. την Φθινόπω ρο 97 Νοέμβ. 96 Χρονοδιά γράμμα Νοέμβριος % Εφαο/ιοσθείσες δράσεις : Δράσεις προς εαιαριιονή 5. α. 6 Τηλεπικοινωνίες • Τεχνική στο συνδρομή Υπουργείο Επικοινωνιών για τη χάραξη πολιτικής, την κατάρτιση νομοθεσίας, τη σύσταση τις αρχών ριΌμιστι. κών τηλεπικοινωνίες και την κατανομή του φάσματος συχνοτήτων· για Τεχνική συνδρομή στις κυριότερες • εταιρείες εκμετάλλευσης για την αξιολόγηση της τεχνολογίας ραδιοεπικοινωνιών για τις εμπορική αγροτικές προώθηση των εταιρειών και άλλα συναφή διαχειριστικά καθήκοντα. την αναδιοργάνωση περιοχές, και Κοινότητα : • σύσταση κοινής ομάδας εργασίας (ΕΚ+Ουκρ) επιφορτισμένης με τον προσδιορισμό το)ν αιτιών μ/οων αναζήτηση ανισορροπίας: εξισορρόπισης των συναλλαγών, προσδιορισμός διαφόρων τύπων εμποδίων, μηχανισμός έγκαιρης προειδοποίησης των αποφάσεων· παρακολούθηση των και • η έναρξη ισχύος της ΣΕΣΣ θα επιβεβαιώσει τη συνάντηση που προβλέπεται στο άρθρο 4. Η προοπτική αυτή τονίζει τη σημασία συνέχισης της διαδικασίας οικονομικής μεταρρύθμισης. 1998 5. β) Ανάπτυξη των διμερών συναλλαγών εμπορικών • συνδρομή στην Ουκρανία, στο πλαίσιο της προσχώρησης της στον ΠΟΕ, με στόχο την προσαρμογή της εμπορικής της νομοθεσίας στα διεθνή πρότυπα και στις αρχές της Ενδιάμεσης Συμφωνίας ιδίως στον τομέα των προτύπων, της πιστοποίησης και της πνευματικής και βιομηχανικής ιδιοκτησίας. του ανοίγματος : η Επιτροπή θα αρχίσει εμπόριο νάλυβα διαπραγματεύσεις στις 28-29 Νοεμβρίου στο Κίεβο για τη σύναψη νέας συμφωνίας ΕΚΑΧ. Οι οδηγίες προβλέπουν 5ετή συμφωνία, για τη βελτίωση της αγοράς της Κοινότητας με πιθανή κατάργηση των ποσοτικών περιορισμών για τα προϊόντα χάλυβα της Ουκρανίας, σε αντάλλαγμα επίτεΑ)ξης κατάλληλων συνθηκών αγοράς στο πλαίσιο της οικονομίας της Ουκρανίας, ειδικότερα "την εφαρμογή μέτρων όχι λιγότερο δεσμευτικών από εκείνα που ισχύουν στην Κοινότητα, όσον αφορά τον ανταγωνισμό και τις κρατικές ενισχύσεις". Η εν λόγω προσφορά θα αποτελέσει σημαντική προοπτική ανοίγματος της αγοράς. της Νοέμβριος 96 • Κλωστοϋφαντουργικά : σταδιακή μεταγενέστερη ελευθέρωση του κοινοτικού καθεστώτος έναντι των προϊόντων της Ουκρανίας σύμφωνα με την ΣΕΣΣ, κατά τα έτη 1996-99. • προσγωρηση στον ΠΟΕ : συνέχιση της συνδρομής για την προσαρμογή της εμπορικής νομοθεσίας στα διεθνή πρότυπα, σύμφωνα με την ΣΕΣΣ και ενόψει της προσχώρησης. Εφαρμοσθείσες δράσεις : Δράσεις προς εναοαονή : Χρονοδιά γράμμα το όπως πολυμερές αντιντάμπινγκ • πολιτική αντιντάμπινγκ: η θέση της εκφράστηκε στη επιτροπής, Μικτή Επιτροπή τον Μαΐου 1996, βασίζεται στα ακόλουθα στοιχεία: οι κανόνες αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των κανόνων που εμπορικό διέπουν σύστημα, μέτρα αντιντάμπινγκ επηρεάζουν μια πολύ μικρή μερίδα του εμπορίου της ΕΚ με την Ουκρανία, που αντιστοιχεί σε λιγότερο από το 1% των εξαγωγών της Ουκρανίας το 1994. Επηρεάζονται οκτώ προϊόντα. Έχουν ήδη διεξαχθεί στην Ουκρανία δύο σεμινάρια σχετικά με την πολιτική αντιντάμπινγκ. τρέχοντα τα 5. γ) ανάπτυξη των επενδύσεο>ν • αντιντάμπινγκ : διοργάνωση σεμιναρίων για στελέχη • η Επιτροπή είναι διατεθειμένη να εξετάσει τη χορήγηση ατομικής μεταχείρισης σε παραγωγούς σε χώρες χωρίς οικονομία αγοράς που παρέχουν αποδείξεις κρατική ενεργούν παρέμβαση. χωρίς ότι Κοινότητα (Tacis) : • συνδρομή για την ανάπτυξη της δευτερογενούς εταιρειών αγοράς μετοχών (συνδρομή στο Χρηματιστήριο σε συνδυασμό με τη σύσταση θεματοφυλακίου, για τον έλεγχο και την εποπτεία των αγορών κεφαλαίου και την επιμόρφωση του προσωπικού). ιδιωτικοποιημένων • στήριξη του χρηματοπιστωτικού τομέα για την εισαγωγή διεθνών λογιστικών προτύπων από τις τράπεζες της Ουκρανίας των κρατών Κράτη μ,έλη : η προώθηση των επενδύσεων στο πλαίσιο της ΣΕΣΣ (άρθρο 54 της ΣΕΣΣ) προκαλεί την παρέμβαση Αναζήτηση συστημάτων εγγύησης των επενδύσεων, ανάπτυξη διμερούς των δικτύου συναλλαγών/Εμπορικών Επιμελητηρίων. Η Γερμανία ανήγγειλε τη σύσταση γερμανικο- ουκρανικού ταμείου για τις MME, ως προκαταρκτικό στάδιο παροχής τραπεζικών δανείων στις MME. προώθησης μελών. 10 Χρονοδιά γράμμα 1996-1999 6. ΣΥΝΔΡΟΜΗ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΥ ΤΟΜΕΑ Εφαρμοσθείσες δράσεις : Δράσεις προς εφαρμογή : 6. α) αναδιάρθρωση του ενεργειακού τομέα • II Κοινότητα διέθεσε 55 εκατ. ECU κατά την περίοδο 1991-96, ήτοι ποσοστό 35% του ποσού της τεχνικής συνδρομής της για την Ουκρανία, για τον ενεργειακό τομέα, και 24% για την πυρηνική ασφάλεια. Κυριότερες κατευθύνσεις : ανταγωνιστικής (i) στήριξη της εφαρμογής αποκεντρωμένης διάρθρωσης και παραγωγής και διανομής, βασισμένης σε σύστημα τιμών που αντικατοπτρίζει το κόστος· (ii) στήριξη των δράσεων εξοικονόμησης ενεργείας και βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης ειδικότερα στον βιομηχανικό τομέα· (iii) συνδρομή για τον εκσυγχρονισμό των μέσων παραγωγής. • II ΕΤΑΑ ανέλαβε υποχρέωση \>ψους 150 εκατ. ECU στην Ουκρανία το 1995, ενώ αναμένεται η ανάληψη υποχρέωσης ύψους 200 εκατ. ECU για το 1996, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα. Η Κοινότητα : θα συνεχίσει να εφαρμόζει ολιστική προσέγγιση για την πρόοδο των τομέων παραγωγής και χρησιμοποίησης ενεργείας, περιλαμβανομένης της ενεργειακής απόδοσης: • εγκαθιδρύει με διάλογο διαρθρωμένο την Ουκρανία σε θέματα ενεργειακής πολιτικής, για την αναζωογόνηση του τομέα στο πλαίσιο μιας ανταγωνιστικής αγοράς και για τη διασφάλιση της παροχής και της διαφοροποίησης της ενεργείας, τόσο για την Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και για την Ουκρανία· • καθορίζει συνεταιριστικά που ενισχύονται από ανταλλαγές θεσμικής εμπειρίας και τεχνογνωσίας· σχήματα, • προωθεί τη χρηματοδότηση επιλεγμένων σχημάτων μέσω της συνεργασίας με τους κατάλληλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, την ΕΤΑΑ· ιδίως • συνεχίζει την υποστήριξη της αναδιάρθρωσης του ενεργειακού τομέα σύμφωνα με τις αρχές της υγιούς οικονομικής διαχείρισης (πλέον οικονομικά συμφέρουσες επιλογές, τιμολόγια με βάση το κόστος και αποτελεσματικό σύστημα είσπραξης λογαριασμών)· • συνεχίζει τις προσπάθειες εφαρμογής πολιτικών και προγραμμάτων ενεργειακής απόδοσης σε όλους τους τομείς της οικονομίας της Ουκρανίας· • προωθεί σφαιρική του για την άνθρακα, αναδιάρθρωση λαμβάνοντας υπόψη την κοινωνική διάσταση στην Ουκρανία, ιδίως στην περιοχή Donbass· προσέγγιση του τομέα • ρυθμίζει τη μεταφορά πετρελαίου και ςρυσικού αερίου, γεγονός σημαντικό τόσο για την κάλυψη των αναγκών της Ευραχτταϊκής Ένωσης σε εισαγωγές ενεργείας όσο και για την παροχή πηγής εισοδήματος της στην Ουκρανία: συμμετοχής της Ουκρανίας στις ομάδες εργασίας τον των ΝΑΚ εκσυγχρονισμό των και αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου· ανασυγκρότηση, εξορθολογισμό στήριξη την τον για • ενθαρρύνει την ανάπτυξη νομοθετικών και χρηματοδοτικών πλαισίων εντός των οποίων είναι της δυνατή βιομηχανικής εγκαθίδρυση συνεργασίας, και κοινών επιχειρήσεων στον ενεργειακό τομέα. η Επιτροπή + κράτη μέλη : κύρωση της Συνθήκης Ενεργειακού Χάρτη για την επίτευξη των ανωτέρω στόχων. 11 Ί^ Χρονοδιά γράμμα Μέσα 1997 Μέσα 1997 Μέσα 1997 Μέσα 1997 1996-1999 Εφαρμοσθείσες οράσεις : Δράσεις προς εφαρμογή β) πυρηνική ασφάλεια 6. λειτουργίας του Τσερνομπίλ παύση Κοινότητα : • συμβολή στην εφαρμογή της συμφωνίας που προβλέπει την παύση λειτουργίας του πυρηνικού σταθμού του Τσερνομπίλ το 2000. 