title: SKRIFTLIG FORESPØRGSEL nr. 2706/96 af MaLou LINDHOLM til Kommissionen. Miljøtrusler fra elkabler

eurovoc_concepts:
Baltic Sea
Poland
Sweden
directive (EU)
electric cable
environmental impact
environmental protection
feasibility study
marine pollution


title: MEDDELELSE FRA KOMMISSIONEN - FORSENDELSESPROCEDURERNES FREMTID: FORELØBIG RAPPORT

eurovoc_concepts:
common commercial policy
customs fraud
customs transit
free movement of goods

text: KOMMISSIONEN FOR DE EUROPÆISKE FÆLLESSKABER Bruxelles, den 09. 10. 1996 KOM(96) 477 endelig udg. MEDDELELSE FRA KOMMISSIONEN FORSENDELSESPROCEDURERNES FREMTID : FORELØBIG RAPPORT "'«Pi arå M »2 I. Sammenhængen: en løbende indsats fra Kommissionens side for at styrke forsendelsesprocedurernes effektivitet og sikkerhed Toldforsendelse anvendes til forsendelse af varer inden for Fællesskabet og mellem Fællesskabet og en lang række tredjelande uden at denne varebevægelse giver anledning til opkrævning af den told og de afgifter, der normalt forfalder til betaling ved indførsel, eller anvendelse af eventuelle foranstaltninger for tilsyn med eller begrænsning af samhandelen. Den anvendes ikke blot til simpel passage af et givet område. Den tjener endvidere som redskab til forsendelse af varer så tæt som muligt til stedet for deres fortoldning og i givet fald til overførsel inden for toldområdet af varer under suspensionsordningen. Toldsystemerne for forsendelse har lige siden Fællesskabets tilblivelse været en væsentlig del af toldunionen og samhandelen med tredjelande inden for rammerne af den fælles handelspolitik. De lider i dag, hvad angår effektivitet og sikkerhed, under følgerne af dybtgående politiske og handelsmæssige forandringer. Denne svaghed misbruges af organiseret kriminalitet, som har forvoldt de offentlige budgetter og den lovlige handel ikke ubetydelig skade. Kommissionen pegede allerede i sine to meddelelser af henholdsvis 29. marts 19951 og 3. april 19962 om bedrageri i forbindelse med forsendelse på situationens alvor og kravet om hurtigt at råde bod derpå. Revisionsretten har i flere af sine beretninger påvist funktionsforstyrrelser ved systemet. Europa-Parlamentet har skønnet, at situationen var så alvorlig med hensyn til følgerne for Unionens finanser, at den den 12. januar 1996 nedsatte en midlertidig undersøgelseskommission vedrørende forsendelse. I betragtning af sagens økonomiske og finansielle implikationer, indbragte Kommissionen desuden sagen for Rådet (økonomi og finans) den 8. juli 1996. Nærværende meddelelse skal ses i direkte forlængelse af disse initiativer. I den seneste meddelelse fra Kommissionen blev der givet en detaljeret redegørelse for en række foreslåede aktioner til bekæmpelse af svig samtidig med en opretholdelse af de nødvendige økonomiske fordele ved forsendelse. Nogle af disse aktioner er i gang, og der er stillet forslag til de dertil svarende foranstaltninger. Der overvejedes andre aktioner, som skulle gøres til genstand for en mere global analyse fra Kommissionens tjenestegrenes side, således at man kunne få et komplet billede af situationen omkring forsendelsessystemerne og dermed med kendskab til alle enkeltheder at dreje reformerne af proceduren i den rigtige retning. II. Arbeids- og indsatsrammer: den foreløbige rapport om forsendelse Rapportens formål Resultatet af denne globale analyse findes i den foreløbige rapport om forsendelse, der er bilagt denne meddelelse. Det er et arbejdsdokument fra Kommissionens tjenestegrene, som repræsenterer en væsentlig etape i den igangværende proces for reform af forsendelse. Det markerer Kommissionens vilje til ikke at ville skjule nogen vanskelighed eller se bort fra noget forslag og til at søge sammen med alle aktører inden for forsendelse 1 KOM(95) 108 endelig udg. "Bedrageri i forbindelse med forsendelsesproceduren - Løsninger og fremtidsperspektiver". 2 SEC(96) 290 endelig udg. "Kommissionens indsats mod bedrageri i forbindelse med forsendelse". 2 med den størst mulige åbenhed at finde frem til de bedst mulige bestemmelser for forsendelsesprocedurerne i fremtiden. Det er grunden til, at der med den foreløbige rapport foretages en fra et teknisk synspunkt kritisk analyse af de vanskeligheder, som forsendelse er forbundet med, og stilles forslag fra alle sider til at råde bod herpå, der har udmundet i en første indkredsning af mulige mål for en fremtidig reform og midler til at gennemføre denne. Den er at betragte som en foreløbig rapport, fordi den skal anvendes som en faktuel og åben ramme for diskussion med samtlige parter, der opererer inden for proceduren, og som rapporten er bestemt til. De vil få lejlighed til fuldstændig frit at diskutere på dette grundlag for dermed at hjælpe Kommissionen med som led i dens initiativret at fastlægge de endelige retningslinjer for en reform af forsendelse. Rapportens indhold Rapporten, der suppleres med seks forklarende bilag, behandler tre grundlæggende spørgsmål og indeholder en teknisk sammenfatning af de forskellige forslag, der er tilflydt sagsakterne igennem et år. A. 1. Grundlæggende spørgsmål Toldforsendelse er et centralt element i toldunionen og den fælles handelspolitik Toldforsendelse er af største betydning for både forvaltningen og beskyttelsen af Den Europæiske Unions indre marked og for de privilegerede handelsforbindelser, som Den Europæiske Union agter at opretholde med EFT A-medlemslandene og at befordre med landene i Central- og Østeuropa som led i præ-tiltrædelsesstrategien. Den bidrager i form af fælles forsendelse og tillige TIR klart til en ny økonomisk integration omfattende hele kontinentet. Dens succes hos operatørerne inden for udenrigshandel viser også, hvilken grundlæggende betydning den har i virksomheders handelsstrategi. 2. Forsendelsesprocedurerne befinder sig i en krise i et klima af dybtgående forandringer De politiske omvæltninger i Europa og moderniseringen af økonomien inden for forøgelsen af rammerne af en generel nedbrydning af handelsbarriererne og præferenceaftaler har affødt en betydelig udvidelse af varehandelen, som har medført en uventet forøgelse af behovet for forsendelse. Dette forhold, der har været sammenfaldende med en nedskæring af toldpersonalet inden for forsendelse, har betydet en mætning af dokumentprocedurerne, der fortsat byggede på papir og manuel forvaltning, har skrøbeliggjort systemerne og lettet kriminelle organisationers misbrug af dem, som kan medføre tab ai betydelige beløb i national told og nationale afgifter. Det skader også fællesskabsbudgettet i form af ikke-opkrævning af de traditionelle egne indtægter for Fællesskabet, men også for en stor del af de pågældende beløbs vedkommende de nationale budgetter, og det skader tillige handelen, idet de varer, der forsvinder under forsendelse, optræder på parallelle markeder og repræsenterer en illoyal konkurrence for den lovlige handel og en trussel mod beskæftigelsen. 3. Det er en forudsætning for en effektiv reform, at der skabes gunstige rammer for forvaltning og samarbejde Forsendelsessystemernes effektivitet og sikkerhed forudsætter ikke blot procedurer, der kan opfylde handelens behov men også en ensartet og solidarisk tilgang til deres anvendelse og kontrollen hermed, hvilket implicerer et permanent samarbejde mellem de forskellige ansvarlige administrationer, bl. a. på basis af et bedre kendskab til procedurernes realiteter. Det må slås fast, at en reform af bestemmelserne for forsendelse kun kan få mærkbare virkninger, hvis den baseres på bl. a. : - klare og tilgængelige normer af såvel forskriftsmæssig som aftalemæssig karakter på den ene side, som kan sikre den indre sammenhæng i forsendelsessystemerne på den anden side - en informations- og uddannelsespolitik - mobilisering af de nødvendige midler - og endelig og især en nydefinering af forbindelserne mellem toldadministrationerne og deres ansvar af hensyn til en god forvaltning af toldunionen. Visse af disse krav går, i det mindste hvad angår Fællesskabet, ud over de egentlige forsendelsesrammer, men det er klart, at programmet 'Told 2000", der endnu skal vedtages, til dels vil kunne bidrage til at indfri dem. B. En teknisk sammenfatning som diskussionsgrundlag I denne forbindelser giver den foreløbige rapport et overblik over vanskelighederne og forslagene til reform, som er fremkommet fra alle aktører, gengivet i et sammenfattende skema i fem afdelinger: - forvaltning og afslutning af forsendelsesoperationer for at tilvejebringe et effektivt system - tilsyn med kontrolforanstaltningerne for at garantere sikkerheden - fastlæggelse af aktørernes ansvar i tilslutning til de faktiske risici, som forsendelse er forbundet med - passende dækning af disse risici ved hjælp af finansiel sikkerhed - en række mere generelle støtteforanstaltninger, der er nødvendige for, at reformerne kan blive effektive. På dette grundlag er der indkredset fem større kategorier afmål, der skal realiseres: - en effektiv forvaltning af sikre procedurer - et nært samarbejde mellem toldadministrationerne og mellem disse og Kommissionen - en løbende, sammenhængende og konstruktiv dialog mellem toldmyndighederne og de erhvervsdrivende - klare, sammenhængende og tilgængelige forskrifter og instrukser 4 - veluddannede toldembedsmænd, der har den tilstrækkelige opbakning og er vidende om, at de yder et uundværligt bidrag til forsendelsesprocedurernes gode funktion i almindelighed. I denne sammenhæng skal det på ny understreges, at en hurtig og vidtgående datamatisering af forsendelsesprocedurerne er et af de bedste midler til at gøre systemet effektivt og sikkert, idet det kan anvendes til at styre den internationale samhandel under forsendelse og være et redskab til tidstro analyse af den med hver operation forbundne risiko. III. Et redskab, der skal udnyttes på en åben måde Den foreløbige rapport, vil for at opfylde sit mål, som er at inddrage aktørerne inden for forsendelse nært i nydefineringen af reglerne på området, blive udsendt til såvel toldadministrationerne i forsendelsessystemerne, som organisationer, der repræsenterer interesserede erhvervs kredse i deres egenskab af brugere af forsendelsesprocedurerne. lande, der er partnere i medlemsstaterne og i andre På basis af reaktionerne fra alle disse aktører på rapporten og deres bidrag vil Kommissionen hurtigt med kendskab til alle enkeltheder kunne fastlægge et samlet handlingsprogram vedrørende forsendelse, både i lovgivningsmæssig og operativ henseende. Den vil da kunne formulere de nødvendige nye forslag. Den mener desuden, at dens aktuelle tiltag bør forløbe side om side med Europa-Parlamentets inden for rammerne af den midlertidige undersøgelseskommission, og at arbejdet i begge sammenhænge bør komme begge parter til gode. Det er under alle omstændigheder den holdning, Kommissionen fortsat vil have i sin indsats for reform af forsendelsessystemet. ISSN 0254-1459 KOM(96) 477 endelig udg. DOKUMENTER DA 02 09 11 Katalognummer : CB-CO-96-499-DA-C ISBN 92-78-09890-6 Kontoret for De Europæiske Fællesskabers Officielle Publikationer L-2985 Luxembourg U


title: REGOLAMENTO (CE) N. 1945/96 DELLA COMMISSIONE del 9 ottobre 1996 che fissa l'importo massimo della restituzione all'esportazione di zucchero bianco per la decima gara parziale effettuata nell'ambito della gara permanente di cui al regolamento (CE) n. 1464/96

eurovoc_concepts:
Montenegro
Serbia
award of contract
export refund
trade restriction
white sugar


title: INTERROGAZIONE SCRITTA n. 2734/96 dell'on. Edgar SCHIEDERMEIER alla Commissione. Utilizzazione delle lingue di lavoro nel corso di ispezioni ad aziende da parte di esperti veterinari

eurovoc_concepts:
official language
veterinarian
veterinary inspection


title: Lijst van chemische produkten van de Nimexe met vermelding van hun douane-indeling en hun Nimexe-code.,List of chemicals in NIMEXE together with their tariff classification and NIMEXE code.,Liste over NIMEXE-kemikaler med angivelse af deres positionsnummer og deres NIMEXE-nummer.,Repertorio dei prodotti chimici NIMEXE con indicazione della loro classificazione doganale e del loro codice NIMEXE.,Répertoire des produits chimiques de la NIMEXE avec indication de leur classement douanier et de leur code NIMEXE.,Verzeichnis chemischer Erzeugnisse der NIMEXE mit Angabe ihrer Tarifierung und ihrer NIMEXE-Kennziffer.

