title: VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD, HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE - TWEEDE JAARLIJKS VERSLAG INZAKE DE STAND VAN DE TENUITVOERLEGGING VAN HET ACTIEPLAN VOOR DE INVOERING VAN GEAVANCEERDE TELEVISIEDIENSTEN IN EUROPA

eurovoc_concepts:
action programme
audiovisual communications policy
audiovisual production
electronics industry
high-definition television

text: COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 26. 07. 1996 COM(96) 346 def VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN DE RAAD. HET EUROPEES PARLEMENT EN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE TWEEDE JAARLIJKS VERSLAG INZAKE DE STAND VAN DE TENUITVOERLEGGING VAN HET ACTIEPLAN VOOR DE INVOERING VAN GEAVANCEERDE TELEVISIEDIENSTEN IN EUROPA GEZAMENLIJKE INLEIDING GEZAMENLIJKE SAMENVATTING DEEL A: OMROEP 1. BEHEER VAN HET ACTIEPLAN 1. 1. Oproep 95/1 1. 2. Oproep 95/3 1. 3. Beoordelingsmethode 1. 4. Voortbouwen op de voortreffelijke basis die voorheen was gelegd 2. EFFECTEN 2. 1. Hoe 16:9-omroep de verkoop van 16:9-televisietoestellen bevordert 2. 2. Het strategische belang van 16:9-televisietoestellen voor de consumentenelektronica-industrie 3. VOORUITZICHTEN VOOR 1996 EN 1997 3. 1. De kwestie van de kritieke massa BIJLAGE DEEL B : PRODUKTIE INLEIDING Het Actieplan, een communautair instrument voor de audiovisuele sector : De 16:9-markt: Het Actieplan, een integrerend onderdeel van het communautaire audiovisuele beleid: Het interventiekader van het Actieplan: 4 5 9 9 9 12 13 13 16 16 17 19 19 22 23 23 23 23 24 24 HOOFDSTUK 1 -HET 16:9-ACTIEPLAN VAN 1993 TOT 1995 1. 1. Algemene resultaten uitgedrukt in uren en ecu: 1. 2. Onder het Actieplan ontvangen voorstellen (produktie- en conversievoorstellen) 1. 3. Betrokken beroepsgroepen 1. 3. 1. Globale analyse 1. 3. 2. Onafhankelijke producenten 1. 3. 3. Omroeporganisaties 1. 3. 4. De Europese troefkaart van het 16:9-formaat HOOFDSTUK 2 - DE RESULTATEN VAN HET ACTIEPLAN 2. 1. Nieuwe produkties 2. 1. 1. Soorten 16:9-programma's 2. 1. 2. Uitsplitsing van de programma's naar produktieformaat 2. 2. Conversie 2. 3. Professionele apparatuur CONCLUSIES Uitbreiding van de audiovisuele catalogi Een partnerschap voor een dynamische 16:9-markt De programma-industrie investeert in de toekomst op Europees niveau ALGEMENE CONCLUSIES Internationale concurrentie en innovatie Integratie van de nieuwe technologieën in de Europese audiovisuele sector BIJLAGE 1 BIJLAGE 2 26 26 26 27 28 30 31 31 32 32 ' 32 35 36 37 39 39 39 40 41 41 41 42 43 GEZAMENLIJKE INLEIDING Het Actieplan voor de invoering van geavanceerde tclevisiedienstcn in Europa werd vastgesteld bij het Besluit van de Raad van 22 juli 1993 (PB L 196 van 5,8. 93, bly. 48) met als doelstelling te zorgen voor een versnelde ontwikkeling van de markt voor geavanceerde televisiediensten in Europa in het brecdbeeldformaat 16:9. De aanpak ervan is gebaseerd op het steunen van de omroep- en programmaproduktie-schakels van de televisiedienstcn, zodat alle betrokkenen en benodigde elementen in de keten van 16:9- diensten optimaal op elkaar aansluiten. Dit is een noodzakelijke voorwaarde voor de versnelde ontwikkeling van de markt voor 16:9-diensten. In lijn met deze aanpak geeft het Actieplan twee indicatieve doelstellingen die gedurende de looptijd van het plan moeten worden bereikt: (i) "een kritieke massa van geavanceerde televisiediensten in het 16:9-formaat; (ii) een voldoende en steeds groter volume van programma's in het 16:9-formaat, met een hoge technische kwaliteit van zowel beeld als geluid, en van een zodanige aard dal een optimale kijkerswaardermg kan worden bereikt, waarbij die programma's in de hierboven genoemde diensten moeten worden uitgestraald. " Om deze doelstellingen te bereiken werden voor de periode midden 1993 tot midden 1997 228 miljoen ecu communautaire middelen uitgetrokken. Tn het Besluit tot instelling van hel Actieplan is vastgelegd dat jaarlijks een verslag over de activiteiten van het afgelopen jaar bij de Raad, het Europees Parlement en het Economisch en Sociaal Comité moet worden ingediend. Deze mededeling is het jaarverslag voor 1995. Dit tweede jaarlijkse verslag gaat in op de in 1995 uitgevoerde activiteiten en de tot nu toe bereikte resultaten met betrekking tot de doelstellingen van het Actieplan. Deel A behandelt het Omrocpgedeelte (doelstelling (i) hierboven) en dool B het Program m aproduktiegedeelte (doelstelling (ii) hierboven). Over de activiteiten ia 1994 werd in een vorig verslag gerapporteerd (CUM(95) 263 def. van 16. 7. 95). Dit verslag inzake de stand van de tenuitvoerlegging van het Actieplan voor de invoering van geavanceerde televisicdiensten in Europa wordt ingediend op een tijdstip waarop intensief wordt gespeculeerd over de toekomst van de omroep, die zich geconfronteerd ziet met de opkomst van nieuwe, iiiet-omroepmcdia zoals video-op-aanvraag en het Internet. Br vindt ook een revolutie plaats in de omroepwereld zelf: exploitanten van betaaltelevisie staan op het punt digitale televisicdiensten over kabel en satelliet te lanceren. Er worden voorbereidingen getroffen voor de lancering van digitale terrestrische televisie. De overgang naar digitale televisie speelt een sleutelrol om ervoor te zorgen dat de omroep aantrekkelijk blijft ten opzichte van de nieuwe concurrenten. De invoering van digitale televisie is echter niet de enige belangrijke ontwikkeling die de toekomst een nieuw gezicht zal geven. Het verslag beslaat de andere belangrijke overgang op omroepgebicd: de overgang van het oude, uit de jaren dertig overgeleverde, film formaat met een bccldvcrhouding van 4:3 naar het wereldwijd overeengekomen brccdbccidformaat 16:9. Dit is een moeilijke taak, maar een zeer belangrijke, vanwege de commerciële, creatieve en technische mogelijkheden die zij zowel de deelnemers uit de industrie als het publiek biedt. De overgang naar het brecdbeeldformaat vormt een aanvulling op de overgang van analoge naar digitale technologie. Op een aantal gebieden is deze overgang zelfs moeilijker dan de invoering van digitale TV, die erin kan bestaan gewoon een decoder toe te voegen aan het bestaande televisietoestel. Met de invoering van het brccdbccidformaat verandert de architectuur van dit televisietoestel zelf. In dit verslag wordt getoond hoc het Actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten het eerste stadium in de overgang van het oude beeldformaat naar het 16:9- breedbeeldformaat tot stand heeft gebracht. Het Inschrijft de vooruitgang die is geboekt sedert het verslag van vorig jaar en de vooruitzichten voor dit belangrijke programma, en hoe het breedbeeldtórmaat thans al bijdraagt aan de toekomst van de omroep. 4 TWEEDE JAARLIJKS VERSLAG INZAKE DE STAND VAN DE TENUITVOERLEGGING VAN HET ACTIEPLAN VOOR DE INVOERING VAN GEAVANCEERDE TELEVISIEDIENSTEN IN EUROPA GEZAMENLIJKE SAMENVATTING scheiding van consumentenelektronica De belangrijkste hinderpaal bij de invoering van breedbeeldtelevisie was de structurele en omroep. Dit zogenaamde kip-en-ei-syndroom hield in dat omroepen niet wilden overgaan tot de invoering van breedbeeld-tv totdat televisietoestellen daarvoor algemeen tot de beschikbaar waren, massaproduktie van dergelijke toestellen totdat de omroep in dit formaat plaatsvond. De eerste taak van het Actieplan was hierop in te gaan door een financiële bijdrage te leveren aan de extra kosten voor de omroepen en programmaproducenten, vertrouwen fabrikanten de breedbeeldtelevisietoestellen op de markt konden brengen. terwijl de fabrikanten niet wilden overgaan zodat met Zie blz. 21 "Vaak gestelde vragen" voor een gedetailleerde bespreking van de overwegingen achter het Actieplan. Zie de figuren IA en IB in bijlage 1 voor details betreffende de forfaitaire bijdrage van de Gemeenschap voor omroepen en producenten. Omroepen en fabrikanten werken samen. cirkel doorbroken Op dit gebied is het nieuws voor 100% positief: 39 omroepen in 13 Lid-Staten zenden thans in breedbeeldformaat uit. Het Actieplan heeft deze omroepen gesteund met een financiering overeenkomende met meer dan 50. 000 uur 16:9- uitzendingen vanuit begrotingslijn B3-2014, tussen de start in juli 1993 en december 1995. Dank zij deze communautaire middelen heeft het Actieplan de vicieuze gemaakt en te brengen. De markt voor breedbeeldtelevisietoestellen op de markt breedbeeldtelevisie is nu werkelijk op gang gekomen. De consumenten reageren enthousiast: de geïnstalleerde basis van 16:9-televisietoestellen is opgelopen tot ongeveer 500. 000 stuks. Dit verslag toont aan dat het grondbeginsel van het Actieplan, namelijk dat wanneer er breedbeeldomroep bestaat, er ook breedbeeldtoestellen worden verkocht, juist was. Daarbij is één gegeven bijzonder opvallend, namelijk de nauwe correlatie tussen het volume van door het Actieplan ondersteunde omroepuren en de verkoop van breedbeeldtoestellen. Dit gegeven is in figuur 4 op blz. 16 grafisch weergegeven. mogelijk het De betere verkoop van breedbeeldtoestellen vormt het enige positieve element van een verder stagnerende televisiemarkt in 1995. Het is waarschijnlijk niet overdreven te stellen dat breedbeeld het strategische produkt is dat de toekomst van de televisieapparatuur-fabricerende industrie in Europa zal veiligstellen. De goede verkoop van breedbeeldtelevisie vormt een volledige rechtvaardiging van het besluit om de verandering in beeldformaat apart te behandelen van de andere grote verandering, namelijk de overgang van analoge naar digitale omroep. De toekomst geen geïntegreerde digitale fabrikanten zullen televisietoestellen produceren, vanwege de omvang van de benodigde investeringen. Digitale TV zal dus beginnen als een aparte markt voor decoders die op bestaande toestellen moeten worden aangesloten. Als beeldformaat is 16:9 hoe dan ook technologisch neutraal en dit is dan ook een van de grote voordelen voor de consument. in de nabije Hoe dan ook, het Actieplan laat de keuze voor de technologie aan de omroepen. De meerderheid van de omroepen heeft tot nu toe gekozen voor het aanbieden aan hun bestaande kijkerskring van het breedbeeldformaat met gebruikmaking van de analoge D2-MAC- of PAL Plus-systemen, aangezien de overgang naar digitale omroep pas over zo'n twintig jaar voltooid zal zijn. Andere omroepen zijn bereid een nieuw kijkerspubliek van nul af op te bouwen, om van digitale technologie te kunnen profiteren. In 1995 werd in het kader van het Actieplan voor het eerst steun verleend aan een digitale breedbeelddienst. Naar verwachting zullen in 1996 meer digitale diensten worden geïntroduceerd, waarvan een significant deel een breedbeeldelement zou bevatten. en er zijn volop Europese programma's in het 16:9-formaat Het programmaproduktiedeel van het Actieplan zorgt ervoor dat de programmaproducenten kunnen profiteren van de dynamiek van omroepen en producenten op het gebied van 16:9. In minder dan drie jaar heeft het Actieplan steun verleend aan ongeveer 20. 