0) όσον άφορα τις δανείου Ευρατόμ της απόφαση στο πλαίσιο της G7 μελλοντικές χρηματοδοτήσεις χορήγηση του τη δύο χρηματοδότηση αντιδραστήρων στο Rovno και το Khmelnitsky, εφόσον η τρέχουσα μελέτη επιβεβαιώσει ότι πρόκειται για την πλέον συμφέρουσα οικονομικά λύση του όπως απαιτείται στο πλαίσιο συναινετικού μνημονίου (ΣΜ)· περάτωσης των για (ii) Η Κοινότητα, από κοινού με τους εταίρους της της G7, θα πρέπει να λάβει σημαντικές πολιτικές αποφάσεις σχετικά με την υλοποίηση των απαιτούμενων μέτρων για την εξασφάλιση της ασφάλειας του κελύφους (Τσερνομπίλ, μονάδα 4). (iii) Κατ' αυτόν τον τρόπο, η συμβολή των πόρων της Ουκρανίας που προβλέπεται στο Σ Μ θα συγκεκριμενοποιηθεί. • Συνέχιση εν εξελίξει προγραμμάτων προκειμένου να εξασφαλισθεί υψηλό επίπεδο προστασίας και ασφάλειας των υφιστάμενων πυρηνικών σταθμών. II ΕΚ διαδραματίζει ουσιαστικό ρόλο στην του Σχεδίου EE/G7 που εφαρμογή εγκρίθηκε στη Νάπολη το 1994, σχετικά με την αναδιάρθρωση του πυρηνικού τομέα και ιδίως του την Τσερνομπίλ. λειτουργίας παύση Ως μέλος της ομάδας εργασίας της G7 για την πυρηνική ασφάλεια, η Κοινότητα συμμετείχε στην εκπόνηση του σχεδίου δράσης και στις διαπραγματεύσεις. Η Κοινότητα δεσμεύθηκε να συνδράμει την Ουκρανία στην υλοποίηση του σχεδίου. οικονομικά Η Κοινότητα χρηματοδότησε μελέτες στους ακόλουθους τομείς: * παροπλισμός των αντιδραστήρων 1, 2 και 3 του πυρηνικού σταθμού του Τσερνομπίλ, *εξουδετέρωση αντιδραστήρα (σαρκοφάγος) του κατεστραμμένου * περάτωση των αντιδραστήρων Rovno 4 και έργου, Khmelnitsky 2 του μελέτες τεχνικές επιθεώρηση, επιτόπια ενόψει της απόκτησης του δανείου) (διεύθυνση Κοινότητα II στη χρηματοδότηση των νέων εγκαταστάσεων που απαιτούνται για τον παροπλισμό του Τσερνομπίλ συμμετέχει Η ΕΤΑΑ συμμετέχει στη χρηματοδότηση των δράσεων του Σχεδίου της G7 για το Τσερνομπίλ, και αναλαμβάνει τη διαχείριση του Ταμείου Πυρηνικής Ασφάλειας ύψους 200 εκατ. $ (NSA) 12 Εφαρμοσθείσες δράσεις : Δράσεις προς εφαρμογή : τη μείωση II Κ Κ θα συμβάλει περαιτέρω στην εφαρμογή των προγράμματος με στόχο σημαντικότερων κοινωνικών επιπτώσεων της παύσης λειτουργίας του πυρηνικού σταθμού του Τσερνομπίλ και τη δημιουργία της κατάλληλης διάρθρωσης για τη διαχείριση των πρωτοβουλιών που περιλαμβάνονται στο "πακέτο παύσης λειτουργίας" μέσω της κατάρτισης, μελετών (για τον πληθυσμό, την κινητικότητα του εργατικού δυναμικού, κοινωνικές τις αντισταθμιστικές παροχές), ενημερωτικών εκστρατειών για την ενημέρωση του πληθυσμού όσον αφορά τις επιπτώσεις της παύσης λειτουργίας. οι επίπεδο, συνεχισθούν περκρερειακό δραστηριότητες Θα του παρελθόντος οτο πλαίσιο του προγράμματος Tacis σε αφορούν ειδικότερα τους πληθυσμούς που έχουν μολυνθεί και περιοχές της Ουκρανίας, της Λευκορωσίας και της Ρωσίας, με στόχο να καταβληθούν προσπάθειες μιας σφαιρικής στρατηγικής αντιμετώπισης των θεμάτων αυτών. για τον μακροπρόθεσμης προσδιορισμό που γ) οικονομική, κοινωνική 6. περιβαλλοντική αναβίωση και παρενέργειες του Τσερνομπίλ και ιατρικές των απάντηση να αίτηση στην συμπεριληφθεί • Το κοινό σχέδιο ΕΕ-Ουκρανίας για την την ανάπτυξη σχεδίου δράσης για αντιμετώπιση κοινωνικών επιπτώσεων της παύσης λειτουργίας του πυρηνικού σταθμού του Τσερνομπίλ εγκαινιάσθηκε τον Οκτώβριο του 1995, της 0)ς Ουκρανίας το επίκαιρο αυτό θέμα στο ΣΜ της G7 και της Εγκαινιάσθηκαν ορισμένες δραστηριότητες στο πλαίσιο του σχεδίου σε τοπικό επίπεδο, δηλ. στην περιοχή Slavutich και στον πυρηνικό σταθμό του Τσερνομπίλ. Οι δραστηριότητες αυτές οδήγησαν στη δημιουργία εργασιακού περιβάλλοντος συνεργασίας με τους βασικούς τοπικούς θα θιγούν παράγοντες οι περισσότερο παύση λειτουργίας. Ουκρανίας. οποίοι από την • Ο οι το και καθαρισμός του ατυχήματος ιατρικές παρενέργειες του Τσερνομπίλ έχουν ήδη αντιμετωπισθεί από πυρηνικής πρόγραμμα ασφάλειας Tacis από το 1991 έως το το οποίο αφορούσε κυρίως 1995, του μελέτες σχετικά με τη χρήση μολυσμένου εδάφους, τη διαχείριση των ρεδιενεργών αποβλήτων, την εκδήλωση καρκίνου τη θεραπεία του, την παύση παροχής υπογείων υδάτων για οικιακή πόσιμη χρήση, τη χρήση μολυσμένων δασικών αποβλήτων. του θυρεοειδούς και Χρονοδιά γράμμα 1996/1997 1997 13 } ν Παράρτημα 1: ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ TACIS 1996-99 ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ TACIS Ο νέος κανονισμός Tacis, που εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 1996, δεν μεταβάλλει από καμιά άποψη την προσέγγιση του προηγούμενου κανονισμού, δηλαδή, τομείς επικεντρώνεται ακόμη στη μεταφορά τεχνογνωσίας σε βασικούς μεταρρυθμίσεων. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα σημαντικά καινοτόμα στοιχεία που επιτρέπουν στο πρόγραμμα Tacis να διαθέτει περισσότερα μέσα \)ποστήριξης των Νέων Ανεξαρτήτων Κρατών κατά τη διαδικασία μεταρρυθμίσεων που είναι αναγκαίες για την εγκαθίδρυση οικονομίας αγοράς με δημοκρατικούς θεσμούς. Τα στοιχεία αυτά είναι ιδιαιτέρως σημαντικά για μία χώρα όπως η Ουκρανία και είναι, κυρίως, τα εξής: • • • • η ενίσχυση είναι δυνατόν να καλύψει δαπάνες που αφορούν έργα υποδομών μικρής κλίμακας στο πλαίσιο των εγκαταστάσεων διέλευσης των συνόρων· το πρόγραμμα στηρίζει τη σύσταση κοινών επιχειρήσεων μέσω της χρηματοδότησης μετοχικού κεφαλαίου σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις· κατά την κατάρτιση και υλοποίηση των προγραμμάτων θα λαμβάνονται ιδιαιτέρως υπόψη η προώθηση ίσων ευκαιριών για τις γυναίκες στις δικαιούχες χώρες και η προστασία του περιβάλλοντος· ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στη δημιουργία εγκαταστάσεων διέλευσης των συνόρων μεταξύ των Νέων Ανεξάρτητων Κρατών και της Ένωσης, και μεταξύ των Νέων Ανεξάρτητων Κρατών και της Κεντρικής Ευρώπης, καθώς και σε μέτρα στα σύνορα μεταξύ Φινλανδίας και Ρωσίας. Επιπλέον, ο κανονισμός ενθαρρύνει ακόμη μια φορά, το συντονισμό και τη συνεργασία με τους διεθνείς χρηματοδοτικούς οργανισμούς σύμφωνα με τα ανωτέρω. επικεντρωθεί σε τρεις Το Ενδεικτικό ΙΙρόγραμμα Tacis για την Ουκρανία για το χρονικό διάστημα 1996-1999 καταρτίσθηκε, αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγματεύσεων, εγκρίθηκε και τομείς υπεγράφη στις 11 Σεπτεμβρίου 1996. θα προτεραιότητας: στη θεσμική μεταρρύθμιση και ανάπτυξη, στη στήριξη των οικονομικών μεταρρυθμίσεων και της ανάπτυξης του ιδιωτικού τομέα καθώς και στους τομείς της ενέργειας και περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο της πρώτης προτεραιότητας, οι προβλεπόμενες δράσεις αποσκοπούν στην υλοποίηση των διατάξεων της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας και στην προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου ώστε να συμβάλει στην εγκαθίδρυση δημοκρατικής κοινωνίας βασισμένης στην οικονομία της αγοράς, στη διαμόρφωση της διοίκησης και στην ανάπτυξη της κοινωνίας των πολιτών. Στο πλαίσιο της δεύτερης προτεραιότητας θα επιδιωχθούν τρεις στόχοι: η μεταβίβαση των υφιστάμενων οικονομικών δραστηριοτήτων από τον δημόσιο στον ιδιωτικό τομέα, η αναδιάρθρωση και η ανάπτυξη των ιδιωτικοποιημένων επιχειρήσεων, η θέση σε εφαρμογή και η ανάπτυξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων από τον ιδιωτικό τομέα. Στο πλαίσιο του τρίτου τομέα προτεραιότητας η ενίσχυση θα επικεντρωθεί στη στήριξη της ευρύτερης πολιτικής τομεακών μεταρρυθμίσεων, μειώνοντας την ενεργειακή εξάρτηση της Ουκρανίας. 