eurovoc_concepts:
Nimexe
common customs tariff
directory
export (EU)
foreign trade
import (EU)
terminology


title: KOMISSION ASETUS (EY) N:o 1944/96, annettu 9 päivänä lokakuuta 1996, sellaisenaan vietävän valkoisen sokerin ja raakasokerin vientitukien vahvistamisesta

eurovoc_concepts:
Montenegro
Serbia
export refund
raw sugar
trade restriction
white sugar


title: QUESTION ECRITE no 2706/96 de MaLou LINDHOLM à la Commission. Menace que constituent les cables électriques pour l'environnement


title: WRITTEN QUESTION No. 2691/96 by Nikitas KAKLAMANIS to the Commission. Terrorist attack against the Ecumenical Patriarchate

eurovoc_concepts:
Christianity
Islam
Türkiye
extremism
religious discrimination
terrorism

formats: html print


title: INTERROGAZIONE SCRITTA n. 2706/96 dell'on. MaLou LINDHOLM alla Commissione. Sicurezza ambientale dei cavi elettrici


title: SCHRIFTLICHE ANFRAGE Nr. 2734/96 von Edgar SCHIEDERMEIER an die Kommission. Nutzung der Amtssprachen bei Betriebsbesichtigungen durch Tierärztliche Sachverständige


title: Bilan fourrager 1970-1971/1977-1978 : Ressources.,Bilancio foraggero 1970-1971/1977-1978 : Risorse.,Feed balance sheet 1970-1971/1977-1978 : Resources.,Foderbalancer 1970-1971/1977-1978 : Ressourcer.,Futterbilanz 1970-1971/1977-1978 : Aufkommen.,Voederbalansen 1970-1971/1977-1978 : Beschikbare hoeveelheden.

eurovoc_concepts:
EU Member State
agricultural product nomenclature
agricultural statistics
animal feedingstuffs
fodder


title: 96/600/CE: Decisione della Commissione del 9 ottobre 1996 che autorizza la Francia a pagare il premio di trasformazione previsto dal regolamento (CEE) n. 805/68 del Consiglio, relativo all'organizzazione comune dei mercati nel settore delle carni bovine, per animali ritirati dalla produzione prima di aver superato l'età di venti giorni (Il testo in lingua francese è il solo facente fede) (Testo rilevante ai fini del SEE)

eurovoc_concepts:
France
agricultural guidance
beef
common organisation of markets
slaughter premium

formats: html pdfa1b print


title: SCHRIFTLICHE ANFRAGE Nr. 2691/96 von Nikitas KAKLAMANIS an die Kommission. Terroristische Aktion gegen das Ökumenische Patriarchat


title: MEDEDELING VAN DE COMMISSIE - BENCHMARKING VAN HET CONCURRENTIEVERMOGEN VAN DE EUROPESE INDUSTRIE

eurovoc_concepts:
European industrial area
competitiveness
economic analysis
productivity