000 uur zendtijd in 16:9-formaat, uit begrotingslijn B3-2013. Het heeft ongeveer 95 miljoen ecu bijgedragen aan breedbeeldproduktie en -remastering uit begrotingslijn B3-2013 om ervoor te zorgen dat er voor de omroepen en hun publiek een steeds groter aanbod van kwalitatief hoogstaande Europese programma's bestaat. Bijna 90% van al deze steun is in nieuwe programma's geïnvesteerd. Daarmee zijn de voor omroepen beschikbare 16:9-programma's zowel kwantitatief als kwalitatief verbeterd. Het Actieplan helpt Europese producers een catalogus samen te stellen van 16:9- programma's met een lange levensduur, die langer zullen meegaan dan het Actieplan zelf. Bestaande en toekomstige 16:9-omroepdiensten zullen kunnen profiteren van deze catalogus van langlevende "voorraad"-programma's, tot ver in de toekomst. Deze trend wordt bevestigd door het feit dat de belangrijkste fictie- en documentaire series in de meeste Lid-Staten vanaf het begin in 16:9-formaat worden gepland. Deze twee programmagenres zijn bijzonder geschikt voor dit nieuwe breedbeeldformaat en hebben de grootste groei vertoond van alle programmagenres die in 1995 steun hebben ontvangen. Het Actieplan heeft er dus voor gezorgd dat 16:9 het formaat bij uitstek is geworden voor produkties met een lange levensduur. Door programmaproducenten bij te staan in hun overgang op 16:9 zorgt het Actieplan ervoor dat zij kunnen deelnemen aan de volgende, onmisbare stap in de ontwikkeling van televisie en dat zij beschikken over een vast referentiepunt in de wervelstorm van nieuwe technologieën waarin zij in de komende jaren zullen moeten varen. Het Actieplan is dus een sleutelelement in het audiovisueel beleid van de Europese Unie en dient tot aan het eind te worden ondersteund, zodat de producenten in laatbloeiende markten ten volle kunnen profiteren van de voordelen van deelneming aan het programma. Mijlpalen in 1995 In 1995, waarmee de eerste helft van de vierjarige levensduur van het Actieplan werd afgesloten, werden een aantal belangrijke mijlpalen bereikt. Er werd begonnen met het bijzondere financieringsregime voor laatbloeiende markten, gebruikmakend van de reserve van 68 miljoen ecu die daarvoor in het besluit van de Raad waren gereserveerd. Omroepen en producenten in Griekenland, Italië, Denemarken, Zweden, Ierland en Oostenrijk konden derhalve beginnen met breedbeelduitzendingen en -programmaproduktie. Omroepen en producenten in deze Lid-Staten beschikken over een hogere mate van steun, vanwege de grotere problemen die zij ondervinden bij de invoering van 16:9, namelijk 80% van de forfaitaire bedragen. Gewoonlijk kunnen omroepen in deze Lid-Staten innovaties zoals het breedbeeldformaat slechts invoeren jaren nadat zij in de leidende markten zijn gelanceerd. Het is opmerkelijk hoe goed het Actieplan heeft gewerkt in deze laatbloeiende markten, zodat zij reeds konden deelnemen zeer kort na de start van breedbeeldtelevisie. Het besluit om 68 miljoen ecu te reserveren voor de laatbloeiende markten was een wijze beslissing - en in dit verslag wordt aangetoond dat het gerechtvaardigd was. Breedbeeldomroep is in deze Lid-Staten begonnen, al staat hij nog in de kinderschoenen. Het bereiken van effecten op de markt zal verscheidene jaren in beslag nemen: het publiek moet nog de tijd hebben om de nodige toestellen te kopen. Het is derhalve van belang in 1997 over de nodige middelen te blijven beschikken, door de rest van de volgens het besluit van de Raad te besteden middelen inderdaad aan het Actieplan toe te wijzen. Dit is ook van belang voor een continuïteit in het vertrouwen van de betrokkenen op de markt - producenten, omroepen en fabrikanten - in de ernst die de Europese Unie gelegen is aan de invoering van het 16:9-formaat. In 1995 wees het Actieplan vrijwel alle beschikbare middelen toe aan vroege markten. Hieronder vallen de drijvende markten voor de hele Unie, met name Frankrijk en Duitsland, waar 16:9 een succes moet worden. Het belangrijkste resultaat van deze investeringen was zonder twijfel de met succes bekroonde lancering op de massamarkt van het PAL Plus-systeem in Duitsland. PAL Plus is het tot nu toe door een meerderheid van de omroepen gekozen breedbeeldomroep- systeem. Eind 1995 bleef slechts 3,2 miljoen ecu over van het omroepbudget van het Actieplan voor de vroege markten, gefinancierd voor 50% van de forfaitaire tarieven. Vooruitzichten voor breedbeeld en het Actieplan De Commissie is van mening dat het Actieplan met succes haar eerste taak, namelijk het doorbreken van het kip-en-ei-syndroom, heeft volbracht in bijna alle Lid-Staten. Er is reden tot tevredenheid, maar de Commissie heeft ook zorgen: de vooruitzichten van het Actieplan om tegen 30 juni 1997 te zorgen voor een kritieke massa van breedbeelddiensten op de markten van de Lid-Staten zijn lang niet zo zeker. Het zorgen voor een kritieke massa is van belang om te zorgen voor een markt met een duurzaam karakter. Tegen eind 1995 was er echter slechts in Frankrijk, Duitsland en België sprake van tekenen dat een kritieke massa van diensten was bereikt. Het gaat hier meer om een probleem van middelen dan om enige fundamentele tekortkoming van het Actieplan zelf, of van de markt, die breedbeeld positief heeft opgenomen, zoals ook blijkt uit dit verslag. Met het oog op de toekomst zal het van belang zijn ervoor te zorgen dat de voordelen van 16:9 goed worden geïntegreerd in de digitale omgeving. De Commissie is van mening dat het wenselijk is te zorgen voor een zo nauw mogelijke band tussen digitale omroep en breedbeeldtelevisie, en dit tot wederzijds voordeel. Het breedbeeldformaat verhoogt de aantrekkelijkheid van digitale televisie voor de consument, omdat het verder gaat dan alleen "nog meer kanalen". Een tekort aan radiospectrum maakt hoe dan ook dat er een beperking bestaat voor het aantal kanalen rechtstreekse digitale televisie. Breedbeeld-tv invoering van digitale hoge- bereidt ook de weg voor de toekomstige definitietelevisie, die gebruik maakt van het 16:9-formaat. Een aantal omroepen en programmaproducenten zou hun kijkers de impact en het realisme van HDTV op grote schermen willen brengen - zodat Home Cinema echt een feit wordt - in plaats van slechts meer kanalen te bieden. Midden 1995 was het Actieplan halverwege zijn levensduur beland, aangezien het op 30 juni 1997 eindigt. De Commissie is van mening dat een beoordeling dient te worden uitgevoerd van de mate waarin het zal kunnen voldoen aan de doelstellingen van het besluit van de Raad, namelijk het bereiken van een kritieke massa van diensten en een toenemend aanbod van breedbeeldprogramma's. Als een eerste stap heeft de Commissie bij externe consultants een onafhankelijke evaluatie van het Actieplan aangevraagd. In deze studie zal worden onderzocht welke vooruitgang werd geboekt bij het bereiken van de doelstellingen en wat de vooruitzichten zijn voor de toekomst. De analyse zal de Commissie helpen de wenselijkheid te beoordelen van een vervolg op het Actieplan en, voorzover dit inderdaad nodig is, welke omvang een dergelijk vervolg dient te hebben. Er zal verder ook overleg plaatsvinden met de betrokkenen op de markt en anderen, met name in de context van een later dit jaar te houden conferentie. Begrotingslij nen B3-2014 - Omroep, beheerd door DG XIII B3-2013 - Programmaproduktie en -remastering, beheerd door DG X DEEL A: OMROEP 1. BEHEER VAN HET ACTIEPLAN 1. 1. Oproep 95/1 Financiering voor "laatbloeiende markten" Dit was een gezamenlijke oproep1 met het programmaproduktiegedeelte van het programma. Het belangrijkste nieuwe element dat deze oproep onderscheidde van de voorgaande, was de beschikbaarheid van middelen uit de reserve van 68 miljoen ecu die in het besluit van de Raad was toegewezen aan "laatbloeiende markten"2. De omroepen in Lid-Staten zonder 16:9-diensten, of met een beperkte 16:9-dekking, konden beschikken over een grotere mate van financiering, namelijk 80% van de forfaitaire uurtarieven in plaats van 50%. De Raad beoogde met deze reserve ervoor te zorgen dat recht werd gedaan aan de communautaire dimensie, door het de minder ontwikkelde markten mogelijk te maken toegang te krijgen tot het Actieplan. Zonder deze gunstige voorwaarden kon worden gevreesd dat de omroepen in de grotere Lid-Staten, of die met beter ontwikkelde markten, het volledige Actieplan zouden opgebruiken. De rol van de grotere of beter ontwikkelde Lid-Staten is van belang, omdat zij de drijvende markten zijn voor nieuwe consumentenelektronicaprodukten. Deze reserve is echter nodig om ervoor te zorgen dat de andere Lid-Staten profijt zullen hebben van de vooruitgang die wordt geboekt in de grotere of beter ontwikkelde Lid-Staten. Dit zorgt er met name voor dat de evenwichtigheidscriteria voor een eerlijke, geheel de Gemeenschap bestrijkende verspreiding van de steun uit het Actieplan over de hele duur van het plan worden bereikt. Respons Eens te meer was er sprake van overweldigende respons van de omroepen, en werd financiering aangevraagd voor het equivalent van 65. 000 omroepuren, waarvan 14. 000 uren werden aangeboden door omroepen in 80%-markten. De totale middelen waren vergelijkbaar met 1994, equivalent met ongeveer 20. 000 omroepuren; de 80%- financieringsmogelijkheid heeft tot gevolg dat het aantal omroepuren dat kan worden gefinancierd, kleiner wordt, aangezien elk uur het Actieplan meer kost. De hoofdkenmerken van de respons zijn als volgt: 22 omroepen die financiering ontvingen uit eerdere oproepen, dienden een nieuwe aanvraag in; nog eens 10 nieuwkomers uit 50%-markten dienden een aanvraag in; 10 voorstellen werden ontvangen van nieuwkomers uit 80%-markten. PB C 26 van 1. 2. 1995, blz. 4. Artikel 2, lid 5, van Besluit 93/424/EEG van de Raad van 22 juli 1993 tot vaststelling van een actieplan voor de invoering van geavanceerde televisiediensten in Europa, PB L 196 van 5. 8. 1993, blz. 48. Resultaten van de oproep 95/1-omroep In de figuren la en lb is de uiteindelijke toewijzing van gefinancierde omroepuren naar aanleiding van oproep 95/1 te vinden, waarbij de nieuwkomers cursief zijn aangegeven. Omroepen in Ierland en Zweden krijgen de mogelijkheid om in hun Lid-Staat met 16:9-uitzendingen te beginnen. Daarmee steeg het aantal Lid-Staten dat aan het Actieplan deelneemt tot tien. ACTIEPLAN 16:9-OMROEPDIENSTEN - DEFINITIEVE TOEWIJZING 95/1 Figuur la: 50%-markten Broadcaster 1. FRANCE Canal + France total 2. GERMANY MCM France Super Cinécinémas Paris Première Arte Première ARD BRF ZDF 3Sat MDR FAB SWF Germany total 3. NETHERLANDS Netherlands total TV Plus 4. SPAIN RTVE TV3 Catalan RTVA Canal Sur EUSKAL TVG Galicia Spain total 5. PORTUGAL Portugal total TVI 6. BELGIUM Belgium total 7. UK UK total RTBF Canal+TVCF PAL BRTN 1 BRTN 2 Channel 4 S4C Code Requested" Allocated hours hours F2 F5 F4 F3 F6 F1 G5 G1 G2 G7 G8 G4 G3 G6 N1 E3 E5 E2 E1 E4 P1 B4 B3 B1 B2 U1 U2 3. 376 3. 984 6. 022 2. 912 1. 460 251 18. 005 900 500 300 800 960 400 5. 150 100 9. 110 2. 025 2. 