1 ίπίσης, θα προβλεφθούν δραστηριότητες στον τομ,έα του περιβάλλοντος, σε οριζόντιο και κάθετο επίπεδο, εντός του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού, 28 (χρχίζοντας από έργα τα οποία αποσκοπούν στην αύξηση της ευαισθητοποίησης του κοινού (ττα συγκεκριμένα θέματα. Το πρόγραμμα Tacis 1996-99, όσον αφορά τα έργα υπέρ της Ουκρανίας, έχει λάβει δεόντως υπόψη τα προαναφερόμενα καινοτόμα στοιχεία του νέου κανονισμού Tacis. Ειδικότερα, θέματα που άπτονται της προστασίας του περιβάλλοντος θα ληφθούν υπόψη κατά την κατάρτιση έργων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο· το πρόγραμμα JOPP (Δυνατότητες Σύστασης Κοινών Επιχειρήσεων) αναμένεται να εφαρμοσθεί με επιτυχία στην Ουκρανία για την ανάπτυξη κοινών επιχειρήσεων βασισμένων σε συγκεκριμένες τοπικές ανάγκες· στο πλαίσιο περιφερειακά'™ προγραμμάτων κοινών περιβαλλοντικών σχεδίων καθώς και της διαχείρισης μεθοριακών σταθμών και της ανάπτυξης διευρωπαϊκών δικτύων σε όλη την Ευρώπη, θα υποστηριχθεί η διασυνοριακή συνεργασία και οι δράσεις που προωθούνται σε αποκεντρωμένο επίπεδο από τοπικούς και περιφερειακούς φορείς. Όσον αφορά το τελευταίο σημείο, προβλέπεται ευρεία υλοποίηση έργων υποδομής μικρής κλίμακας. Συνεπώς, η Επιτροπή θα παράσχει στην Ουκρανία για το χρονικό διάστημα 1996-99 τεχνική βοήθεια και ενισχύσεις για την υλοποίηση έργων υποδομής μικρής κλίμακας στις εγκαταστάσεις διέλευσης των συνόρων. Η αποτελεσματική και βέλτιση χρήση αυτών των μέσων θα εξαρτηθεί από την πορεία μεταρρυθμίσεων που θα ακολουθήσει η Ουκρανία κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου. Παράρτημα II: ΔΙΕΘΝΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ Διεθνής Βοήθεια 1991-1995: Ευρωπαϊκή Ένωση (εκατ. ECU) εκ των οποίων: Κοινότητα. δωρεάν χορήγηση 871 340* δάνεια Σύνολο 1436 815 2744 1155 (στο ποσό αυτό προστίθεται το μέρος που αναλογεί στην Ουκρανία από τις διακρατικές ενέργειες Tacis (60 εκατ. ECU, συνολικά) και την ανθρωπιστική βοήθεια ECHO (4 εκατ. ECU περίπου). Κράτη μέλη: 556 1033 1589 Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής: 558 494 1052 (δολάρια που έχουν μετατραπεί σε εκατ. ECU) 1. Βοήθεια της Ένωσης: η ΕΚ έθεσε σε εφαρμογή σειρά μέσων για την ενίσχυση της Ουκρανίας κατά τη διαδικασία μετάβασης της προς μιά οικονομία αγοράς και μία δημοκρατική κοινωνία. Λαμβανομένων υπόψη όλων των διαθέσιμων μέσων, η τεχνική και η χρηματοδοτική βοήθεια της Ένωσης εκτιμάται σε 2,8 δισ. ECU, για πέντε έτη (1991-95) εκ των οποίων 1215 από τον προϋπολογισμό της Κοινότητας: Tacis: 400 εκατ. ECU (δωρεάν χορήγηση)· δάνεια για το ισοζύγιο πληρωμών: έως 285 εκατ. ECU για το χρονικό διάστημα 1995-96, και τα υπόλοιπα από τα κράτη μέλη (1589 εκατ. ECU, εκ των οποίων 556 εκατ. ECU υπό μορφή δωρεών και 1033 εκατ. 29 ECU υπό μορφή δανείων). Ορισμένα κράτη μέλη έχουν αναλάβει σημαντικές δεσμεύσεις στην Ουκρανία σε διμερές επίπεδο, μέσω της συνεισφοράς του σε διεθνείς οργανισμούς όπως στο ΔΝΤ, στην Παγκόσμια Τράπεζα και στην ΕΤΑΑ. α) Τεχνική βοήθεια: το πρόγραμμα Tacis αντιπροσωπεύει 400 εκατ. ECU για το χρονικό διάστημα 1992-1995, εκ των οποίων 105 εκατ. ECU προορίζονται για την πυρηνική ασφάλεια και 62,5 εκατ. ECU αποτελούν την συνεισφορά της ΕΕ στο σχέδιο της Ομάδας των 7 για το Τσερνομπίλ. Για το χρονικό διάστημα 1996-1999, προβλέπονται 538 εκατ. ECU, περίπου, με προτεραιότητες: την παροχή στήριξης για τη θεσμική ενίσχυση και τη μεταρρύθμιση του νομικού και ρυθμιστικού πλαισίου, τη μεταρρύθμιση των επιχειρήσεων και την ανάπτυξη του ιδιωτικού τομέα καθώς και για τη μεταρρύθμιση του ενεργειακού και περιβαλλοντικού τομέα. Οι συνολικές αναλήψεις υποχρεώσεων Tacis των οποίων θα απολαύει η Ουκρανία από τον προϋπολογισμό του 1996 εκτιμώνται σε 108 εκατ. ECU περίπου, υπό μορφή δωρεών. II εθνική συνεισφορά (38,5 εκατ. ECU) έχει ήδη δεσμευθεί όπως, επίσης, η συνεισφορά Tacis του έτους 1996 για το σχέδιο EE/G 7 σχετικά με την παύση της λειτουργίας του Τσερνομπίλ (37,5 εκατ. ECU). Στα ποσά αυτά προστίθενται οι δράσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο θεματικών προγραμμάτων, όπως τα προγράμματα για τη δημοκρατία, την πυρηνική ασφάλεια, τις διακρατικές ενέργειες που εκτιμώνται σε 32 εκατ. ECU. β) Η βοήθεια για την αναδιάρθρωση του ενεργειακού τοιιέα αποτελούσε εξαρχής προτεραιότητα της βοήθειας της Κοινότητας. Η θέση αυτή, εγγράφεται στην προσέγγιση της Ομάδας των 7 η οποία θέσπισε συμπληρωματική σχέση μεταξύ της δράσης για την παύση λειτουργίας του Τσερνομπίλ και της μακροπρόθεσμης μεταρρύθμισης του ενεργειακού τομέα στην Ουκρανία. Η βοήθεια της Κοινότητας επικεντρώνεται στην αναδιοργάνωση του ενεργειακού τομέα, στην αύξηση της αποτελεσματικότητας της στρατηγικής διαδικασίας στους τομείς πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα καθώς και στην εξοικονόμηση ενέργειας, συνολικού ύψους 55 εκατ. ECU. Όσον αφορά την πυρηνική ενέργεια, η ΕΕ συμμετέχει στο σχέδιο της Ομάδας των 7 που αποφασίσθηκε στη Νεάπολη, το 1994. Το σχέδιο αυτό προβλέπει συνολική δράση για την αναδιάρθρωση του πυρηνικού τομέα και, κυρίως, την παύση λειτουργίας του σταθμού του Τσερνομπίλ, στο πλαίσιο του μνημονίου συμφωνίας που υπεγράφη στις 20. 12. 1995 με την Ουκρανία. Οι χρηματοδοτήσεις θα συμπεριλάβουν δωρεές, δάνεια και εθνικές χρηματοδοτήσεις. Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα έχει αναλάβει την υποχρέωση να συνδράμει στη συγκεκριμένη δράση με 500 εκατ. ECU για τρία έτη (100 εκατ. ECU από το πρόγραμμα Tacis και 400 εκατ. ECU υπό μορφή δανείων Ευρατόμ). Η ήδη εγκριθείσα συνδρομή της ΕΚ έχει ως εξής: 1994: 25 εκατ. ECU, 1995: 37,5 εκατ. ECU και 1996: 37,5 εκατ. ECU από τις πιστώσεις Tacis. γι Συμβολή για την αποκατάσταση των μακροοικονομικών ισορροπιών: η ΕΕ χορήγησε στην Ουκρανία το 1995 ένα πρώτο δάνειο για το ισοζύγιο πληρωμών ύψους 85 εκατ. ECU. Η Επιτροπή θέτει τώρα σε εφαρμογή την απόφαση του Συμβουλίου του Οκτωβρίου '95 για τη χορήγηση δεύτερου δανείου ανωτάτου ύψους 200 εκατ. ECU. (100 εκατ. ECU έχουν ήδη χορηγηθεί και η Επιτροπή είναι έτοιμη να 30 h) ! ^ χορηγήσει τη δεύτερη δόση ύψους 100 εκατ. ECU), η βοήθεια αυτή εξαρτάται από την πρόοδο που συντελείται όσον αφορά το πυρηνικό ζήτημα και τη συνέχιση των οικονομικών ευνοϊκούς χρηματοδοτικούς όρους και υπόκειται στην υποχρέωση κατανομής της επιβάρυνσης της βοήθειας μεταξύ των διεθνών χορηγών βοήθειας. μεταρρυθμίσεων. Χορηγείται ιδιαίτερα υπό ο) Στο πλαίσιο της ανθρωπιστικής βοήθειας ECHO, χρηματοδοτήθηκαν δράσεις ανθρωπιστικής βοήθειας στην Ουκρανία, συνολικού ύψους 3,3 εκατ. ECU το 1994, 0,5 εκατ. ECU το 1995 και 0,8 εκατ. ECU το 1996. Οι δράσεις αυτές που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των συνεπειών του πυρηνικού ατυχήματος του Τσερνομπίλ συνίστατο, κυρίως, στην αποστολή εξοπλισμού και φαρμάκων για τη διάγνωση και παρακολούθηση των περιπτώσεων καρκίνου. Η Ουκρανία χωρών πολυκρατικών συγκαταλέγεται, προγραμμάτων (Ρωσία, Ουκρανία, Λευκορωσία), συνολικού ύψους 0,9 εκατ. ECU το 1994, 1,4 εκατ. ECU το 1995 και 0,5 εκατ. ECU το 1996. των δικαιούχων επίσης, μεταξύ 2. Βοήθεια των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής: βοήθεια ύψους 1405 εκατ. δολαρίων μεταξύ των ετών 1991 και 1995, που προορίζεται, κυρίως, για τη στήριξη της δημοκρατίας, την αναδιάρθρωση της οικονομίας, τον ιδιωτικό τομέα, την ενέργεια και τη χρηματοδότηση που συνδέεται με τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων (403 εκατ. δολάρια μεταξύ των ετών 1992 και 1996). Στην βοήθεια αυτή προστίθεται ποσό ίσο με 400 εκατ. δολάρια εμπορικών πιστώσεων μεταξύ των ετών 1992 και 1996. Για το 1997, προβλέπεται βοήθεια ύψους 225 εκατ. δολαρίων. 