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 09. 10. 1996 COM(96) 463 def. MEDEDELING VAN DE COMMISSIE BENCHMARKING VAN HET CONCURRENTIEVERMOGEN VAN DE EUROPESE INDUSTRIE INHOUD I. INLEIDING IL CONCURRENTIERESULTATEN VAN DE EUROPESE INDUSTRIE. 1. De algemene context 2. Industriële groei '. 3. Kosten van productiefactoren. ; 4. Industriële investeringen 1 3 3 6 7 18 III. FACTOREN DIE HET CONCURRENTIEVERMOGEN BEPALEN 9 1. Het functioneren van de markten 2. Innovatie ; IV. BENCHMARKING 1. Benchmarking van ondernemingen 2. Benchmarking van sectoren 3. Benchmarking van randvoorwaarden V. CONCLUSIES 9 14 17 18 19 19 21 ™. /)/*. I. INLEIDING Het uitgangspunt voor deze mededeling zijn de voorstellen van de Commissie voor een vertrouwenspact voor de werkgelegenheid1. In dat document wordt er eerst op gewezen dal het niveau van de structurele werkloosheid stelselmatig toeneemt; aan het eind van elke recessie is het niveau hoger. De belangrijkste uitdaging voor Europa vandaag dé dag is ervoor te zorgen dat er in voldoende tempo nieuwe banen bijkomen om deze tendens tegen te gaan en om ervoor te zorgen dat allen die bereid en in staat zijn om door produktieve arbeid bij te dragen tot het welzijn in de Europese Unie, de mogelijkheid hebben om dat te doen. Zoals uiteengezet in het Witboek inzake "groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid"2 en in de mededeling over "het beleid inzake het concurrentievermogen van de Europese Unie op industriegebied" is verbetering van het concurrentievermogen van de Europese economie een belangrijk middel om dat doel te bereiken. Deze drie documenten beschrijven samen met andere voorstellen van de Commissie de voorwaarden die moeten worden gerealiseerd wil het concurrentievermogen verbeteren. Veel van deze acties betreffen de Lid-Staten. Deze mededeling is bedoeld om een actuele analyse te verschaffen van de huidige toestand van het concurrentievermogen van de Europese industrie. Met het oog op de prioriteitenstelling wordt een beperkt aantal sleutelgebieden om het concurrentievermogen te verbeteren vastgesteld aan de hand van de voorafgaande analyse. De Commissie vestigt de aandacht op benchmarking niet als nieuw beleidsinitiatief, maar als instrument om ervoor te zorgen dat maatregelen op sleutelgebieden voor het concurrentievermogen beter worden uitgevoerd door de nadruk te leggen op factoren en voorwaarden die bepalend zijn voor betere prestaties en door informatie uit te wisselen over de beste praktijken ontwikkelen. Hoewel in deze mededeling de analyse van het concurrentievermogen vooral betrekking heeft op de industrie, wordt tevens ingegaan op een aantal van de factoren die ten grondslag liggen aan het resultaat van de economie in haar geheel in termen van groei, produktiviteit en werkgelegenheid. Elke discussie over het concurrentievermogen van de Europese verwerkende industrie zou onvolledig zijn als niet tegelijkertijd wordt ingegaan op het concurrentievermogen van een aantal diensten. Actie voor de werkgelegenheid in Europa - een vertrouwenspact SEC(96)1093 van 6. 5. 1996. Groei, concurrentievermogen en werkgelegenheid (COM(93)700, december 1993). COM(94)319 van 14. 9. 1994. ^h Adviesgroep concurrentievermogen benoemd door voorzitter Santer Het eerste rapport van de adviesgroep gaf een globale kijk op het concurrentievermogen. Hierin werd benadrukt dat concurrentievermogen te maken heeft met produktiviteit, efficiency en rentabiliteit en als zodanig geen doel op zich is. Het is een krachtig middel om de levensstandaard te verhogen en de sociale welvaart te verbeteren. Op het niveau van de economie hebben de belangrijkste indicatoren voor het concurrentievermogen dan ook betrekking op groei, produktiviteit en werkgelegenheid naast de factoren die een bepaald resultaat kunnen verklaren. Op het niveau van de grote sectoren van de economie of de afzonderlijke industrie- en dienstensectoren kunnen veel van dezelfde indicatoren voor het concurrentievermogen worden gebruikt. Het marktaandeel en de rentabiliteit zijn eveneens belangrijke indicatoren waardoor een verband wordt gelegd met het concurrentievermogen van de bedrijven. Er indicatoren voor het concurrentievermogen, aangezien het uiteindelijk de ondernemingen zijn die de groei verschaffen waardoor banen worden geschapen en de produktiviteit toeneemt. Hoe het concurrentievermogen op de verschillende niveaus samenhangt, zodat een bepaald resultaat wordt bereikt, is een belangrijk vraagstuk waarop in het onderstaande nader wordt ingegaan. tussen de verschillende is een verband In deze mededeling staan structurele factoren die het concurrentievermogen beïnvloeden, centraal. Uiteraard is ook het macro-economisch klimaat van grote invloed. De Commissie brengt evenwel regelmatig verslag uit over deze aspecten in het Economisch Jaarverslag en zij volgt de vooruitgang die wordt geboekt bij het realiseren van de macro-economische doelstellingen doordat zij de economische convergentie onderzoekt. De criteria van Maastricht, streefcijfers voor de Economische en Monetaire Unie, vertegenwoordigen een vorm Vf n benchmarking op beleidsgebied die zijn nut heeft bewezen wat het bevorderen van de convergentie betreft en die als model kan dienen voor het toepassen van benchmarking op andere gebieden die voor het concurrentievermogen van belang zijn. De EMU en concurrentievermogen De overgang naar de Economische en Monetaire Unie (EMU) zal belangrijke gunstige affecten hebben op het concurrentievermogen, zowel wat interne als wat externe aspecten betreft. Intern zal de EMU een einde maken aan de transactiekosten bij grensoverschrijdende betalingen. Bovendien zal de EMU het concurrentievermogen bevorderen doordat de doorzichtigheid wordt verbeterd. Vooral kleine en middelgrote ondernemingen, die zich in het internationale handelsverkeer voor naar verhouding hoge kosten geplaatst zien, zullen profiteren, aangezien de EMU hen in staat zal stellen hun efficiency te verbeteren door zich op alle Europese markten te begeven. Voorts zal de EMU er in belangrijke mate toe bijdragen dat de voordelen van de interne markt ten volle worden benut. De afgelopen vier jaar hebben valutaschommelingen ertoe geleid dat produktiefactoren niet optimaal zijn ingezet, waardoor de gunstige effecten van economische eenwording in gevaar zijn gebracht en de groei in Europa is vertraagd. Extern is het mogelijk dat de financiële markten, gezien het belang van de Europese Unie in de internationale handel, de Euro een status van internationale munteenheid verlenen die vergelijkbaar is met die van de dollar. Europese ondernemingen zullen steeds vaker op derde markten in Euro kunnen verkopen, hetgeen een garantie biedt tegen de effecten van valutaschommelingen op verkoopprijzen. Tenslotte is macro-economisch beleid van essentieel belang voor het concurrentievermogen. Met name absorberen overheidstekorten die te hoog zijn een aanzienlijk deel van de particuliere besparingen (bijna 35% in 1993), hetgeen ten koste gaat van produktieve investeringen en de rentevoeten opdrijft. Beleid dat gericht is op budgettaire stabiliteit, maakt het mogelijk het macro-economisch klimaat te verbeteren. Zo zijn in de EU de netto-staatsleningen gedaald van 6,3% in 1993 naar 5,1% in 1995 en 4,4% in 1996 (prognose). De reële korte-termijnrente heeft een vergelijkbare ontwikkeling doorgemaakt van 6,7% in 1992 naar 4,9% in 1993 en 3,9% in 1995. Deze ontwikkeling wordt gestimuleerd door de vorderingen die met het oog op de Economische en Monetaire Unie worden gemaakt. Het zijn in de eerste plaats de ondernemingen zelf die ervoor moeten zorgen dat zij concurrerend blijven. Zij handhaven hun concurrentievermogen door de efficiency en flexibiliteit waarmee zij voldoen aan de vraag op de bestaande markten en door hun vermogen om zich aan te passen aan structurele veranderingen, nieuwe markten te creëren en aan nieuwe vraag te beantwoorden. De kwaliteit van het management bepaalt in sterke mate in hoeverre ondernemingen hierin slagen. De overheid steunt het concurrentievermogen door te zorgen voor passende randvoorwaarden waarbinnen de ondernemingen actief kunnen zijn. In de praktijk betekent dit zorgen voor de nodige infrastructuur, invoeren van de nodige regelgeving en speciale initiatieven, met name op het gebied van innovatie, kwaliteit, ondernemingsklimaat voor het midden- en kleinbedrijf en economische samenhang (Groenboek van de Commissie over innovatie, werkdocument over kwaliteit en meerjarenprogramma voor het MKB). ingegaan op de diversiteit van de factoren die het In deze mededeling wordt concurrentievermogen van ondernemingen beïnvloeden en op de relaties tussen deze factoren. Uit een ander vloeit de noodzaak voort om een coherente aanpak te ontwikkelen die is toegespitst op die factoren in het ondernemingsklimaat die bepalend zijn voor ondernemingen. Deze exercitie is dringend nodig gezien de mondialisering van markten en het risico dat een achterblijvend concurrentievermogen op die markten inhoudt voor de werkgelegenheid en de levensstandaard. Om ondernemingen en overheidsinstanties te assisteren bij de aanpassingen die nodig zijn om tegen de toenemende internationale concurrentie op te kunnen, stelt de Commissie voor benchmarking in samenwerking met de industrie en de overheid te bevorderen. In deze mededeling wordt niet ingegaan op alle randvoorwaarden die het concurrentievermogen bepalen, maar worden er slechts enkele behandeld. Enkele aspecten van de belastingen, het sociaal beleid en de efficiency van de overheid worden behandeld voor zover zij voor het concurrentievermogen van belang zijn. Hetzelfde geldt voor de regelgeving, de last van administratieve procedures en de adequaatheid van de openbare infrastructuur. De Commissie zal blijven onderzoeken hoe het overheidsbeleid het concurrentievermogen kan bevorderen. IL CONOJRRENTIERESULTATEN VAN DE EUROPESE INDUSTRIE 1. De algemene context Een krachtige economie is een economie die in staat is tot hoge produktieve efficiency en het scheppen van banen ten einde de levensstandaard te verhogen. Het begrip levensstandaard moet ruim worden opgevat en bevat elementen die zich moeilijk laten kwantificeren, zoals een hoge graad van milieubescherming of een laag misdaadcijfer. Hieronder valt het streven naar een redelijke mate van bescherming tegen ziekte en armoede dat bekend is geworden als het Europese sociale model. Om de kwaliteit van het bestaan in Europa te handhaven en de verbeteren, moeten verwachtingen en mogelijkheden met elkaar in overeenstemming worden gebracht en moet de produktieve basis in staat zijn het gewenste resultaat te produceren. Het bruto binnenlands produkt is een zeer onnauwkeurige maat voor de levensstandaard. Het is echter mogelijk dat sommige minder goed te kwantificeren elementen van de levensstandaard beter verenigbaar zijn met een verhoging van het bruto binnenlands produkt dat dan zo op het eerste gezicht zou lijken. Een hoge graad van milieubescherming kan bij voorbeeld onder bepaalde omstandigheden bijdragen aan het concurrentievermogen. Verbetering van de efficiency waarmee de economie energie en grondstoffen omzet in goederen en diensten, is zowel een belangrijke factor voor het bereiken van duurzame ontwikkeling als een belangrijk middel om het concurrentievermogen te verbeteren. De piramide van het concurrentievermogen ss^s^sa Mdikmulinten MÊmmÊSMÊ iten j i j- ' l il financiële „ rë«ulidicn î r ' mvtstcr' wingen", [* ' ' '™j p'Visffanw-P*] ^ ^ ^ n^ Een hoge produktiviteit vormt de basis voor verhoging van de levensstandaard. Verhoging van de arbeidsproduktiviteit mag niet ten koste gaan van het scheppen van banen. Het vermogen om een hoge bedrijvigheidsgraad te bereiken is rechtstreeks van invloed op de levensstandaard, doordat inkomen van een groter deel van de bevolking wordt gegenereerd. Als produktiviteit en werkgelegenheid tegelijkertijd toenemen, kan een krachtige groei worden bereikt. Wat de economie betreft, vormen produktiviteit en werkgelegenheid de belangrijkste benchmarks voor het concurrentievermogen. In tegenstelling tot de criteria van Maastricht, kunnen deze begrippen niet rechtstreeks worden vertaald in beleidsmaatregelen. De structurele voorwaarden die ten grondslag liggen aan betere prestaties, laten zich gemakkelijker vertalen in beleidsmaatregelen op het vlak van afzonderlijke randvoorwaarden die het concurrentievermogen beïnvloeden. De verschillende verbanden die bepalend zijn voor goede resultaten van de economie, kunnen worden geïllustreerd door de piramide van het concurrentievermogen. loopt nog steeds sterk achter op de Verenigde Staten wat betreft Europa arbeidsproduktiviteit en het deel van de actieve beroepsbevolking dat een baan heeft (de bedrijvigheidsgraad). Europa heeft ook een slechtere bedrijvigheidsgraad dan Japan. Als gevolg hiervan is het BBP per hoofd van de bevolking ongeveer één derde lager dan dat in de Verenigde Staten en één zesde lager dan dat in Japan. Een dergelijk resultaat is geenszins onvermijdbaar en dient dan ook niet als aanvaardbaar te worden beschouwd. De menselijke middelen, financiële middelen en infrastructuur van Europa en de omvang en ontwikkeling van thuismarkt vormen de basis voor zowel hoge produktiviteit als een hoge zijn bedrijvigheidsgraad. Binnen de bestaande technologische grenzen is nog steeds een aanzienlijk Mededeling van de Commissie over industriële mededinging en milieubescherming (SEC(92)1986). ongeëxploiteerd potentieel aanwezig. Voorbij de huidige grenzen kan verdere winst worden geboekt door de innovatie te versnellen. De snelle stijging van het kapitaal in de Europese Unie en Japan, die als zodanig moeilijk te interpreteren is, heeft aanzienlijk bijgedragen tot de toename van de arbeidsproduktiviteit in deze landen, maar dit is in belangrijke mate ten koste gegaan van de produktiviteit van het kapitaal. In zowel de Europese Unie als in Japan was de vervanging van arbeid door kapitaal aanzienlijk, terwijl ook de kapitaalintensiteit sterk toenam. Het aantal nieuwe banen valt nog steeds tegen. Sinds 1960 is de Europese Unie erin geslaagd netto 10 miljoen nieuwe banen te creëren, ofwel de helft van het aantal in Japan en minder dan één vijfde van dat in de Verenigde Staten, hoofdzakelijk als gevolg van het zeer hoge tempo waarin banen verloren gingen. Tegelijkertijd was het aantal nieuwkomers op de arbeidsmarkt in de Verenigde Staten anderhalf keer zo groot als in Europa, maar in Japan lager. Dank zij het hoge tempo waarin netto nieuwe banen werden geschapen in de Verenigde Staten kon de bedrijvigheidsgraad hier van 1960 tot 1995 aanzienlijk stijgen, zodat de Japanse bedrijvigheidsgraad die voortdurend hoog was, werd benaderd. In de Europese Unie is de bedrijvigheidsgraad in dezelfde periode gedaald. Het feit dat sommige landen in Europa de Amerikaanse en Japanse waarden evenaren of zelfs overtreffen, lijkt erop te wijzen dat een lage bedrijvigheidsgraad in Europa niet onvermijdelijk is. Europese Unie Verenigde Staten Japan BEDRIJVIGHEIDSGRAAD 1960 67% 63% 74% 1995 60% 72% 74% Het is mogelijk aan te geven wat de belangrijkste redenen zijn voor de teleurstellende prestaties van Europa. Factoren die van bijzonder belang zijn voor de produktiviteit en groei, zijn onder meer de immateriële investeringen, innovatie, investeringen in vaste activa (fabrieken en outillage). Wat de werkgelegenheid betreft zijn naast de investeringen in menselijke hulpbronnen, het functioneren van de arbeidsmarkt en demografische ontwikkelingen vooral de aantallen nieuwkomers op de arbeidsmarkt en de demografische druk belangrijke factoren. Deze vraagstukken hangen samen met specifieke aandachtsgebieden, zoals vergrijzing van de