025 575 427 695 200 240 2. 137 400 400 700 2. 880 415 260 4. 255 100 1. 014 1. 114 1. 400 1. 200 2. 700 900 400 250 6. 850 700 500 300 800 960 400 400 100 4. 160 1. 000 1. 000 250 300 200 200 250 1. 200 200 200 700 950 415 260 2. 325 400 400 800 Total zone 50V. Total zone 50% Truss 16335 10 Figuur lb: 80%-markten Code Requested Allocated hours hours 8. Grace* Grave* total 9. SWEDEN Sweden total 10. IRELAND Inland total Broadcaster EPT Hellenic TV ERT-3 TVS GR1 GR2 GR4 TV 1000 S1 RTE IR1 200 250 3. 276 4. 876 5. 104 5. 104 263 263 200 250 250 700 1. 300 1. 300 250 250 Total zon* 80% Total zona 80% 13. 062 2. 250 Grand Total-32 PROJECTS 50. 108 18. 785 De belangrijkste elementen met betrekking tot deze toewijzing zijn de volgende: De Commissie en het comité van de Lid-Staten kwamen een financieringsperiode van één jaar, ingaande op 1 januari 1996, overeen; op basis van de aanbeveling van de onafhankelijke externe technische beoordelaars, ontvingen vier projecten geen steun, omdat zij niet voldeden aan de projectkwaliteitscriteria zoals uiteengezet in de bijlage bij het besluit van de Raad; de 22 omroepen die in het kader van een eerdere oproep steun ontvingen, kregen op evenredigheidsbasis dezelfde steun in 1994; tien nieuwkomers uit de 50%-markten ontvingen de financieringsperiode steun voor het aantal aangevraagde uren; voor de de tien nieuwkomers uit de 80%-markten ontvingen eveneens voor de financieringsperiode steun voor het aantal aangevraagde uren. De Commissie en het comité waren het erover eens dat het belangrijk was te zorgen voor de continuïteit van de financiering in de 50%-"drijvende markten", en met name dat het nodig was de lancering op de massamarkt van het PAL Plus- breedbeeldtelevisiesysteem in Duitsland, ter gelegenheid van de IF A-Show te Berlijn in augustus, te ondersteunen. Dit zou de beste mogelijkheid bieden voor de 16:9-markt om in deze landen vaste voet te krijgen, aangezien 16:9 geen duurzaam succes kon verwachten in 80%-landen zonder succes in de "drijvende markten". Uit de relatief lage vraag voor omroepuren in de 80%-markten lijkt welke moeilijkheden omroepen in deze landen ondervinden bij het lanceren van 16:9. Een eenvoudige verdeling van het beschikbare budget tussen 50% en 80% zou derhalve geen goede afspiegeling hebben ingehouden van de ontwikkelingen op de markt. 11 1. 2. Oproep 95/3 Na 18 juli kwam nog eens vier miljoen ecu ter beschikking3. Daarom werd nog een oproep georganiseerd om deze middelen te kunnen toewijzen4. De Commissie was van mening dat deze aanvullende oproep een kans bood om de deelneming van omroepen in 80%-markten te verhogen. Verscheidene projecten die geen steun hadden ontvangen na de oproep 95/1 werden in verbeterde vorm opnieuw ingediend, na besprekingen tussen de omroepen en de Commissie. De Oostenrijkse en Deense openbare omroepen dienden voor het eerst voorstellen in. Respons - 20 omroepen dienden een voorstel in, waaronder 6 die reeds financiering hadden ontvangen in het kader van oproep 95/1. Resultaten van de oproep 95/3 - omroep: In figuur 2 is de uiteindelijke toewijzing van financiering naar aanleiding van oproep 95/3 te vinden. In Oostenrijk en Denemarken kon worden begonnen met 16:9-omroep, na de met succes bekroonde voorstellen van omroepen uit deze landen. Danmarks Radio zal in 16:9-formaat uitzenden, gebruik makend van de digitale satellietnorm die is vastgesteld door de Digital Video Broadcasting Group, de eerste digitale breedbeelddienst in Europa. Figuur 2 ACTIEPLAN 16:9 - OMROEPDIENSTEN - DEFINITIEVE TOEWIJZING 95/3 Code Requested hours Allocated hours Veronica I. Netherlands 2. United Kingdom Granada Total 50% Telenuovo Synthesia Videolina Orf Danmarks Radio 3. Italy 4. Austria ö. Denmark Total 80% Grand total New entrants in italics N1 R1 11 12 13 AT1 D1 2500 150 2650 1760 1160 1850 360 430 5560 8210 400 150 550 300 200 200 360 400 1460 2010 De belangrijkste overwegingen betreffende deze verdeling zijn als volgt: omroepen die reeds financiering ontvingen in het kader van oproep 95/1 ontvingen geen financiering uit oproep 95/3. Het Europees Parlement had het bedrag geblokkeerd in afwachting van het jaarlijks verslag 1994. PB C 212 van 17. 8. 1995, blz. 28. 12 Aangezien de vier miljoen ecu deel uitmaakten van hetzelfde budget van 1995, leek het redelijk voorrang te geven aan hen die geen financiering hadden ontvangen in het kader van oproep 95/1, in het bijzonder aan nieuwkomers. 13. Beoordelingsmethode De beoordelingsmethode voor beide oproepen was dezelfde als in 1994. Een onafhankelijk extern consultancybedrijf technische beoordeling van de projecten. Zijn taak bestond erin de voorstellen te beoordelen met het oog op de "projectkwaliteitscriteria" van het besluit van de Raad; ten tweede de projecten te rangschikken met bijzondere nadruk op de waarschijnlijke aantrekkelijkheid van de diensten voor de kijkers; ten derde omissies en zwakke punten in de voorstellen aan te wijzen, zodat de Commissie daarop in de contractonderhandelingen kon ingaan. leverde bijstand bij de De technische beoordelingen zorgden voor een belangrijke input voor het voorstel van de Commissie voor de twee oproepen. De spreidingscriteria werden echter exclusief door de Commissie toegepast alvorens zij haar voorstellen aan het comité voorlegde. De samenvattende verslagen van de technische beoordelaars werden ter beschikking gesteld aan het comité van de Lid-Staten. 1. 4. Voortbouwen op de voortreffelijke basis die voorheen was gelegd Met behulp van twee grafieken kan worden aangegeven hoe de oproepen 95/1 en 95/3 met succes hebben voortgebouwd op vroegere activiteiten. Figuur 3a werd gepubliceerd in het jaarverslag van vorig jaar5; hieruit blijkt dat 22 omroepen in 8 Lid-Staten in het 16:9-formaat uitzonden. Figuur 3b is een nieuwere versie, waarin de omroepen zijn opgenomen die in 1995 steun ontvingen. Thans zenden 39 omroepen in 13 Lid-Staten 16:9-diensten uit. Figuur 2, blz. 12 van COM(95) 263 def. /2, Brussel 22. 6. 1995. 13 Action Plan Broadcasting 30-12-94 • National D Regional O Pan European Channel 4 France Supervision Canal+ Cine Cinema > MCM RTVE TVI RTVA Figure 3A \ Premiere ZDF 3-Sat MDR BRF ARD Action Plan Broadcasting 30-12-95 Veronica Channel 4 France Supervision Canal+ Cine Cinema MCM Paris Première RTVE TVI RTVA Figure 3B Danmarks Radio TV1000 FAB Premiere ERT3 TVS ERT 2. EFFECTEN 2. 1. Hoe 16:9-omroep de verkoop van 16:9-televisietoestellen bevordert De oorspronkelijke taak was het doorbreken van kip-en-ei-syndroom dat ervoor had gezorgd dat 16:9 niet kon doorbreken op de markt: de omroepen wilden niet in dit formaat uitzenden zolang er geen televisietoestellen voor op de markt waren, en de fabrikanten wilden niet overgaan tot massaproduktie zolang er geen omroep in dit formaat bestond. In het voorgaande deel is beschreven hoe enthousiast 16:9 werd ingevoerd door omroepen in 13 Lid-Staten, zodat dit probleem voor een groot deel is opgelost, hoewel het wenselijk zou zijn op bepaalde markten over meer diensten te kunnen beschikken. Figuur 4: ontwikkeling 1992-1996 van de verkoop van televisietoestellen in het 16:9-formaat in vergelijking met het aantal uren omroep in het 16:9-formaat in Europa. Comparative Evolution from 1992 -1996 between Sales of TV 1679 and the no, of hours for Programmes Broadcast in 1679 in Europe Bron: Thomson Multimedia In figuur 4 wordt een overzicht gegeven van de ontwikkeling van 1992-1996 van de verkoop van televisietoestellen en het aantal uren omroep dat steun ontving uit het Actieplan. De correlatie tussen de cumulatieve verkopen van breedbeeldtoestellen en omroep is zeer nauw, met name in Frankrijk en Duitsland waar 16:9 voor het eerst werd ingevoerd. Hieruit blijkt dat het Actieplan inderdaad het beoogde effect heeft. Duitsland en Frankrijk zijn de drijvende markten voor heel Europa en gingen ook vroeger van start. Zij kwamen vroeg tot rijpheid en ontwikkelden al snel een reeks van diensten die de consumentenvraag stimuleerden. Het Actieplan lijkt op deze markten, alsook in België, goed op weg te zijn de indicatieve doelstelling te bereiken om een kritieke massa van diensten tot stand te brengen. Het tot stand brengen van een kritieke massa is van belang wanneer de markt zichzelf moet kunnen onderhouden, zoals voorzien in het besluit van de Raad. 16 De vooruitgang op de Duitse markt vormt een duidelijke rechtvaardiging van de aanzienlijke middelen die in 1994 en 1995 zijn aangewend. De verkopen in Duitsland van breedbeeldtoestellen verdrievoudigde tot 75. 000 stuks en deze groei is direct toe te schrijven aan het Actieplan. Duitse omroepen legden zich collectief op duidelijke wijze vast op 16:9 op de IF A-show te Berlijn, met uitgebreide uitzendingen vanaf de IF A zelf, en ondersteund door financiering van het Actieplan. De fabrikanten toonden een uitgebreide reeks toestellen op alle prijsniveaus en met alle beeldgrootten, om daarmee hun ondersteuning voor het produkt te tonen. Na de IF A konden de Duitse consumenten kiezen uit 10 verschillende merken televisietoestellen. In het jaarverslag 1994 werd betoogd dat de gunstige ontwikkeling van de Duitse markt een voorwaarde zou zijn voor het succes van het 16:9-formaat in Europa6. Daarvoor werden twee redenen aangegeven: ten eerste gezien het belang van de Duitse markt in het algemeen; en, meer in het bijzonder, omdat de succesvolle Duitse lancering van PAL-Plus een voorwaarde zou zijn voor het succes van 16:9 in de meeste andere landen, aangezien PAL-Plus het systeem is dat werd gekozen door de meerderheid van de Actieplan-omroepen voor uitzendingen in 16:9-formaat. Op andere markten is men nog ver van het bereiken van een kritieke massa van diensten, of werd later van start gegaan; het tijdsverschil tussen de toewijzing van financiering, de uitzending van de gesubsidieerde uren en de verkoop van toestellen, houdt in dat de gevolgen op de markt pas in 1996 en 1997 zichtbaar zullen zijn, met name in de laatbloeiende markten die voor 80% worden gefinancierd. In bijlage 2 zijn grafieken te vinden die vergelijkbaar zijn met figuur 4 voor tien Lid-Staten individueel genomen. De in vergelijking lage verkopen van 16:9-toestellen op de Engelse markt houdt verband met het besluit van de BBC om breedbeeldformaat te verbinden met de plannen voor digitale terrestrische omroep. De omroepen kunnen pas tegen eind 1997 van start gaan wanneer het digitale transmissiesysteem operationeel wordt, en wanneer het Actieplan reeds beëindigd is. terrestrische 2. 2. Het strategische belang van consumentenelektronica-industrie 16:9-televisietoestellen voor de Hieronder wordt het belang aangegeven van breedbeeldtelevisie voor de consumentenelektronica-industrie. COM(95) 263 def. van 16. 6. 1995, blz. 27, punt 3. 3. 