3. Αλλες πηγές βοήθειας (διεθνής βοήθεια) βοήθεια της Παγκόσμιας Τράπεζας και του ΑΝΤ: Από το 1994, έχουν χορηγηθεί δάνεια ύψους 3,5 δισεκατ. δολαρίων, εκ των οποίων 2 δισεκατ. δολάρια το 1996· προβλέψεις για το 1997: δάνειο για το ισοζύγιο πληρωμών ύψους 550 εκατ. δολαρίων και δάνεια ύψους 200 εκατ. δολαρίων που* συνδέονται μ,ε συγκεκριμένα έργα. Λιεξάγονται, επί του παρόντος, συζητήσεις με το ΛΝΤ για τη χορήγηση δανείου ύψους 3,1 δισ. δολαρίων για διάστημα τριών ετών, καθώς και κεφαλαίου σταθεροποίησης ύψους 1,5 δισ. δολαρίων που συνδέεται με την εισαγωγή νέου νομίσματος. Βοήθεια της ΕΤΑΑ: το 1995, ανελήφθησαν για την Ουκρανία πιστώσεις ύψους 150 εκατ. ECU. Το 1996, το ύψος των πιστώσεων που θα αναληφθούν, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα αναμένεται να ανέλθει σε 200 εκατ. ECU. Η ΕΤΑΑ συμμετέχει στη χρηματοδότηση δράσεων του σχεδίου της Ομάδας των 7 για το Τσερνομπίλ, και διαχειρίζεται το Κεφάλαιο Πυρηνικής Ασφάλειας ύψους 200 εκατ. δολαρίων (NSA). Δάνεια που συνδέονται με τον ενεργειακό τομέα και την πυρηνική ασφάλεια, τα οποία είτε έχουν εγκριθεί είτε βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση για το χρονικό διάστημα 1996-97: Παγκόσμια Τράπεζα. 1409 εκατ. δολάρια, ΕΤΑΑ: 975 εκατ. ECU (Π. Υ. ΕΥΡΑΤΟΜ: 400 εκατ. ECU). Αάνεια που συνδέονται με τον αφοπλισμό: τον Νοέμβριο του 1994, διάφορες ευρωπαϊκές χώρες υποσχέθηκαν 234 εκατ. δολάρια (για την μετατροπή της 31 V) αμυντικής βιομηχανίας, την κατάρτιση του προσωπικού κ. λ. π ), ποσό ίσο με 350 εκατ. δολάρια έχει αναληφθεί από τις ΗΠΑ + 1 δισ. δολάρια που έχουν υποσχεθεί οι ΗΠΑ και η Ρωσία υπό μορφή αντιστάθμισης (ιδίως για πυρηνικά καύσιμα). 32 ί ; h Ηαράρτημα III: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ 1. Οικονομική κατάσταση α) η οικονομία της Ουκρανίας αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις: μετατροπή σε οικονομία αγοράς μίας οικονομίας κεντρικού σχεδιασμού, με πολλές βαρείες στρατιωτικές βιομηχανίες, των οποίων τα κέντρα ελέγχου βρίσκονταν εκτός της χώρας· ενεργειακή κρίση σημαντικότερη από αυτή που αντιμετώπισαν οι χώρες της Δύσης κατά τη δεκαετία του 1970· αμφισβήτηση των αγορών. Τα προβλήματα αυτά, επιδεινώθηκαν εξαιτίας της απουσίας μεταρρυθμίσεων μεταξύ των ετών 1991 και 1994, περίοδο έντονης ύφεσης (η δραστηριότητα έπεσε το 1994 στο 50% του επιπέδου του 1990), υπερπληθωρισμού (άνω του 10. 000 % το 1993) και δημοσιονομικού ελλείμματος. Η επιτυχία της οικονομικής μεταρρύθμισης φαίνεται να συνιστά καθοριστικό παράγοντα της διατήρησης της ανεξαρτησίας. Αποτελεί, επίσης, το βασικό μέλημα του πληθυσμού. β^ η πολιτική μακροοικονομικής σταθεροποίησης, η οποία έχει τεθεί σε εφαρμογή από τον Οκτώβριο του 1994, έδωσε ουσιαστικά αποτελέσματα: μείωση του πληθωρισμού σε 0,1% μηνιαίως τον Ιούλιο του 1996, μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος σε 4,2% το πρώτο εξάμηνο του 1996, σχετική νομισματική σταθεροποίηση. Ωστόσο, προκλήθηκε σημαντική κρίση δημοσιονομικής ρευστότητας (μισθοί δημοσίων υπαλλήλων ύψους 1,5 δισ. δεν κατέστη δυνατόν να πληρωθούν τον Αύγουστο του 1996). γ) έχει ήδη αναληφθεί διαδικασία μακροοικονομικής απελευθέρωσης (απελευθέρωση των εσωτερικών και εξωτερικών συναλλαγών, των τιμών και περιορισμός των παρεμβάσεων του κράτους). Έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις (ιδιωτικοποίηση και μετατροπή των επιχειρήσεων, διοικητικές μεταρρυθμίσεις, φορολογικές μεταρρυθμίσεις). Η ΕΕ αναγνώρισε τον Μάιο του 1996 ότι η Ουκρανία συνιστά οικονομία σε μεταβατικό στάδιο. Ωστόσο, η Ουκρανία καταλαμβάνει την τελευταία θέση μεταξύ των 28 χωρών που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο και εξετάζονται από την Παγκόσμια Τράπεζα από την άποψη του βαθμού απελευθέρωσης της οικονομίας και τμήματος του ιδιωτικού τομέα ("Από τον κεντρικό σχεδιασμό στην οικονομία αγοράς"). Ειδικότερα, η μετατροπή της οικονομίας προσκρούει σε ουσιαστικές αντιδράσεις πολιτικές (συντηρητικό κοινοβούλιο), διοικητικές και συντεχνιακές καθώς και στο χαμηλό επίπεδο διαβίωσης του πληθυσμού και των διαθέσιμων κεφαλαίων για επενδύσεις. ο) η συγκυρία παραμένει αβέβαιη: το πραγματικό ΑΕγχΠ ανέρχεται στο 42% του επιπέδου του 1989 και η παραγωγή ακολουθεί πάντα πτωτική τάση (κάτω του 35% του επιπέδου του 1990 στην βιομηχανία και του 65% στην γεωργία). Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά δεν αντικατοπτρίζουν τον δυναμισμό της ανεπίσημης οικονομίας, η οποία εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύει το 50% του ΑΕΠ και του τομέα των υπηρεσιών. 33 fys ε^ οι επενδύσεις είναι ανεπαρκείς, (ξένες επενδύσεις ύψους 200 εκατ. δολαρίων το 1995, 950 εκατ. δολαρίων απόθεμα επενδύσεων από το 1989, έναντι 3,9 δισ. δολαρίων στη Ρωσία), δεδομένου ότι η απελευθέρωση της οικονομίας και η διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί ενώ η μεταχείριση που επιφυλάσσεται στις ξένες επιχειρήσεις είναι αβέβαιη (αστάθεια του νομοθετικού πλαισίου, αυθαίρετη συμπεριφορά της διοίκησης, απουσία αξιόπιστων εμπορικών δικαστηρίων). Η κατάσταση αυτή έχει μέχρι σήμερα στερήσει την οικονομία της Ουκρανίας από τα ουσιαστικά οφέλη του οικονομικού δυναμισμού. ελιγμών στ^ ο πληθυσμός έχει σημαντικά πληγεί, γεγονός που περιορίζει σημαντικά το περιθώριο της οικονομικής πολιτικής. Οι πραγματικοί μισθοί διαμορφώνονται στο 35% του επιπέδου τους του 1990 (μέσος μισθός 78 δολάρια μηνιαίως, κατώτερος του ορίου ένδειας που εκτιμάται σε 100 δολάρια). Τον Μάρτιο του 1995 καθιερώθηκε "σύστημα κοινωνικής ασφάλειας" ενώ τον Απρίλιο του 1996 διπλασιάσθηκαν οι συντάξεις ως αντιστάθμισμα, εν μέρει, για τους πλέον άπορους, της καθιέρωσης μηχανισμών αγοράς. Η τακτική καταβολή των μισθών συνιστά προϋπόθεση για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης. 2. Πρόοδος εφαρμογής της μεταρρύθμισης: - μακροοικονομική σταθερότητα: μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος (το οποίο μειώθηκε από 23% του ΑΕΠ το 1992, σε 4,2% κατά το πρώτο εξάμηνο του 1996 - λογιστικά στοιχεία του ΔΝΤ - Οι δημόσιες δαπάνες μειώθηκαν από 58% του ΑΕΠ το 1992 σε 40% το 1996)· θέσπιση περιοριστικής νομισματικής πολιτικής (περιορισμός στη δημιουργία χρήματος, πάγωμα των τραπεζικών πιστώσεων προς τον ιδιωτικό τομέα)· φορολογικές μεταρρυθμίσεις (καθιέρωση του Φ11Λ, νόμ,ος για το φόρο εισοδήματος των εταιρειών). - η απελευθέρωση των τιμών, ιδίως των κρατικών τιμολογίων, των ενοικίων και κοινοχρήστων (80% της πραγματική τιμής τιμολογείται), της ενέργειας και των ειδών πρώτης ανάγκης έχει συντελεσθεί πλήρως για τις επιχειρήσεις και εν μέρει για τους ιδιώτες. Η κυβέρνηση σταμάτησε από τον Ιανουάριο του 1996 να καλύπτει την αθέτηση υποχρεώσεων πληρωμών από την πλευρά των καταναλωτών. Ωστόσο, δεδομένου ότι οι τελευταίοι, κυρίως οι επιχειρήσεις, δεν πληρώνουν πάντα τα τιμολόγια ενέργειας, οι προμηθευτές συσσωρεύουν σημαντικό χρέος. - η απελευθέρωση του εξωτερικού εμπορίου και του συναλλάγματος έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο, παρά την εμμονή των διοικητικών εμποδίων. Οι διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Ουκρανίας στον ΠΟΕ συνεχίζονται. Η σχετική σταθερότητα του νομίσματος κατέστησε δυνατή την καθιέρωση, τον Σεπτέμβριο, εθνικού νομίσματος, του Hryvnia. - η ιδιωτικοποίηση των επιγειρήσεων καθυστέρησε εξαιτίας του περίπλοκου χαρακτήρα της μεθόδου που υιοθετήθηκε και της πολιτικής αντίδρασης του Κοινοβουλίου. Το τελευταίο ψήφισε για τέταρτη φορά (Ιούλιος του 1996) σχέδιο νόμου που δεν ευνοεί την ιδιωτικοποίηση του αγροτοβιομηχανικού συμπλέγματος. 