bevolking, interne en externe flexibiliteit van de arbeid, beroepsopleiding, onderzoek en ontwikkeling, organisatorische kwesties, financiering van investeringen en hoogte en structuur van de belastingen. Overheidsuitgaven dragen bij tot het concurrentievermogen als deze dienen voor de ontwikkeling van Europa's infrastructuur, de aanmoediging van immateriële investeringen in bekwaamheden en technologie en bevordering van de ontwikkeling van achtergebleven regio's. De Europese economie heeft steeds vaker te maken met problemen als gevolg van knelpunten in de infrastructuren, zowel wat betreft de fysieke capaciteit als wat betreft de wijze waarop de faciliteiten worden geëxploiteerd. Bijgevolg zijn de infrastructuurkosten van bij voorbeeld vervoersactiviteiten in Europa veel hoger dan in de Verenigde Staten met nadelige gevolgen voor de concurrentiepositie van ondernemingen die in Europa zijn gevestigd. Een sociaal vangnet is nodig om ervoor te zorgen dat de vruchten van de groei rechtvaardig worden verdeeld en om sociale uitsluiting tegen te gaan. De sociale zekerheid moet echter de ontvangers ervan uitrusten met de nodige bekwaamheden en hen stimuleren tot de nodige mobiliteit om produktieve arbeidsplaatsen in te nemen ten einde het concurrentievermogen van de economie te bevorderen. Op consumptie gerichte overheidstekorten leiden uiteindelijk tot verlaging van het produktiepotentieel doordat investeringen worden ontmoedigd. Belastingen, met name op arbeid, betekenen direct of indirect een kostenpost voor de ondernemingen. Als percentage van het BBP zijn de belastingen in de Europese Unie in de periode 1970-1995 gestegen van 34% naar 43%. Bovendien hebben de zeer hoge in Europa die vooral het gevolg zijn van de groei van de belastingtekorten overheidsoverdrachten, tot gevolg dat binnenlandse besparingen meer worden gebruikt voor de financiering van tekorten dan voor investeringen. Wat de structuur van de belastingen betreft, blijkt dat in de periode 1980-1994 het Europese gemiddelde van de effectieve belastingen op tewerkgestelde arbeidskrachten gestaag toenam van 34% tot 40%, terwijl de effectieve belastingen op andere produktiefactoren daalden van 44% naar 35%. Er dient met nadruk op te worden gewezen dat het functioneren van het economische systeem niet zozeer afhankelijk is van de beschikbaarheid en kwaliteit van de afzonderlijke factoren die met het concurrentievermogen samenhangen, als wel van de wisselwerking tussen verschillende factoren. De wijze waarop de verschillende factoren op elkaar ingrijpen kan de economische prestaties ten goede komen dan wel belemmeren. 2. Industriële groei Hoewel de economische grondslagen sterk zijn verbeterd, zijn de resultaten van de Europese industrie minder goed geweest dan zij hadden kunnen zijn. In de meeste verwerkende sectoren is de Amerikaanse produktiviteit nog steeds hoger dan de Europese. Hoge Japanse produktiviteit is geconcentreerd in een beperkt aantal op de export gerichte sectoren. Het aandeel van de Europese Unie in de OESO-exportmarkten (uitgezonderd intra communautaire handel) is sinds 1987 teruggelopen. Dit teruglopende marktaandeel valt hoofdzakelijk toe te schrijven aan onvoldoende aanwezigheid op markten met een sterke groei in plaats van aan wisselkoersen of andere prijsontwikkelingen. Ook wat directe Europese investeringen in derde landen betreft is er weinig specialisatie op groeimarkten. De buitenlandse handel en investeringen van de Europese Unie zijn geconcentreerd geweest op volwassen markten, Oost-Europa en het Middellandse-Zeegebied, in plaats van op de sterk groeiende markten in Oost-Azië en bepaalde delen van Latijns-Amerika. Sinds 1993 zijn er bemoedigende tekenen van betere Europese prestaties op groeimarkten, zowel wat export als wat buitenlandse investeringen betreft. Om hun positie op de wereldmarkten te handhaven en te verbeteren, is hét absoluut noodzakelijk dat de Europese ondernemingen onder voorwaarden die gelijkwaardig zijn aan die voor hun belangrijkste concurrenten en vergelijkbaar zijn met die voor de binnenlandse concurrenten, toegang hebben tot de markten van derde landen. 5 De netto-winstmarges en het rendement op investeringen van Europese ondernemingen vertonen sinds 1994 een zekere verbetering. Vergeleken met de kapitaalkosten is het rendement evenwel nog ontoereikend (7%) aangezien dit nog lager is dan de rentevoet voor langlopende overheidsleningen (8%). De afgelopen tien jaar is de industriële toegevoegde waarde in de Europese Unie gestegen met 2,4% per jaar tegen 3% in de Verenigde Staten en 3,8% in Japan. Dit globale resultaat is ook terug te vinden in de afzonderlijke sectoren. Van de verwerkende sectoren zijn alleen voedings- en genotmiddelen en hout en meubelen in de periode 1985-1995 in de Europese Unie sneller gegroeid dan in de Verenigde Staten en Japan. 5 Mededeling van de Commissie over markttoegang van 14 februari 1996 COM(96)53. Alle sectoren waarvoor de groei van de toegevoegde waarde in Europa gelijk aan of hoger dan die in de Verenigde Staten of Japan was, realiseerden produktiviteitsverbeteringen gelijk aan of hoger dan die van hun belangrijkste concurrenten. In alle sectoren die in Europa langzamer groeiden, waren de produktiviteitsverbeteringen minder. Ook waren de investeringsquota's in de Europese sectoren met een gemiddelde of goede relatieve groei hoger dan die van hun concurrenten. 3. Kostenvan productiefactoren Willen ondernemingen concurrerend blijven, dan moeten zij hun eenheidskosten beheersen door hun efficiency te verhogen of de kosten van de produktiefactoren te beheersen of door een combinatie van beide. De afzonderlijke kostenposten laten voor de afzonderlijke verwerkende onderneming een ander beeld zien dan voor de economie in haar geheel. Voor de afzonderlijke industriële onderneming vertegenwoordigt de aankoop van goederen en diensten 60% van de kosten, gevolgd door de arbeidskosten met 30% (en 70% van de toegevoegde waarde), en de financieringskosten het resterende deel. Aangezien de aankoop van goederen en diensten zo'n groot aandeel in de kosten heeft, is de toegang tot efficiënte leveranciers een belangrijke voorwaarde voor het concurrentievermogen. Energie, water en diensten aan de producent (communicatie, vervoer, financiële en zakelijke dienstverlening) vertegenwoordigen direct of indirect meer dan een vijfde van de fabricagekosten. De prijzen voor sleuteldiensten in Europa zijn nog steeds hoger dan die van de belangrijkste concurrenten en met voortschrijdende liberalisering elders is de kloof tussen Europa en zijn grote concurrenten groter geworden. Wat telecommunicatie betreft zijn de prijzen van interlokale gesprekken na de invoering van concurrentie in de periode 1990-1994 met 18 tot 35% gedaald. Waar geen concurrentie was, daalden de prijzen met 12 tot 16%. Wat energie betreft, zijn de gasprijzen evenredig met de olieprijzen gedaald, maar gemiddeld nog 30% hoger dan die in de VS. Voor elektriciteit is het verschil groter. Grote ondernemingen hebben toegang tot een groot potentieel voor internationale besparingen en complexe financiële instrumenten alsmede complexe boekhoudsysternen. Zij kunnen investeringen onder gunstige voorwaarden financieren. De meeste kleinere ondernemingen zijn niet genoteerd aan de beurs, vaak plaatselijk ingesteld en afhankelijk van zeer traditionele financieringsbronnen voor hun investeringen. Zij doen in veruit de meeste gevallen een beroep op hun winstreserves, waarover zware belastingen worden geheven, en bankleningen. Sinds 1980 zijn de gemiddelde nominale rentevoeten voor langlopende leningen in Europa steeds 1 tot 2 procentpunten hoger geweest dan die in de Verenigde Staten en ongeveer 4 procentpunten hoger dan die in Japan. Ramingen van de kapitaalkosten wijzen eveneens op hogere financieringskosten in Europa en vooral in de kleinere Lid-Staten. Enkele factoren die hebben bijgedragen tot de hoge kapitaalkosten in Europa zijn inflatieverwachtingen, hoge tekorten in de openbare sector, geen concurrentie instellingen en beperkingen op grensoverschrijdende investeringen. tussen financiële De derde kostenpost voor de industrie zijn de arbeidskosten. De ontwikkelingen van de arbeidskosten hangen nauw samen met de algemene macro-economische situatie. De afgelopen twee decennia heeft de Europese economie een moeizaam aanpassingsproces doorgemaakt, niet alleen in verband met structurele veranderingen, maar ook om de inflatiedruk en kosten te beheersen en de rentabiliteit van kapitaalinvesteringen te herstellen. In de jaren zeventig bedroeg de inflatie meer dan 10% om vervolgens te dalen naar 5% aan het begin van de jaren negentig. en 3% nu. De inflatieverwachtingen hebben het klimaat voor loononderhandelingen sterk beïnvloed. Momenteel heeft de Unie een gunstige economische grondslag. De inflatie is voortdurend laag en nog steeds dalende, de spanningen op de wisselkoersen zijn geleidelijk minder geworden, de wereldhandel groeit gestaag in een gunstig tempo en de rentabiliteit van investeringen verbetert. Desondanks is duidelijk dat de Europese economie nog steeds met een aantal kosten- en produktiviteitsproblemen kampt. Wat het concurrentievermogen betreft, moeten alle lasten waarvoor een werkgever zich geplaatst ziet in verband met het in dienst hebben van personeel in rekening worden gebracht, waarna de totale arbeidskosten moeten worden gecombineerd met de produktiviteit om de arbeidskosten per geproduceerde eenheid te krijgen6-. De arbeidskosten per geproduceerde eenheid laten zich in de praktijk moeilijk berekenen, zodat hiervoor naar verhouding weinig betrouwbare schattingen beschikbaar zijn. De afgelopen decennia heeft de Europese Unie haar inflatieprobleem geleidelijk onder controle gekregen en de lonen uitgedrukt als percentage van het BBP omlaag gebracht tot een niveau dat vergelijkbaar is met dat in de Verenigde Staten en Japan. Tevens is de produktiviteit in de Unie ten opzichte van de Verenigde Staten verbeterd. De werkelijke arbeidskosten per geproduceerde eenheid in de EU zijn dan ook sinds 1980 geleidelijk verminderd. In de verwerkende sector is de situatie minder duidelijk en waarschijnlijk minder gunstig. Terwijl bij voorbeeld de afgelopen jaren de werkelijke arbeidskosten per geproduceerde eenheid in de EU economie als geheel ten opzichte van de Verenigde Staten met 5% zijn gedaald, zijn er tekenen die erop wijzen dat deze kosten in de verwerkende industrie met in totaal 1-2% zijn gestegen. Een belangrijk verschil in de structuur van de arbeidskosten tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten betreft de indirecte kosten en belastingen, die een afspiegeling vormen voor de mate waarin bepaalde diensten - gezondheidszorg, pensioenvoorzieningen, enz. - worden gefinancierd met belastinggelden of uit het nettoloon. Een belangrijk punt van zorg voor de Europese Unie dat in het Witboek naar voren wordt gebracht, betreft de wijze waarop indirecte kosten extra zwaar wegen op de lagere loonschalen. De vraag naar ongeschoolde arbeid is teruggelopen ten opzichte van de vraag naar geschoolde arbeid en de werkloosheidsproblemen zijn bijzonder ernstig voor ongeschoolden. Door de indirecte kosten te verlagen ten opzichte van die voor de hogere inkomens kan het aantrekkelijker worden om ongeschoold personeel in dienst te nemen. De loonkosten stijgen thans vrij weinig. De hervormingen van de belastingen en de sociale zekerheid waaraan reeds wordt gewerkt, zullen ertoe bijdragen dat de arbeidskosten in de hand worden gehouden, hoewel de belangrijkste mogelijkheden om de kosten per eenheid laag te houden evenals voorheen nog steeds worden geboden door actief te streven naar hogere produktiviteit in het kader van een economie met hoge inkomens en hoge bekwaamheid. 4. Industriële investeringen in Produktiviteitsverbeteringen zijn sterk afhankelijk van investeringen, zowel materiële als immateriële. Investeringen installaties en uitrusting verhogen niet alleen de produktiecapaciteit maar introduceren ook technische vooruitgang. Zeer opmerkelijk waren de investeringen van Japan in installaties en uitrusting die aan het begin van het decennium zijn gestegen tot een piek van drie maal het niveau van het begin van de jaren zeventig om vervolgens tijdens de huidige recessie weer terug te vallen. Tot 1990 vertoonden de investeringen in uitrusting in de Verenigde Staten en Europa een vergelijkbare ontwikkeling totdat de Amerikaanse investeringen zeer snel begonnen te stijgen. 6 De totale arbeidskosten omvatten sociale zekerheid en belastingen naast de lonen en salarissen. Deze kosten zijn dus niet hetzelfde als inkomsten. Om de arbeidskosten per geproduceerde eenheid te berekenen, worden de totale arbeidskosten gecombineerd met de produktiviteit. Hoge arbeidskosten kunnen worden gecompenseerd door hoge produktiviteit. Met betrekking tot de immateriële investeringen, met name wat het belang van kwaliteitszorg voor het concurrentievermogen van de industrie betekent, bevat het World Competitiveness Report informatie over de verschillende elementen van het concurrentievermogen van landen over de gehele wereld. De tendensen over de afgelopen jaren laten zien dat veranderingen in het kwaliteitsniveau gelijke tred houden met de toepassing van kwaliteitszorgstrategieën. Voor het eerst sinds het midden van de jaren zeventig zijn de Verenigde Staten zelfs bezig Japan voorbij te streven wat het kwaliteitsniveau betreft. Deze tendensen worden bevestigd door de klantensatisfactie, de motivering van het personeel en de kwaliteit van de industriële relaties. Een andere belangrijke vorm van immateriële investeringen, waarvoor de prestaties van Europa ontoereikend zijn, is onderzoek en ontwikkeling. TOTALE O&O- UITGAVEN (%BBP) INDUSTRIËLE O&O-UITGAVEN (%BBP) Europese Unie Verenigde Staten Japan 1,9% 2,5% 3,0% 1,0% 1,6% 2,2% HL FACTOREN DIE HET CONCURRENTIEVERMOGEN BEPALEN Voor de slechte concurrentieresultaten van de Europese industrie laten zich twee hoofdoorzaken aanwijzen: het functioneren van de markten en innovatie. De essentiële complementariteit tussen efficiënte markten en hoge innovatietempo's en immateriële investeringen moet worden benadrukt. Opheffing van de belemmeringen voor toegang tot belangrijke goederenmarkten en ervoor zorgen dat de kapitaal- en arbeidsmarkten kunnen voldoen aan de behoeften aan nieuwe vormen van investeringen en arbeidsorganisatie is van essentieel belang voor innovatie. Als de markten onvoldoende zijn geliberaliseerd, zullen de voordelen van immateriële investeringen, die Europa een concurrentievoordeel moeten verschaffen, niet worden geconcretiseerd: Evenmin zijn efficiënte markten toereikend om ervoor te zorgen dat de immateriële investeringen het hoge niveau bereiken dat nodig is om verdere verbetering van de levensstandaard mogelijk te maken en ervoor te zorgen dat de groei op bekwaamheids- en kennisintensieve grondslag wordt gestimuleerd. I. Het functioneren van de markten Beperkingen van de markttoegang leiden tot inefficiency en belemmeren innovatie en groei. Erkenning van de hoge kosten die aan beperkingen van de markttoegang zijn verbonden, heeft in de ontwikkelde landen geleid tot een duidelijke tendens om de markten te liberaliseren. In de Europese Unie heeft het programma voor de interne markt samen met het mededingingsbeleid en het handelsbeleid ertoe geleid dat met name de markten voor gefabriceerde produkten in belangrijke mate zijn opengesteld. Produktmarkten Dank zij de interne markt zijn handelsbelemmeringen weggenomen en is de toegang tot de markten vergemakkelijkt. Op bepaalde belangrijke markten zijn de effecten evenwel minder sterk geweest. Gebieden waarop de minste vooruitgang is geboekt wat