17 In figuur 5 wordt aangegeven hoeveel kleurentelevisietoestellen in de EU werden verkocht. Men kan van het volume hoogstens zeggen dat er sprake is van een stagnerende markt, die op de meeste markten zelfs een teruggang laat zien. Figuur 5 Totale verkoop kleurentelevisietoestellen 1994 en 19957 (Thousands of units) Austria Benelux Denmark Finland France Germany Greece Italy Portugal Spain Sweden U. K. EU 15 1995 492,0 1 350,0 320,0 1994 524,0 1 395,0 316,0 " " 3 575,0 5 450,0 400,0 3 010,0 540,0 1 860,0 430,0 3 545,0 20 972,0 3 650,0 5 529,0 400,0 3 012,0 510,0 1 836,0 460,0 3 563,0 21 195,0 •6,1% -3,2% 1,3% -2,1% -1,4% 0,0% -0,1% 5,9% 1,3% -6,5% -0,5% -1,1% Trend (to%) Bron:EACEM Belangrijke reden voor deze stilstand is dat de consumenten niet over een goede reden beschikken om hun televisietoestel te vervangen. Deze produkten zijn zeer betrouwbaar en hebben een lange levensduur, en er hebben geen fundamentele veranderingen plaatsgevonden in de thuis ontvangen televisiebeelden sedert de invoering van kleur 30 jaar geleden. Zelfs de invoering van digitale televisie kan inhouden dat er slechts meer kanalen in het 4:3-formaat worden ontvangen, waarbij de kwaliteit niet beter behoeft te worden dan die van vandaag, wanneer de omroepen liever meer kanalen hebben dan veranderingen in te voeren op het gebied van presentatie door middel van breedbeeldtelevisie en/of studiokwaliteitsbeelden voor de kijker thuis. Nieuwe produkten en innovatie vormen het wezen zelf van de consumentenelektronica. Zij bieden toegevoegde waarde in de ogen van de consument en bieden nieuwe mogelijkheden voor de winstmarges van de fabrikanten, aangezien de consumenten weten dat de kosten van consumentenelektronica in de loop der jaren alleen maar dalen. Vergeleken met de gevolgen die de compact disc heeft gehad voor de muziekindustrie, is de traagheid van de televisie bijzonder frappant. Het 16:9-formaat is de grootste verandering op televisiegebied sedert de invoering van kleur en dit is juist de soort stimulans die de consument nodig heeft om opnieuw belangstelling te krijgen voor een produkt dat voor het grootste deel nog steeds in Europa wordt geproduceerd. Daarmee kan worden bijgedragen aan het stabiliseren van de werkgelegenheid in een bedrijfstak waarin het aantal banen sedert 1982 met 40% is afgenomen8. Afgelopen jaar waren de verhoogde verkopen van 16:9-ontvangers het enige positieve kenmerk. In figuur 5 worden de verkopen voor 1995 van 16:9-televisietoestellen in Europa gegeven, waaruit 47een groei blijkt van 64% voor heel de Europese Unie (EU 15) vergeleken met 1994. De groei in Duitsland van 275% - tot een zeer respectabel volume van 75. 000 stuks - is bijzonder indrukwekkend, evenals de vooruitgang in de Benelux-buurlanden. Ondanks de stakingsgolf aan het eind van vorig jaar, vertoonden de verkopen in Frankrijk een groei van 55% in de laatste 4 maanden van 1995, vergeleken met dezelfde periode in 1994, aldus SIMAVELEC9. De cijfers voor 1995 zijn voorlopig. Bron: EACEM. Op basis van statistieken van de industrie voor 1994. Uit de persconferentie van Serge Amiard, voorzitter van Simavelec, op 13. 2. 1996, blz. 4. 18 Figuur 6 Verkoop van l6:9-breedbeeldtelevisietoestellen in 1994 en 199510 (Thousands of units) Austria Benelux Denmark Finland France Germany Greece Italy Portugal Spain Sweden U. K. EU15 1995 1994 4. 0 0. 7 30,0 10,0 85,0 75,0 10,0 7,0 85,0 20,0 6,3 3. 0 1,0 1,0 4,5 4,0 0,5 1,0 4,2 3,0 220,5 134,7 Trcad 471,4% 200,0% 42,9% 0,0% 275,0% 110,0% 0,0% 12,5% -50,0% 40,0 63,7% BronuEACEM 3. VOORUITZICHTEN VOOR 1996 EN 1997 Na de twee oproepen 1995 verleent het Actieplan steun aan omroep in 13 Lid-Staten. Sommige 16:9-diensten van buurlanden zijn beschikbaar vanuit Luxemburg; slechts in Finland vindt helemaal geen 16:9-omroep plaats. Na slechts twee jaar dat het Actieplan operationeel is, getuigt de snelheid waarmee 39 omroepen 16:9-diensten hebben gelanceerd van het succes van het Actieplan bij het versnellen van de ontwikkeling van de dienstenmarkt. Met name de laatbloeiende markten hebben een snelle vooruitgang doorgemaakt, met een sterke vraag op omroepgebied in het eerste jaar van de 80%-financiering; slechts 3 miljoen ecu van omroepfinanciering blijft open voor toewijzing aan de vroege markten na de oproepen 1995, de rest van de middelen van het Actieplan is gereserveerd voor de laatbloeiende markten. Het omroepbudget 1996 werd met 50% gereduceerd. Het is daarom van kritiek belang dat op de begroting 1997 voldoende middelen worden uitgetrokken, zodat de late markten ten volle profijt kunnen trekken van de gunstige voorwaarden van het besluit van de Raad. 3. 1. De kwestie van de kritieke massa In het besluit van de Raad wordt een indicatieve doelstelling gegeven voor het omroepdeel van het Actieplan, namelijk het bereiken van een kritieke massa van 16:9-omroepdiensten. De Raad was van mening dat de versnelde ontwikkeling van de dienstenmarkt van cruciaal belang zou zijn om te voldoen aan de algemene doelstelling van het bijdragen aan de marktpenetratie van 16:9- ontvangstapparatuur. Deze aanpak werd ten volle gesteund door het Europees Parlement. Het is echter veel moeilijker te beoordelen in hoeverre een kritieke massa van diensten werd bereikt dan hoe groot de groei op de dienstenmarkt is. De omroepmarkten in Europa zijn versnipperd floor taal en traditie, zelfs wanneer de nationale grenzen steeds minder een rol spelen. Het is misschien nodig dat er in alle Lid-Staten sprake is van een kritieke massa van diensten, wil het Actieplan voldoen aan zijn indicatieve doelstelling. Cijfers voor 199S zijn voorlopig. 19 Wanneer men dit criterium aanhoudt, staat het Actieplan voor een de moeilijke taak om dit voor 30 juni 1997, het einde van het Actieplan, tot stand te brengen. Frankrijk en Duitsland zijn de waarschijnlijkste kandidaten voor het bereiken van de kritieke massa, en wellicht zal dit ook in België en Spanje lukken. Andere markten bevinden zich nog steeds in de "opstijg"-fase, met slechts een enkele dienst, zoals Portugal of Zweden. De meerderheid van de Actieplan-diensten was in 1995 minder dan één jaar oud. Om een beoordeling uit te voeren over deze kwestie van de kritieke massa heeft de Commissie een consultancybednjf in de arm genomen, dat tegen midden 1996 verslag zal uitbrengen. Naar verwachting zal dit een belangrijke input betekenen voor de overwegingen van de Commissie of het Actieplan dient te worden uitgebreid ofwel andere beleidsmaatregelen ter vervanging dienen te worden genomen, ten einde het succes van 16:9 in Europa te consolideren. * * * 20 BIJLAGE Achtergrondinformatie betreffende breedbeeldtelevisie (16:9) - Vaak gestelde vragen - Waarom breedbeeld? Het breedbeeldformaat in de verhouding 16 tot 9 (16:9) is de enige wereldwijd overeengekomen parameter van de toekomst van de televisie. Het is ergonomisch beter dan het bestaande, uit de jaren '30 stammende, fïlmformaat dat door de televisie wordt gebruikt, het bijna rechthoekige 4:3-formaat. Breedbeeld brengt televisie in lijn met de bioscoop, waarin breedbeeld wordt gebruikt sedert de jaren '50. Dit werkt zowel met analoge als met digitale beelden en is daarom "future proof'; het beschermt de investering van de consument in het displaygedeelte, het duurste gedeelte van het televisietoestel. De invoering van digitale succesvolle hogedefinitietelevisie. Breedbeeld is zowel een belangrijk kenmerk van de steeds sterkere band tussen film en televisie - het brengt de esthetische kwaliteiten van de bioscoop over op het televisiemedium - als een belangrijke bijdrage van de audiovisuele industrie aan de algemenere convergentie van de audiovisuele sector, telecommunicatie en computers. is een eis voor de toekomstige invoering van 16:9 Wat is het probleem Het veranderen van het beeldformaat is veel moeilijker dan het aansluiten van nog eens een ander decodertoestel voor satelliet- of digitale televisie op een gewoon toestel. Het 16:9-formaat houdt een fundamentele verandering in de kern van het systeem in; de architectuur van het televisietoestel zelf moet veranderen. Dit vereist een reële coördinatie tussen fabrikanten en omroepen, wanneer de consumenten vrijwel gelijktijdig moeten kunnen beschikken over breedbeeldtelevisie. Breedbeeldtelevisie kon in Europa niet worden geïntroduceerd vanwege het kip-en-ei-probleem. De omroepen wilden niet beginnen met breedbeelduitzendingen totdat er breedbeeldtelevisietoestellen op de markt waren; de fabrikanten wilden deze niet op de markt brengen totdat met de uitzendingen werd begonnen. De markt was geblokkeerd, ook al bleek uit alle mogelijke marktonderzoeken dat er aanzienlijke interesse van de consumenten bestond voor 16:9-breedbeelduitzendingen. Waarom openbare middelen besteden? De economen noemen dit het falen van de markt: breedbeeldtelevisie zou anders het publiek niet bereiken. Voor de produktie van consumentenelektronica is nu ten minste Europese schaal vereist. Vanwege de regelgevingen en de verschillende talen heeft de omroep nog steeds een nationale structuur. De invoering van kleur in de jaren '60 was de laatste grote innovatie - toen zowel produktie als omroep nog een nationale structuur hadden - en deze verliep succesvol: kleurentelevisies en-diensten kwamen terzelfdertijd op de markt. De huidige asymmetrie tussen de structuren van de twee industrietakken leidt tot praktische problemen, aangezien de marktkrachten en de timing van de investeringen verschillend zijn. Een laisser faire-aanpak, uitsluitend op marktkrachten gebaseerd, is hoe dan ook niet geschikt voor de omroepsector, aangezien de publieke omroepen nog steeds instaan voor een zo groot deel van de kijkcijfers. U Behoeften Openbare omroepen spelen al lang een pioniersrol bij de invoering van nieuwe technologieën zoals kleur, stereo en teletext. Zij hebben echter alle financiële problemen, die het hen zeer moeilijk maken de nodige investeringen te doen voor het uitzenden in 16:9, ook al weten zij alle dat dit formaat de toekomst van de televisie is. Het Actieplan heeft tot nu toe 17 openbare omroepen geholpen breedbeelddiensten te lanceren, zodat zij hun traditionele pioniersrol tot in de jaren '90 kunnen bewaren. Commerciële omroepen - levend van advertentie-inkomsten of betaaltelevisieabonnementen - hebben een korte- termijnperspectief: breedbeeldomroep heeft een rechtstreekse impact op hun financiële resultaten en de terugverdientijd voor deze investering kan zeer lang zijn. De financiering uit het Actieplan bestrijdt dit korte-termijndenken door het verzwakken van dit accountantsdenken dat 16:9 tegenhoudt. Oplossing Het Actieplan doorbreekt het kip-en-ei-probleem door een communautaire bijdrage op uurbasis te bieden voor de extra kosten van de omroepen uit begrotingslijn B3-2014 - en voor producenten uit begrotingslijn B3-2013. Het financieren van de programmering in breedbeeldformaat is op zich niet genoeg: de programma's moeten worden uitgezonden in 16:9 om de interesse van de consument in het nieuwe formaat te wekken. De strenge kwaliteitscontrolecriteria van het Actieplan leggen de nadruk op de vraag of aantrekkelijke breedbeelddiensten in staat zijn grote kijkcijfers te bereiken; daardoor wordt het effect van de communautaire financiering gemaximaliseerd. 