34 '•)£• Η "ιδιωτικοποίηση μικρής κλίμακας" έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο: την 1η Ιουλίου του 1996 είχαν ιδιωτικοποιηθεί 33. 000 μικρές επιχειρήσεις (από 45. 000) και 2. 100 μικρομεσαίες επιχειρήσεις (από 8. 000). Η ιδιωτικοποίηση της γης παραμένει περιορισμένη (33. 000 ιδιωτικά αγροκτήματα, που αντιπροσωπεύουν 1,8% της γεωργικής έκτασης της χώρας). Η πρόσβαση ξένων επενδυτών είναι περιορισμένη: ενώ θεωρητικά προστατεύεται από το νόμο (εθνική μεταχείριση), στην πραγματικότητα, επηρεάζεται από πολυάριθμους περιορισμούς (προτεραιότητα στους υπαλλήλους, τμήμα μετοχών που διατίθενται αποκλειστικά στο κράτος, περιορισμένη προθεσμία δημοσίευσης, έλλειψη γης). Επίσης, δεν υπάρχουν δευτερογενείς αγορές, και ο νόμος για τις πτωχεύσεις παρουσιάζει ελλείψεις. Ως συνέπεια, 1. 000 επιχειρήσεις έχουν αποκλεισθεί από τη διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων. Πέραν της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων, οι συνθήκες λειτουργίας του ιδιωτικού τομέα εξακολουθούν να είναι εξαιρετικά δυσχερείς, υψηλή, περίπλοκη φορολογία που εισάγει διακρίσεις, περιοριστική στάση της διοίκησης, αφαίμαξη κεφαλαίων από τη Μαφία. 3. Η κυβέρνηση ανακοίνωσε για το 1997 ευρύ πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων που αποβλέπει στην μικροοικονομική απελευθέρωση, στην οικονομική ανάπτυξη και στην ένταξη της ανεπίσημης οικονομίας στο επίσημο δίκτυο. Ωστόσο, εκκρεμεί ακόμη η έγκριση του προγράμματος από το Κοινοβούλιο. Τα τρέχοντα και προβλεπόμενα είναι: διοικητικές μεταρρυθμίσεις: απλοποίηση του κυβερνητικού μέτρα οργανογράμματος, ανάπτυξη του κράτους δικαίου στον οικονομικό τομέα (θέσπιση νομοθεσίας περί πτωχεύσεων και ενός αξιόπιστου συστήματος εμπορικών δικαστηρίων)· φορολογική μεταρρύθμιση που αφορά τη βάση, τα ποσοστά και τα μέσα είσπραξης, προκειμένου να επιτευχθεί η εξισορρόπηση του προϋπολογισμού και να περιορισθεί το ποσοστό της ανεπίσημης οικονομίας· αναδιάρθρωση του κρατικού προϋπολογισμού μέσω, κυρίως, της μείωσης των χρηματοδοτήσεων της οικονομίας και της βελτίωσης της κατανομής των πόρων υπέρ των δαπανών υγείας και εκπαίδευσης, μεταρρύθμιση του συστήματος συντάξεων (ειδικότερα δημιουργία αυτόνομων ταμείων συντάξεων, ανεξάρτητων από τον κρατικό προϋπολογισμό)· μεταρρύθμιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος (εδραίωση της ανεξαρτησίας της κεντρικής τράπεζας, εισαγωγή αξιόπιστου μηχανισμού ρύθμισης και εποπτείας των τραπεζικών δραστηριοτήτων), ανάπτυξη της χρηματιστηριακής αγοράς και της αγοράς ομολόγων, προκειμένου να ενεργοποιηθεί η εθνική αποταμίευση και οι ξένες επενδύσεις· συνέχιση της διαδικασίας ιδιωτικοποιήσεων (μεγάλες επιχειρήσεις, γη, εμπορικά στοιχεία ενεργητικού), διακοπή λειτουργίας των ελλειμματικών ορυχείων, συνέχιση της διαδικασίας απελευθέρωσης του εμπορίου: βελτίωση της πρόσβασης των ξένων προϊόντων και επενδύσεων στην αγορά της Ουκρανίας· εκπλήρωση των νομοθετικών και ρυθμιστικών όρων προσχώρησης στον ΠΟΕ. 4. Ορισμένα αριθμητικά στοιχεία της οικονομίας της Ουκρανίας: ΑΕγγΠ: 44,3 δισ. δολάρια το 1996. Το πραγματικό ΑΕγχΠ, ακολουθεί πτωτική πορεία από το 1989 (-40%) μεταξύ των ετών 1989 και 1993, -24,3%» το 1994, -12%) το 1995, -8% το 1996). Η ανεπίσημη οικονομία εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύει το 50% του ΑΕγχΠ. Το ΔΝΤ προβλέπει ανάκαμψη το 1997 (+3%). 35 Παραγωγή: σε σταθερή πτώση από το 1990. Η πραγματική βιομηχανική παραγωγή αντιπροσωπεύει το 35% του επιπέδου του 1990 και η γεωργική παραγωγή το 65%. Πληθωρισμός : σε καθαρή ύφεση: 2% μηνιαίως το Σεπτέμβριο του 1996. Ο ετήσιος ρυθμός πληθωρισμού μειώθηκε από 375% το 1995 (πρώτο έτος χωρίς υπερπληθωρισμό) σε 45%, το 1996. Εξωτερικές συναλλαγές: ΚΑΚ 61%· ΕΚ 14,9%· ΗΠΑ: 5,7%. Βλέπε παράρτημα IV. Ισοζύγιο πληρωμών: έλλειμμα ύψους 5,7 δισ. δολαρίων το 1995, που συνδέεται με τις ενεργειακές εισαγωγές, προβλεπόμενο έλλειμμα για το 1996 3,2 δισ. δολάρια και για το 1997: 3,6 δισ. δολάρια πριν από τη διεθνή χρηματοδότηση. Εξωτερικό χρέος που συνδέεται με την ενέργεια: 4 δισ. δολάρια με τη Ρωσία (συμφωνία επαναδιαπραγμάτευσης, η οποία συνήφθη τον Φεβρουάριο του 1995), 500 εκατ. δολάρια με διάφορους πιστωτές εντός του 1995. Απασγόληση: Χαμηλό ποσοστό επίσημης ανεργίας (1%). Μια πρόσφατη μελέτη της Λιεθνούς Οργάνωσης Εργασίας εκτιμά την συγκεκαλυμμένη ανεργία σε 34% (άδεια χωρίς αποδοχές, μειωμένα ωράρια). Η επιβίωση εξασφαλίζεται εν γένει, με δεύτερη εργασία: διάρθρωση απασχόλησης: γεωργία 20%, Παράρτημα IV: ΘΕΜΑΤΑ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΕΚ ΚΑΙ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ 1. Κατανομή του ε£ωτερικρύ εμπορίου της Ουκρανία: ΚΑΚ 61%· ΕΚ 15%· ΗΠΑ: 5,7%>. Η Ουκρανία έχει επαναπροσανατολίσει σημαντικά τις εμπορικές της σχέσεις μετά το 1991. Αύξησε τις εξαγωγές της προς τις χώρες της Λύσης και έχει επιτύχει θετικό ισοζύγιο με τη Δύση, εν γένει, αλλά όχι με την ΕΚ. Ωστόσο, εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις χώρες ΚΑΚ, με τις οποίες διατηρεί σημαντικό έλλειμμα (-2,8 δισ. δολάρια το 1995,4,5 δισ. δολάρια το 1996), εξαιτίας, κυρίως, των ενεργειακών εισαγωγών. Η ΕΚ συνιστά ήδη τον βασικό εμπορικό εταίρο εκτός της ΚΑΚ, αντιπροσωπεύοντας το 15% του εξωτερικού εμπορίου της Ουκρανίας. Αν και το όλο και περισσότερο θετικό ισοζύγιο της ΕΕ συνιστά πρόβλημα για την Ουκρανία, οι εισαγωγές της ΕΚ από την Ουκρανία αυξάνονται, επίσης (+35%) το 1994, +15% το 1995) και είναι τετραπλάσιες των αντίστοιχων εισαγωγών των ΗΠΑ. Το εμπόριο με την ΕΚ συνίσταται, κυρίως, σε μηχανικά εργαλεία, ηλεκτρικά μηχανήματα (εξαγωγές της ΕΚ) μεταλλικά ορυκτά, χημικά και κλωστοϋφαντουργικά προϊόντα καθώς και σε προϊόντα χάλυβα (εισαγωγές ΕΚ). Τα στοιχεία εμπορίου πρέπει να ληφθούν υπόψη με επιφύλαξη δεδομένου ότι αντιπροσωπεύουν μέρος της πραγματικότητας. Σημαντικό τμήμα του εμπορίου είναι ανεπίσημο ή διεξάγεται υπό μορφή ανταλλαγής προϊόντων (περίπου 30%). Πλέον πρόσφατα στοιχεία εμπορίου ΕΚ-Ουκρανίας (σε εκατ. ECU. 12 κράτη μέλη): 36 Ετος 1993 Ετος 1994 Ετος 1995 Εισαγωγές ΕΚ 934,6 Εξαγωγές ΕΚ 1474,8 Εμπορικό ισοζύγιο ΕΚ + 540 1253,6 1667,7 + 414 1452,6 (+15,6%) 2061,8 (23,6%) + 609 (47%ο) 15 Κράτη μέλη (1995): εισαγωγές: 1518,7 εκατ. ECU εξαγωγές: 