betreft het wegnemen 10 van belemmeringen voor de toegang ofwel door verbetering van bilaterale economische relaties ofwel door internationaal handelsoverleg in het kader van de Uruguay-ronde, in het kader van het programma voor de interne markt of in het kader van nationale programma's, zijn bijvoorbeeld de markten voor overheidsopdrachten, openbare nutsbedrijven en tal van diensten. Er dient op te worden gewezen dat veel beperkingen voor de toegang tot de markt, met name in de dienstensector, het resultaat zijn van maatregelen van de nationale regeringen. Zo worden er nog steeds nationale beperkingen gehandhaafd op het gebied van de zakelijke dienstverlening, bouw en distributie. De meer of minder ernstige beperkingen voor de toegang tot de markt in deze sectoren samen komen nog steeds overeen met ongeveer de helft van het bruto binnenlands produkt. In de mededeling van de Commissie over de diensten van algemeen belang7 in Europa wordt een aantal beginselen uiteengezet die als richtsnoer voor het beleid op dit gebied gelden. Diensten van algemeen economisch belang zijn marktdiensten waaraan de Lid-Staten speciale verplichtingen verbinden op grond van het criterium algemeen belang en omvatten zaken als vervoersnetwerken, energie en communicatie. De introductie van concurrentie in deze sectoren is dan ook gekoppeld aan openbare dienstverplichtingen zoals de levering van een universele dienst die alle burgers de beschikking moet geven over een dienst van goede kwaliteit tegen prijzen die voor iedereen betaalbaar zijn. In het tweede verslag van de adviesgroep concurrentievermogen is gewezen op het feit dat de kwaliteit van de infrastructuur de belangrijkste factor is waardoor multinationale investeringen worden beïnvloed. Volgens de groep heeft de introductie van concurrentie in de sector openbare nutsbedrijven geleid tot een situatie waar zowel de staat (positieve gevolgen voor de vereiste overheidsleningen) als de industrie (nutsbedrijven die beter op de behoeften inspelen) en de consument (concurrerende prijzen en diensten en een ruimere keuze) voordeel bij hebben. In zijn conclusies verklaart de groep dat de Commissie de uitwisseling van de beste praktijken moet stimuleren door de beste praktijken bij de hervormingen in de openbare sector en de verbeteringen van het concurrentievermogen in de Europese Unie ten opzichte van de VS en Japan te volgen en hierover jaarlijks een benchmark-rapport te publiceren. In die landen waar belangrijke diensten zijn geliberaliseerd, is gebleken dat naast de gunstige effecten van lagere prijzen en betere diensten aanzienlijke mogelijkheden ontstaan voor groei en werkgelegenheid: - dit geldt onder meer voor telecommunicatie, aangezien veel innovatieve diensten voor hun ontwikkeling afhankelijk zijn van open, kosteneffectieve telecommunicatienetwerken. Zo zijn in de Verenigde Staten de prijzen van interlokale en internationale gesprekken en van huurlijnen aanzienlijk lager dan in Europa, hetgeen een concurrentievoordeel betekent voor ondernemingen die sterk van communicatie afhankelijk zijn. Verder zijn in de huurprijs voor de vaste telefoonlijn doorgaans onbeperkte lokale gesprekken opgenomen; dit is een belangrijke stimulans gebleken voor Internet-diensten. In Europa worden Internet verbindingen betaald volgens lokale tarieven en afhankelijk van de duur. Gesloten netwerken hebben ook de ontwikkeling van diensten op basis van informatietechnologie belemmerd, doordat het aangeboden, beperkt wordt. Telecommunicatiediensten waar geen concurrentie heerst vormen een factor die de ontwikkeling van de informatiemaatschappij in Europa vertraagt. Waar de markten zijn opengesteld, is in de telecommunicatiesector (met inbegrip van apparatuur) een groot aantal banen geschapen. Zo is de werkgelegenheid in de telecommunicatiesector in Finland na de liberalisering 20% sneller gestegen dan de werkgelegenheid in het algemeen; aantal diensten dat kan worden Mededeling van de Commissie - De diensten van algemeen belang in Europa (COM(96)443 van 11. 9. 1996). 11 - de liberalisering van de toegang tot de vervoersmarkten leidt tot aanzienlijke kostenbesparingen en verbetert het concurrentievermogen van de sectoren wegvervoer, luchtvervoer en zeevervoer. Naarmate de marktstructuren beter worden aangepast aan de liberalere regelgeving, kunnen verdere verbeteringen worden verwacht. Wat het luchtvervoer betreft, een belangrijk communicatiemiddel voor zakelijke gebruikers, lijkt een lange reeks bilaterale samenwerkingsovereenkomsten tussen luchtvaartmaatschappijen onder nationale vlag in het verleden een aantal van de voordelen die van liberalisering mochten worden verwacht teniet te hebben gedaan. Wat de toegang tot de spoordiensten betreft, is de liberalisering minder ver gevorderd dan voor andere takken van vervoer, ondanks het grote strategische belang voor het verminderen van de congestie op de wegen; - energie is een ander gebied waar liberalisering de industrie belangrijke voordelen zal opleveren zodra de interne markt in de praktijk is gerealiseerd. In de elektriciteitssector is enige vooruitgang geboekt; - ondanks de wetgeving inzake de interne markt zijn financiële diensten nog steeds verbrokkeld en is er weinig grensoverschrijdende concurrentie. Voorzover in de banksector de concurrentie is toegenomen, valt dit hoofdzakelijk toe te schrijven aan technologische ontwikkelingen zoals telebankieren, waardoor banken hun diensten veel goedkoper kunnen aanbieden; - de minste vooruitgang bij het opheffen van de belemmeringen voor toegang tot de markt is geboekt op het gebied van de zakelijke dienstverlening. Marketing is een gebied waarvoor een groot aantal nationale beperkingen de mogelijkheden van het bedrijfsleven om gecoördineerde grensoverschrijdende marketingprogramma's op te zetten, beperken. De situatie is in meer detail beschreven in het recente Groenboek van de Commissie over o commerciële communicatie in de interne markt. Professionele dienstverlening blijft een vesting waarin concurrentie nog niet is doorgedrongen. Wil het bedrijfsleven geen ernstig concurrentienadeel ondervinden, dan zal de Europese Unie met meer succes moeten trachten. de vereiste liberaliseringswetgeving in te voeren om vervolgens te zorgen voor samenhang tussen de verschillende beleidstakken zodat de vruchten kunnen worden geplukt. De intensiteit van de concurrentie op sommige markten kan ook worden ondermijnd door voortdurende subsidiëring van ondernemingen. Als de markt niet naar behoren functioneert, kunnen bepaalde subsidies positieve effecten op het concurrentievermogen hebben (bijvoorbeeld subsidies voor O&O of het MKB of voor de oprichting van ondernemingen) of nodig zijn om bepaalde doelstellingen van de Gemeenschap te realiseren, bijvoorbeeld economische en sociale samenhang (regionale steun en steun ten behoeve van opleidingen). Overheidssteun blijft evenwel een belangrijk probleem in Europa, waar de steun aan de verwerkende industrie alleen al in 1992 34 miljard ecu bedroeg, ofwel 1200 ecu voor elke werknemer in de industriële sector. Hoewel steunmaatregelen van de staten vooral gericht zijn op de verwerkende industrie, leveren zij ook een probleem op in bepaalde dienstensectoren die worden geliberaliseerd. Zo kunnen in het luchtvervoer hoge subsidieniveaus de maatregelen om door liberalisering van de markten meer concurrentie in te voeren tenietdoen. Daarom heeft de Commissie een specifieke regeling voor steun aan het luchtvervoer ingevoerd. Kapitaalmarkt De liberalisering van kapitaalbewegingen is een van de belangrijke resultaten van het programma voor de interne markt geweest. De kapitaalmarkten kennen echter nog een aantal onvolmaaktheden en beperkingen die de mogelijkheden van Europese ondernemingen om COM(96) 192 def van 8. 5. 1996. 12 investeringskapitaal aan te trekken beperken. Wat hypothecair krediet betreft, verschillen de toegangsmogelijkheden tot de kapitaalmarkten met het oog op herfinanciering. Er zijn ook problemen op sommige obligatiemarkten. Als gevolg van verschillen in de belastingen op kapitaalopbrengsten zijn er nog steeds distorsies in het kapitaalverkeer tussen de Lid-Staten. Voor verzekeringsmaatschappijen gelden vaak beperkingen wat betreft het soort investering en het land waarin zij hun reserves hebben. In veel Lid-Staten gelden ernstige beperkingen voor paneuropese activiteiten van de pensioenfondsen. Het relatief grote pakket buitenlandse aandelen van in het Verenigd Koninkrijk en Nederland gevestigde pensioenfondsen vloeit voort uit het feit dat dit de enige twee landen zijn, samen met Ierland, waar geen beperkingen gelden voor de investeringen van pensioenfondsen. Arbeidsmarkt Een beter functionerende arbeidsmarkt wordt over het algemeen gezien als een vitale factor voor het concurrentievermogen van de Europese industrie, terwijl het concurrentievermogen van de » industrie zelf weer een bepalende factor voor het werkgelegenheidsniveau is. Meer fundamenteel kan worden gesteld dat het nodig is alle relevante onderdelen van de arbeidsmarkt - bescherming van de werkgelegenheid, werktijden, sociale zekerheid en gezondheid en veiligheid - radicaal te herzien en aan te passen aan een wereld waarin arbeid op een andere wijze zal zijn georganiseerd, waarin met name de grenzen tussen arbeid en vrije tijd, arbeid en scholing en werknemer en zelfstandige minder duidelijk afgebakend zijn of kunnen worden. De zekerheid van de werknemers moet opnieuw worden geformuleerd, waarbij de nadruk meer komt te liggen op zekerheid gebaseerd op de mogelijkheid om werk te krijgen en op de arbeidsmarkt en minder op zekerheid gebaseerd op de individuele arbeidsplaats. De nadruk moet liggen op zekerheid onder veranderende omstandigheden, niet op zekerheid tegen veranderende omstandigheden. Het afgelopen decennium hebben de Lid-Staten in de regelgeving inzake de arbeid ingrijpende wijzigingen aangebracht om de arbeidsmarkt flexibeler te maken. In vrijwel alle Lid-Staten is de regelgeving inzake de werktijden aanzienlijk verminderd en in één op de drie Lid-Staten zijn de regels voor het aannemen en ontslaan van personeel versoepeld. Het is voor de werkgevers gemakkelijker geworden om parttime en tijdelijke medewerkers aan te trekken en de mogelijkheden om als zelfstandige te werken zijn aanzienlijk verruimd. De Lid-Staten hebben vooral veranderingen aangebracht in maatregelen die de werkgelegenheidskansen van zwakkere groepen, bij voorbeeld ongeschoolde jongeren en/of arbeiders met weinig ervaring, belemmerden. Gebrek aan flexibiliteit op de arbeidsmarkt is het gevolg van een aantal oorzaken die niet noodzakelijkerwijs samenhangen met de regels en voorwaarden die voor de werkgelegenheid gelden. Zo zijn de pensioenregelingen van bedrijven vaak zo dat degenen die van baan veranderen zwaar worden gestraft omdat pensioenrechten in de laatste jaren vóór de pensionering zeer sterk kunnen stijgen. Ook de woningmarkten in Europa ontmoedigen geografische mobiliteit in een aantal Europese landen. Niet alleen grote verschillen in huizenprijzen tussen gebieden met een hoge en een lage werkloosheid, maar ook het gebrek aan huurwoningen als gevolg van beperkende huurvoorschriften maken het zeer moeilijk om in een andere streek te gaan werken. Het slechte functioneren van de arbeidsmarkten in de Lid-Staten is gedeeltelijk toe te schrijven aan ontoereikende of verouderde stelsels of regelgeving die de interne en externe flexibiliteit en het vermogen van ondernemingen om banen te scheppen kunnen beperken. De mate waarin de arbeidsmarkt is gereguleerd verschilt aanzienlijk binnen de Europese Unie. Hoewel de werkgelegenheid in de eerste plaats wordt bepaald door het functioneren van de 13 economie in haar geheel, zijn er tekenen die erop wijzen dat de regelgeving voor de arbeidsmarkt van invloed kan zijn op het scheppen van nieuwe banen of in ieder geval op de snelheid waarmee ondernemingen hun personeel aanpassen aan veranderende omstandigheden. Beperkingen op de mogelijkheden van ondernemingen om hun personeelsbestand aan te passen in de vorm van regelgeving of als gevolg van de kosten van het aannemen en ontslaan van arbeiders zullen, als zij buitensporig of achterhaald zijn, nadelige gevolgen hebben voor de economische prestaties van ondernemingen, hoewel ondernemingen in de praktijk vaak mogelijkheden vinden om sommige van deze effecten te omzeilen door meer gebruik te maken van tijdelijke arbeidskrachten en andere atypische arbeidsovereenkomsten. - Hierbij moet worden aangetekend dat meer flexibiliteit moet worden gecombineerd met een toereikende mate van stabiliteit en zekerheid van de werkgelegenheid om ten volle de vruchten te kunnen plukken. Een effectief gebruik van menselijke hulpbronnen is nog steeds een essentiële voorwaarde voor produktiviteitsverbetering en voor interne flexibiliteit. Een toenemend verloop in de werkgelegenheid houdt het gevaar in dat investeringen in menselijk kapitaal, met name in de vorm van opleidingen, die nodig zijn voor de groei en het concurrentievermogen op langere termijn, niet worden gedaan. Opleiding en permanente bijscholing van bekwaamheden is een immateriële investering die zowel voor de industrie als voor de werknemers steeds meer vruchten afwerpt (een tendens die in de toekomst nog sterker zal worden). Een industriële strategie waarin hoge bekwaamheid, hoge kwaliteit en hoge produktiviteit centraal staan, zal, zoals hieronder uiteengezet, het concurrentievermogen van de industrie en de mogelijkheden van werknemers om een baan te vinden verhogen. - In continentaal Europa wordt doorgaans sectorieel loonoverleg gepleegd, terwijl in de Verenigde Staten en Japan meestal per fabriek wordt overlegd. Het niveau waarop het loonoverleg plaatsvindt, wordt doorgaans vastgesteld door de sociale partners en zij moeten instemmen met eventuele veranderingen in bestaande regelingen. De verschillende vormen van loonoverleg hebben alle hun voor- en nadelen en op dit ogenblik kan niet worden gezegd dat de ene vorm intrinsiek superieur is aan de andere. Enerzijds is in sommige landen centraal of sectorieel loonoverleg gebruikt om met succes loonmatiging in te voeren, met belangrijke gevolgen voor de inflatie en de kosten. Het draagt ook bij aan de doorzichtigheid van lonen en aan de sociale en regionale samenhang. Anderzijds leidt sectorieel loonoverleg echter ook tot vergelijkbare loonschalen in verschillende ondernemingen ongeacht hun produktiviteitsniveau en in verschillende regio's binnen hetzelfde land ongeacht verschillen in de beschikbaarheid van arbeid. - Arbeidstijden worden geregeld in collectieve overeenkomsten of door de wetgeving. Beperkingen op de arbeidstijden die door de Lid-Staten worden ingevoerd zonder rekening te houden met de in de Europese wetgeving vastgestelde minimumnormen, die een ruime marge bieden wat de uitvoering op nationaal niveau betreft, hebben gevolgen voor de tijd waarin gewerkt wordt. Zodoende kunnen de mogelijkheden om fabrieken optimaal te exploiteren ten einde bestaande of toekomstige investeringen zo rendabel mogelijk te maken, worden belemmerd. De mate waarin kapitaal nuttig wordt gebruikt, wordt zodoende beperkt. Ook sommige diensten, bijvoorbeeld de mogelijkheid dat winkels langer open blijven om te voldoen aan behoeften van degenen die op normale tijden werken, worden in hun ontwikkelingsmogelijkheden beperkt Innovatieve toepassingen van flexibele arbeidstijden kunnen ook tot een groot aantal nieuwe banen leiden. Goed functionerende arbeidsmarkten spelen in op de wereldwijde concurrentie en technologische ontwikkelingen die als gevolg van de daaraan verbonden tijdsdruk de snelheid verhogen waarmee structurele veranderingen plaatsvinden. 