22 DEEL B: PRODUKTIE INLEIDING Het Actieplan, een communautair instrument voor de audiovisuele sector : Het Actieplan, een communautair instrument met een looptijd van vier jaar (juli 1993-juli 1997), beoogt de ontwikkeling van de markt voor geavanceerde televisiediensten te stimuleren. Door de ontwikkeling op Europees niveau van deze markt aan te moedigen, wordt de audiovisuele televisie-industrie aangezet tot modernisering en tot de ontwikkeling van een samenhangende, duidelijke en onderlinge afgestemd toekomststrategie: te zijner tijd dient zij gereed te zijn voor uitzendingen met een volledig digitale inhoud. De geavanceerde televisiediensten zenden uit in het 16:9-formaat, waarover in Europa consensus bestaat. Dit formaat heeft twee grote voordelen. Het eerste is van technische aard: het is neutraal ten opzichte van de verschillende transmissienormen en bevordert dus de overgang van de analoge naar de digitale wereld. Het tweede voordeel is van commerciële en esthetische aard: dit breedbeeldformaat biedt een betere beeldkwaliteit en brengt televisie kwalitatief op gelijke hoogte met de bioscoop. Het door het Actieplan nagestreefde structurele effect bestaat erin dat een kritische massa geavanceerde televisiediensten wordt ontwikkeld, zodat de algemene invoering van deze diensten op Europese schaal mogelijk wordt. Te dien einde wordt in de strategie die in het actieplan is vastgelegd, rekening gehouden met de belangen van al degenen die bij de audiovisuele keten betrokken zijn. Aangezien de voornaamste partijen in het radio- en televisiebedrijf omroeporganisaties en de programmamakers zijn, gaan de initiatieven van het Actieplan twee richtingen uit : zowel de vraag naar als het aanbod van 16:9-programma's wordt gelijktijdig en op gecoördineerde en daadkrachtige wijze op Europees niveau gestimuleerd. Zo biedt het 16:9-Actieplan de Europese omroeporganisaties en programmamakers aanvullende financiële middelen ter dekking van de extra kosten die uit het 16:9-formaat voortvloeien, omdat uitzenden en produceren formaat aanzienlijke financiële en materiële investeringen vergt. in dit De 16:9-markt: Behalve de uitrusting voor de consument (zie deel A, hoofdstuk 2 pagina 16) omvat de 16:9-markt tevens alle professionele bestemde apparatuur voor het gebruik van in het dit formaat. De lancering op Europese schaal van uitzenddiensten 16:9-formaat - voor het investeringen en concurrentievermogen van de audiovisuele industrie noodzakelijke - modernisering van de professionele uitzendapparatuur van omroeporganisaties en van bedrijven voor de vervaardiging en verhuur van produktieapparatuur. Het Actieplan heeft dus synergetische effecten voor de industriële sector in het algemeen. stimuleert de tot een leidt 23 Het Actieplan, een integrerend onderdeel van het communautaire audiovisuek beleid: In overleg met de marktdeelnemers levert het Actieplan een bijdrage aan ds ontwikkeling van een kritische massa 16:9-diensten, waardoor de Europese programma-industrie doeltreffend op de toekomst kan worden georiënteerd. Produceren in het 16:9-formaat is een waarborg voor technische kwaliteit. De Europese programma-industrie moet ertoe worden aangezet stelselmatig gebruik te maken van dragers die met 16:9 compatibel zijn : dit een strategische verplichting op Europees niveau om de programmacatalogi te kunnen verduurzamen. Audiovisuele catalogi vormen de basis van elke strategie en zijn een bron van inkomsten voor de beroepsgroep. Zij zijn als het ware het "economisch erfgoed " van de sector. De catalogi zijn samengesteld uit programma's met lange levensduur, die verscheidene malen kunnen worden uitgezonden en op andere markten dan de markt van oorsprong kunnen worden gebruikt. Het Actieplan, dat bestemd is voor de programma-industrie, vormt dus een integrerend onderdeel van het audiovisuele beleid van de Europese Unie, dat beoogt de structurele capaciteit van de audiovisuele programma-industrie te versterken en de Europese dimensie ervan te ontwikkelen. De methodologie van het Actieplan is op deze overwegingen gebaseerd. Uit hoofde van het onderdeel "programma's" van het Actieplan wordt - naast de bijdrage van de programmamakers zelf en van bedrijven die in het 16:9-formaat investeren - medefinanciering verstrekt voor de extra kosten in verband met de produktie van nieuwe programma's in 16:9 of de conversie van bestaande programma's op andere dragers teneinde deze compatibel te maken voor een uitzending in 16:9. De medefinanciering bedraagt 50 of 80% van de extra kosten op basis van forfaitaire bijdragen in de eenheidstarieven per uur. Het interventiekader van het Actieplan: Door middel van oproepen voor het indienen van voorstellen11 worden de Europese producenten uitgenodigd steunaanvragen in te dienen voor nieuwe produkties en/of conversies. Bij de toekenning van de steun worden de volgende criteria gehanteerd: producenten moeten in een van de Lid-Staten van de Europese Unie zijn gevestigd; zij moeten in het bezit zijn van een uitzendakkoord van een in de Europese Unie gevestigde omroeporganisatie die zich ertoe verbindt het desbetreffende 16:9-programma uit te zenden; zij moeten beschikken over een vaste toezegging tot medefinanciering van de extra kosten, afkomstig van andere economische bronnen dan het Actieplan. Een eerste gecombineerde oproep voor uitzending en produktie van programma's wordt in de loop van de twaalf maanden daarna gevolgd door twee verdere oproepen die uitsluitend de produktie van programma's betreffen. 24 Ingeval meer voorstellen worden ingediend dan waarvoor middelen beschikbaar zijn, worden de programmavoorstellen o. g. v. prioriteitscriteria geselecteerd. Er vindt in geen geval een kwalitatieve beoordeling van de programma-inhoud plaats. Er wordt prioriteit gegeven aan: programma's met een lange levensduur, projecten die door onafhankelijke producenten worden ingediend, projecten afkomstig uit Lid-Staten met een lage produktiecapaciteit of met een beperkt taalgebied, projecten waarvan het financieringssaldo uitsluitend door het bedrijfsleven wordt gefinancierd. In geval van conversie van bestaand materiaal wordt prioriteit toegekend aan programma's van Europese oorsprong. 25 HOOFDSTUK 1 - HET 16:9-ACTIEPLAN VAN 1993 TOT 1995 In dit hoofdstuk worden enerzijds de markante feiten van het Actieplan in 1995 beschreven en anderzijds de ontwikkeling van het communautaire programma: het is bijzonder nuttig deze ontwikkeling na een tenuitvoerleggingsperiode van tweeënhalf jaar te analyseren. 1. 1. Algemene resultaten uitgedrukt in uren en ecu: Jaar Oproep Miljoen ecu 1993 1994 1994 1995 1/93 11,6 1/94 19,4 2/94 33 1/95 18,1 1995 2/95 12,5 Uren 2. 936 4. 555 5. 648 4. 099 2. 551 Sinds de opstelling van het Actieplan zijn vijf oproepen tot het indienen van voorstellen georganiseerd: een in 1993, twee in 1994 en, ten slotte, twee in 1995. Het budget van elke oproep is verschillend: tot en met oproep 2/94 was sprake van een stijgende lijn, daarna was de trend neerwaarts (tot en met oproep 2/95). In totaal werd van juli 1993 tot en met 31 december 1995 94,6 miljoen ecu aan Europese producenten toegekend voor de produktie of de conversie van programma's in het 16:9-formaat. Met deze 94,6 miljoen ecu werden 19. 789 programma-uren in 16:9 gefinancierd: met 84,4 miljoen ecu werd de produktie van 12. 367 uur nieuwe programma's in 16:9 gecofinancierd en met de overige 10,2 miljoen werd 7. 422 uur conversies gecofinancierd. 1. 2. Onder het Actieplan ontvangen voorstellen (produktie- en conversievoorstellen) Stabiliteit van het aantal ontvangen voorstellen: Het aantal ontvangen voorstellen is betrekkelijk constant en schommelt rond de 1000 voor elke oproep. Oproep 1/94 leverde het geringste aantal aanvragen op (732). Dit kwam doordat de eerste oproep van het Actieplan (1/93) geprofiteerd had van het lanceringseffect van het programma en het merendeel van de op dat moment in voorbereiding zijnde produktieprojecten massaal had aangetrokken. Vervolgens moest tot oproep 2/94 worden gewacht voordat de producenten een groot aantal nieuwe aanvragen voor produktiesteun indienden. Oproep Ontvangen voorstellen 1/93 944 1/94 2/94 1/95 2/95 732 1. 113 970 1. 116 26 Toename van het aantal onder het Actieplan ingediende programma-uren: Sinds een begin is gemaakt met de tenuitvoerlegging van het Actieplan, is het aantal programma-uren waarvoor aanvragen onder het Actieplan werden ingediend, sterk gestegen. Dit blijkt uit de volgende tabel: Oproep 1/93 1/94 2/94 1/95 2/95 Ontvangen uren 7500 8000 10356 16392 10735 De voorstellen naar aanleiding van de eerste twee oproepen (1993 en begin 1994) beliepen telkenmale 8. 000 programma-uren. Eind 1994 bedroeg het totaal 10. 300 uur. Begin 1995 werd een nieuwe grens overschreden, toen de aanvragen van de producenten een totaal van 16. 400 uur bereikten. Voor het gehele jaar 1995 beliepen de aanvragen 27. 127 uur tegen 18. 356 uur in 1994. Toename van het aantal inschrijvers dat een beroep doet op het Actieplan Gedurende de eerste twee uitvoeringsjaren inschrijvers verdrievoudigd. Eind 1994 en na drie oproepen stabiliseerde dit totaal zich rond een gemiddelde van tweehonderd producenten per oproep. is het totale aantal Oproep 1/93 1/94 2/94 1/95 2/95 Aantal producenten 80 148 243 184 190 1. 3. Betrokken beroepsgroepen De twee voornaamste categorieën producenten die van het Actieplan gebruik maken, zijn de onafhankelijke producenten en de omroeporganisaties. Uit de onderstaande tabel blijkt de verhouding waarin de kredieten onderling zijn verdeeld, alsook hun respectieve aandeel in de produktie van nieuwe programma's in 16:9. Jaar Oproep ECU Omroeporganisaties Producenten UREN Omroeporganisaties 1993 1/93 56 % 44% 63 % 1994 1995 1/94 62% 38% 78% 2/94 50% 50% 55% 1/95 55% 4 5% 7 3% 2/95 56% 44% 7 3% Producenten 37% 22% 4 5% 27% 27% 27 1. 3. 1. Globale analyse Sinds een aanvang is gemaakt met de tenuitvoerlegging van het programma zijn de communautaire middelen gelijkelijk tussen omroeporganisaties en onafhankelijke producenten verdeeld: van 1993 tot 1995 werd gemiddeld 55% van de financiële middelen aan omroeporganisaties en 45% aan onafhankelijke producenten toegekend; van de toegekende uren werd 68% door omroeporganisaties verzorgd en 32% door onafhankelijke producenten. Bij de beoordeling van deze percentages moet rekening worden gehouden met het feit dat de uren van de omroeporganisaties grotendeels uit conversies, live-uitzendingen en sport bestaan en dat de eenheidstarieven per uur voor deze categorieën, waarop de berekening van de communautaire subsidie wordt gebaseerd, veel lager zijn dan die voor de andere programmacategorieën. Onafhankelijke producenten maken daarentegen vooral programma's met een lange levensduur, waarvan de eenheidstarieven per uur aanmerkelijk hoger zijn. De bovenstaande tabel en grafiek tonen de ontwikkeling van de verschillende uitvoeringsfasen van het Actieplan 16:9, te weten: 1993-1994 - Start van de eerste 16:9-diensten waarvan de extra kosten voor 50% werden medegefinancierd. Tijdens de eerste oproep voor het indienen van voorstellen (1/93) ontvingen de omroeporganisaties 56% van de financiële middelen en produceerden zij 63% van de programma-uren. De "pioniersmarkten" waren klaar om van start te gaan en deze eerste oproep had betrekking op de lancering van de eerste spoedig 16:9-programma's nodig hadden. De onafhankelijke producenten waren weliswaar niet bijzonder talrijk (60), maar zij dienden in het kader van het Actieplan ambitieuze plannen in - gelet op het aantal geproduceerde uren - waardoor zij 37% van de programma-uren voor hun rekening namen. 