2214 εκατ. ECU υπόλοιπο: + 695,2 εκατ. ECU 2. Κανονιστικό πλαίσιο: οι εμπορικές συναλλαγές της Ουκρανίας έχουν ουσιαστικά απελευθερωθεί (δεν υφίσταται κρατικό εμπόριο, έχουν καταργηθεί τα δασμολογικά μέτρα και οι ποσοστώσεις επί των εξαγωγών καθώς και οι ποσοστώσεις επί των εισαγωγών). Ωστόσο,ασκούνται ισχυρές πιέσεις από διάφορα υπουργεία για την εφαρμογή στρατηγικής βασισμένης στην στήριξη των εξαγωγών και την υποκατάσταση εισαγωγών προκειμένου να προστατευθούν τα εγχώρια προϊόντα. Συνεπώς, η κρατική παρέμβαση αποβλέπει, εν γένει, στην παρεμπόδιση του ελευθέρου εμπορίου. Εξακολουθούν να υφίστανται συγκεκριμένα εμπόδια όπως οι ενδεικτικές τιμές για τις εισαγωγές,τα συστήματα έκδοσης αδειών για τις εισαγωγές όσον αφορά ορισμένα προϊόντα, που συνεπάγονται δύσκαμπτες και συχνά αυθαίρετες διαδικασίες διοικητικού ελέγχου. Οι εξαγωγικοί δασμοί επανεισήχθησαν πρόσφατα όσον αφορά ορισμένα προϊόντα, ιδίως τα παλιοσίδερα και τα σιδηρούχα μέταλλα, και ύστερα από αίτημα της Κοινότητας, οι αρχές της Ουκρανίας ανέλαβαν την υποχρέωση να τους κατάργησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Οι εξαγωγικοί αυτοί περιορισμοί δημιουργούν αθέμιτο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα για τους εγχώριους βιομηχάνους δεδομένου ότι αποκτούν πρόσβαση σε επιδοτούμενες πρώτες ύλες και είναι δυνατόν να καθυστερήσουν τη διαδικασία βιομηχανικής αναδιάρθρωσης. Οι περιορισμοί αυτοί αντιβαίνουν στους κανόνες του ΠΟΕ και τον όρο χορήγησης του δανείου της ΕΕ για την αντικατάσταση των μακροοικονομικών ισορροπιών, συγκεκριμένα ότι "δεν επιτρέπεται να αντιστραφεί η διαδικασία απελευθέρωσης του καθεστώτος εμπορίου και τιμών". Στόχος της Κοινότητας είναι η κατάργηση αυτών των περιορισμών στο εμπόριο. Ως εκ τούτου, θα θεωρηθεί εξαιρετικά αρνητική η αντιστροφή της διαδικασίας απελευθέρωσης. 3. Βασικά θέματα που αφορούν τις διιιερείς ειιποοικές σχέσεις: - Οι αρχές της Ουκρανίας καταγγέλλουν συνεχώς ότι το εμπόριο της ΕΚ δεν έχει επαρκώς απελευθερωθεί. Οι καταγγελίες αφορούν το θετικό ισοζύγιο της ΕΚ σε τομείς εμπορίου που υπόκειται σε ποσοτικούς περιορισμούς όπως οι τομείς χάλυβα, κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και γεωργίας καθώς και την πολιτική αντι ντάμπινγκ. - Η ΕΚ εκφράζει την ανησυχία της σχετικά με την έλλειψη ικανοποιητικής πρόσβασης των προϊόντων και υπηρεσιών της ΕΚ στην αγορά της Ουκρανίας 37 δεδομένου ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πολυάριθμες δυσκολίες πρόσβασης στην αγορά, όπως: δασμολογική προστασία, συστήματα ειδικών (μόρων κατανάλωσης που εισάγουν διακρίσεις, τεχνικά εμπόδια όπως μη διαφανείς όροι ή όροι που εισάγουν διακρίσεις όσον αφορά τις δοκιμές και την πιστοποίηση, σαφής εισαγωγή διακρίσεων από τη νομοθεσία, όπως ο νέος νόμος περί δημοσίων συμβάσεων που αποκλείει τους αλλοδαπούς προμηθευτές. Τα θέματα αυτά συζητήθηκαν εις βάθος και ανταλλάχθησαν (χπόψεις κατά τη συνεδρίαση της Μικτής Επιτροπής, που διεξήχθη τον Μάιο. Επίσης, τον Σεπτέμβριο του 1996, η Επιτροπή συμφώνησε να συστήσει μικτή ομάδα εργασίας με στόχο την εξεύρεση μέσων βελτίωσης των εμπορικών σχέσεων. 4. Λεπτομερής περιγραφή των διμερών εμπορικών θεμάτων. 0 Θέματα που άπτονται της πρόσβασης των ουκρανικών προϊόντων στην αγορά της ΕΚ: α) το θετικό ισοζύγιο της ΕΚ: η αύξηση των εισαγωγών της ΕΚ δεικνύει ότι δεν υφίστανται σημαντικοί περιορισμοί πρόσβασης στην αγορά της Κοινότητας. Η ύπαρξη εμπορικού πλεονάσματος είναι σύνηθες φαινόμενο, όσον αφορά τις οικονομίες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο, δεδομένου ότι τα προϊόντα τους δεν είναι ανταγωνιστικά στις δυτικές αγορές. Η τάση συνεχούς μείωσης της βιομηχανικής παραγωγής της Ουκρανίας από το 1990 και εφεξής δεικνύει ότι το εμπορικό πλεόνασμα συνιστά πρόβλημα της βιομηχανίας της Ουκρανίας. Επιπλέον, η ΕΚ προέβη σε ουσιαστικές εμπορικές παραχωρήσεις (μεταχείριση του μάλλον ευνοούμενου κράτους, Σύστημα Εενικευμένων Προτιμήσεων). β) Προϊόντα χάλυβα: Η τρέχουσα συμφωνία για το εμπόριο προϊόντων χάλυβα, που υπεγράφη τον Ιανουάριο του 1995 (για δύο έτη, έως τον Ιούνιο του 1997) πρόβλεψε αύξηση των ποσοστώσεων στα προϊόντα χάλυβα της τάξης του 35% το 1995 και του 15% το 1996. Οι ποσοστώσεις του 1995 χρησιμοποιήθηκαν πλήρως από την Ουκρανία για τα πλατεά προϊόντων αλλά όχι για τα επιμήκη προϊόντα. Η Επιτροπή διεξήγαγε μία πρώτη αναταλλαγή απόψεων με τις αρχές της Ουκρανίας επί της νέας συμφωνίας, τον Οκτώβριο του 1996, στο πλαίσιο της Ομάδας επαφών ΕΚΑΧ· Η Επιτροπή πρόκειται να αρχίσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη νέας συμφωνίας ΕΚΑΧ, στις 28-29 Νοεμβρίου (βλέπε το τελευταίο τμήμα του βασικού εγγράφου). Είναι σκόπιμο να σημειωθεί ότι στην ενδιάμεση συμφωνία προβλέπεται ήδη η υποχρέωση κατάργησης των κρατικών ενισχύσεων που αποβαίνουν εις βάρος του αμοιβαίου εμπορίου. γ) Κλωστοϋφαντουργικά πρρϊόντα: η νέα συμφωνία που συνήφθη με την Ουκρανία, τον Νοέμβριο του 1995, διατηρεί τους υφιστάμενους ποσοτικούς περιορισμούς, εξαιρουμένων πέντε κατηγοριών εισαγωγών κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων για τις οποίες έχουν καταργηθεί. Το επίπεδο ποσοστώσεων αυξήθηκε κατά 20%. II συμφωνία αυτή θεωρείται ικανοποιητική για την Ουκρανία. 38 Το εμπόριο κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων αυξήθηκε σημαντικά το 1994, αφήνοντας μικρό πλεόνασμα για την ΕΚ: Εισαγωγές ΕΚ: 117,8 εκατ. ECU· εξαγωγές: 124 εκατ. ECU· πλεόνασμα: 6,2 εκατ. ECU, το οποίο είναι κατώτερο από το ποσό των 15,5 εκατ. ECU το 1993. δ) ΣΓΠ: Η δυσμενής κριτική που ασκείται για το ΣΓΠ οφείλεται, κυρίως, στην έλλειψη κατανόησης από την πλευρά των αρχών της Ουκρανίας όσον αφορά τη λειτουργία και τις ευκαιρίες του συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή πρότεινε στην Μικτή Επιτροπή τη διοργάνωση σεμιναρίου πληροφόρησης. Σχετικά με την ουσία του εν λόγω συστήματος, υπεβλήθη στο Συμβούλιο πρόταση αναθεώρησης των επιπέδων προτίμησης, η οποία προβλέπει μείωση κατά 50% των προτιμήσεων για τα προϊόντα τοπ κεφαλαίου 12 με εξαίρεση τα εν λόγω προϊόντα το 1999. Λεν αναμένονται μεταβολές όσον αφορά τα βιομηχανικά προϊόντα. ε) Πολιτική αντιντάμπινγκ: το αντιντάμπινγκ αποτελεί μόνιμο πολιτικό θέμα των αρχών της Ουκρανίας οι οποίες τονίζουν συνεχώς τις "αρνητικές" επιπτώσεις της πολιτικής αντιντάμπινγκ σε σχέση με το άνοιγμα των εμπορικών συναλλαγών της ΕΕ. Η θέση της Επιτροπής αναλύθηκε κατά τη διάρκεια της Μικτής Επιτροπής του Μαΐου 1996· δεδομένου ότι η πολιτική αντιντάμπινγκ αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των πολυμερών κανόνων εμπορίου, για όσο χρόνο η Ουκρανία δεν αναγνωρίζεται ως οικονομία της αγοράς, οι ισχύοντες κανόνες εξακολουθούν να είναι οι κανόνες ανασύστασης της πραγματικής αξίας, που αναστοιχούν στις οικονομίες κεντρικού σχεδιασμού. Ωστόσο, η Επιτροπή υπενθύμισε στις αρχές της Ουκρανίας, τον Μάιο του 1996, την πιθανότητα ιδιαίτερης μεταχείρισης των παραγωγών που δύνανται να αποδείξουν ότι λειτουργούν χωρίς την παρέμβαση των δημόσιων αρχών. Η) Θέματα πρόσβασης των προϊόντων και υπηρεσιών της ΕΚ στην αγορά της Ουκρανίας Τα θέματα αυτά αποτελούν το βασικό μέλημα της ΕΚ, δεδομένου ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν πολυάριθμες δυσκολίες που άπτονται της πρόσβασης στην αγορά. Ένα εκτενές σημείωμα σχετικά με τα εμπόδια στο εμπόριο στην Ουκρανία, υπεβλήθη στις αρχές της Ουκρανίας κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης της Μικτής Επιτροπής. Το συγκεκριμένο πρόβλημα πρόσβασης στην αγορά των προϊόντων της ΕΚ, είναι αλληλένδετο με το θέμα της πρόσβασης των ξένων επενδύσεων. Έχουν παρεμφερείς αιτίες, συγκεκριμένα, την άγνοια των κανόνων λειτουργίας της ελεύθερης οικονομίας, την αντίδραση στην εισαγωγή του ελεύθερου ανταγωνισμού και τις αντιφατικές ρυθμιστικές αποφάσεις. Οι συνέπειες είναι, επίσης, αλληλένδετες: ενεργούν ως αντικίνητρα για τους πιθανούς ξένους επενδυτές, ενώ η απουσία ανταγωνισμού και ξένων επενδύσεων καθυστερεί την απογείωση της ουκρανικής οικονομίας. Η Επιτροπή εκτιμά ότι η εξάλειψη των ανωτέρω εμποδίων είναι προς όφελος της ίδιας της οικονομίας της Ουκρανίας, δεδομένου ότι παρεμποδίζουν την ενσωμάτωση της στην παγκόσμια οικονομία. Επιπλέον, αντιβαίνουν στους κανόνες της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας και του ΠΟΕ. Συνεπώς, η Ουκρανία θα υποχρεωθεί να καταβαλει προσπάθειες για την εξάλειψη τους. II Κοινότητα 39 πρότεινε στην Ουκρανία να συμβάλει στις σχετικές προσπάθειες μέσω της παροχής τεχνικής βοήθειας όπως ήδη συμβαίνει όσον αφορά την παροχή βοήθειας στον οργανισμό τυποποίησης "Derzstandardt" μέσω του προγράμματος Tacis, καθώς, επίσης, και τη διαδικασία προσχώρησης στον ΠΟΕ. Βασικά εμπόδια: § δασμολογική προστασία: ορισμένοι δασμοί αυξήθηκαν κατά τους τελευταίους μήνες, ενώ κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων προσχώρησης στον ΠΟΕ θα ήταν προτιμότερη η διατήρηση τους στα ίδια επίπεδα κα()ο>ς και η σχετική ενημέρωση της Κοινότητας· § καθεστώτα ειδικών φόρων κατανάλωσης που εισάγουν διακρίσεις. Μεγάλος αριθμός φόρων κατανάλωσης εισάγουν διακρίσεις εις βάρος των εισαγόμενων προϊόντων. Η πρακτική αυτή αντιβαίνει στην αρχή της εθνικής μεταχείρισης των προϊόντων (ενδιάμεση συμφωνία). § Τεχνικά εμπόδια, όπως οι αδιαφανείς ή οι εισάγοντες διακρίσεις κανόνες που εφαρμόζονται στις δοκιμές και στις πιστοποήσεις. II ξεχωριστή πιστοποίηση ανταλλακτικών αυτοκινήτου για ήδη πιστοποιημένους τύπους αυτοκινήτων οχημάτων αποτελεί ένα παράδειγμα. Η πρακτική αυτή εκτός του ότι είναι ασυνήθης και άσκοπη αντιβαίνει, επίσης, στην αρχική της εθνικής μεταχείρισης των προϊόντων (ΕΣ). § Νομοθεσία που εισάγει διακριτική μεταχείριση, όπως ο νέος νόμος περί δημοσίων συμβάσεων που αποκλείει τους αλλοδαπούς επενδυτές. II πρακτική αυτή αντιβαίνει στην αρχή της εθνικής μεταχείρισης όσον αφορά τη λειτουργία των επιχειρήσεων (άρθρο 30 της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας όταν κυρωθεί) καθώς και στους κανόνες του ΠΟΕ. Η ουκρανική αντιπροσωπεία στη Μικτή Επιτροπή επισήμανε ότι ο νέος νόμος, περί δημοσίων συμβάσεων βρίσκεται στο στάδιο αναθεώρησης προκειμένου να συμπεριλάβει τους αλλοδαπούς προμηθευτές. Μία άλλη περίπτωση είναι η φορολογία αεροπορικών υπηρεσιών. II Ουκρανία επιβάλει φόρο που δημιουργεί διακρίσεις όταν ένας ξένος αερομεταφορέας εκτελεί δρομολόγιο προς ή από την Ουκρανία, το οποίο δεν εκτελείται από ουκρανό αερομεταφορέα. Ο φόρος αυτός αντιβαίνει στις διεθνώς αποδεκτές αρχές πολιτικής των αερομεταφορών κα επιβάλλεται εις βάρος της ανάπτυξης αεροπορικών υπηρεσιών με την Ουκρανία. Η αντιπροσωπεία της Ουκρανίας στην Μικτή Επιτροπή, αναφέρθηκε στο "Σχέδιο μέτρων προτεραιότητας όσον αφορά την προσχώρηση της Ουκρανίας στον ΠΟΕ", το οποίο εγκρίθηκε από το υπουργικό Συμβούλιο, τον Μάιο του 1996, και το οποίο αποσκοπεί, κυρίως στην συμμόρφωση της νομοθεσίας της Ουκρανίας με τους κανόνες του ΠΟΕ, όσον αφορά την έκδοση αδειών εισαγωγής, τις δημόσιες συμβάσεις και τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας· ωστόσο, δεν δόθηκε καμιά προθεσμία σχετικά με την υλοποίηση του συγκεκριμένου σχεδίου: iii) ΠΟΕ: προοπτικές της αίτησης προσχώρησης της Ουκρανίας: 40 V- II διαδικασία προσχώρησης της Ουκρανίας στον ΠΟΕ προχωρεί με την υποστήριξη της τεχνικής βοήθειας του προγράμματος Tacis. Μεταξύ των προβλημάτων που έθιξαν τα μέλη του ΠΟΕ, πέρυσι, συμπεριλαμβάνονταν η υπερβολική εξάρτηση της χώρας από το ανταλλαγματικό εμπόριο (επί του παρόντος 30% του εξωτερικού εμπορίου της Ουκρανίας), κυρίως όσον αφορά τον τομέα της γεωργίας, ο ρόλος των κρατικών μονοπωλίων, οι περιορισμοί εξαγωγών και το υψηλό επίπεδο εμποδίων στις εισαγωγές. Τον Δεκέμβριο του 1993 συστάθηκε ομάδα εργασίας του ΠΟΕ για τον καθορισμό των όρων ένταξης της Ουκρανίας η οποία συνεδρίασε για τρίτη φορά τον Ιούνιο του 1996 προκειμένου να εξετάσει τις εμπορικές πολιτικές της Ουκρανίας. Κατά την τελευταία αυτή συνεδρίαση, συζητήθηκε η δομή των δασμών της Ουκρανίας καθώς και η πρόσβαση αγαθών και υπηρεσιών στην αγορά της Ουκρανίας. Όσον αφορά το πρώτο θέμ,α, η Ουκρανία υπέβαλε πρόταση διατήρησης σχετικά υψηλών δασμολογικών επιπέδων τα οποία αναλαμβάνει την υποχρέωση να μειώσει στο 14%, βάσει μέσου σταθμισμένου συντελεστή, έως το 2005. 5. Ανασκόπηση των επενδύσεων: εξέλιξη των ροών επενδύσεων και ισχύον νομικό πλαίσιο επενδύσεων στην Ουκρανία: Οι επενδύσεις συνιστούν πρωταρχικό θέμα για την ΕΚ και θα πρέπει να ισχύει το ίδιο και για την Ουκρανία, δεδομένου ότι οι ξένες επενδύσεις είναι ουσιαστικές για την προώθηση της αναδιάρθρωσης της οικονομίας. (Η προώθηση και η προστασία των επενδύσεων αναφέρονται στο άρθρο 54 της συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας). Η Επιτροπή εκφράζει ανησυχία για το γεγονός ότι το επίπεδο ξένων επενδύσεων παραμένει χαμηλό στην Ουκρανία (κατά το προηγούμενο έτος η εισροή άμεσων ξένων επενδύσεων ήταν της τάξης 150-250 εκατ. δολαρίων), δεδομένου ότι σημειώθηκε ελάχιστη πρόοδος όσον αφορά τη διαδικασία ιδιωτικοποιήσεων ενώ το νομοθετικό και φορολογικό πλαίσιο θεωρείται ακόμη ασταθές. Από το 1989, οι συνολικές επενδύσεις ανέρχονται σε 950 εκατ. δολάρια, εκ των οποίων 80% περίπου υπό μορφή εξοπλισμού. Ένα αρκετά σημαντικό μέρος αυτών των επενδύσεων έχουν αναληφθεί από κοινές επιχειρήσεις της Ουκρανίας και των χωρών της Ομ,άδας των 7. Ο νέος νόμος σχετικά με το "Καθεστώς Ξένων Επενδύσεων", ο οποίος εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο της χώρας τον Μάρτιο του 1996, προφανώς δεν παρέχει το κατάλληλο πλαίσιο και εγγυήσεις για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Ένας μεγάλος αριθμός εξαιρέσεων που έχουν περιληφθεί στον συγκεκριμένο νόμο θέτουν υπό αμφισβήτηση την αξιοπιστία και την εγκυρότητα των διατάξεων του σχετικά με την εθνική μεταχείριση των ξένων άμεσων επενδύσεων, τα φορολογικά και δασμολογικά προνόμια, την μακροπρόθεσμη προστασία των ξένων άμεσων επενδύσεων και τον επαναπατρισμό. Αναμένονται ορισμένες βελτιώσεις ως αποτέλεσμα της προτεινόμενης σύστασης του "Εθνικού Οργανισμού Προώθησης των ξένων επενδύσεων" καθώς και των εξωτερικών πολιτικών πιέσεων όπως, επί παραδείγματι, δυτικών επιχειρηματικών ομάδων, συμπεριλαμβανόμενης της ευρωπαϊκής επιχειρηματικής λέσχης που έχει την έδρα της στο Κίεβο. 