14 Europa ontwikkelt zich (evenals de rest van de wereld) in de richting van een meer op kennis gebaseerde economie waarin informatie en technologie een cruciale rol spelen die ertoe leidt dat ondernemingsstructuren en organisatorische bevoegdheden worden hervormd. De mate waarin de industrie erin slaagt de uitdaging van deze veranderingen aan te gaan wordt bepaald door de vraag hoe goed bekwaamheden kunnen worden verbeterd. Jaarlijks verdwijnt ten minste 10% van alle banen om te worden vervangen door nieuwe, andere banen in nieuwe procédés en nieuwe ondernemingen, die hoger ontwikkelde of ruimere bekwaamheden vereisen. Deze veranderingen zijn evenwel niet vergezeld gegaan van passende maatregelen om de bekwaamheden van het personeel te verbeteren, zodat er een bekwaamhedenkloof is ontstaan en bekwaamheden onvoldoende aan de behoeften voldoen. te ontwikkelen en 2. Innovatie Immateriële factoren zijn van doorslaggevend belang voor het vermogen van ondernemingen om te innoveren en voor hun concurrentievermogen. Zij stellen kennisintensieve economieën in staat om hun concurrentiepositie te handhaven ten opzichte van kapitaal- of arbeidsintensieve economieën en om de levensstandaard te blijven verhogen op een milieuvriendelijke, duurzame wijze. Dematerialisering van de economie betekent in steeds hogere mate investeren in immateriële zaken. Immateriële investeringen en innovatie gaan hand in hand. Een hoog bekwaamheidsniveau is gunstig voor het aanpassingsvermogen en zorgt ervoor dat steeds meer technologisch geavanceerde processen kunnen worden toegepast. Intellectuele eigendom vormt de basis waarop ondernemingen hun technologische superioriteit kunnen omzetten in commercieel succes. Het Groenboek over innovatie biedt een aangrijpingspunt om alle te nemen en een verschillende belemmeringen voor gemeenschappelijke benadering uit te werken om een oplossing te vinden. in ogenschouw innovatie Bekwaamheden Ondanks het gebrek aan vergelijkbare gegevens verschaft een onderzoek van de onderwijs- en opleidingssystemen enige belangrijke informatie over de huidige behoeften aan menselijke hulpbronnen. De veel grotere snelheid van de veranderingen en het feit dat mensen tijdens hun actieve loopbaan een aantal malen van baan zullen moeten veranderen vergen een gedegen algemene opleiding als basis voor de verdere ontwikkeling van bekwaamheden. De systemen voor onderwijs en initiële opleiding vormen dan ook de essentiële-grondslag voor deelname aan verdere opleiding. Systemen die toegang bieden tot kwalificaties- met name door leerlingenstelsels die mensen in staat stellen voor een beroep of vak kwalificaties te verwerven - in een later stadium van de loopbaan, waarbij rekening wordt gehouden met eerdere werkervaring, zijn slecht ontwikkeld. Dit beperkt de mogelijkheden om in de loop van de actieve loopbaan van baan of carrière te veranderen. Het beperkt ook de vooruitzichten op een baan en is nadelig voor de efficiëntie van de arbeidsmarkt. De bekwaamheden die vandaag de dag nodig zijn voor het efficiënt functioneren van ondernemingen, zijn niet beperkt tot de technische bekwaamheden in verband met een bepaalde taak of functie. Zo zijn het vermogen om in teamverband te werken, om zich snel aan te passen aan gewijzigde omstandigheden en om verantwoordelijkheden te dragen even belangrijk als een formelere opleiding in specifieke aspecten van het produktieproces. De uitvoering van kwaliteitszorgstrategieën voor het management van de permanente veranderingen in de moderne industrie heeft het belang en de inhoud van de beroepsopleiding ingrijpend gewijzigd, aangezien iedereen in dergelijke gevallen een onderdeel van de kwaliteit vormt. COM(95)688 def van 20. 12. 1995. 15 Voor de effectiviteit van de beroepsopleidingen is het van essentieel belang dat de industrie actief betrokken is. Als echter de mogelijkheid bestaat dat de betrokken onderneming haar investering verloren ziet gaan, bestaat de kans dat zij niet in opleiding investeert. Naar het schijnt is het gebied waar het minst wordt gedaan aan de ontwikkeling van bekwaamheden, dat van de initiële beroepsopleiding op het vlak van de aspecifieke opleidingen met een technisch karakter. De markt blijkt onvoldoende te voorzien in opleidingen met het oog op aspecifieke bekwaamheden en hiervoor zijn corrigerende maatregelen nodig. Een belangrijke tekortkoming van de opleidingsstelsels is nog steeds het ontbreken van doorzichtigheid en erkenning van kwalificaties tussen Lid-Staten. Om tot daadwerkelijke onderlinge erkenning te komen als middel om de niveaus en aanvaardbaarheid van kwalificaties te verbeteren, kan het nodig zijn een soortgelijke aanpak te volgen als voor produktnormen. Er moeten systemen worden opgezet om ervoor te zorgen dat opleidingsstelsels en de levering van opleidingen een hoog niveau hebben. Een mogelijkheid om voor opleidingen kwaliteitsbeheersing op te zetten is wellicht een benadering vergelijkbaar met die voor kwaliteit en milieunormen, gesteund door certificatie. De werkzaamheden die in dit verband reeds plaatsvinden in organen als de Europese organisatie voor kwaliteit (EOQ), die op Europees niveau een geharmoniseerd stelsel voor de kwalificatie van kwaliteitsdeskundigen (kwaliteitstechnici, managers en auditors) heeft uitgewerkt, kunnen als model dienen. De ontwikkeling van dergelijke beoordelingstechnieken vormt de grondslag voor succesvolle benchmarking van bekwaamheden. Technologie Europa heeft nagelaten zijn wetenschappelijke en technologische basis optimaal te gebruiken. Het Europese onderzoek lijkt minder op de markt gericht dan dat van zijn belangrijkste concurrenten. Bovendien houden minder mensen zich bezig met O&O. Wetenschappelijk onderzoekpersoneel vertegenwoordigt slechts 0,47% van de beroepsbevolking tegen 0,74% van de Verenigde Staten en 0,80% in Japan. Het overzicht van innovatie in de Gemeenschap laat zien dat bij ondernemingen die deelnemen aan technische samenwerkingsovereenkomsten, nieuwe of verbeterde produkten doorgaans een veel hoger aandeel in de totale omzet hebben. Het is dan ook van belang dat overheidssteun voor O&O wordt gekoppeld aan samenwerking zoals gebeurt in de O&O-programma's van de Europese Unie. In de periode 1984-1993 is het aandeel van de Europese Unie wat nieuwe octrooien betreft, de belangrijkste graadmeter voor het innovatievermogen, teruggelopen voor alle sectoren, behalve lucht- en ruimtevaart en vervoersmaterieel. De belangrijkste achteruitgang vond plaats in de elektronische sector, een sector met zeer intensieve O&O die van grote invloed is op innovatie in de rest van de industrie omdat de technologie in investeringsgoederen is terug te vinden. Adaptatieve organisaties zijn thans een eerste voorwaarde voor innovatie. Dergelijke organisaties gebruiken veelzijdige medewerkers, decentralisatie van verantwoordelijkheid en teamwork om de verschillende functies in een onderneming op alle gebieden, van onderzoek, engineering en produktie tot marketing en distributie, volgens een projectbenadering te integreren. Snellere ontwikkeling van nieuwe produkten is afhankelijk van de succesvolle integratie van functies. Leveranciers worden steeds meer bij het ontwikkelingsproces betrokken. Veranderende managementpraktijken nemen ook een centrale plaats in bij de introductie van lean production processen waaronder integrale kwaliteitszorg, permanente incrementele verbetering (kaizen) en just-in-time produktiesystemen. Kwaliteit 16 Eurobarometer heeft op verzoek van de Commissie een aantal onderzoeken gedaan naar het effect van kwaliteitssystemen op de bedrijfsresultaten, die erop wijzen dat de uitvoering van kwaliteitszorgstrategieën tot aanzienlijke verbetering van de bedrijfsresultaten leidt. Terwijl Europa wat organisatie betreft steeds vaker de beste praktijken die elders zijn ontwikkeld, overneemt, zijn er weinig tekenen die erop wijzen dat in Europa belangrijke verbeteringen in de beste praktijken zijn aangebracht. Om effect te sorteren, moeten inspanningen om de kwaliteit te bevorderen worden ingebed in een kader voor permanente verbetering van de technische kwaliteitsinfrastructuren voor industriële en economische initiatieven. De Commissie kan zorgen voor een Europese inslag, een Europees kader en een Europese richting voor de verschillende initiatieven in de Gemeenschap en zodoende zowel het bedrijfsleven als de overheid meer bij de problematiek betrekken. De Commissie kan er ook in het kader van het kwaliteitsbeleid toe bijdragen dat de kwaliteitsboodschap in haar verschillende beleidsterreinen ingang vindt door te zorgen voor meer samenhang en integratie van de verschillende maatregelen waarover zij beschikt (bij voorbeeld milieu, sociaal beleid, regionaal beleid, enz. ). Het Europese kwaliteitsbeleid moet in de eerste plaats een bewustmakingsbeleid zijn dat een reeks kwaliteitsinstrumenten en -acties op Europees niveau politieke zichtbaarheid en steun verschaft. Geen enkele overheidsinstantie, noch op nationaal, noch op Europees niveau, kan de markt verplichten een kwaliteitsstrategie te volgen. Zij kunnen echter wel door hun openlijk engagement en de ruime verspreiding van informatie en boodschappen het klimaat beïnvloeden waarbinnen het management zijn strategieën opstelt. Een duidelijk politiek signaal kan grote gevolgen hebben voor de industriële investeringen. Diffusie Overal zijn gelieerde ondernemingen, partnerondernemingen, klanten en leveranciers belangrijke wegen voor de verspreiding van innovatie. Er zijn evenwel verschillen in de banden en contacten tussen de industrie en het onderzoeksysteem. De Duitse infrastructuur, met name de Fraunhofercentra, wordt vaak aangehaald als een goed voorbeeld van het stimuleren van de verspreiding van innovatie. De innovatiesystemen zijn nog steeds hoofdzakelijk nationaal. Diversiteit moet worden gezien als een verrijking van het innovatieproces. Versnippering van de inspanning moet evenwel worden gezien als een nadeel. Wil de informatiemaatschappij zich met succes ontwikkelen, dan zullen nieuwe technologieën in een veel sneller tempo moeten worden aanvaard. Hoewel de verspreiding van innovatie op dit ogenblik in de eerste plaats een nationale aangelegenheid is, kan grensoverschrijdende samenwerking bijdragen tot samenwerking en uitwisseling die voor alle betrokkenen voordeel oplevert. Het meest effectieve instrument voor grensoverschrijdende verspreiding van innovaties zijn technische samenwerkingsovereenkomsten tussen bedrijven die in Europa werkzaam zijn en tussen deze bedrijven en bedrijven in derde landen. Financiering van innovatie Behalve de verspreiding is ook de financiering van innovatieve hightech bedrijven een groot probleem in Europa, met name voor kleine en middelgrote ondernemingen. Voor innovatieve projecten zijn al voor de start van commerciële activiteiten aanzienlijke investeringen vereist in de onderzoekfase, de prototypefase en vooral voor het opstarten van de produktie. Er is dus geld nodig in een stadium waarin de potentiële opbrengsten nog ver verwijderd zijn en de technologische onzekerheden groot zijn. De verschaffers van risicodragend kapitaal in Europa zijn altijd voorbijgegaan aan de noodzaak van aanloopinvesteringen en hebben slechts 7% van de totale investeringen op dit gebied voor hun rekening genomen. Deze zwakheid doet zich met name gevoelen als het erom gaat nieuwe high-tech-bedrijven te creëren die nodig zijn voor de vernieuwing van het produktieve stelsel in Europa en om de Europese aanwezigheid op de markten van de toekomst te garanderen. 17 De Europese risicodragende sector Sommige zwakke punten van de Europese risicodragende sector vloeien voort uit het onderontwikkelde karakter van de pensioenfondsen, die in de Verenigde Staten de grootste investeerders zijn. Een ander zwak punt wordt gevormd door de verbrokkelde markt. Investeerders zijn bereid deel te nemen in risicodragende projecten op voorwaarde dat er voldoende zijn om het risico te spreiden. Ook moeten investeerders goede uitstapmogelijkheden hebben. Het feit dat er in Europa geen efficiënte goedkope financiële markt is voor groeifondsen, vergelijkbaar met NASDAQ, de over-the-counter effectenbeurs in de Verenigde Staten, heeft tot gevolg dat innovatieve bedrijven in Europa met een groot groeipotentieel geen toegang hebben tot geschikte financiering, aangezien nationale markten niet voldoende projecten kunnen bieden om de risico's te spreiden. Een aantal recente initiatieven moet hierin verbetering brengen. Zo is de handel op de EASDAQ-markt reeds begonnen en bieden de nieuwe markten van Parijs en Frankfurt en de Londense AIM-markt verschillende mogelijkheden om te voorzien in de behoeften van ondernemingen die op de bestaande effectenbeurzen niet aan bod komen. IV. BENCHMARKING In het bovenstaande is aangeven op welke belangrijke gebieden de Europese industrie niet naar bevrediging functioneert en zijn hiervoor enkele redenen gegeven. Zoals in de inleiding uiteengezet, is de Commissie van mening dat zij de voornaamste maatregelen die nodig zijn om verbetering te brengen in de huidige concurrentiesituatie op zowel het niveau van de Europese Unie als op dat van de Lid-Staten, al heeft geïdentificeerd en voorgesteld. De uitvœringVan die maatregelen is evenwel traag verlopen en resultaten in de vorm van snellere groei, meer werkgelegenheid en hogere produktiviteit moeten nog volgen. Als er een instrument zou zijn om de vooruitgang voortdurend te volgen en de situatie te beoordelen in het licht van de voortdurend beter wordende beste praktijk overal ter wereld, zou de Europese Unie beschikken over een krachtig instrument om het concurrentievermogen te verbeteren. Benchmarking kan een instrument zijn om er voor te zorgen dat de beste praktijk zoveel mogelijk wordt benaderd, op voorwaarde dat hierbij duidelijk wordt gekeken naar de factoren die essentieel zijn voor het concurrentievermogen. 