16:9-diensten waarvoor omroeporganisaties de Oproep 1/94 markeert de versterking van de nieuwe 16:9-diensten. De 16:9-omroeporganisaties intensiveren hun inspanningen om de identiteit van hun kanaal te versterken; bijgevolg hebben zij behoefte aan een bijzonder grote hoeveelheid programma's teneinde de beschikbare zendtijd onmiddellijk in te vullen. Deze oproep wordt dus gedomineerd door de omroeporganisaties, die 78% van de programma-uren realiseren teneinde de doorbraak van hun 16:9-diensten te verwezenlijken. Daar de begroting met 67% stijgt (19,4 miljoen ecu tegen 11,6 miljoen tijdens de eerste oproep) kunnen tevens 68 nieuwe onafhankelijke producenten in de gelegenheid worden gesteld hun intrede te doen op de 16:9-markt. 28 Eind 1994 - Intrede van talrijke onafhankelijke producenten op de Europese 16:9-markt: Oproep 2/94, die van alle oproepen tot het indienen van voorstellen over het grootste budget beschikt, markeert een ommekeer in de tenuitvoerlegging van het Actieplan. Ter gelegenheid van deze oproep doen de onafhankelijke producenten voor de eerste maal in grote getale hun intrede op de 16:9-markt: in totaal realiseren 220 onafhankelijke producenten (d. w. z. 95 meer dan tijdensde eerste oproep) 45% van de programma-uren. Dit is van alle oproepen het hoogste percentage. De budgettaire middelen worden gelijkelijk over omroeporganisaties en onafhankelijke producenten verdeeld. Oproep 2/94 is de eerste waarvan ook de resultaten duidelijk maken dat er een werkelijke "pioniersmarkt" voor Europese 16:9-markten bestaat. 1995 een - Lancering van 16:9-diensten op markten met ontwikkelingsachterstand, waarvan de extra kosten voor 80% worden gecofinancierd: en technologische De economische ontwikkelingsgraad van het omroepwezen in de diverse Lid-Staten varieert, waardoor een aantal van hen geen projecten indiende. Dit had tot gevolg dat het Europese grondgebied niet volledig door het Actieplan werd gedekt, nadat een eerste aanvang was gemaakt met de tenuitvoerlegging ervan. Op termijn dient de 16:9-markt echter de gehele Europese Unie te bestrijken, inclusief de markten die een geringer potentieel hebben door het beperkte taalgebied dat zij bestrijken, of door de structurele zwakte van hun audiovisuele industrie. Met het oog hierop voorzag het besluit van de Raad in een begrotingsreserve die vanaf 1. 1. 1995 beschikbaar werd voor "de markten die niet volledig bediend worden in de eerste fasen van de tenuitvoerlegging van het Actieplan"12. Het steunverleningspercentage voor deze markten is hoger dan dat voor de pioniersmarkten: de communautaire fondsen dekken maximaal 80% van de extra kosten voor produktie en conversie. Oproep 1/95 is de eerste oproep tot het indienen van voorstellen waarbij de 80%-regel wordt toegepast. De begunstigde landen zijn in beginsel Italië, Denemarken, Griekenland, Ierland, Luxemburg, Zweden, Oostenrijk en Finland. Oproep 1/95 stelde producenten uit deze landen in de gelegenheid zich op de 16:9-markt te begeven. Globaal worden de financiële middelen voor deze oproep 1/95 wederom gelijkelijk over de omroeporganisaties en de producenten verdeeld. De omroeporganisaties produceren 73% van de programma-uren. In de loop van 1995 ligt het aantal 16:9-omroeporganisaties tussen de 20 en 42. Het feit dat een is een beslissende factor voor de grote behoefte van omroeporganisaties aan programma's. Het bijzonder hoge aantal verzoeken om uren dat naar aanleiding van deze oproep werd ontvangen (16. 392 uur, d. w. z. 60% meer tweede golf omroeporganisaties 16:9-diensten lanceert, 12 Besluit van de Raad, twaalfde considerans. 29 dan de vorige oproep), versterkt de zeer grote behoefte aan programma's van de nieuwe diensten op de nieuwe markten. Bij oproep 2/95 wordt 56% van de communautaire steun aan de omroeporganisaties toegekend. De verdeling van de uren was dezelfde als bij de vorige oproep: 73% van de nieuwe-programma-uren wordt door omroeporganisaties geproduceerd en 27% door onafhankelijke producenten. 1. 3. 2. Onafhankelijke producenten De verscheidenheid van de producenten weerspiegelt die van de Europese audiovisuele wereld. Enkele grote namen uit de producentenwereld geven regelmatig blijk van belangstelling voor het Actieplan, evenals jongere producenten die zich voor het 16:9-formaat interesseren. Sinds de inwerkingtreding van het Actieplan heeft zich een kern gevormd van "pioniers-producenten" die in 16:9 produceren. Nagenoeg een kwart van de nieuwe-produktie-uren naar aanleiding van oproep 1/95 is afkomstig van producenten die op alle oproepen sinds het begin in 1993 hebben ingeschreven. Dit percentage producenten dat "trouw" is aan het Actieplan, stijgt constant: het bedroeg 11% voor oproep 1/94 en 15% voor oproep 2/94. Deze producenten, die de weg van het 16:9-formaat resoluut zijn ingeslagen, maken hoofdzakelijk documentaires en fictie. Onder het Actieplan werd steun gegeven voor de verduurzaming van de Europese audiovisuele catalogi, waardoor het een doeltreffend instrument is van het audiovisueel beleid van de Europese Unie. De audiovisuele catalogi zijn de "economische schat" van de Europese programma-industrie en meer in het bijzonder van de onafhankelijke producenten, die de speerpunt van de Europese scheppende sector op audiovisueel gebied vormen. Hoewel de Europese producenten te kampen hebben met een gebrek aan lange financieringsvermogen, dienen de geproduceerde werken een levensduur te hebben om inkomsten te waarborgen en hun activiteiten te ontwikkelen. leveren Het 16:9-formaat is niet alleen een inhoudelijk argument voor de verduurzaming van het audiovisueel erfgoed, maar tevens een formeel argument dat voor de producenten en de vakmensen in de audiovisuele sector in het algemeen van groot belang is. Door het 16:9-formaat benadert de televisie de bioscoop. De beeldafstelling en de beeldkwaliteit van het 16:9-formaat aan fictieprogramma's, documentaires en andere culturele uitzendingen waarin het Europese erfgoed tot uitdrukking komt (schilderkunst, architectuur, muziek, dans, geschiedenis). Het cultureel erfgoed van Europa dat met behulp van de audiovisuele middelen onder de aandacht wordt gebracht, wordt aldus verrijkt en de taak die de Europese Unie zich heeft gesteld om te waken over het behoud van de culturele rijkdom en verscheidenheid die eigen zijn aan Europa, wordt aldus verwezenlijkt. esthetische bijdrage een beslissende 30 1. 3. 3. Omroeporganisaties Gemiddeld doet een dertigtal omroeporganisaties een beroep op het onderdeel "programma's". Zij reageren op de oproepen onder het Actieplan in hun tweeledige hoedanigheid van omroeporganisatie en producent. Bij de tenuitvoerlegging van hun eigen diensten in 16:9 vormt het Actieplan een hulpmiddel, niet alleen door middel van de produktiesteun die uit dit plan wordt verstrekt, maar tevens door het duidelijke politieke signaal voor een Europese toekomst, dat door het bestaan van het Plan zelf aan de gehele beroepstak wordt afgegeven. De omroeporganisaties voorzien zich geleidelijk van studio-apparatuur waarmee zij "in-house" een veelheid van live-programma's kunnen produceren. Deze programma's vertegenwoordigen een aanzienlijk gedeelte van hun programmering en hun kijkers. Voorts is de identiteit van het kanaal sterk afhankelijk van dit soort produkties. 1. 3. 4. De Europese troefkaart van het 16:9-formaat Onafhankelijke producenten en omroeporganisaties doen steeds vaker een beroep op het Actieplan om de nieuwe - digitale - 16:9-technologieën in te voeren. Aldus zetten zij hun kaarten op de factor "kwaliteit". De troefkaart van het 16:9-formaat is Europees. Omroeporganisaties die dit formaat gebruiken, moeten elkaar wederzijds steunen door hun diensten gezamenlijk te lanceren en nieuwe vormen van solidariteit te kweken in een omgeving die nog grotendeels met het 4:3-formaat werkt. Zo heeft de groep van omroeporganisaties PalPlus in 1995 in Duitsland het 16:9-formaat gelanceerd. Daarnaast wordt de weergave van bepaalde grote evenementen zoals de Olympische Spelen op Europees niveau georganiseerd. Hunnerzijds treden omroeporganisaties en producenten steeds vaker op als echte partners om het heden en de toekomst voor te bereiden, dat wil zeggen om een aangepast programma-aanbod tot stand te brengen waardoor de 16:9-diensten algemeen kunnen worden ingevoerd. Dit onderstreept dat zij elkaar op audiovisueel terrein werkelijk aanvullen. Door zijn baanbrekende rol heeft het Actieplan de Europese programma-industrie ervan bewust gemaakt dat een grootschalige gecoördineerde inspanning moet worden geleverd voor een werkelijke vernieuwing. Het 16:9-formaat is een terrein waar alleen door middel van een Europees optreden succes kan worden geboekt. 31 HOOFDSTUK 2 - DE RESULTATEN VAN HET ACTIEPLAN 2. 1. Nieuwe produkties 2. 1. 1. Soorten 16:9-programma's (uitgedrukt in uren voor elke oproep tot het indienen van voorstellen) Programma 1/93 % 1/94 Fictie 165 10 201 % 8 2/94 % 1/95 % 2/95 320 9 391 14 256 Documentaire 193 11 464 19 845 25 650 24 496 Tekenfilms 0 0 23 1 19 1 12 0 46 Cultuur Sport 230 14 312 13 402 12 500 19 297 613 37 471 19 1. 001 29 446 16 265 Live-uitzendingen 466 28 1. 019 40 821 24 729 27 714 % is 24 0 15 13 35 TOTAAL 1. 667 100 2. 490 100 3. 408 100 2. 728 100 2. 074 100 Tussen 1993 en 1995 werd onder het Actieplan medefinanciering verstrekt voor 12. 