41 Χωρίς την ριζοσπαστική αλλαγή νοοτροπίας, εκφρασμένης σε νέα διαφανή νομοθεσία, η εσωστρεφής και μονοπωλιακή νοοτροπία θα εξακολουθήσει να αποθαρρύνει τους ξένους επενδυτές και, συνεπώς, θα καθυστερήσει σημαντικά την αναγκαία αναδιάρθρωση και τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας της Ουκρανίας. Παράρτημα V: Η ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ II πυρηνική ασφάλεια συνιστά προτεραιότητα για την Κοινότητα στο πλαίσιο της ευρύτερης μεταρρύθμισης του ενεργειακού τομέα στην Ουκρανία. 11 παροχή βοήθειας για την βελτίωση της πυρηνικής ασφάλειας αφορά κυρίως: τους εν λειτουργία πυρηνικούς σταθμούς τύπου VVER μέσω του προγράμματος βοήθειας στις πυρηνικές εγκαταστάσεις, την ενίσχυση της αρχής ασφαλείας και της παροχής βοήθειας στην περιοχή του Τσερνομπίλ. i) Το Μνημόνιο Συμφωνίας για την παύση λειτουργίας του πυρηνικού σταθμού ηλεκτροπαραγωγής του Τσερνομπίλ, που υπεγράφη της 21 Δεκεμβρίου 1995 αποτελεί πολιτική συμφωνία μεταξύ της Ομάδας των 7 και της Ουκρανίας που ενισχύει την απόφαση του Προέδρου Κούτσμα να κλείσει τον πυρηνικό σταθμό του Τσερνομπίλ έως το 2. 000. - Τα στοιχεία συνεργασίας που καθορίζονται στο μνημόνιο συμφωνίας αφορούν: την αναδιάρθρωση του τομέα πυρηνικής ενέργειας, πρόγραμμα ενεργειακών επενδύσεων, την πυρηνική ασφάλεια και σχέδιο κοινωνικών επιπτώσεων. Το μνημόνιο συμφωνίας περιλαμβάνει κατάλογο συγκεκριμένων έργων τα οποία πρόκειται να υλοποιηθούν. Ειδικότερα, τη σαρκοφάγο, την βραχυπρόθεσμη αναβάθμιση της μ,ονάδας 3 του Τσερνομπίλ, την προετοιμασία της οριστικής θέσης εκτός λειτουργίας των μονάδων 1-3 και τη δημιουργία νέων παραγωγικοί ικανοτήτων για την αντικατάσταση του πυρηνικού σταθμού του Τσερνομπίλ. - Το Μνημόνιο Συμφωνίας περιλαμβάνει, επίσης, διατάξεις που αφορούν τους χρηματοδοτικούς πόρους. Οι συμφωνηθείσες αρχές για την πιθανή παροχή δυτικής χρηματοδοτικής βοήθειας, η οποία είναι αναγκαία για τη συμπλήρωση της εθνικής χρηματοδότησης είναι οι εξής: τα προσοδοφόρα έργα πρέπει να χρηματοδοτούνται μέσω δανείων, ενώ τα έργα που δεν αποφέρουν έσοδα είναι σκόπιμο να χρηματοδοτούνται μέσω μη επιστρεπτέων ενισχύσεων. Τα αριθμητικά στοιχεία για τη δυτική χρηματοδοτική στήριξη που περιέχονται στο Μνημόνιο Συμφωνίας είναι: 1809 εκατ. δολάρια χρηματοδότησης υπό μορφή δανείων και 498 εκατ. δολάρια χρηματοδότησης υπό μορφή μη επιστρεπτέων ενισχύσεων. Τα αριθμητικά αυτά στοιχεία αφορούν δάνεια και μη επιστρεπτέες ενισχύσεις - που κατά την υπογραφή του Μνημονίου Συμφωνίας - είτε αποτελούσαν αντικείμενο δεσμευτικής ανάληψης υποχρέωσης ή επρόκειτο να να διατεθούν από τα μέλη της Ομάδας των 7 (συμπεριλαμβανόμενου του Tacis και της Ευρατόμ), από την Παγκόσμια Τράπεζα και την ΕΤΑΑ για τομείς που καλύπτονται από το μνημόνιο συμφωνίας· τα αριθμητικά αυτά στοιχεία δεν περιλαμβάνουν προβλέψεις για τη σαρκοφάγο. - Κατά τη διάσκεψη της Ομάδας των 7 στη Μόσχα στις 26 Απριλίου 1996, οι επικεφαλείς της Ομάδας 7 και ο Πρόεδρος Κούτσμα επιβεβαίωσαν ότι θα πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή όλοι οι όροι του Μνημονίου Συμφωνίας. Συμφώνησαν, επίσης, τη διεξαγωγή συγκεκριμένων συζητήσεων για τη σαρκοφάγο μετά την ολοκλήρωση 42 της μελέτης που χρηματοδοτείται από την ΕΚ στο πλαίσιο του προγράμματος Tacis (πριν από το τέλος του 1996). ii) Η Ευρωπαϊκή Κοινότητα συμβάλλει ενεργά στην υλοποίηση της συμφωνίας έχοντας σταθερή πρόθεση να τηρήσει τις προβλεπόμενες προθεσμίες. Οι προκαταρκτικές μελέτες που χρηματοδοτήθηκαν από την ΕΚ, ύψους 100 εκατ. ECU (1994: 25 εκατ. ECU· 1995: 37,5 εκατ. ECU· 1996: 37,5 εκατ. ECU) αναμένεται να καταστήσουν δυνατή τη λήψη απόφασης για συμπληρωματική χρηματοδότηση ανά 1997. Πρέπει, επίσης, να έργο, στο πλαίσιο της Ομ,άδας των 7, το συγκεκριμενοποιηθεί η χρηματοδοτική συνεισφορά της Ουκρανίας που προβλέπεται (ττο Μνημόνιο Συμφωνίας. Δύο μέτρα έχουν ιδιαίτερη σημασία για την Κοινότητα κατά το χρονικό διάστημα μέχρι τα μέσα του 1997 προκειμένου να εξασφαλισθεί η σταθερή και άνευ όρων δέσμευση της Ουκρανίας να θέσει εκτός λειτουργίας τον πυρηνικό σταθμό του Τσερνομπίλ έως το έτος 2000. Τα μέτρα αυτά αφορούν τη χρηματοδότηση της αποπεράτωσης των δύο υπό κατασκευή αντιδραστήρων και την υλοποίηση των αναγκαίων μέτρων για την εξασφάλιση της ασφάλειας της σαρκοφάγου. όσον αφορά τους οικονομικούς, - Όσον αφορά την αποπεράτωση των δύο αντιδραστήρων 70% των επενδύσεων (1000 εκατ. δολάρια ΗΠΑ περίπου) θα χρηματοδοτηθούν μέσω δανείων της Ευρατόμ (μέχρι 400 εκατ. ECU) και από την ΕΤΑΑ. Οι σχετικές αποφάσεις χρηματοδότησης βρίσκονται στο στάδιο της προετοιμασίας. Είναι σκόπιμο να επιδειχθεί η δέουσα τους περιβαλλοντικούς και επιμέλεια χρηματοδοτικούς όρους καθώς και τα θέματα ασφάλειας. Η ΕΤΑΑ και η Επιτροπή έχουν ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων με νέα ανάλυση επενδύσεων ελάχιστου κόστους. II δέουσα επιμέλεια όσον αφορά τους χρηματοδοτικούς όρους θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις της Ουκρανίας στον τομέα πυρηνικής ενέργειας, οι οποίες πρέπει να εξασφαλίζουν τη δυνατότητα αποπληρωμής των δανείων. να συμμετάσχουν συμφωνήσει ειδική ομάδα σε Σύμφωνα με τον τρέχοντα προγραμματισμό πρόκειται να υποβληθούν οι αποφάσεις δανείων στην Επιτροπή και στο διοικητικό συμβούλιο της ΕΤΑΑ έως τα μέσα του 1997. - Όσον αφορά τη σαρκοφάγο, μιά μελέτη Tacis που εκπονείται από εμπειρογνώμονες της ΕΚ και της Ουκρανίας με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία θα καταλήξει σε προτάσεις βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων έργων έως το τέλος του 199# Βάσει των αποτελεσμάτων της συγκεκριμένης μελέτης, η Ομάδα των 7 θα συζητήσει πιθανές λύσεις με την Ουκρανία. Αναμένεται ότι το κόστος των συγκεκριμένων μέτρων θα ανέλθει σε αρκετές εκατοντάδες εκατ. ECU κατά τη διάρκεια των επόμενων δέκα ετών. Επί του παρόντος, δεν υπάρχουν διαθέσιμοι χρηματοδοτικοί πόροι. Ωστόσο, η εξεύρεση χρηματοδοτικών πόρων θα αποτελέσει αντικείμενο εξέτασης από την Ομάδα των 7 εντός των επόμενων μηνών, ειδικότερα το 1997 όταν την προεδρία της Ομάδας των 7 αναλάβουν οι HI ΙΑ (βλέπε τελευταίο τμήμα του βασικού εγγράφου). 43 ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟ ΑΕΛΤΙΟ Το παρόν έγγραφο δεν έχει επιπτώσεις στον προϋπολογισμό. Οι προτάσεις που προκύπτουν από τη συνδρομή της Κοινότητας καλύπτονται από το κονδύλιο Β7. 52: τεχνική συνεργασία με τα ανεξάρτητα κράτη της πρώην ΕΣΣΔ (πρόγραμμα TACIS). Ποσό εγγεγραμμένων πιστώσεων στο κονδύλιο για την Ουκρανία για το οικονομικό έτος 1996: 38,5 εκατομμύρια Ecus, συνεισφορά TACIS 1996 στο πρόγραμμα EE/G7 για την παύση της λειτουργίας του Τσερνομπίλ. 37,5 εκατομμύρια Ecus. Σ'αυτά προστίθενται οι δράσεις που προβλέπονται στο πλαίσιο θεματικών προγραμμάτων όπως τα προγράμμ,ατα: δημοκρατία, πυρηνική ασφάλεια, διακρατικές ενέργειες, που εκτιμώνται σε 32 εκατομμύρια Ecus. Η χρηματοδότηση του προγράμματος για το Τσερνομπίλ αναμένεται ότι θα οριστικοποιηθεί εξάλλου στο πλαίσιο της G7 το 1997. Η ενδεχόμενη συνδρομή για την αποκατάσταση των μακροοικονομικών ισορροπιών για το 1997 θα αποτελέσει το αντικείμενο απόφασης του Συμβουλίου (fi % του ποσού που μένει ακόμη να οριστεί πρέπει να εξασφαλιστεί από τον προϋπολογισμό). Çl· ISSN 0254-1483 COM(96) 593 τελικό ΕΓΓΡΑΦΑ GR 11 Αριθ. καταλόγου : CB-CO-96-608-GR-C ISBN 92-78-11836-2 Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων L-2985 Λουξεμβούργο