18 BENCHMARKING MET HET OOG OP HET CONCURRENTIEVERMOGEN In een analyse van het concurrentievermogen wordt nagegaan welke verschillen er zijn in de resultaten wat betreft een aantal belangrijke grootheden als produktiviteit, groei, kosten, investeringen en innovatie. Een analyse van het concurrentievermogen verschaft evenwel nauwelijks een antwoord op de vraag waarom deze verschillen zijn opgetreden en in sommige gevallen jarenlang blijven bestaan ondanks het feit dat ontwikkelde landen ruimschoots toegang hebben tot nieuwe technologieën, kapitaal en geschoold personeel. Benchmarking gaat verder dan alleen maar een analyse van het concurrentievermogen en verschaft inzicht in de processen die tot superieure prestaties leiden. Eerst wordt nagegaan voor welke sleutelgebieden benchmarking nodig is en aan de hand van welke criteria die gebieden moeten worden geëvalueerd. Vervolgens wordt nagegaan wat wereldwijd de beste praktijken zijn en wordt gemeten hoe die resultaten zijn bereikt. Het potentiële toepassingsgebied van benchmarking is zeer ruim. In deze mededeling wordt een aantal mogelijke toepassingen van benchmarking beschreven. In elk geval wordt het type benchmarking bepaald door het gebruik dat van de resultaten zal worden gemaakt. Benchmarking van het concurrentievermogen heeft tot doel ondernemingen, industrieën en overheden te helpen betere resultaten te boeken wat betreft kritische grootheden die het concurrentievermogen bepalen. Benchmarking van ondernemingen instrument zijn om het Op ondernemingsniveau kan benchmarking een belangrijk concurrentievermogen te verbeteren. De toepassing van benchmarking is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de industrie en de Europese Commissie wil zich niet bemoeien met de benchmarking van afzonderlijke ondernemingen. Er is evenwel een aantal projecten, zowel particuliere als openbare, dat tot doel heeft benchmarking van ondernemingen binnen het bereik van een groter publiek te brengen, met name kleine en middelgrote ondernemingen die niet over de middelen of de ervaring beschikken om zelf aan benchmarking te doen. Nationale programma's voor het benchmarken van ondernemingen. Het Department of Trade and Industry in het Verenigd Koninkrijk heeft een--nationaal benchmarkingprogramma opgezet om het mogelijk te maken statistische gegevens uit te wisselen en beste praktijken op nationaal niveau vast te stellen. Ook zijn Lid-Staten en particuliere organisaties begonnen met programma's om de verspreiding van de beste praktijken uit nlilieu-oogpunt te vergemakkelijken (bij voorbeeld het Britse Environmental technology Best Practice Programme). Het uiteenlopende karakter en de diverse technieken en processen die bij benchmarking van ondernemingen worden gebruikt, zijn niet direct bevorderlijk voor de beeldvorming rond het nut en de effectiviteit van dergelijke kwaliteitstechnieken. Industriële samenwerking en netwerkvorming, die inherent zijn aan benchmarking, kunnen krachtige instrumenten zijn voor de ontwikkeling van een Europese manier om dingen te doen, voor de effectieve ontwikkeling van een Europese kwaliteitscultuur die de Europese industrie intern kan versterken en die haar kan helpen de strijd met haar buitenlandse concurrenten aan te gaan. De Commissie stelt daarom voor dat de instellingen van de Gemeenschap de waarde van benchmarking van ondernemingen voor de bevordering van een geïntegreerde, concurrerende markt onderschrijven en alle betrokkenen oproepen hun ervaring te bundelen in een werkelijk Europees systeem met duidelijk zichtbare Europese processen. In dit verband zal het nodig zijn om gezamenlijk Europese processen te ontwikkelen op basis van de verschillende bestaande processen, praktijken te vergelijken en gemeenschappelijke regels en een gemeenschappelijk ijksysteem vast te stellen. Tevens zullen gemeenschappelijke indicatoren en criteria moeten worden ontwikkeld, evenals een Europees informatienetwerk en een managementsysteem voor gegevens. 19 2. Benchmarking van sectoren Benchmarking kan ook worden toegepast op sectoren, waarvoor al veel deskundigheid beschikbaar is. Dit is een natuurlijke verruiming van de benchmarking van ondernemingen, aangezien veel van dezelfde principes kunnen worden toegepast op de verzameling ondernemingen die een bedrijfstak vormen en waarvoor vergelijkbare vormen van beste praktijk fundamenteel zijn voor het concurrentievermogen. De Commissie heeft het belang van benchmarking van sectoren al benadrukt in haar recente mededelingen over de auto-industrie en de chemische industrie. Benchmarking van sectoren stelt de Commissie in staat op permanente basis te volgen in welke mate het Europese bedrijfsleven in staat is het hoofd te bieden aan de internationale concurrentie. Als dit wordt toegepast op de belangrijke plaatsfactoren, vormt het een aanzet tot de noodzakelijke benchmarking van randvoorwaarden. Benchmarking van sectoren door de Commissie Het proefproject voor leveranciers van onderdelen voor de consumentenelektronica dat samen met MITI en de industrie wordt uitgevoerd heeft tot doel de kwaliteit van Europese leveranciers van componenten te verbeteren door middel van benchmarking met de beste Japanse praktijken als uitgangspunt. In haar mededeling over de Europese chemische industrie (COM(96)187def. ) verklaart de Commissie dat zij "in'overleg met vertegenwoordigers van de Europese chemische industrie een gestructureerd follow up-programma zal implementeren en de ontwikkelingen rond het internationale concurrentievermogen in deze sector en de goedkeuring van de verschillende in de mededeling voorgestelde maatregelen op de voet zal volgen". De Commissie is begonnen met het benchmarken van het concurrentievermogen van Europese autofabrieken. Ook op het gebied van de informatietechnologie wil de Commissie tot benchmarking overgaan. 3. Benchmarking van randvoorwaarden In de derde plaats kunnen benchmarks worden ontwikkeld om de prestaties van belangrijke elementen van de randvoorwaarden voor de industrie te beoordelen. Zo kan de aantrekkelijkheid van Europa als plaats om zaken te doen worden beoordeeld. Het Nederlandse Ministerie van Economische Zaken heeft een verslag gepubliceerd over Benchmarking in Nederland: "toets op het concurrentievermogen" waarin een aantal mogelijkheden worden behandeld om randvoorwaarden te benchmarken. In deze mededeling wordt een aantal sleutelfactoren naar voren gebracht die bepalend zijn voor de prestaties en die zich voor benchmarking kunnen lenen: - Wat de kosten betreft, zijn belangrijke elementen de arbeidskosten per geproduceerde eenheid, financieringskosten, niveaus en structuur van de overheidsuitgaven, belastingen en tekorten. 20 Benchmarking kan ook worden toegepast op belangrijke produktiefactoren die het concurrentievermogen van de industrie bepalen zoals verzocht door de adviesgroep concurrentievermogen. Het Australische Bureau of Industry Economics heeft pionierswerk verricht met het benchmarken van infrastructuurdiensten. Het bureau heeft laten zien dat het mogelijk is deze produktiefactoren te benchmarken en de belangrijkste redenen vast te stellen voor minder bevredigende prestaties, waarvan sommige worden bepaald door de regelgeving en andere door het ondernemingsklimaat. Belangrijke te benchmarken aspecten zijn bij voorbeeld prijs, kwaliteit en toegankelijkheid van de dienstverlening en aantal aangeboden innovatieve diensten. De produktiviteit van kapitaal en arbeid moeten worden gemeten om de onderliggende oorzaken van onbevredigende prestaties vast te stellen. Zoals in het bovenstaande vermeld, zijn telecommunicatie, energie, vervoer en zakelijke en financiële dienstverlening de belangrijkste diensten waarvoor benchmarking nodig is. Nauw samenhangend met benchmarking van de kwaliteit van de diensten is die van de infrastructuur. Dit geldt met name voor vervoer, waar veel van de efficiëntie van de dienst wordt bepaald door de kwaliteit van de infrastructuur, ongeacht of het daarbij gaat om havens, wegen, luchthavens en verkeersleiding of het spoorwegnet. Ook investeringen in installaties en uitrusting en immateriële investeringen in onderwijs, opleiding en onderzoek moeten worden gebenchmarkt. Eén van de gebieden voor benchmarking betreft bekwaamheden. In het kader van de lopende evaluatie van het concurrentievermogen heeft het Verenigd Koninkrijk onlangs een audit van bekwaamheden gepubliceerd die als poging tot benchmarking op dit gebied kan worden beschouwd. De audit is gebaseerd op kwalificaties in plaats van bekwaamheden, hoewel ook wordt ingegaan op het verwerven van fundamentele bekwaamheden. Om bekwaamheden goed te benchmarken, is het nodig de werkelijk verworven bekwaamheden te benchmarken en niet de afgegeven kwalificaties. Tevens moet het vermogen van het onderwijs- en opleidingssysteem om een van te voren vastgestelde reeks bekwaamheden af te leveren, worden gebenchmarkt. Innovatie is eveneens een gebied waarvoor benchmarking nuttig zou kunnen zijn. De Commissie is van plan om in het kader van haar innovatiebeleid een systeem op te zetten om innovatie in Europa en de rest van de wereld permanent te monitoren. De benchmarking van onderzoek met name onderzoek dat door de industrie zelf wordt gefinancierd, is een gebied waarvoor de Unie reeds geschikte indicatoren heeft ontwikkeld. Onderzoek is in de eerste plaats een input in het innovatieproces en niet zozeer een output, zodat aan de hand van gegevens over het onderzoek slechts een onvolledig beeld kan worden verkregen van de mate waarin Europese innovatiesystemen voldoende concurrerend zijn. Intellectuele eigendom kan tot op zekere hoogte worden beoordeeld aan de hand van octrooi-aanvragen en handelsmerken. Organisatorische innovatie en produktinnovatie en het vermogen van nationale systemen om innovatie te verspreiden laten zich moeilijker benchmarken. Mogelijke indicatoren voor het benchmarken van innovatie zijn licenties voor technologie, tempo waarin algemene technologieën worden aanvaard, snelheid tot de markt en de mate waarin integrale kwaliteitsconcepten worden toegepast. Benchmarking van milieu-effecten zal nodig zijn om ervoor te zorgen dat de maatregelen om het concurrentievermogen te verbeteren niet ten koste van de duurzaamheid gaan. Belangrijke criteria betreffen het vermogen van de economie om materiaalstromen op efficiënte wijze om te zetten in goederen en diensten. Voor de energie-efficiëntie zijn er al goede indicatoren. Voor andere materiaalstromen, bij voorbeeld het gebruik van water, een steeds schaarser wordende hulpbron, moeten echter nog benchmarks worden ontwikkeld. Criteria als de hoeveelheid water die wordt hergebruikt, kunnen dienst doen als maat voor de efficiëntie waarmee de Europese economie in het algemeen en de Europese industrie in het bijzonder hulpbronnen gebruiken. 21 - Veel beleidsterreinen die voor het concurrentievermogen van belang zijn, zijn uitsluitend of hoofdzakelijk de verantwoordelijkheid van de Lid-Staten. Dit geldt bij voorbeeld voor een aantal produktmarkten, met inbegrip van de distributie, en de arbeids- en kapitaalmarkten. Benchmarking op deze gebieden moet dan ook in nauwe samenwerking met de Lid-Staten worden opgezet. De Commissie werkt reeds actief met de Lid-Staten samen bij het gebruik van kritische indicatoren voor het werkgelegenheidsbeleid. In dit verband zijn met name indicatoren voor het volgen van de ontwikkeling van positieve flexibiliteit, zowel intern in ondernemingen als extern, van belang. - Een administratief klimaat dat gunstig is voor ondernemingen, is een essentiële voorwaarde voor het concurrentievermogen van de ondernemingen. Sommige Lid-Staten hebben krachtige strategieën uitgewerkt voor administratieve vereenvoudigingen, In het kader van het geïntegreerd programma ten behoeve van het midden- en kleinbedrijf (MKB) en de ambachtelijke sector zullen de Commissie en de Lid-Staten gecoördineerde acties opzetten waarin benchmarking een waardevolle bijdrage zal leveren aan het bevorderen van de beste praktijk op het gebied van administratieve vereenvoudiging. Er is een aantal redenen waarom de Europese Unie zich met benchmarking zou moeten bezighouden. In de eerste plaats zijn er een aantal beleidsterreinen waarmee de Unie zich bezighoudt, die gevolgen hebben voor het concurrentievermogen en het is zaak dat deze gevolgen zo positief mogelijk zijn. Om ervoor te zorgen dat het beleid inderdaad de gewenste vruchten afwerpt, moet het concurrentievermogen regelmatig worden gevolgd en beoordeeld in het licht van de beste praktijken wereldwijd en niet alleen maar in het licht van de praktijken in de Lid-Staten. In de tweede plaats behoren veel beleidsterreinen tot de verantwoordelijkheden van de Lid-Staten, zodat hun vermogen om zowel onderling als ten opzichte van de beste praktijken wereldwijd te benchmarken moet worden bevorderd. Het verzamelen van gegevens is een kostbaar en tijdrovend proces. Door de inspanningen te bundelen kunnen de Commissie en de Lid-Staten aanzienlijke besparingen bereiken in het benchmarkingproces. De Commissie zal zich in eerste instantie inspannen om alle verschillende betrokkenen bijeen te brengen ten einde na te gaan welke acties al plaatsvinden en welke prioriteit moeten krijgen. In de loop van 1997 moet in samenwerking tussen de industrie, de Lid-Staten en de Commissie een werkprogramma worden opgesteld. Dit werkprogramma dient een aantal proefprojecten te omvatten om de geldigheid en haalbaarheid van benchmarking op het niveau van de Europese Unie te testen. Voorts moet in het werkprogramma worden aangegeven hoe benchmarking op permanente basis kan worden gemanaged en op welke wijze optimale benutting van de resultaten kan worden gewaarborgd. V. CONCLUSIES Uit de in deze mededeling beschreven analyse blijkt dat het dringend nodig is actie te ondernemen om het concurrentievermogen van de industrie te bevorderen en dat een globale aanpak moet worden gevolgd waarin alle factoren in het bedrijfsklimaat in aanmerking worden genomen die bepalend zijn voor ondernemingen. 1. De Commissie verzoekt de Raad en het Europees Parlement haar analyse van het concurrentievermogen te onderschrijven, met als belangrijkste punten: 10 CÓM(96)329 def van 10. 7. 1996. 22 - hoewel de situatie van de Europese economie een aantal sterke gebieden laat zien, slaagt de Europese Unie er niet in haar volledige potentieel te benutten of de prestaties van haar belangrijkste concurrenten te evenaren wat betreft levensstandaard, produktiviteit en schepping van werkgelegenheid, met als gevolg onbenutte hulpbronnen en hoge werkloosheidscijfers; - ontoereikende prestaties vinden ook hun weerslag in zwakke groei van de toegevoegde waarde in de industrie, lage rentabiliteit en een dalend aandeel in de export uit ontwikkelde landen; - hoge kosten en lage investeringen, met name immateriële investeringen, dragen samen bij aan de teruglopende prestaties van de industrie; - de overheidstekorten blijven te hoog en zijn te sterk geconcentreerd op overdrachten en consumptie, terwijl overheidsinvesteringen in zowel infrastructuur als immateriële investeringen te laag zijn. Het hoge niveau van de overheidstekorten zet de rentevoeten onder druk en slokt beschikbare besparingen op; - doorgaan met de controle op overheidssteun, ten einde de globale niveaus van de overheidssteun en de mate waarin ondernemingen van overheidssteun afhankelijk zijn te verminderen; - hoewel de stelsels voor onderwijs en opleiding in Europa in sommige gevallen zeer goed functioneren, moet in de meeste Lid-Staten nog een grote inspanning worden geleverd voordat permanente educatie en permanente bijscholing van de menselijke hulpbronnen een optimaal niveau hebben bereikt; - de Europese onderzoekbasis is onvoldoende op de markt gericht en nauwe integratie met de industrie is nodig, terwijl ook de investeringen in onderzoek nodig zijn en de snelheid waarmee nieuwe technologie ingang vindt, laag is; - nieuwe technologie vindt nog steeds te traag ingang, met name op gebieden in verband met de informatiemaatschappij; - de financiering van innovatie is nog steeds een speciaal probleem in Europa; - kwaliteit in al haar aspecten is een essentieel element voor de verbetering van het concurrentievermogen en er zijn adaptieve organisaties nodig om kwaliteitszorg in te voeren en het innovatieproces te versnellen. 2. De Commissie stelt voor dat de Raad en het Europees Parlement hun steun betuigen aan het volgende: - de waarde van benchmarking als instrument om de oorzaken van slechte concurrentieprestaties vast te stellen en te helpen een oplossing voor deze zwakheden te vinden; en het voornemen van de Commissie om volgend jaar in nauw overleg met de industrie en de Lid-Staten een benchmarkingprogramma voor te stellen om de vooruitgang te volgen bij de verbetering van het concurrentievermogen op sleutelgebieden; - een Europees kwaliteitsbeleid dat zal bijdragen tot de verbetering van het concurrentievermogen van Europese ondernemingen, waartoe een Europees meerjarenactieprogramma voor kwaliteitsbevordering zal worden opgesteld, dat vooral geconcentreerd is op bevordering van zelfevaluatie, benchmarking, het opzetten van netwerken voor informatie-uitwisseling en de ontwikkeling van Europese programma's voor kwaliteitsopleidingen en technieken om de vooruitgang te meten. ISSN 0254-1513 COM(96) 463 def. DOCUMENTEN NL 10 17 Catalogusnummer : CB-CO96-501-NL-C ISBN 92-78-09918-X Bureau voor officiële publikaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg


title: RÈGLEMENT (CE) N° 1951/96 DE LA COMMISSION du 9 octobre 1996 fixant les droits à l'importation dans le secteur du riz

eurovoc_concepts:
CCT duties
agri-monetary policy
import
rice


title: KOMMISSIONENS FORORDNING (EF) Nr. 1967/96 af 9. oktober 1996 om fastsættelse af landbrugselementerne og tillægstolden for perioden 1. juli til 31. december 1996 for import til Fællesskabet af varer henhørende under Rådets forordning (EF) nr. 3448/93 fra Schweiz

eurovoc_concepts:
CCT duties
Switzerland
agro-industry
import
market prices


title: REGLAMENTO (CE) N° 1945/96 DE LA COMISIÓN de 9 de octubre de 1996 por el que se fija el importe máximo de la restitución a la exportación del azúcar blanco para la décima licitación parcial efectuada en el marco de la licitación permanente contemplada en el Reglamento (CE) n° 1464/96


title: REGOLAMENTO (CE) N. 1944/96 DELLA COMMISSIONE del 9 ottobre 1996 che fissa le restituzioni all'esportazione dello zucchero bianco e dello zucchero greggio come tali


title: ΓΡΑΠΤΗ ΕΡΩΤΗΣΗ αρ θ. 2708/96 του Patricia McKENNA προς την Επ τροπή. Σύστημα ελαφρού σιδηροδρόμου στο Δουβλίνο

eurovoc_concepts:
EU aid
Ireland
co-financing
cost-benefit analysis
means of public conveyance
project evaluation
public transport
rail transport
transport lines
urban transport


title: KOMMISSIONENS FÖRORDNING (EG) nr 1945/96 av den 9 oktober 1996 om fastställande av det maximala exportbidraget för vitsocker med avseende på den tionde delanbudsinfordran som utfärdas inom ramen för den stående anbudsinfordran som föreskrivs i förordning (EG) nr 1464/96


title: SCHRIFTLICHE ANFRAGE Nr. 2695/96 von Karin RIIS-JØRGENSEN an die Kommission. Mehrwertsteuerbefreiung nach den schwedischen Mehrwertsteuerbestimmungen

eurovoc_concepts:
Sweden
VAT
artistic profession
film production
restriction on competition
tax exemption
transitional period (EU)


title: REGULAMENTO (CE) Nº 1947/96 DA COMISSÃO de 9 de Outubro de 1996 relativo à abertura de um concurso permanente para a exportação de cevada armazenada pelo organismo de intervenção dinamarquês

eurovoc_concepts:
Denmark
award of contract
barley
export licence
intervention agency
product quality


title: PERGUNTA ESCRITA n. 2691/96 do Deputado Nikitas KAKLAMANIS à Comissão. Acção terrorista contra o Patriarcado Ecuménico