367 uur nieuwe programma's in 16:9, waarvan ongeveer de helft is samengesteld (fictie, documentaires, culturele lange uit programma's met evenementen), 23% uit sport en 30% uit live-uitzendingen. levensduur De ontwikkeling van de verschillende categorieën loopt uiteen: Sterke toename van documentaires: 2648 geproduceerde uren De stijging van het aantal documentaires is regelmatig en bijzonder sterk: in 1993 bestond 11% van de nieuwe produkties uit documentaires (in uren), bij de laatste oproep bedroeg dit percentage 24. Het aandeel van documentaires in het totale aantal programma-uren is dus meer dan verdubbeld. Uit deze doorbraak van de documentaire blijkt dat het 16:9-formaat bijzonder geschikt is voor documentaires met een creatieve inhoud. Dit resultaat sluit aan pp de doelstellingen die in het kader van het Europese audiovisuele beleid worden nagestreefd met het oog op de vorming van audiovisuele catalogi. Documentaires bieden namelijk een grote meerwaarde op de lange termijn, omdat hun "levensduur" door vakmensen op twintig jaar wordt geschat. Voorts kunnen zij op andere markten dan de markt van oorsprong is gemakkelijk) en op andere worden gebruikt (CD-ROM, multimedia, verspreidingsmiddelen worden videocassettes). (nasynchronisatie overgezet 32 Voorts zij erop gewezen dat documentaires zich op de mondiale markt in een bijzonder grote bloei mogen verheugen13 en dat de 16:9-kanalen van alle Europese omroeporganisaties de meeste documentaires14 uitzenden. Regelmatige toename van fictie: 1333 geproduceerde uren Ook de categorie fictie verstevigt haar positie: bij de laatste oproep vertegenwoordigt zij 13% van het totale aantal uren aan nieuwe produkties dat door het Actieplan wordt medegefinancierd, tegen 10% voor de eerste oproep. Fictie is de programmacategorie met de hoogste eenheidstarieven per uur en het langste ontwikkelingsproces. Fictie in het 16:9-formaat vormt een prestigieus gedeelte van de Europese audiovisuele catalogi. Enkele fictieprogramma's die door het Actieplan worden gesteund, zijn bijzonder geliefd bij het publiek in hun land van oorsprong en, in toenemende mate, in de rest van de Europese Unie. Twee voorbeelden: De wekelijke uitzending van Tatort is een echte "happening" in Duitsland. Deze televisieserie, die op het eerste publieke net van Duitsland, de ARD, wordt uitgezonden, behaalt elke zondagavond een kijkersaandeel tussen de 25 en 35%; er zijn 8 à 9 miljoen trouwe kijkers. De serie wordt thans ook op andere Europese kanalen uitgezonden. Het feit dat in 16:9 wordt geproduceerd, trekt regisseurs uit de filmwereld aan en stelt televisietechnici (zoals cameramensen en hoofden fotografie) bijgevolg in de gelegenheid te werken op een wijze die gebruikelijk is in de filmwereld. In Frankrijk is de serie Maigret bijzonder populair; fictieprogramma's als La rivière Espérance of L'allée du Roi sloegen heel goed aan bij het publiek. Stabilisering van het aandeel van culturele evenementen: 1741 geproduceerde uren Gemiddeld stabiliseert het aandeel van culturele evenementen (opera's, concerten, balletten, live-shows, circus) zich voor elke oproep rond de 15%. Het gebruik van het 16:9-formaat vormt een onmisbaar element van de esthetische en culturele kwaliteit van deze programma's. Drie kwart van de culturele evenementen in 1995 is gerealiseerd door omroeporganisaties. Een kwart was afkomstig van onafhankelijke producenten die zich in dit type produkties specialiseren en die zeer nauwe contacten onderhouden met diverse omroeporganisaties met wie zij hun culturele evenementen plannen en produceren. m Industry survey, "TV WORLD", september 1995, blz. 10. in "Broadcasting & Cable International"', oktober 1995, blz. 50. Uitzendingen van documentaires (%) op Europese televisiekanalen 1993-1994 (november 1994), Channel Four (VK) 10,18%, ARD (D) 6,92%, ZDF (D) 7%. 33 Stabilisering van het grote aandeel live-programma's 3749 : geproduceerde uren een bijzonder belangrijk invoering van de 16:9-diensten vormen In elk stadium van de live-programma's de programmabehoeften van de omroeporganisaties. Live-programma's (spelletjes, live-uitzendingen met publiek, enz. ) hebben meerdere functies, te weten de onmiddellijke opvulling van de toegekende zendtijd, het waarborgen van hoge kijkcijfers en - wat de sleutel tot succes is voor het kanaal, zijn publiek en zijn adverteerders - de vaststelling van het imago en de identiteit van het kanaal. gedeelte van Een groot - doch teruglopend - aandeel van sport: 2796 geproduceerde uren sport terug: loopt sinds 1993 constant Het aantal sporturen in 1993 vertegenwoordigde sport 37% van het totale aantal uren, tegen 13% bij de laatste oproep. Toch mag deze vermindering niet worden uitgelegd als een teruggang van sport in de programmeringsbehoeften. Sport is een van de grootste publiekstrekkers in de programmering van een televisiekanaal en de uitzending van sportbeelden is voor het behalen van marktaandelen uitermate belangrijk. Bovendien worden grote evenementen zoals de Olympische Spelen trouw gevolgd door een publiek dat zich normaliter veel minder voor sport op televisie interesseert. Voorts is het vakmensen duidelijk geworden dat sportuitzendingen tevens de gelegenheid bieden een omvangrijk gedeelte van het kijkerspubliek te vernieuwen. Tekenfilms komen bijna niet voor: 100 geproduceerde uren 1% van de programma-uren van elke oproep heeft betrekking op animatieprogramma's. In het algemeen produceren omroeporganisaties bij voorkeur programma's met een zeer korte levensduur, en onafhankelijke producenten catalogusprogramma's: 70% van de door omroeporganisaties geproduceerde programma's zijn programma's met een korte levensduur - live-programma's uit de studio of sport. Bij de resterende 30% gaat het om culturele evenementen, documentaires of fictie. 85% van de door onafhankelijke producenten geproduceerde programma's zijn documentaires en fictie, dus cataloguswerken. De rest van de onafhankelijke produktie bestaat uit culturele evenementen. 34 2. 1. 2. Uitsplitsing van de programma 's naar produktieformaat (resultaten uitgedrukt in uren per oproep voor voorstellen) Formaat 1/93 % 1/94 % 2/94 % 1/95 % 2/95 % Super 16 197 12 259 10 393 11 365 13 293 14 35 mm 74 4 60 3 134 4 83 3 21 1 video 625 698 42 1. 756 70 2. 034 60 2. 092 77 1. 284 62 video 1250 698 42 415 17 847 25 188 7 476 23 TOTAAL 1. 667 100 2. 490 100 3. 408 100 2. 728 100 2. 074 100 De communautaire subsidies worden over vier formaten verdeeld. Twee ervan zijn films, te weten de 35 mm, (het formaat van de bioscoopfilm), en de super 16 mm, die hoofdzakelijk voor de televisie wordt gebruikt. De twee andere formaten zijn video's: het formaat met 625 beeldlijnen voor de klassieke televisievideo en het zogenaamde hoge-definitieformaat met 1250 lijnen. Door middel van deze vier formaatcategorieën bestrijkt het Actieplan dus alle onderdelen van de televisieproduktie. Het 35 mm-formaat zit aan zijn top: 372 uur In vergelijking met de andere formaten overschrijdt het 35 mm-formaat zelden de grens van 3%. In verband met de hoge kosten wordt het formaat nog steeds weinig gebruikt in Europese televisieprodukties, maar het behoudt zijn aureool voor de produktie van bepaalde fictieprogramma's of bepaalde prestigieuze documentaires. In 1995 werd 90% van de uren in 35 mm door onafhankelijke producenten geproduceerd en 10% door omroeporganisaties. Het super 16 mm-formaat handhaaft zich: 1507 uur Bij de eerste oproep behaalde dit formaat 12%, tegen 14% nu. Het vormt de schakel tussen bioscoop en televisie en handhaaft zijn positie als standaardformaat voor Europese televisiefilms. In 1995 werd 54% van de super 16 mm-films geproduceerd door onafhankelijke producenten, een cijfer is dan dat voor het 35 mm-formaat. De dat evenwichtiger omroeporganisaties namen 46% van de geproduceerde uren voor hun rekening: hun produkties bestaan grotendeels uit documentaires en fictie. Dominante positie van de video met 625 lijnen: 7864 uur Dit formaat nam bij de 16:9-diensten duidelijk een dominante positie in. De video 625 handhaaft zich als het formaat dat door de meeste omroeporganisaties wordt gebruikt: in 1995 werd 80% van de uren in video's met 625 beeldlijnen door omroeporganisaties geproduceerd. Voor de overige 20 % wordt de video 625 gebruikt door onafhankelijke producenten die "lichtere" produkties maken, bijvoorbeeld series. 35 Daling van de Hoge-Definitie-video (met 1250 lijnen) : 2624 geproduceerde uren (Olympische Spelen, wereldkampioenschappen, Het aandeel van HD in het totale aantal uren dat door het Actieplan wordt gesteund, is sterk gedaald : van 42% in 1993 tot 23% eind 1995. De video 1250 is het geprivilegieerde medium voor sportuitzendingen op hoog niveau culturele evenementen en documentaires met een creatieve inhoud). De HD wordt voor deze uitzendingen gebruikt wanneer voor de verslaglegging van een evenement verscheidene camera's nodig zijn, aangezien de video een snelle beeldcontrole mogelijk maakt. Bovendien vormt de esthetische kwaliteit (realistisch beeld, getrouwe kleurweergave) van de hoge definitie, in combinatie met de conversie in het 16:9-formaat, een verklaring voor het feit waarom deze prestigieuze culturele evenementen in dit formaat worden gerealiseerd. Wat de documentaires betreft, leggen de omroeporganisaties zich meer toe op documentaires van gemiddelde duur, terwijl de onafhankelijke producenten een voorkeur hebben voor de produkte van ambitieuze series van lange duur over culturele onderwerpen als muziek of kunsten in het algemeen. Dit is een verklaring voor het feit dat in 1995 60% van de uren voor HD video door onafhankelijke producenten zijn gebruikt. 2. 2. Conversie Onder conversie wordt verstaan dat bestaande programma's die op bepaalde dragers zijn vastgelegd, worden omgezet op een andere drager die geschikt is voor uitzending in het 16:9-formaat. Het gaat hierbij voornamelijk om bioscoopfilms. Bij de lancering van 16:9-diensten heeft de conversie van films twee voordelen. Zij maakt het mogelijk de toegekende zendtijd onmiddellijk in te vullen tegen een prijs die veel lager is dan die van nieuwe produkties, en zij kan bijzonder snel worden uitgevoerd met behulp van een kopie van goede kwaliteit. in het 16:9-formaat werden gelanceerd, waren de Toen de diensten omroeporganisaties door hun investeringen genoodzaakt hun inspanningen over meerdere terreinen te verdelen. Zij moesten opnamestudio's aankopen en werken bij onafhankelijke de programmaschema's door middel van twee, bij het publiek bijzonder geliefde programmacategorieën onmiddellijk worden ingevuld, zonder dat men de televisiestudio's in hoefde. Het ging hierbij om geconverteerde films en sportuitzendingen. producenten bestellen. tussentijd konden de In Naargelang de 16:9 markt zich ontwikkelt, komt de Europese 16:9-catalogus tot stand en neemt de hoeveelheid programma's in dit formaat toe. De circulatie van deze programma's tussen de verschillende 16:9-diensten van de Europese Unie vergroot het aanbod. Bijgevolg zal de vraag naar conversies geleidelijk teruglopen. De meeste conversies geschieden pp een numerieke drager en hebben dus de technische voordelen van deze drager. Conversie is een middel om de Europese cinematografische catalogi te verduurzamen. 36 Ontwikkeling van de conversie sinds de aanvang van het Actieplan Sinds het begin van de tenuitvoerlegging van het Actieplan vertegenwoordigen de conversies een gecumuleerd programmatotaal van 7. 422 programma-uren. In miljoen ecu Oproep 1/93 % 1/94 % 2/94 % 1/95 % 2/95 % Nieuwe produkties 10. 2 88 16. 7 86 30 91 15. 7 87 11. 8 94 Conversies 1. 4 12 2. 7 14 3 9 2. 4 13 0. 7 6 In uren Oproep Nieuwe produkties 1/93 % 1/94 % 2/94 % 1/95 % 2/95 % 1. 667 57 2. 490 55 3. 408 60 2. 728 67 2. 074 81 Conversies 1. 269 43 2. 065 45 2. 240 40 1. 371 33 All 19 De ontwikkeling van de budgettaire middelen voor conversies volgt die van de algemene begroting voor oproepen tot het indienen van voorstellen. Op 31 december 1995 bedraagt het totale percentage van de begroting voor conversies 10,7. 23. Professionele apparatuur De uitzendapparatuur wordt nog grotendeels door het 4:3-formaat gedomineerd en er zijn maar weinig "omroepkanalen" die volledig op het 16:9-formaat zijn toegerust. De vakmensen vervangen hun 4:3-apparatuur geleidelijk door 16:9-apparatuur, te beginnen met hun camera's: 50% van de verkochte professionele camera's kan van 4:3 naar 16:9 worden omgezet. Voorts leidt deze tendens tot een prijsdaling, waardoor de verkoop weer wordt gestimuleerd. De penetratiegraad van 16:9-camera's bereikt eind 1995 een gemiddelde van 10 à 15% van de Europese markt en een maximum van 30% in de meest gevorderde landen. 37 Video-apparatuur met 625 beeldlijnen wordt nu overal in de Europese Unie aangetroffen15. F D UK E NL B GR IRL Studio OB-van St/OB camera ENG camera Montage 4 12 90 15 10 15 2 85 ? 4 1 0 9 30 11 5 5 7 5 7 7 75 10 12 6 4 40 ? 5 3 0 21 13 0 3 0 8 6 4 In "16-9 apparatuur", Widerview conference, 6/12/1995, Brussel. 38 CONCLUSIES Uitbreiding van de audiovisuele catalogi Uit hoofde van het Actieplan zijn in tweeënhalf jaar 19. 789 programma-uren gefinancierd, waarmee een totaalbedrag van 94,6 miljoen ecu was gemoeid. Van deze uren heeft 7. 422 uur betrekking op conversies en 12. 367 uur op nieuwe produkties. Deze produkties kunnen weer worden uitgesplitst in 2. 648 uur documentaires, 1. 333 uur fictie en 1. 741 uur culturele evenementen. Deze produkties met een lange levensduur vormen een belangrijke bijdrage aan de de het Europese programma-industrie in het algemeen. De onafhankelijke producenten bevestigen aldus hun centrale rol bij de vorming van deze catalogi. Het 16:9-formaat is voor hen een inhoudelijk en formeel argument voor een kwalitatief hoogstaande produktie. audiovisuele economisch catalogi, erfgoed van Voor een algemene introductie van de 16:9-diensten op Europese schaal is het nodig dat deze diensten op minder ontwikkelde markten worden ingevoerd. 1995 was het jaar waarin uit hoofde van het Actieplan een beroep werd gedaan op de begrotingsreserve. Er is behoefte aan een langzaam proces om een toereikend programma-aanbod op te wekken en een programmacatalogus te vormen: de onafhankelijke producenten hebben tijd nodig om zich aan te passen. Het Actieplan houdt rekening met deze ontwikkeling en steunt de onafhankelijke producenten in deze overgangsfase. In het kader van het Actieplan wordt thans de laatste hand gelegd aan de voorbereiding van de Europese 16:9-catalogus, die beschikbaar zal zijn op het World Wide Web-netwerk en die via de host "Europa" van de Europese Commissie kan worden geraadpleegd. In verband hiermee wordt de gegevensbank met de programma's verbeterd. Een partnerschap voor een dynamische 16:9-markt Door de dynamiek van het Actieplan zijn omroeporganisaties en producenten genoodzaakt als werkelijke partners te werk te gaan bij de invoering van het 16:9-formaat. Zij vullen elkaar namelijk wederzijds aan om een werkelijk programma-aanbod te scheppen dat de opmaat moet zijn tot de algemene invoering van 16:9-diensten op Europees niveau. In de tweeënhalf jaar waarin het programma ten uitvoer is gelegd, zijn de begrotingsmiddelen van het Actieplan gelijkelijk over beide partners verdeeld: 55% is toegekend aan de omroeporganisaties en 45% aan de producenten; van de toegekende uren betreft 68% de omroeporganisaties en 32% de onafhankelijke producenten. De omroeporganisaties nemen het grootste deel van de conversies voor hun rekening en produceren programma's met een korte levensduur, waarmee de identiteit van hun kanaal wordt bepaald. Dank zij deze identiteit verwerven zij een kijkerspubliek dat vervolgens met behulp van andere programma's aan het kanaal wordt "gebonden". 39 De programma-industrie investeert in de toekomst op Europees niveau Dank zij het Actieplan is de programma-industrie er duurzaam van bewust gemaakt dat een gecoördineerde en grootschalige inspanning moet worden geleverd om de professionele apparatuur en praktijken te vernieuwen en te actualiseren. Daarin ligt ook de impact van het Actieplan: de Europese producenten zijn zich er voortaan van bewust dat op Europees niveau in de toekomst moet worden geïnvesteerd. Als de grondslagen van het Actieplan ter discussie gesteld worden, zou dit door de gehele sector worden opgevat als een ontkenning van de tot nu toe ondernomen actie, inclusief haar basisbeginselen. Een te krap budget zou de introductie van 16:9-diensten op markten met een ontwikkelingsachterstand kunnen afremmen of zelfs stopzetten en de lopende produktieprojecten in gevaar kunnen brengen. 40 ALGEMENE CONCLUSIES Internationale concurrentie en innovatie En innovatie De Europese audiovisuele industrie moet het hoofd bieden aan de internationale concurrentie. Daarbij komt de permanente uitdaging van de technologische industrie haar innovatie. concurrentievermogen kan behouden. De audiovisuele industrie moet dus onophoudelijk maatregelen treffen om haar toekomst voor te bereiden. Binnen deze context leidt de huidige numerieke revolutie dus tot een grotere efficiency van de sector, hoewel zij de klassieke uitzendmethoden omverwerpt. Het eerste zichtbare gevolg is de toename van het aantal kanalen. juist datgene waardoor de is Bijgevolg moet de audiovisuele industrie een tweeledige uitdaging aannemen, te weten modernisering en gelijktijdige versterking. Daarom moet men het eens worden over inspanningen om zich gezamenlijk op de toekomst voor te bereiden zodat een Europese dimensie wordt verwezenlijkt die onmisbaar is om de aanwezigheid van de Europese audiovisuele industrie op het internationale toneel te waarborgen. Integratie van de nieuwe technologieën in de Europese audiovisuele sector Op dit terrein ligt de doelstelling van het Actieplan: de totstandkoming van een kritische massa geavanceerde televisiediensten. Dit betekent dat de audiovisuele industrie een drempel moet overschrijden waarna automatisch een dynamisch proces in gang wordt gezet dat zal leiden tot de algemene introductie van deze 16:9-diensten op Europees niveau. Vooralsnog is deze kritieke massa van 16:9-diensten nog niet bereikt. 16:9 is het formaat van de toekomst, hetgeen op Europees wetgevingsniveau concreet tot uitdrukking komt in de Richtlijn van oktober 1995 inzake het gebruik van normen voor het uitzenden van televisiesignalen16. Marktdeelnemers die voor dit formaat kiezen, verplichten zich derhalve na te denken over de toekomst op lange termijn van hun beroep, van hun audiovisuele catalogi en van de televisie. Het 16:9-breedbeeldformaat maakt deel uit van een meer omvattende uitdaging, te weten de integratie van de nieuwe technologieën in de Europese audiovisuele industrie, waartoe dit formaat bijdraagt. Over digitale televisie wordt reeds niet meer gesproken in termen van de toekomst, maar in die van het heden. Omdat het neutraal is ten opzichte van de diverse normen, leidt het 16:9-formaat tot Europese projecten op het gebied van de nieuwe technologieën. 16 Richtlijn 95/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van 24 oktober 1995 inzake het gebruik van normen voor het uitzenden van televisiesignalen, PB nr. L 281 van 23. 11. 95. 41 Figuur IA BIJLAGE 1 Uitzendkosten Eerste 50 uren Na de eerste 50 uren Figuur IB Forfaitaire bijdrage (in ecu per uur) 6000 2500 Kosten van het maken van programma's (herziening) Soort programma Forfaitaire bijdrage (in ecu per uur) Programma's van geconverteerd bestaand materiaal, geschikt voor uitzending in 16:9 met 625 beeldlijnen Programma's van geconverteerd bestaand materiaal, geschikt voor uitzending in 16:9 met 1250 beeldlijnen Super 16 mm 16:9-videoprodukties met 625 lijnen a) programma's met lange levensduur b) programma's met korte levensduur 1 tot 20 21e en volgendeuren 35 mm produktie HD-videoprodukties (1250 lijnen) a) programma's met lange levensduur b) programma's met korte levensduur 1 tot 20 21e en volgende uren 3000 5000 12000 12000 12000 6000 30000 60000 20000 10000 42 ANNEX 2 Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Austria 90,0 j 80,0 -- 70,0 - & 60,0 + 16/9 Programmes starting in 1996 <3 50,0 I 40,0 § 30,0 g 2 0'° 8 10,01 p • 8 0,0-1 1902 0 • h 1994 1995 1993 0,7 1 1996 forecast 12000 Ü3 Sales 10000 -»- Hours 8000 6000 S 4000 1 -1-2000 o 0 & Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Denmark 90,0 80,0 70,0 1 60,0 <S 50,0 I 40,0 I 30,0 I 20,0 8 10,0 8 0,0 - 16/9 Programmes starting in 1996 --8000 12000 @ Sales -- 10000 -+- Hours 10 ^—G^a_ 6000 4000 f I JO 2000 « 0 & t 0 1992 1993 1994 1995 1996 forecast W Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Germany 00 4-6000 I -4000 1 2000 «. & Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Greece 90,0 80,0 70,0 | 60,0-f 16/9 Programmes starting in 1995 -- I 50,0 1 40,0 1992 1993 1994 1995 1996 ' forecut 4V Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in the U. K. 90,0 j 80,0 -- 70,0 -- | 60,0 - 1 50,0- | 40,0 - I 30,0 - | 20,0- 8 10,0-- Cfl 0,0 -- 2 T 12000 ES Sales -10000 -•- Hours -8000 -6000 f -4000 1 1992 1993 1994 1995 1996 forecast Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in France 4-6000 f 4-4000 1 4-2000 Ç & u< Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Italy 90,0 80,0 70,0 12000 ES Sales 10000 -•-Hours s | 60,0 + 16/9 Programmes starting in 1996 f 8000 I 50,0 40,0 30,0 20,0 10,0 0,0 00 -6000 ë I 2000 o (A të 0 t 0 4000 1 [Tgn )_ -ÜJË3—) 6,3 3 5 (A S O •«S CO 1992 1993 1994 1995 1996 forecast Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Portugal 90,0 80,0 -- 70,0 I 60,0 «g 50,0 | 40,0 3 30,0 f 2 0 ,0 10,0 0,0 en •a CO T 12000 S Sales -10000 -•- Hours - - 16/9 Programmes starting in 1996 - - 8000 1992 1993 1994 1995 1996 forecast 6000 § 4000 g Jl 4-2000 o" 0 K tf(o Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Spain 90,0 T 80,0 - 70,0 -- I 60,0 - «S 50,0 -- I 40,0 - | 30,0 - | 20,0 - 's 10,0 -- 13 0 , 0- CO 12000 EH Sales 10000 -•-Hours -8000 O f t' 6000 f 1 4000 I 2000 ° o 4 4,5 1992 1993 1994 1995 1996 forecast Comparative Evolution between Sales of TV 16/9 and the no. of hours for Programmes Broadcast in 16/9 in Sweden 16/9 Programmes starting in 1995 90,0 -7- 70,0 I 60,0 | 50,0 o I 40,0 I 30,0 I 20,0 j 10,0 CO 0,0 1992 1993 1994 1995 1996 forecast -r 12000 B Sales 4-10000 -+- Hours f 8000 6000 ë I 4000 « 8 4-2000 o JO. o «} ISSN 0254-1513 COM(96) 346 def. DOCUMENTEN NL 16 15 Catalogusnummer : CB-CO-96-345-NL-C ISBN 92-78-06635-4 Bureau voor officiële pubükaties der Europese Gemeenschappen L-2985 Luxemburg


title: SCHRIFTELIJKE VRAAG nr. 2065/96 van Claude DESAMA aan de Commissie. Vaststelling van tarieven in de vervoerssector

eurovoc_concepts:
charges for use of infrastructure
cost analysis
liberalisation of the market
public transport
road traffic
road transport
transport infrastructure